Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 832/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 1 i2 art. 27, art. 8
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.), Protokolant Starszy sekretarz Magdalena Strzałkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] r. o nr [...]


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, działając na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 570 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej: Kpa) — po rozpatrzeniu odwołania J. S. od decyzji Prezydenta Miasta Z. z dnia [...]r. nr [...] ustalającej wysokość i żądającej zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wypłaconych na mocy decyzji tego organu z dnia [...]r. nr [...] wraz odsetkami za opóźnienie w formie zasiłku rodzinnego na dzieci: S. K., N. K. i B. K., dodatku z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na B. K., dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania przez nią z urlopu wychowawczego w kwocie 1.676 zł w okresie od 1 lutego do 31 marca 2018 r. — decyzje pierwszoinstancyjną utrzymało w mocy.

Organ drugoinstancyjny nie uznając zasadności odwołania w pełni akceptując stanowisko organu pierwszej instancji, powtarzając przy tym jego ustalenia, przypomniało, że decyzją z dnia [...]r. organ pierwszej instancji przyznał stronie prawo do zasiłku rodzinnego na jej małoletnie dzieci, dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego oraz dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na syna B. We wniosku, jak zaznaczył, strona wskazała, że stanowi rodzinę wraz z dziećmi i ich ojcem P. K. Zaznaczył także, że organ pierwszej instancji powziął wiadomość o zmianie sytuacji rodzinnej strony, tj. że jest ona osobą samotnie wychowującą dzieci, od dnia 27 stycznia 2018 r. W dniu 25 kwietnia 2018 r., jak podkreślił, strona oświadczyła, że nie mieszka z ojcem dzieci i wspólnie z nim ich nie wychowuje. Jednocześnie zaakcentował, że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...]r. sygn. akt [...] zostały zabezpieczone roszczenia alimentacyjne na dzieci w okresie od 6 kwietnia 2018 r. w wysokości po 350 zł na każde dziecko. Tym samym, w jego ocenie zasadnie organ pierwszej instancji przytoczoną na wstępie decyzją ustalił wysokość i zażądał zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wypłaconych jej na mocy decyzji z dnia [...]r. nr [...] wraz odsetkami za opóźnienie w formie zasiłku rodzinnego na: S. K., N. K. i B. K., dodatku z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na B. K., dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w kwocie 1.676 zł w okresie od 1 lutego do 31 marca 2018 r. Akcentując jej zasadność zmianą sytuacji rodzinnej strony spowodowaną tym, że od 27 stycznia 2018 r. ojciec dzieci nie uczestniczy w ich wychowaniu, a strona od tej daty samotnie wychowuje dzieci.

Tym samym stwierdzając, że strona od 27 stycznia 2018 r. jest osobą samotnie wychowującą dzieci, która nie ma zasądzonych alimentów od ojca dzieci uznał, że prawidłowo organ pierwszej instancji orzekł, że świadczenia rodzinne wypłacone stronie w kwocie łącznej 1676,00 zł w okresie od 01 lutego do 31 marca 2018 r. są świadczeniami nienależnie pobranymi i podlegają zwrotowi wraz z odsetkami ustawowymi, dlatego też zaskarżona decyzja jako zgodna z prawem zasługuje na jej utrzymanie w mocy.

W dalszych motywach zauważył, że strona zarówno na etapie składania wniosku jak i w decyzji przyznającej świadczenia rodzinne była pouczona, że w przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do świadczenia rodzinnego osoba otrzymująca świadczenie jest obowiązana powiadomić o tym organ wypłacający świadczenie. Po analizie — jak podkreślił — zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz obowiązujących przepisów prawa stwierdził, że zaskarżona decyzja jako zgodna z. prawem zasługuje na utrzymanie w mocy. W przypadku strony, co wyeksponował, zachodzi przesłanka świadczeń nienależnie pobranych z art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1952 z późn. zm., dalej także ustawa lub uśr), gdyż zostały one wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do tego świadczenia.

Wskazując na regulacje prawne przedmiotu rozpoznania podał, że zgodnie z art. 30 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne jest obowiązana do ich zwrotu. Za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne, jak zaznaczył, uważa się: 1) świadczeniu rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących usianie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości łub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania; 2) świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia; 3) świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne; 4) świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego; 5) świadczenia rodzinne wypłacone osobie innej niż osoba, która została wskazana w decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, z przyczyn niezależnych od organu, który wydał tę decyzję.

