Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1043/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 39 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 360
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Protokolant starszy referent Agnieszka Fidor po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2021 r. sprawy ze skargi P. M. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia w czynnościach służbowych oddala skargę


UZASADNIENIE

P. M. wniósł skargę na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2021r., nr [...], w przedmiocie zawieszenia w czynnościach służbowych.

W dniu [...] sierpnia 2020 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w L., w toku prowadzonego postępowania przygotowawczego o sygn. akt [...], sporządził postanowienie o przedstawieniu zarzutów [...] P. M. – [...] Ogniwa [...] Sekcji [...] Wydziału [...] Komendy [...] Policji o to, że:

W dniu [...] czerwca 2019 r. w W., woj. [...], będąc funkcjonariuszem Komisariatu Policji [...], nie dopełnił obowiązków służbowych i przekroczył uprawnienia w ten sposób, że po uzyskaniu od dyżurnego Komisariatu Policji [...] informacji o poszukiwaniu Pana R. J. w celu ustalenia jego miejsca pobytu do celów prawnych do sprawy o sygn. akt [...] Sądu Rejonowego w L. z wnioskiem o zatrzymanie i doprowadzenie do najbliższego AŚ/ZK, celem odbycia kary 2 dni pozbawienia wolności z możliwością odstąpienia od kary aresztu poprzez wpłatę kwoty 200 zł na konto sądu nie zatrzymał ww. i nie doprowadził do Komisariatu Policji [...], nie poinformował ww. o przyczynach jego zatrzymania, o uprawnieniach zatrzymanego i nie wręczył mu stosownego pouczenia na piśmie, a ponadto będąc uprawnionym do sporządzenia protokołu zatrzymania osoby poświadczył nieprawdę co do okoliczności mającej znaczenie prawne w protokole zatrzymania Pana R. J. poprzez wskazanie, że w dniu [...] czerwca 2019 r. ww. został zatrzymany do sprawy sygn. akt [...] mając świadomość, że w rzeczywistości ww. nie został zatrzymany do przedmiotowej sprawy i umieścił w niniejszym protokole jak też w pouczeniu o uprawnieniach zatrzymanego w postępowaniu karnym w miejscu przeznaczonym na podpis osoby zatrzymanej, adnotację, że Pan R. J. odmówił podpisania protokołu zatrzymania osoby i ww. pouczenia, co stanowiło działanie na szkodę interesu publicznego, tj. o czyn z art. 231 § 1 w zw. z art. 271 § 1 kk w zw. z art. 11 kk.

Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2020 r. Zastępca Naczelnika Wydziału [...] Komendy [...] Policji wystąpił do Komendanta [...] Policji o zawieszenie [...] P. M. w czynnościach służbowych. W związku z powyższym Komendant [...] Policji, rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] grudnia 2020 r., powołując się na art. 39 ust. 1 i art. 124 ust. 1 ustawy o Policji, zawiesił [...] P. M. w czynnościach służbowych od dnia [...] grudnia 2020 r. na okres trzech miesięcy. Decyzja ta została doręczona policjantowi w dniu 21 grudnia 2020 r. i na podstawie art. 39c ust. 3 ustawy o Policji podlegała natychmiastowemu wykonaniu.

W dniu [...] grudnia 2020 r. (data prezentaty Komendy [...] Policji) [...] P. M. złożył, z zachowaniem ustawowego terminu, odwołanie od powyższej decyzji. Zażądał uchylenia w całości zaskarżonej decyzji. W dalszej części odwołania przedstawił swoje stanowisko w sprawie.

Komendant [...] Policji nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego rozkazu w trybie samokontroli i przekazał sprawę Komendantowi Głównemu Policji.

Organ odwoławczy wskazał, iż w niniejszej sprawie bezspornym pozostaje fakt, iż w dniu [...] sierpnia 2020 r. (sygn. akt [...]) Prokurator Prokuratury Rejonowej w L. sporządził postanowienie o przedstawieniu zarzutów wobec [...] P. M. o czyn z art. 231 § 1 w zw. z art. 271 § 1 w zw. z art. 11 § 2 kk. Postanowieniem tym przedstawiono policjantowi zarzut popełnienia przestępstwa umyślnego, ściganego z oskarżenia publicznego. W związku z powyższym obowiązkiem organu I instancji było niezwłoczne wydanie decyzji o zawieszeniu policjanta w czynnościach służbowych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2010 r., sygn. akt IOSK 589/10, a także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 kwietnia 2012r., sygn. akt IISA/Wa 242/12).

