Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 323/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2016-12-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1a pkt. 17,art. 13 § 1, art.58 § 2, art. 71b, art. 80 § 1, art. 81 § 1, art. 81 § 4-5, art. 168c, art. 168e
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 124 § 2
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Niezgoda (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Fita WSA Grzegorz Wałejko Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Barański po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 30 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi W. R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji środków pieniężnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...]. Dyrektor Izby Skarbowej, dalej: "Dyrektor Izby Skarbowej", "organ odwoławczy", po rozpatrzeniu odwołania W. R., dalej: "zobowiązana", "skarżąca", na postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] dalej: "wierzyciel", "organ egzekucyjny", z dnia [...]. w sprawie odmowy zwolnienia spod egzekucji środków pieniężnych z zajętych rachunków bankowych, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz akt sprawy wynika, że wierzyciel, wystawił na skarżącą szereg tytułów wykonawczych, obejmujących zaległe składki na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W celu realizacji ww. należności dokonano zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w firma A oraz w firma B

W dniu 14 grudnia 2015r. do organu egzekucyjnego wpłynął wniosek, którym zobowiązana wniosła o wyłączenie z egzekucji kwot wskazanych w listach płac za listopad 2015r. Wskazała, że te środki pieniężne to kwoty niezbędne na wypłacenie wynagrodzeń, zatem nie mogą stanowić one przedmiotu zajęcia.

Organ egzekucyjny wezwał zobowiązaną do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie dokumentów bankowych potwierdzających fakt przelania i znajdowania się na zajętych rachunkach bankowych wynagrodzeń za listopad 2015r. i obrazujących obroty na tych rachunkach bankowych za ostatni kwartał oraz oświadczenia o stanie majątkowym. Wezwanie doręczono w dniu 18 grudnia 2015r., jednakże pozostało bez odpowiedzi.

Następnie, postanowieniem z dnia [...]. organ egzekucyjny odmówił zobowiązanej zwolnienia z postępowania egzekucyjnego środków pieniężnych z zajętych rachunków bankowych. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazał art. 19 §4 oraz art. 13 §1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2016r. poz. 599), dalej: "u.p.e.a.".

Zażaleniem z dnia 20 stycznia 2016r., zobowiązana wniosła o zmianę wydanego orzeczenia w całości przez uwzględnienie w całości złożonego wniosku o zwolnienie z postępowania egzekucyjnego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy organowi egzekucyjnemu do ponownego rozpoznania oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w całości. W jej ocenie dokonano błędnych ustaleń faktycznych, a organ rentowy nie ma podstaw do wzywania jej do okazania księgi przychodów i rozchodów.

Dyrektor Izby Skarbowej, wyjaśnił, że zgodnie z art. 1a pkt 21 u.p.e.a., przez pojęcie zwolnienia z egzekucji rozumie się niepodejmowanie lub odstąpienie od egzekucji z całości lub części składników majątkowych zobowiązanego. Stosownie zaś do 13 §1 ww. ustawy, organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego. Organ odwoławczy podkreślił, że instytucja zwolnienia składników majątkowych zobowiązanego z egzekucji oparta jest na zasadzie uznania administracyjnego. Organ egzekucyjny jest wprawdzie związany w zakresie oceny przesłanek zastosowania zwolnienia, ale pozostaje niezwiązany w zakresie wyboru rodzaju rozstrzygnięcia w przypadku stwierdzenia ich istnienia, tzn. nawet jeżeli zaistnieją przesłanki przemawiające za pozytywnym rozpatrzeniem wniosku organ nie musi podjąć rozstrzygnięcia zgodnego z wnioskiem.

Organ odwoławczy wskazał jednocześnie, iż stosownie do art. 81 §4 u.p.e.a., wynikający z zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zakaz wypłat z tego rachunku bez zgody organu egzekucyjnego nie dotyczy wypłat na bieżące wynagrodzenia za pracę oraz na zasądzone alimenty i renty o charakterze alimentacyjnym, zasądzone tytułem odszkodowania. Wypłata na wynagrodzenia za pracę może zaś nastąpić po złożeniu bankowi odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dowodu. W myśl art. 81 §5 cyt. ustawy, przepis §4 stosuje się również do podatku dochodowego od osób fizycznych oraz składek na ubezpieczenie społeczne, należnych od dokonywanych wypłat na bieżące wynagrodzenia. Kwoty co do, których skarżąca zabiega o zwolnienie z egzekucji nie mogą zatem stanowić przedmiotu zwolnienia w trybie art. 13 §1 u.p.e.a.

