Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 603/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2017-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6133 Informacja o środowisku
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 71 ust. 1 i ust. 2, art. 59 ust. 1 pkt 2, art. 3 ust. 1 pkt 8
journal: Dz.U. 2016 poz 353
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Asesor WSA Magdalena Dobek-Rak (spr.) Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2017 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi U. S. i M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Ł. z dnia 14 marca 2017 r., nr [...], 2. uchyla postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w G. z dnia 19 grudnia 2016 r., nr [...], 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego solidarnie na rzecz skarżących U. S. i M. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

U. S. i M. S. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 czerwca 2017r., sygn. akt SKO [..], utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia 14 marca 2017r. ustalającą inwestorowi A. środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia pod nazwą "Budowa farmy fotowoltaicznej o łącznej mocy wytwórczej do 10 MW" na terenie działki nr [..] oraz sieci kablowej na terenie działek nr [..] i [..] położonych w obrębie geodezyjnym B.

Zaskarżoną decyzję podjęto w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Wójt Gminy decyzją z dnia 14 marca 2017r., nr [..], na podstawie art. 71 ust. 1, ust. 2 pkt 2, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 80, art. 82 i art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (tj.: Dz.U. z 2016r., poz. 353 ze zm.), zwanej dalej ustawą oraz § 3 ust. 1 pkt 52 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 listopada 2010r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (tj.: Dz.U. z 2016r. poz. 71 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku A., ustalił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia pod nazwą "Budowa farmy fotowoltaicznej o łącznej mocy wytwórczej do 10 MW" na terenie działki [..] oraz sieci kablowej na terenie działek nr [..] i nr [..] położonych w obrębie geodezyjnym B.

W decyzji określono warunki wykorzystania terenu w fazie realizacji i eksploatacji oraz wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w projekcie budowlanym. Nie stwierdzono potrzeby określenia wymogów w zakresie przeciwdziałania skutkom awarii przemysłowych. Stwierdzono, że w związku z rodzajem i lokalizacją przedsięwzięcia wykluczona jest możliwość oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na obszary poza granicami Polski, a w konsekwencji nie zachodzą przesłanki przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko w kontekście transgranicznym. Nie nałożono obowiązków z art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. f) oraz pkt 4a) i 4b) ustawy stwierdzając, że przedsięwzięcie nie jest instalacją ani przedsięwzięciem w rozumieniu wskazanych przepisów. Nadto, nie stwierdzono konieczności wykonania kompensacji przyrodniczej ani nie ustalono obowiązków działań zapobiegających lub ograniczających oddziaływanie przedsięwzięcia na środowisko. Nie stwierdzono również konieczności przeprowadzenia monitoringu oddziaływania na środowisko, obowiązku utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania ani obowiązku przeprowadzenia analizy porealizacyjnej czy też ponownej oceny oddziaływania na środowisko.

Z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji wynika, że przedmiotowe zamierzenie inwestycyjne zaliczono do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, o którym mowa w art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy, dla których wymagane jest uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W szczegółowy sposób, chronologicznie organ pierwszej instancji przedstawił przebieg postępowania zainicjowanego wnioskiem inwestora z dnia 23 września 2014r. z uwzględnieniem udziału w tym postępowaniu społeczeństwa i sposobu uwzględnienia jego uwag. Na podstawie wyników tego postępowania organ pierwszej instancji stwierdził, że spełnione zostały wszystkie wymogi wynikające z przepisów prawa odnośnie procedury wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w szczególności przeprowadzono postępowanie dotyczące konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, przeprowadzono ocenę oddziaływania na środowisko na podstawie przedłożonego raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Organ podkreślił, że strony były należycie zawiadomione o przebiegu postępowania oraz, że zapewniono im udział w postępowaniu i przeprowadzono konsultacje społeczne w trybie określonym przepisami prawa, a także, że wystąpiono i uzgodniono warunki środowiskowe z organami opiniującymi i uzgadniającymi. Organ pierwszej instancji stwierdził zgodność przedmiotowego przedsięwzięcia z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy nr XLIV/1/2014 z dnia 28 stycznia 2014r. uznając, że jej lokalizacja znajduje się na terenach określonych w planie jako tereny zabudowy usługowej i teren obiektów produkcyjnych, składów i magazynów, a także w części funkcji komunikacyjnej. Organ pierwszej instancji szczegółowo opisał informacje o przeprowadzonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa oraz o tym, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa (str. 6-7 decyzji). Podobnie opisał, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę oraz w jakim stopniu zostały uwzględnione informacje zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, uzgodnienie regionalnego dyrektora ochrony środowiska oraz opinia państwowego powiatowego inspektora sanitarnego. Podsumowując, organ wskazał, że po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, po uwzględnieniu braku zastrzeżeń właściwego organu inspekcji sanitarnej, uzgodnieniu dokonanym przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska oraz wynikach postępowania z udziałem społeczeństwa wydano decyzję środowiskową.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucili błąd w ustaleniach faktycznych polegający na mylnym przyjęciu, że realizacja inwestycji polegającej na budowie farmy fotowoltaicznej nie będzie wiązała się z uciążliwością dla gruntów zlokalizowanych w jej bezpośrednim sąsiedztwie, podczas gdy zgodnie z doświadczeniem życiowym oraz zasadami logicznego rozumowania, oczywistym jest, że realizacja tego rodzaju inwestycji będzie negatywnie oddziaływała na zwierzęta hodowane w odległości 20m od terenu budowy. Zarzucili również naruszenie art. 82 ust. 1 pkt 1b ustawy poprzez brak uwzględnienia przy określeniu warunków wykorzystywania terenu w fazie realizacji eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, uciążliwości dla terenów znajdujących się w bezpośrednim sąsiedztwie. Zarzucono też naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ wydający decyzję zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, naruszenie art. 79 ust. 1 ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, poprzez brak zapewnienia realnego udziału społeczeństwa w przedmiotowym postępowaniu, naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. poprzez brak wskazania w kwestionowanej decyzji stron postępowania.

Na podstawie tych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie o odmowie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, albo o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Zawnioskowano o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu drobiarstwa na okoliczność wpływu budowy i istnienia farm fotowoltaicznych o mocy wytwórczej do 10 MW na znajdującą się na sąsiadującej działce fermę kur.

