Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 112/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2008-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.1 § 1i 2,
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 13 § 2, art.25 § 1, art. 59 §1i2, art.121 § 1 pkt 1, art. 124 §1 pkt 1, art. 151 , art.161 § 1pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art.8 §1
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art.6 , art. 7
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art.35 ust. 1 pkt 1, art.35 ust. 2f-2h
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art.139 ust.1 pkt 1-10, art. 140, art.141
journal: Dz.U. 1998 nr 162 poz 1118
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
article: art.39a ust.1
journal: Dz.U. 1994 nr 105 poz 509
law: Ustawa z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych.

SENTENCJA

Dnia 18 marca 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Mirosław Trzecki Asesor WSA Joanna Brzezińska (spr.) Protokolant asystent sędziego Paweł Majka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2008 roku sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] roku, nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją [...] Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w G., na podstawie art. 35 i art. 47 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 64, póz. 414 z późn.zm.), ustalił odpłatność za pobyt J.S. w Domu Pomocy Społecznej w K. w wysokości 70 % jej miesięcznego dochodu i określił, że w dniu wydania decyzji odpłatność ta wynosi 450,85 zł. Jednocześnie organ zaznaczył, że odpłatność będzie wielkością zmienną, w zależności od wysokości dochodu strony (waloryzacja emerytur i rent), a ponownego naliczenia wysokości odpłatności dokona Dom Pomocy Społecznej w oparciu o niniejsza decyzję, informując stronę o wysokości pobieranej opłaty.

W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z przepisem art. 35 ust. 1 pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny, a miesięczną wysokość opłaty za pobyt osoby pełnoletniej mającej dochód ustala się w wysokości 200 % kwoty określonej w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy, wynoszącej 802 zł. Opłata ta nie może być jednocześnie wyższa niż 70% dochodu osoby skierowanej do domu pomocy społecznej. Dochód J.S. ustalono na kwotę 644,07 zł (decyzja ZUS Oddział w G. o podwyższeniu renty z dnia 31 maja 2000 r. [...]), a w konsekwencji opłatę za jej pobyt w domu pomocy społecznej na kwotę 450,85 zł.

Odwołanie od powyższej decyzji w imieniu J.S., jako jej przedstawiciel ustawowy wniosła H. S.-D., wnosząc o jej uchylenie i pozostawienie zasad odpłatności za pobyt J.S. w domu pomocy społecznej, na dotychczasowych zasadach.

Zarzucając decyzji naruszenie przepisu art. 35 ust. 1 oraz pominięcie przepisu art. 35 ust. 2f ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, odwołująca się wskazała, że zgodnie z normą art. 35 ust. 2f pkt 1 ww. ustawy osobom zobowiązanym do ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, w przypadku gdy nie pokrywają należności w kasie domu lub na jego konto, opłatę za pobyt w domu, za ich zgodą, potrąca z emerytury lub renty - właściwy organ emerytalno-rentowy, zgodnie z odrębnymi przepisami. Podniosła również, iż powyższa sytuacja ma miejsce w przypadku jej siostry J.S., bowiem od 1991 r. organ rentowy potrąca z renty opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej na podstawie przepisów ustawy z dnia

1

17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, póz. 1118 z późn.zm.). Zgodnie z przepisem art. 139 ust. 1 pkt 10 wzw. z art. 140 powyższej ustawy, potrącenia należności z tytułu odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, po odliczeniu składek na ubezpieczenie zdrowotne orz zaliczki i innych należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych, nie mogą przekraczać 60 % miesięcznego świadczenia (ust. 4 pkt 3). W ocenie odwołującej się, skoro zatem ZUS od 1991 r. potrąca z renty jej siostry, w oparciu o przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, 60% miesięcznego świadczenia z wyłączeniem dodatku dla sierot zupełnych (470,51 zł x 60% = 282,31 zł) czyli 68 % świadczenia netto, decyzja z 16 października 2000 r. ustalająca odpłatność w wysokości 70% miesięcznego dochodu, nie ma prawnego uzasadnienia.

