Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 750/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 73 ust. 1, 3-5
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
article: art. 151 par. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 21 stycznia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędzia NSA Janusz Furmanek, , Protokolant referent stażysta Renata Tomaszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2015 roku sprawy ze skargi W. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w wysokości 415,05 zł, uzyskanych na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...].

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

W.W. złożył w dniu 16 maja 2005 r. wniosek o przyznanie płatności na rok 2005, w treści którego zadeklarował następujące działki rolne: A o powierzchni 0,33 ha, położoną na działce ewidencyjnej nr 16/20, uprawa żyto, B o powierzchni 0,38 ha, położoną na działkach ewidencyjnych nr 16/4 i 16/5, uprawa żyto, C o powierzchni 0,14 ha, położoną na działce ewidencyjnej nr 156/24, łąka, D o powierzchni 2,41 ha, położoną na działkach ewidencyjnych nr 157/2 i 156/32, łąka, E o powierzchni 0,35 ha, położoną na działce ewidencyjnej nr 156/25, uprawa mieszanka zbożowa, F o powierzchni 0,48 ha, położoną na działce ewidencyjnej nr 156/28, uprawa mieszanka zbożowa.

W dniu [...] nr [...] organ I instancji wydał decyzję o przyznaniu W.W. płatności bezpośrednich na rok 2005, w tym jednolitą płatność obszarową w wysokości 920,25 zł do powierzchni 4,09 ha oraz uzupełniającą płatność obszarową w kwocie 1154,81 zł, zgodnie z żądaniem zawartym we wniosku.

W dniu 5 czerwca 2013 r. organ I instancji wydał postanowienie o wznowieniu postępowania z urzędu.

Postanowieniem z dnia 5 czerwca 2013 r. organ I instancji dołączył do akt przedmiotowej sprawy raport z czynności kontrolnych przeprowadzonych w gospodarstwie rolnym W.W. w dniu 30 sierpnia 2006 r.

W dniu 20 czerwca 2013 r. organ I instancji na podstawie art. 151 § 2 K.p.a. w związku z art. 146 § 1 K.p.a. i art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. wydał decyzję, stwierdzając wydanie dotychczasowej decyzji z naruszeniem prawa oraz przyznał beneficjentowi jednolitą płatność obszarową oraz płatność uzupełniającą w pomniejszonej wysokości, tj. odpowiednio 589,50 zł oraz 739,76 zł.

W.W. w odwołaniu od tej decyzji zarzucił naruszenie art. 151 § 2 K.p.a. w związku z art. 146 § 1 K.p.a. poprzez wydanie decyzji merytorycznej o przyznaniu płatności.

W dniu 17 września 2013 r. organ II instancji wydał decyzję o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i rozstrzygnięciu co do istoty sprawy, tj. orzekł, iż decyzja Kierownika Biura Powiatu Ł.-W. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w K. z dnia [...] wydana została z naruszeniem prawa.

Zawiadomieniem z dnia 3 stycznia 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wszczął postępowanie z urzędu w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych wnioskodawcy na mocy decyzji z dnia [...].

Decyzją z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2005 r., na mocy decyzji z dnia [...] - w wysokości 415,05 zł.

Z zachowaniem ustawowego terminu, w dniu 1 kwietnia 2014 r. W.W. złożył odwołanie od powyższej decyzji.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymał w mocy zaskarżona decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ II instancji wskazał, że płatności na rok 2005, przyznane W.W. decyzją z dnia [...] w łącznej wysokości 2 075,06 zł, zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez niego we wniosku o wpis do ewidencji producentów w dniu 16 maja 2006 r. Na mocy wskazanej decyzji przyznano wnioskodawcy płatności z tytułu – Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO) – kwotę 920,25 zł i Uzupełniającej Płatności Obszarowej (UPO) – kwotę 1 154,81 zł. W wyniku postępowania wznowieniowego ustalono, że płatność za 2005 r. powinna być przyznana do powierzchni 3,60 ha, a nie do powierzchni 4,09 ha. Wobec zawyżenia zadeklarowanej powierzchni o 0,49 ha, płatność powinna zostać przyznana w wysokości pomniejszonej o dwukrotność zawyżenia. Kwoty nienależnie pobranych Jednolitej Płatności Obszarowej i Uzupełniającej Płatności Obszarowej za 2005 r. wynoszą odpowiednio 330,75 zł i 415,05 zł.

W wyniku stwierdzenia przez organ drugiej instancji w decyzji z dnia 17 września 2013 r., że decyzja z dnia [...] została wydana z naruszeniem prawa, przekazane na konto beneficjenta, na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] roku środki pieniężne stały się w części "nienależne" i podlegają zwrotowi jako płatności pobrane "nienależnie". Wobec zaistnienia przesłanki wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. w sprawie przyznania wnioskodawcy płatności na 2005 rok, ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności powiększonej o naliczone odsetki jest konsekwencją stwierdzenia wydania decyzji z dnia [...] z naruszeniem prawa. Decyzja stwierdzająca wydanie decyzji z dnia [...] z naruszeniem prawa stała się ostateczna.

Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. nr 98, poz. 634 ze zm.) jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. W ocenie organu II instancji zasadne było ustalenie kwot nienależnie lub nadmiernie przyznanych również w przypadku, kiedy decyzja przyznająca płatność nienależnie lub nadmiernie nie została wyeliminowana z obrotu prawnego z uwagi na upływ terminów, o których mowa w art. 146 § 2 K.p.a. Istotne było wykazanie przez organ I instancji, że płatność była nienależna, zatem musi zostać zwrócona, ponieważ warunki do jej uzyskania nie zostały zachowane. Skoro beneficjent świadomie zadeklarował określoną powierzchnię gruntów rolnych, jako kwalifikującą się do płatności, nie zachowując przy tym należytej staranności, to w omawianym stanie faktycznym nie może być mowy o braku możliwości wykrycia błędu przez rolnika. Z pewnością nie można stronie przypisać dobrej wiary, zaś przepisy statuujące odstąpienie od zwrotu płatności nie wprowadzają domniemania istnienia dobrej wiary, która powinna zostać wykazana przez stronę postępowania, czego w niniejszej sprawie nie uczyniono. Płatność przyznana decyzją z dnia [...] została zrealizowana w dniu 16 maja 2006 r. Decyzja stwierdzająca wydanie decyzji z dnia [...] z naruszeniem prawa została doręczona skarżącemu w dniu 18 września 2013 r. Nie upłynął zatem jeszcze termin 10 lat, co za tym idzie przepis wyłączający obowiązek zwrotu nie ma zastosowania dla sprawy z 2005 r. Przepis art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, przewiduje wydanie decyzji w razie dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych. Przepis ten nie uzależnia konieczności wydania decyzji od przyczyny, z powodu której nastąpiła taka wypłata. Obejmuje więc swoim zakresem nienależne lub nadmierne pobranie środków publicznych przekazanych na rachunek bankowy wnioskodawcy w oparciu o decyzję, która następnie została wzruszona, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie.

Organ II instancji stwierdził, że kwota płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2005 w wysokości 330,75 zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej i 415,05 zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do grupy upraw podstawowych, jest płatnością nienależną w rozumieniu art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. (WE) z 2004 r., nr L 141 z 30 kwietnia 2004 r., str. 18-58), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 796/2004", i nie zachodzą przesłanki zwalniające z obowiązku zwrotu tej płatności, o których mowa w art. 73 ust. 4 i 5 tego rozporządzenia.