W uzasadnieniu odwołania wyjaśniono, że główne uciążliwości wskazane w zaskarżonej decyzji dotyczą etapu prac budowlanych, jednak nie podano okresu trwania tych prac, a podano jedynie, że prace budowlane mogą być prowadzone od 15 sierpnia do 15 marca z powodu możliwości naruszenia siedlisk ptaków. Założono, że prace budowlane będą trwały 7 miesięcy, a żywotność kur hodowanych w klatkach na fermie skarżących, wynosi od roku do półtora. Według skarżących hałas powoduje stres drobiu i obniża odporność na choroby w stadzie oraz wzrost liczby upadków, a także ograniczenie nieśności kur, co może skutkować wielkimi stratami. Skarżący wskazali, że organ pierwszej instancji nie wyjaśnił, dlaczego budowa farmy fotowoltaicznej nie będzie negatywnie oddziaływała na znajdującą się w odległości 20 m fermę kur, przez co naruszono art. 7 oraz art. 77 k.p.a. W ramach własnych kompetencji organ pierwszej instancji nie dokonał żadnych ustaleń w zakresie zbadania oddziaływania planowanej inwestycji na liczącą sto pięćdziesiąt tysięcy kur, fermę drobiu. Zarzucili, że nie przeprowadzono analizy sprzeciwu w ramach konsultacji, co oznacza, że organ pierwszej instancji pośrednio przyjął, że argumentacja w tym sprzeciwie zawarta, jest zasadna. Takie działanie organu oznacza naruszenie art. 79 ust. 1 ustawy, bo wtedy iluzoryczny był udział społeczeństwa w postępowaniu. Nadto, zarzucili, że zaskarżona decyzja wadliwe oznaczyła strony postępowania wskazując jako adresata decyzji A. bez przywołania jej formy organizacyjnoprawnej.

Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 29 czerwca 2017r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Kolegium przedstawiło przebieg postępowania wskazując jego kolejne etapy. Wskazano, że organ zawiadamiał społeczność lokalną o kolejnych czynnościach postępowania zamieszczając ogłoszenia na tablicy Urzędu Gminy, sołeckiej tablicy ogłoszeń w miejscowości, w której zamierzenie będzie realizowane oraz na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Gminy. Wójt skonsultował również potrzebę przeprowadzania postępowania ocenowego z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska, który postanowieniem z dnia 20 października 2014r. wyraził opinię o konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedmiotowego zamierzenia oraz o zakresie raportu. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny nie wydał w powyższym przedmiocie opinii, co Wójt uznał, na podstawie art. 78 ust. 4 ustawy, jako brak zastrzeżeń. Wójt postanowieniem z dnia 27 października 2014r. orzekł o konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowiska oraz określił zakresu raportu. Wyjaśniono, że po przedłożeniu raportu przez inwestora Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska wezwał do jego uzupełnień w zakresie m.in. ochrony gatunkowej zwierząt oraz oddziaływania inwestycji na tereny objęte różnymi formami ochrony przyrody. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska zaakceptował uzupełnienie i postanowieniem z dnia 19 grudnia 2016. uzgodnił warunki realizacji przedsięwzięcia. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny nie zaopiniował przedsięwzięcia, co na podstawie art. 78 ust. 4 ustawy ocenowej kwalifikowane zostało jako brak zastrzeżeń. Kolegium wskazało również, że w dniu 13 stycznia 2017r. do organu wpłynął sprzeciw skarżących dotyczący realizacji inwestycji. Organ pierwszej instancji poinformował strony, że sprzeciw zostanie rozpoznany na etapie przygotowywania decyzji w niniejszej sprawie.

Kolegium odnosząc się do zarzutów odwołania wyjaśniło zakres inwestycji i stwierdziło, w oparciu o dane wynikające z raportu, że oprócz hałasu w okresie budowy, przedsięwzięcie nie będzie powodowało w czasie jej eksploatacji hałasu, który oddziaływałby na sąsiadujące z obszarem inwestycji pola, gdzie prowadzi się gospodarkę rolną, w tym fermę kur. Założono poprawę obecnego poziomu emisji hałasu, pyłu i zapachu. Wskazano, że po zakończeniu budowy eksploatacja będzie cicha i nie będzie prowadzić do zakłóceń. Wykluczono hałas generowany przez transformatory i przewodniki (inwentory). Odwołując się do norm hałasu właściwych dla terenów mieszkaniowo – usługowych ustalono, że normy hałasu będą dotrzymane na granicy zabudowy. W zakresie promieniowania elektromagnetycznego i wpływu inwestycji na zdrowie ludzi (raport na str. 59-60) stwierdzono, że promieniowanie z podziemnych linii łączących inwestycję z głównym punktem zasilania oraz transformatorem ogranicza się do obwodu kabla, a więc jest pomijana z punktu widzenia jego oddziaływania na zdrowie ludzi. Oddziaływanie pola elektromagnetycznego projektowanej elektrowni słonecznej będzie znikome, nie stwarzając żadnego zagrożenia dla ludzi, generatory prądotwórcze i podziemne linie elektromagnetyczne SN, nie oddziałują w ogóle na zdrowie ludzi. Przyjęto zatem, że farma fotowoltaiczna nie będzie oddziałała na kury znajdujące się w klatkach, w budynku na sąsiedniej nieruchomości.

W odniesieniu do wpływu emisji światła na zdrowie ludzi wyjaśniono, że moduły fotowoltaiczne nie mają ramek, pochłaniają światło, nie odbijają go, co wyklucza efekt oślepienia (str. 60-61 raportu).

Kolegium uznało, że przytoczone ustalenia wynikające z raportu, załącznika nr 1 do zaskarżonej decyzji "Charakterystyki przedsięwzięcia" oraz karty informacyjnej o planowanym przedsięwzięciu (załącznik do wniosku), są spójne i zgodne, mają więc istotne znaczenie dowodowe. W tym kontekście zarzut odwołania dotyczący błędnych ustaleń faktycznych w zakresie oddziaływania uznano za chybiony. Wskazano, że ferma kur niosek prowadzona w technologii zamkniętych klatek w budynkach położonych 20 m od granicy z działką nr [..] nie będzie odczuwała skutków, które przewidziano w odwołaniu.

Zwrócono uwagę, że karta informacyjna przedsięwzięcia (str. 19) przewiduje, że w trakcie budowy nie będzie używany sprzęt ciężki, a ilość samochodów osobowych (inwestor, pracownicy) wjeżdżających szacuje się na około 4 sztuki, a samochodów ciężarowych (dostawcze i wywóz materiałów budowlanych) oraz pojazdów budowlanych wjeżdżających i wyjeżdżających z terenu inwestycji w ciągu doby do 6 sztuk. Przewidziano, że transport materiałów wykonywać będą pojazdy o masie całkowitej 3,5-16 t w ciągu doby około 5 w odstępach co 2 godziny w okresie 4 tygodni. Zatem te uciążliwości mogą trwać około 4 tygodni i są one określone we wniosku.