Ponadto przywołał treść art. 7 uśr stanowiący, że zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli:

1) dziecko lub osoba ucząca się pozostają w związku małżeńskim;

2) dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w pieczy zastępczej;

3) osoba ucząca się została umieszczona w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie;

4) pełnoletnie dziecko lub osoba ucząca się jest uprawniona do zasiłku rodzinnego na własne dziecko;

5) osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało ustalone, na rzecz dziecka od jego rodzica, świadczenie alimentacyjne na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, chyba że:

a) rodzice lub jedno z rodziców dziecka nie żyje,

b) ojciec dziecka jest nieznany,

c) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego. od drugiego z rodziców zostało oddalone,

d) sąd zobowiązał jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka,

e) dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach;

6) członkowi rodziny przysługuje na dziecko zasiłek rodzinny za granicą, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Na zakończenie poinformował stronę, że zgodnie z art. 30 ust. 9 uśr organ właściwy, który wydal decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.

Skargę na powyższą decyzję wniosła strona — co do istoty — powtarzając argumenty zawarte w odwołaniu. Zaakcentowała, że zaskarżona decyzja jest rażąco wadliwa. Formułując zarzuty podniosła, że składając do organu zawiadomienie, iż od 28 stycznia 2018 r. jest matką samotnie wychowującą dzieci miała na myśli to, iż jakkolwiek jej partner się od niej wyprowadził to jednak nadal przychodzi do dzieci i łożył na ich utrzymanie.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w objętym skargą postanowieniu i powtarzając w pełni zawartą w nim argumentację. Wskazał przy tym, że nie zawiera ona wyjaśnień i argumentów mających wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia, a tym samym nie zasługuje na uwzględnienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm., dalej: p.u.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji nie naruszył prawa. Jednocześnie wyjaśnienia wymaga, że podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 p.u.s.a., zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem jej art. 57 a. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak: NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt FSK 2326/04, wszystkie przywoływane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl., w skrócie: CBOSA). Orzekanie – na podstawie art. 135 p.p.s.a. – następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego podejmowania. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.

Z kolei z brzmienia art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przytoczona regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Powołane regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania, którą jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie bada celowości, czy też słuszności zaskarżonej decyzji. Nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją wówczas, gdy wiąże się ona z negatywnymi skutkami dla niej, bowiem związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa.

Prawo do rzetelnej i sprawiedliwej procedury, ze względu na jego istotne znaczenie w procesie urzeczywistniania praw i wolności obywatelskich, mieści się w treści zasady państwa prawnego (art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Obowiązkiem organów orzekających jest zatem kierowanie się w toku postępowania administracyjnego zasadami wynikającymi z przepisów prawa proceduralnego.

Przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Jednocześnie w tym miejscu wskazać należy, iż stan faktyczny sprawy został zaprezentowany przy okazji omawiania dotychczasowego przebiegu objętego skargą postępowania. W ocenie Sądu brak jest zatem uzasadnionych podstaw do jego ponownego przedstawiania w tej części uzasadniania.

