Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1318/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-08-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1, art. 2 ust. 3-7, art. 23a ust. 3, art. 23b ust. 1-3, art. 23f ust. 1 pkt 2, ust. 2 i 5
journal: Dz.U. 2020 poz 2094
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - t.j.
article: art. 3 par. 2 pkt 1, art. 133 par. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 1 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2107
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: aer. 122, art. 123, art. 166 par. 1, art. 180 par. 1, art. 181, art. 187 par. 1, art. 191, art. 194 par. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 5 pkt 11
journal: Dz.U. 2021 poz 1344
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Sp. z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2018 r. sygn. akt V SA/Wa 1018/17 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w K. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie rozstrzygnięcia o charakterze gier oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 6 lutego 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 1018/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. Sp. z o.o. w K. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z [...] marca 2017 r. w przedmiocie rozstrzygnięcia o charakterze gry.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła A. Sp. z o.o. w K. (dalej "skarżąca"), wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie ewentualnie o jego uchylenie w całości i orzeczenie reformatoryjne, a w każdym przypadku uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Ministra Finansów z [...] listopada 2016 r. w całości, ewentualnie stwierdzenie nieważności decyzji w całości.

Zarzuciła naruszenie:

naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1. art. 3 § 1, art. 3 § 2 pkt 1, art. 151, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") oraz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137; dalej "p.u.s.a.") w zw. z art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 123 § 1, art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1, art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540; dalej "o.p.") w zw. z art. 8 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.. U. z 2020 r., poz. 2094 ze zm.; dalej "u.g.h."), polegające na niewłaściwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji i niedostrzeżeniu przez Sąd pierwszej instancji braku zebrania przez organ pełnego materiału dowodowego oraz poprzez nieprzeprowadzenie żadnych ustaleń faktycznych niezbędnych do podjęcia rozstrzygnięcia oraz poprzestanie na stwierdzeniu, że opinia Wydziału Laboratorium Celne Izby Celnej w Przemyślu z dnia [...] sierpnia 2014 r. jest wystarczająca do zastąpienia ustaleń stanu faktycznego poczynionych w wymaganej przez przepisy u.g.h. opinii wydanej przez właściwą jednostkę badawczą, w związku z czym Sąd pierwszej instancji powinien był uchylić zaskarżoną decyzję;

2. art. 3 § 1, art. 3 § 2 pkt 1, art. 151, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 123 § 1, art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1, art. 191 o.p. w zw. z art. 8 u.g.h. mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na niewłaściwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji i niedostrzeżenie przez Sąd pierwszej instancji naruszenia przez organ administracji przepisów postępowania, polegającego na dokonaniu przez organ nierzetelnej i wybiórczej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, ograniczającej się jedynie do bezrefleksyjnego powtórzenia błędnych wniosków płynących z opinii Wydziału Laboratorium Celne Izby Celnej w Przemyślu z dnia [...] sierpnia 2014r., w związku z czym Sąd pierwszej instancji powinien był uchylić zaskarżoną decyzję;

3. art. 3 § 1, art. 3 § 2 pkt 1, art. 141 § 1, art. 151 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1, art. 191 o.p. w zw. z art. 8 u.g.h., mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na niewłaściwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji i niedostrzeżeniu przez Sąd pierwszej instancji naruszenia przez organ administracji przepisów postępowania, polegającego na dokonaniu przez organ administracji dowolnej, a nie swobodnej, oceny dowodów, co doprowadziło do dokonania przez organ administracji błędnych i całkowicie bezpodstawnych ustaleń faktycznych w przedmiocie charakteru gier urządzanych na urządzeniu, co doprowadziło do błędnej kwalifikacji urządzenia do kategorii automatów do gier losowych i bezzasadnego oddalenia skargi, podczas gdy Sąd pierwszej instancji powinien był dostrzec dowolność, bezpodstawność i arbitralność ustaleń dokonanych przez organ administracji na podstawie zebranego materiału dowodowego, i tym samym Sąd pierwszej instancji powinien był uchylić zaskarżoną decyzję;

4. art. 3 § 1, art. 3 § 2 pkt 1, art. 141 § 1, art. 151 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1, art. 188, art. 191 o.p. w zw. z art. 8 u.g.h., poprzez dokonanie bezpodstawnej kwalifikacji charakteru gier urządzanych na przedmiotowym urządzeniu i przez błędne założenie, że opinia Wydziału Laboratorium Celne Izby Celnej w Przemyślu z dnia [...] sierpnia 2014 r., na której Minister Finansów oparł swoją decyzję, została sporządzona przez podmiot uprawniony do przeprowadzania badań technicznych automatów do gier, co doprowadziło do zupełnie bezpodstawnej kwalifikacji urządzeń jako automatów do gier o charakterze losowym i w konsekwencji bezzasadnego oddalenia skargi, podczas gdy Sąd pierwszej instancji powinien zauważyć, że jednostka badająca nieposiadająca właściwej akredytacji nie jest podmiotem uprawnionym do wydawania tego typu opinii w postępowaniu mającym na celu ustalenie charakteru gier na urządzeniu, i tym samym Sąd pierwszej instancji powinien był uchylić zaskarżoną decyzję;

5. art. 3 § 1, art. 3 § 2 pkt 1, art. 141 § 1, art. 151 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 1 p.u.s.a. w zw. z art. art. 180 § 1 w związku z art. 181, art. 187 i art. 197 § 1 o.p. w zw. z art. 8 u.g.h. poprzez oparcie zaskarżonej decyzji na wnioskach opinii (sprawozdań z badań) o charakterze gier na spornych urządzeniach należących do skarżącej wydanych przez jednostkę badającą nieposiadającą uprawnień (akredytacji) do przeprowadzania badań technicznych automatów i urządzeń do gier, a w konsekwencji nieposiadającą wiadomości specjalnych niezbędnych do wydania rzeczonych opinii będących podstawą wydania skarżonej decyzji tak po stronie jednostki, jak i osoby prowadzącej badanie;

6. art. 3 § 1, art. 3 § 2 pkt 1, art. 141 § 1, art. 151 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 1 p.u.s.a. w zw. z art. art. 208 § 1 o.p w zw. z art. 8 u.g.h. poprzez odmowę jego zastosowania, w sytuacji gdy przedmiotowe postępowanie nie mogło się toczyć ze względu na jego bezprzedmiotowość i brak podstaw do jego wszczęcia, w związku z czym Sąd pierwszej instancji powinien był uchylić zaskarżoną decyzję;

naruszenie prawa materialnego, tj.