Kolegium nie podzieliło również zarzutu naruszenia art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy. Wbrew twierdzeniom odwołujących ani organ pierwszej instancji, ani organ odwoławczy nie prowadzi postępowania co do negatywnych ustaleń dotyczących stanu kur na znajdującej się w sąsiedztwie fermie. W odniesieniu do zarzutu nieustalenia wpływu planowanej inwestycji na fermę kur wskazano, że organy takie ustalenia poczyniły, czemu dały wyraz w zaskarżonej decyzji. Za nietrafny Kolegium uznało też zarzut naruszenia art 79 ust. 1 ustawy tj. niezapewnienia realnego udziału społeczeństwa w prowadzonym postępowaniu, skoro w zaskarżonej decyzji dokładnie opisano przebieg tych konsultacji. Wyjaśniło, że w zaskarżonej decyzji wskazana jest też w rozdzielniku właściwa firma i siedziba Spółki wnioskodawców, co potwierdza wypis z KRS oraz wskazano wszystkie strony postępowania.

Kolegium nie uwzględniło wniosku odwołujących o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu drobiarstwa na okoliczność wpływu budowy i istnienia farmy fotowoltaicznej o mocy wytwórczej do 10 MW na znajdującą się na sąsiedniej działce fermę kur uznając, że przedmiotowa sprawa nie dotyczy funkcjonowania ferm drobiarskich, ale budowy i eksploatacji farmy fotowoltaicznej. Miarodajnym i wiarygodnym sposobem kwestionowania ustaleń merytorycznych raportu byłoby przedłożenie przez podnoszącego zarzut innego raportu lub opracowania, w którym dokonana byłaby szczegółowa analiza zagadnień i sformułowane wnioski. Tego rodzaju dowodu strona odwołująca nie przedstawiła.

Kolegium podkreśliło zgodność planowanego zamierzenia inwestycyjnego z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego na obszarze inwestycji oraz wydanie decyzji po przeprowadzeniu oceny oddziaływania na środowisko, po uzyskaniu wymaganych prawem uzgodnień i opinii oraz konsultacji społecznych przewidzianych w ustawie.

W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucili:

I. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 81 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że z faktu, że pola elektromagnetyczne projektowanej linii elektrowni słonecznej nie oddziałują niekorzystnie na ludzi, można wyprowadzić wniosek, że pola te nie oddziałują niekorzystnie także na kury, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego przyjęcia, że projektowana elektrownia słoneczna nie oddziałuje w sposób negatywny na otoczenie;

II. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 77 oraz art. 84 § 1 k.p.a. poprzez ustalenie, bez odwoływania się do wiadomości specjalnych, iż planowane przedsięwzięcia nie oddziałuje negatywnie na znajdujące się w nieruchomości sąsiedniej kury;

III. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów tj., prognozy odziaływania na środowisko, charakterystyki przedsięwzięcia oraz karty informacyjnej o planowym przedsięwzięciu, co w konsekwencji doprowadziło do błędnych ustaleń stanu faktycznego polegających na przyjęciu, że:

1. budowa farmy fotowoltaicznej będzie trwała 4 tygodnie, w sytuacji gdy okres realizacji przedsięwzięcia trwać będzie 4 miesiące,

2. do budowy farmy fotowoltaicznej nie będzie wykorzystywany sprzęt ciężki, w sytuacji gdy do budowy przedsięwzięcia nieodzownym pozostaje zaangażowanie sprzętu ciężkiego,

3. budowa farmy fotowoltaicznej nie będzie negatywnie wpływała na ludzi oraz sąsiadującą fermę drobiu,

IV. naruszenie przepisu prawa materialnego tj. art. 82 ust. 1 pkt 1b ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko, poprzez brak uwzględnienia, przy określeniu warunków wykorzystywania terenu w fazie realizacji eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, uciążliwości dla terenów znajdujących się w bezpośrednim sąsiedztwie;

V. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 77 oraz 84 § 1 k.p.a. poprzez oddalenie wniosku skarżących o powołanie dowodu z opinii biegłego z zakresu drobiarstwa na okoliczność oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na położoną w sąsiedztwie fermę kur;

VI. naruszenie przepisu art. 79. ust. 1. ustawy poprzez brak zapewnienia realnego udziału społeczeństwa w przedmiotowym postępowaniu;

VII. naruszenie przepisów art. 107 § 1 k.p.a. w związku z art. 85 ust. 1 i 2 ustawy poprzez błędne przyjęcie, iż decyzja o środowiskowych uwarunkowania nie musi zawierać oznaczenia stron, a wystarczające jest oznaczenie stron w rozdzielniku decyzji,

IX. naruszenie przepisu prawa materialnego tj. art. 435 § 2 k.c. poprzez błędne przyjęcie, iż oznaczenie osoby prawnej bez określenia jej formy prawnej odpowiada przepisom prawa.

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji oraz wydanie decyzji o odmowie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowego przedsięwzięcia. Zawnioskowano również o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

Ponadto, wniesiono o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z analizy i oceny oddziaływania hałasu, pola elektromagnetycznego (PEM) i temperatury planowanej elektrowni fotowoltaicznej (PV) o mocy do 10 MW wraz z techniczną infrastrukturą na teren fermy drobiu M. S. [..] na okoliczności w niej wskazane, w szczególności na zakres oddziaływania planowanej inwestycji na fermę drobiu skarżących, dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego w osobie S. W. W. z zakresu ocen oddziaływania na środowisko na okoliczność oddziaływania pól elektromagnetycznych, hałasu oraz innych czynników pochodzących z projektowanego przedsięwzięcia na tereny sąsiadujące tj. fermę drobiu M. S. B. oraz pracowników pracujących na tej fermie a także dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z przesłuchania świadka S.W.W. na okoliczność oddziaływania hałasu, pól elektromagnetycznych oraz innych czynników na znajdującą się przy planowanej inwestycji fermę drobiu oraz pracowników tejże fermy oraz innych świadków wskazanych w skardze z imienia i nazwiska na okoliczność wykonywania przez tych świadków pracy na fermie drobiu stanowiącej własność skarżących, miejsca wykonywania pracy przez ww. pracowników, wymiaru czasu pracy ww. pracowników, ilości drobiu wchodzącego w skład fermy skarżących, reagowania drobiu na hałas, drgania, zmianę temperatury.

