Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SAB/Wr 528/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Zobowiązano do dokonania czynności
Powołane przepisy: article: art. 149
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski Sędziowie Sędzia WSA del. Tomasz Judecki Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 września 2022 r. sprawy ze skargi M. P. na bezczynność Wójta Gminy M. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 21 marca 2022r. I. zobowiązuje Wójta Gminy M. do rozpoznania wniosku strony z dnia 21 marca 2022 r. w zakresie ujętym w tiret pierwsze wniosku; II. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wójta Gminy M. do rozpoznania wniosku strony z dnia 21 marca 2022 r. w pozostałym zakresie; III. stwierdza bezczynność Wójta Gminy M. w postępowaniu z wniosku strony skarżącej; IV. stwierdza, że orzeczona w punkcie III wyroku bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa; V. zasądza od Wójta Gminy M. na rzecz M. P. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M. P. jest bezczynność Wójta Gminy M. w zakresie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 21 marca 2022 r.

Jak wynikało z akt sprawy pismem z dnia 8 kwietnia 2022 r. skarżący wniósł skargę na bezczynność Wójta Gminy M.. Organowi zarzucał naruszenie art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie w jakim przepis ten stanowi podstawę do uzyskiwania informacji publicznej poprzez nieudostępnienie informacji publicznej na wniosek z dnia 21 marca 2022 r.; art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2020 r., poz. 2176 ze zm., dalej u.d.i.p.) w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej polegający na pozostawieniu go bez odpowiedzi – a tym samym braku decyzji odmownej oraz powiadomienia o okolicznościach wskazujących na brak możliwości udostępnienia tejże informacji zgodnie z wnioskiem.

Skarżący wnioskował o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej; stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w związku z rozpoznaniem wniosku strony; ustalenie charakteru bezczynności w związku z rozpoznaniem wniosku strony; przeprowadzenie dowodów z dokumentów wskazanych w skardze; zasądzenie od organu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w dniu 21 marca 2021 r., powołując się na art. 2 ust. 1 i art. 10 ust. 1 u.d.i.p., złożył do organu wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Domagał się udostępnienia dokumentów zawierających informacje o:

• powierzchni gruntów leśnych stanowiących własność gminy i/lub będące w jej zarządzie w latach 2015 – 2020;

• objętości pozyskania drewna z lasów gminnych w latach 2015 - 2020;

• areale zalesień na terenie gminy w latach 2015 – 2020;

• areale powierzchni gruntów przeznaczonych do zalesienia w gminie w latach 2015 – 2020;

• areale zalesienia gruntów nieleśnych w gminie w latach 2015 – 2020;

• powierzchni produkcyjnej gminnych szkółek leśnych w latach 2015 – 2020.

Zaznaczył, że prosi o przekazanie informacji drogą elektroniczną na podany adres.

Zarzucał, że pomimo upływu ustawowego terminu na odpowiedź (14 dni) nie otrzymał jakiegokolwiek pisma w tym zakresie, co uzasadniania wywiedzioną skargę. Podniósł, że organ nie skorzystał z trybu określonego w art. 13 ust. 2 u.d.i.p., strony nie powiadomiono również o niemożliwości udostępnienia informacji z uwagi na brak dysponowania odpowiednimi środkami technicznymi, konieczności wniesienia stosownych opłat przez stronę z uwagi na koszty związane z udostępnieniem informacji, nie przedstawiono również zaleceń zmiany wniosku, co do sposobu lub formy przekazania informacji. Dowodzi to bezczynności organu w udostępnieniu informacji publicznej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podał, że skarżącemu udostępniono żądaną informację pismem z dnia 30 marca 2022 r., kierując je na adres mailowy strony. Po wpłynięciu skargi organ ponownie - w dniu 20 kwietnia 2022r. - wysłał stronie odpowiedź z dnia 30 marca 2022 r. z zapytaniem, czy podtrzymuje skargę. Do dnia sporządzenia odpowiedzi na skargę strona nie odniosła się do sprawy.

Do pisma organ załączył wskazane dokumenty. Z pisma datowanego na 30 marca 2022 r. wynikało, że zgodnie z opracowaną inwentaryzacją stanu lasów od 2015 r. do 2020 r. Gmina posiadała lasy o pow. 4,04 ha. W odniesieniu do dalszych zapytań organ wskazał, że nie prowadzono ewidencji objętości pozyskania drewna z lasów gminnych w latach 2015 -2020; w podanym okresie: nie zalesiano gruntów, brak danych o areale gruntów przeznaczonych do zalesienia, areale zalesienia gruntów nieleśnych oraz, że Gmina nie posiada szkółek leśnych.