Odnosząc się natomiast do sformułowanego przez stronę w odwołaniu zarzutu nieogłoszenia jej postanowienia o przedstawieniu zarzutów organ wskazał, iż przepis art. 39 ust. 1 ustawy o Policji posługuje się sformułowaniem "wszczęcie przeciwko niemu (policjantowi) postępowania karnego". Zatem nie ma podstaw, by określoną w tym przepisie przesłankę utożsamiać ściśle z czynnościami określonymi w art. 71 § 1 w zw. z art. 313 § 1 k.p.k. Uregulowania bowiem procesu karnego same przewidują sytuacje, gdy mimo sporządzenia postanowienia o przedstawieniu zarzutów nie dojdzie do jego ogłoszenia, a jednak osoba podejrzanego będzie już zidentyfikowana (przypadki ukrywania się podejrzanego czyjego nieobecności w kraju z art. 313 § 1 k.p.k.). Organ wskazał na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 70/16 , w którym NSA wskazał, iż zarówno przepisy procedury karnej, jak i judykatura oraz piśmiennictwo, dopuszczają przejście postępowania karnego z fazy in rem w fazę in personam w sytuacji, w której zapadło postanowienie o przedstawieniu zarzutów konkretnej osobie, nawet wówczas gdy nie ogłoszono go i nie przesłuchano podejrzanego niezwłocznie po jego sporządzeniu. Pozwala to na uznanie, że wszczęcie postępowania karnego przeciwko osobie może mieć miejsce już wówczas, gdy sporządzono takie postanowienie, ale jeszcze go nie wydano w rozumieniu art. 71 § 1 k.p.k. Chodzi o przede wszystkim uzewnętrznienie tej czynności procesowej, co pozwala na taką konkluzję. Zwłaszcza ma to znaczenie na gruncie art. 39 ust. 1 ustawy o Policji. W pewnych okolicznościach zawarte w art. 71 § 1 k.p.k. określenie "wydanie" może być utożsamione z pojęciem "sporządzenia" z art. 313 § 1 k.p.k.

Organ wskazał, iż mając na uwadze charakter i wagę zarzucanego [...] P. M. czynu, Komendant [...] Policji słusznie uznał, iż odsunięcie wymienionego policjanta na okres trzech miesięcy od wykonywania zadań i czynności służbowych jest działaniem celowym ze względu na dobro służby, rozumiane jako dobro instytucji, w której skarżący pełni służbę, potrzebę dbania o zaufanie społeczeństwa do Policji oraz konieczność zagwarantowania prawidłowego jej funkcjonowania poprzez zapewnienie dostępu do służby wyłącznie funkcjonariuszom spełniającym określone przepisami ustawy o Policji wymogi.

Organ odwoławczy zgodził się z organem I instancji, że wskazany okres zawieszenia jest adekwatny do rodzaju zarzucanego policjantowi przestępstwa (art. 231 § 1 kk w zw. z art. 271 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk). Czyn ten jest bowiem stricte związany z wykonywanymi przez stronę czynnościami funkcjonariusza publicznego. Powyższe sprawia, że podejrzenie funkcjonariusza Policji o popełnienie tego czynu nie tylko dyskredytuje go jako osobę o nieposzlakowanej opinii, wymaganej przez art. 25 ust. 1 ustawy o Policji, ale też naraża na szwank dobre imię formacji zobowiązanej do ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Odsunięcie wymienionego policjanta na okres trzech miesięcy od wykonywania zadań i czynności służbowych jest działaniem celowym ze względu na dobro służby, rozumiane jako dobro instytucji, w której skarżący pełni służbę, potrzebę dbania o zaufanie społeczeństwa do Policji oraz konieczność zagwarantowania prawidłowego jej funkcjonowania poprzez zapewnienie dostępu do służby wyłącznie funkcjonariuszom spełniającym określone przepisami ustawy o Policji wymogi.

Organ podkreślił, że nie można dopuścić do sytuacji, w której osoba pozostająca pod zarzutem popełnienia wskazanego wyżej przestępstwa będzie w tym samym czasie miała możliwość wykonywania czynności służbowych jako funkcjonariusz publiczny.