W uzasadnieniu skargi przytoczono argumentację przemawiającą, zdaniem skarżących, za zasadnością zarzutów koncentrujących się na uchybieniach procesowych, które doprowadziły do błędnych ustaleń faktycznych i oparcia na nich wadliwej decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania. Zdaniem bowiem skarżących organy obu instancji nie rozważyły wpływu planowanej inwestycji na znajdującą się na sąsiedniej działce fermę kur. Tymczasem oddziaływanie pola elektromagnetycznego projektowanej elektrowni słonecznej będzie stwarzało zagrożenie dla ludzi, podobnie jak generatory prądotwórcze i podziemne linie elektromagnetyczne SN oddziałują na zdrowie ludzi i będą oddziaływać także na kury znajdujące się w klatkach w budynku na sąsiedniej nieruchomości. Skarżący stwierdzili, że zarówno budowa, jak i eksploatacja inwestycji spowoduje uciążliwości mogące negatywnie wpływać na wzrost poziomu stresu u kur, co może powodować szkody w hodowli i obniżenie poziomu wylęgu drobiu. Skarżący zaproponowali inny wariant lokalizacji inwestycji, który byłby bezpieczniejszy dla otoczenia.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Kolegium podkreśliło zgodność planowanego zamierzenia z postanowieniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w którym przewidziane są m.in. tereny pod zabudowę obiektów produkcyjnych, składów i magazynów, z czego wynika, że inwestor ma uprawnienie do lokalizowania inwestycji na całej nieruchomości (działek nr [..]-[..]). Z tego punktu widzenia propozycje skarżących dotyczące zmiany lokalizacji uznano za nieuzasadnione. Ponownie podkreślono, że oprócz hałasu w okresie budowy przedsięwzięcie nie będzie oddziaływało na sąsiadujące nieruchomości w zakresie hałasu, promieniowania elektromagnetycznego oraz emisji światła w sposób, który wywoływałby uciążliwości dla sąsiadów.

W odniesieniu do wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu drobiarstwa na okoliczność wpływu budowy i istnienia farmy fotowoltaicznej o mocy wytwórczej do 10 MW na znajdującej się na sąsiedniej działce fermy kur, Kolegium wniosku tego nie uwzględniło wskazując, że przedmiotowa sprawa nie dotyczy funkcjonowania ferm drobiarskich, ale budowy i eksploatacji farm fotowoltaicznych, zaś załączona do skargi analiza i ocena wpływu farmy fotowoltaicznej na fermę kur, będzie rozpatrzona i oceniana przez WSA w Gdańsku.

W piśmie procesowym z dnia 13 listopada 2017r. uczestnik postępowania A. ustosunkowała się do skargi oraz przedłożonej wraz z nią analizy. Inwestor zawnioskował o oddalenie skargi wobec jej całkowitej bezzasadności. W obszernym piśmie uczestnik wyjaśnił, że przedłożona analiza zarówno w zakresie założeń, jak i wniosków jest błędna, a nadto zmierza do poparcia z góry założonej tezy i jest nieobiektywna. Analiza powołała się na nieaktualne dane dotyczące budowy farmy fotowoltaicznej w P., co miało miejsce kilka lat temu, które posłużyły do wyciągnięcia fałszywych wniosków. Analizując planowaną inwestycję pominięto najaktualniejsze dane techniczne. Podkreślono, że żaden przepis prawa nie określa norm hałasu i oddziaływania elektromagnetycznego na fermy kurze, co skłania do wniosku, że tego rodzaju działalność nie jest terenem chronionym akustycznie ani pod kątem oddziaływania elektromagnetycznego. Uczestnik postępowania wszystkie zarzuty skargi uznał za bezzasadne. Wskazał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, podjęta po przeprowadzonej ocenie oddziaływania na środowisko, zgodna z postanowieniem uzgadniającym Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska opartym o sporządzony zgodnie z wymogami ustawy raport oddziaływania na środowisko. Podkreślono, że farma fotowoltaiczna jest przedsięwzięciem zgodnym z planem i nie zaszedł w niniejszej sprawie żaden przypadek, który uzasadniałby odmowę ustalenia środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia. Uczestnik wskazał, że dopuszczeniu dowodów zawnioskowanych przez skarżących sprzeciwia się przepis art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy z dnia 14 marca 2017r. oraz postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 19 grudnia 2016r. wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2017r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa materialnego oraz procesowego.

Zakres kontroli sądu wyznacza natomiast przepis art. 134 § 1 p.p.s.a., stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd bada w pełnym zakresie treść zaskarżonego aktu albo czynności lub też bezczynności organu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem.

Niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ma prawo, a nawet obowiązek, dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Sąd nie jest jednocześnie związany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także podniesionymi wnioskami, zarzutami i żądaniami (tak wyrok NSA z dnia 24 maja 2016r., I GSK 1555/14, Legalis, wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2015r., I GSK 444/15, Legalis, wyrok NSA z dnia 22 września 2011r., II OSK 1390/10, Legalis).

Z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji dokonywana, zgodnie z art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a, w granicach sprawy wyznaczonych przez granice sprawy administracyjnej w rozumieniu materialnoprawnym, doprowadziła bowiem sąd do wniosku, że pomimo niezasadności zarzutów skargi stwierdzone przez sąd naruszenia przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Dyspozycja przepisu art. 135 p.p.s.a., który stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia, pozwoliła sądowi skontrolować również legalność podjętego w toku postępowania postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska uzgadniającego realizację niniejszego przedsięwzięcia. Z art. 135 p.p.s.a. wynika bowiem, że zakresem rozpoznania Sądu stają się wszystkie czynności i akty wydane w danej sprawie administracyjnej, niezależnie od tego, w jakim stadium postępowania i w jakim trybie zostały podjęte.

W kontrolowanej sprawie Wójt Gminy rozpoznał wniosek inwestora A. ustalając w decyzji z dnia 14 marca 2017r. środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie farmy fotowoltaicznej o łącznej mocy wytwórczej do 10 MW na terenie działki nr [..] oraz sieci kablowej na terenie działek nr [..] i [..] położonych w obrębie geodezyjnym B.

Podstawą materialnoprawną podjętego rozstrzygnięcia są przepisy ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tj.: Dz.U. z 2016r., poz. 353), zwanej dalej ustawą, która w art. 71 ust. 1 stanowi, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia. Celem postępowania środowiskowego jest ustalenie, czy inwestycja w kształcie opisanym przez inwestora we wniosku nie zagraża środowisku oraz czy spełnia wymagania i parametry w zakresie ochrony środowiska. Wyniki powyższych ustaleń odzwierciedlone są w decyzji środowiskowej, która kształtuje prawa i obowiązki oznaczonych konkretnie adresatów i stanowi bazę dla ukształtowania obowiązków inwestora w kolejnych decyzjach inwestycyjnych.

Zgodnie z art. 71 ust. 2 ustawy uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych:

1) przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko;

2) przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.

Przedmiotowe przedsięwzięcie Wójt Gminy prawidłowo zakwalifikował do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko na podstawie § 3 ust. 1 pkt 52 lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2016r., poz. 71 ze zm.).