Pismem z dnia 1 czerwca 2022 r. skarżący złożył replikę do odpowiedzi na skargę wnosząc o zobowiązanie organu do udzielenia odpowiedzi w zakresie pkt 1 wniosku; dalsze procedowanie w zakresie bezczynności i ustalenia jej charakteru, przeprowadzenie dowodu z dokumentów wskazanych w pismach stron oraz zasądzenia kosztów postępowania.

W uzasadnieniu stanowiska wskazał, że otrzymał wyłącznie pismo wskazujące na powierzchnie gruntów, a nie żądany dokument, z którego go pozyskano, zaś w zakresie pozostałych pytań uzyskał informację dopiero w dniu 20 kwietnia 2020 r., a zatem po wniesieniu skargi. Zaznaczał, że piśmie organu z dnia 30 marca 2022 r. błędnie podano adres poczty elektronicznej skarżącego dodając do niego apostrofy oraz spacje, co powodowało, że wiadomość nie dotarła do adresata. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych skarżący wywodził, że nie można uznać wiadomości za doręczoną. Strona ponownie wskazała, że w sprawie organ pozostawał bezczynny, a fakt doręczenia odpowiedzi po wniesieniu skargi nie czyni jej bezprzedmiotową, uzasadniając ten pogląd wskazał na orzecznictwo sądów administracyjnych.

Odnosząc się do stanowiska strony pismem z dnia 21 czerwca 2022 r. organ wskazał, że składając wniosek o udostępnienie informacji skarżący nie określił jakie dokumenty należy przedłożyć. W mailu z dnia 30 marca 2022 r. organ poinformował, że dane dotyczące powierzchni lasów gminnych wzięto z opracowanej inwentaryzacji stanu lasów od roku 2015 do roku 2020. W załączeniu organ przesłał wyciąg z inwentaryzacji lasów niestanowiących własności Skarbu Państwa. Wnioskował ponownie o oddalenie skargi.

W kolejnej replice do odpowiedzi na skargę, datowanej na 6 lipca 2022 r., strona wnioskowała o zobowiązanie organu do udzielenia odpowiedzi w zakresie pkt 1 wniosku. Z przedstawionego dokumentu wynika, że inwentaryzacja została wykonana na dzień 7 stycznia 2015 r., brak zatem informacji czy w pozostałych latach nie doszło do żadnych zmian w zakresie prawa własności, względnie nie zawarto żadnych umów dotyczących nieruchomości gminy. Domagała się także dalszego procedowania i stwierdzenia czy organ dopuścił się bezczynności i ustalenie jej charakteru, przeprowadzenia dowodów z dokumentów wskazanych w pismach oraz zasądzenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu powielił treści przedstawione w poprzednim piśmie procesowym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona, bowiem na moment wniesienia skargi organ pozostawał bezczynny, co obligowało Sąd do jej stwierdzenia, jednakże okoliczności sprawy, w szczególności podjęte przez organ działania, wykluczają uznanie, że bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa.

Na wstępie odnotowania wymaga, że zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach niepodejmowania przez nie nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). W tym względzie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.

Wobec tego należy podjąć próbę zdefiniowania pojęcia bezczynności, gdyż ani ustawa o dostępie do informacji publicznej, ani ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pojęcia tego nie kształtują. Definicja ta jest zawarta w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej k.p.a.), jednak proste jej przywołanie nie ma uzasadnienia z uwagi na brak podstaw prawnych sięgania w tym zakresie do uregulowań art. 37 k.p.a. Ustawa o dostępie do informacji publicznej kodeks postępowania administracyjnego nakazuje stosować jedynie w określonym zakresie, o czym stanowi art. 16 u.d.i.p. Zawęża on stosowanie tej regulacji prawnej wyłącznie do wydanych w sprawie decyzji.

Pojęcie bezczynności funkcjonuje jednak na tle omawianej ustawy, a sposób jego rozumienia został ukształtowany poprzez orzecznictwo sądów administracyjnych uwzględniające zarówno dorobek piśmiennictwa jak i judykatury odwołujący się do doświadczeń wypracowanych na tle wykładni i stosowania art. 37 § 1 k.p.a., jak i specyfiki postępowania prowadzonego w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz potrzeb tej procedury.

I tak z bezczynnością organu administracji na tle ustawy o dostępie do informacji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie: decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownych czynności, wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 września 2018 r., sygn. akt I OSK 1467/18; z dnia 15 grudnia 2017 r., sygn. akt I FSK 1238/16, orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA).

