Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 107/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-07-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1, art. 15, art. 97 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2009 nr 189 poz 1472
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej1) - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Sędzia WSA - Beata Krajewska, Protokolant - ref. staż. Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2012 r. sprawy ze skargi Z. Z. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej oraz wydalenia z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. A. G. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę 295, 20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) oraz tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55, 20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy).


UZASADNIENIE

Z. Z., obywatel [...] deklarujący narodowość [...] (zwany dalej: skarżącym), złożył 14 sierpnia 2010 r. wniosek o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej. Wnioskiem tym objęta została również jego małżonka – A. Y. oraz troje małoletnich dzieci. Jako podstawę wnioskowania o udzielenie w Polsce ochrony, skarżący wskazał obawę o życie swoje i członków rodziny związaną z faktem, iż w [...] do 2002 r. był zatrzymywany i bity przez funkcjonariuszy siłowych, a także przez nich nachodzony i okradany. Skarżący nie brał natomiast udziału w żadnym konflikcie zbrojnym, nie należał do żadnej partii czy innej organizacji, nie był też nigdy aresztowany ani sądzony. Skarżący nie miał żadnych problemów z przekroczeniem granicy [...] (z [...]), co nastąpiło 12 sierpnia 2010 r.

Skarżący podczas przesłuchania statusowego z 28 sierpnia 2010 r. zeznał, że do Polski przyjechał z [...] (gdzie zamieszkiwał od 2002 r.), w związku z faktem, iż po obaleniu prezydenta [...] wiosną 2010 r., zaczęło dochodzić do aktów przemocy ze strony [...] wobec przedstawicieli innych narodowości. Skarżący wskazał, że przez wcześniejszych 8 lat zamieszkiwania w tym kraju, nie miał żadnych problemów ze strony władz ani miejscowej ludności. Prowadził w [...] własną działalność gospodarczą (warsztat samochodowy), od dochodów z której płacił podatki, dzieci uczęszczały do szkoły. Skarżący wskazał jednocześnie, iż nie mógł wrócić z [...] do Rosji, gdyż w rodzinnej [...] poszukiwany jest przez funkcjonariuszy organów ścigania, którzy dowiedziawszy się o zamiarze jego przyjazdu w 2009 r. do [...], zaczęli nachodzić jego krewnych i wypytywać o niego. Ponadto zeznał, iż jego wyjazd z [...]do [...] także był spowodowany zagrożeniem ze strony struktur siłowych, których funkcjonariusze zaczęli go poszukiwać w 2002 r., co mogło mieć związek z udzielaniem przez niego wsparcia bojownikom w trakcie obu konfliktów, polegającym na dostarczaniu jedzenia i przewożeniu rannych. Skarżący został wtedy ostrzeżony przez swoją siostrę – M. H., która zajmowała wysokie stanowisko w administracji miejscowości [...], iż nie będzie mogła mu więcej pomóc, w przypadku gdy zostanie zatrzymany (wcześniej, w latach 1999 - 2001 był zatrzymywany podczas zaczystek i poddawany przemocy, jednakże pokrewieństwo z siostrą powodowało, iż był szybko uwalniany, lub nawet funkcjonariusze omijali jego dom), tak jak nie mogła uratować własnego zięcia i jego ojca, których pod koniec 2001 r. uprowadzili z domu i zastrzelili zamaskowani funkcjonariusze siłowi. Przebywając w [...], skarżący z małżonką wyrobili w rosyjskiej ambasadzie paszporty zagraniczne sobie (w 2007 r.) i dzieciom (w 2008 r.). Skarżący wskazał, że paszporty były im potrzebne do wyjazdu z [...], gdyż nie chce zamieszkiwać w swym kraju ani wśród [...].

Skarżący 21 października 2010 r. złożył wniosek o ponowne przesłuchanie twierdząc, iż podczas przesłuchania z 23 sierpnia 2010 r., nie zaprotokołowano szeregu wskazanych przez niego okoliczności, istotnych dla rozpatrzenia sprawy. W szczególności pominięte miało zostać, iż dotykające go w [...] prześladowania wynikały z faktu zatrudnienia jego siostry w [...] administracji republiki. Skarżący wskazał, iż pomiędzy nim a siostrą istniał konflikt na tle politycznym i narodowościowym, gdyż siostra kazała mu podjąć działalność [...] czyli na szkodą osobom narodowości [...], czego odmówił. Skarżący wyraził przekonanie, że odmowa ta była równoznaczna z wydaniem nań wyroku śmierci przez [...] i współpracujących z nimi [...]. Wskazał przy tym, iż jego ojciec został pobity ze skutkiem śmiertelnym za to, że odważył się skrytykować swoją córkę za jej [...] działalność. Ponadto stwierdził, że zagrożony był również ze strony mieszkańców jego miejscowości, grożących mu śmiercią za działalność siostry, za którą ponosił w ich mniemaniu odpowiedzialność.

