Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 4001/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-10-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Skarżony organ: Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i uchwały organów administracji I i II instancji

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.) Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 1 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 września 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2807/19 w sprawie ze skargi S. z siedzibą w W. na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną uchwałę, a także uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie z dnia [...] maja 2019 r., nr [...]; 2. zasądza od Krajowej Rady Radców Prawnych na rzecz S. w W. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 30 września 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2807/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Stowarzyszenia S. z siedzibą w W. na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z [...] listopada 2019 r., nr [...], w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej.

Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych

i prawnych:

Wnioskiem z 16 kwietnia 2019 r. Stowarzyszenie S. z siedzibą w W. (dalej także jako "Stowarzyszenie"), powołując się na art. 61 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1429; zwanej dalej "u.d.i.p."), zwróciło się do Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie o udostępnienie informacji publicznej w postaci informacji o kwocie, jaką w 2018 r. z budżetu Okręgowej Izby Radców Prawnych otrzymały poszczególne osoby (imię i nazwisko) pełniące następujące funkcje: dziekan, wicedziekan (wicedziekani z podziałem na poszczególne osoby), sekretarz, skarbnik, pozostali członkowie prezydium (z podziałem na poszczególne osoby, ze wskazaniem nazwy sprawowanej funkcji), kierownik szkolenia aplikantów, zastępca (zastępcy) kierownika szkolenia aplikantów (z podziałem na poszczególne osoby), rzecznik dyscyplinarny, zastępca (zastępcy) rzecznika dyscyplinarnego (z podziałem na poszczególne osoby), przewodniczący okręgowego sądu dyscyplinarnego, sędziowie okręgowego sądu dyscyplinarnego (z podziałem na poszczególne osoby) - z wyszczególnieniem składników wynagrodzenia, w tym diet i gratyfikacji, uzyskiwanych z innych tytułów, np. uczestnictwo w posiedzeniach komisji, zajęcia z aplikantami, itp., które składają się na poszczególne kwoty.

Pismem z 30 kwietnia 2019 r. Wicedziekan Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie, w odpowiedzi na powyższy wniosek, przedstawił informacje dotyczące kwot brutto otrzymanych w 2018 r. przez osoby pełniące funkcje w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Warszawie, wskazując imię i nazwisko ww. osób oraz wyszczególniając składniki wynagrodzenia. Jedynie w odniesieniu do kierownika szkolenia aplikantów ograniczył się do wskazania kwoty otrzymywanej z tytułu umowy o pracę, nie wskazując imienia i nazwiska osoby pełniącej tę funkcję. Poinformował również, że w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Warszawie nie ma osób pełniących funkcję zastępcy kierownika szkolenia. Jednocześnie wskazał, stosownie do art. 13 ust. 2 u.d.i.p., że w zakresie kierownika szkolenia aplikantów wniosek zostanie ostatecznie rozpatrzony w terminie do 16 maja 2019 r. ze względu na to, że zachodzą przesłanki do wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej obejmującej imię i nazwisko osoby fizycznej niepełniącej funkcji publicznej w rozumieniu u.d.i.p., a wydanie takiej decyzji wymaga podjęcia uchwały przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie.

Uchwałą z [...] maja 2019 r., nr [...], Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie odmówiła udostępnienia informacji publicznej w postaci kwoty, jaką w 2018 r. z budżetu okręgowej izby radców prawnych otrzymał kierownik szkolenia aplikantów, z podaniem imienia i nazwiska osoby pełniącej tę funkcję. Rada uznała, że informacje te stanowią dane osobowe w rozumieniu art. 4 pkt 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych), które mogą podlegać udostępnieniu wyłącznie na podstawach określonych w art. 6 ust. 1 tego rozporządzenia. W uzasadnieniu wskazała, że prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej (art. 5 ust. 2 u.d.i.p.), a granice prawa do prywatności wyznacza kwalifikacja danej osoby pod kątem pełnienia przez nią funkcji publicznej. W ocenie Rady kierownik szkolenia aplikantów w zakresie swoich kompetencji nie posiada uprawnień pozwalających na kształtowanie treści zadań wykonywanych przez organy samorządu radców prawnych w sferze publicznej. Wykonywanie tej funkcji nie jest też związane z dysponowaniem majątkiem publicznym, a zadania jakie zostały przypisane kierownikowi szkolenia aplikantów w Regulaminie odbywania aplikacji radcowskiej, mają charakter organizacyjny i porządkowy w procesie szkolenia aplikantów radcowskich. W związku z tym, kierownika szkolenia aplikantów nie można uznać za osobę pełniącą funkcję publiczną w rozumieniu przepisów u.d.i.p.

Uchwałą z [...] listopada 2019 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256; zwanej dalej "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania Stowarzyszenia, Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych utrzymało w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie z [...] maja 2019 r.

W uzasadnieniu uchwały wskazało, że zgodnie z definicją zawartą w § 1 ust. 3 pkt 8 Regulaminu odbywania aplikacji radcowskiej kierownik aplikacji to osoba, której rada powierzyła kierownictwo organizacyjne i administracyjne prowadzenia aplikacji. Analizując zadania kierownika szkolenia aplikantów określone w ww. regulaminie, zgodziło się z organem pierwszej instancji, że są to czynności o charakterze organizacyjnym i technicznym wykonywane w związku z procesem szkolenia aplikantów. Kierownik szkolenia bowiem: jest osobą, której starosta może zgłosić uwagi i wnioski dotyczące zajęć aplikantów i innych spraw związanych z odbywaniem aplikacji; jest osobą, do której aplikant może zgłosić niewywiązywanie się lub nienależyte wywiązywanie się patrona z jego obowiązków, a także inne okoliczności mogące mieć istotny wpływ na przebieg patronatu; odbiera od patrona pisemną informację o przebiegu patronatu, udostępnia patronowi informację z przebiegu szkolenia aplikanta; kieruje aplikanta do odbycia praktyk zgodnie z regulaminem obywania aplikacji; wyraża zgodę na odbywanie praktyk przez aplikanta w innej jednostce aniżeli wynikająca z zawartego przez radę porozumienia lub skierowania; dokonuje zaliczenia roku szkoleniowego; opiniuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zaliczenia roku szkoleniowego; udziela zgody na wniosek aplikanta będącego osobą niepełnosprawną na szczególny sposób udzielania odpowiedzi na pytania podczas kolokwium ustnego lub opracowania zadania na kolokwium w formie pisemnej, nienaruszający zasad przeprowadzania kolokwiów, uwzględniający rodzaj niepełnosprawności oraz możliwości techniczne izby oraz na wydłużenie, nie więcej niż o połowę, czasu na opracowanie zadania na kolokwium w formie pisemnej; przyjmuje zgłoszenie od aplikanta o przewidywanej nieobecności na kolokwium; wnioskuje do rady o pisemne pochwały i wyróżnienia dla aplikantów wyróżniających się bardzo dobrymi wynikami szkolenia. Kierownik szkolenia aplikantów nie realizuje zadań publicznych i nie posiada w tym zakresie kompetencji decyzyjnej. Ponadto, wykonywane przez niego czynności nie mają również związku z dysponowaniem majątkiem publicznym.

W związku z tym, organ odwoławczy uznał, że niezasadny jest zarzut naruszenia art. 5 ust. 2 zd. 2 u.d.i.p. poprzez błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że kierownik szkolenia aplikantów nie jest osobą pełniącą funkcję publiczną.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia 61 ust. 1 i 2 w zw. z art. 61 ust. 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez nieprawidłowe zastosowanie polegające na ograniczeniu konstytucyjnego prawa, które to ograniczenie nie spełnia przesłanek konieczności i proporcjonalności, a ponadto nie znajduje uzasadnienia w potrzebie ochrony wskazanych w art. 61 ust. 3 Konstytucji RP wartości prawnie chronionych, Prezydium również wskazało, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Wyjaśniło, że art. 5 ust. 2 u.d.i.p. stanowi ustawowe ograniczenie prawa do informacji publicznej ze względu na prywatność osoby fizycznej. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji. W przypadku osób pełniących funkcje publiczne następuje z kolei ograniczenie ich prawa do prywatności (art. 47 konstytucji RP). Nie można natomiast ograniczać w ten sposób prawa do prywatności osób takich funkcji niepełniących, a do takich osób należy kierownik szkolenia aplikantów.

Stowarzyszenia S. wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe rozstrzygnięcie, podnosząc zarzut naruszenia:

1) art. 61 ust. 1 i 2 w zw. z art, 61 .ust. 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w zakresie w jakim z przepisów tych wynikają przesłanki ograniczania konstytucyjnego prawa do informacji, poprzez nieprawidłowe zastosowanie, polegające na ograniczeniu konstytucyjnego prawa, które to ograniczenie nie spełnia przesłanek konieczności i proporcjonalności, a ponadto nie znajduje uzasadnienia w potrzebie ochrony wskazanych w art. 61 ust. 3 Konstytucji RP wartości prawnie chronionych;

2) art. 5 ust. 2 zd. 2 u.d.i.p., w zakresie w jakim przepis ten stanowi o tym, że ograniczenie prawa do informacji ze względu na prywatność osoby fizycznej nie dotyczy sytuacji, gdy osoba pełni funkcję publiczną, poprzez błędne zastosowanie, polegające na przyjęciu, że kierownik szkolenia aplikantów nie jest osobą pełniącą funkcję publiczną.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że okolicznością niesporną w sprawie jest to, iż adresat pytania inicjującego postępowanie jest co do zasady podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej w świetle przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Nie budziło też sporu to, że informacja będąca przedmiotem rozstrzygania organu, posiadała przymiot informacji publicznej, co przyznał poprzez fakty dokonane sam organ, odmawiając jej udostępnienia z powołaniem się na przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Zdaniem tego Sądu istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny czy kierownik szkolenia aplikantów radcowskich może być uznany za osobę pełniącą funkcję publiczną w rozumieniu art. 5 ust.2 u.d.i.p.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że aby można było uznać daną osobę za pełniącą funkcję publiczną, musi ona w ramach instytucji publicznej realizować w pewnym zakresie nałożone na tę instytucję zadania publiczne, z wyłączeniem stanowisk usługowych i technicznych. Dokonując wykładni pojęcia "osoby pełniącej funkcje publiczne" w rozumieniu art. 5 ust. 2 u.d.i.p. należy mieć na uwadze, że stanowi ono element określający relacje pomiędzy dwoma konstytucyjnymi prawami podmiotowymi, tj. prawem do prywatności (art. 47 Konstytucji RP) i prawem do informacji publicznej (art. 61 ust. 1 Konstytucji RP). Z treści art. 5 ust. 2 u.d.i.p. zdanie pierwsze wynika, że ustawodawca przyjął zasadę ochrony prawa do prywatności w sytuacji jego kolizji z prawem do informacji publicznej. Jako wyjątek od tej zasady należy traktować unormowanie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. zdanie 2, zgodnie z którym: "ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa". W przypadku wyżej wskazanych osób prawo do informacji publicznej nie podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej.

Sąd ten powołał się na art. 115 § 13 i 19 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2020 r., poz. 1444 ze zm.; zwanej dalej "k.k."), które to przepisy ukierunkowują wprawdzie sposób rozumienia użytych w art. 5 ust. 2 u.d.i.p pojęć osób "pełniących funkcje publiczne" lub osób "mających związek z pełnieniem tych funkcji", nie dają jednak jednoznacznej odpowiedzi na pytanie o zakres treściowy tych pojęć. Zdaniem Sądu można jednak na ich podstawie budować tezę, że czynności o charakterze wyłącznie usługowym, podejmowane nawet w ramach instytucji publicznych, nie dają podstaw do kwalifikowania osób wykonujących te czynności jako osób pełniących funkcje publiczne lub osób "mających związek z pełnieniem tych funkcji".

Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że wykładni pojęcia osób pełniących funkcje publiczne dokonał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 20 marca 2006 r., K 17/05, w którym stwierdził, że art. 5 ust. 2 zdanie 2 u.d.i.p. jest zgodny z art. 31 ust. 3, art. 47 i art. 61 ust. 3 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 61 ust. 4 Konstytucji RP (OTK-A z 2006 r., nr 3, poz. 30; Dz.U. z 2006 r. Nr 49, poz. 358). Trybunał stwierdził, że: "sprawowanie funkcji publicznej wiąże się z realizacją określonych zadań w urzędzie, w ramach struktur władzy publicznej lub na innym stanowisku decyzyjnym w strukturze administracji publicznej, a także w innych instytucjach publicznych. Wskazanie, czy mamy do czynienia z funkcją publiczną, powinno zatem odnosić się do badania, czy określona osoba w ramach instytucji publicznej realizuje w pewnym zakresie nałożone na tę instytucję zadanie publiczne. Chodzi zatem o podmioty, którym przysługuje co najmniej wąski zakres kompetencji decyzyjnej w ramach instytucji publicznej. Nie każdy zatem pracownik takiej instytucji będzie tym funkcjonariuszem, którego sfera chronionej prywatności może być zawężona z perspektywy uzasadnionego interesu osób trzecich, realizującego się w ramach prawa do informacji. (...) Podejmując próbę wskazania ogólnych cech, jakie będą przesądzały o tym, że określony podmiot sprawuje funkcję publiczną, można bez większego ryzyka błędu uznać, iż chodzi o takie stanowiska i funkcje, których sprawowanie jest równoznaczne z podejmowaniem działań wpływających na sytuację prawną innych osób lub łączy się co najmniej z przygotowywaniem decyzji dotyczących innych podmiotów. Spod zakresu funkcji publicznej wykluczone są zatem takie stanowiska, choćby pełnione w ramach organów władzy publicznej, które mają charakter usługowy lub techniczny".

Sąd pierwszej instancji powołał się również na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego: wyroki z 15 czerwca 2015 r., sygn. akt I OSK 3217/14, oraz z 20 września 2016 r., sygn. akt I OSK 168/16, które zacytował. Wynika z nich, że "pojęcie "osoby pełniącej funkcję publiczną" ma na gruncie u.d.i.p. autonomiczne i szersze znaczenie niż w art. 115 § 13 i 19 k.k. Użyte w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. pojęcie "osoby pełniącej funkcję publiczną" obejmuje bowiem każdą osobę, która ma wpływ na kształtowanie spraw publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., tj. na sferę publiczną.(...)". Nadto, że: "obowiązkiem jest udzielenie informacji dotyczącej każdego, kto pełni funkcję w organach władzy publicznej lub wykonuje powierzone mu przez instytucje państwowe lub samorządowe zadania i przez to uzyskuje wpływ na treść decyzji o charakterze ogólnospołecznym, nawet jeżeli nie wyraził on zgody na udzielenie takiej informacji. Cechą wyróżniającą takie osoby jest posiadanie określonego zakresu uprawnień pozwalających na kształtowanie treści wykonywanych zadań w sferze publicznej. W rezultacie, jeżeli określona osoba w ramach instytucji publicznej realizuje w pewnym zakresie nałożone na tę instytucję zadanie publiczne, czyli w co najmniej wąskim zakresie ma kompetencje decyzyjne w ramach instytucji publicznej, jest ona osobą pełniącą funkcje publiczne".

Podzielając powyższe poglądy, Sąd pierwszej instancji uznał, że zaskarżona uchwała jest poprawna. Pytany podmiot, analizując materię pełnienia przez kierownika aplikacji radcowskiej funkcji publicznych, zasadnie nawiązał do zakresu jego obowiązków, opisanego w regulaminie odbywania aplikacji radcowskiej. W myśl zaś tego aktu prawa, kierownik aplikacji to osoba, której rada powierzyła kierownictwo organizacyjne i administracyjne prowadzenia aplikacji. Analizując zadania kierownika szkolenia aplikantów określone w ww. regulaminie, Sąd pierwszej instancji zgodził się z organem, że czynności te mają wyłącznie charakter organizacyjny i techniczny. Jak wyjaśnił to organ, kierownik szkolenia jest osobą, której starosta może zgłosić uwagi i wnioski dotyczące zajęć aplikantów i innych spraw związanych z odbywaniem aplikacji; jest osobą, do której aplikant może zgłosić niewywiązywanie się lub nienależyte wywiązywanie się patrona z jego obowiązków, a także inne okoliczności mogące mieć istotny wpływ na przebieg patronatu; odbiera od patrona pisemną informację o przebiegu patronatu, udostępnia patronowi informację z przebiegu szkolenia aplikanta; kieruje aplikanta do odbycia praktyk zgodnie z regulaminem obywania aplikacji; wyraża zgodę na odbywanie praktyk przez aplikanta w innej jednostce aniżeli wynikająca z zawartego przez radę porozumienia lub skierowania; dokonuje zaliczenia roku szkoleniowego; opiniuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zaliczenia roku szkoleniowego; udziela zgody na wniosek aplikanta będącego osobą niepełnosprawną na szczególny sposób udzielania odpowiedzi na pytania podczas kolokwium ustnego lub opracowania zadania na kolokwium w formie pisemnej, nienaruszający zasad przeprowadzania kolokwiów, uwzględniający rodzaj niepełnosprawności oraz możliwości techniczne izby oraz na wydłużenie, nie więcej niż o połowę, czasu na opracowanie zadania na kolokwium w formie pisemnej; przyjmuje zgłoszenie od aplikanta o przewidywanej nieobecności na kolokwium; wnioskuje do rady o pisemne pochwały i wyróżnienia dla aplikantów wyróżniających się bardzo dobrymi wynikami szkolenia.

Biorąc powyższe pod uwagę, zdaniem tego Sądu, zasadne jest twierdzenie, że kierownik szkolenia aplikantów nie realizuje zadań publicznych i nie posiada w tym zakresie kompetencji decyzyjnej jak też, że wykonywane przez niego czynności nie mają związku z dysponowaniem majątkiem publicznym. Konkluzja powyższa odnosi się również do przywołanych w skardze działań polegających na zaliczaniu roku przez aplikantów, czy przyznawaniu im pochwał i wyróżnień. Należy bowiem mieć na względzie to, że kierownik szkolenia wykonując ww. czynności, nie realizuje zadań publicznych nałożonych na samorząd radcowski.

W ocenie tego Sądu trafna była konkluzja organu, iż w odniesieniu do kierownika szkolenia aplikantów radcowskich nie występuje wyłączenie ograniczenia dostępności do informacji publicznej. Stąd, skoro okolicznością niekwestionowaną w trakcie całego postępowania było to, ze żądane informacje, należą do sfery prywatności osoby fizycznej, po stronie organu istniało uprawnienie do odmowy ich udostępnienia w trybie art. 5 ust.2 u.d.i.p.

W związku z powyższym, uznając że zaskarżona uchwała odpowiada prawu, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 – j.t.; zwanej dalej "p.p.s.a.").

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodło skarżące Stowarzyszenie reprezentowane przez radcę prawnego, zaskarżając wyrok w całości. Wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie co do istoty przez uwzględnienie skargi i uchylenie uchwały organu oraz poprzedzającej ją uchwały Rady OIRP w Warszawie oraz orzeczenie o kosztach. Nadto wniosło o zasądzenie kosztów postępowania oraz zrzekło się rozprawy. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciło naruszenie:

1. prawa materialnego, a to: art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 5 ust. 2 zdanie drugie u.d.i.p. - przez ich błędną wykładnię, polegającą na niezasadnym przyjęciu. iż kierownik szkolenia aplikantów w ramach wykonywania swoich obowiązków nie pełni funkcji publicznej, podczas gdy kompetencje kierownika szkolenia związane są bezpośrednio z wykonywaniem zadań publicznych przez samorząd radcowski (sprawowanie pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu zaufania publicznego, w tym w zakresie szkolenia aplikantów), a nadto oddziałują na sytuację prawną innych osób - aplikantek i aplikantów (możliwość niezaliczenia roku szkoleniowego oraz, w konsekwencji, możliwość uznania przez o samorząd radcowski nieprzydatności aplikantki lub aplikanta do wykonywania zawodu), a zatem jest on osobą, o której mowa w art. 5 ust. 2 zdanie drugie u.d.i.p., czyli osobą pełniącą funkcje publiczne lub mającą związek z pełnieniem tych funkcji;

2. przepisów postępowania, a to: art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 16 ust. 1 u.d.i.p i art. 5 ust. 2 zdanie drugie u.d.i.p. - przez oddalenie skargi z powołaniem się na prawo do prywatności, chociaż w odniesieniu do osób, o których mowa w art. 5 ust. 2 zdanie drugie u.d.i.p., taka przesłanka odmowy udostępnienia informacji publicznej nie znajduje zastosowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Stowarzyszenie rozwinęło powyższe zarzuty. W szczególności wskazało, że nie kwestionuje prawidłowości ustalenia zakresu obowiązków kierownika szkolenia aplikantów. Jednakże błędna jest ocena Sądu, że kierownik szkolenia aplikantów nie pełni funkcji publicznej w rozumieniu art. 5 ust. 2 zdanie drugie u.d.i.p. Kierownik szkolenia aplikantów nie pełni bowiem wyłącznie funkcji o charakterze organizacyjnym i technicznym. Obok czynności technicznych kierownik szkolenia aplikantów wykonuje funkcje, które mają wpływ na wykonywanie zadań publicznych przez samorząd zawodowy radców prawnych. Kompetencje kierownika szkolenia aplikantów dotyczą, między innymi, odbywania przez aplikantki i aplikantów praktyk (§ 26 Regulaminu aplikacji radcowskiej), zaliczenie przez aplikantkę lub aplikanta roku szkoleniowego (§ 28 Regulaminu aplikacji radcowskiej), czy przyznawaniu tym osobom pochwał i wyróżnień (§ 32aa Regulaminu aplikacji radcowskiej). W związku z powyższym, funkcja kierownika szkolenia aplikantów wiąże się bezpośrednio z wykonywaniem przez samorząd radcowski zadań publicznych, związanych ze sprawowaniem pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu zaufania publicznego (art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, w tym zwłaszcza w zakresie obejmującym szkolenie aplikantów (art. 32 ustawy o radcach prawnych).

Stowarzyszenie zwróciło uwagę, że stosownie do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 20 marca 2006 r., sygn. K 17/05, osobą pełniącą funkcje publiczne jest ta osoba, która co najmniej pośrednio wpływa na wykonywanie zadań publicznych lub dysponowanie środkami publicznymi. W ocenie Stowarzyszenia kompetencje kierownika szkolenia aplikantów co najmniej pośrednio wpływają na wykonywanie przez izbę zadań publicznych z zakresu szkolenia aplikantów, a nadto co najmniej pośrednio wpływają na sytuację faktyczną i prawną innych osób (aplikantek i aplikantów).

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 182 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Z kolei art. 182 § 3 p.p.s.a. stanowi, że na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów. Z uwagi na to, że w rozpoznawanej sprawie skarżący kasacyjnie złożył zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna nie przedstawiła odmiennych wniosków procesowych, skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.), której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1); 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2). Jeżeli skarga kasacyjna oparta jest na obydwu podstawach kasacyjnych, rozpatrzeniu w pierwszej kolejności, co do zasady, podlegać powinny zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, ponieważ zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy, stanowiący podstawę wydanego wyroku, został ustalony bez naruszenia przepisów postępowania. Analiza środka odwoławczego wniesionego w niniejszej sprawie prowadzi jednak do wniosku, że istotę sporu stanowi zagadnienie materialnoprawne. Zatem koniecznym jest odniesienie się w pierwszej kolejności do zarzutów naruszenia prawa materialnego, gdyż zarzucone Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów procedury administracyjnej jest wynikiem przyjętej przez ten Sąd wykładni prawa materialnego.

Zarzuty skargi kasacyjnej są usprawiedliwione.

Za trafny uznać należało podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 5 ust. 2 zdanie drugie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1429; zwanej dalej "u.d.i.p."), przez ich błędną wykładnię.

Zgodnie z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Przepis zaś art. 5 ust. 2 u.d.i.p. stanowi, że prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa.

Nauka prawa opowiada się za szerokim rozumieniem pojęcia "osoby pełniącej funkcję publiczną". Zaznacza się w niej, że katalog z art. 115 § 13 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ze zm.) ma charakter jedynie podstawowy i niewyczerpujący. Poglądy doktryny wskazują przy tym, że za osobę pełniącą funkcję publiczną należy uznać każdego, kto pełni funkcję w organach władzy publicznej lub też w strukturach osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, jeżeli tylko funkcja ta ma związek z dysponowaniem majątkiem państwowym lub samorządowym albo zarządzaniem sprawami związanymi z wykonywaniem swych zadań przez władze publiczne, a także inne podmioty, które tę władzę realizują lub gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Nie ma przy tym znaczenia, na jakiej podstawie prawnej osoba wykonuje funkcję publiczną (zob. I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Warszawa 2012, s. 87; M. Bidziński, w M. Bidziński, M. Chmaj, P. Szustakiewicz, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Warszawa 2010, s. 73-74). W doktrynie wskazano również, że nawet osoby fizyczne niewchodzące w skład aparatu państwa, w pewnych warunkach powinny być traktowane jako osoby pełniące funkcje publiczne (E. Olejniczak-Szałowska, Prawo do informacji publicznej a prawo do prywatności osób pełniących funkcje publiczne w świetle orzecznictwa, CASUS 2015, nr 3 (77), s. 17). Odnosi się to w praktyce orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego np. do kontrahentów zawierających umowy z podmiotami publicznymi (wyroki NSA z dnia: 12 lutego 2015 r., I OSK 759/14; 6 lutego 2015 r., I OSK 650/14; 4 lutego 2015 r., I OSK 531/14; 11 grudnia 2014 r., I OSK 213/14; wyrok SN z dnia 8 listopada 2012 r., I CSK 190/12; odmiennie jednostkowy wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2014 r., I OSK 2499/13) czy osób ubiegających się o miejsce w służbie publicznej (zob. wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2014 r., I OSK 2488/13, "Monitor Prawniczy" 2015, nr 5), gdyż osoby te pozostają w związku materialnym, a nie formalnym z władzą publiczną i realizują zadania publiczne.

Z powyższego wynika, że orzecznictwo sądów administracyjnych wyraźnie skłania się do szerokiej wykładni pojęcia osoby pełniącej funkcję publiczną. Przyjmuje się w nim generalnie, że funkcja publiczna to funkcja związana z uprawnieniami i obowiązkami w zakresie realizacji zadań o znaczeniu publicznym (por. wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2015 r. sygn. akt I OSK 1108/14, wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2011 r. sygn. akt I OSK 125/11, postanowienie SN z dnia 25 czerwca 2004 r. sygn. akt V KK 74/04). Tym samym "funkcja publiczna" jest postrzegana przez pryzmat oceny społecznej, oddziaływania na sferę publiczną. Można zatem, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego założyć, że ustawodawca pojęcie funkcji publicznej (art. 5 ust. 2 u.d.i.p.) wiąże z pojęciem "sprawy publicznej" (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.), gdyż w tym kontekście funkcja publiczna oznacza oddziaływanie na sprawy publiczne. Innymi słowy, choć nie są to pojęcia tożsame, to wskazać należy na ich komplementarną interpretację, a taka z kolei wykładnia pozwala zapewnić efektywny dostęp do informacji publicznej, służący transparentności działania władzy publicznej, także w warunkach jej styku ze sferą prywatną, a zatem wpisuje się w normę zawartą w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP.

Odwołując się natomiast do przywołanego przez Sąd pierwszej instancji, jak i skarżącego kasacyjnie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 marca 2006 r. sygn. K 17/05 (OTK 2006, seria A, nr 3, poz. 30), zauważyć należy, że Trybunał wskazał w nim, iż pojęcie "osoba publiczna" nie jest równoznaczne z pojęciem "osoba pełniąca funkcje publiczne". Zdaniem Trybunału, nie jest też możliwe precyzyjne i jednoznaczne określenie, czy i w jakich okolicznościach osoba funkcjonująca w ramach instytucji publicznej, będzie mogła być uznana za sprawującą funkcję publiczną. Nie każda osoba publiczna będzie tą, która pełni funkcje publiczne. Sprawowanie funkcji publicznej wiąże się z realizacją określonych zadań w urzędzie, w ramach struktur władzy publicznej lub na innym stanowisku decyzyjnym, w strukturze administracji publicznej, a także w innych instytucjach publicznych. Wskazanie, czy mamy do czynienia z funkcją publiczną, powinno zatem, w ocenie TK, odnosić się do badania, czy określona osoba w ramach instytucji publicznej realizuje w pewnym zakresie nałożone na tę instytucję zadanie publiczne. Chodzi zatem o podmioty, którym przysługuje co najmniej wąski zakres kompetencji decyzyjnej w ramach instytucji publicznej. W tym kontekście Trybunał zaznaczył, że nie każdy pracownik takiej instytucji będzie tym funkcjonariuszem, którego sfera chronionej prywatności może być zawężona z perspektywy uzasadnionego interesu osób trzecich, realizującego się w ramach prawa do informacji. Nie można twierdzić, że w wypadku ustalenia kręgu osób, których życie prywatne może być przedmiotem uzasadnionego zainteresowania publiczności, istnieje jednolity mechanizm czy kryteria badania zakresu możliwej ingerencji. TK ostrzegł, że trudno byłoby stworzyć ogólny, abstrakcyjny, a tym bardziej zamknięty katalog tego rodzaju funkcji i stanowisk.

Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego przez pojęcie osoby pełniącej funkcję publiczną należy rozumieć osoby pełniące takie stanowiska i funkcje, których sprawowanie jest równoznaczne z podejmowaniem działań wpływających bezpośrednio na sytuację prawną innych osób lub łączy się co najmniej z przygotowywaniem szeroko rozumianych decyzji dotyczących innych podmiotów. Spod zakresu funkcji publicznej TK wykluczył takie stanowiska, choćby pełnione w ramach organów władzy publicznej, które mają charakter usługowy lub techniczny.

Pojęcie osoby pełniącej funkcję publiczną winno być zatem ujmowane szeroko i nie ogranicza się tylko do funkcjonariuszy publicznych, lecz obejmuje każdą osobę mającą związek z realizacją zadań publicznych, a nawet dopiero ubiegającą się o ich wypełnianie. W orzecznictwie administracyjnym zaznacza się, że dana osoba może w pewnym okresie być ujmowana jako pełniąca funkcję publiczną i dla tego okresu informacja związana z pełnieniem tej funkcji będzie podlegać udostępnieniu, natomiast w późniejszym czasie może być pozbawiona tego przymiotu. Zaprzestanie pełnienia funkcji publicznej nie oznacza jednak, że informacje z okresu, gdy ta funkcja była pełniona, przestają podlegać udostępnieniu z ograniczeniem prywatności jednostki. Przeciwnie, wciąż będą one udostępniane osobom zainteresowanym, jednak tylko w tym relewantnym zakresie czasowym (zob. wyrok NSA z dnia 31 lipca 2013 r., I OSK 742/13).

Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że pojęcie osoby pełniącej funkcję publiczną na gruncie u.d.i.p. nie zawęża się do definicji tego pojęcia zawartej w art.115 § 19 Kodeksu karnego, bowiem przemawia za tym wykładnia systemowa. Kodeks karny jest wszakże regulacją podstawową dla norm prawa karnego, nie zaś administracyjnego, przy czym racjonalny ustawodawca nie zawarł w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. odesłania do definicji ww. pojęcia ujętej w Kodeksie karnym, gdy tymczasem uczynił to względem pojęcia funkcjonariusza publicznego w art. 6 ust. 2 u.d.i.p. Przyjmując zatem racjonalność działania ustawodawcy założyć należy, że jego wolą było nadanie pojęciu "osób pełniących funkcję publiczną" autonomicznego znaczenia na gruncie u.d.i.p. Spostrzeżenie to koresponduje ze stanowiskiem doktryny, zgodnie z którym przepisy zarówno Kodeksu karnego, czy jak chociażby ustawy o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, dokonują autonomicznie, jedynie na potrzeby wewnętrznej treści danego aktu normatywnego, definiowania omawianej kategorii podmiotowej, w konsekwencji czego użyte w określonym w nich znaczeniu pojęcia mogą stanowić zaledwie wskazówkę interpretacyjną dla ustalenia desygnatów nazwy "osoba pełniąca funkcję publiczną", użytej w u.d.i.p. (zob. J. Uliasz, Prawo do prywatności osób pełniących funkcje publiczne, "Samorząd Terytorialny" 2013, nr 3, s. 58).

A zatem należy wyraźnie stwierdzić, że pojęcie "osoby pełniącej funkcję publiczną" ma na gruncie u.d.i.p. autonomiczne i szersze znaczenie niż w art. 115 § 13 i 19 Kodeksu karnego. Użyte w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. pojęcie "osoby pełniącej funkcję publiczną" obejmuje bowiem każdą osobę, która ma wpływ na kształtowanie spraw publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., tj. na sferę publiczną. Taka wykładnia odpowiada intencjom twórców u.d.i.p. oraz najpełniej urzeczywistnia dyrektywę konstytucyjną wynikającą z art. 61 ust. 1 ustawy zasadniczej. W swoim orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny wskazywał, że: "Ograniczenie dostępności informacji publicznej jest wyjątkiem od zasady (por. ust. 1 i 3 art. 61 Konstytucji RP), a zatem w myśl reguły exceptiones non sunt extendendae ewentualne wątpliwości w tym przedmiocie należy przesądzać na rzecz zasady jawności" (por. wyrok NSA z dnia 18 marca 2015 r. sygn. akt I OSK 951/14 oraz wyrok NSA z dnia 8 lipca 2015 r. sygn. akt I OSK 1530/14).

Reasumując powyższe rozważania powtórzyć należy, że pojęcie "osoby pełniącej funkcję publiczną", użyte w art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, nie zawęża się do rozumienia tego pojęcia przyjętego w Kodeksie karnym, a zatem z tego też względu w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 5 ust. 2 u.d.i.p.

Naczelny Sąd Administracyjny ponadto zauważa, że przesądzenie, iż dana osoba pełni funkcję publiczną w rozumieniu art. 5 ust. 2 u.d.i.p. nie oznacza jednak jeszcze, że żądana informacja może zostać udostępniona wnioskodawcy z wyłączeniem ochrony prywatności tej osoby. Należy bowiem podkreślić, że stosownie do art. 5 ust. 2 u.d.i.p., dla ograniczenia prawa do prywatności konieczne jest także, aby żądana informacja o osobie pełniącej funkcję publiczną miała związek z pełnieniem tej funkcji publicznej. Innymi słowy, musi istnieć adekwatny związek między informacją odnoszącą się do danej osoby a funkcjonowaniem tej osoby w sferze publicznej. Kwestia ta jest akcentowana tak w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i Trybunału Konstytucyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 18 lutego 2015 r., I OSK 695/14). Tylko stwierdzenie istnienia adekwatnego związku między żądaną informacją o osobie a pełnieniem przez tę osobę funkcji publicznej – uzasadnia danie prymatu dyspozycji art. 61 ust. 1 Konstytucji RP przed art. 51 ust. 1 i art. 47 ustawy zasadniczej. To właśnie w prawidłowym i precyzyjnym ustaleniu istnienia granic tego związku, należy upatrywać właściwej ochrony prawa do prywatności jednostek, w tym osób pełniących funkcje publiczne.

Prawidłowo, powołując się na mające zastosowanie w sprawie ww. przepisy prawa materialnego oraz dotychczasowe orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 marca 2006 r., sygn. K 17/05 Sąd pierwszej instancji uznał, że obowiązkiem jest udzielenie informacji dotyczącej każdego, kto pełni funkcję w organach władzy publicznej lub wykonuje powierzone mu przez instytucje państwowe lub samorządowe zadania i przez to uzyskuje wpływ na treść decyzji o charakterze ogólnospołecznym, nawet jeżeli nie wyraził on zgody na udzielenie takiej informacji. Cechą wyróżniającą takie osoby jest posiadanie określonego zakresu uprawnień pozwalających na kształtowanie treści wykonywanych zadań w sferze publicznej. W rezultacie, jeżeli określona osoba w ramach instytucji publicznej realizuje w pewnym zakresie nałożone na tę instytucję zadanie publiczne, czyli w co najmniej wąskim zakresie ma kompetencje decyzyjne w ramach instytucji publicznej, jest ona osobą pełniącą funkcje publiczne. Błędnie jednak ocenił, mając na względzie określony w Regulaminie odbywania aplikacji radcowskiej zakres obowiązków kierownika szkolenia aplikantów radcowskich, że kierownik szkolenia aplikantów radcowskich nie jest osobą pełniącą funkcje publiczne w rozumieniu art. 5 ust. 2 zdanie drugie u.d.i.p.