Nieudzielenie informacji publicznej oraz niepowiadomienie, w trybie art. 13 ust. 2 u.d.i.p., o powodach opóźnienia i terminie, w jakim informacja zostanie udostępniona, oznacza bezczynność podmiotu zobowiązanego do jej udzielenia (I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska [w:] I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2016, art. 13 oraz powołane tam orzecznictwo: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 2005 r., sygn. akt OSK 1209/04, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 listopada 2005r., sygn. akt IV SAB/Wr 57/05, orzeczenia dostępne w CBOSA).

Podkreślić należy, że dla zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną albo też niezawinioną opieszałością organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać dokonane. Co istotne pojęcie bezczynności mieści w sobie także sytuację, w której zobowiązany ustawowo organ, co prawda udziela odpowiedzi, ale nie stanowi ona całkowitej realizacji wniosku strony, który w świetle przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej winien zostać rozpoznany, bądź też organ bezpodstawnie przyjmuje, że żądane informacje nie podlegają udostępnieniu.

Badając istnienie bezczynności istotne są zatem trzy obszary: przedmiotowy, podmiotowy i czasowy. Bezczynność może dotyczyć wyłącznie sytuacji, w której zobowiązany do tego na mocy ustawy organ, pomimo obligu, nie udostępnia we właściwej formie żądanych informacji będących w jego posiadaniu (zakres podmiotowy). Przy czym objęte wnioskiem zagadnienia winny stanowić informację publiczną zgodnie z kryteriami ustawy (zakres przedmiotowy). I ostatni aspekt, to termin, w którym organ obowiązany jest udostępnić wnioskowane dane – wynikający z art. 13 u.d.i.p. Jego przekroczenie powoduje, że organ popada w bezczynność.

W realiach rozpoznawanej sprawy nie budzi wątpliwości aspekt podmiotowy i w pewnym zakresie również zakres przedmiotowy. Strony nie mają wątpliwości, że organ – Wójt Gminy M. jest podmiotem zobowiązanym w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. do udostępnienia informacji publicznej.

Nie jest zasadniczo sporne, co także aprobuje Sąd, że żądane przez stronę informacje opisane we wniosku z dnia 21 marca 2022 r. stanowią informację publiczną. W tym względzie rozbieżność stanowisk odnosi się do przedmiotu żądanej informacji w aspekcie żądanej formy przekazania danych. Strona bowiem domagała się udostępnienia dokumentów zawierających wskazane we wniosku informacje, zaś odpowiedź organu zawiera jedynie dane, bez odniesienia się do żądania strony o udostępnienie dokumentów.

Na tle ustawy o dostępie do informacji publicznej należy natomiast odróżnić pojęcie "informacji" od "nośnika tej informacji", co dostrzega tak judykatura jak i piśmiennictwo. W wyroku z dnia 19 marca 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt I OSK 868/19, dostępny w CBOSA), wskazał, że od pojęcia informacji należy odróżnić jej nośnik, czyli formę w jakiej ta informacja występuje, np. protokół, decyzja, list (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 lipca 2016 r. sygn. akt II SAB/Gd 1/16, dostępne w CBOSA). Precyzując pojęcie informacji publicznej pod względem przedmiotowym należy uznać, że termin "informacja", jakim posłużył się ustawodawca, oznacza, że chodzi o opis rzeczywistości, o utrwalony w dowolny sposób komunikat, wiedzę, świadomość o jakimś fakcie, czyli określony stan istniejący na dzień udzielenia odpowiedzi (por. I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska "Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz", Wyd. LexisNexis, Warszawa 2012, s. 14 oraz powołana tam literatura). Powyższe oznacza, że podmiot zobowiązany ma udostępnić informację publiczną, ale niekoniecznie i nie zawsze na nośniku, na którym w konkretnym przypadku jest ona zawarta (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 czerwca 2011 r. sygn. akt I OSK 281/11,dostępne w CBOSA). Prawo do uzyskania wiedzy w postaci prawa dostępu do informacji obejmuje zarówno nośnik tej informacji, czyli określone, często jednostkowe formy w jakich ta informacja występuje, jak i same dane, którymi dysponuje organ.