Z przepisu art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy wynika, że w przypadku przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko uzależnia się od stwierdzenia takiego obowiązku w trybie art. 63 ust. 3 ustawy. W kontrolowanym postępowaniu Wójt Gminy postanowieniem z dnia 27 października 2017r., po zasięgnięciu opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, stwierdził obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko oraz określił zakres raportu o oddziaływaniu na środowisko.

Zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 pkt 8 ustawy ocena oddziaływania rozumiana jest jako postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, obejmujące w szczególności: weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień, oraz zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu. Przepis art. 62 ust. 1 ustawy określa zakres przedmiotowy postępowania ocenowego stanowiąc, że w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określa się, analizuje oraz ocenia:

1) bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na:

a) środowisko oraz ludność, w tym zdrowie i warunki życia ludzi,

b) dobra materialne,

c) zabytki,

ca) krajobraz, w tym krajobraz kulturowy,

d) wzajemne oddziaływanie między elementami, o których mowa w lit. a-ca,

e) dostępność do złóż kopalin;

1a) ryzyko wystąpienia poważnych awarii oraz katastrof naturalnych i budowlanych;

2) możliwości oraz sposoby zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko;

3) wymagany zakres monitoringu.

Wskazany zakres uszczegóławiają przepisy art. 66 ust. 1 ustawy określające elementy, które powinien zawierać każdy raport o oddziaływaniu na środowisko po to, aby dostarczył informacji umożliwiających zakończenie postępowania w sprawie oceny oddziaływania.

Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jest najistotniejszym dowodem w postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, mającym ułatwić ustalenie wszystkich potencjalnych zagrożeń związanych z realizacją planowanego przedsięwzięcia. Jego zadaniem jest zanalizowanie i określenie, jaki będzie zakres oddziaływania projektowanego przedsięwzięcia na środowisko, przy uwzględnieniu planowanych rozwiązań inwestycyjnych i zestawienie tego z innymi możliwościami (wariantami). Organ wydający decyzję określającą uwarunkowania środowiskowe ma obowiązek dokonania na podstawie art. 80 k.p.a. oceny wartości dowodowej raportu, a uczestnicy postępowania mają możliwość zgłoszenia zastrzeżeń dotyczących tego dowodu (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 31 marca 2011 r., II SA/Lu 845/10, LEX nr 993489).

Analiza raportu sporządzonego w niniejszej sprawie prowadzi do wniosku, że ze względu na stwierdzone uchybienia raport ten nie mógł stanowić wiarygodnego dowodu w niniejszej sprawie.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że raport sporządzony w czerwcu 2016r. nie odwołuje się do postanowień obowiązującego już w tej dacie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przyjętego uchwałą Rady Gminy nr XLIV/1/2014 z dnia 28 stycznia 2014r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu działki nr [..] w obrębie geodezyjnym B., Gmina Ł. Wynika z niego, że na terenie działki objętej inwestycją obowiązują postanowienia powołanego planu, które przesądzają o jej przeznaczeniu oraz kształtują sposób zagospodarowania terenu. Postanowienia planu poprzez ustanowione zakazy i ograniczenia współtworzą charakterystykę planowanego przedsięwzięcia na terenach objętych jego postanowieniami. Konieczność uwzględnienia w toku postępowania środowiskowego postanowień obowiązującego planu miejscowego wynika z art. 80 ust. 2 zd. 1 ustawy, który stanowi, że właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach po stwierdzeniu zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony. Oznacza to, że zgodność z postanowieniami planu stanowi jedną z zasadniczych przesłanek umożliwiających ustalenie środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia.

Tymczasem treść raportu (str. 16, 53) świadczy o tym, że jego autorzy przyjęli, że dla terenu planowanej inwestycji miejscowy plan nie obowiązuje. Odwołali się natomiast do zapisów obowiązującego Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy z 2011r. oraz do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obrębów geodezyjnych [..]-[..], gdzie teren inwestycji przeznaczono pod zabudowę usługową i obiekty produkcyjne, składy, magazyny (teren 4.12-U/P) oraz tereny dróg publicznych, droga ekspresowa (teren 4.01-KDS). Na podstawie tych dokumentów stwierdzili, że planowane przedsięwzięcie nie narusza postanowień Studium.

W sytuacji obowiązywania planu takie stwierdzenia zawarte w raporcie podważają jego miarodajność. Wskazać należy, że wiarygodność raportu podważa również powtarzające się w treści raportu odwoływanie się do inwestycji w postaci farmy wiatrowej sugerujące, że raport w niniejszej sprawie posłużył wcześniej jego autorom dla przeprowadzenia oceny oddziaływania innej inwestycji. Do raportu załączono również postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 5 marca 2013r. opiniujące konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia pod nazwą "Budowa elektrowni słonecznej o mocy do 10 MW" na działce nr [..] położonej w obrębie geodezyjnym B., gmina Ł. Postanowienie to nie dotyczyło inwestycji objętej wnioskiem inwestora z dnia 16 września 2014r., który zainicjował postępowanie środowiskowe, w toku którego Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska postanowieniem z dnia 20 października 2014r. wyraził opinię o potrzebie przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla objętego wnioskiem przedsięwzięcia. Przywołane błędy, jak i dołączenie dokumentu niezwiązanego z niniejszą inwestycją nasuwają wątpliwości co do rzetelności przeprowadzonej analizy oddziaływania na środowisko.

Zgodnie z obowiązującym planem miejscowym działka nr [..] znajduje się jednostce planistycznej oznaczonej symbolem 03-U/P, dla której w § 20 planu przewidziano przeznaczenie pod tereny zabudowy usługowej i obiektów produkcyjnych, składów i magazynów. Dopuszczono lokalizację farmy fotowoltaicznej oraz budowle infrastrukturalne z zakresu elektroenergetyki związane z tą inwestycję, z zastrzeżeniem możliwości samodzielnego funkcjonowania każdej z wymienionych funkcji. W § 20 pkt 3 planu przy określaniu szczegółowych warunków zagospodarowania terenów oraz ograniczeń w użytkowaniu, w tym zakazu zabudowy, ustalono, że na terenie znajduje się strefa ochrony archeologicznej "W" oznaczona na rysunku planu (lit. a) oraz strefa ochrony ekspozycji zabytkowego zespołu pałacowo – parkowego z folwarkiem w B. (lit. b), w których obowiązują zapisy § 10.

W § 10 Rozdziału 4 planu zatytułowanego "Zasady ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej" w ust. 1 przewidziano, że w granicach planu znajduje się strefa ochrony archeologicznej "W" oznaczona na rysunku planu. Wszelkie inwestycje w granicach w/w strefy archeologicznej należy uzgadniać z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków, który każdorazowo wskaże zakres niezbędnych do wykonania badań archeologicznych. W ust. 2 natomiast ustalono, że w granicach planu znajduje się strefa ochrony ekspozycji zabytkowego zespołu pałacowo – parkowego z folwarkiem w B., dla której ustalono:

1) zachowanie historycznych połączeń widokowych, historycznego układu drożnego, a także historycznych elementów rozplanowania przestrzennego wsi,

2) kontynuację tradycji budowlanej miejscowej i regionalnej przy kształtowaniu nowej architektury oraz sposobów zagospodarowania terenu.