Niezależnie od powyższego organ wskazał, że zgodnie z art. 110 k.p.a., organ który wydał decyzję jest nią związany od dnia jej doręczenia. Co do zasady, zgodnie z art. 130 § 1 k.p.a. przed upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja nie ulega wykonaniu. Wniesienie odwołania w terminie wstrzymuje wykonanie decyzji (art. 130 § 2 k.p.a.). Przepisów § 1 i 2 nie stosuje się jednak w przypadkach, gdy decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności (art. 108 k.p.a.) lub decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu z mocy ustawy (art. 130 § 3 k.p.a.). W tym przypadku decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu ze względu na powołany art. 39c ust. 3 ustawy o Policji. Z uwagi więc na fakt, iż rozkaz personalny Komendanta [...] Policji nr [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. został doręczony stronie w dniu 21 grudnia 2020 r., organ uchylił zaskarżony rozkaz personalny w części dotyczącej daty rozpoczęcia zawieszenia w czynnościach służbowych i datę tę ustalił na dzień 22 grudnia 2020 r.

P. M. wniósł skargę na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2021r., nr [...], w przedmiocie zawieszenia w czynnościach służbowych.

Skarżący podnosił, iż podczas wydawania rozkazu nr [...], z dnia [...] grudnia 2020 roku Komendanta [...] Policji, o zawieszeniu mnie w czynnościach służbowych na okres trzech miesięcy od dnia [...] grudnia 2020 roku (zał. nr 2), który otrzymał w dniu 21 grudnia 2020 roku, naruszono przepisy prawa. Powyższy rozkaz odebrał w dniu 21 grudnia 2020 roku, a następnego dnia (22 grudnia 2020 roku) złożył odwołanie, zgodnie z przepisami za pośrednictwem przełożonego, do Komendanta Głównego Policji. Zgodnie z przepisami termin na złożone odwołanie jest zawity, gdyż zgodnie z art, 39 c ust. 5 Ustawy o Policji, odpowiedź Komendanta Głównego Policji, należało wydać do 7 dni od dnia złożenia odwołania "Rozpatrzenie odwołania i wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, o których mowa w ust 1 i 2, następuje w drodze decyzji, wydanej w terminie 7 dni od dnia otrzymania odwołania lub wniosku, wraz z aktami sprawy". Podnosił, iż terminy ustawowe nie są instruktażowymi a obowiązują obie strony i są zawite, w związku z powyższym zasadnym jest uznanie sprzeciwu do zmienionego rozkazu jako w pełni uzasadnionego.

Skarżący wskazywał, iż tym bardziej bezzasadnym wydaje się być zawieszenie, ponieważ od listopada 2020 roku przebywał na długotrwałym zwolnieniu lekarskim. Podkreślał, iż nie sposób polemizować z zawartymi w rozkazie nr [...] Komendanta Głównego Policji informacjami, m.in. odnośnie zarzutu Prokuratorskiego z dnia [...] sierpnia 2020 roku. Jednak, nie miał pojęcia, że takie postanowienie jest sporządzone, ale również do chwili obecnej nie wiem skąd i kiedy (z dokładną datą) Komendant [...], a następnie Komendant Główny Policji, powzięli wiedzę na temat opisanego zarzutu i w jaki sposób treść zarzutu została im przekazana. Podnosił, iż nie miał zamiaru ukrywać się przed Prokuraturą, nie wyjechałem poza granice kraju, pozostawiając zarówno w pismach do Prokuratury, Sądu i organów ścigania jeden adres, telefon kontaktowy oraz adres e-mailowy.

Komendant Główny Policji wnosił o oddalenie skargi w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, sprawowaną pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019.2325, zwanej dalej p.p.s.a.) Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 39 ust. 1 ustawy o Policji policjanta zawiesza się w czynnościach służbowych w razie wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego - na czas nie dłuższy niż 3 miesiące. W przypadku, gdy przeciwko policjantowi zostało wszczęte postępowanie karne w sprawie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego, zawieszenie policjanta w czynnościach służbowych jest obligatoryjne. Każdy policjant, aby mógł skutecznie wykonywać obowiązki służbowe musi pozostawać poza wszelkimi podejrzeniami, o jakiekolwiek zachowania sprzeczne z prawem. Już bowiem samo wszczęcie przeciwko policjantowi postępowania karnego w sprawie o przestępstwo umyślne może nasuwać uzasadnione wątpliwości co do zachowania przymiotu osoby o nieposzlakowanej opinii, a zatem co do spełnienia jednego z obligatoryjnych warunków, jakimi musi wykazać się każdy policjant zainteresowany dalszym pozostaniem w służbie.