Ustawa o dostępie do informacji publicznej różnicuje zatem dostęp do treści i postaci dokumentu. Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. przyjmuje szeroką definicję informacji publicznej, co ma także umocowanie konstytucyjne – art. 61 Konstytucji RP. Rozwinięcie tej zasady zawiera norma art. 6 ww. ustawy, precyzując zakres i formy w jakiej informacja jest udostępniania. Szczególną uwagę, w kontekście rozważanej problematyki, należy poświęcić zapisowi art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p. Zgodnie z jego zapisem udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, które definiuje w art. 6 ust. 2 u.d.i.p.

Zatem obok samej informacji (jako komunikatu czy danych) ustawa wyróżnia także postać dokumentów. To rozróżnienie obliguje organ do uważanego odczytania istoty żądania zawartego we wniosku i odpowiedniego zareagowania.

W realiach rozpoznawanej sprawy pierwotnie sporządzona odpowiedź organu, datowana na 30 marca 2022 r., którą następnie przekazano pełnomocnikowi strony w dniu 20 kwietnia 2022 r. nie zawierała żadnych dokumentów ograniczając się wyłącznie do udzielenia informacji o żądanych przez stronę danych. Stosowne dokumenty zawierające ww. treści (jak podnosi strona - niepełne) nie zostały stronie udostępnione ale przedstawione Sądowi wraz z pismem z dnia 21 czerwca 2022 r., co nie realizuje żądania zawartego we wniosku z dnia 21 marca 2022 r. Zatem organ nie wywiązał się z obowiązków nałożonych na niego mocą ustawy o dostępie do informacji publicznej. Uwaga ta dotyczy jednak tylko pierwszego z zagadnień ujętych we wniosku strony. Zawartość akt i treść pism obu stron sporu dowodzi, że w zakresie pozostałych informacji – ze względu na ich merytoryczną zawartość – nie wymagała przedstawienia dokumentów, o czym organ (choć nie wprost) poinformował stronę. W piśmie datowanym na 20 kwietnia 2022 r. wskazał, że w odniesieniu do objętości pozyskania drewna z lasów gminnych w latach 2015 – 2020 – nie prowadzono pozyskania, w zakresie danych o areale zalesień na terenie gminy w latach 2015 – 2020 wskazał, że nie zalesiano gruntów. W odniesieniu do informacji o areale powierzchni gruntów przeznaczonych do zalesienia w gminie w latach 2015 – 2020 i areale zalesienia gruntów nieleśnych w gminie w latach 2015 – 2020 wskazał na brak danych, zaś w kwestii powierzchni produkcyjnej gminnych szkółek leśnych w latach 2015 – 2020 organ wskazał, że nie posiada takich szkółek leśnych. Tym samym strona uzyskała informację, zaś jak wskazano jej merytoryczna treść wykluczała możliwość sprostania żądaniu strony o przedstawienie dokumentów.

W kontekście przywołanych uwag i okoliczności faktycznych sprawy uprawniony jest wniosek, że na moment wyrokowania organ odpowiedział na pięć z sześciu wniosków sformułowanych w piśmie strony z dnia 21 marca 2022 r. Nadal jednak nie rozpoznał, w sposób przewidziany prawem, wniosku strony ujętego jako pierwszy w kolejności (tiret pierwsze). Nie ulega zatem wątpliwości, że w tym zakresie pozostawał i pozostaje bezczynny. Nadto, z uwagi na wskazane na wstępie wyjaśnienia odnoszące się do pojęcia bezczynności taka ocena, choć jedynie w zakresie stanu istniejącego na moment wnoszenia skargi, będzie udziałem także pozostałych wniosków, ujętych w tiret od drugiego do szóstego pisma z dnia 21 marca 2022 r.

Tym sposobem zakres rozważań Sądu wkracza w ostatni istotny dla sprawy obszar, tj. terminu w jakim organ winien wywiązać się nałożonych obowiązków, oceny ich realizacji w realiach tej sprawy (wyłącznie w zakresie terminu). Ta część uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia wymaga także wniknięcia w problematykę zasadności orzekania o istnieniu bezczynności w dziedzinie zrealizowanej przez organ, ale już po wniesieniu skargi (chodzi o wnioski ujęte w tiret drugie do szóstego pisma strony).

Rację ma skarżący wskazując, że w zakresie informacji, które nie są udostępniane w Biuletynie Informacji Publicznej terminy reakcji organu, do którego kierowane jest zapytanie określa art. 13 u.d.i.p. Stosownie do jego brzmienia udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2

i art. 15 ust. 2 (ust. 1). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2).