7. art. 2 ust. 6 w zw. z art. 2 ust. 7 u.g.h., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie przez Ministra Rozwoju i Finansów skutkujące wszczęciem postępowania, w którym wydano zaskarżoną decyzję, w sytuacji gdy wszczęcie postępowania przez organ z urzędu w przedmiocie rozstrzygnięcia w drodze decyzji o charakterze gier na spornym urządzeniu posiadanym przez skarżącą nie było możliwe, ponieważ dotyczy przedsięwzięcia, którego realizacja została zakończona, w związku z czym Sąd pierwszej instancji powinien był uchylić zaskarżoną decyzję;

8. art. 2 ust. 3 u.g.h. poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji uznanie, iż gry na urządzeniu "Quiz Wiedzy" o numerze seryjnym dysku twardego [...] zawierają element losowości, w związku z czym Sąd pierwszej instancji powinien był uchylić zaskarżoną decyzję, w sytuacji w której dostarczone przez skarżącą dowody w postaci opinii jednostek badających upoważnionych przez Ministra Rozwoju i Finansów, prowadzą do wniosków przeciwnych.

Skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie wydanego na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842) zarządzenia Przewodniczącej Wydziału II Izby Gospodarczej NSA o skierowaniu niniejszej sprawy na posiedzenie niejawne 24 sierpnia 2021 r., o czym poinformowano mailowo pełnomocników stron.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wyjaśnić na wstępie należy również, że według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. w brzmieniu nadanym na podstawie art. 1 pkt 56 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658; dalej "nowela"), a obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. (por. wyroki NSA: z 25 listopada 2016 r., sygn. akt I FSK 1376/16, z 17 stycznia 2017 r., sygn. akt. I GSK 1294/16, z 8 lutego 2017 r., sygn. akt I GSK 1371/16, z 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt I GSK 91/17; z 27 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 1869/17; powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl, chyba że inaczej podano). Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną, wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.

Z uwagi na powyższą regulację prawną Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że w niniejszej sprawie postępowanie sądowoadministracyjne zostało wszczęte po 15 sierpnia 2015 r., a skarga kasacyjna została uznana za niezasadną. Wobec tego do uzasadnienia niniejszego wyroku Sądu kasacyjnego znajduje zastosowanie art. 193 zd. 2 p.p.s.a.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na brak usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny bada bowiem legalność wyroku Sądu pierwszej instancji jedynie w zakresie zakwestionowanym przez autora skargi kasacyjnej, a nie rozpoznaje sprawy ponownie w jej całokształcie.

Kontroli instancyjnej sprawowanej w jej granicach poddany został wyrok Sądu pierwszej instancji oddalający skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów w przedmiocie rozstrzygnięcia o charakterze gier urządzanych na automacie o nazwie "Quiz wiedzy" nr seryjny dysku twardego [...] należącym do skarżącej.

Wywiedziona przez spółkę skarga kasacyjna została oparta na podstawach wskazanych zarówno w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. (naruszenie prawa materialnego), jak i w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. (naruszenie przepisów postępowania). Treść licznych i rozbudowanych zarzutów oraz ich uzasadnienie wskazują, że istota skargi kasacyjnej dotyczy w zasadzie czterej kwestii, a mianowicie:

- prawidłowości dopuszczenia i oparcia się przez organ, co zostało zaakceptowane przez Sąd pierwszej instancji, na opinii jednostki badającej Wydział Laboratorium Celne Izby Celnej w Przemyślu zawartej w sprawozdaniu z badania technicznego spornego automatu, która to jednostka – w ocenie autora skargi kasacyjnej – nie spełniała wymagań z art. 23f ust. 1 u.g.h.;

- uznania przez organ, co również zaaprobował Sąd, że gry urządzane na spornym automacie mają charakter gier losowych wyczerpujących przesłanki z art. 2 ust. 3-5 u.g.h.;

- wadliwości – w ocenie skarżącej niedostrzeżonej przez Sąd – całego postępowania dowodowego prowadzonego przez Ministra Rozwoju i Finansów z uwagi na: brak podstaw do jego wszczęcia, dokonanie błędnych i całkowicie bezpodstawnych, arbitralnych ustaleń faktycznych, opartych na niepełnym materiale dowodowym i wadliwej, wybiórczej jego ocenie ograniczającej się do bezrefleksyjnego powtórzenia wniosków płynących z opinii Wydziału Laboratorium Celne Izby Celnej w Przemyślu;

- bezprzedmiotowości postępowania z powodu zakończenia przedsięwzięcia, co według skarżącej stanowi przeszkodę uniemożliwiającą rozpoznawanie meritum sprawy.

Na wstępie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że stanowisko skarżącej wyrażone w zarzutach kasacyjnych nie zasługuje na aprobatę. Po pierwsze, wbrew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie, omawiane zarzuty, jak i przedstawione w ich uzasadnieniu argumenty, nie podważają trafności oceny Sądu pierwszej instancji, że Minister prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, a następnie zastosował właściwe przepisy i w efekcie ustalił, że gry prowadzone na automacie "Quiz wiedzy" są grami na automatach w rozumieniu u.g.h.

Po drugie, z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, aby Sąd pierwszej instancji, kontrolując legalność ostatecznej decyzji Ministra, pominął te wzorce kontroli jej zgodności z prawem, które zobowiązywały do dokonania oceny, czy organ administracji dokonał wszechstronnego zbadania sprawy tak pod względem faktycznym, jak i prawnym w celu ustalenia stanu rzeczywistego sprawy (art. 122 o.p.), czy zebrał i rozpatrzył w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy (art. 187 § 1 o.p.) oraz czy dokonał swobodnej jego oceny, zobowiązującej do uwzględnienia kryteriów wiedzy, doświadczenia życiowego oraz zasad logiki (art. 191 o.p.).

Podstawą ustaleń faktycznych w sprawie był dowód ze sprawozdania z badania spornego urządzenia do gier przeprowadzony przez Wydział Laboratorium Celne Izby Celnej w Przemyślu, który wykazał – czego autor skargi kasacyjnej skutecznie nie podważył – że cechą gier urządzanych na automacie "Quiz wiedzy" była losowość rozumiana jako nieprzewidywalność ich rezultatu dla grającego.

Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej brak było podstaw, aby uznać ww. dowód za niedopuszczalny oraz pozbawiony waloru wiarygodności.

