Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1478/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 107 par 3; art. 7; art. 8; art. 77 par 1; art. 80;
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 15zzs indeks 4 ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 106 par 3; art. 133 par 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś - Dębecka (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Nowecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 lipca 2021 r. sprawy ze skargi A. F. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] marca 2021 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej "Prezes NFZ") utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej "Dyrektor OW NFZ") z [...] sierpnia 2016 r., którą stwierdzono, że Pan A. F. (dalej "Zainteresowany", "Skarżący") był objęty ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w ramach Przedsiębiorstwa Produkcyjno - Handlowego "A." s.c. zarejestrowanej pod numerem wpisu [...] a następnie kontynuowanej pod numerem [...] w okresie od [...] października 2001 r. do [...] lipca 2002 r. od [...] października 2006 r. do [...] grudnia 2011 r.

Jako podstawę materialnoprawną skarżonej decyzji wskazano art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustaw y z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1510 z późn. zm.) zwanej dalej "ustawą o świadczeniach" oraz w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257. z późn. zm.). zwanej dalej "k.p.a.", w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935).

Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. ( dalej "ZUS") pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. wystąpił do Dyrektora OW NFZ z wnioskiem o rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji w sprawie objęcia Skarżącego od dnia [...] października 2001 r. do dnia [...] lipca 2002 r. oraz od dnia [...] października 2006 r. obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Jednocześnie wnioskodawca poinformował, że Skarżący jako płatnik składek w okresie po [...] grudnia 1998 r. do [...] grudnia 2011 r. zatrudniał pracowników.

Dyrektor OW NFZ decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. ustalił, że Skarżący od dnia [...] października 2001 r. do dnia [...] lipca 2002 r. oraz od dnia [...] października 2006 r. do dnia [...] grudnia 2011 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe "A." s.c. zarejestrowanej pod numerem wpisu [...], a następnie kontynuowanej pod numerem [...].

Postanowienie Prezesa NFZ z [...] września 2017 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania zostało uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 2421/17.

Następnie Prezes NFZ, postanowieniem z [...] października 2018 r., przywrócił termin do wniesienia odwołania od powyższej decyzji.

Prezes NFZ uznał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

Organ stwierdził, że jak wynika z "Zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej" wydanego przez Urząd Gminy O. w dniu [...] stycznia 1992 r., Skarżący z dniem [...] września 1978 r. rozpoczął prowadzenie działalności pozarolniczej Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe "A." s.c. zarejestrowanej pod numerem wpisu [...]. Następnie od [...] marca 2001 r. ww. działalność była kontynuowana na podstawie wpisu numer [...].

Z dniem [...] kwietnia 2008 r. Skarżący dokonał wykreślenia wpisu numer [...], co potwierdza "Decyzja o wykreśleniu wpisu do ewidencji działalności" wydana przez Wójta Gminy O. w dniu [...] kwietnia 2008 r.

Jednocześnie Skarżący złożył w Urzędzie Gminy O. pismo z dnia 29 kwietnia 2008 r., z którego wynika, że z dniem 30 kwietnia 2008 r. rezygnuje z udziału w spółce cywilnej "A." s.c. na rzecz córki I. F..

ZUS w C. pismami z dnia 7 grudnia 2015 r., 13 stycznia 2016 r. i z 15 lutego 2016 r. przekazał informację, że Skarżący z dniem 31 grudnia 1998 r. zgłosił prowadzenie działalności pozarolniczej. ZUS poinformował, że Skarżący z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej nie złożył dokumentów rozliczeniowych za okres od października 2001 r. do lipca 2002 r., od października 2006 r. do stycznia 2007 r. oraz od maja 2008 r. ZUS wskazał, że Skarżący w okresie od 31 grudnia 1989 r. do 31 grudnia 2011 r. zatrudniał pracowników.

Ponadto, według organu, Skarżący w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 lipca 2002 r. oraz od 1 października 2006 r. pobiera świadczenie rentowe z KRUS, w związku z czym spełnia warunki do wyłączenia z obowiązkowych ubezpieczeń społecznych z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej.

Na podstawie informacji uzyskanej z ZUS organ ustalił, że wspólnik Skarżącego, Pani R. F. z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe "A." s.c. dokonała zgłoszenia do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 31 grudnia 1998 r. do 30 czerwca 2000 r. natomiast za okres od stycznia 1999 r. do czerwca 2000 r. składała dokumenty rozliczeniowe oraz opłaciła składki na ubezpieczenie zdrowotne. ZUS wskazał, że osoba ta w okresie od 11 lipca 2000 r. do 9 września 2013 r. podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników przy jednoczesnym prowadzeniu działalności pozarolniczej.