Jak wynika z akt sprawy organ przygotował i wyekspediował pismo zawierające odpowiedź na wnioski strony w dniu 30 marca 2022 r. Słusznie jednak wywodzi skarżący, że pismo to nie dotarło do adresata z uwagi na błędne oznaczenie adresu poczty elektronicznej. Okoliczność ta wynika z akt sprawy, słusznie bowiem wywodzi strona, że błędnie sformułowano adres stosując nieistniejące w oznaczeniu – w nazwie konta internetowego, pocztowego (w nazwie użytkownika) – nieistniejące spacje i oznaczenia. To spowodowało, że przesyłka nie dotarła do adresata, zaś błąd ten obciąża organ, który błędnie oznaczył adres. Tym samym nie dochował on ustawowego terminu rozpoznania wniosków skarżącego zawartych w piśmie z dnia 21 marca 2022 r.

O zaistniałym błędzie i braku otrzymania odpowiedzi przez adresata organ powziął wiedzę dopiero z treści wywiedzionej skargi, co nie może wpływać na ocenę istnienia bezczynności jako zdarzenia o charakterze obiektywnym, którego wystąpienie i stwierdzenie powoduje wyłącznie uchybienie terminowi wynikającemu z ustawy.

W tych okolicznościach reakcja organu podjęta w dniu 20 kwietnia 2022 r. nastąpiła z uchybieniem terminu określonego w ustawie, co wiąże się z koniecznością stwierdzenia bezczynności, o czym orzeczono w pkt III sentencji wyroku.

W tym miejscu konieczne jest przywołanie treści art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 i § 1a p.p.s.a. Zgodnie z ich brzmieniem sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a).

Odnosząc się do okoliczności faktycznych sprawy, tj. braku reakcji organu na żądanie strony, co do wniosku ujętego w tiret pierwsze pisma z dnia 21 marca 2022r., konieczne stało się zobowiązanie organu do jego rozpoznania, co stwierdzono w pkt I sentencji wyroku. Mając na uwadze fakt, że w zakresie dalszych wniosków strony, zawartych we wskazanym piśmie z dnia 21 marca 2022 r. organ udzielił odpowiedzi w piśmie datowanym na 20 kwietnia 2022 r. Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania do rozpoznania sprawy w tym względzie, gdyż rozpoznanie sprawy nastąpiło. Podstawę prawną działania Sądu stanowi art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Zgodnie natomiast z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd był zobowiązany do oceny ,czy stwierdzona bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W tym zakresie odnotowania wymaga, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, zgodnie z którym rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym wyraźnie, i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak też w sytuacji ewidentnego niestosowania przepisów prawa.

W rozpoznawanej sprawie trudno w postępowaniu organu dopatrywać się złej woli. Z chwilą uzyskania wiedzy o tym, że odpowiedź nie dotarła do strony organ starał się swój błąd naprawić, choć niewłaściwie ocenił treść jego wniosku, co do formy żądanych dokumentów. To jednak uchybienie nie może być kwalifikowane jako rażące naruszenie prawa.

Końcowo wyjaśnienia wymaga podstawa procedowania przez Sąd w przedmiocie bezczynności odnoszącej się do tych wniosków, które zostały przez organ rozpoznane już po wniesieniu skargi. Odpowiedzi w tym względzie dostarcza uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OPS 5/19 (dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dostępna w CBOSA). Z jej istoty wynika, że drogę do merytorycznego rozpoznania skargi strony zamyka wydanie decyzji ostatecznej (lub inny przewidziany prawem sposób załatwienia sprawy), co oznacza to, że postępowanie w sprawie musi zostać zakończone, przy czym co istotne winno to nastąpić przed wniesieniem skargi. Inaczej rzecz ujmując, rozpoznanie sprawy po złożeniu przez stronę skargi obliguje sąd rozpoznający skargę na bezczynność do dokonania oceny, czy w sprawie doszło do bezczynności i związanych z tym roszczeń strony wspartych na art. 149 p.p.s.a.

Tak też Sąd winien postąpić w rozpoznawanej sprawie, gdyż wnioski strony w zakresie oznaczonym tiret drugie do szóstego organ rozpoznał w dniu 20 kwietnia 2022 r., co poprzedziła skarga strony z dnia 8 kwietnia 2022 r. wniesiona do organu przed dniem 20 kwietnia 2022 r., co jasno wynika z odpowiedzi na skargę.

Mając na uwadze opisane okoliczności Sąd orzekł o bezczynności organu, uznając, że nie ma ona rażącego charakteru. W zakresie nieobjętym realizacją wniosku zobowiązał organ do jego rozpoznania w terminie czternastu dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, zaś w zakresie dalszych wniosków, wobec udzielenia odpowiedzi umorzył postępowanie w tym zakresie. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.