Dyrektor Izby Skarbowej następnie wyjaśnił, że stanowisko zobowiązanej w zakresie interpretacji art. 13 §1 u.p.e.a. jest błędne, a podjęte przez organ egzekucyjny próby ustalenia sytuacji majątkowej skarżącej były uzasadnione. Na poparcie swojego stanowiska organ przytoczył wyroki sądów administracyjnych zapadłych w sprawach o analogicznym stanie faktycznym (WSA w Bydgoszczy z dnia 14 lipca 2010r., sygn. akt I SA/Bd 442/10, oraz WSA w Łodzi z dnia 16 stycznia 2008r., sygn. akt I SA/Łd 997/07) Następnie zwrócił uwagę, że żądając zwolnienia z egzekucji środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych zobowiązana nie wskazała żadnego alternatywnego, skutecznego sposobu uregulowania przedmiotowych zaległości. Tymczasem istniejące zaległości powstały na skutek nieregulowania należności wynikających z prowadzonej działalności gospodarczej, są zatem skutkiem niewywiązywania się przez zobowiązaną, z nałożonego na nią jako pracodawcę, ustawowego obowiązku opłacania składek. Organ odwoławczy podkreślił, że podatnik pomimo wezwania przez organ egzekucyjny do uzupełnienia złożonego wniosku, nie uzupełnił wskazanych braków. W takiej sytuacji, wierzyciel - w świetle art. 6 §1 u.p.e.a. - nie ma innej możliwości niż podjęcie czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych. Zgodnie z art. 6 §1 u.p.e.a., w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku, wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych.

W zakresie zawartego w zażaleniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w całości wyjaśniono, iż ustawa egzekucyjna nie przewiduje możliwości wstrzymania wykonania postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia z egzekucji.

W skardze na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej skarżąca zarzuciła:

- błędnie uznanie, że kwoty zgromadzone na rachunkach bankowych przeznaczone na wypłaty wynagrodzeń za pracę nie mogą stanowić przedmiotu zwolnienia z egzekucji w trybie art. 13 §1 u.p.e.a. - gdy oczywisty i bezsporny jest ważny interes zobowiązanego związany z ww. obowiązkiem;

- naruszenie zasady prawdy obiektywnej i słuszny interes obywatela wyrażony w art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 23) - dalej: "K. p. a.", poprzez pozbawienie pracowników skarżącej możliwości uzyskania w terminie wynagrodzenia;

- naruszenie art. 58 §2 u.p.e.a. poprzez nierozważenie całokształtu okoliczności faktycznych sprawy i wniosków z nich wynikających;

- błędną interpretację pojęcia: "ważny interes zobowiązanego";

- błędnego ustalenia, że kwoty zgromadzone na rachunkach bankowych nie były przeznaczone na wypłaty wynagrodzeń dla pracowników skarżącej;

- nieuzasadnione żądanie okazania książki przychodów i rozchodów;

- nieprawidłowe uzasadnienie postanowienia.

Formułując powyższe zarzuty skarżąca wniosła o zmianę postanowienia poprzez uwzględnienie jej wniosku o zwolnienie z postępowania egzekucyjnego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy organowi egzekucyjnemu do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej, przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego. Odnosząc się do zarzutów skarżącej, podtrzymał zaś argumentację zawartą w wydanym postanowieniu, wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje.

Skarga jest bezzasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, iż wbrew zarzutom skargi organy podatkowe prawidłowo ustaliły stan faktyczny i dokonały prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego mających w sprawie zastosowanie. Materiał dowodowy został zebrany w sposób pełny i poddano go wszechstronnej analizie mając na względzie całokształt okoliczności sprawy. W ocenie Sądu skarga ma charakter polemiczny, a jej istota sprowadza się do próby forsowania poglądu przyjętego przez skarżącą, nie popartej żadnymi uzasadnionymi argumentami merytorycznymi mogącymi podważyć stanowisko organu.

Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów w pierwszej kolejności Sąd stwierdza, iż nie podziela zarzutu dotyczącego naruszenia przepisu art. 13 §1 u.p.e.a. Zgodnie z treścią tego przepisu organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego. Jak słusznie zauważył NSA w wyroku z dnia 1 czerwca 2016r., sygn. akt II GSK 154/15, podstawową przesłanką upoważniającą organ egzekucyjny do zwolnienia danego składnika majątkowego z egzekucji jest istnienie przemawiającego za tym "ważnego interesu zobowiązanego". Przy tym, to zobowiązany musi wykazać argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych. Ponadto powinien on także wskazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych jego składników majątkowych. Natomiast w wyroku z dnia 10 czerwca 2014r., sygn. akt II FSK 1791/12, NSA wskazał, że przepis art. 13 §1 u.p.e.a. ma na celu ochronę zobowiązanego, jednakże nie może prowadzić do sytuacji, że egzekucja okaże się bezskuteczna.

Przenosząc te rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, należy podkreślić, iż skarżąca nie wykazała należycie ważnego interesu przemawiającego za zwolnieniem z egzekucji zajętych rachunków bankowych, a także jak słusznie wskazał organ odwoławczy, nie wskazała sposobu uregulowania wierzytelności w przypadku zwolnienia z egzekucji zajętych składników majątkowych.

Ponadto wskazać należy na treść art. 80 §1 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku, a jeżeli bank posiada oddziały - do właściwego oddziału, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał on wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty. Zgodnie natomiast z przepisem art. 81 §1 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności jest skuteczne w odniesieniu do rachunków bankowych zobowiązanego prowadzonych przez bank, niezależnie od tego, czy organ egzekucyjny wskazał w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 80 § 1, numery tych rachunków.

Istota zajęcia wierzytelności sprowadza się zatem do zabezpieczenia określonych praw majątkowych wierzyciela, w przypadku zajęcia rachunku bankowego, poprzez zakaz dokonywania wypłat na podstawie dyspozycji posiadacza rachunku do wysokości zajętych kwot bez zgody organu egzekucyjnego. §4 art. 81. stanowi z kolei, iż wynikający z zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zakaz wypłat z tego rachunku bez zgody organu egzekucyjnego nie dotyczy wypłat m.in. na bieżące wynagrodzenia za pracę. Wypłata na wynagrodzenia za pracę może nastąpić po złożeniu bankowi odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dowodu. Natomiast zgodnie z treścią art. 81 §5 u.p.e.a. przepis paragrafu 4 stosuje się również do podatku dochodowego od osób fizycznych oraz składek na ubezpieczenie społeczne, należnych od dokonywanych wypłat na bieżące wynagrodzenia.

Wypłaty dokonywane przez bank, mimo skutecznego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, mogą jednak dotyczyć tylko bieżących, a nie zaległych, wynagrodzeń za pracę osób zatrudnionych u zobowiązanego. Według art. 1a pkt 17 u.p.e.a. przez wynagrodzenia rozumie się wynagrodzenia oraz niewyłączone spod egzekucji inne świadczenia pieniężne związane z pracą lub funkcją wykonywaną przez zobowiązanego na podstawie stosunku pracy oraz na innej podstawie, jeżeli z tego tytułu zobowiązany otrzymuje okresowe świadczenia pieniężne. Jednak ani u.p.e.a., ani przepisy prawa pracy nie definiują pojęcia bieżącego wynagrodzenia za pracę. Z tego powodu należy ustalić potoczne znaczenie słowa "bieżący". Według słownika języka polskiego słowo to oznacza: przypadający na chwilę obecną, trwający obecnie, teraźniejszy. Wobec takiego znaczenia analizowanego pojęcia, bieżące wynagrodzenia za pracę należy odróżnić od wynagrodzeń nie tylko zaległych, ale również przyszłych. W znaczeniu słownikowym "zaległy" oznacza: niewykonany, nieuiszczony, niezapłacony we właściwym czasie; pozostały do wykonania, do wypłacenia, i tak też należy rozumieć pojęcie zaległego wynagrodzenia za pracę. Natomiast przyszłe wynagrodzenia za pracę to zarówno wierzytelności pracowników już istniejące, ale jeszcze niewymagalne, jak i wierzytelności, które powstaną w przyszłości.

Przez bieżące wynagrodzenia za pracę należałoby zatem rozumieć wynagrodzenia, których wypłata przypada na chwilę obecną, tj. w tym samym czasie, kiedy pracodawca występuje o dokonanie ich wypłaty z zajętego rachunku bankowego, po złożeniu bankowi odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dowodu. Są to więc należności, do których pracownik nabył już prawa, ale termin wypłaty jeszcze nie upłynął. Wiąże się to z uregulowaniami zawartymi w kodeksie pracy, zgodnie z którymi pracodawca jest obowiązany wypłacać wynagrodzenie w miejscu, terminie i czasie określonych w regulaminie pracy lub w innych przepisach prawa pracy (art. 86 §1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy, t.j. Dz.U. z 2016r. poz. 1666 z późn. zm., dalej: "K.p."). Wypłaty wynagrodzenia za pracę dokonuje się co najmniej raz w miesiącu, w stałym i ustalonym z góry terminie (art. 85 §1 K.p.). Według art. 85 §2 K.p. wynagrodzenie za pracę płatne raz w miesiącu wypłaca się z dołu, niezwłocznie po ustaleniu jego pełnej wysokości, nie później jednak niż w ciągu pierwszych 10 dni następnego miesiąca kalendarzowego, który to termin należałoby uznać za graniczny dla wypłaty bieżącego wynagrodzenia za pracę.

Z powołanych wyżej przepisów zawartych w §1 i §4 artykułu 81 u.p.e.a. wynika, iż wypłaty na bieżące wynagrodzenia za pracę mogą być dokonane przez bank na żądanie zobowiązanego, ponieważ w zakresie zobowiązanemu, jako posiadaczowi rachunku bankowego, zostaje przywrócona możność dysponowania rachunkiem bankowym, po złożeniu bankowi odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dowodu. Obowiązek oceny zarówno wiarygodności dokumentów stanowiących podstawę tych wypłat, jak i zasadności ich dokonania, w szczególności w zakresie ustalenia, czy żądanie zobowiązanego dotyczy rzeczywiście wypłat na bieżące wynagrodzenia, spoczywa na banku, który musi brać pod uwagę ewentualną odpowiedzialność, o której mowa w art. 71b i 168c, a także 168e u.p.e.a. (por. W. Łuczaj, Komentarz do at. 81 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, LEX OMEGA).

Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia ważnego interesu zobowiązanego, co miałoby się wiązać z wadliwym zastosowaniem art. 58 §2 u.p.e.a, należy, mając na uwadze ustalony w sprawie stan faktyczny, uznać ten zarzut za nieuzasadniony. Uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, jak o tym stanowi powołany przepis, może być dokonane jedynie jeżeli jest to uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego, ale jednocześnie interes wierzyciela nie stoi temu na przeszkodzie. Jak trafnie zauważył WSA w Lublinie w prawomocnym wyroku z dnia 28 czerwca 2013r., sygn. akt I SA/Lu 338/13, ważny interes zobowiązanego postrzegany być musi jako nadzwyczajne okoliczności, a nie normalne następstwo prowadzenia działalności gospodarczej przez podmiot gospodarczy zgodnie z zakresem tej działalności. Skarżąca natomiast nie wykazała żadnych nadzwyczajnych okoliczności, które by uzasadniały uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych. Wręcz przeciwnie, jej postępowanie może nasuwać podejrzenia o próbie uchylenia się spod egzekucji. Wskazać w tym miejscu należy, że wezwanie do uzupełnienia wniosku o zwolnienie z egzekucji doręczone skarżącej w dniu 18 grudnia 2015r. (k. 182 akt administracyjnych) pozostało bez odpowiedzi. Niedopełnienie powyższego zobowiązania jest oczywiste, wbrew twierdzeniom skarżącej, wobec czego należy uznać, że działanie organu odwoławczego było zgodne z dyspozycją ww. przepisu i wydane postanowienie uwzględnia interes wierzyciela, natomiast zarzuty skarżącej w tym zakresie mają jedynie charakter polemiki nie popartej argumentacją mogącą podważyć ustalenia organu egzekucyjnego.

Uwzględniając zaś możliwość dokonania wypłaty bieżących wynagrodzeń przez bank, na żądanie posiadacza rachunku przedkładającego odpowiednie dowody, mimo egzekucyjnego zajęcia tego rachunku, nie można podzielić zarzutu naruszenia przez organ egzekucyjny uprawnień pracowników skarżącej do otrzymywania należnych im bieżących wynagrodzeń. Organ egzekucyjny nie naruszył zatem słusznego interesu tych pracowników.

Nie można podzielić również stanowiska skarżącej w zakresie wadliwości uzasadnienia postanowienia organu odwoławczego. Zawiera ono bowiem wszystkie niezbędne elementy wskazane w art. 124 §2 k.p.a., tj. uzasadnienie faktyczne i prawne oraz stosowne pouczenie.

Wobec powyższego, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016r. poz. 718 z późn. zm.), skargę należało oddalić.