Organ przeprowadził 02 listopada 2010 r. ponowne przesłuchanie skarżącego, w czynności tej uczestniczył psycholog. W trakcie przesłuchania skarżący zeznał, iż jego przyjazd z [...] do Polski spowodowany był faktem, iż po obaleniu prezydenta [...] w kraju zapanował bałagan i miejscowi przestępcy zaczęli nachodzić jego warsztat, chcąc go przejąć. Aby nie dopuścić do utraty majątku, zakładając nieskuteczność ochrony ze strony lokalnych organów ścigania, sprzedał całe wyposażenie warsztatu i z rodziną wyjechał z kraju. Wskazał również, że w [...] on i jego rodzina – z powodu swej narodowości – byli przez [...] znieważani, zaś w szkole nauczyciele źle odnosili się do jego dzieci. Skarżący stwierdził natomiast, iż do [...] udał się w 2002 r. w związku z obawą przed represjami w kraju pochodzenia. Od 1991 r. był bowiem zwolennikiem [...] niepodległości, działał też w partii stronników [...], której nazwy jednak nie potrafił wskazać. Uczestniczył w obu konfliktach w [...], a także wspierał [...] w [...]. Podczas pierwszej wojny wspomagał bojowników przewożąc rannych i broń. Od 1998 r. przewoził broń i pieniądze od premiera [...] dla [...] . Podczas drugiej wojny w [...] (do końca 1999 r.) uczestniczył w starciach zbrojnych z siłami federalnymi. Z tego powodu od 2002 r. był zagrożony przez funkcjonariuszy struktur siłowych, o czym uprzedziła go siostra (będąca wówczas szefem administracji wsi [...]), wskazując przy tym, że powinien wyjechać z [...], gdyż jeśli coś złego mu się stanie, to nie będzie mogła mu już pomóc (we wcześniejszym okresie wstawiennictwo siostry pomagało mu gdy był zatrzymywany w trakcie zaczystek). Skarżący wskazał również, iż w 2000 r. siostra proponowała mu, aby wstąpił do służby w prorosyjskiej milicji. Pomimo, że tego nie uczynił, nie miał przez to żadnych problemów, jedynie siostra zaczęła się do niego gorzej odnosić. Zeznał też, że jesienią 2000 r. jego ojciec za uderzenie swej córki laską i nazwanie jej rosyjską prostytutką został pobity przez żołnierzy rosyjskich, wskutek czego podupadł na zdrowiu i zmarł rok później, w październiku 2001 r. Pokrewieństwo z M. H. skutkowało dla skarżącego również tym, iż sąsiedzi, którzy początkowo chcieli, aby jego siostra pracowała w prorosyjskiej administracji, później mieli do niego pretensje, że członkowie innych rodzin są zabierani przez funkcjonariuszy siłowych, podczas gdy jego rodzinę zatrzymania omijają. Skarżący wskazał, że powodem, dla którego nie mógł wrócić w 2010 r. z [...] do [...], był fakt, iż w [...] jego osobą zaczęli się interesować (wypytywać o niego) nieznani ludzie, mogący być funkcjonariuszami organów ścigania lub osobami chcącymi się na nim zemścić za działalność M. H., obwinianej o zaginięcie bez wieści kilku mieszkańców wsi.

Ponadto organ 7 marca 2011 r. przesłuchał żonę skarżącego A. Y., która zeznała, że wyjechała z rodziną z [...], gdyż po obaleniu prezydenta [...] panował tam chaos i miały miejsca napaści na przedstawicieli mniejszości etnicznych, jak również ze względu na fakt, iż jacyś ludzie odebrali jej mężowi warsztat. Jako powód wyjazdu z [...] do [...], wskazała niestabilną sytuację w zamieszkiwanej przez nią republice oraz fakt, że jej mąż pomagał bojownikom w okresie pierwszej wojny w [...], przez co groziły mu represje, przed którymi nie była w stanie uchronić go nawet jego siostra, będąca wówczas szefem administracji [...], która wcześniej pomagała mu w przypadku zatrzymań podczas zaczystek. Uzasadniając natomiast niemożność powrotu z [...] do kraju pochodzenia, zeznała, że w [...] jej mąż jest poszukiwany przez bliżej nieokreślone osoby. Z jej zeznań wynika również, że nie miała ona żadnych "własnych" powodów wyjazdu z [...], wszystkie były związane z osobą jej małżonka.

Organ 29 czerwca 2011 r. uzyskał informację (por. wydruki z oficjalnych stron internetowych administracji [...] rejonu - akta, str. 199-200), iż niejaka M. H. M. jest w chwili obecnej zastępcą szefa administracji [...] rejonu [...] i jednocześnie zarządzającym sprawami tejże administracji. Oprócz przedstawionych powyżej dowodów, organ zgromadził również materiały opisujące sytuację panującą w kraju pochodzenia skarżącego oraz informacje odnośnie sytuacji diaspory [...] w [...].

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] lipca 2011 r. nr [...] – wydaną na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 1 i art. 48 ust. 2 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2009 r. Nr 189, poz. 1472 ze zm.; zwaną dalej: ustawą o ochronie) – odmówił skarżącemu nadania statusu uchodźcy, odmówił udzielania ochrony uzupełniającej i orzekł o jej wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. Decyzję objęcie zostali także członkowie rodziny skarżącego.

Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie, w którym wnosił o uchylenie decyzji w całości i udzielenie skarżącemu ochrony międzynarodowej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Następnie przesłał dwa oświadczenia skarżącego oraz [...], który oświadczył, że widział skarżącego w mundurze uczestniczącego obu wojnach [...].

Rada do Spraw Uchodźców decyzją z 7 listopada 2011 r. – wydaną na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 1 pkt 1, art. 48 ust. 2 i art. 89p ust. 1 ustawy o ochronie oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; zwanej dalej: k.p.a.) – utrzymała w mocy decyzję organu I instancji.

W motywach rozstrzygnięcia Rada podzieliła stanowisko organu I instancji, że skarżący nie spełnia przesłanek określonych w art. 13 ustawy o ochronie, uzasadniających nadanie statusu uchodźcy, przesłanek udzielenia ochrony uzupełniającej oraz nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. Rada podkreśliła, że cudzoziemcowi może zostać nadany w Polsce status uchodźcy, jeżeli istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem go w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej i z tego powodu nie może lub nie chce korzystać z ochrony w kraju pochodzenia. Ustawa zawiera więc zamknięty katalog przyczyn, które uzasadniają nadanie statusu uchodźcy - nie obejmuje on ofiar wojen, napiętej sytuacji w kraju pochodzenia, klęsk żywiołowych, głodu, sytuacji rodzinnej, braku pracy i możliwości nauki, czy biedy. Zdaniem Rady skarżący nie wykazał faktów czy okoliczności, które mogłyby uzasadniać jego obawę przez indywidualnym prześladowaniem, a w związku z tym brak jest wiarygodnych przesłanek, by twierdzić, że władze państwowe podejmowały lub mogłyby podejmować wobec niego krzywdzące działania z powodu jego rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub przekonań politycznych.

Rada odnosząc się do całokształtu materiału dowodowego, uznała skarżącego za osobę niewiarygodną i przedstawiła następujące wątpliwości z tym związane:

Po pierwsze, skarżący w toku postępowania rozbudowuje swoje zeznania o kolejne elementy, przeczące jego wcześniejszym zeznaniom, ale eskalujące jego domniemane problemy i ich potencjalne przyczyny. We wniosku statusowym skarżący stwierdza, że nie brał udziału w działaniach wojennych ani nie wspomina o żadnej pomocy bojownikom, w czasie pierwszego przesłuchania statusowego oświadcza, że pomagał bojownikom dając im jedzenie i czasami przewożąc rannych, podczas, gdy podczas kolejnego przesłuchania stwierdza, że oprócz aktywnego pomagania bojownikom brał również zbrojny udział w początkowej fazie II wojny, jak również przemycał w latach 1998 - 1999 broń i pieniądze dla [...] od Premiera [...]. Taka rozbudowa zeznań w toku postępowania statusowego w kierunku pełniejszego spełniania wymagań statusowych, niepoparta żadnym racjonalnym wytłumaczeniem zmiany zeznań oraz żadnymi dowodami powoduje, że takie zeznania są niewiarygodne i nie mogą być uznane przez Radę.

Po drugie – małżonka skarżącego potwierdziła jedynie pomaganie bojownikom w czasie [...] wojny [...], nie potwierdzając tym samym pozostałych zeznań skarżącego.

Po trzecie – skarżący twierdzi, że działał w partii stronników [...], ale nie jest w stanie podać nazwy stronnictwa ani nie deklarował takiego udziału we wniosku statusowym, co powoduje gołosłowność i niewiarygodność takich oświadczeń.

Po czwarte – podczas pierwszego przesłuchania skarżący stwierdza, że przez 8 lat pobytu w [...] nie miał tam żadnych problemów a w czasie kolejnego przesłuchania zeznał, że on i jego rodzina byli tam często znieważani i gorzej traktowani. Stwierdził również, że wyjazd z [...] spowodowany był zamieszkami na tle etnicznym, gdyż [...] zabijali osoby innych narodowości, gdy z opracowań wynika, że do zamieszek na tle narodowościowym dochodziło wyłącznie między [...] i [...]. Dowodzi to kolejnej eskalacji zeznań i problemów w toku postępowania, podważających ich wiarygodność.

Po piąte – niewiarygodne są również zeznania skarżącego dotyczące ewentualnych problemów wynikających z faktu zajmowania przez jego siostrę wysokiego stanowiska w strukturach państwa, gdyż raz obawia się siostry a innym razem obcych osób mających się za działalność siostry mścić, co jest tym mniej wiarygodne, że sama siostra nie wyjechała z [...] i dalej pełni tam swoją funkcję. Taka sprzeczność powodów wyjazdu podważa ich wiarygodność, szczególnie gdy skarżący swoje obawy uzasadnia w sposób nielogiczny i niewiarygodny, stwierdzając, że przyczyną jego wyjazdu z [...] był konflikt na tle politycznym i narodowościowym z jego siostrą, a także wydanie na niego wyroku śmierci za odmowę podjęcia nakazanej mu przez siostrę działalności [...].

Z uwagi na powyższe Rada uznała za niewiarygodne zeznania skarżącego w zakresie opisywanych przez niego zagrożeń. Nie można uznać, że brał on udział w działaniach wojennych ani, że istnieją jakiekolwiek realne zagrożenia dla niego w związku z działalnością jego siostry. Rada uznała za uprawdopodobnione udzielanie pomocy bojownikom w czasie pierwszej wojny [...], gdyż nie przeczą temu zeznania we wniosku statusowym (choć i faktu tego nie potwierdzają) oraz potwierdza to małżonka skarżącego. Niemniej jednak pomaganie bojownikom [...] w czasie wojny było działaniem powszechnym w tym czasie i nie wiąże się obecnie z negatywnymi konsekwencjami ze strony władz [...], które amnestią objęły nawet bojowników z tego okresu. Dlatego nie można uznać, że z tego powodu mogłyby grozić skarżącemu jakiekolwiek negatywne konsekwencje.

Rada odnosząc się do wyjazdu z [...] przypomniała, iż obawy przedstawione przez skarżącego i opisy jego problemów w tym kraju przeczyły sobie i nie zgadzały się z powszechnie dostępnymi i udokumentowanymi w opracowaniu informacjami o sytuacji w tym kraju. Są to okoliczności w postępowaniu obojętne, gdyż krajem skarżącego nie jest [...] a [...].

Rada odnosząc się do obaw związanych z działalnością jego siostry, uznała je za niewiarygodne i sztucznie wyolbrzymiane. Siostra skarżącego funkcjonuje w [...], wobec czego nie można uznać, że skoro ona nie ma problemów, takie problemy miałby jej brat. Z drugiej strony niewiarygodne są zeznania jakoby miano wydać na skarżącego wyrok śmierci za odmowę siostrze działania w strukturach [...], szczególnie, że te okoliczności pojawiły się na dalszym etapie postępowania w ramach eskalacji zeznań.

Rada odmówiła również mocy dowodowej oświadczeniu wiceprezesa [...] stowarzyszenia "[...]" w [...] oraz [...], ponieważ oba dokumenty nie mogą mieć mocy dowodowej ze względu to, iż przeczą one części zeznań złożonych przez samego skarżącego. Rada wskazała, że drugi z dokumentów zawiera oświadczenie o tym, że skarżący walczył zarówno w pierwszej jak i drugiej wojnie [...], czego nie zeznał nigdy sam skarżący. Rada wyjaśniła, że osoby narodowości [...] chętnie poświadczają sobie wszelkie okoliczności ze względu na dużą solidarności między nimi, co powoduje, że zeznania takie są niewiarygodne i nie mogą mieć mocy dowodowej. Z powyższych powodów zbędne jest powoływanie na świadka A.A. D., o co wnosił skarżący.

Rada odniosła się do sytuacji w kraju pochodzenia i wskazała, iż źródła międzynarodowe nie wskazują na takie pogorszenie się sytuacji w [...] w ostatnim czasie, które miałoby skutkować koniecznością udzielania ochrony międzynarodowej wszystkim osobom narodowości [...]. Naruszenia praw człowieka wprawdzie mają miejsce, ale dotyczą one indywidualnie wskazanych osób, a nie ogółu ludności. Sama sytuacja w [...] nie może być przeto przesłanką do nadania skarżącemu statusu uchodźcy, w sytuacji nie wykazania jakichkolwiek zagrożeń związanych z jego indywidualną sytuacją.

Rada zauważyła także, że fakt posiadania zagranicznego paszportu oraz swobodne przekroczenie granicy świadczy o niezasadności obawy skarżącego przed zatrzymaniem i prześladowaniem w razie powrotu do kraju. Tym bardziej, że skarżący z jednej strony stwierdza, że został na niego wydany w [...] wyrok śmierci, a z drugiej strony korzysta z pomocy władz tego kraju wyrabiając sobie paszport w 2007 r.

Odnosząc się do nieudzielenia skarżącemu ochrony uzupełniającej, Rada stwierdziła, że nie występują realne przesłanki określone w przepisie art. 15 ustawy o ochronie wskazujące na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez: 1. orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, 2. tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, 3. poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego.

Skarżący nie oświadczył bowiem w toku procedury statusowej, by orzeczono wobec niego karę śmierci lub groziło mu wykonanie egzekucji. Nie powołał się również na realnie grożące mu tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie. Nigdy nie był on ścigany ani poszukiwany przez podmioty sprawujące władzę w kraju pochodzenia, [...] opuścił legalnie i bez problemu. Nie ma żadnych przesłanek wskazujących na zindywidualizowane, rzeczywiste ryzyko doznania krzywdy przez skarżącego. Rada podkreśliła, że w [...] osoby narodowości [...] nie są prześladowane ze względu na swoje pochodzenie czy religię, a problemy ludności lokalnej nie wynikają z narodowości czy wyznania, ale trudnej sytuacji w całym regionie zakaukaskim. Dlatego analiza materiału dowodowego nie wskazuje na żadne zindywidualizowane zagrożenie dla skarżącego, a z pewnością obecnie nie można mówić o tym, by w [...] miało miejsce powszechne stosowanie przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego. Rada dodała, że jeżeli sytuacja w [...] jest dla skarżącego nie do zniesienia, to może zamieszkać w innej części [...], co nie we wszystkich częściach kraju jest proste, ale co jest możliwe i na co wskazuje opracowanie dołączone do akt sprawy przez organ I instancji ok. kilkuset tysięcy [...] zamieszkuje poza [...] (tylko w [...] żyje ok. 100 tys.).

Ponadto Rada uznała, że skarżący nie spełnia również przesłanek udzielenia zgody na pobyt tolerowany, gdyż w sprawie skarżącego nie można mówić o sytuacji, w której jego wydalenie: 1. mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej; 2. naruszałoby prawo do życia rodzinnego.

Zgromadzony materiał dowodowy świadczy o tym, że skarżący nie spełnia żadnej z przesłanek udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Deportacja skarżącego do kraju pochodzenia nie zagrażałaby w jakimkolwiek stopniu podstawowym prawom człowieka, przez co nie spełnia on przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany.

W skardze z 22 grudnia 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Rady. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1. istotne naruszenie art. 13 ust. 1, art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie w zw. z art. 15 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wobec przyjęcia, że nie zachodzą przesłanki do nadania mi statusu uchodźcy oraz iż po stronie skarżącego nie istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem; jak również stanowi to naruszenie art. 15, art. 20 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie poprzez błędną wykładnie i niewłaściwe zastosowanie, wobec przyjęcia, że skarżący nie spełnia przesłanek do udzielenia ochrony uzupełniającej, a także stanowi to naruszenie art. 97 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 48 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, wobec przyjęcia, że skarżący nie spełnia przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany;

2. art. 97 ust. 1 pkt 1a ustawy o ochronie poprzez nieuwzględnienie okoliczności, że wydalenie jego rodziny z terytorium Polski będzie naruszało prawa jego dzieci określone w Konwencji o prawach dziecka, w stopniu istotnie zagrażającym ich rozwojowi psychofizycznemu, a także naruszałoby prawo do życia rodzinnego, w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności;

3. art. 97 ust. 1 pkt. 1 ustawy o ochronie, poprzez błędne ustalenie okoliczności dotyczących sytuacji w kraju mojego pochodzenia, tj. faktu, iż wydalenie skarżącego z terytorium RP mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby moje prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mogłabym zostać poddana torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu;

4. art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 7, art. 8, art. 9, art. 77, art. 86 k.p.a., poprzez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, wydanie rozstrzygnięcia z pominięciem słusznego interesu strony, poczynienie ustaleń dotyczących sytuacji pozwanego z naruszeniem przepisów wymagających wszechstronnej oceny materiału dowodowego niewyczerpujące zebranie dowodów umożliwiających podjęcie decyzji w sprawie;

5. art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów.

W uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił, że Rada w treści zaskarżonej decyzji pominęła to, że dzieci skarżącego uczęszczają do polskich szkół z dobrymi wynikami w nauce o czym świadczą świadectwa szkolne. Utrzymują tu dobre zażyłe kontakty z rówieśnikami i ich wydalenie byłoby szokiem dla nich, zważywszy, że nie są niczemu winne. Zarzucił także nie wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy poprzez pominięcie przeprowadzania dowodu z przesłuchania A.A. D., który ma wkrótce przyjechać do Polski. Zarzucił także, że Rada błędnie podzieliła opinię organu I instancji o niewiarygodności oświadczenia wiceprezesa [...] stowarzyszenia [...].

W odpowiedzi na skargę Rada wniosła o oddalenie skargi i podniosła argumenty zbieżne z motywami zwartymi zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga nie zasadna.

W myśl art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie – cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Zgodnie z art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie – cudzoziemcowi odmawia się nadania statusu uchodźcy, jeżeli nie istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem w kraju pochodzenia.

Należy przy tym podkreślić, że w świetle powołanego przepisu art. 13 ustawy o ochronie, nadanie statusu uchodźcy warunkowane jest wykazaniem przez cudzoziemca, że żywi on "uzasadnioną obawę" przed prześladowaniem z określonych w ustawie powodów. W konsekwencji oznacza to, że osoba ubiegająca się o status uchodźcy winna w sposób nie budzący wątpliwości zasadność tej obawy wykazać. W tym względzie nie wystarcza jedynie subiektywne przekonanie, lecz obawa musi być w pewien sposób zobiektywizowana poprzez odniesienie jej do realiów występujących w kraju pochodzenia osoby ubiegającej się o nadanie jej statusu uchodźcy. Dopiero na tym tle można dokonać właściwej oceny, czy dana osoba ubiegająca się o status uchodźcy rzeczywiście może obawiać się prześladowań ze strony własnego państwa.

Wymienione w art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie przesłanki uznania cudzoziemca za uchodźcę nie zachodzą w sprawie niniejszej. Przede wszystkim Sąd stwierdza, że ustalenia faktyczne dokonane w sprawie są prawidłowe. Organy działające w sprawie należycie przeanalizowały ten materiał faktyczny, wyciągnęły logiczne wnioski i orzekły zgodnie z obowiązującym prawem. Na materiał dowodowy w sprawie składają się przede wszystkim wypowiedzi skarżącego, zeznania jego małżonki oraz materiały dotyczące kraju pochodzenia szczegółowo wymienione w uzasadnieniu pierwszej decyzji, przyjęte do rozstrzygnięcia drugoinstancyjnego akceptującego i potwierdzającego ustalenie pierwszego postępowania.

Sąd zauważył, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że w przypadku skarżącego nie zachodzą ustawowe przesłanki uzasadniające nadanie statusu uchodźcy, udzielenie ochrony uzupełniającej, bądź udzielenie zgody na pobyt tolerowany.

Sąd podziela dokonane przez organy ustalenia, które złożyły się na odmowę uznania skarżącego za osobę wiarygodną. Za taką ocenę przemawia to, że skarżący w toku postępowania rozbudowywał swoje zeznania o kolejne elementy, przeczące jego wcześniejszym zeznaniom, ale eskalujące jego domniemane problemy i ich potencjalne przyczyny. We wniosku statusowym skarżący stwierdził, że nie brał udziału w działaniach wojennych ani nie wspominał o żadnej pomocy bojownikom, w czasie pierwszego przesłuchania statusowego oświadczył, że pomagał bojownikom dając im jedzenie i czasami przewożąc rannych, podczas, gdy podczas kolejnego przesłuchania stwierdza, że oprócz aktywnego pomagania bojownikom brał również zbrojny udział w początkowej fazie [...] wojny, jak również przemycał w latach 1998 - 1999 broń i pieniądze dla [...] od Premiera [...]. Zasadnie organy podniosły, że taka rozbudowa zeznań w toku postępowania statusowego w kierunku pełniejszego spełniania wymagań statusowych, niepoparta żadnym racjonalnym wytłumaczeniem zmiany zeznań oraz żadnymi dowodami, powoduje, że takie zeznania są niewiarygodne i nie mogą być uznane przez organy. Dalej małżonka skarżącego potwierdziła jedynie pomaganie bojownikom w czasie [...] wojny [...], nie potwierdzając tym samym pozostałych jego zeznań. Skarżący twierdzi, że działał w partii stronników [...], ale nie był w stanie podać nazwy stronnictwa ani nie deklarował takiego udziału we wniosku statusowym, co powoduje gołosłowność i niewiarygodność takich oświadczeń. Skarżący podczas pierwszego przesłuchania stwierdził, że przez 8 lat pobytu w [...] nie miał tam żadnych problemów, a w czasie kolejnego przesłuchania zeznał, że on i jego rodzina byli tam często znieważani i gorzej traktowani. Stwierdził również, że wyjazd z [...] spowodowany był zamieszkami na tle etnicznym, gdyż [...] zabijali osoby innych narodowości, gdy z opracowań znajdujących się w aktach sprawy wynika, że do zamieszek na tle narodowościowym dochodziło wyłącznie między [...] i [...], co także dowodzi kolejnej eskalacji zeznań i problemów w toku postępowania, podważających ich wiarygodność.

Niewiarygodne są również zeznania skarżącego dotyczące ewentualnych problemów wynikających z faktu zajmowania przez jego siostrę wysokiego stanowiska w strukturach państwa, gdyż raz obawia się siostry, a innym razem obcych osób mających się za działalność siostry mścić, co jest tym mniej wiarygodne, że sama siostra nie wyjechała z [...] i dalej pełni tam swoją funkcję. Taka sprzeczność powodów wyjazdu podważa ich wiarygodność, szczególnie gdy skarżący swoje obawy uzasadnia w sposób nielogiczny i niewiarygodny, stwierdzając, że przyczyną wyjazdu z [...] był konflikt na tle politycznym i narodowościowym z jego siostrą, a także wydanie na niego wyroku śmierci za odmowę podjęcia nakazanej mu przez siostrę działalności [...].

Wszystkie powyżej wskazane okoliczności powodują, że organy zasadnie uznały zeznania skarżącego za niewiarygodne. Tym samym nie można uznać, że skarżący brał udział w działaniach wojennych ani, że istnieją jakiekolwiek realne zagrożenia dla niego w związku z działalnością jego siostry. Natomiast samo uprawdopodobnione udzielanie pomocy bojownikom w czasie pierwszej wojny [...], gdyż nie przeczą temu zeznania we wniosku statusowym oraz potwierdza to małżonka skarżącego nie jest wystarczające do uznania, że w stosunku do skarżącego zachodzą naruszenia praw człowieka. Bowiem jak trafnie stwierdza organ pomaganie bojownikom [...] w czasie pierwszej wojny, było działaniem powszechnym w tym czasie i nie wiąże się obecnie z negatywnymi konsekwencjami ze strony władz [...], które amnestią objęły nawet bojowników z tego okresu. Dlatego nie można uznać, że z tego powodu mogłyby grozić skarżącemu jakiekolwiek negatywne konsekwencje.

Sąd odnosząc się z kolei do wyjazdu skarżącego z [...] wskazuje, że obawy przedstawione przez skarżącego i opisy jego problemów w tym kraju przeczyły sobie i nie zgadzały się z powszechnie dostępnymi i udokumentowanymi w opracowaniu informacjami o sytuacji w tym kraju. Przy czym podkreślić należy, iż są to okoliczności w postępowaniu skarżącego obojętne, gdyż krajem jego pochodzenia nie jest [...] lecz [...].

Sąd podzielił także wniosek organu, że obawy związane z działalnością siostry skarżącego są niewiarygodne i sztucznie wyolbrzymiane, skoro siostra skarżącego funkcjonuje w [...], wobec czego nie można uznać, że jeśli ona nie ma problemów, takie problemy miałby jej brat. Poza tym niewiarygodne są zeznania jakoby miano wydać na skarżącego wyrok śmierci za odmowę siostrze działania w strukturach [...], szczególnie, że te okoliczności pojawiły się na dalszym etapie postępowania w ramach eskalacji zeznań.

Sąd uznał także, że Rada zasadnie odmówiła mocy dowodowej załączonemu oświadczeniu wiceprezesa [...] stowarzyszenia "[...]" w [...] oraz [...], ponieważ treść obu dokumentów przeczą części zeznań złożonych przez samego skarżącego. W drugim z dokumentów stwierdzono, że skarżący walczył zarówno w pierwszej jak i drugiej wojnie [...]j, czego nie zeznał nigdy sam skarżący. Dodatkowo należy mieć na uwadze, iż doświadczenia życiowego wynika, że osoby narodowości [...] chętnie poświadczają sobie wszelkie okoliczności ze względu na dużą solidarności między nimi, co powoduje, że zeznania takie są mało wiarygodne. Powyższe powody uprawniały organ odwoławczy do uznania za zbędne powoływanie na świadka A.A. D., o co wnosił skarżący.

Reasumują ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynikają okoliczności, które potwierdzałyby, że władze państwowe podejmowały wobec skarżącego i jej rodziny działania ich krzywdzące na tle rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej, poglądów politycznych, a w związku z tym odmowa nadania statusu uchodźcy była w pełni uzasadniona.

W ocenie Sądu, za prawidłowe uznać należy również orzeczenie o odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej. Zgodnie z art. 15 ustawy o ochronie – cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez:

1) orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji,

2) tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie,

3) poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego

- i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia.

Organy prawidłowo uznały, iż w stosunku do skarżącego nie mają zastosowania przesłanki wymienione w powyższym przepisie. W tym kontekście zasadnie wywiodły, iż brak jest podstaw do przyjęcia, aby po powrocie do [...] groziła skarżącemu i jego rodzinie kara śmierci lub wykonanie egzekucji albo żeby ze względu na swoją zindywidualizowaną sytuację mógł być narażony na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie. Trafnie w tym zakresie również stwierdzono, że skarżący bez żadnych przeszkód opuścił kraj pochodzenia, a ponadto jeżeli cudzoziemiec uzna, że warunki życia w [...] nie odpowiadają jemu i jego rodzinie może podjąć próbę osiedlenia się w innej części [...] w ramach tzw. wewnętrznej emigracji, jak to czynią tysiące jego rodaków. Z raportów znajdujących się w aktach sprawy wynika także, że w [...] osoby narodowości [...] nie są prześladowane ze względu na swoje pochodzenie czy religię, a problemy ludności lokalnej nie wynikają z narodowości czy wyznania, ale trudnej sytuacji w całym regionie zakaukaskim. Ponadto analiza materiału dowodowego nie wskazuje na żadne zindywidualizowane zagrożenie dla skarżącego, a obecnie nie można mówić o tym, by w [...] miało miejsce powszechne stosowanie przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego, co ewentualnie dawałoby podstawy do udzielania jednej z form ochrony.

Odnosząc się do przesłanek udzielenia zgody na pobyt tolerowany organ II instancji zasadnie, w ocenie Sądu, stwierdził, iż w przypadku skarżącego nie zachodzą okoliczności uzasadniające konieczność wyrażenia zgody na pobyt tolerowany.

Zgodnie z art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie – cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Polski, jeżeli jego wydalenie mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 i 285 ze zm.), a ponadto – zgodnie z pkt 1a tego przepisu – naruszałoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., lub naruszałoby prawa dziecka określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 oraz z 2000 r. Nr 2, poz. 11), w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu.

Sąd za trafną uznał oceną organu, że zgromadzony materiał dowodowy świadczy o tym, że skarżący nie spełnia żadnej z przesłanek udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Odnosząc się do pierwszej z przesłanek stwierdzić należy, że deportacja skarżącego do kraju pochodzenia nie zagrażałaby w jakimkolwiek stopniu podstawowym prawom człowieka, przez co nie spełnia on przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Sytuacja w kraju jest wprawdzie napięta, ale rzadko dotyka przeciętnego mieszkańca kraju, a tym bardziej nie istnieją żadne realne przesłanki skłaniające do twierdzenia, że może dotknąć skarżącego. Brak jest zatem przesłanki rzeczywistego ryzyka wystąpienia zagrożeń opisanych w przepisie art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie.

Odnosząc się do drugiej z przesłanek, szeroko podnoszonej w skardze kwestii nauki dzieci skarżącego w polskich szkołach i ich ewentualnego wydalenia, które wpłynie na ich niewłaściwy rozwój psychofizyczny o jakim mowa w Konwencji praw dziecka, Sąd wskazuje, że podjęcie przez dzieci nauki w polskiej szkole, wrośnięcie w polską kulturę i środowisko, nie mogą doprowadzić do legalizacji pobytu ich rodziców. Ani Konwencja o ochronie praw człowieka ani Konwencja praw dziecka nie gwarantuje swobodnego wyboru kraju osiedlenia się. W pierwszej kolejności zastosowanie mają regulacje krajowe. Umowy międzynarodowe dają ochronę wtedy, gdy przestrzeganie prawa krajowego może doprowadzić do naruszenia praw podstawowych. Do takich praw należy np. prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców. Sąd takiej sytuacji nie znajduje w sprawie niniejszej. Oboje rodzice małoletnich przebywają na terenie Polski nielegalnie. Powinni więc opuścić Polskę i tym samym nie dojdzie do rozdzielenia małoletnich od ich rodziców. Podkreślić także należy, że mamy w sprawie do czynienia kilkunastoletnimi dziećmi (17, 16 i 14 latkami), które dopiero od niespełna dwu lat przebywają w Polsce. Jeszcze raz podkreślić należy, że przepisu art. 97 ust. 1 pkt 1a nie można rozumieć w ten sposób, że rodzice dzieci mają swobodę w wyborze miejsca zamieszkania dla siebie i swoich dzieci. Każde państwo ma prawo do prowadzenia swojej polityki imigracyjnej i rozwiązania ograniczające tę swobodę nie mogą być interpretowane zbyt szeroko. W związku z powyższym także odmowa udzielenia zgody na pobyt tolerowany była dokonana prawidłowo.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że sprawie nie doszło do naruszenia zarzucanych w skardze przepisów materialnych: art. 13 ust. 1, art. 15, art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 48 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 97 ust. 1 pkt 1 i 1a ustawy o ochronie.

Ponadto Sąd nie podzielił zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania: art. 7, art. 8 art. 9, art. 77, art. 80 i art. 86 k.p.a., uznając, że sprawa została rozpatrzona z dużą wnikliwością, materiał został zebrany i przeanalizowany bardzo starannie i konfrontowany był z rzetelną i pogłębioną wiedzą o sytuacji osób pochodzących z [...]. W trakcie przesłuchania dokonano ustaleń niezbędnych w postępowaniu o nadanie statusu uchodźcy. Przedstawione w trakcie wywiadu okoliczności, istotne z punktu widzenia prawidłowości wydawanego rozstrzygnięcia, zostały skonfrontowane następnie z całością zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. W ocenie Sądu, decyzje w niniejszej sprawie, wbrew zarzutom skargi, wydane zostały na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego, który uzasadnia oceny i rozstrzygnięcia orzekających w sprawie organów i nietrafne są zarzuty skargi naruszenia powinności wyczerpującego zebrania dowodów i dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz zasady prawdy obiektywnej.

Z tych względów i na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.).