Odnośnie nienależnie pobranej kwoty jednolitej płatności obszarowej 330,75 zł odstąpiono od jej ustalenia na podstawie art. 40 ust. ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w myśl którego kierownik biura powiatowego Agencji odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych jednolitej płatności obszarowej, wsparcia specjalnego, oddzielnej płatności do owoców miękkich, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej lub płatności do pomidorów, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w przypadku gdy kwota każdej z tych płatności nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 3 rozporządzenia nr 1913/2006. Na podstawie art. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1913/2006, terminem operacyjnym dla kursu wymiany jest data określona w art. 45 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005. Zgodnie zatem z art. 45 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz.Urz. UE L 209 z 11 sierpnia 2005 r., str. 1, ze zm.), jeżeli bezpośrednia płatność zostaje dokonana na rzecz beneficjenta w walucie innej niż euro, Państwa Członkowskie dokonują przeliczenia na walutę krajową kwoty pomocy wyrażoną w euro na podstawie ostatniego kursu wymiany walut ustalonego przez Europejski Bank Centralny przed dniem 1 października roku, dla którego pomoc została przyznana. Kurs wymiany euro na dzień 30 września 2005 r., ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej C nr 236/2, wynosił 3,9185 zł. Równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według wyżej wymienionego kursu euro wynosi 391,85 zł. Kwota jednolitej płatności obszarowej nie przekracza kwoty stanowiącej równowartość 100 euro, przeliczonej na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 3 powołanego wyżej rozporządzenia Komisji (WE) nr 1913/2006, stąd organ I instancji odstąpił od ustalenia kwoty nienależnie pobranej. Natomiast nienależnie pobrana kwota uzupełniającej płatności obszarowej 415,05 zł przekracza równowartość 100 euro, przeliczonej na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 3 powołanego wyżej rozporządzenia Komisji (WE) nr 1913/2006, dlatego brak było przesłanek do odstąpienia od ustalenia tej kwoty jako nienależnie pobranej.

W skardze na powyższą decyzję W.W. wniósł o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie 146 § 1 K.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. oraz art. 152 § 2 K.p.a. poprzez wydanie decyzji po merytorycznym rozstrzygnięciu sprawy mimo zakazu merytorycznego rozpoznania sprawy określonego w tych przepisach, błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że działał w złej wierze, pobierając płatność bezpośrednią do gruntów rolnych na podstawie decyzji z dnia [...].

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że w wyniku wznowienia postępowania została wydana decyzja stwierdzająca wydanie decyzji z dnia [...] z naruszeniem prawa. Wznowienie postępowania nastąpiło wobec dokonanego w terminie późniejszym niż decyzja z dnia [...] pomiaru działek zgłoszonych do płatności. Na podstawie decyzji stwierdzającej wydanie decyzji z dnia [...] z naruszeniem prawa została wydana przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. decyzja ustalająca kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2005 r. w kwocie 415,05 zł. Organ drugiej instancji wydając zaskarżoną decyzję, nie rozstrzygnął co do zarzutów naruszenia 146 § 1 K.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. oraz art. 152 § 2 K.p.a. oraz błędnego ustalenia stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że działał w złej wierze pobierając płatność za 2005 r. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, że powołane w jej uzasadnieniu akty prawne (rozporządzenie nr 796/2004) wyłączają stosowanie tych przepisów. Decyzja ustalająca kwotę nienależnie pobranych płatności wydana została z naruszeniem art. 151 § 2 K.p.a. w związku z art. 146 § 1 K.p.a. Stanowi bowiem rozstrzygnięcie merytoryczne w sprawie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za 2005 r. w sytuacji, gdy istnieje w obrocie prawnym decyzja określająca tę płatność z dnia 23 maja 2006 r., która nie została uchylona ani zmieniona i w świetle przepisu art. 146 § 1 K.p.a. nie może być uchylona ani zmieniona. Do wznowienia postępowania i wydania decyzji stwierdzającej wydanie decyzji z dnia 23 maja 2006 r. z naruszeniem prawa upłynęło 5 lat. Wobec powyższej ujemnej przesłanki uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania, która to przesłanka ma na celu ustabilizowanie stanu prawnego, a termin 5 lat jest terminem zawitym, organ jest wprawdzie zobligowany do wznowienia postępowania, jednak jego skutkiem nie będzie uchylenie decyzji merytorycznej, lecz zgodnie z art. 152 § 2 K.p.a. jedynie stwierdzenie wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa. Prowadzenie postępowania po upływie okresu przedawnienia narusza zasadę trwałości decyzji administracyjnej, której podstawową funkcją jest stabilizacja stosunków prawnych. Upływ okresu przedawnienia oznaczonego w art. 146 § 1 K.p.a. oznacza bezwzględny zakaz merytorycznego orzekania w sprawie. W obrocie prawnym pozostaje zatem decyzja z dnia 23 maja 2006 r. o przyznaniu płatności na 2005 r. Ponadto brak jest podstaw do ustalenia, że działał w zlej wierze, co powoduje, że stosuje się 10 – letni termin przedawnienia wynikający z art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004. Wiedza o zasadach przyznawania płatności nie oznacza automatycznie podstawy do uznania, że pozostawał z złej wierze, w sytuacji gdy ustalenie nienależnie pobranych płatności nastąpiło w wyniku korekt powierzchni gruntów dokonanych po 2006 r.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012.270.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli jest decyzja wydana w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, prowadzonym w trybie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2008 r. nr 98, poz. 634 ze zm.), na podstawie którego organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności ustala - w drodze decyzji administracyjnej - kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych.

Ustalenie w drodze decyzji administracyjnej kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w trybie art. 29 ust. 1 ustawy dotyczy wszystkich wymienionych w tym przepisie środków publicznych, co do których ustalono, że ich pobranie (wypłata) nastąpiło w sposób nieuprawniony.

Wskazać w tym miejscu należy, że nie ulega wątpliwości, iż ustalenie tego, czy środki publiczne, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zostały pobrane nienależnie, wymaga wnikliwej i szczegółowej analizy stanu faktycznego danej sprawy, a ponadto równie wnikliwej analizy szczegółowych przepisów prawa materialnego regulujących przyznanie danej płatności.

W rozpoznawanej sprawie nie można pomijać art. 40 ustawy o płatnościach w ramach systemów wparcia bezpośredniego, z którego wynika, że w zakresie odnoszącym się do ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych jednolitej płatności obszarowej oraz płatności uzupełniającej odsyła on do art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Z nienależną płatnością mamy do czynienia w sytuacji, w której wypłacona rolnikowi przez organ administracji kwota staje się następnie świadczeniem, które przestało być należnym na skutek wygaśnięcia obowiązku jego wypłacenia. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje niewątpliwie wtedy, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata, a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego lub – jak to ma miejsce w rozpoznawanej sprawie – w wyniku wznowienia postępowania zapadnie orzeczenie o którym mowa w art. 151 § 2 K.p.a .

Natomiast środków tych należy dochodzić od podmiotu, który rzeczywiście podejmie wypłacone przez ARiMR środki. Zaznaczyć przy tym jeszcze raz należy, że w takim przypadku zadaniem organu nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego (lub stwierdzenia wydania jej z naruszeniem przepisów prawa) decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne (to jest, czy nastąpiło ostateczną decyzją administracyjną) i czy decyzja została skierowana do właściwego podmiotu.

W rozpoznawanej sprawie analizując zastosowane w sprawie przepisy prawa wspólnotowego i krajowego, sąd przyjął, że w art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004) określenie "nienależne" odnosi się nie tylko do sytuacji, w której akt stanowiący podstawę prawną przyznania płatności zostanie następnie wyeliminowany z obrotu prawnego na podstawie regulacji krajowych (K.p.a.), ale także do sytuacji, gdy nie zachodziły okoliczności uzasadniające udzielenie płatności na gruncie obowiązujących regulacji prawnych.

Skoro stosowne regulacje wspólnotowe i krajowe przewidują przyznanie płatności w wysokości określonej w zależności od zadeklarowanej powierzchni posiadanych gruntów rolnych, a jednocześnie normują również przypadki, w których płatności nie przyznaje się wskutek stwierdzonych nieprawidłowości we wniosku, to ich przyznanie i wypłacenie rolnikowi wbrew tym unormowaniom powoduje, że są one nienależne.

