Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 378/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 119 pkt. 2, art. 120, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Janina Antosiewicz Sędziowie sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) sędzia del. NSA Roman Ciąglewicz Protokolant sekretarz sądowy Magdalena Błaszczyk po rozpoznaniu w dniu 24 października 2012r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. G., A. G., B. G., J. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 września 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1412/11 w sprawie ze skargi A. G., A.G., B. G., J.G. na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia 25 maja 2011 r. nr BO9j-781-O-225/11 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 września 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1412/11 oddalił skargę A. G., A. G., B. G. i J. G. na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia 25 maja 2011 r., nr BO9J-781-0-225/11 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan faktyczny i ocenę prawną sprawy:

Decyzją z dnia 10 sierpnia 2010 r., nr IF/Viii/77242/309/10 Wojewoda Śląski ustalił na rzecz A. G., A. G., B. G. i J. G.o odszkodowanie w łącznej kwocie 1 517 984,00 złotych za przejęcie z mocy prawa własności nieruchomości położone w gminie Ł., obręb Ł., oznaczonej nr działek (...),(...),(...),(...),(...),(...)przeznaczonej pod budowę drogi ekspresowej S-69 oraz zobowiązał Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty ustalonego odszkodowania. Decyzja niniejsza doręczona została stronom, a wobec jej niezaskarżenia stała się ostateczna z dniem 26 sierpnia 2010 r.

Pismem z dnia 20 grudnia 2010 r. A.G., A.G., B. G. i J. G. złożyli zażalenie do Ministra Infrastruktury na bezczynność Wojewody Śląskiego w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość. Minister Infrastruktury postanowieniem z dnia 7 lutego 2011 r. uznał zażalenie za nieuzasadnione i wskazał, że w sprawie wydana została powyższa decyzja, którą Wojewoda Śląski orzekł o ustaleniu odszkodowania na rzecz A. G., A. G., B. G. i J. G..

Pismem z dnia 24 lutego 2011 r. A. G., A. G., B. G. i J. G. złożyli odwołanie od decyzji Wojewody Śląskiego z dnia 10 sierpnia 2011 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu podnieśli, że o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania dowiedzieli się dopiero z treści postanowienia Ministra Infrastruktury z dnia 7 lutego 2011 r. Brak swojej winy uzasadniali błędnym ustnym pouczeniem przez pracowników organu administracji, zgodnie z którym w sprawie miała zostać wydana odrębna decyzja w przedmiocie odszkodowania powiększonego o kwotę równą 5% wartości nieruchomości zgodnie z art. 18 ust. 1e ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych.

Postanowieniem z dnia 25 maja 2011 r. Minister Infrastruktury odmówił wnioskodawcom przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji odszkodowawczej z dnia 10 sierpnia 2010 r. Powołując art. 58 § 1 k.p.a. organ wskazał, że brak jest podstaw do przywrócenia terminu, gdyż nie zostały spełnione wszystkie przesłanki wynikające z tego przepisu. Zdaniem organu wnioskodawcy nie wykazali braku swojej winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności, gdyż decyzja od której wnoszą odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu zawierała prawidłowe pouczenie o sposobie oraz terminie jej zaskarżenia i została doręczona stronom w sposób prawidłowy. Ponadto strony nie wykazały, aby w sprawie zaszły przeszkody uniemożliwiające im wniesienie odwołania.

Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli A. G., A.G., B. G. i J. G. zarzucając organowi rażące naruszenie prawa połączone z błędem w ustaleniach faktycznych, a w szczególności art. 58 k.p.a. polegające na przyjęciu, że nie zachodzą podstawy do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, podczas gdy uchybili oni terminowi bez swojej winy, z powodu błędnego pouczenia i nie dość precyzyjnej treści uzasadnienia decyzji Wojewody Śląskiego z dnia 10 sierpnia 2010 r.

Odpowiadając na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 w związku z art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia 25 maja 2011 r. odmawiające przywrócenia A. G., A. G., B. G. i J. G., terminu do złożenia odwołania od decyzji Wojewody Śląskiego z dnia 10 sierpnia 2010 r., ustalającej odszkodowanie za przejęcie z mocy prawa na własność Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości położonej w gminie Ł., obręb Ł.. Sąd pierwszej instancji podniósł, że w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia organ wskazał na treść art. 58 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji przywraca termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli ten uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść natomiast w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Przywrócenie terminu do wniesienia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne. Przy czym wszystkie wymienione w ww. przepisie przesłanki muszą być spełnione łącznie.

Odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uzasadniona zostala oceną, że złożony przez A.G., A. G., B. G. i J.G. wniosek nie spełnia jednej z przesłanek warunkujących prawo do przywrócenia terminu, a mianowicie wnioskodawcy nie udowodnili braku swojej winy w uchybieniu terminu.

Sąd wyjaśnił, że zarówno w orzecznictwie jak i w doktrynie przyjmuje się, iż o braku winy zainteresowanego podmiotu w zachowaniu terminu można mówić jedynie w sytuacji, gdy zainteresowany podmiot działał z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej. Również zdaniem Sądu podnoszone przez skarżących okoliczności nie mogą stanowić o przywróceniu im terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 10 sierpnia 2010 r. Strona nie może bowiem tłumaczyć się błędnym przekonaniem wywołanym na skutek "ustnego" pouczenia przez pracowników organu, gdy kwestionowana przez stronę decyzja Wojewody Śląskiego zawiera wyraźne pouczenie w zakresie trybu i terminu złożenia odwołania. Sąd zauważył, że w uzasadnieniu decyzji odszkodowawczej z dnia 10 sierpnia 2010 r. organ wyraźnie wskazał, że art. 18 ust. 1e powołanej ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. nie ma w niniejszej sprawie zastosowania, wyjaśniając jednocześnie przyczynę tego stanu rzeczy, nie można więc przyjąć, że skarżący zostali wprowadzeni w błąd co do tej kwestii. Powyższe oznacza zdaniem Sądu, że strony nie uprawdopodobniły, iż niezachowanie terminu do złożenia środka odwoławczego od decyzji z 10 sierpnia 2010 r. nastąpiło w okolicznościach przez nie niezawionionych. Tym samym postanowienie Ministra Infrastruktury odmawiające przywrócenia uchybionego terminu odpowiada prawu, a zarzut naruszenia przez organ art. 58 § 1 k.p.a. nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 września 2011 r. wnieśli A. G., A.G., B. G. i J. G., reprezentowani przez adwokata Grzegorza Ormana. Zaskarżając wyrok w całości zarzucili:

1) rażące naruszenie przepisów prawa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:

– art. 151 w zw. z art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a. w zw. z art. 58 k.p.a. polegające na przyjęciu, że nie zachodzą podstawy do przywrócenia skarżącym terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody Śląskiego z dnia 10 sierpnia 2010 r., podczas gdy zważywszy na okoliczności, a w szczególności na fakt, że skarżący uchybili terminowi do wniesienia skargi bez swojej winy, ponieważ z powodu błędnego pouczenia i nie dość precyzyjnej treści decyzji byli do dnia 18 lutego 2011 r. w błędnym przekonaniu, że ich wniosek o powiększenie kwoty odszkodowania o 5% zgodnie z art. 18 ust. 1e ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. nie został rozpoznany, (na które to okoliczności zaoferowane zostały dowody, których organ administracji nie przeprowadził) zachodzą podstawy do przywrócenia im terminu do złożenia odwołania.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz zasądzenie kosztów postępowania, w szczególności kosztów zastępstwa adwokackiego według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono treść decyzji Ministra Infrastruktury z dnia 25 maja 2011 r., zacytowano skargę i uzasadnienie zaskarżonego wyroku, a następnie w końcowej części motywów skargi kasacyjnej przedstawiono uzasadnienie podniesionych w niej zarzutów sprowadzające się do stwierdzenia, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dopuścił się rażącego naruszenia przepisów prawa, które miało istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Zdaniem skarżących wadliwość postanowienia jest spowodowana zaniechaniem przeprowadzenia przez organ administracji koniecznego postępowania na okoliczność braku winy w uchybieniu terminowi. W tym zakresie zachodzi sprzeczność postępowania z prawem albowiem nie przeprowadzono koniecznego zaoferowanego przez skarżących postępowania w tym zakresie. Dopiero wyjaśnienie treści i charakteru pouczeń w oparciu o zaoferowane przez skarżących dowody – niedokonane przez organ administracji i nieuznane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny za rażące naruszenie prawa – może prowadzić do prawidłowego rozstrzygnięcia. Skarżący z powodu błędnego ustnego pouczenia pozostawali w błędnym przekonaniu, że prowadzone są prace w przedmiocie powiększenia odszkodowania o kwotę równą 5% wartości nieruchomości i z tego powodu nie wnieśli w terminie odwołania i skarżyli bezczynność organu administracji.

Naczelny Sad Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Wobec tego, że w sprawie nie wystąpił żadna z enumeratywnie wyliczonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego Naczelny Sąd Administracyjny związany był w sprawie zarzutami podniesionymi przez skarżących.

Na wstępie stwierdzić trzeba, że skarga kasacyjna nie w pełni odpowiada w zakresie jej sformułowania wymogom określonym dla tego pisma w art. 176 p.p.s.a. Postawiony w tej skardze został – w oparciu o art. 174 pkt 1 i 2 tej ustawy – zarzut rażącego naruszenia przepisów prawa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, który dotyczył uchybienia art. 151 w zw. z art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 58 k.p.a. poprzez przyjęcie, że nie zachodzą podstawy do przywrócenia skarżącym terminu do wniesienia odwołania.

Jeśli chodzi o zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, które w przypadku skargi kasacyjnej winny odnosić się do przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i które powinny być rozpoznane w pierwszej kolejności – stwierdzić należy, że nie zostały one w skardze kasacyjnej bliżej sprecyzowane i uzasadnione. Nie wiadomo więc w jaki sposób – zdaniem skarżących – Sąd pierwszej instancji uchybił art. 151 w zw. z art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, o co wnosił organ w odpowiedzi na skargę i czemu nie sprzeciwił się w trybie określonym w art. 119 pkt 2 p.p.s.a. pełnomocnik skarżących nie uchybiało powyższym przepisom. Chociaż w uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, że organ administracji zaniechał przeprowadzenia koniecznego postępowania dowodowego na okoliczność braku winy skarżących w uchybieniu terminowi, a Sąd nie uznał tego za rażące naruszenie prawa, to nie sformułowano w tym względzie żadnego konkretnego zarzutu, który mógłby być rozpoznany w postępowaniu kasacyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej i nie jest uprawniony do formułowania w zastępstwie strony skarżącej zarzutów kasacyjnych. Sąd ten może ocenić zaskarżone orzeczenie wyłącznie w odniesieniu do skonkretyzowanych przez stronę zarzutów.

W takiej sytuacji uznać należało stan faktyczny sprawy ustalony w postępowaniu administracyjnym i zaakceptowany przez Sąd w zaskarżonym wyroku za miarodajny dla jej rozstrzygnięcia.

Treść pouczenia zawartego w decyzji Wojewody Śląskiego z dnia 10 sierpnia 2010 r. jest prawidłowa i brak jest jakichkolwiek podstaw, by twierdzić, że pouczenie to jest błędne i nie dość precyzyjne. Decyzja ta doręczona została B. G. 10 sierpnia 2011 r., A. G., J.G. i A. G. w dniu 11 sierpnia 2011 r. W świetle materiału znajdującego się w aktach sprawy, w oparciu o które to akta wydawany jest wyrok (art. 133 § 1 p.p.s.a.) nie budzi żadnych wątpliwości, że Minister Infrastruktury prawidłowo uznał w zaskarżonej decyzji, że nikt ze skarżących nie wykazał, że uchybienie w zakresie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło z przyczyn niezależnych od osób zainteresowanych. Tylko zaś w przypadku, gdy zainteresowany uprawdopodobni, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy i spełnione zostały pozostałe przesłanki wymienione w art. 58 § 1 i 2 k.p.a. organ obowiązany jest uwzględnić prośbę zainteresowanego. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie przesłanki takie nie wystąpiły Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie uznał, że Minister Infrastruktury prawidłowo zastosował omawiany przepis i w konsekwencji oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.