Zdaniem Prezesa NFZ rozpatrując sprawę ustalenia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego Skarżącego z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej w okresie wskazanym przez ZUS we wniosku, należy wziąć pod uwagę przede wszystkim informację przekazaną przez ZUS, z której wynika, że Skarżący w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2011 r. zatrudniał pracowników. W tej sytuacji nie można stwierdzić, że Skarżący nie prowadził pozarolniczej działalności gospodarczej bowiem w tym okresie zatrudniał pracowników. Tym samym nie można uznać, że Skarżący przekazując z dniem 30 kwietnia 2008 r. udziały w spółce cywilnej "A." s.c. swojej córce I. F. oraz dokonując wykreślenia wpisu faktycznie zaprzestał prowadzenia działalności.

W konsekwencji Prezes NFZ stwierdził, że zgodnie z art. 8 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 6 lutego 1997 roku o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28 poz. 153, z późn. zm.) obowiązującym od 1 stycznia 1999 r. do 31 marca 2003 r. oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach obowiązującym od 1 października 2004 r. Skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności w okresach wskazanych w decyzji.

Skarżący niezgadzając się z decyzją Prezesa NFZ w terminie zaskarżył ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając:

- błąd w ustaleniach faktycznych poprzez błędne przyjęcie, że ubezpieczony A. F. wykonywał działalność gospodarczą po dniu 1 października 2006 r. podczas gdy w sprawie bezspornym jest, że Pan A. F. od tej daty był trwale niezdolny do pracy, a wspólnikiem spółki PPH "A." s.c. był w okresie od 5 września 1978 r. do dnia 30 kwietnia 2008 r.

- błąd w ustaleniach faktycznych poprzez błędne przyjęcie, że w latach 2006 -2008 r. ubezpieczony A. F. wykazywał przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej, podczas gdy w w/w okresie dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wykazywała żona ubezpieczonego – R. F., która wraz z córką I. F. kontynuowała działalność gospodarcza w ramach spółki cywilnej "A." s.c.,

- błędne przyjęcie, że ubezpieczony zatrudniał pracowników do 2011 r., albowiem pracodawcą zatrudniającym pracowników była spółka "A." s.c., której wspólnikami byli R. F. i I. F.

Naruszenie przepisów prawa materialnego

- art. 8 pkt 1c pkt 10 ustawy z 1997 r. ustawy z dnia 6 lutego 1997r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym,

- art.66 ust.l pkt 1 lit c ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

- poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu, że ubezpieczony w spornych okresach podlegał obowiązkowi ubezpieczenia społecznego

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji,

Ponadto wniósł o dopuszczenie dowodów z dokumentów:

a) decyzji prezesa KRUS z dnia [...] lipca 2018 r.

b) karty medycznej leczenia szpitalnego z dnia 3 lipca 2020 r.

c) umowy spółki cywilnej z dnia [...] maja 2008 r.

3. zwrócenie się do ZUS Oddział w C. o sprecyzowanie poprzednio przekazanej informacji dotyczącej rzekomego zatrudniania przez pana A. F. pracowników w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 grudnia 2001 r. poprzez wskazanie czy płatnikiem składek w ramach zawartych umów o pracę był Pan A. F. czy "A." s.c.

4. zwrócenie się do II Urzędu Skarbowego w C. o nadesłanie kserokopii zeznań podatkowych - PIT-36 składanych przez ubezpieczonego za lata 2006-2011.

W uzasadnieniu skargi powyższe zarzuty zostały szczegółowo omówione.

W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu skarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej.

Do pisma do Sądu z 12 lipca 2019 r. Skarżący załączył dodatkowe dokumenty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Rozpoznawana sprawa dotyczy ustalenia podlegania przez Skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego.

Poza sporem pozostaje, że Skarżący prowadził działalność gospodarczą w okresie od [...] września 1978 r. do [...] kwietnia 2008 r. Początkowo ta działalność gospodarcza - w formie spółki cywilnej pod nazwą "A." s.c. razem z małżonką R. F. - była prowadzona pod numerem wpisu [...], a następnie pod numerem [...]. Z dniem 30 kwietnia 2008 r. Skarżący złożył do Urzędu Gminy O. oświadczenie, że rezygnuje z udziału w spółce cywilnej na rzecz córki I. F.- M.

Z zaskarżonej decyzji wynika, że na podstawie pism z ZUS organy NFZ ustaliły, że Skarżący: "(...) w okresie od 01 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2011 r. zatrudniał pracowników. Wobec powyższego nie można stwierdzić, że Pan A. F. nie prowadził pozarolniczej działalności gospodarczej bowiem w tym okresie zatrudniał pracowników".

Zdaniem Sądu z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy w żaden sposób nie wynika, że Skarżący prowadził działalność gospodarczą po rezygnacji z swojego udziału w spółce cywilnej w 2008 r. Sam fakt stwierdzenia przez ZUS w pismach skierowanych do NFZ, że Skarżący "zatrudniał pracowników" po wystąpieniu ze spółki cywilnej "A." w żaden sposób nie został udowodniony. W ocenie Sądu ustalenie tak istotnej dla okresu podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu okoliczności nie może opierać się jedynie na piśmie ZUS ale musi być poparte innymi dowodami, których w niniejszej sprawie zabrakło.