Zatem wszczęcie i prowadzenie postępowania mającego na celu ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności w rozpoznawanej sprawie uznać należało za prawidłowe. Podkreślić należy, że po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania wznowieniowego, decyzja z dnia [...] o przyznaniu skarżącemu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005 – decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. z dnia [...] – została uznana za wydaną z naruszeniem prawa. Decyzja z dnia 17 września 2013 r. stała się ostateczną w administracyjnym toku instancji, co oznacza, że skarżący zgodził się na poczynione tam ustalenia faktyczne i związane z tym konsekwencje. W oparciu o powyższe organ prawidłowo wszczął postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych przez skarżącego środków finansowych.

Jak wynika z akt administracyjnych decyzją z [...] przyznano skarżącemu płatności z tytułu JPO i UPO na 2005 rok w łącznej kwocie 2075,06 zł. Z akt sprawy wynika także, że na rachunek skarżącego zostały przekazane w dniu 16 maja 2006 r. ww. płatności w kwocie 2075,06 zł. Kwoty nienależnie pobranych płatności wynosiły: JPO - 330,75 zł i UPO - 415,05 zł.

Organ odstąpił od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w kwocie 330,75 zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej na podstawie art. 40 ust. ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w myśl którego kierownik biura powiatowego Agencji odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych jednolitej płatności obszarowej, wsparcia specjalnego, oddzielnej płatności do owoców miękkich, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej lub płatności do pomidorów, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w przypadku gdy kwota każdej z tych płatności nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 3 rozporządzenia nr 1913/2006. Na podstawie art. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1913/2006, terminem operacyjnym dla kursu wymiany jest data określona w art. 45 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005. Zgodnie zatem z art. 45 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz.Urz. UE L 209 z 11 sierpnia 2005 r., str. 1, ze zm.), jeżeli bezpośrednia płatność zostaje dokonana na rzecz beneficjenta w walucie innej niż euro, Państwa Członkowskie dokonują przeliczenia na walutę krajową kwoty pomocy wyrażoną w euro na podstawie ostatniego kursu wymiany walut ustalonego przez Europejski Bank Centralny przed dniem 1 października roku, dla którego pomoc została przyznana.

W rozpoznawanej sprawie organy ustaliły, że kurs wymiany euro na dzień 30 września 2005 r., ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej C nr 236/2, wynosił 3,9185 zł. Równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według wyżej wymienionego kursu euro wynosi 391,85 zł. Kwota jednolitej płatności obszarowej nie przekracza kwoty stanowiącej równowartość 100 euro, przeliczonej na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 3 powołanego wyżej rozporządzenia Komisji (WE) nr 1913/2006 i dlatego organ I instancji odstąpił od ustalenia kwoty nienależnie pobranej JPO.

Jednocześnie organy ustaliły, że nienależnie pobrana kwota uzupełniającej płatności obszarowej 415,05 zł przekracza równowartość 100 euro, przeliczonej na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 3 powołanego wyżej rozporządzenia Komisji (WE) nr 1913/2006, dlatego brak było przesłanek do odstąpienia od ustalenia tej kwoty jako nienależnie pobranej.

Mając na względzie powyższy stan faktyczny sąd stwierdza, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. zasadnie ustalił kwotę nienależnie pobranych przez W.W. płatności do gruntów rolnych na podstawie decyzji z dnia [...].

Jednocześnie wskazać należy, że organy prawidłowo zbadały, czy w sprawie nie doszło do przedawnienia żądania zwrotu nienależnie pobranych należności. Zgodnie z art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 – w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3. W myśl art. 73 ust. 3 odsetki naliczane są za okres między powiadomieniem rolnika o konieczności zwrotu oraz zwrotem lub potrąceniem (...).

Zgodnie z art. 73 ust. 5 – obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze.