Odnosząc się szczegółowo do pierwszej z wymienionych powyżej spornych kwestii, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że błędny jest pogląd autora skargi kasacyjnej, że Wydział Laboratorium Celne Izby Celnej w Przemyślu nie spełnia warunków do prowadzenia badań w kierunku kontroli poprawności działania automatów do gier z uwagi na brak akredytacji adekwatnej zakresowo do tego rodzaju badań.

Podstawowym aktem krajowym regulującym problematykę akredytacji jest ustawa z 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (Dz. U. z 2021 r., poz. 1344; dalej "u.s.o.z."), która w art. 5 pkt 11 wyjaśnia pojęcie akredytacji, czyniąc to poprzez odesłanie do definicji wskazanej w art. 2 pkt 10 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 765/2008 z 9 lipca 2008 r. ustanawiającego wymagania w zakresie akredytacji i nadzoru rynku odnoszące się do warunków wprowadzania produktów do obrotu i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 339/93 (Dz. Urz. UE L z 2008 r., Nr 218, str. 30; dalej "rozporządzenie nr 765/2008"). Stosownie do jego treści, "akredytacja" to poświadczenie przez krajową jednostkę akredytującą, że jednostka oceniająca zgodność spełnia wymagania określone w normach zharmonizowanych oraz – w stosownych przypadkach – wszelkie dodatkowe wymagania, w tym wymagania określone w odpowiednich systemach sektorowych konieczne do realizacji określonych czynności związanych z oceną zgodności.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że aby móc mówić o konieczności posiadania akredytacji w danej dziedzinie życia, muszą co do zasady istnieć konkretne normy zharmonizowane regulujące tę dziedzinę, określające np. sposób oceny zgodności (mówiąc w uproszczeniu – sposób wytwarzania i badania produktów) lub szczególne cechy/walory, jakie powinny posiadać akredytowane jednostki (zob. wyroki NSA: z 24 lutego 2016 r., sygn. akt II GSK 1773/14, z 16 marca 2016 r., sygn. akt II GSK 2569/14, z 19 września 2018 r., sygn. akt II GSK 3844/16, z 10 października 2018 r. sygn. akt II GSK 3176/16, z 12 grudnia 2018 r. sygn. akt II GSK 4298/16; wszystkie orzeczenia publ. w CBOSA).

W kontekście powyższego zwraca się uwagę w orzecznictwie na normę PN-EN ISO/IEC 17025:2005 (Ogólne wymagania dotyczące kompetencji laboratoriów badawczych i wzorcujących – www.pkn.pl), jaka ma zastosowanie względem laboratoriów badawczych, a w takiej właśnie formie działają jednostki badające upoważnione przez Ministra Finansów. Określa ona wymagania względem systemu zarządzania laboratorium badawczym, jego wdrożenia, ale także warunki, jakie muszą zostać spełnione, aby kompetencje konkretnego podmiotu do wykonywania badań laboratoryjnych zostały uznane i potwierdzone właściwym certyfikatem akredytacji. Zaznaczyć zatem należy, iż otrzymanie certyfikatu akredytacji laboratorium badawczego, niezależnie od jego zakresu przedmiotowego, który może być różny i powiązany z istnieniem szczegółowych norm regulujących np. proces kontroli produktu czy metodę badawczą, oznaczać będzie spełnienie przez każde laboratorium badawcze ogólnych reguł kompetencyjnych, gwarantujących niezależność, wiarygodność i prawidłowość badań, tak jak określa to norma PN-EN ISO/IEC 17025:2005.

O ile więc istnieje norma zharmonizowana ustanawiająca procedurę oceny, jaki podmiot może zostać uznany, z uwagi na posiadane kompetencje, za laboratorium badawcze, o tyle Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie podziela pogląd prezentowany w przytoczonym orzecznictwie o braku szczególnej normy (wspólnotowej czy krajowej) regulującej procedurę badania automatów do gier.

W świetle obowiązującego prawa, automaty do gier mogły i mogą funkcjonować w obrocie dopiero po dokonaniu ich rejestracji, do której na mocy art. 23a ust. 3 u.g.h. niezbędne jest uzyskanie opinii jednostki badającej, upoważnionej do badań technicznych automatów i urządzeń do gier. Co do zasady analogiczna procedura obowiązuje przy cofnięciu rejestracji automatu.

Z kolei w art. 23f ust. 1 u.g.h. uregulowano procedurę i warunki udzielania jednostce badającej przez Ministra Finansów upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier. Konieczne jest zatem, aby taka jednostka:

1) posiadała akredytację Polskiego Centrum Akredytacji lub jednostki akredytującej państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) – strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, będącej sygnatariuszem Wielostronnego Porozumienia EA (European cooperation for Accreditation Multilateral Agreement);

2) zapewniała odpowiedni standard przeprowadzanych badań, w tym przeprowadzanie ich przez osoby o odpowiedniej wiedzy technicznej w zakresie automatów i urządzeń do gier, oraz dysponowała odpowiednim wyposażeniem technicznym;

3) osoby zarządzające tą jednostką oraz osoby przeprowadzające badania automatów i urządzeń do gier posiadały nienaganną opinię, w szczególności nie były osobami skazanymi za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe;

4) posiadała autonomiczność względem podmiotów prowadzących działalność w zakresie gier hazardowych oraz ich organizacji i stowarzyszeń, w szczególności aby osoby wymienione w pkt 3 nie pozostawały z podmiotami prowadzącymi działalność w zakresie gier hazardowych w stosunkach, które mogą wywoływać uzasadnione zastrzeżenia do ich bezstronności.