Próbę wyjaśnienia zasadności swojego stanowiska organ podjął w odpowiedzi na skargę. Jednakże zabieg ten nie może sanować naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., gdyż sąd administracyjny kontroluje decyzję, a nie pismo procesowe, jakim jest odpowiedź na skargę. Sąd stoi na stanowisku, ugruntowanym zresztą i w doktrynie i w orzecznictwie, że odpowiedź organu na skargę nie może uzupełniać zaskarżonej decyzji o treści, które powinno zawierać jej uzasadnienie. Uzasadnienie stanowi bowiem wyłączną podstawę oceny zgodności decyzji z prawem i jeżeli nie dowodzi wystarczająco twierdzeń organu to – pomimo późniejszych wyjaśnień – decyzja taka jest wadliwa (por. np. NSA w wyroku z dnia 6 marca 1984 r., sygn. akt SA/Kr 26/84 publ. ONSA 1984/1/24, w wyroku z dnia 27 kwietnia 1992 r., sygn. akt III SA 1838/91 publ. ONSA 1992/2/45, A. Kabat /w:/ B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Zakamycze 2005 r., s. 141).

W konsekwencji w rozpoznawanej sprawie Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia dopuścił się przede wszystkim - mogącej mieć zasadniczy wpływ na ostateczny wynik sprawy - obrazy przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 8 k.p.a. art. 77 § 1, art. 80, a także art. 107 § 3 k.p.a., polegającej na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego jej rozstrzygnięcia oraz dokonaniu dowolnej oceny dowodów.

Tym samym organ administracji publicznej, rozstrzygając niniejszą sprawę - naruszył przepis art. 8 k.p.a. i wyrażoną w nim zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów praworządnego Państwa i stosowanego przez nie prawa. Naruszenie wskazanych przepisów procedury administracyjnej stanowi więc dostateczną podstawę prawną do uchylenia zaskarżonej decyzji Prezesa NFZ.

Zgodnie z art. 8 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Zasada ta nie może być rozumiana jedynie jako postulat określonego zachowania, lecz stanowi ona obowiązującą normę prawa, z której wynikają konkretne dyrektywy wiążące organy administracji publicznej w toku podejmowanych przez nie czynności procesowych.(wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 czerwca 2015 r. sygn. akt I SA/Kr 747/15, LEX nr 1749010).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ weźmie pod uwagę powyższą wiążącą ocenę prawną i ustali prawidłowo okres dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego. Organ weźmie pod uwagę, że to na nim ciąży obowiązek prawidłowego informowania i zgodnego z prawem działania, a zaniechania w tym względzie nie mogą w państwie prawa wywoływać negatywnych skutków dla strony nawet w sytuacji, gdy strona przez pewien czas pozostawała bierna.

Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd oddalił wniosek o przeprowadzenie dowodów wskazanych w skardze oraz w piśmie z dnia 12 lipca 2021 r.

Należy podkreślić, że sąd administracyjny, co do zasady, nie przeprowadza postępowania dowodowego, albowiem kontrolę legalności decyzji administracyjnej opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżone rozstrzygnięcie (art. 133 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Celem postępowania sądowoadministracyjnego nie jest bowiem ponownie ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej (zob. NSA w wyroku z 6 października 2005 r. sygn. akt II GSK 164/05), lecz zbadanie, czy ustalenia dokonane przez organy administracyjne, których akty zostały zaskarżone, odpowiadają prawu (por. wyrok NSA z 23 stycznia 2007 r. II FSK 72/06). Natomiast złożone przez Skarżącego do Sądu dowody powinny być poddane szczegółowej ocenie przez organy przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Wyrok w niniejszej sprawie Sąd wydał na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 133 § 1 zdanie drugie p.p.s.a. w zw. z art. 15 zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.). Aktualna sytuacja związana z pandemią COVID-19 uzasadnia bowiem przyjęcie, że przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a nie można przeprowadzić jej na odległość, z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

Wobec powyższego w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Sąd nie orzekał o kosztach postępowania bowiem wpis sądowy nie został w sprawie uiszczony, z uwagi na zwolnienie ustawowe przewidziane w art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) p.p.s.a, zgodnie z którym strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Natomiast w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 2016 r. sygn. akt II GPS 2/15 wskazano, że przez sprawę z zakresu ubezpieczeń społecznych należy rozumieć także sprawę z zakresu ubezpieczeń zdrowotnych. Skarżący w postępowaniu przed Sądem nie był też reprezentowany przez pełnomocnika ( adwokata, radcę prawnego).