Dla powstania obowiązku zwrotu nienależnej płatności nie jest potrzebne wykazywanie przez organ, że płatność została uzyskana w złej wierze, konieczne jest natomiast wykazanie, że płatność była nienależna, bowiem warunki do jej uzyskania nie zostały zachowane. Bezwzględny obowiązek zwrotu nienależnej płatności został złagodzony poprzez wprowadzenie ograniczenia czasowego dla jego realizacji. Zatem 10-letni okres przedawnienia nie wymaga udowodnienia złej wiary, a krótki - 4-letni okres przedawnienia ustanowiony dla tych rolników, którzy pobrali nienależne płatności w dobrej wierze nie może być objęty domniemaniem, lecz musi zostać wykazany. Uznać należy, że o ile dobra wiara rolnika nie wynika wprost z dokumentacji dostępnej organowi, to jej wykazanie należy do beneficjenta. Przyjąć należy jako zasadę, że kwestia dobrej wiary rozumianej jako błędne, subiektywne, ale usprawiedliwione okolicznościami przekonanie o zgodności postępowania z obowiązującym prawem, musi być w każdej sprawie badana indywidualnie. Jest oczywiste, że to beneficjent musi wykazać, że okoliczności sprawy usprawiedliwiały jego błąd.

W rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do uznania, że skarżący działał w dobrej wierze skoro świadomie zadeklarował do płatności określoną powierzchnię gruntów rolnych, które nie były użytkowane rolniczo, nie były utrzymane w dobrej kulturze rolnej. W zaskarżonej decyzji organy prawidłowo zatem uznały, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do przedawnienia i sąd podziela w pełni argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W sprawie nie doszło także do sytuacji o jakiej mowa w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji stanowi, że obowiązek dokonania zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu, lub innego organu, oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika.

Celem wyjątku od zasady, że płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, określonego w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, jest zwolnienie z obowiązku zwrotu tylko w takich sytuacjach, gdy błąd ARMiR spowodował wypłatę nienależnych płatności i jednocześnie brak było możliwości wykrycia tego błędu przez rolnika, a w przypadku, gdy błąd dotyczył stanu faktycznego, który miał wpływ na nienależną płatność, gdy ponadto nie doszło do wydania decyzji, o której mowa w art. 29 ust. 1 ustawy oraz jej doręczenia stronie w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.

Możliwość wyłączenia obowiązku zwrotu nienależnie dokonanej płatności wymaga zatem spełnienia łącznie dwóch wymienionych w tym przepisie przesłanek. Po pierwsze: płatność dokonana musi być na skutek błędu organu, po drugie: błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez rolnika.

Istotne w rozpoznawanej sprawie jest więc to, czy stan faktyczny sprawy nie uprawniał do odstąpienia od obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności, a w szczególności, czy nie zaistniały przesłanki w rozumieniu art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.

W ocenie sądu organy prawidłowo uznały, że przyznanie skarżącemu płatności do gruntów rolnych na rok 2005 nie wynikało z pomyłki ARiMR, gdyż w dniu wydawania decyzji o przyznaniu płatności za rok 2005 Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. – jak wynika z akt sprawy – nie posiadał informacji, z których wynikałoby, że działka rolna C i E nie była utrzymana w dobrej kulturze rolnej. Jak wynika z akt sprawy (w tym z uzasadnienia decyzji z dnia [...], protokołu kontroli z dnia 30 sierpnia 2006 r.) w toku czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu 30 sierpnia 2006 r. stwierdzono, że grunty rolne położone na działkach ewidencyjnych nr 156/24 i 156/25 nie były użytkowane rolniczo oraz nie były utrzymane w dobrej kulturze rolnej nie tylko na dzień kontroli, ale nie były użytkowane rolniczo przez kilka lat i nieprawidłowości istniały na dzień wydania decyzji z dnia [...]. Powyższe twierdzenie organ oparł na tym, że na działce nr 156/24 (C) stwierdzono podczas kontroli las, a nie jest możliwe powstanie zalesienia w ciągu jednego, czy dwóch lat. Dotyczy to również działki ewidencyjnej 156/25 (E), bowiem organ stwierdził, że występująca na tej działce roślinność oraz stan zadarnienia pozwala na wyprowadzenie wniosku, że na gruncie tym nie przeprowadzano żadnych zabiegów agrotechnicznych przez kilka lat. Stwierdzone nieprawidłowości potwierdzają załączone do akt sprawy zdjęcia, które przedstawiają stan gruntów na przedmiotowych działkach.

Z uwagi na przedstawione powyżej okoliczności, sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

D.Cz.