Raport w pkt 6.1.5. opisał, że na terenie działki nr [..] ustanowiona jest strefa "W" archeologicznej ochrony konserwatorskiej (północno-wschodni fragment obszaru przedmiotowej inwestycji). Wskazano, że dla obiektów archeologicznych i ich stref ochrony obowiązuje wymóg uzyskania opinii Muzeum Archeologicznego. W strefie dla wszystkich inwestycji w niej zlokalizowanych, obowiązuje zakaz wykonywania jakichkolwiek prac ziemnych i inwestycyjnych bez zgody Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, który określi inwestorowi w wydanym pozwoleniu zakres niezbędnych do wykonania archeologicznych badań ratowniczych wyprzedzających proces zainwestowania terenu.

W pkt 6.2.10, oceniając oddziaływanie przedsięwzięcia na wyżej określone dobra kultury, autorzy przewidzieli jego znaczący wpływ na przedmiot ochrony konserwatorskiej, który przy spełnieniu wytycznych i warunków Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków nie zakłóci charakteru oraz wartości kulturowych terenu objętego ochroną konserwatorską.

Lektura przywołanej części raportu odnoszącej się do dóbr kultury, znajdujących się na działce nr [..] oraz analizy oddziaływania inwestycji na te dobra prowadzi do wniosku, że poza zakres opracowania pozostawiono przewidzianą w § 10 ust. 2 planu strefę ochrony ekspozycji zespołu pałacowo – parkowego z folwarkiem w B., w którym obowiązują ściśle określone w planie ograniczenia w zagospodarowaniu terenu.

Z mocy art. 66 ust. 1 pkt 3 oraz pkt 6a lit. d) ustawy raport powinien zawierać informacje umożliwiające analizę kryteriów wymienionych w art. 62 ust. 1, w tym oddziaływanie na zabytki, oraz zawierać opis istniejących w sąsiedztwie lub w bezpośrednim zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia zabytków chronionych na podstawie przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, a także porównanie oddziaływań analizowanych wariantów na zabytki i krajobraz kulturowy, objęte istniejącą dokumentacją, w szczególności rejestrem lub ewidencją zabytków.

Obowiązujący plan miejscowy na terenie działki nr [..], zgodnie z wymogiem wynikającym z art. 19 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tj.: Dz.U. z 2017r., 2187), w § 10 ust. 2 uwzględnił ochronę zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru i ich otoczenia i ustalił strefę ochrony konserwatorskiej, w której obowiązują określone ograniczenia, zakazy i nakazy, mające na celu ochronę znajdujących się na tym obszarze zabytków. Treść planu wskazuje, że strefa ochrony ekspozycji zespołu pałacowo – parkowego została ustanowiona ze względu na jego zabytkowy charakter, którego żaden z orzekających w toku postępowania organów jednak nie zweryfikował i nie uwzględnił przy ocenie oddziaływania na środowisko, w tym na strefę ochronną zabytku wpisanego do Rejestru Zabytków Województwa. Z Rejestru Zabytów Nieruchomych prowadzonego przez Wojewodę, którego jawność i urzędowy charakter nie budzi wątpliwości wynika, że dwór w miejscowości B., Gmina Ł., powiat w., został wpisany do rejestru zabytków w dniu 21 grudnia 1973r. pod numerem [..] i figuruje w nim obecnie pod numerem [..].

Z karty informacyjnej przedsięwzięcia załączonej do wniosku o ustalenie środowiskowych uwarunkowań inwestycji wynika, że inwestor przygotował inwestycję w oparciu o ustalenia obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i wskazał wyraźnie, że północno-wschodni fragment działki nr [..] leży w strefie "W" archeologicznej ochrony konserwatorskiej oraz w zasięgu strefy ochrony ekspozycji zabytkowego zespołu pałacowo-parkowego w B., dla którego określono zakazy i ograniczenia. Konfrontacja załącznika granicznego do planu oraz mapy załączonej do karty informacyjnej przedsięwzięcia potwierdza, że północno-wschodnia część działki nr [..] objęta jest zarówno strefą "W" ochrony archeologicznej, jak również leży w strefie ochrony ekspozycji zabytkowego zespołu pałacowo – parkowego. Planowane rozmieszczenie modułów fotowoltaicznych wchodzi w obie strefy.

Działając w oparciu o dane charakteryzujące przedsięwzięcie, a wynikające z karty informacyjnej, Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w postanowieniu z dnia 20 października 2014r. opiniującym konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko określił zakres raportu wskazując m.in., że powinien zawierać analizę wpływu inwestycji na istniejący na terenie przedmiotowego przedsięwzięcia obszar ochrony archeologicznej. Następnie Wójt Gminy w postanowieniu z dnia 27 października 2014r. nałożył obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko określając zakres raportu, z uwzględnieniem m.in. analizy wpływu inwestycji na istniejący na terenie przedmiotowego przedsięwzięcia obszar ochrony archeologicznej.

Raport odniósł się wyłącznie do oddziaływania inwestycji na strefę "W" archeologicznej ochrony konserwatorskiej, poza zakresem analizy pozostawiając kwestię oddziaływania przedsięwzięcia na strefę ochrony ekspozycji zabytkowego zespołu pałacowo – parkowego z folwarkiem w B., w którą ta inwestycja wkracza.

W ocenie sądu powyższe prowadzi do wniosku, że raport ten nie jest spójny z pozostałymi dokumentami zgromadzonymi w sprawie charakteryzującymi przedsięwzięcie, w tym z kartą informacyjną, i sporządzony został z naruszeniem przepisu art. 66 ust. 1 pkt 3 i 6a lit. d) ustawy w związku z art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy. Nie zawiera bowiem pełnej charakterystyki przedsięwzięcia oraz analizy jego oddziaływania na tereny i obiekty objęte ochroną na podstawie przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Zarówno Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska, jak również orzekające w sprawie organy właściwe w postępowaniu środowiskowym, oparły się na raporcie, który w ocenie Sądu poprzez wskazane wyżej uchybienia, nie mógł stanowić materiału dowodowego pozwalającego na zgodne z ustawą określenie środowiskowych uwarunkowań realizacji inwestycji. Raport niespełniający wymagań ustalonych w art. art. 66 ustawy nie powinien być uznany za środek dowodowy zgodny z prawem. W takiej sytuacji wydanie pozytywnej decyzji w oparciu o ustalenia wynikające z raportu niespełniającego wymagań formalnych jest wadliwe.

Wskazać należy, że z uwagi na swój charakter raport powinien być oceniany przez organ w świetle wymagań stawianych środkom dowodowym na gruncie art. 75 i następnych k.p.a. Raport ma zasadnicze znaczenie w postępowaniu zmierzającym do uzyskania decyzji środowiskowych i podlega pełnej ocenie przez właściwy organ prowadzący postępowanie w świetle oceny całokształtu materiału dowodowego w rozumieniu art. 80 k.p.a. czy dana okoliczność została udowodniona zgodnie z dyspozycją art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. i nie zwalnia organu od czynienia własnych ustaleń zmierzających do weryfikacji przedstawionych danych. W razie wątpliwości w zakresie istotnych okoliczności sprawy organ może wezwać inwestora do uzupełnienia raportu lub może sięgnąć do innych środków dowodowych. Nawet, gdy nikt nie kwestionuje prawidłowości sporządzenia raportu oraz danych w nim zawartych, organ musi samodzielnie dokonać tej oceny. Jest to ważne, gdyż ze względu na cel prowadzenia postępowania w zakresie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, kończącego się wydaniem decyzji, etap ten jest najbardziej właściwy do oceny konkretnych wymagań ochrony środowiska, w tym wpływu na zabytki. Co prawda w toku postępowania środowiskowego w niniejszej sprawie Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska wzywał inwestora do uzupełnienia raportu, ale nie w zakresie odnoszącym się do zabytków.

Organy orzekające w sprawie nie przeanalizowały raportu ani jego uzupełnień w sposób dostatecznie wnikliwy i wszechstronny, w konfrontacji z dokumentacją charakteryzującą przedmiotową inwestycję, a w szczególności z obowiązującym na terenie działki nr [..] miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, który w głównej mierze kształtuje sposób jej zagospodarowania.

Podkreślenia wymaga przy tym, że sąd administracyjny nie jest uprawniony do kwestionowania ustaleń raportu i nie dokonuje merytorycznej oceny raportu o oddziaływaniu danego przedsięwzięcia na środowisko, lecz jedynie kontroluje ustalenia faktyczne dokonane przez właściwe organy (por. wyrok NSA z dnia 11 lipca 2013 r., II OSK 639/13, dostępny na stronie https://orzecznia.nsa.gov.pl). Sąd może oceniać raport jedynie pod kątem poprawności formalnej, tj. zgodności jego treści z przepisami określającymi sposób sporządzenia, logiki wywodów oraz weryfikacji sporządzenia raportu przez osobę uprawnioną.

Opierając się na danych wynikających z raportu sporządzonego z uchybieniem art. 66 ust. 1 pkt 3 i pkt 6a lit. d) ustawy Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska uzgodnił postanowieniem z dnia 19 grudnia 2016r. realizację przedmiotowego przedsięwzięcia, wśród warunków jego realizacji nie przewidując tych, wynikających z konieczności uwzględnienia oddziaływania przedsięwzięcia na strefę ochrony archeologicznej "W" oraz ograniczeń przewidzianych w planie dla strefy ochrony ekspozycji zabytkowego zespołu pałacowo – parkowego z folwarkiem w B. Następnie Wójt Gminy, związany powyższym postanowieniem, decyzją z dnia 14 marca 2017r., ustalił środowiskowe uwarunkowania realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia pomijając określenie istotnych warunków korzystania ze środowiska w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, ze względu na konieczność ochrony zabytków, czym naruszył przepis art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy.

W ocenie sądu organy orzekające w sprawie naruszyły przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co miało wpływ na prawidłowość oceny możliwości realizacji inwestycji w określonym przez inwestora miejscu. Organy bowiem nie dokonały prawidłowej oceny raportu, wskutek czego nie dostrzeżono braków w zakresie konieczności uwzględnienia wymogów ochrony zabytków, jakiej podlega w części teren zajęty pod inwestycję. Tylko na podstawie raportu spełniającego wymagania przepisu art. 66 ust. 1 ustawy organy orzekające i uzgadniające mogły wyjaśnić stan faktyczny sprawy i podjąć właściwe rozstrzygnięcie w zakresie określenia warunków realizacji przedsięwzięcia w jego całokształcie. Orzekanie na podstawie wadliwego raportu stanowi zaś naruszenie przepisów postępowania skutkujące wyeliminowaniem z obrotu prawnego zarówno zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy oraz, na podstawie art. 135 p.p.s.a., postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 19 grudnia 2016r. Zwrócić należy bowiem uwagę, że postanowienie to, wydane w trybie art. 90 ust. 1 ustawy, wiąże organ wydający decyzję w zakresie kwestii środowiskowych i praktycznie tę decyzję kształtuje, rozstrzygając faktycznie sprawę co do istoty. W takim układzie procesowym, przy dostrzeżonych uchybieniach w zakresie analizy oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko skutkujących koniecznością jej ponowienia łącznie ze sporządzeniem nowego raportu o oddziaływaniu na środowisko, niezbędnym było wyeliminowanie postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z obrotu prawnego.

Odnosząc się natomiast do zarzutów skarżących sąd uznał je za niezasadne. Skarżący zarzucili przede wszystkim, że organy nie zbadały oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na działalność prowadzonej przez nich fermy kur na działkach sąsiednich o nr [..] i [..]. Według skarżących oddziaływanie tej inwestycji poprzez hałas, pole elektromagnetyczne oraz emisję temperatury będzie negatywnie wpływało na hodowane przez nich zwierzęta. Zarzucili, że błędy procesowe, w tym brak oparcia się na opinii biegłego, spowodował, że organy nie określiły w decyzji środowiskowej warunków ograniczających uciążliwości dla terenów sąsiednich.