W sprawie niesporne jest, iż w dniu [...] sierpnia 2020 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w L., w toku prowadzonego postępowania przygotowawczego o sygn. akt [...], sporządził postanowienie o przedstawieniu zarzutów [...] P. M. – referentowi Ogniwa [...] Sekcji [...] Wydziału [...] Komendy [...] Policji w zakresie czynów objętych dyspozycją: art. 231 § 1 w zw. z art. 271 § 1 kk w zw. z art. 11 kk.

Sporne natomiast jest spełnienie jednej z przesłanek z art. 39 ust. 1 ustawy o Policji, t.j. wszczęcia przeciwko skarżącemu postępowania karnego. Według skarżącego, w dacie wydania rozkazu personalnego w przedmiocie zawieszenia w czynnościach służbowych, nie doszło przeciwko niemu do wszczęcia postępowania karnego, ponieważ nie zostało mu ogłoszone postanowienie o przedstawieniu zarzutów z dnia [...] sierpnia 2020r. r. i nie doszło do przesłuchania skarżącego w charakterze podejrzanego.

Należy zauważyć, że w art. 39 ust. 1 ustawy o Policji nie zdefiniowano pojęcia "wszczęcie postępowania karnego". Dlatego w tym zakresie należy odwołać się do uregulowań ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (t.j.: Dz.U. z 2018 r. poz. 1987). Zgodnie z art. 71 § 1 k.p.k. za podejrzanego uważa się osobę, co do której wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów albo której bez wydania takiego postanowienia postawiono zarzut w związku z przystąpieniem do przesłuchania w charakterze podejrzanego. Natomiast stosownie do art. 313 § 1 k.p.k., jeżeli dane istniejące w chwili wszczęcia śledztwa lub zebrane w jego toku uzasadniają dostatecznie podejrzenie, że czyn popełniła określona osoba, sporządza się postanowienie o przedstawieniu zarzutów, ogłasza je niezwłocznie podejrzanemu i przesłuchuje się go, chyba że ogłoszenie postanowienia lub przesłuchanie podejrzanego nie jest możliwe z powodu jego ukrywania się lub nieobecności w kraju. Postanowienie o przedstawieniu zarzutów zawiera wskazanie podejrzanego, dokładne określenie zarzucanego mu czynu i jego kwalifikacji prawnej (§ 2).

Z przepisów procedury karnej wynika, że promulgacja postanowienia o przedstawieniu zarzutów jest obowiązkowa i winna nastąpić niezwłocznie, jeżeli w danej sytuacji jest to możliwe. Ogłoszenie zarzutów i przesłuchanie podejrzanego może jednak nastąpić później, na dalszym etapie postępowania prowadzonego przeciwko osobie. Przepisy procedury karnej dopuszczają możliwość przejścia postępowania karnego z fazy in rem w fazę in personam w sytuacji, w której zapadło postanowienie o przedstawieniu zarzutów konkretnej osobie, nawet wówczas gdy nie ogłoszono go i nie przesłuchano podejrzanego niezwłocznie po jego sporządzeniu. Pozwala to na uznanie, że wszczęcie postępowania karnego przeciwko osobie może mieć miejsce już wówczas, gdy sporządzono takie postanowienie, ale jeszcze go nie wydano w rozumieniu art. 71 § 1 k.p.k.

Ponadto, należy zaznaczyć, że skoro wobec skarżącego wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów, to przeciwko skarżącemu było prowadzone postępowanie przygotowawcze. Postanowienie to podlegało doręczeniu skarżącemu jako podejrzanemu o popełnienie czynu wskazanego w postanowieniu.

Niezależnie od powyższego należy wskazać, iż art. 39 ust. 1 ustawy o Policji nie jest przepisem procedury karnej, ale przepisem prawa administracyjnego. W związku z tym inny jest też cel tego przepisu w odróżnieniu od funkcji przepisów procedury karnej. Służy on do natychmiastowego odsunięcia od czynności służbowych osób podejrzanych o popełnienie określonych w tym przepisie przestępstw. Wszak tylko osoba o nieposzlakowanej opinii może być policjantem (art. 25 ust. 1 ustawy o Policji). Natomiast regulacje prawa karnego procesowego pełnią funkcje m.in. gwarancyjne, zapewniając podejrzanemu określone uprawnienia w postępowaniu. Przenoszenie ich in extenso na inny grunt, zwłaszcza obecnie rozpoznawanej sprawy, nie jest poprawne. Zwłaszcza nie może znaleźć aprobaty z uwagi na inny charakter obu reżimów prawnych. Zatem transponowanie w procesie interpretacji przepisów ustawy o Policji uregulowań należących do postępowania karnego musi odbywać się z uwzględnieniem specyfiki służby, a także celu zawieszenia (wyrok NSA z dnia 10 listopada 2017 r. sygn. akt I OSK 70/16).

Nie jest też rolą organu administracji badanie prawidłowości i skuteczności czynności procesowych podejmowanych przez organ ścigania w toku prowadzonego śledztwa. Jeżeli zatem organ administracji powziął pochodzącą od prokuratora wiadomość o prowadzeniu postępowania przeciwko skarżącemu, podejrzanemu o popełnienie przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego, to brak było powodów do kwestionowania spełnienia przesłanek z art. 39 ust. 1 ustawy o Policji. Nieuzasadniony jest więc zarzut skarżącego odnośnie naruszenia art. 39 ust. 1 ustawy o Policji.

Nie znajduje również uzasadnienia kolejny zarzut skargi. Skarżący podnosił, iż zgodnie z przepisami termin na złożone odwołanie jest zawity, gdyż zgodnie z art, 39 c ust. 5 Ustawy o Policji, odpowiedź Komendanta Głównego Policji, należało wydać do 7 dni od dnia złożenia odwołania "Rozpatrzenie odwołania i wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, o których mowa w ust 1 i 2, następuje w drodze decyzji, wydanej w terminie 7 dni od dnia otrzymania odwołania lub wniosku, wraz z aktami sprawy".

Odwołanie P. M. od rozkazu personalnego Komendanta [...] Policji nr [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. wraz z materiałami sprawy wpłynęło do Komendy Głównej Policji w dniu [...] grudnia 2020 r., decyzja organu [...] instancji, tj. rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji nr [...] został natomiast wydany w dniu [...] stycznia 2021 r. Powyższe oznacza więc, iż organ nie uchybił przepisom art. 39 ust. 5 ustawy o Policji.

Należy jeszcze raz podkreślić, że zawieszenie w czynnościach służbowych jest instytucją służącą szybkiemu odsunięciu policjanta od bieżącego wypełniania zadań w organach Policji, na wypadek gdyby okazało się, że przestał on spełniać wymogi stawiane policjantowi i przyjął naganną postawę względem obowiązującego prawa, uzasadniającą wykluczenie go z ram organizacyjnych służby publicznej. Na pojęcie "dobro służby" składają się: dobre imię Policji, zaufanie obywateli do organów Policji, gwarancje praworządnego działania aparatu administracji. Popełnienie przez policjanta przestępstwa naraża na szwank wymienione dobra przedstawiające wartość społeczną. Osoba, która jest podejrzana o popełnienie czynu karalnego, nie tylko pogarsza obraz służby publicznej, ale też naraża tę służbę na kolejne szkody, jakie wynikają z faktu rażącego naruszenia wysokich wymogów stawianych funkcjonariuszom publicznym. Takim następstwom powinien przeciwdziałać przełożony służbowy właściwy w sprawie zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych (Wojciech Kotowski, Ustawa o Policji. Komentarz, wydanie III).

Ponadto, jak już znaczono wcześniej, organ administracji nie jest uprawniony do monitorowania oraz badania prawidłowości i skuteczności czynności procesowych realizowanych przez organ ścigania w toku śledztwa. Jeżeli zatem organ administracji powziął pochodzącą od prokuratora wiadomość o wszczęciu śledztwa przeciwko skarżącemu, nadto do jego pisma dołączono odpis o przedstawieniu zarzutów, to brak było powodu do kwestionowania spełnienia przesłanek z art. 39 ust. 1 ustawy (podobnie NSA w motywach wyroku z dnia 10.11.2017 r., I OSK 70/16, publ. CBOSA).

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), orzekł, jak w sentencji.