Ponadto odwołująca zakwestionowała także sposób ustalenia dochodu J.S.. W jej ocenie ustawa o pomocy społecznej nie definiuje dochodu osoby pełnoletniej posiadającej dochód - sieroty zupełnej, pobierającej rentę. Ustawa definiuje jedynie dochód w rodzinie - art. 2a ust. 1 pkt 2, co nie jest jednoznaczne z dochodem jej siostry. H. S. D. podniosła, iż obecnie sytuacja kształtuje się w ten sposób, że ZUS potrąca z renty jej siostry miesięcznie kwotę 282,31 zł, a jej jako opiekunowi prawnemu pozostaje do zapłaty miesięcznie kwota 168,54 zł. W jej ocenie, skoro ustawa o pomocy społecznej w art. 35 ust. 2f przewiduje, ze odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej potrąca organ rentowy zgodnie z odrębnymi przepisami, to brak jest podstawy aby Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie wydało odmienną decyzję, kierując się przepisami mniej korzystnymi dla strony, niż przepisy ustawy o emeryturach i rentach. Ponadto przywołała także przepis art. 39 a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o zmianie ustawy o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych, zgodnie z którym za dochód uważa się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe (...). Do dochodu nie wlicza się dodatków dla sierot zupełnych. Dodatkowo odwołująca się podniosła również zarzut naruszenia przepisów art. 6 i art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Decyzją [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 35 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, utrzymało zaskarżona decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, iż podstawą ustalenia odpłatności za pobyt J.S. w Domu Pomocy Społecznej w K. było pismo z 3 stycznia 1991 r. kwalifikujące wyżej wymienioną do tej placówki.

Powołując się na treść przepisów art. 35 ust. 1 i ust. 5 oraz art. 2a ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej organ wskazał, że na podstawie akt sprawy ustalono, iż miesięczny dochód netto J.S. wynosi 644,07 zł, zatem w myśl ww. przepisów winna ona ponosić miesięczną odpłatność w kwocie 450,85 zł, co stanowi w dacie orzekania 70 % jej dochodu. Organ drugiej instancji nie podzielił zarzutów podniesionych w odwołaniu. Wskazał, iż w myśl art. 139 ust. 1 pkt 10 i art. 140 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ze świadczeń pieniężnych określonych w ustawie - po odliczeniu składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz zaliczki i innych należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych, podlegają potraceniu należności z tytułu odpłatności za pobyt osób uprawnionych do świadczeń w domach pomocy społecznej, na wniosek dyrektorów tych placówek, do wysokości 50 % świadczenia. W świetle powyższego Kolegium stwierdziło, że ZUS po złożeniu stosownego wniosku przez dyrektora domu pomocy społecznej potrąca jedynie 50% świadczeń z tytułu pobytu siostry w DPS. Pozostałe do zapłaty 20% świadczenia osoba przebywająca w DPS zobowiązana jest uiszczać w kasie domu lub na jego konto, bądź tez wyrazić zgodę na potracenie tej należności przez ZUS. Skoro odwołująca nie wyraziła zgody na potrącenie pozostałej do zapłaty kwoty 20 % dochodów, winna je uiścić w kasie domu pomocy społecznej lub na jego rachunek. Decyzję doręczono Helenie S.-D. w dniu 21 maja 2001 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru k. 13 akt administracyjnych).

H. S.-D., jako przedstawiciel ustawowy J.S., w dniu 21 czerwca 2001 r. wniosła na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu, wraz z wnioskiem o zwolnienie z kosztów sądowych oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności lub niezgodności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z prawem, z powodu naruszenia art. 156 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu skargi podniesiono zarzuty tożsame jak w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Skarżąca podała, że jej siostra przebywa w domu pomocy społecznej od 1991 r. i zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami ustawy z dnia 16 sierpnia 1923 r. o opiece społecznej (Dz.U. Nr 92, póz. 726 z późn.zm.), działalność Państwa w dziedzinie pomocy społecznej opierała się na podstawie ogólnych aktów wewnętrznych, głównie instrukcji Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej, które to akty stanowiły samodzielną podstawę do wydania decyzji. Są zatem decyzjami w rozumieniu art. 104 k.p.a., i w taki sposób ustalono uprzednio odpłatność za pobyt J.S. w Domu Pomocy Społecznej w K. -

pismo z dnia 3 stycznia 1991 r. kwalifikujące ww. do domu opieki. Na podstawie tego pisma Dyrektor DPS złożył wniosek do ZUS o potrącenie ze świadczenia rentowego odpłatności za pobyt w DPS. W późniejszym czasie kwestie odpłatności regulowało rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej 1997 r. w sprawie szczególnych zasad ustalania opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, a następnie ustawa o pomocy społecznej z dnia 29 listopada 1990 r. oraz ustawa z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 19, póz. 238). W ocenie skarżącej zgodne z przepisami zarówno art. 35 ust. 2f ustawy o pomocy społecznej, jak i przepisami art. 139 ust. 1 pkt 10 i art. 140 ustawy o emeryturach i rentach (...), jest potrącanie od 1991 r. przez ZUS z renty J.S. 60 % jej dochodu brutto (68% dochodu netto). W tej sytuacji podnosi ona, że decyzje organów administracji publicznej orzekających w kwestii odpłatności za pobyt J.S. w DPS, odmiennie od ustalonych uprzednio zasad, pomimo powołania się na przepis art. 35 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej są pozbawione podstawy prawnej, ich uzasadnienie faktyczne i prawne jest niezrozumiałe i zawiera szereg sprzeczności.

Nadto skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 6 i 7 k.p.a., wskazując na niewyjaśnienie przez Kolegium wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a podnoszonych w odwołaniu, przez co naruszono zasadę pogłębiania zaufania obywatela do organów Państwa.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie warzone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia 9 stycznia 2003 r. H. S.-D. poinformowała, iż jej siostra J.S. zmarła w dniu 15 listopada 2002 r.. Do pisma dołączono odpis skrócony aktu zgonu nr [...] z dnia 18 listopada 2002 r., wystawiony przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w G. oraz pismo H. S.-D. kierowane do Sądu Rejonowego w G.. o zwrocie postanowienia z dnia 10 grudnia 1992 r. sygn. akt III Rn 250/92 o ustanowieniu kuratora.

Postanowieniem z dnia 13 lutego 2003 r. sygn. akt II SA/Po 2212/01 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu, w związku ze śmiercią skarżącej oraz brakiem wskazania jej następców pranych, zawiesił postępowanie w sprawie (k. 27). Pismem z dnia 18 grudnia 2006 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. poinformowało, że zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w

Gorzowie Wlkp. z dnia 11 maja 2006 r. sygn. akt l 1 Ns 182/06 spadek po zmarłej J. S. nabyły jej siostry po 1/3 części: H. S.-D., T. S. oraz W. S. (k. 40 i 44). Załączonych do pisma dokumentów wynikało, iż W. S. zmarła, a jej spadkobiercy zostaną ustaleni postanowieniem Sądu Rejonowego w sprawie l 1 Ns 741/06.

Postanowieniem z dnia 14 września 2007 r. sygn. akt 4/II SA/Po 2212/01 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (po reformie sądownictwa administracyjnego od dnia 1.01.2004 r.), zgodnie z przepisem art. 128 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podjął zawieszone postępowanie. Następnie postanowieniem z dnia 12 października 2007 r. sygn. akt IV SA/Po 708/07 (nowy numer) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, przekazał sprawę do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wlkp., powołując się na treść § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 sierpnia 2004 r. w sprawie przekazania Wojewódzkim Sądom Administracyjnym w Gorzowie Wielkopolskim i Kielcach rozpoznawania spraw z obszaru województwa lubuskiego i świętokrzyskiego, należących do właściwości Sądów Administracyjnych w Poznaniu i Krakowie (Dz.U. Nr 187, póz. 1926). W Wojewódzki Sadzie Administracyjnym w Gorzowie Wielkopolskim skarga została zarejestrowana pod sygn. akt. II SA/Go 112/08.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, iż sąd administracyjny zobowiązany jest z urzędu przestrzegać swojej właściwości rzeczowej oraz miejscowej. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 13 § 2 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1270 z późn.zm.), przywoływanej dalej jako "P.p.s.a.", do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W myśl przepisu art. 14 wojewódzki sąd administracyjny właściwy w chwili wniesienia skargi pozostaje właściwy aż do ukończenia postępowania, choćby podstawy właściwości zmieniły się w toku sprawy, chyba ze przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z przepisem art. 59 § 1 ww. ustawy, jeżeli do rozpoznania sprawy właściwy jest inny sąd administracyjny, sąd, który stwierdzi swą niewłaściwość, przekaże sprawę właściwemu sądowi administracyjnemu.

Prawomocnym postanowieniem z dnia 12 października 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, przekazał niniejszą sprawę do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim. Postanowienie to, na podstawie przepisu art. 59 § 2 ww. ustawy, wiąże tutejszy Sąd.

Przedmiotowe postępowanie sądowoadministracyjne zostało zainicjowane skargą z dnia 21 czerwca 2001 r. J.S., działającej jako osoba ubezwłasnowolniona przez przedstawiciela ustawowego - kuratora H. S.-D. (postanowienie Sądu Rejonowego w Gorzowie Wlkp. z dnia 10 grudnia 1992 r. III RNs 250/92). Na podstawie akt sprawy ustalono, iż w dniu 15 listopada 2002 r. J.S. zmarła, zatem zgodnie z treścią przepisu art. 25 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 8 § 1 Kodeksu cywilnego, z chwilą śmierci J.S. utraciła zdolność do występowania w postępowaniu przed sądem administracyjnym jako strona. Zgodnie z przepisem art. 124 § 1 pkt 1 P.p.s.a., w razie śmierci strony sąd z urzędu zawiesza postępowanie, z zastrzeżeniem § 3, który stanowi, że nie zawiesza się postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego. W takiej bowiem sytuacji, po myśli przepisu art. 161 § 1 pkt 2 postępowanie sądowe, co do zasady jako bezprzedmiotowe podlegałoby umorzeniu. Przedmiot skargi stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w G. nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt J.S. w Domu Pomocy Społecznej w K.. W ocenie Sądu, przedmiot postępowania nie odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłej J.S. (tak sytuacja zachodziłaby np. w przypadku decyzji o umieszczeniu osoby w domu pomocy społecznej), bowiem ewentualne należności z tego tytułu nieuregulowane przez J. S., mogą co do zasady podlegać dochodzeniu od innych osób, w tym także z masy spadkowej od jej spadkobierców, na podstawie odrębnych przepisów. Z tej przyczyny w związku z ustaniem przyczyny zawieszenia, tj. wskazaniem przez organ następców prawnych J.S., Sąd postanowieniem z dnia 14 września 2007 r. z urzędu podjął zawieszone postępowanie (art. 121 § 1 pkt 1 P.p.s.a.).

Na podstawie akt sprawy Sąd ustalił, iż następcami prawnymi J.S. zostały jej siostry H. S.-D., T. S. i W. S., która zmarła w dniu 8 września 2003 r. (k. 124), a spadek po niej na podstawie ustawy nabyli w 1A części mąż B. S. oraz córka U. D. (postanowienie Sądu Rejonowego w Gorzowie Wlkp. z dnia 9 listopada

2006 r. l 1 Ns 741/06 k. 195). Beta D. jest osobą częściowo ubezwłasnowolnioną (postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Gorzowie Wlkp. z dnia 13 czerwca 1995 r. sygn. akt l Ns 11/95 k. 121 akt sądowych), dla której kuratorem został ustanowiony ojciec B. S. (postanowienie z dnia 26 września 1995 r. sygn. akt III R.Ns.266/95, k. 122 akt sądowych). Żaden z następców prawnych J.S. nie cofnął skargi, zatem z uwagi na indywidualny interes prawny, każdemu z nich przysługuje przymiot strony przedmiotowego postępowania sądowego.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.

W niniejszej sprawie tego rodzaju uchybienia nie wystąpiły, dlatego skarga została oddalona.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity w dacie orzekania przez organy Dz.U. z 1998 r. Nr 64, póz. 414 z późn.zm.), zgodnie z którym pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny, z zastrzeżeniem ust. 2g i 2h, przy czym miesięczną opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej osoby pełnoletniej posiadającej dochód ustala się w wysokości 200 % kwoty określonej w art. 4 ust. 1 pkt 1 (tj. w dacie orzekania organów 275 zł), opłata ta nie może być jednak wyższa niż 70 % dochodu osoby przebywającej w domu pomocy społecznej. Oznacza to zatem, iż opłatę za pobyt w DPS osoby pełnoletniej posiadającej dochód (tak jak J.S., która uzyskiwała dochód w postaci renty z tytułu niezdolności do pracy oraz dodatku sierocego) należało co do zasady ustalić w wysokości 550 zł miesięcznie, z tym zastrzeżeniem, że opłata ta nie może być wyższa niż 70 % dochodu konkretnej osoby przebywającej w domu pomocy społecznej. W zależności zatem od wysokości dochodu takiej osoby, zobligowana była ona, na podstawie decyzji wydanej przez właściwy organ do ponoszenia odpłatności bądź w pełnej wysokości określonej przez ustawodawcę,

bądź w wysokości odpowiednio pomniejszonej - nie wyższej od 70 % swojego dochodu.

Jednocześnie w kontekście zarzutów skargi należy podkreślić, iż w przepisie art. 35 ust. 2f pkt 1 ww. ustawy, ustawodawca nie uregulował alternatywnego sposobu ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Przewidział jedynie wobec osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, w przypadku gdy nie pokrywają należności w kasie domu lub na jego konto, możliwość aby opłatę za pobyt w domu potrącał za ich zgodą z emerytury lub renty - właściwy organ emerytalne- rentowy, zgodnie z odrębnymi przepisami. Powyższa norma prawna reguluje zatem jedynie pewną formę dogodności dla osoby przebywającej w domu pomocy społecznej do regulowania należności za pobyt, ustalonej zgodnie z zasadami określonymi w art. 35 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, bezpośrednio przez właściwy organ emerytalno-rentowy z wypłacanego przez ów organ świadczenie tj. emerytury lub renty. Jednocześnie ustawodawca zastrzegł, że zasady potrącania z tych świadczeń uregulowane są w odrębnych przepisach, zatem przepisy ustawy o pomocy społecznej nie mogą ich wyłączyć. Z kolei przepisy regulujące tryb i wysokość dopuszczalnych potrąceń dokonywanych przez organy emerytalno-rentowe, nie mogą wyłączać stosowania przepisów ustawy o pomocy społecznej, ani też właściwości określonych w niej organów do ustalenia wysokości świadczeń oraz ewentualnych należności za świadczenia udzielane w ramach systemu pomocy społecznej.

Zgodnie z przepisem art. 139 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, póz. 1118 z późn.zm.), zwanej dalej "ustawą o emeryturach i rentach (...)", ze świadczeń pieniężnych określonych w ustawie - po odliczeniu składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz zaliczki i innych należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych -podlegają potrąceniu, z uwzględnieniem art. 141 należności z tytułu odpłatności za pobyt osób uprawnionych do świadczeń w domach pomocy społecznej, zakładach opiekuńczo leczniczych lub pielęgnacyjno-opiekuńczych - na wniosek dyrektorów tych placówek. Granice potrąceń uregulował ustawodawca w art. 140 ww. ustawy, w zależności od rodzajów należności określonych w art. 139 ust. 1 pkt 1-10. W przypadku potrącenia należności za pobyt w domu pomocy społecznej (o których mowa w art. 139 ust. 1 pkt 10), zgodnie z normą art. 140 ust. 4 pkt 3, potrącenia nie mogą przekraczać 60 % miesięcznego świadczenia, z zastrzeżeniem art. 141 ustawy o emeryturach i rentach (...).

W świetle cytowanych wyżej przepisów zasadnie zatem skarżąca zarzuciła, iż niezrozumiałe i błędne są twierdzenia i wywody Kolegium dotyczące określenia granicy potrąceń możliwych do dokonania przez organ emerytalno-rentowy w wysokości 50 % miesięcznego świadczenia. Sąd zważył, iż co prawda organ nie wskazał konkretnie przepisu, stanowiącego podstawę jego ustaleń w powyższym zakresie, jednakże wydaje się, iż oparł się na normie wyrażonej w art. 140 ust. 1 pkt 2 lit. a ww. ustawy, zgodnie z którą potrącenia należności egzekwowanych związanych z pobytem w domach pomocy społecznej, dopuszczalne są do wysokości 50 % świadczenia. Należy jednak podkreślić, iż ów przepis reguluje odmienną sytuację prawną od tej, która stanowi przedmiot zaskarżonej decyzji. Należy dokonywać jego wykładni w związku z przepisami art. 139 ust. 1 pkt 5 ustawy, a nie pkt 10, bowiem dotyczy jedynie sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności związanych z pobytem w domu pomocy społecznej. Te potrącenia zatem mają zastosowanie w sytuacji, kiedy przy braku dobrowolnego uiszczenia przez osobą zobowiązaną należności z tytułu pobytu w domu pomocy społecznej, podlegały będą one przymusowej egzekucji, na mocy właściwych tytułów wykonawczych - w trybie egzekucyjnym. Jednakże powyższe uchybienie, polegające na błędnym zastosowaniu przepisu prawa materialnego, pozostaje bez wpływu na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia. Istnieje bowiem norma prawna - art. 140 ust. 4 pkt 3 ustawy o emeryturach i rentach (...), określająca granice potrąceń w wysokości 60% miesięcznego świadczenia, dopuszczalnych w okolicznościach niniejszej sprawy.

Powyższe oznacza, czego nie dostrzega strona skarżąca, iż w zależności od okoliczności faktycznych danej sprawy a w szczególności wysokości świadczenia emerytalno-rentowego, mogą zachodzić takie sytuacje, iż wysokość emerytury lub renty przewyższać będzie kwotę należności za pobyt w DPS w takim stopniu, iż umożliwi potrącenie z niej tej należności w pełnej wysokości, w zgodzie z przepisami odrębnymi. Możliwe są jednak sytuacje, kiedy przepisy odrębne ograniczą wysokość dopuszczalnych potrąceń z emerytury lub renty w taki sposób, iż nie będzie możliwe potrącenie ustalonej decyzją należności za pobyt w domu pomocy społecznej w pełnej wysokości. Wówczas na osobie zobowiązanej do ponoszenia odpłatności ciążył będzie obowiązek uiszczenia powstałej różnicy pomiędzy kwotą należną, a kwotą potrącaną przez organ rentowo-emerytalny, z uwzględnieniem właściwych przepisów, bezpośrednio w kasie domu pomocy społecznej lub na jego rachunek.

W ocenie Sądu, w świetle zgromadzonego materiału dokumentacyjnego sprawy zakończonej wydaniem zaskarżonej decyzji, nie można zarzucić naruszenia prawa.

9

Ustawa z 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej ustala w art. 35 ust. 1 zasadę, że pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny. Miesięczną opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej osoby - tak jak skarżąca - pełnoletniej i posiadającej dochód, ustala się zgodnie z postanowieniami cytowanego art. 35 ust. 1 pkt 1 w wysokości 200% kwoty określonej w art. 4 ust. 1 pkt 1 (stanowiącej kryterium dochodowe osoby gospodarującej samotnie), opłata nie może być jednak wyższa niż 70% dochodu osoby przebywającej w domu pomocy społecznej. Według art. 2a ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej przez dochód rozumie się sumę miesięcznych dochodów bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Brak zatem podstaw do nieuwzględnienia w dochodzie J.S., uzyskiwanego przez nią dodatku dla sieroty zupełnej, który wszakże stanowi jej dochód. Pomimo stawianego w skardze zarzuty niewłaściwego ustalenia przez organ dochodu skarżącej, a w szczególności niemożności stosowania do obliczenia jej dochodu pojęcia "dochodu rodziny", skarżąca nie wskazuje, iżby organ błędnie ustalił status J.S. jako samotnie gospodarującej. Analiza obowiązujących w dacie orzekania przepisów wskazuje, iż pod pojęciem "dochodu rodziny" w przypadku osoby samotnie gospodarującej należało rozumieć jej dochód. Nie można także zgodzić się z zarzutem odwołania, wskazującym na konieczność dokonywania wykładni pojęcia "dochodu rodziny", dla potrzeb ustalania odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, w oparciu o przepisy obowiązującej w dacie orzekania przez organy ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. z 1998 r. Nr 120, póz. 787 z późn.zm.). Zawarta w art. 39a ust. 1 tej ustawy definicja "dochodu" ma bowiem zastosowanie jedynie do sytuacji prawnych objętych regulacją tej ustawy, czyli ustalenia prawa do dodatku mieszkaniowego. Ustawa o pomocy społecznej reguluje kompleksowo i samodzielnie zagadnienia związane z ustaleniem dochodu stanowiącego podstawę do rozważania przesłanek przyznania świadczeń z pomocy społecznej, ponadto w art. 35 ww. ustawy ustawodawca nie odesłał do odpowiedniego stosowania przepisów ww. ustawy .

Prawidłowo także organ drugiej instancji ustalił, iż na skutek zwiększenia dochodu J.S. przebywającej w domu pomocy społecznej od 1991 r., zaistniała potrzeba ustalenia należności z tytułu odpłatności za jej pobyt, zgodnie z treścią cytowanych wyżej przepisów. Skarżąca podnosi, iż uprzednio należność za pobyt była ustalona swoistym aktem wewnętrznym pismem- decyzją, zatem zaskarżona decyzja administracyjna oraz poprzedzając jej wydanie zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa. Na podstawie analizy akt sprawy brak jest podstaw do stwierdzenia, istnienia

10

w obrocie prawnym decyzji administracyjnej, w rozumieniu art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego w przedmiocie odpłatności za pobyt J.S. w domu pomocy społecznej, która uniemożliwiałaby w okolicznościach niniejszej sprawy wydanie decyzji ustalającej, zgodnie z obowiązującymi przepisami odpłatność, w wysokości zgodnej z norma przepisu art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej.

Z materiału dowodowego sprawy, a zwłaszcza z decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gorzowie Wlkp. [...] wynika, że w dacie orzekania przez organy, od dnia 1 czerwca 2000 r. renta wypłacana J. S. wraz z dodatkiem dla sieroty zupełnej wynosi po potrąceniu zaliczki na podatek dochodowy 644,07 zł. Z tytułu płatności za pobyt w domu pomocy społecznej, organ rentowy dokonuje potrącenia, kwoty 282,31 zł. Zatem łączny dochód J.S., w rozumieniu art. 35 ust. 1 pkt. 1 ustawy o pomocy społecznej, wynosi 644,07 zł. Opłata zaś za pobyt w domu pomocy społecznej ustalona została, w granicach przyznanego przez ustawodawcę uznania administracyjnego, w wysokości równej 70% tego dochodu na kwotę 450,85 zł (644,07 zł * 70% = 450,85 zł).

Nie są uzasadnione zarzuty skargi, iż przedmiotowa opłata została ustalona za omawiany okres w nieprawidłowej wysokości. Podkreślić tu trzeba, że podstawę ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej stanowią wyłącznie przepisy ustawy z o pomocy społecznej, które organy zastosowały właściwie, do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy. W szczególności nie można zgodzić się ze stanowiącą podstawę skargi tezą, iż przepis art. 35 ust. 2f ustawy o pomocy społecznej wyłącza bądź ogranicza stosowanie przepisu art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy, nakazując ograniczenie dopuszczalnych potrąceń ze świadczeń emerytalnych lub rentowych dokonywane przez organ rentowy. Kompetencja do prowadzenia domów pomocy społecznej jak i ustalania odpłatności za pobyt w takim domu, także częściowego lub całkowitego zwalniania z tej opłaty, nie należy do organów emerytalno-rentowych, lecz właściwych organów samorządowych. Nie mają w tym względzie zastosowania powołane w skardze przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a zwłaszcza art. 140 tej ustawy. Pogląd taki wyraził również Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 stycznia 2000 r. sygn. akt l SA 1083/1999 r.

W ocenie Sądu, nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego, wyrażonych w art. 6 i 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem organy orzekły podejmując wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej załatwienia,

11

zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Orzekając o odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej organy uwzględniły zarówno interes społeczny, wyrażający się w szczególności w częściowym pokryciu przez osobę korzystającą z tej specyficznej całodobowej, zinstytucjonalizowanej formy pomocy społecznej z uzyskiwanego przez nią dochodu, jak i interes strony. Należy bowiem podkreślić, iż rzeczywisty koszt pobytu J.S. w domu pomocy społecznej znacznie przekraczał, nie tylko ustaloną przez organ odpłatność za pobyt w tym domu (w wysokości 70 % jej dochodu), ale również miesięczny dochód skarżącej.

Z tych powodów, na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę należało oddalić.