Wyjaśnić należy, że celem postępowania środowiskowego jest zidentyfikowanie źródeł oddziaływania przedsięwzięcia, jego analiza i ocena w zakresie wynikającym z art. 62 ustawy i adekwatne do wyników ustalenie warunków realizacji inwestycji. W ramach oceny oddziaływania na środowisko analizuje się i ocenia bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia m.in. na środowisko oraz ludność, w tym zdrowie i warunki życia ludzi, dobra materialne, zabytki, krajobraz, w tym krajobraz kulturowy oraz wzajemne oddziaływanie wskazanych wyżej elementów pomiędzy sobą. Definicja środowiska zawarta w art. 3 pkt 39 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (tj.: Dz.U. z 2017r., poz. 519) stanowi, że jest to ogół elementów przyrodniczych, w tym także przekształconych w wyniku działalności człowieka, a w szczególności powierzchnię ziemi, kopaliny, wody, powietrze, krajobraz, klimat oraz pozostałe elementy różnorodności biologicznej, a także wzajemne oddziaływania pomiędzy tymi elementami. Z kolei według definicji krajobrazu zawartej w art. 2 pkt 16e ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tj.: Dz.U. z 2017r., poz. 1073) jest to postrzegana przez ludzi przestrzeń, zawierająca elementy przyrodnicze lub wytwory cywilizacji, ukształtowana w wyniku działania czynników naturalnych lub działalności człowieka. Z tego wynika, że postępowanie ocenowe ma służyć ochronie wyłącznie elementów przyrodniczych naturalnych i przekształconych w wyniku działalności człowieka, zachowujących cały czas charakter przyrodniczy, ale nie składających się na działalność gospodarczą (produkcję rolną) prowadzoną przez człowieka. Wśród tych elementów przyrodniczych znajdują się zwierzęta w środowisku naturalnym, a nie intensywne hodowle zwierząt. Wpływ przedsięwzięcia na tego rodzaju działalność hodowlaną wymyka się z zakresu kwestii analizowanych w postępowaniu ocenowym, wobec czego organom nie można zarzucić uchybień w tym w zakresie przy badaniu ograniczeń uciążliwości dla terenów sąsiednich. Materiał dowodowy potwierdza bowiem, że organy orzekające w sprawie zidentyfikowały źródła oddziaływania na nieruchomości sąsiednie w postaci hałasu, pola elektromagnetycznego oraz światła emitowanego przez elementy składowe farmy fotowoltaicznej, przeanalizowały ich wpływ i oceniły w aspekcie warunków korzystania ze środowiska, w tym uciążliwości dla terenów sąsiednich. W przeprowadzonej w tym zakresie analizie oddziaływania na tereny sąsiednie sąd nie dostrzegł naruszeń przepisów postępowania ani prawa materialnego, które w tym aspekcie dyskwalifikowałby podjętą w sprawie decyzję środowiskową.

Podobnie rzecz ma się z zarzucanymi uchybieniami w zakresie procedury udziału społeczeństwa w postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na środowisko polegającymi w istocie na nierozpoznaniu złożonego przez skarżących sprzeciwu. Wbrew twierdzeniom skarżących z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, że sprzeciw ten został rozpoznany przez organ pierwszej instancji zgodnie z art. 42 pkt 2 ustawy w świetle całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności karty informacyjnej przedsięwzięcia oraz raportu oddziaływania na środowisko, czemu organ dał wyraz w uzasadnieniu decyzji z dnia 14 marca 2017r.

Sąd nie podzielił również zarzutów skargi dotyczących braku dokładnego określenia w treści decyzji z dnia 14 marca 2017r. kręgu stron postępowania oraz wskazania niepełnej formy prawnej inwestora. W ocenie sądu bowiem ani materiały postępowania, ani sama treść wskazanej decyzji nie pozostawiają wątpliwości co do prawidłowego określenia kręgu stron niniejszego postępowania, w tym podmiotu inwestora, a brak wskazania w samej decyzji formy prawnej inwestora nie ma istotnego wpływu na jej prawidłowość.

Wskazując motywy oddalenia zgłoszonych w skardze wniosków dowodowych sąd na podstawie at. 106 § 3 p.p.s.a. który stanowi, że sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, uznał te wnioski za niedopuszczalne.

W odniesieniu do pierwszego z nich, obejmującego przeprowadzenie dowodu z analizy oddziaływania farmy fotowoltaicznej na fermę kurzą, załączonego do skargi, sąd wyjaśnił, że nie może prowadzić postępowania dowodowego i dokonywać ustaleń, celem merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Może to jedynie uczynić w granicach zakreślonych w art. 106 § 3 p.p.s.a., ale nawet wówczas celem tego postępowania nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy prawidłowo organy ustaliły stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie - czy prawidłowo zastosowały przepis prawa materialnego do poczynionych ustaleń. W przypadku dopuszczenia wskazanego dowodu doszłoby do poczynienia nowych ustaleń faktycznych przez sąd, albowiem kwestie te nie były przedmiotem rozważań organów administracji, a przeprowadzenie tego dowodu nie znajdowało umocowania w art. 106 § 3 p.p.s.a., gdyż nie było to niezbędne do dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego działania organu.

Natomiast przeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego oraz dowodów z przesłuchania biegłego oraz pracowników przedsiębiorstwa skarżących w charakterze świadków na okoliczność oddziaływania hałasu, pół elektromagnetycznych na fermę drobiu oraz warunków pracy pracowników skarżących sprzeciwia się treść art. 106 § 3 p.p.s.a., która wyraźnie stanowi o możliwości przeprowadzenia dowodu z dokumentów, do których nie należy zarówno dowód z opinii biegłego, a tym bardziej dowód z przesłuchania świadków. Co prawda ustawodawca nie ogranicza postępowania dowodowego do szczególnego rodzaju dowodu i może to być zarówno dokument urzędowy, jak i prywatny, jednakże nie mogą to być dokumenty, które w istocie stanowią innego rodzaju dowód, np. dowód z opinii biegłego czy z oględzin (por. wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2017r., II OSK 1748/15, LEX nr 2316010).

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy z dnia 14 marca 2017r., a także postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 19 grudnia 2016r.

W konsekwencji, sprawa z wniosku inwestora A. o ustalenie środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia polegającego na budowie farmy fotowoltaicznej zostanie ponownie rozpoznana przez organy administracji zgodnie z przepisami ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostepnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko. Organy ponownie rozpoznające sprawę, zgodnie z dyspozycją art. 153 p.p.s.a., winny uwzględnić ocenę prawną oraz wskazania co do dalszego postępowania sformułowane w niniejszym uzasadnieniu. Organy winny przede wszystkim uwzględnić ograniczenia inwestycji wynikające z postanowień obowiązującego na terenie działki nr [..] miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz przeprowadzić ocenę oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko w pełnym zakresie wyznaczonym przez treść przepisu art. 62 ustawy, w tym z uwzględnieniem obszarów i obiektów podlegających ochronie przewidzianej w ustawie o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz w planie miejscowym, które znajdują się na części działki nr [..]. Dopiero tak przeprowadzona analiza oddziaływań przedsięwzięcia na środowisko, na podstawie kompletnego raportu oddziaływania zgodnego z wymogami przepisu art. 66 ustawy, będzie mogła stanowić podstawę do prawidłowego określenia środowiskowych uwarunkowań inwestycji.

O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 202 § 2 i art. 205 § 1 p.p.s.a. zasądzając od Samorządowego Kolegium Odwoławczego solidarnie na rzecz skarżących U. S. oraz M. S. kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które składa się wpis sądowy od skargi.