Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1653/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 9, art. 58, art. 64 par 2, art. 134, art. 141 par 2, art.151
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 1653/15 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 lutego 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Waldemar Michaldo (spr.), Sędziowie: WSA Inga Gołowska, WSA Jarosław Wiśniewski, Protokolant: sekr.sąd. Anna Boczkowska, po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, w dniu 23 lutego 2016 r., sprawy ze skargi A.M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 20 sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku A.M. na podstawie własnych tytułów wykonawczych nr: [...],[...] oraz [...] obejmujących zaległość w składkach ZUS.

Pismem z dnia 21.01.2015r. A.M., działając przez pełnomocnika – D.M. złożyła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pismo zatytułowane "sprzeciw od tytułów", zdefiniowane dalej jako zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne.

W złożonym piśmie strona zwróciła się o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów oraz zarzuciła prowadzenie egzekucji bez uprzedniego doręczenia upomnienia zawierającego wezwanie do uregulowania należności, jak również zarzuciła prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ.

Po rozpatrzeniu zarzutów, Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, postanowieniem z dnia 25.02.2015r. nr [...] odmówił: przywrócenia terminu na złożenie zarzutów, wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów oraz umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na brak doręczenia upomnienia.

W wyniku rozpatrzenia zażalenia na powyższe postanowienie. Dyrektor Izby Skarbowej, postanowieniem z dnia 07.05.2015r. nr [...] uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydał w dniu 23.06.2015r. dwa postanowienia: odmawiające przywrócenia terminu do złożenia zarzutów na postępowanie egzekucyjne nr [...] oraz postanowienie umarzające jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie zarzutów nr [...]

Powyższe postanowienia zostały doręczone pełnomocnikowi zobowiązanej – D.M. w dniu 24.06.2015r.

Na postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr [...] umarzające jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie zarzutów pełnomocnik zobowiązanej w dniu 2.07.2015r. wniósł zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej.

Postanowieniem z dnia 20.08.2015r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przedmiotowego zażalenia. W jego uzasadnieniu wskazał, że postanowienie organu egzekucyjnego zawierało pouczenie o prawie wniesienia zażalenia w terminie 7 dni od daty jego doręczenia. Postanowienie to zostało doręczone pełnomocnikowi zobowiązanej w dniu 24.06.2015r. Termin do wniesienia zażalenia upłynął zatem z dniem 01.07.2015r., natomiast zażalenie zostało złożone w dniu 02.07.2015r. (data stempla na kopercie), a zatem po upływie ustawowego terminu, o którym mowa w art. 141 § 2 K.p.a. Jednocześnie organ wskazał, iż pełnomocnik zobowiązanej nie skorzystał z możliwości złożenia prośby o przywrócenie terminu stosownie do treści art. 58 § 2 K.p.a.

Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł pełnomocnik A.M., zarzucając, iż postanowienie uchybia przepisom k.p.c. Dalej pełnomocnik wywiódł, iż z powodu choroby nie został złożony wniosek – zażalenie w terminie, czego organ nie wziął pod uwagę. Pełnomocnik skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia gdyż uchybienie terminowi nie nastąpiło z jego winy.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, że prośbę o przywrócenie terminu należało wnieść w ciągu 7 dni od daty ustania przyczyny uchybienia terminu z jednoznacznym dopełnieniem czynności dla której był określony. Zażalenie nie zawierało wniosku o przywrócenie terminu, nie powołano się w nim na chorobę zobowiązanej czy też jej pełnomocnika. Stąd organ odwoławczy nie mógł w zaskarżonym postanowieniu ustosunkować się do takiej okoliczności i rozstrzygnąć, czy uchybienie terminu nastąpiło z winy zobowiązanej, czy też nie.

Ustanowiony przez Sąd na rzecz skarżącej A.M. profesjonalny pełnomocnik z urzędu w piśmie procesowym z dnia 11 lutego 2016r. podtrzymał skargę i zaskarżonemu postanowieniu zarzucił: naruszenie art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności poprzez wydanie postanowienia, które zamyka stronie drogę sądowa do kontroli pod względem merytorycznym legalności działania organu administracji, naruszenie art. 8 K.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób, który nie budzi zaufania strony do organu administracji, naruszenie art. 9 K.p.a. poprzez naruszenie zasady udzielania informacji przez orany administracji publicznej, naruszenie art. 64 § 2 K.p.a. poprzez niepouczenie strony w postanowieniu z 23.06.2015r. o jej prawach w tym o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu, art. 134 K.p.a. poprzez błędne zastosowanie i wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przez stronę, bez wzywania do uzupełnienia braku formalnego zażalenia z 30.06.2015r. w postaci żądania strony.

Podnosząc powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Dyrektorowi Izby Skarbowej .

W uzasadnieniu pisma procesowego podniesiono, że spóźnione odwołanie w tym stanie faktycznym winno być traktowane jako wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Nadto, skoro w spóźnionym odwołaniu skarżąca nie zawarła wniosku o przywrócenie terminu, organ powinien poczuć ją o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Zażalenie wniesione przez stronę jest bardzo ogólne, ale nie zawiera w ocenie pełnomocnika wniosku pod adresem organu odwoławczego, powyższe stanowi brak formalny, który nie został dostrzeżony przez organ odwoławczy. Organ odwoławczy w tej sytuacji winien wezwać stronę do sprecyzowania żądania w zakresie oczekiwanego przez stronę rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skargę jako bezzasadną należało oddalić.

Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z treścią art.119 pkt. 3 z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. - oznaczana dalej jako p.p.s.a.) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W świetle treści wskazanego przepisu oraz przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie korzystając z dyspozycji art. 119 pkt.3 p.p.s.a. mógł z urzędu rozpoznać przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2014, poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na podstawie art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach; stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu tzn. czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Jednocześnie zgodnie z art. 134 p.p.s.a. sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 20.08.2015r. w oparciu o wyżej opisane zasady Sąd uznał, że nie narusza ono prawa, co skutkowało oddaleniem skargi.

Zgodnie z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (T.j. Dz. U. z 2014r. poz. 161 z późn. zm.; dalej: u.p.e.a) jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Stosownie do treści art. 141 § 1 k.p.a., na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi.

Zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie – od dnia jego ogłoszenia stronie (art. 141 § 2 K.p.a.). Zgodnie z art. 144 K.p.a. w sprawach nieuregulowanych w 11 rozdziale ustawy do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań.

Organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. (art. 134 K.p.a. ).

W okolicznościach niniejszej sprawy pozostaje bezsporne, że D.M. działając jako pełnomocnik A.M. uchybiła terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23.06.2015r. Doręczenie ww. postanowienia D.M. działającej jako pełnomocnik A.M. nastąpiło bowiem w dniu 24.06.2015r. Termin do wniesienia zażalenia upływał zatem w dniu 01.07.2015r. Zażalenie zostało natomiast nadane w placówce pocztowej w dniu 02.07.2015r. (data stempla na kopercie), a zatem po upływie ustawowego terminu, o którym mowa w art. 141 § 2 K.p.a.

Z uwagi na powyższe Organ odwoławczy prawidłowo stwierdził, iż miało miejsce uchybienie terminu do wniesienia zażalenia.

Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia art. 9 K.p.a. przez brak pouczenia o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia należy stwierdzić, że zarzut ten jest bezpodstawny.

Wymogi postanowienia zostały określone w art. 124 § 1 i 2 K.p.a. zgodnie z którym postanowienie powinno zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę jego wydania, oznaczenie strony lub stron albo innych osób biorących udział w postępowaniu, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, pouczenie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego, oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania lub, jeżeli postanowienie wydane zostało w formie dokumentu elektronicznego, powinno być opatrzone bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu. Postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie. Z powołanego przepisu wynika zatem wyłącznie obowiązek pouczenia o tym, czy na wydane w sprawie postanowienie służy zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego, a jeżeli tak w jakim trybie. Brak przy tym po stronie organu wyraźnego obowiązku pouczenia, o ewentualnej możliwości wnioskowania o przywrócenie uchybionego terminu do jego zaskarżenia.

Treść niezbędnego pouczenia tak odnośnie terminu, jak również organu właściwego do wniesienia zażalenia została zawarta w postanowieniu Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 czerwca 2015r. znak [...]. Stosując się wprost do pouczenia takiej treści skarżąca wniosłaby zażalenie w terminie.

Wskazać należy także, iż wbrew twierdzeniom pełnomocnika zawartym w piśmie procesowym z dnia 11 lutego 2016r. z treści art. 9 K.p.a. nie można wywodzić istnienia po stronie organu obowiązku pouczenie o możliwości złożenia prośby o przywrócenie terminu, o której mowa w art. 58 § 1 K.p.a. W tym miejscu należy chociażby wskazać na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 marca 2013 r. sygn. II GSK 2289/11 gdzie wprost wskazano, iż nie ma żadnego przepisu prawa, z którego wynikałby obowiązek organu pouczania strony o ewentualnych przyszłych popełnianych przez nią błędach proceduralnych (publ. orzeczenia.nsa.gov.pl)

Ponadto, obowiązku pouczenia o trybie składania wniosku o przywrócenie terminu nie można uznać za niezbędny, jeżeli strona nie zwraca się do organu o udzielenie informacji w tym zakresie, gdyż organ w takiej sytuacji nie ma podstaw do przyjęcia, że wyjaśnienie to jest niezbędnym wyjaśnieniem, o którym mowa w art. 9 K.p.a. (zob. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 23 kwietnia 2015r., sygn. I SA/Sz 33/15, orzeczenia.nsa.gov.pl). W podobny sposób wypowiedział się Naczelny Sad Administracyjny w wyroku z dnia 16 maja 2013r. sygn. akt II OSK 2384/11 wskazując m.in., iż żaden przepis prawa, w tym i art. 9 K.p.a. nie nakłada na organy administracji państwowej obowiązku informowania strony co do przysługującego jej prawa wnoszenia prośby o przywrócenie uchybionego terminu, albowiem nie są to okoliczności prawne w rozumieniu ww. przepisu – por. także wyrok NSA z dnia 17 listopada 1993 r., sygn. akt SA/Gd 1434/93, publ. Kodeks postępowania administracyjnego z orzecznictwem NSA, Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego - zbiór pod redakcją Romana Hausera, Wydawnictwo Prawnicze Warszawa 1995 r., str. 68). Z kolei w wyroku z dnia 8 stycznia 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że artykuł 9 k.p.a. nie nakłada na organy administracji obowiązku udzielania porad prawnych czy też doradztwa. Nie może on być utożsamiany z obowiązkiem zawiadamiania strony o powszechnie obowiązujących, publikowanych aktach prawnych i wynikających z nich obowiązkach czy konsekwencjach niedostosowania się do konkretnych przepisów czy zastępowaniem jej aktywności poprzez instruowanie o wyborze optymalnego sposobu postępowania. Zasady ogólne k.p.a. mają chronić prawa strony w postępowaniu administracyjnym, ale nie zwalniają jej od wszelkiej dbałości o własne interesy i od wszelkiej aktywności procesowej. (zob. wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2014 r. sygn. II GSK 1507/12, orzeczenia.nsa.gov.pl)

Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, w pełni podziela powyższe poglądy i jako takie przyjmuje za własne. Stąd też w realiach niniejszej sprawy zarzut skargi dotyczący naruszenia przepisu art. 9 K.p.a uznać należy za bezpodstawny.

Za irrelewantne z punktu widzenia przedmiotu zaskarżenia uznać należało twierdzenia skarżącej odnośnie istnienia okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu (choroba), a także obowiązku badania przez organ faktycznych intencji autorki zażalenia.

Zgodnie z art. 58 § 1 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, uchybienie nastąpiło bez jego winy. Należy wskazać, że w rozpoznawanej sprawie taka prośba ze strony skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia nie miała miejsca, a zatem Organ, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, prawidłowo stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

Wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącej z treści przedmiotowego zażalenia nie można wywieść w żaden sposób, iż strona wnosi o przywrócenie terminu do jego wniesienia (brak nie tylko wyraźnego wniosku w tym przedmiocie, ale także jakichkolwiek podstaw by twierdzić, iż sporządzając pismo w dniu 30.06.2015r. skarżąca przewidywała, iż wniesione zostanie ono już po upływie terminu – tj. w dniu 02.07.2015r.). W treści środka odwoławczego brak również jakiejkolwiek informacji o ewentualnej chorobie, bądź innych przeszkodach w terminowym jego wniesieniu.

Zaznaczyć należy, że – jak trafnie wywiódł Dyrektor Izby Skarbowej - nie mógł on badać wniesionego przez skarżącą zażalenia w zakresie tego, czy do uchybienia terminu doszło w sposób przez nią niezawiniony czy zawiniony. Przedmiotem takiego badania mógłby być bowiem wyłącznie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, nie natomiast samodzielnie zażalenie wniesione po upływie terminu, o którym mowa w art. 141 § 2 K.p.a.

W niniejszej sprawie po wniesieniu zażalenia Dyrektor Izy Skarbowej obowiązany był więc w pierwszej kolejności dokonać jego kontroli pod kątem dopuszczalności i zachowania terminu stosownie do treści art. 134 K.p.a., a z uwagi na oczywiste uchybienie terminu wydać postanowienie, o którym mowa w cytowanym przepisie.

Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut naruszenia zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej (art. 8 K.p.a.). Zauważyć należy, że daty tak otrzymania postanowienia z dnia 23.06.2015r., jak również nadania przesyłki pocztowej z zażaleniem wynikały wprost z dokumentów urzędowych i nie były kwestionowane przez skarżącą. Sam zaś fakt odmiennej interpretacji przepisów postępowania administracyjnego oraz własnych oczekiwań skarżącej względem organów, nie pozwala na przyjęcie, iż doszło do naruszenia prawa.

Nie można podzielić podniesionego w piśmie procesowym profesjonalnego pełnomocnika zarzutu dotyczącego naruszenia przez Organ odwoławczy przepisu art. 64 § 2 K.p.a. Stosownie do treści powołanego przepisu, jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.

Podkreślić należy, iż stwierdzenie, że zażalenie zostało wniesione po terminie dezaktualizuje obowiązek badania przez organ spełnienia przez nie wymogów formalnych. Sąd zaznacza, przy tym, iż analiza treści zażalenia z dnia 30.06.2015r. wniesionego przez pełnomocnika A.M., nie pozwala przyjąć, iż po stronie organu istniał obowiązek wezwania skarżącej do uzupełnienia jakiegokolwiek braku formalnego zażalenia. Podkreślenia wymaga, że w zażaleniu wyraźnie skarżąca wskazała, iż zaskarża postanowienie w całości i zarzuca mu "przedwczesne osądzenie i wydanie orzeczenia". Skarżąca podniosła w treści zażalenia, iż "według kodeksu cywilnego i administracyjnego nie należy orzekać o umorzeniu przed podjęciem decyzji o uprawomocnieniu postanowienia z dnia 23.06.2015r. sygn. [...]". Bezspornie zatem w zażaleniu skarżąca dała wyraz niezadowoleniu z wydanego przez organ I instancji rozstrzygnięcia.

Z przytoczonych wyżej względów Sąd na zasadzie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.