Postanowienie NSA, sygn. akt II GZ 174/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 61 § 1, § 3, § 4, i § 5, art. 196
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Cezary Pryca po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 4 grudnia 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 4159/15 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi W. Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry postanawia: oddalić zażalenie


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. o sygn. akt V SA/Wa 4159/15, działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), nie uwzględnił wniosku W. sp. z o.o. z siedzibą w W., odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej przez tę spółkę decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] września 2015 r., która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w R. z dnia [...] maja 2015 r. o wymierzeniu skarżącej kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji stwierdził, że W. Sp. z o.o. w skardze zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w R. Wskazała że istnieje wysokie ryzyko utraty płynności finansowej przez spółkę oraz wyrządzenia znacznej i nieodwracalnej szkody na skutek ewentualnego wykonania zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, co może doprowadzić do dalej idących negatywnych skutków dla skarżącej. Spółka stwierdziła również, że brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji i prowadzenie ewentualnego postępowania egzekucyjnego spowoduje, iż będzie zmuszona zamknąć prowadzoną przez siebie działalność gospodarczą, co w istocie rzeczy doprowadzi do jej niewypłacalności. Brak środków finansowych może spowodować, iż popadnie ona w spiralę zadłużenia, co w sposób oczywisty będzie samo w sobie trudne do odwrócenia. Do wniosku załączono kopię rachunku zysków i strat za okres [...] lipca 2014 r. – [...] maja 2015 r. oraz kopię bilansu na dzień [...] maja 2015 r.

Zdaniem Sądu I instancji, skarżąca jedynie ogólnikowo stwierdziła, że w sprawie istnieje wysokie ryzyko utraty płynności finansowej oraz wyrządzenia znacznej i nieodwracalnej szkody na skutek ewentualnego wykonania decyzji obu instancji. Pełnomocnik ogólnikowo stwierdził, że w przedmiotowej sprawie istnieje wysokie ryzyko utraty płynności finansowej przez skarżącego oraz wyrządzenia szkody.

Zdaniem Sądu I instancji przedłożone dokumenty (kserokopie) nie świadczą o utracie przez nią płynności finansowej. Z dołączonego do wniosku rachunku zysków i strat – za okres od [...] lipca 2014r. do [...] maja 2015r. - wynika bowiem, że Spółka – pomimo twierdzeń o złej sytuacji ekonomicznej – w podanym okresie uzyskała przychód w kwocie 1.930.240,45 zł., a ponadto z bilansu wynika, że aktywa Spółki stanowią wartość 378.169,73 zł. Zdaniem WSA, wysokości osiągniętego przychodu, a także posiadanych aktywów, jak również kwota nałożonej o kary pieniężnej (24.000 zł) nie będzie stanowić takiej uciążliwości, która mogłaby zagrozić bytowi skarżącej i doprowadzić do jej upadłości. Sąd I instancji zwrócił również uwagę, że poza wymienionymi dokumentami (stanowiącymi jedynie kserokopię) Spółka nie przedłożyła, żadnych innych dokumentów, które rzetelnie pozwoliłyby ocenić jej sytuację finansową.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła W. sp. z o.o.

Zaskarżyła orzeczenie w całości oraz wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Dodatkowo na podstawie art. 196 p.p.s.a. wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia do czasu rozstrzygnięcia postępowania zażaleniowego.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że w sprawie brak jest przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu autor zażalenia stwierdził w szczególności, że w przedmiotowej sprawie istnieje wysokie ryzyko utraty płynności finansowej przez skarżącego i wyrządzenia znacznej i nieodwracalnej szkody na skutek ewentualnego wykonania decyzji obu instancji, co może doprowadzić do dalej idących negatywnych skutków dla rodziny skarżącego. Brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji i prowadzenie ewentualnego postępowania egzekucyjnego spowoduje, iż będzie zmuszona zamknąć prowadzoną przez siebie działalność gospodarczą, co w istocie rzeczy doprowadzić może do jej niewypłacalności. Brak środków finansowych może spowodować, iż popadnie ona w spiralę zadłużenia, co w sposób oczywisty będzie samo w sobie trudne do odwrócenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgłoszony przez spółkę wniosek o wstrzymanie na podstawie art. 196 p.p.s.a. wykonania zaskarżonego niniejszym zażaleniem postanowienia do czasu rozstrzygnięcia postępowania zażaleniowego nie jest rozpatrywany przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zgodnie bowiem z art. 196 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny może wstrzymać wykonanie zaskarżonego postanowienia do czasu rozstrzygnięcia zażalenia. Oznacza to, że norma prawna wynikającego z tego prawa jest skierowana do Sądu I instancji i odnosi się do sytuacji prawnej, zaistniałej przed przekazaniem akt sądowi kasacyjnemu. Oznacza to, że wniosek o wstrzymanie zaskarżonego postanowienia nie może odnieść zamierzonego skutku. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym postanowieniem mógł jedynie rozpoznać zażalenie w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.

Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy.

Analiza uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wskazuje, że Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. WSA trafnie przyjął, że znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki, jakie mogą powstać w związku z wykonaniem wydanych w sprawie decyzji administracyjnych, należy oceniać w kontekście aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej skarżącej. Nie ulega wątpliwości, że elementem takiej aktualnej sytuacji majątkowej może być również okoliczność, że w stosunku do wnioskodawcy toczą się lub zostały zakończone wydaniem decyzji inne postępowania administracyjne, związane z wymierzeniem kar pieniężnych w innych postępowaniach administracyjnych. W tym miejscu należy zauważyć, że skarżąca we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przedłożyła informację, iż przeciwko niej prowadzone są również inne postępowania dotyczące kar pieniężnych. Chodziło o kary w wysokości od 12 000 zł do 24 000 zł. Jednakże co istotne dla dalszych rozważań skarżąca nie przedłożyła do wniosku, jak i do zażalenia ww. decyzji administracyjnych celem uprawdopodobnienia swego twierdzenia. Powyższe uniemożliwia ocenę, czy względem skarżącej toczą się postępowania zmierzające do wyegzekwowania ww. kwot i czy w rezultacie wpływają one na sytuację materialną skarżącej skutkującą zastosowaniem względem spółki ochrony tymczasowej.

W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył decyzji w przedmiocie wymierzenia skarżącej spółce kary pieniężnej w wysokości 24.000 zł.

W zaskarżonym postanowieniu Sąd I instancji uznał, że wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie mógł zostać uwzględniony, bowiem skarżąca spółka nie przedstawiła żadnych dowodów na poparcie twierdzeń zawartych w tym wniosku, ani nie udokumentowała w żaden sposób swojej aktualnej sytuacji majątkowej. Podał też, że załączone do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji dokumenty, tj. bilans oraz rachunek zysków i strat, nie świadczą o złej sytuacji skarżącej a wręcz przeciwnie. Z rachunku zysków i strat – za okres od [...] lipca 2014r. do [...] maja 2015r. - wynika bowiem, że Spółka – pomimo twierdzeń o złej sytuacji ekonomicznej – w podanym okresie uzyskała przychód w kwocie 1.930.240,45 zł., a ponadto z bilansu wynika, że aktywa Spółki stanowią wartość 378.169,73 zł.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla ponadto, że wykonanie aktu administracyjnego nakładającego na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w takim akcie należności ma charakter odwracalny (tak też postanowienie NSA z dnia 16 października 2015 r., II GZ 587/15). W przypadku uchylenia zaskarżonego do sądu administracyjnego aktu, uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania aktu nakładającego obowiązek zapłaty należności pieniężnej, obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. To strona - chcąc skorzystać z wyjątku od zasady, że wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu - powinna wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania aktu przedstawić sądowi nie tylko argumenty, ale i stosowne dokumenty na ich poparcie, wskazujące że w sprawie istnieje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd administracyjny nie ma natomiast instrumentów prawnych do samodzielnego ustalania sytuacji majątkowej strony, które to ustalenie jest niezbędne przy ocenie, czy wykonanie zaskarżonego aktu może spowodować w danym przypadku skutki, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. (tak też postanowienie NSA z dnia 27 listopada 2015 r., II GZ 755/15).

W dacie wydania orzeczenia Sądu I instancji w aktach niniejszej sprawy, ani też w zażaleniu nie przedstawiono takich okoliczności, które uprawdopodabniałyby oświadczenie zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w W., że wykonanie tej decyzji (tj. uiszczenie kary pieniężnej w wysokości 24.000 zł) przed rozpoznaniem skargi doprowadzi do utraty płynności finansowej skarżącej spółki. W tym kontekście NSA zwraca jedynie uwagę, że zgodnie z art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Strona może zatem złożyć wniosek o zmianę zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji, jeśli wykaże, że doszło do zmiany okoliczności związanych z kwestią wstrzymania wykonania decyzji organu administracji.

Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.

Na uwzględnienie nie zasługuje zawarte w zażaleniu żądanie zasądzenia kosztów postępowania. Stosownie do art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, 203 i 204 p.p.s.a. Brak jest zatem podstaw do orzekania w tym zakresie w innych orzeczeniach. Przepis art. 197 § 2 p.p.s.a. nie zawiera odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami w postępowaniu zażaleniowym (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 527).