Niewątpliwie posiadanie stosownej akredytacji (art. 23f ust. 1 pkt 1 u.g.h.) jest warunkiem koniecznym udzielenia upoważnienia przez Ministra i pożądane byłoby gdyby akredytacja taka, wydawana – co należy podkreślić – w sytuacji istnienia odpowiednich norm zharmonizowanych, odpowiadała zakresowi prowadzonej działalności oceniającej (z punktu widzenia kontrolowanych produktów). Niemniej jednak nie jest to ani jedyny warunek upoważnienia, ani też warunek wystarczający. W art. 23f ust. 1 pkt 2 u.g.h. ustawodawca wskazał bowiem, iż udzieli upoważnienia tylko takim podmiotom, które zapewnią odpowiedni standard przeprowadzanych badań, w tym przeprowadzanie ich przez osoby o odpowiedniej wiedzy technicznej w zakresie automatów i urządzeń do gier, a nadto podmiot taki musi dysponować odpowiednim wyposażeniem technicznym. Zestawienie tych dwóch wymogów tj. posiadania akredytacji i zapewnienia odpowiedniego standardu badań automatów, jednoznacznie wyklucza rozumowanie prezentowane przez skarżącą. Jeżeli bowiem wymóg akredytacji laboratorium badawczego należałoby rozumieć wąsko, a więc wyłącznie w zakresie, na jaki została udzielona, to całkowicie zbędny byłby zapis ustawowy z art. 23f ust. 1 pkt 2 u.g.h. Skoro bowiem akredytacja miałaby załatwiać wszelkie kwestie związane z wymaganiami stawianymi przez ustawodawcę względem procesu kontroli automatów, to brak byłoby jakichkolwiek podstaw do formułowania przez ustawodawcę szczegółowych wymogów, jakie jednostka badająca winna spełniać, bowiem te kwestie załatwiałaby właśnie akredytacja. Należy zauważyć, że w motywie 9 preambuły do rozporządzenia nr 765/2008 wskazuje się, iż szczególną wartością akredytacji jest to, iż stanowi ona wiarygodne potwierdzenie technicznych kompetencji jednostek, których zadaniem jest zapewnienie zgodności z mającymi zastosowanie wymaganiami. Przypomnieć jednak należy, iż o akredytacji możemy mówić wówczas, gdy mamy do czynienia z normą zharmonizowaną, regulującą daną problematykę. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest jednak normy odnoszącej się do kwestii sposobu badania automatu do gier. Okoliczność tę – zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego – uwzględnił ustawodawca, wprowadzając w art. 23f ust. 1 pkt 2 u.g.h. – jak wspomniano – dodatkowy wymóg, gwarantujący rzetelność badań upoważnionej jednostki badającej, bez względu na istnienie szczególnej normy odnoszącej się wprost do badania automatów. Regulacja taka nie zmienia jednak ogólnego wymogu posiadania akredytacji zgodnej z normą PN-EN ISO/IEC 17025:2005, która jest skierowana do podmiotów wykonujących badania (laboratoria badawcze) i gwarantującą spełnianie przez nie standardów m.in. rzetelności.

Prowadzi to do wniosku, że omawiane warunki mają charakter komplementarny i wzajemnie się dopełniający. Prawidłowość oraz zgodność z prawem realizacji zadań, o których mowa w art. 23f u.g.h., nie jest więc – jak wynika to z przedstawionych argumentów – uzależniona od zakresu akredytacji, którą legitymuje się podmiot ubiegający się o przyznanie mu statusu jednostki badającej.

Wskazane warunki ustawowe, jakie powinna spełniać jednostka badająca, pozwalają również stwierdzić, iż nie było zamiarem ustawodawcy określenie w ten sposób katalogu spraw, jakimi może zajmować się ta jednostka i sprowadzenie ich de facto do zagadnień wymienionych w akredytacji. Wolą ustawodawcy było dookreślenie pewnego rodzaju "predyspozycji" jednostki badającej do wykonywania w imieniu państwa działań kontrolnych, związanych z udzielonym upoważnieniem. Upraszczając, regulacja z art. 23f ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.h. wymaga posiadania przez jednostkę badawczą na odpowiednim poziomie zaplecza osobowego i technicznego.

Wobec powyższego, zarzuty oznaczone pkt 4 i 5 petitum zmierzające w istocie do zakwestionowania legalności działania Wydziału Laboratorium Celne Izby Celnej w Przemyślu w charakterze jednostki badającej automaty do gry, w rozumieniu przepisów art. 23f u.g.h. oraz rzetelności opinii tej jednostki badającej ze względu na brak odpowiedniej akredytacji, która potwierdzałaby fachowość i wiedzę merytoryczną podmiotu tę opinię sporządzającego, należy uznać za nieusprawiedliwione.

Zauważyć też należy, że podjęta przez skarżącą próba wyeliminowania wspomnianej jednostki badającej z obrotu prawnego w omawianym charakterze nie mogła być uznana za skuteczną, z uwagi na to, że autor skargi kasacyjnej całkowicie pomija przedmiot i charakter rozpoznawanej sprawy. Przypomnieć więc należy, że przedmiotowa sprawa dotyczy postępowania toczącego się na podstawie art. 2 ust. 6 u.g.h., a więc ukierunkowanego na rozstrzygnięcie, czy gra lub zakład posiadające cechy wymienione w ust. 1-5 są grą losową, zakładem wzajemnym albo grą na automacie w rozumieniu ustawy, nie ma miejsca dla skutecznego procedowania, czy jednostka badająca spełnia, czy też nie, ustawowe wymogi dla występowania w omawianym charakterze. To stanowi bowiem przedmiot postępowania toczącego się na podstawie przepisu art. 23f ust. 5 pkt 1 u.g.h., w świetle którego minister właściwy do spraw finansów publicznych w drodze decyzji cofa upoważnienie do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, w przypadku gdy jednostka badająca przestanie spełniać warunki określone w ust. 1 lub odmówi przeprowadzenia badania sprawdzającego, o którym mowa w art. 23b u.g.h.

Podobnie jest z postępowaniem w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, o którym mowa w art. 12 ust. 3 ustawy zmieniającej.

Skarga kasacyjna zdaje się nie dostrzegać, że postępowania toczące się na podstawie przepisu art. 2 ust. 6 u.g.h. oraz art. 23f ust. 5 pkt 1 u.g.h. czy art. 12 ust. 3 ustawy zmieniającej są odrębnymi postępowaniami, kończonymi decyzjami administracyjnymi, a tym samym mogącymi być przedmiotem odrębnych skarg do sądu administracyjnego. Brak jest więc podstaw, aby dla obu wspomnianych przedmiotów mogło być prowadzone jedno łączne postępowanie, zmierzające m.in. również do wyeliminowania z obrotu prawnego Wydziału Laboratorium Celnego Izby Celnej w Przemyślu, występującego w charakterze upoważnionej jednostki badającej, o której mowa w przepisie art. 23f ust. 1 pkt 1 u.g.h. Nie została bowiem spełniona hipoteza przepisu art. 166 § 1 o.p., w myśl którego w sprawach, w których prawa i obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej i w których właściwy jest ten sam organ podatkowy, można wszcząć i prowadzić jedno postępowanie dotyczące więcej niż jednej strony. Taka zaś sytuacja, jak to już wskazano, nie miała miejsca w okolicznościach sprawy.

Poza tym podkreślić należy, że w judykaturze przyjęto, że już sam fakt figurowania jednostki badającej w wykazie jednostek upoważnionych do badań technicznych automatów i urządzeń do gier stanowi podstawę do przyjęcia przez organ statusu danej jednostki jako uprawnionej do przeprowadzania badania sprawdzającego automatów do gier (por. wyroki NSA z 20 lutego 2015 r., sygn. akt II GSK 2472/13; z 18 listopada 2015 r., sygn. akt II GSK 2397/13; z2 grudnia 2015r., sygn. akt II GSK 525/14). Skoro Wydział Laboratorium Celne Izby Celnej w Przemyślu znajduje się w ww. wykazie, czego autor skargi kasacyjnej nie kwestionuje, to za prawidłowe należy uznać stanowisko Sądu pierwszej instancji, w myśl którego wskazana wyżej jednostka badająca posiadała uprawnienia do wydania w rozpoznawanej sprawie opinii.

Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut braku podstaw do wszczęcia postępowania i jego bezprzedmiotowości oraz niewłaściwego zastosowania art. 2 ust. 6 w zw. z art. 2 ust. 7 u.g.h.

Zgodnie z art. 2 ust. 6 u.g.h. minister właściwy do spraw finansów publicznych rozstrzyga w drodze decyzji, czy gra lub zakład posiadające cechy wymienione w ust. 1-5 są grą losową, zakładem wzajemnym albo grą na automacie w rozumieniu ustawy. Natomiast stosownie do art. 2 ust. 7 cyt. ustawy do wniosku o wydanie decyzji, o której mowa w ust. 6, należy załączyć opis planowanego albo realizowanego przedsięwzięcia, zawierający w szczególności zasady jego urządzania, przewidywane nagrody, sposób wyłaniania zwycięzców oraz, w przypadku gry na automatach, badanie techniczne danego automatu, przeprowadzone przez jednostkę badającą upoważnioną do badań technicznych automatów i urządzeń do gier. Minister właściwy do spraw finansów publicznych może zażądać przedłożenia takich dokumentów przez stronę także w postępowaniu prowadzonym z urzędu.

Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej z treści przepisu art. 2 ust. 6 u.g.h. nie wynika, aby rozstrzygnięcie przez Ministra o charakterze gry uzależnione było od etapu danego przedsięwzięcia, tzn. od tego, czy jest ono planowane, realizowane czy zrealizowane. Kwestii tej nie dotyczy również art. 2 ust. 7 u.g.h., który przede wszystkim reguluje wymogi w zakresie dokumentów, które należy dołączyć do wniosku i daje organowi uprawnienie do żądania tych dokumentów w razie wszczęcia postępowania z urzędu, nie ograniczając kompetencji Ministra Finansów jedynie do spraw dotyczących przedsięwzięć planowanych lub realizowanych.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z przepisu art. 2 ust. 6 i ust. 7 u.g.h. nie wynika, aby Minister nie mógł rozstrzygać, czy gra lub zakład wzajemny są grą losową, zakładem wzajemnym albo grą na automacie w rozumieniu ustawy, w sprawach wszczętych z urzędu, w sytuacji kiedy realizacja przedsięwzięcia, jak to ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, została przerwane na skutek działań funkcjonariuszy służby celnej. Na mocy wskazanych wyżej przepisów Minister posiada ustawowe kompetencje do rozstrzygania, czy gra lub zakład są grą losową, zakładem wzajemnym lub grą na automacie w rozumieniu ustawy, niezależnie od etapu, na jakim dane przedsięwzięcie się znajduje. Brak jest zatem przesłanek do umorzenia postępowania na mocy art. 208 o.p.

Stąd też zarzuty dotyczące bezprzedmiotowości postępowania sformułowane w pkt 6 i 7 petitum skargi kasacyjnej nie zasługiwały na uwzględnienie.

Nie są również zasadne zarzuty wadliwości postępowania dowodowego prowadzonego przez Ministra.

Ustawa o grach hazardowych przywiązuje istotne znaczenie do badań automatów do gry przeprowadzonych przez jednostkę badającą upoważnioną przez Ministra Finansów. Wskazują na to przepisy art. 2 ust. 7, art. 23a ust. 3, art. 23b ust. 1, 2 i 3, art. 23f ust. 1, 2 i 5 u.g.h. Z przepisu art. 23b ust. 1 u.g.h. wynika, że opinia upoważnionej jednostki badającej jest podstawowym dowodem potwierdzającym, czy automat spełnia warunki określone w u.g.h. i przeprowadzenie tego dowodu jest niezbędną przesłanką podjęcia decyzji o cofnięciu rejestracji automatu w przypadku stwierdzenia, że takich wymogów nie spełnia. Zatem, nie powinno budzić większych wątpliwości, że celem omawianych regulacji jest, aby wynik badania przeprowadzonego przez jednostkę badającą był oceniany w drodze analogii do przepisu art. 194 § 1 o.p., stanowiącego, że dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone.

W przedmiotowej sprawie Minister dysponował sprawozdaniem z badań technicznych automatu "Quiz wiedzy" nr seryjny twardego dysku [...] przeprowadzonego przez jednostkę badającą upoważnioną przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, tj. Wydział Laboratorium Celne Izby Celnej w Przemyślu. W ocenie Ministra, którą Sąd pierwszej instancji zaaprobował, opinia ww. jednostki badającej jest kompletna, odnosi się do konkretnego automatu i w sposób wyczerpujący dostarcza informacji niezbędnych w niniejszej sprawie, zarówno co do cech badanego urządzenia, jak i przebiegu gier na nim urządzanych. Nie tylko bowiem opisuje działanie przedmiotowego automatu do gier, ale także zawiera wywiedzione na tej podstawie wnioski. Z tych przyczyn za prawidłowe Sąd pierwszej instancji uznał oparcie zaskarżonej decyzji m.in. na ustaleniach zawartych w sprawozdaniu jednostki badającej Wydziału Laboratorium Celne Izby Celnej w Przemyślu, która dokonała badania spornego automatu oraz gier na nim prowadzonych.

Wbrew zarzutom sformułowanym w pkt 1 i 3 petitum skargi kasacyjnej i argumentacji prezentowanej w uzasadnieniu za prawidłowe należy uznać stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, że dokonanej przez organy ocenie zebranego materiału dowodowego nie sposób zarzucić dowolności. Z wyrażonej w art. 191 o.p. zasady swobodnej oceny dowodów wynika, że organ podatkowy – przy ocenie stanu faktycznego – nie jest skrępowany żadnymi regułami ustalającymi wartość poszczególnych dowodów. Organ ten, według swej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania, ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych i wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne. Wyciągnięte w sprawie wnioski są logicznie poprawne i merytorycznie uzasadnione. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przeprowadzone przez Ministra postępowanie słusznie zostało zaakceptowane, jako odpowiadające wymogom wynikającymi z art. 180 § 1, art. 181, art. 187 i art. 191 o.p. Poszczególne dowody poddano szczegółowej analizie i ocenie, dowody zostały także ocenione we wzajemnej łączności. Minister dokonał również oceny argumentów i dowodów przedstawianych przez stronę oraz wyjaśnił też stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy.

Dodać też należy, że zasada zupełności materiału dowodowego, o której mowa w art. 187 § 1 o.p. nie oznacza, że należy prowadzić postępowanie dowodowe nawet wówczas, gdy całokształt okoliczności ujawnionych w sprawie wystarcza do podjęcia rozstrzygnięcia, a także wówczas, gdy należyta ocena zebranego materiału dowodowego prowadziłaby do nieodmiennej konstatacji, iż z innych dowodów poza ujawnionymi nie należy oczekiwać zmiany ustalonego stanu faktycznego. Samo zgłoszenie wniosków procesowych (dowodowych), w tym o przeprowadzenie dowodu z przedłożonych przez skarżącą ekspertyz dotyczących oceny technicznej automatu będących w zasadzie wyjaśnieniami prezentowanego przez Skarżącą stanowiska, nie powoduje automatycznie konieczności ich uwzględnienia i przeprowadzenia. Zgodnie z art. 188 o.p. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. Wniosek o przeprowadzenie dowodu z ekspertyz miał na celu wykazanie charakteru kontrolowanego automatu do gier. Podkreślić w tym miejscu należy, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy był na tyle wyczerpujący, że nie zaistniała potrzeba przeprowadzenia dalszych dowodów. Istotne okoliczności sprawy zostały już wyjaśnione w zebranym materiale dowodowym, który umożliwiał tym samym wydanie decyzji. W szczególności skarżącej nie udało się podważyć oceny Ministra, zaakceptowanej przez Sąd pierwszej instancji, co do zupełności zebranego materiału dowodowego i braku konieczności prowadzenia dalszych ustaleń okoliczności sprawy.

W ocenie NSA, w toku postępowania Minister zebrał i rozpatrzył cały zgromadzony materiał dowodowy, zgodnie z przepisami art. 122, art. 180, art. 187 § 1, art. 188, art. 191, art. 192 oraz art. 197 o.p. prawidłowo uznając, że gry organizowane na kontrolowanych automatach mają losowy charakter. Powyższą ocenę oparto przede wszystkim na cytowanej już wyżej opinii jednostki badającej, uznając, że był on wystarczający do orzekania w sprawie. Organ nie stwierdził bowiem konieczności uzupełnienia materiału dowodowego o dodatkową ekspertyzę, w szczególności, iż prezentowała ona wyłącznie stanowisko skarżącej. Sąd pierwszej instancji jednoznacznie stwierdził, że zebrany materiał dowodowy w sprawie jednoznacznie przesądza o prawidłowej kwalifikacji rozgrywanych na nim gier, a Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł przyczyn, które uzasadniałyby odmienny pogląd w tej kwestii. Skarżąca kasacyjnie niezasadnie zarzuca pominięcie jej wniosków dowodowych, w sytuacji gdy nie wykazała niezgodności ze stanem faktycznym ani nieścisłości w ustaleniach organu stwierdzonych w dacie zatrzymania urządzeń, a tylko takie działania miałyby znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Skarżąca, zarzucając naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, wskazuje na ekspertyzy, które miały na celu głównie wyjaśnienie zasad działania spornych automatów, podczas gdy ta kwestia była przedmiotem postępowania dowodowego i została wyczerpująco zbadana, wyjaśniona i oceniona przez organy, a następnie Sąd. A zatem w sprawie nie było potrzeby prowadzenia dalszego postępowania dowodowego. Dokonane przez organy ustalenia były wystarczające do uznania gry prowadzonej na automacie "Quiz Wiedzy" za grę na automacie w rozumieniu art. 2, co przemawiało za brakiem przesłanek do dalszego prowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie. Wynikający z art. 122 i art. 187 § 1 o.p. obowiązek organów podatkowych co do gromadzenia materiału dowodowego nie jest nieograniczony i bezwzględny. Obciąża on organy podatkowe tylko do chwili uzyskania pewności co do stanu faktycznego sprawy (wyroki NSA: z 15 listopada 2011 r., sygn. akt II FSK 886/10; z 2 września 2011 r., sygn. akt I FSK 1255/10; z 27 lipca 2011 r., sygn. akt I GSK 421/10). Postępowanie dowodowe w sprawach podatkowych nie jest celem samym w sobie, lecz stanowi poszukiwanie odpowiedzi, czy w określonym stanie faktycznym sytuacja podatnika podpada pod hipotezę (a w konsekwencji i dyspozycję) określonej normy materialnego prawa podatkowego (por. wyrok NSA z 28 lutego 2008 r., sygn. akt I FSK 256/07), czyli w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją – określenie, czy gry urządzane na automacie "Quiz wiedzy" o określonym ściśle numerze są grami w rozumieniu u.g.h.

W ocenie Naczelnego Sąd Administracyjnego, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy za niezasadne należy uznać zarzuty skarżącej kwestionujące prawidłowość ustaleń dokonanych w sprawie przez Ministra, a zaakceptowanych przez Sąd pierwszej instancji (zarzut 1 petitum skargi kasacyjnej), że gry urządzane na automacie "Quiz wiedzy" miały charakter losowy.

Odnosząc się przeciwnego stanowiska skarżącej, tj. że gry na spornym automacie nie posiadają charakteru losowego, ponieważ jej wynik jest z góry znany przed rozpoczęciem gry, wskazać należy, że charakter gier przeprowadzanych na automatach "Quiz wiedzy" był już wielokrotnie przedmiotem oceny w orzecznictwie sądowym, w którym jednolicie przyjmowano, że były one grami na automatach w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych (por. m.in. wyroki NSA: z 20 lutego 2020 r., sygn. akt II GSK 2801/17; z 3 marca 2020 r., sygn. akt II GSK 406/18, II GSK 628/18, sygn. akt II GSK 376/18, sygn. akt II GSK 4304/17, sygn. akt II GSK 3991/17, sygn. akt 663/18; z dnia 12 marca 2020 r. sygn. akt II GSK 3131/17 ).

Naczelny Sąd Administracyjny, podzielając ten pogląd, zgadza się również ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że poddane kontroli gry na automacie "Quiz wiedzy" należało uznać za gry na automatach do gier losowych w rozumieniu u.g.h.

W sprawozdaniu jednostki badającej jednoznacznie stwierdzono, że gry urządzane na automacie "Quiz wiedzy" zawierają element losowości, o czym świadczy to, że przeprowadzenie jednej gry na kontrolowanym urządzeniu wymaga wciśnięcia na dolnym monitorze dotykowego pola funkcyjnego "Pytanie", wprawiającego w ruch bębny, które obracają się z dużą prędkością i po chwili samoczynnie zatrzymują się. Trafienie wygrywającego układu symboli na bębnach, stanowiącego wartość punktową pytania, wynikającą z tabeli wygranych gry, zależy wyłącznie od oprogramowania urządzeń do gier. Wartość punktowa zadanego pytania jest przypadkowa, niezależna od woli gracza. Gry losowe na bębnach mogą być przeprowadzone bez konieczności udzielania odpowiedzi na poszczególne pytania wyświetlane każdorazowo po jednokrotnym zakręceniu bębnów. Ignorowanie odpowiedzi na zadawane pytania, powoduje ich kumulację w polu "Pytania w banku", ale na koniec gry wszystkie pytania, na które wcześniej nie udzielono odpowiedzi mogą być zamienione na jedno pytanie, którego wartość odpowiada sumie wartości wszystkich pytań zgromadzonych w polu "Bank", na które wcześniej nie udzielono odpowiedzi. Użycie pola funkcyjnego "Koło ratunkowe" powoduje, że oprogramowanie urządzenia do gier jednoznacznie sugeruje prawidłową odpowiedź na to jedno postawione pytanie.

W tych okolicznościach, jak ustaliły to Minister, a trafnie zaakceptował Sąd pierwszej instancji, element "Quizu wiedzy" w przeprowadzonych grach losowych na bębnach z symbolami jest pozorny. Ponadto, w rozpatrywanej sprawie nie zostały zakwestionowane ustalenia organu na okoliczność, że urządzenia wskazane w zaskarżonej decyzji umożliwiały prowadzenie gry bez konieczności udzielania odpowiedzi na pojawiające się pytania. W tym wariancie gra polegała wyłącznie na kumulowaniu automatycznie wyznaczanej punktacji. Pozostawienie pytań bez odpowiedzi, a następnie ich zamiana na jedno pytanie, pozwalało na uzyskanie wygranej odpowiadającej sumie punktacji za poszczególne pytania. Użycie przy tym funkcji "Koło ratunkowe" powodowało wskazanie przez oprogramowanie odpowiedzi statystycznie najbardziej prawdopodobnej, co stanowi potwierdzenie tezy, że ostateczny wynik gry był niezależny od stanu wiedzy grającego.

Ponadto podnieść należy również, że zastosowanie wizualizacji w postaci obracających się bębnów, które mogą samoczynnie ustawić się w dowolny układ, w tym układ wskazujący na wygraną, nawet jeśli nie miało bezpośredniego wpływu na wynik gry, było wyraźnym sygnałem dla grającego, że uczestniczy w grze o charakterze losowym – szczególnie, że układowi wygrywającemu towarzyszyło przyznanie podwyższonej punktacji.

W świetle wskazanych wyżej okoliczności za trafne uznać należy zaakceptowane przez Sąd pierwszej instancji stanowisko Ministra, że gry na przedmiotowym automacie wypełniły definicję gier na automatach w rozumieniu u.g.h., a element "Quizu wiedzy" w przeprowadzonych grach na bębnach z symbolami jest pozorny.

W bogatym orzecznictwie na tle art. 2 ust. 1 u.g.h. pojęcie "losowości" użyte w kontekście gier hazardowych wiązane jest z zależnością wyniku gry w szczególności od przypadku rozumianego jako zdarzenie lub zjawisko, których nie da się przewidzieć. Przyjmuje się, że wystąpienie "przypadku" oznacza, iż wynik gry jest nieprzewidywalny z punktu widzenia grającego i nie zależy wyłącznie od jego możliwości czy umiejętności. Losowość gier jest rozumiana jako niemożliwość przewidzenia rezultatu gry w normalnych warunkach. Do zakwalifikowania gry do gier losowych przypadek wcale nie musi być musi głównym przesądzającym i z tego względu decydującym o wyniku gry czynnikiem, wystarczy stwierdzenie wystąpienia w grze elementu losowości wpływającego bezpośrednio na wynik gry (por. wyroki NSA z 30 września 2014 r. sygn. akt II GSK 1852/13, z 11 czerwca 2013 r. sygn. akt II GSK 849/11, II GSK 1010/11 i II GSK 1170/11).

Natomiast, wprowadzenie elementów dodatkowych np.: elementu wiedzy czy zręczności, postrzegane jest jako działanie mające na celu stworzenie pozoru braku losowości, które nie pozbawiają gry charakteru losowego, jeśli w konsekwencji wynik całej gry zależy od przypadku (por. wyrok z 4 lutego 2016 r. sygn. akt II GSK 1202/14, wyrok z 30 września 2014 r. sygn. akt II GSK 1852/13 ).

W świetle ugruntowanego orzecznictwa wprowadzenie dodatkowego elementu w postaci pytań – tak jak to ma miejsce w rozpoznawanej sprawie – nie przesądza więc, że gra nie ma charakteru gry losowej. Innymi słowy uregulowania ustawy o grach hazardowych nie dają podstaw, by przyjąć, że gra ma charakter losowy tylko wtedy, gdy jej wynik zależy wyłącznie od przypadku.

Pojęcia "losowości" nie należy utożsamiać tylko z przypadkiem, gra ma bowiem charakter losowy, gdy dla gracza jej wynik jest nieprzewidywalny, a więc nie jest możliwy do przewidzenia i nie istnieje strategia umożliwiająca polepszenie wyniku bez złamania zasad gry; nieprzewidywalność tę należy oceniać przez pryzmat warunków standardowych, w jakich znajduje się grający, nie zaś przez pryzmat warunków szczególnych, atypowych (zob. wyrok SN z 7 maja 2012 r., sygn. akt V KK 420/11).

W konsekwencji przepis art. 2 ust. 1 zd. pierwsze u.g.h. należy tak wykładać, że w sytuacji gdy wynik jakiegokolwiek etapu przedsięwzięcia jest przypadkowy, a więc niezależny od woli (wiedzy, zręczności) uczestnika gry, to należy przyjąć, że etap ten ma wpływ na ostateczny wynik gry, co przesądza o jej losowym charakterze (por. wyrok NSA z 15 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 3754/15).

Ten sposób interpretacji – przy założeniu konsekwentnego stosowania terminologii w ramach tego samego aktu prawnego przez racjonalnego ustawodawcę – odnieść można do pojęć użytych w art. 2 ust. 3 u.g.h., z tym zastrzeżeniem, że dla kwalifikacji gry jako "gry na automatach" w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.g.h. nie jest konieczne, by gra była "grą losową" czy miała "charakter losowy". Wystarczy bowiem, że gra "zawiera element losowości".

Powyższego stanowiska o losowym charakterze gier urządzanych na spornych automatach nie podważają przedstawione przez skarżącą opinie i ekspertyzy, w tym opinia techniczna Zespołu Laboratoriów Instytutu Elektrotechniki Laboratorium Badawczego i Wzorującego nr [...] z [...] lipca 2013 r., ekspertyza techniczna Laboratorium Badawczego Wyższej Szkoły Informatyki i Umiejętności nr [...] z [...] czerwca 2013 r. Rozstrzygają one wyłącznie o zgodności badanego urządzenia z wymogami rozporządzenia Ministra Finansów z 9 marca 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do gier (Dz. U. z 2012 r., poz. 312). Negatywny wynik opinii oznacza jedynie, że badane urządzenie nie spełnia wymogów cyt. rozporządzenia, a więc nie może zostać zgodnie z prawem zarejestrowane i eksploatowane jako automat do gier. Przedmiotowe ekspertyzy nie stanowią o tym, czy gry urządzane na automacie "Quiz wiedzy" o nr seryjnym dysku twardego [...] są grami w rozumieniu u.g.h. Zaznaczyć trzeba również, że ekspertyzy, na które powołuje się skarżąca spółka, sporządzone zostały na podstawie badań dotyczących innych urządzeń, o inaczej określonej wersji oprogramowania niż wskazane w zaskarżonej decyzji i przeprowadzonych w innym czasie niż dzień kontroli, której wyniki doprowadziły do wszczęcia postępowania administracyjnego. Powołanie się przez skarżącą na te dokumenty nie mogło prowadzić do podważenia prawidłowości ustaleń dokonanych przez Ministra w rozpatrywanej sprawie na okoliczność spełnienia przesłanek określonych w art. 2 ust. 3 u.g.h.

Tym samym skarga kasacyjna skutecznie nie wykazała, aby w tej istotnej dla wyniku sprawy ocenie materiału dowodowego sprawy doszło do naruszenia przepisów postępowania, szczególnie art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 123 § 1, art. 181 § 1, art. 187 § 1, art. 190 § 1 i 2 i art. 191 o.p.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a., należy wyjaśnić, że obowiązek sądu wynikający z wskazanego przepisu, sprowadza się do wydania wyroku po zamknięciu rozprawy i orzekania na podstawie akt sprawy, co oznacza jedynie zakaz wyjścia poza materiał znajdujący się w tych aktach. Z tego wynika, że sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji dokonał oceny legalności zaskarżonej decyzji wyłącznie na podstawie akt sprawy, nie postąpił zatem wbrew zakazowi zawartemu w przepisie art. 133 § 1 p.p.s.a. Skarżąca nie przywołała w skardze kasacyjnej żadnego argumentu, który mógłby to podważyć. Zauważyć należy, że przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. nie służy – wbrew temu co podnosi skarżąca – do podważania stanu faktycznego czy zwalczania wniosków, jakie zostały wyprowadzone z materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy, lecz nakazuje sądowi pewne konkretne zachowania przy wyrokowaniu.

Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. Przepis ten zawiera normę o charakterze ustrojowym, a nie procesowym, bowiem stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Do naruszenia wymienionego przepisu mogłoby dojść wówczas, gdyby sąd administracyjny odmówił rozpoznania skargi mimo wniesienia jej z zachowaniem przepisów prawa, nie przeprowadził kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego lub dokonał tej kontroli według kryteriów innych niż zgodność z prawem lub zastosował środek nieprzewidziany w ustawie, a tego skarżąca w skardze kasacyjnej nie zarzuca.

Nie został również naruszony przepis art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a, określający właściwość sądów administracyjnych, albowiem Sąd pierwszej instancji rozpoznał skargę na decyzję Ministra Finansów. W rozpoznawanej sprawie dokonał oceny, czy organ administracji w toku postępowania nie dopuścił się naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenia prawa procesowego, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy i zastosował środek przewidziany w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Natomiast to, że skarżąca nie zgadza się z wynikiem kontroli sądowej, nie oznacza naruszenia powyższych przepisów.

Brak jest również podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a., który został zgłoszony w pkt 2,4,5 i 6 petitum skargi kasacyjnej w powiązaniu z licznymi przepisami p.p.s.a. i o.p.

Podkreślić należy, że przepisy art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. są przepisami ustrojowymi normującym zakres i kryterium kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne i jako taki co do zasady mógłby zostać naruszony w sytuacji gdyby sąd odmówił rozpoznania skargi mimo wniesienia jej z zachowaniem przepisów prawa, bądź rozpoznał ją, ale stosując przy kontroli inne kryterium niż kryterium zgodności z prawem (por. wyrok NSA z 8 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2307/11). Ponadto naruszenie przepisu art. 1 § 2 p.u.s.a. może polegać na wykroczeniu poza właściwość sądu albo zastosowaniu środka nieznanego ustawie, przy czym żaden z powołanych przepisów nie może być naruszony poprzez wadliwe dokonanie kontroli (por. wyrok NSA z 30 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 2147/11). Żadna z wyżej wskazanych okoliczności nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Sąd pierwszej instancji rozpoznał sprawę przez pryzmat wskazanych w uzasadnieniu wyroku przepisów, a zatem jako kryterium kontroli przyjął kryterium zgodności z prawem. To, czy ocena legalności zachowania organu była prawidłowa czy też błędna, nie może być utożsamiane z naruszeniem przepisu art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. (por. wyroki NSA z 27 marca 2013 r., sygn. akt I GSK 1790/11, z 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt I FSK 753/12 ).

Ze wskazanych wyżej przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.