Wynikający z ww. Regulaminu odbywania aplikacji radcowskiej, stanowiącego Załącznik do uchwały Nr 395/X/2019 Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 9 stycznia 2019 r., zakres obowiązków kierownika szkolenia aplikantów radcowskich wyraźnie wskazuje, że kierownik szkolenia aplikantów radcowskich nie pełni wyłącznie funkcji o charakterze organizacyjnym i technicznym, jak to przyjął za organem Sąd pierwszej instancji. Obok bowiem czynności technicznych i organizacyjnych kierownik szkolenia aplikantów radcowskich wykonuje także funkcje, które mają wpływ na wykonywanie zadań publicznych przez samorząd zawodowy radców prawnych, do których to zadań należy kształcenie aplikantów radcowskich.

Z prawidłowych i niekwestionowanych ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że kierownik szkolenia, to osoba, której Rada powierzyła kierownictwo organizacyjne i administracyjne prowadzenia aplikacji (§ 1 ust. 1 pkt 8 Regulaminu). Kompetencje kierownika szkolenia aplikantów dotyczą m.in. skierowania aplikanta do odbycia praktyk zgodnie z Regulaminem obywania aplikacji (§ 26 Regulaminu); zaliczenia roku szkoleniowego (§ 28 ust. 1 Regulaminu); opiniowania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zaliczenia roku szkoleniowego (§ 28 ust. 3 Regulaminu); wzywanie do uzupełnienia wniosku aplikanta o udzielenie zgody na wniosek aplikanta będącego osobą niepełnosprawną na szczególny sposób udzielania odpowiedzi na pytania podczas kolokwium ustnego lub opracowania zadania na kolokwium w formie pisemnej, nienaruszający zasad przeprowadzania kolokwiów, uwzględniający rodzaj niepełnosprawności oraz możliwości techniczne izby oraz na wydłużenie, nie więcej niż o połowę, czasu na opracowanie zadania na kolokwium w formie pisemnej; niewykonanie tego wezwania skutkuje pozostawieniem ww. wniosku bez rozpoznania (§ 30 ust. 6d w zw. z ust. 6a Regulaminu); wnioskowania do rady o pisemne pochwały i wyróżnienia dla aplikantów wyróżniających się bardzo dobrymi wynikami szkolenia (§ 32aa Regulaminu). Ww. kompetencje kierownika szkolenia aplikantów radcowskich mają wpływ na sytuację prawną aplikantów radcowskich.

W tej sytuacji uznać należy, że funkcja kierownika szkolenia aplikantów radcowskich wiąże się bezpośrednio z wykonywaniem przez samorząd radcowski z wykonywaniem zadań publicznych, jakim jest szkolenie aplikantów radcowskich (art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, j.t.: Dz.U.2018.2115), którzy po uzyskaniu pozytywnego wyniku z egzaminu radcowskiego kończącego aplikację radcowską, będą wykonywali zawód zaufania publicznego, jakim jest zawód radcy prawnego (art. 17 ust. 1 Konstytucji RP).

Wskazane wyżej kompetencje kierownika szkolenia aplikantów radcowskich dotyczące zaliczenia praktyk, czy roku szkoleniowego, są bezpośrednio związane ze stosowaniem przez samorząd radcowski art. 37 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, zgodnie z którym rada okręgowej izby radców prawnych może skreślić aplikanta radcowskiego z listy aplikantów radcowskich, jeżeli stwierdzi jego nieprzydatność do wykonywania zawodu radcy prawnego. W tym kontekście zauważyć należy, że zgodnie z § 32ab Regulaminu odbywania aplikacji radcowskiej, niezaliczenie więcej niż jednego roku szkoleniowego stanowi podstawę do stwierdzenia przez Radę nieprzydatności aplikanta do wykonywania zawodu radcy prawnego i skreślenia z listy aplikantów radcowskich. Zatem, kompetencje kierownika szkolenia aplikantów radcowskich w sposób bezpośredni oddziałują na sytuację prawną obywatela – aplikanta radcowskiego, gdyż mogą skutkować uniemożliwieniem wykonywania zawodu zaufania publicznego, jakim jest zawód radcy prawnego.

Mając powyższe na uwadze przyjąć należało, że Sąd pierwszej instancji dokonał wprawdzie prawidłowych ustaleń odnośnie do zakresu kompetencji kierownika szkolenia aplikantów radcowskich, lecz błędnie uznał, że kierownik szkolenia aplikantów radcowskich nie realizuje zadań publicznych nałożonych na samorząd radcowski w związku z czym nie występuje w stosunku do niego ograniczenie dostępności do informacji publicznej.

Za usprawiedliwiony w tej sytuacji uznać należało podniesiony w skardze kasacyjnej zarówno zarzut naruszenia art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 5 ust. 2 zdanie drugie u.d.i.p., jak i w jego konsekwencji zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 16 ust. 1 u.d.i.p i art. 5 ust. 2 zdanie drugie u.d.i.p.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 i art. 182 § 2 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. i 193 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną uchwałę oraz poprzedzającą ją uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie z dnia 15 maja 2019 r.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j.: Dz. U. z 2018 r. poz. 265).