Podstawą materialnoprawną decyzji stanowiły przytoczone przez organ pierwszej instancji, a zaaprobowane przez organ odwoławczy, przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. art. 32 ust. 2 i 48 ust. 3 oraz art. 20 w związku z art. 3 pkt. 11 oraz art. 30 ustawy. Wskazanie to jest istotne, albowiem organy zastosowały wadliwy tryb procedowania i pominęły, regulacje zawarte w art. 32 ust. 1 uśr, stanowiący, organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. W niniejszej sprawie przyznane stronie decyzją z [...]r. (k. 17) świadczenia rodzinne, jak: zasiłek rodzinny, jednorazowy dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2018/2019 oraz dodatek z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej przyznane zostały na różny okres świadczeniowy. Pierwszy z nich na troje dzieci strony do 31 października 2018 r., drugi na dwoje z nich za wrzesień 2018 r., a trzeci na jedno z nich do 31 października 2018 r. Zatem w dacie wydania przez organ pierwszej instancji decyzji z [...]r., a poprzedzającej objętą skargą decyzją, ustalającej tak wysokość jak i żądającej zwrot nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych od dnia 01 lutego do 31 marca 2018 r., decyzja ostatecznie kształtująca prawa strony do ich otrzymania i pobierania z [...]r. pozostawała w obrocie prawnym. Bez jej uchylenia, zmiany w części czy całości, zatem bez wyeliminowania jej w prawem przypisanym trybie z obrotu prawnego organ I instancji orzekł o wysokości i zwrocie nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego. Decyzja ta, jak i utrzymująca ją w mocy, zaskarżona skargą do tut. Sądu decyzja drugoinstancyjna z [...]r., zapadły w dacie kiedy uprawnienia strony do pobierania tych świadczeń także pozostawały w mocy. Na żadnym etapie, nie wynika bowiem nic innego z akt sprawy, organ pierwszej instancji nie orzekł o jej uchyleniu czy zmianie, czy też wyeliminowaniu jej w innym trybie z obrotu prawnego, skutkującym o utracie przez nią mocy prawnej czy to w części, czy w całości. Sąd, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę reprezentuje bowiem pogląd, iż uchylenie lub zmiana decyzji przyznającej świadczenie rodzinne nie może nastąpić z mocą wsteczną. Pogląd ten uznać należy za dominujący w orzecznictwie, a uzasadniony obowiązującą w prawie polskim zasadą lex retro non agit. Po to zatem, aby możliwe było wydanie w danej, konkretnej sytuacji decyzji, która by regulowała na nowo, ale też i odmiennie sytuację strony z mocą wsteczną, upoważnienie takie musiałby wyraźnie przewidywać przepis prawa obowiązującego. Ustawa o świadczeniach rodzinnych takiego uregulowania nie zawiera. Nie jest nim w szczególności art. 32 ust. 1 tegoż aktu ani działający w powiązaniu z art. 163 Kpa., ani w związku z art. 16 ust. 6 ustawy. Przepis art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych umożliwia zatem zmianę sytuacji prawnej strony, określonej wcześniej inną decyzją, ale jedynie ze skutkiem teraźniejszym (ex nunc), zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2017 r., sygn. akt I OSK 196/16, z dnia 14 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1099/12, z dnia 16 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1280/12, z dnia 29 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 945/12, z dnia 19 stycznia 2009 r., sygn. akt I OSK 535/08, z dnia 10 lipca 2009 r., sygn. I OSK 1501/08, z dnia 4 lutego 2010r. sygn. I OSK 1208/09, I OSK 1035/11.

W rozpoznawanej sprawie natomiast organy orzekły de facto o zmianie okresu na jaki skarżącej przyznany został zasiłek rodzinny wraz dodatkami z mocą wsteczną, co stanowi naruszenie przepisu art. 32 ust. 1 powołanej wyżej ustawy i samo w sobie skutkuje uchyleniem skarżonych decyzji. Niezależnie od tego wskazać należy, że uzasadnienie zarówno decyzji zaskarżonej jak i ją poprzedzającej nie zawiera wskazania ani przesłanki warunkującej zastosowanie art. 32 ust. 1 uśr, o czym także powyżej, ani też faktycznego bezspornego ustalenia jej sytuacji prawnej jako osoby samotnie wychowującej dzieci. Wspomnianego ustalenia nie poparto dowodami, i poza oświadczeniem strony z 24 kwietnia 2018 r., (zatem spoza okresu objętego obowiązkiem zwrotu), w którym to w ostatnim zdaniu zawarła, że "sama wychowuje dzieci od około 27 stycznia 2018 r.", brak jest innych dowodów pozwalających na bezspornie ustalenie daty, od której (w ocenie organu) ziściła się przesłanka "samotnego wychowania dziecka". Oświadczeniu temu nadano kluczową rangę w ustaleniu, że od 27 stycznia 208 r. strona, jest osobą samotnie wychowującą dzieci. Tymczasem – co wymaga podkreślenia wobec stanowiska strony o jej woli i sposobu jej wyartykułowania – jest ono nieprecyzyjne tak co do daty, jak i treści. Samo określenie "około" wymagało już szerszego dowodzenia zwłaszcza, że od niego warunkowano korzystne bądź niekorzystne dla strony działania albowiem uzależniony od tego był skutek władczego rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach strony. Wskazane braki nie pozwalają zaś na odniesienie się do zarzutów skargi, dotyczących jej statusu prawnego za czas objęty zaskarżonym rozstrzygnięciem. Na zakończenie wskazania wymaga także, że godnie z art. 107 § 3 Kpa uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Organy tymczasem ani nie wskazały pełnego stanu faktycznego, ani pełnego stanu prawnego. Biorąc to pod uwagę zasadnym stało się uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, uznając to za konieczne dla końcowego wyjaśnienia sprawy, a zatem Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) i art. 135 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji.