Wyrok NSA, sygn. akt OSK 78/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6190 Służba Cywilna, pracownicy mianowani, nauczyciele
Hasła tematyczne: Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Rausz (spr.), Sędziowie NSA Wojciech Chróścielewski, Anna Łuczaj, Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. M. od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2003 r. sygn. akt II SA 1509/02 oddalającego wniosek T. M. o wznowienie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym zakończonego wyrokiem z dnia 12 lutego 2002 r. w sprawie ze skargi na decyzję Prokuratora Generalnego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia okoliczności powodujących utratę prawa do stanu spoczynku i uposażenia w stanie spoczynku oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 lutego 2002 r. sygn. akt II SA 3141/00 oddalił skargę T. M. na decyzję Prokuratora Generalnego z dnia [...] Nr [...]. Decyzją tą Prokurator Generalny utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] stwierdzającą, że T. M. utracił prawo do stanu spoczynku i uposażenia w stanie spoczynku. Przesłanką tego rozstrzygnięcia było ustalenie, że w latach 1952-1953 był on zatrudniony na stanowisku Naczelnika Wydziału IV Specjalnego Prokuratury Wojewódzkiej w [...], co polegało m.in. na nadzorowaniu śledztw prowadzonych przez funkcjonariuszy Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w [...] i oskarżaniu w tych sprawach przed Sądem Wojewódzkim w [...] Wydział IV Karny. Rozstrzygnięcie to Prokurator Generalny oparł na przepisach art. 8 ust. 1 i 3 w związku z art. 7 ust. 1 Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 1998 r. Nr 98, poz. 607). W świetle tych przepisów, przepisy o stanie spoczynku i pozostawaniu w stanie spoczynku nie mają zastosowania do sędziów i prokuratorów, którzy w latach 1944-1956 byli zatrudnieni, pełnili służbę lub funkcję w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także w nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich, związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Państwa Polskiego.

W uzasadnieniu ww. wyroku Naczelny Sąd Administracyjny podniósł w szczególności, że aczkolwiek prokuratury powszechnej nie można uznać za zwierzchnią jednostkę organizacyjną względem urzędu bezpieczeństwa, jednak z obowiązującego wówczas Tymczasowego Statutu Organizacyjnego Prokuratury RP wynika, że w prokuraturze powszechnej wyodrębnione były jednostki organizacyjne odpowiedzialne za nadzór nad śledztwami prowadzonymi przez organy bezpieczeństwa publicznego. Kompetencje te miały wydziały specjalne prokuratur wojewódzkich. Procesowe uprawnienia nadzoru prokuratora nad tymi śledztwami regulował kpk. Zwierzchność – w ramach art. 7 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy z dnia 17 grudnia 1997 r. – wydziałów specjalnych prokuratur wojewódzkich nad strukturami urzędów bezpieczeństwa należy uznać jako zwierzchność w znaczeniu funkcjonalnym tj. poprzez merytoryczne nadzorowanie w granicach przewidzianych przepisami kpk śledztw prowadzonych przez funkcjonariuszy MB i SB przeciw osobom działającym na rzecz suwerenności i niepodległości Państwa Polskiego. Taki nadzór był wykonywany przez skarżącego w Wydziale IV Prokuratury Wojewódzkiej w [...].

Sąd podkreślił też w uzasadnieniu omawianego wyroku jednolitość orzecznictwa NSA na tle interpretacji przedmiotowego zakresu obowiązywania art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1997 r. Skarżący nie wykazał, iż do pracy w ww. wydziale został skierowany przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje był zwerbowany w celu udzielania im pomocy, jak również, że wykonywał w okresie zatrudnienia w tym wydziale wyłącznie zadania niezwiązane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Państwa Polskiego. Sąd podał również, że nie uwzględnił wniosku dowodowego skarżącego o dopuszczeniu dowodu z opinii prawnej co do treści i zakresu obowiązywania ww. art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z 17 XII 1997 r. uznając bezpodstawność tego wniosku. Powołał się w tym zakresie na przepisy art. 52 i 39 ustawy z dnia 11 V 1995 r. o NSA. Nie uznał też Sąd za uzasadnione skierowanie sprawy do rozpoznania w składzie siedmiu sędziów tego Sądu, o co wnosił skarżący w toku sprawy.

We wniosku z dnia 29 kwietnia 2002 r. T. M. zażądał wznowienia postępowania zakończonego ww. prawomocnym wyrokiem NSA z dnia 12 II 2002 r. Jako podstawę wniosku wskazał art. 401 pkt 2 kpa. Zgodnie z tym przepisem można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana bądź jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania (...). Z treści wniosku i pism uzupełniających go wynika, że skarżący opierał żądanie wznowienia postępowania na zarzucie pozbawienia go możności działania w sprawie wskutek naruszenia przepisów prawa. Naruszenie to upatruje w nieuwzględnieniu przez Sąd wszystkich zgłoszonych przezeń wniosków procesowych, a to wniosku o odrzucenie opinii biegłego włączonej przez Prokuratora Generalnego do akt administracyjnych, wniosku o zweryfikowanie tej opinii przez Sąd, wniosków zgłoszonych w toku rozprawy, wniosków o uzupełnienie i sprostowanie protokołu rozprawy. Skarżący podnosił, że nie było w sprawie ani jednego przypadku pozytywnego ustosunkowania się do jego wniosku "obojętnie czego dotyczył". Zdaniem skarżącego w sposobie prowadzenia rozprawy przewijała się stronniczość Sądu. Podniósł też odmowę udzielenia mu wglądu do akt i przesłania odpisu protokołu rozprawy, w szczególności zaś odmowę uwzględnienia wniosku o zwrócenie się do placówki naukowej o wykładnię powołanego art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 XII 1997 r. Sprzeciwił się też wnioskom ww. opinii biegłego branej pod uwagę w sprawie przez Prokuratora Generalnego, według skarżącego niewiarygodnej. Zarzucił też nieuwzględnienie przez Sąd wniosku o zwrócenie się do Prezesa NSA o wyjaśnienie wątpliwości prawnych w sprawie w trybie art. 49 ustawy o NSA przez skład siedmioosobowy Sądu. Z dalszych pism skarżącego wynikało, że nie zgadzał się on z wyrokiem Sądu z 12 II 2002 r. i motywami uzasadnienia tego wyroku. Prokurator Generalny w odpowiedzi na wniosek o wznowienie postępowania wniósł o jego oddalenie, podnosząc w szczególności, iż wskazywane przez skarżącego okoliczności nie uzasadniają wznowienia postępowania sądowego, albowiem w istocie stanowią krytykę rozwiązań ustawowych oraz polemikę z wyrokiem Sądu.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 listopada 2003 r. sygn. akt II SA 1509/02 oddalił wniosek wznowieniowy T. M., o którym wyżej mowa. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd podniósł, że wznowienie postępowania sądowego jest instytucją umożliwiającą rozpoznanie sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem, jeżeli występują oznaczone w ustawie przyczyny wznowienia. Możliwość wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przewiduje art. 58 ustawy z dnia 11 V 1995 r. o NSA (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.) . Ustawa ta jednak nie określa podstaw wznowienia ani szczegółowego trybu postępowania w tym zakresie. Stąd zgodnie z odesłaniem zawartym w art. 59 tej ustawy będą tu miały odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Sąd podkreślił, że skarżący zachował terminy do złożenia wniosku o wznowienie postępowania przed NSA. Wniosek powołuje ustawową podstawę wznowienia. T. M. oparł bowiem swoje żądanie na zarzucie pozbawienia go możności działania wskutek naruszenia przepisów prawa. Jest to ustawowa przesłanka wznowienia wymieniona w art. 401 pkt 2 kpc. W związku z tym Sąd obowiązany był zbadać i ocenić w sprawie zasadność zgłoszonej podstawy wznowienia i jej wpływ na treść wydanego uprzednio wyroku. Chodziło w szczególności o sprawdzenie, czy podniesione we wniosku zarzuty, które składają się na formalnie sprecyzowaną przez skarżącego podstawę wznowienia, o której mowa w art. 401 pkt 2 kpc. znajdują potwierdzenie w przedstawionym materiale i czy wyczerpują tę podstawę. Sąd zbadał też, czy wskazana we wniosku podstawa została udowodniona. Wynik tego badania jest negatywny. Wznowienie postępowania przed NSA uzasadniają tylko te podstawy wznowienia spośród wymienionych w art. 401 i nast. kpc, które są następstwem zdarzeń powstałych w samym postępowaniu sądowym nie zaś w postępowaniu administracyjnym, w którym ostatecznie rozstrzygnięto sprawę, co do istoty, przy czym nieważność stanowiąca podstawę wznowienia, o której mowa w art. 401 pkt 2 kpc musi wystąpić najpóźniej w chwili wydania prawomocnego orzeczenia przez Sąd. Okoliczności, które powstały po tej dacie nie mają znaczenia. Sąd nie dopatrzył się w postępowaniu przed NSA zakończonym wyrokiem z dnia 12 II 2002 r. naruszenia przepisów prawa, które skutkowałyby pozbawieniem strony możności działania (podstawa wznowienia z art. 401 pkt 2 kpc, na którą powołał się skarżący). Zarzuty skarżącego są zatem zdaniem Sądu w tym zakresie nieuzasadnione. Za prawo w rozumieniu art. 401 pkt 2 kpc należy uważać prawo procesowe, a nie prawo materialne. Działanie bowiem strony jest regulowane wyłącznie przepisami proceduralnymi i dlatego tylko ich naruszenie może pozbawić stronę możności działania. Chodzi więc o uchybienia procesowe, które uniemożliwiają rzeczywistą obronę interesów stronie, której dotyczy postępowanie przed sądem. Wznowienie z tej przyczyny jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy zachodzi związek przyczynowy między naruszeniem prawa a pozbawieniem strony możności działania. Jak wynika z materiałów postępowania w sprawie o sygn. akt II SA 3141/00 skarżący nie był pozbawiony przed Sądem możności działania, a tym samym obrony swych praw. W szczególności był zawiadomiony o terminie rozprawy, w której wziął udział, zajmując stanowisko. Mógł też składać wszelkie wnioski procesowe, w tym wnioski dowodowe oraz wypowiadać się w sprawie, mając jako strona dostęp do akt. Odrębną kwestią jest natomiast sposób w jaki wnioski te zostały przez Sąd załatwione, jak również sposób w jaki Sąd ocenił stanowisko skarżącego w sprawie. Problematyka ta należy bowiem do merytorycznej sfery działań Sądu, których wyrazem jest wydany wyrok i jako taka nie może być rozpatrywana w płaszczyźnie uchybień procesowych, uniemożliwiających stronie obronę swoich interesów. Odnosi się to również do odmowy skierowania sprawy do rozpoznania przez skład siedmiu sędziów NSA. Podkreślił Sąd, że za pomocą instytucji wznowienia postępowania z powołaniem się na podstawę wznowienia z art. 401 pkt 2 kpc, strona nie może kwestionować merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd. A w istocie w tym kierunku zmierza skarżący, podważając we wniosku o wznowienie zasadność stanowiska Sądu, które legło u podstaw wydanego wyroku. Zarzuty swoje w tym zakresie wywodzi także skarżący z faktu nieuwzględnienia przez Sąd zgłoszonych w sprawie szeregu różnych wniosków, mających w jego ocenie doprowadzić do odmiennego wyrokowania. Są to jednak zarzuty związane ze stosowaniem w sprawie prawa materialnego i sposobem jej rozpoznania, a nie z pozbawieniem strony możności działania wskutek uchybień procesowych Sądu. Sąd zaznaczył też, że nie może w tej sprawie odnosić się do zarzutów i argumentacji skarżącego, dotyczących wyroku z dnia 12 II 2002 r., gdyż wykraczałoby to poza jej przedmiot, którym jest wyłącznie ocena wniosku o wznowienie postępowania zakończonego tym wyrokiem pod kątem istnienia i prawdziwości wskazanej przez skarżącego przyczyny (podstawy) wznowienia. Stosownie do art. 412 § 1 kpc Sąd rozpoznaje sprawę na nowo w granicach podstawy wznowienia. Oddalenie wniosku o wznowienie jest wyrazem negatywnej oceny Sądu zgłoszonej podstawy wznowienia postępowania.

Od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2003 r., o którym wyżej mowa, skargę kasacyjną na podstawie art. 101 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn.zm.) wniósł T. M. reprezentowany przez adwokata E. O. zaskarżając wyrok ten w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1/ naruszenie prawa materialnego – art. 7 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1997 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 98, poz. 607 z 1998 r. ) poprzez uniemożliwienie skarżącemu udowodnienia, że sprawy zarejestrowane w Prokuraturze Wojewódzkiej w [...] w okresie jego pracy nie były związane ze zwalczaniem organizacji i osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 7 ust. 1 pkt 2 tej ustawy poprzez niewłaściwe zastosowanie tegoż przepisu wobec dowolnej i rozszerzającej wykładni, co zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 kpa stanowi nieważność decyzji administracyjnej, 2/ rażące naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a w szczególności: a/ art. 401 pkt 2 kpc poprzez błędną jego wykładnię polegającą na uznaniu, że w postępowaniu przed NSA w sprawie ze skargi T. M. na decyzję Prokuratora Generalnego zakończonej wyrokiem z dnia 12 II 2002 r. skarżący nie był pozbawiony możności działania przy jednoczesnym potwierdzeniu faktu oddalenia wszystkich jego wniosków dowodowych, b/ art. 7, 78, 10 w zw. z art. 81 kpa, 208 i 217 § 1 kpc oraz art. 21 i 52 ustawy z 11 V 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym poprzez konsekwentne oddalanie wniosków dowodowych skarżącego, a tym samym nie dopełnienie obowiązku ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego w tym całkowitego nieuwzględnienia jego słusznego interesu i zasady bezstronności, c/ art. 412 § 1 kpc, który to przepis określa ramy rozprawy sądowej w sprawach o wznowienie postępowania poprzez rozpoznanie jej na nowo, czego sąd orzekający nie uczynił. Wskazując na powyższe zarzuty składający skargę kasacyjną wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną zaskarżone orzeczenie zostało wydane z naruszeniem wymienionych w petitum skargi kasacyjnej przepisów prawa materialnego i procesowego ponieważ do odebrania praw nabytych konieczna jest wyraźna podstawa ustawowa. Skarżący natomiast został pozbawiony tych praw z pogwałceniem tej zasady. Odebrano mu bowiem prawa nabyte decyzją organu administracyjnego wydaną w oparciu o szeroką interpretację przepisów ustawy. O wątpliwościach natury prawnej Prokuratora Generalnego w tej materii świadczy fakt powołania biegłego w osobie prof. Andrzeja Rzeplińskiego z Zakładu Kryminologii Uniwersytetu Warszawskiego o wydanie opinii na temat usytuowania Prokuratury w latach 1944-1956 oraz o interpretacje przepisu art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 XII 1997 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych. Wydana przez prof. Rzeplińskiego opinia nie dała odpowiedzi na istotne dla tej sprawy kwestie, a mimo to Prokurator Generalny przyjął ją za podstawę swej decyzji, jednocześnie naruszając przepis art. 10 § 1 kpa, nie zapoznając strony z materiałem dowodowym. Również sąd administracyjny nie naprawił tych błędów utrzymując w mocy decyzję organu państwowego. Nie podjął też Sąd kroków, które choć w części eliminowałyby skutek ograniczeń praw procesowych skarżącego. Zgodnie z art. 21 i 52 ustawy o NSA Sąd powinien w związku z zarzutami podniesionymi w skardze wezwać biegłego na rozprawę aby umożliwić stronie możność zadawania pytań i uzyskać uzupełniającą opinię. Sąd tego jednak nie zrobił ograniczając się jedynie do przesłania tej opinii stronie. Zrezygnował tym samym z funkcji arbitra i roli kontrolującego organy administracji, które przewidywał art. 1 ustawy o NSA. Oprócz pominięcia zarzutów dotyczących opinii biegłego, Sąd nie odniósł się do wniosków dowodowych zawartych w skardze, które zostały złożone na okoliczność charakteru spraw karnych objętych nadzorem procesowym Prokuratury w [...], szczególnie przy tym niekorzystne dla skarżącego było pominięcie dwóch zgłoszonych przez niego świadków z [...] dla wykazania faktu, że sprawy, którymi zajmowała się Prokuratura Wojewódzka w [...] nie miały charakteru antypaństwowego. A tak Prokurator Generalny , a potem Sąd w wyroku brak konkretnych dowodów zastąpił domniemaniem wynikającym z wadliwej opinii biegłego. Odrzucenie jednego po drugim wniosków dowodowych jest faktem w tej sprawie. Czyniły to zarówno sąd rozstrzygający skargę, jak i sąd w postępowaniu wznowieniowym. Pomimo kilkakrotnego ponawiania procesowych wniosków dowodowych sąd rozpoznający meritum sprawy na rozprawie w dniu 12 II 2002 r. oddalił wniosek strony o zwrócenie się do określonych w nim uczelni uniwersyteckich w celu wydania opinii prawnej co do zakresu podmiotowego art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 XII 1997 r. Oddalił też Sąd wniosek skarżącego o odroczenie rozprawy i rozpoznanie jej w powiększonym składzie z uwagi na potrzebę rozstrzygnięcia istotnych wątpliwości związanych z interpretacją ww. ustawy. Opinia biegłego, na której oparł decyzje Prokurator Generalny, a następnie Sąd utrzymał ją , pozbawiona jest walorów naukowych. Sąd natomiast bezkrytycznie przyjął tę opinię. Przytoczył wnoszący skargę kasacyjną orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 26 IX 1966 r. w sprawie II Cr 16/66 opublikowaną w zeszycie Nr 2 OSNAP poz. 38/67 dotyczące podstaw wznowienia postępowania, z którego wynika, że "pominięcie zaoferowanych środków dowodowych ... jest równoznaczne z pozbawieniem jednej ze stron możności udowodnienia jej twierdzeń". W niniejszej sprawie Sąd o istnieniu podstaw do wznowienia postępowania i dopuszczalności wznowienia orzekał pierwszy raz na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 VII 2003 r. i skierował wniosek na rozprawę. W tej sytuacji nieustosunkowanie się do wniosków dowodowych skarżącego i nierozpatrywanie meritum sprawy stanowi naruszenie art. 412 kpc, który stanowi, że w takich przypadkach "sąd rozpoznaje sprawę na nowo". A więc sprawę, którą sąd skierował na rozprawę i nie odrzucił wniosku o wznowienie postępowania należy rozpoznać merytorycznie na nowo w granicach podstawy wznowienia. To wskazuje, zdaniem skarżącego, że był on pozbawiony możności działania w tej sprawie na skutek naruszenia prawa. Jest on 79-letnim inwalidą, a pomimo tego nie był wysłuchiwany, nie przyjmowano jego wniosków dowodowych jak też nie pouczano go o przysługujących mu uprawnieniach, co ilustrują wnioski o uzupełnienie i sprostowanie protokołu rozprawy, do dziś nierozpoznane. Nie uwzględniono też jego wniosku o zawiadomienie o terminie rozprawy Polskiego Związku Niewidomych w Warszawie, którego skarżący jest członkiem. Szczególnym natomiast uchybieniem Sądu jest nieodniesienie się do wniosków dowodowych zgłoszonych przed rozprawą i podczas jej trwania w dniu 12 II 2002 r.

We wniosku procesowym z dnia 15 X 2004 r. T. M. rozszerzył zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej o zarzut niewłaściwej obsady sędziowskiej podczas rozprawy w dniu 19 XI 2003 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszym rzędzie należało odnieść się do wniosku procesowego T. M. z dnia 15 X. 2004 r., w którym rozszerzył on zarzuty skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna T. M. od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 XI 2003 r. została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego w trybie określonym przepisem art. 101 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.), który przewidywał termin na wniesienie skargi kasacyjnej od orzeczeń spełniających wymogi tego przepisu do dnia 31 III 2004 r. Zatem ewentualne rozszerzenie zarzutów skargi kasacyjnej mogło nastąpić tylko w omawianym terminie. Po terminie przewidzianym do wniesienia skargi kasacyjnej strony zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 VIII 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mogą przytaczać tylko nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych, ale nowych podstaw kasacji zgłaszać już nie mogą. Stąd też do zarzutów zgłoszonych w wyżej wymienionym piśmie procesowym jako zgłoszonych po terminie przewidzianym do wniesienia skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł się odnieść. Przechodząc od powyższych rozważań do oceny zasadności wniesionej przez T. M. skargi kasacyjnej od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2003 r., o którym wyżej mowa, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że skarga ta nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek T. M. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem NSA z dnia 12 II 2002 r. sygn. akt WSA 314/00. We wniosku tym jako podstawę wznowienia postępowania skarżący wskazał art. 401 pkt 2 kpc stwierdzając, że wskutek naruszenia przepisów prawa przez Sąd był pozbawiony możności działania. Powołany art. 401 pkt 2 kpa za prawo w jego rozumieniu każe uważać prawo procesowe a nie materialne. Działanie bowiem strony jest regulowane wyłącznie przepisami proceduralnymi i dlatego tylko ich naruszenie może pozbawić stronę możności działania. Tak więc wznowienie postępowania z tej przyczyny jest dopuszczalne tylko wtedy gdy zachodzi związek przyczynowy pomiędzy naruszeniem prawa przez Sąd a pozbawieniem strony możności działania. W przypadku tej sprawy okoliczność ta nie zachodziła. W świetle powyższego nie można uznać za zasadny zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przez Sąd w zaskarżonym wyroku prawa materialnego, a to art. 7 ust. 3 pkt 2 oraz art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 XII 1997 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 98, poz. 607 z 1998 r.). Za chybiony tez uznać należy zarzut rażącego naruszenia przez Sąd przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 7, 78, 10 w związku z art. 81 kpa, art.,. 208 i art. 217 § 1 i 2 kpc oraz art. 21 i 52 ustawy z dnia 11 V 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym poprzez konsekwentne oddalenie wniosków dowodowych skarżącego, a tym samym nie dopełnienie obowiązku ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego. Należy bowiem mieć na względzie specyfikę działania Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą określała ustawa z dnia 11 V 1995 r. o NSA (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.), pod rządami której zapadły kwestionowane przez skarżącego orzeczenia. Zgodnie z art. 21 tej ustawy Naczelny Sąd Administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę – wykonywania administracji publicznej – pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Kontroli legalności zaskarżonych doń aktów administracyjnych Naczelny Sąd Administracyjny dokonywał zgodnie z art. 52 ust. 1 ustawy o NSA na podstawie akt sprawy. Nie prowadził więc sąd administracyjny własnego postępowania dowodowego za wyjątkiem przewidzianym w ust. 2 tej normy. Wówczas mógł sąd z urzędu lub na wniosek uczestnika postępowania przeprowadzić tylko dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli było to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowodowało nadmiernego przedłużenia postępowania w spawie. Omawiany przepis nie dawał przy tym wystarczających podstaw do dopuszczenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym dowodu z opinii biegłego. Sąd rozpoznający sprawę ze skargi T. M. na decyzję Prokuratora Generalnego z dnia [...], w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 II 2002 r. powołując się na art. 52 ww. ustawy wyjaśnił powody, dla których nie mógł uwzględnić wniosków dowodowych zgłoszonych przez skarżącego (o dopuszczeniu dowodu z opinii prawnej co do treści art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z 17 XII 1997 r. , przesłuchania świadków). Nie jest też pozbawieniem możliwości działania strony w rozumieniu art. 401 pkt 2 kpc nieuwzględnienie jej wniosku o skierowanie sprawy do rozpoznania jej w składzie 7 sędziów NSA. W tym przypadku to skład orzekający w sprawie decyduje o skorzystaniu z takiej możliwości, jeżeli uzasadniają to występujące w sprawie istotne wątpliwości prawne. W tym wypadku skład orzekający takich wątpliwości nie miał. Jak wynika z materiałów postępowania w sprawie, w której został wydany wyrok z dnia 12 II 2002 r. skarżący nie był pozbawiony przed Sądem możności działania. W szczególności zawiadomiony był o terminie rozprawy, w której wziął udział. Złożył też szereg pism procesowych, w których przedstawiał swoje stanowisko w sprawie oraz składał wnioski dowodowe. Podzielić należy tu stanowisko wyrażone w zaskarżonym wyroku, że odrębną kwestią jest sposób w jaki wnioski te – mając na uwadze specyfikę postępowania sądowoadministracyjnego – zostały przez sąd załatwione, jak też sposób w jaki Sąd ocenił stanowisko skarżącego w sprawie. Problematyka ta należy bowiem do merytorycznej sfery działań Sądu, których wyrazem jest wydany wyrok i jako taka nie może być rozpatrywana w płaszczyźnie uchybień procesowych uniemożliwiających stronie działanie. Za pomocą instytucji wznowienia postępowania ze wskazaniem jako podstawy wznowienia art. 401 pkt 2 kpc strona nie może kwestionować merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez sąd, a do tego w rzeczywistości, jak słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny, zmierzał T. M. podważając we wniosku wznowieniowym, a zwłaszcza w piśmie z dnia 29 V 2002 r. wniosek ten uzupełniającym, zasadność stanowiska Sądu. Za chybiony także należy uznać zarzut naruszenia przez Sąd rozpoznający wniosek o wznowienie postępowania art. 412 § 1 kpc. Przepis ten stanowi, że Sąd rozpoznaje sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia. W tym przypadku podstawa wznowienia opierała się na zarzucie, że wskutek naruszenia przez Sąd przepisów prawa strona była pozbawiona możliwości działania. I w granicach zakreślonych tą podstawą wznowienia Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę.

Wobec tego, że zarzutów skargi kasacyjnej nie można było uznać za zasadne, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji.