Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 627/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2020-12-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 28
journal: Dz.U. 2020 poz 266
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło Sędziowie sędzia WSA Przemysław Krzykowski asesor WSA Katarzyna Górska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skarga A. K. (dalej: "skarżący") dotyczy decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "organ" lub "ZUS") utrzymującej w mocy własną decyzję z dnia "[...]" o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na własne ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za okres od stycznia 2008 r. do grudnia 2015 r. w łącznej kwocie 75.145,80 zł.

We wniosku o umorzenie skarżący wskazał na trudną sytuację zdrowotną i finansową swojej rodziny. Z załączonego do wniosku oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej wynika, że skarżący jest żonaty i prowadzi gospodarstwo domowe z żoną, pobiera świadczenie rentowe (przyznane na okres od 1 sierpnia 2017 r. do 31 lipca 2022 r.) w wysokości 1.695 zł brutto, z którego dokonywane jest potrącenie komornicze 423,82 zł, uzyskuje dochody z pracy dorywczej w wysokości 3.000 zł netto; nie pobiera świadczeń z Urzędu Pracy ani z pomocy społecznej i nie korzysta z innych form pomocy, natomiast żona skarżącego uzyskuje dochód w miesięcznej wysokości 3.000 zł netto oraz od stycznia 2020 r. pobiera świadczenie emerytalno-rentowe (okoliczność ustalona przez ZUS); skarżący ponosi stałe wydatki związane z utrzymaniem w wysokości 1.050 zł (w tym 850 zł opłaty eksploatacyjne i 200 zł koszty związane z leczeniem); skarżący nie posiada innych zobowiązań pieniężnych, a także żadnych wierzytelności, jest zaś właścicielem w ½ części domu o powierzchni 120 m2, posiada samochód marki "[...]" oraz inne składniki mienia ruchomego o łącznej wartości 1.300 zł. Skarżący oświadczył ponadto, że istnieje mała szansa na poprawę sytuacji materialnej, ponieważ stan zdrowia nie pozwala mu na podjęcie stałej pracy. Dodał, że aktualnie spłaca należności w układzie ratalnym.

Decyzją z "[...]" organ odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek. W uzasadnieniu wyjaśnił, że nie wystąpiła żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej: " ustawa u.s.u.s."). Stwierdził także, że skarżący nie wykazał zgodnie z art. 28 ust. 3a ustawy u.s.u.s., aby ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną, spłata należności z tytułu składek wiązała się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych jego gospodarstwa domowego. Uznał ponadto, że skarżący nie wykazał również aby powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń; czy też okoliczności pozwalających na przyjęcie, że stan zdrowotny lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiły skarżącego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności z tytułu składek.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podniósł, że spełnia przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia wykonawczego wydanego do art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Przedstawił wyliczenia dotyczące dochodów jego rodziny. Wskazał także na pogorszenie się stanu zdrowia, a także na okoliczności, że od początku zawarcia układu ratalnego spłacił ok. 120.000 zł oraz bieżące składki do ZUS-u.

Zaskarżoną decyzją organ utrzymał w mocy decyzję z dnia "[...]". W uzasadnieniu wyjaśnił, że rozpatrzył sprawę w oparciu o oświadczenia i dokumenty przedstawione przez skarżącego, a także skorzystał z danych dostępnych w bazach oraz rejestrach centralnych. Przytoczył następnie dane z załączonego do wniosku skarżącego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej, a także te wynikające z deklaracji podatkowych PIT-36 za 2017 r. i 2019 r.

Podał, że skarżący zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej 22 stycznia 2020 r. i pobiera świadczenie rentowe w miesięcznej wysokości 1.765,31 zł brutto, tj. 1.487,43 zł netto, z którego aktualnie nie są dokonywane potrącenia (świadczenie zostało przyznane do 31 lipca 2022 r.). Od 1 sierpnia 2020 r. skarżący jest zgłoszony jako osoba wykonującą umowę zlecenia w "[...]" lecz aktualnie organ nie posiada informacji o wysokości podstawy wymiaru składek. W Centralnej Bazie Danych Ksiąg Wieczystych skarżący figuruje jako użytkownik wieczysty we wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej nieruchomości miejskiej o powierzchni 369 m2 oraz właściciel we wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej budynku mieszkalnego stanowiącego odrębny od gruntu przedmiot własności, dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą nr "[...]", a należności z tytułu składek zostały zabezpieczone przez organ wpisem do hipoteki. Dodał, że skarżący nie figuruje jako właściciel bądź współwłaściciel pojazdów w Centralnej Ewidencji Pojazdów, dokonuje spłaty zadłużenia w układzie ratalnym terminowo i w prawidłowych wysokościach, a ostatnia rata została zaksięgowana 20 lipca 2020 r. w wysokości 3.814 zł. Organ zauważył ponadto, że żona skarżącego pobiera świadczenie rentowe w miesięcznej wysokości 1.947,68 zł brutto, tj. 1.636,39 zł netto i dodatkowo prowadzi również działalność gospodarczą z zakresu produkcji gotowych wyrobów tekstylnych.

Organ wyjaśnił, że wniosek skarżącego został rozpatrzony w oparciu o wszystkie przepisy prawne mogące mieć zastosowanie w sprawie, tj.: art. 28 ust. 3 i 3a u.s.u.s. Ocenił, że w niniejszej sprawie nie występują przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. Podał bowiem, że w stosunku do skarżącego, z przyczyn oczywistych, nie wystąpiła przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s., a przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałby wniosek przeciwny.

Odnośnie przesłanki opisanej w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. organ wskazał natomiast, że co prawda nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, to jednak nie wystąpiło kryterium braku majątku. Podniósł przy tym, że skarżący pobiera świadczenie rentowe w miesięcznej wysokości 1.765,31 zł brutto, tj. 1.487,43 zł netto, od 1 sierpnia 2020 r. jest zgłoszony jako osoba wykonująca umowę zlecenia, a ponadto figuruje jako użytkownik wieczysty we wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej nieruchomości miejskiej o powierzchni 369 m2 oraz właściciel we wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej budynku mieszkalnego stanowiącego odrębny od gruntu przedmiot własności. Organ dodał, że nie wystąpiło także kryterium braku następców prawnych.

Co do braku w tej sprawie przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 pkt 4a, 5 i 6 u.s.u.s. organ stwierdził, że wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie wnosi skarżący przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, Komornik Sądowy bądź Naczelnik Urzędu Skarbowego nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję i nie można stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, ponieważ postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone ze względu na zawarty 14 lutego 2017 r. układ ratalny.

Rozpatrując zaś wniosek na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (dalej: "rozporządzenie wykonawcze"), tj. analizując wystąpienia przesłanki wymienionej w § 3 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia organ stwierdził, że powstanie zadłużenia skarżącego nie było wynikiem klęski żywiołowej bądź szczególnego zdarzenia lecz wynikiem nieopłacania w ustawowym terminie płatności składek w czasie prowadzonej działalności gospodarczej. Wywiódł przy tym, że jeżeli w danym okresie skarżący nie posiadał wystarczających środków finansowych na opłacenie należnych składek w terminie, to obecnie zobowiązany jest do ich uregulowania wraz z odsetkami za zwłokę.

Odnośnie przesłanki opisanej w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego organ podkreślił, że przyznanie ulgi ze względu na stan zdrowia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby osoby zobowiązanej lub członka jej rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu. Ocenił, że sytuacja taka nie wystąpiła w sprawie, gdyż zarówno skarżący jak i jego żona uzyskują dochód ze świadczenia rentowego, a skarżący ponadto jest zgłoszony jako osoba wykonująca umowę zlecenia, co pozwala na stwierdzenie, że stan zdrowia, czy konieczność sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny, nie stanowi przeszkody do uzyskiwania dochodu pozwalającego na spłatę należności wobec ZUS.

Organ nie znalazł także podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego w oparciu o § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego wywodząc, że deklarowane przez skarżącego koszty związane z utrzymaniem (1.250 zł) nie są nadzwyczajnymi wydatkami, a organ nie może umarzać należności każdej osobie, która ponosi koszty związane z utrzymaniem. Wyjaśnił przy tym, że jeżeli wysokość raty przerasta możliwości płatnicze skarżącego, to możliwe jest złożenie wniosku do organu o zmniejszenie wysokości rat, które zostaną dostosowane do jego aktualnych możliwości płatniczych. Organ zauważył także, że łączny dochód rodziny skarżącego wynosi ponad 5.500 zł i przewyższa kwotę minimum socjalnego, które za IV kwartał 2019 r. dla dwuosobowego gospodarstwa emeryckiego ustalono na 1.989,83 zł. Ocenił więc, że dochód skarżącego i jego rodziny nie wskazuje na stan ubóstwa i konieczność sięgania przez skarżącego po pomoc z opieki społecznej, która dedykowana jest tylko osobom w bardzo trudnej, zagrażającej egzystencji sytuacji materialnej. Dodał, że na sytuację majątkową skarżącego składają się nie tylko uzyskiwane dochody, ale także posiadany składnik majątkowy w postaci nieruchomości. Skonstatował, że choć nie kwestionuje możliwego negatywnego wpływu na sytuację majątkową skarżącego obowiązku uregulowania zaległości wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, to jednak uznaje tą okoliczność za niewystarczającą do umorzenia tych zaległości. Przyjął bowiem, że instytucja umorzenia składek została stworzona dla "uzasadnionych przypadków", a zatem wyjątkowych, powstałych z przyczyn całkowicie obiektywnych (niezależnych od dłużnika).

W skardze skarżący zarzucił, że organ niesumiennie i w sposób krzywdzący rozpatrzył jego wniosek o umorzenie składek. Podał, że od lipca 2019 r. nastąpiło gwałtowne pogorszenie się jego stanu zdrowia i możliwości prowadzenia działalności gospodarczej będącej źródłem dochodu i dającej możliwości spłaty rat. Wyjaśnił, że działalność najpierw została zawieszona, a w lutym 2020 r. zlikwidowana. Wskazał także na problemy zdrowotne jego żony. Ocenił, że spełnia dwie przesłanki do umorzenia wynikające z art. 28 ust 3 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego. Wyliczył bowiem, że na dzień wniesienia odwołania (czerwiec 2020 r.) miesięczny dochód jego rodziny stanowił kwotę 5.516 zł, co po odliczeniu kwoty raty w wysokości 3.808 zł, stanowi dochód rozporządzalny w wysokości 1.708 zł. Stwierdził, że po pomniejszeniu tego dochodu o koszty leków i utrzymania domu (1.250 zł) pozostaje mu kwota 458 zł. Podkreślił, że umorzenie należności spowodowałoby podniesienie dochodu rozporządzalnego o około 1.450 zł miesięcznie, co zbliżyłoby jego rodzinę do wysokości minimum socjalnego, które na dwie osoby wynosi 1.989,83 zł.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W dniu 21 grudnia 2020 r. do Sądu wpłynęło pismo skarżącego, z którym przedstawiono argumentację popierającą złożoną skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:

Stosownie do art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374,576, 568 i 695) oraz pkt 10 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 października 2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. poz. 1829), z uwagi na stan epidemii, a także intensyfikację jej rozwoju i zaliczenie miasta na prawach powiatu Olsztyn do strefy czerwonej, uznając rozpoznanie niniejszej sprawy za konieczne i przyjmując jednocześnie, że przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, wobec braku możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnych bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, Sąd rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym, co zostało poprzedzone poinformowaniem stron postępowania o możliwości składania drogą pocztowa lub za pośrednictwem platformy e-puap pism procesowych w sprawie, do dnia wyznaczonego posiedzenia niejawnego.

Zasady podlegania ubezpieczeniu społecznemu oraz umarzenia należności z tytułu składek określają przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 266 z późn. zm.). Zgodnie z art.28 ust.1 tej ustawy należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, zaś przepis art.28 ust.2 precyzuje, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust.3a.

Pojęcie całkowitej nieściągalności zostało wyjaśnione w ust.3 art.28 ustawy u.s.u.s. jako jedna z następujących sytuacji:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe,

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, zktórego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa,

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym,

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Z ust.3a art.28 ww. ustawy wynika, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

W art.28 ust.3b ustawy o systemie ubezpieczeń zawarta została delegacja dla Ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowych zasad umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

Na podstawie § 3 ust.1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (DzU Nr 141, poz. 1365) zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Rozpatrując skargę w tak wyznaczonych granicach Sąd nie stwierdził, aby doszło w zaskarżonej decyzji do naruszenia przepisów, skutkującego koniecznością jej uchylenia.

Umorzenie należności z tytułu zaległych składek stanowi odstępstwo od zasady ich uiszczania. Dlatego wyżej przytoczone przepisy, wskazujące konkretne sytuacje, w których umorzenie należności jest dopuszczalne, należy stosować ściśle.

W ocenie Sądu ustalony przez organ stan faktyczny uprawniał organ do oceny, że nie wystąpiła ani podstawowa przesłanka umorzenia, w postaci całkowitej nieściągalności składek, co wynika z braku stwierdzenia jakiejkolwiek z okoliczności wymienionych w przytoczonym wyżej ust.3 art.28 ww. ustawy, ani też nie stwierdzono podstawy do umorzenia składek pomimo braku tej przesłanki, tj. nie stwierdzono wystąpienia któregokolwiek z przypadków wymienionych w przytoczonym wyżej § 3 ust.1 rozporządzenia wykonawczego.

I tak, analizując ustalone w sprawie okoliczności z uwzględnieniem przytoczonych wyżej, zawartych w art.28 ust.3 ustawy u.s.u.s. przesłanek całkowitej nieściągalności (pozwalających na umorzenie składek), Sąd pozytywnie ocenia stanowisko organu, że przeciwko stwierdzeniu całkowitej nieściągalności składek przemawia to, że: skarżący posiada zaległości wobec ZUS, nie został oddalony przez sąd wniosek o ogłoszenie upadłości skarżącego ani nie zostało umorzone postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe, nie stwierdzono zaprzestania prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, nie było prowadzone postępowanie likwidacyjne ani upadłościowe, wysokość nieopłaconej składki przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym (tj. kwotę 11,60 zł), nie miało miejsca stwierdzenie przez organ egzekucyjny braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Organy obu instancji przeanalizowały powyższe przesłanki i na bazie zebranych dowodów uznały, że żadna z nich nie występuje, szczegółowo uzasadniając swoje stanowisko w tym zakresie. W szczególności dotyczy to braku podstaw do uznania, że nie jest możliwe prowadzenie wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego z uwagi na brak majątku. Z akt sprawy wynika bowiem, że ani komornik sądowy, ani komornik skarbowy nie stwierdził braku majątku, z którego możnaby prowadzić egzekucję, a ponadto skarżący posiada majątek w postaci udziału w nieruchomości i uzyskuje dochód z renty, a także jest zgłoszony do ubezpieczenia z tytułu wykonywania umów – zlecenia, przy czym brak danych o wysokości podstawy wymiaru składek. Ponadto skarżący wskazał, że uzyskuje 3.000 zł netto z pracy dorywczej. Dochody uzyskuje też jego małżonka.

Negatywna ocena dokonana przez ZUS co do braku wystąpienia ww. przesłanek z art.28 ust.3 ustawy u.s.u.s. jest, zdaniem Sądu, prawidłowa i ma oparcie w materiale dowodowym sprawy.

Podobnie ocenia Sąd prawidłowość postępowania w zakresie badania możliwości umorzenia należności pomimo braku całkowitej nieściągalności, czyli w razie wystąpienia okoliczności wymienionych w przytoczonych przepisach rozporządzenia wykonawczego. Przypomnieć należy, że ta podstawa umorzenia wymagała od skarżącego wykazania, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Zebrane w postępowaniu dowody nie potwierdziły, aby opłacenie należności z tytułu zaległych składek mogło pozbawić skarżącego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§3 ust.1 pkt 1 rozporządzenia). Skarżący wskazał, że mieszka z małżonką i prowadzi z nią wspólne gospodarstwo domowe. Zatem należało wziąć pod uwagę nie tylko sytuację finansową skarżącego, ale także jego małżonki, która także pobiera rentę, a ponadto prowadzi działalność gospodarczą.

Prawidłowo uznał organ, że osiągany przez skarżącego dochód przekracza kwotę przyjętą przez organ jako kwotę minimum socjalnego dla dwuosobowego gospodarstwa emeryckiego ustaloną przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych. W I kwartale 2020 r. kwota ta wynosiła 2.059,38 zł. Uzyskiwanie dochodów poniżej tak określonego progu wskazuje na stan ubóstwa. Ze skargi wynika, że skarżący i jego żona uzyskują miesięcznie 5.117 zł. Zatem skarżący, z wyżej opisanym dochodem, mieści się ponad tym progiem. W skardze zarzucono organowi nieznajomość definicji minimum socjalnego i dołączono do skargi wydruk z "[...]" dotyczący nieaktualnego obecnie minimum socjalnego w 2017 r. Wyjaśnić należy, że kwota minimum socjalnego jest aktualizowana kwartalnie i jest zróżnicowana nie tylko w zależności od ilości osób, ale także od tego, czy dotyczy osób pracujących czy emerytów. Zdaniem Sądu organ powinien przyjąć kwotę minimum socjalnego dla dwuosobowego gospodarstwa emeryckiego (we wniosku o umorzenie nie wskazano syna jako domownika) w I kwartale 2020 r. wynoszącą 2.059,38 zł (wniosek złożono w 2020 r.), a nie kwotę 1.989,83 zł ustaloną dla IV kwartału 2019 r. Nie ma to jednak żadnego wpływu na treść zaskarżonej decyzji, gdyż i tak dochody rodziny skarżącego przekraczają wskazany próg minimum socjalnego. Przyznać należy, że kwota zobowiązań z tytułu nieopłaconych składek jest wysoka, zaś istotną część swoich dochodów skarżący przeznacza na spłatę w układzie ratalnym tych zobowiązań. Niemniej jednak okoliczność ta nie stanowi przesłanki umorzenia należności na podstawie wyżej przytoczonego § 3 rozporządzenia wykonawczego.

W ocenie Sądu dokonane przez organ ustalenia w powyższym zakresie, oparte na odniesieniu dochodów skarżącego i jego małżonki do ww. minimum socjalnego, są prawidłowe. Słusznie odmówił organ uznania, że stan majątkowy i sytuacja rodzinna skarżącego nie wskazują, aby wystąpiło zagrożenie skarżącemu bądź jego rodzinie brakiem możliwości opłacenia zaległych składek, skutkujące pozbawieniem możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Dodać należy, że dokumentacja przedstawiona przez skarżącego w zakresie stanu jego zdrowia, oceniana przez pryzmat § 3 ust.1 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego nie wskazuje na wystąpienie takiej choroby, która uniemożliwiałaby skarżącemu uzyskiwanie dochodu, bowiem skarżący nie posiada dokumentu stwierdzającego niezdolność do pracy, a ponadto utrzymuje się z renty.

W związku z powyższym prawidłowo uznał organ, że nie wystąpiły przesłanki umorzenia określone w §3 ust.1 pkt 1 i 3 rozporządzenia wykonawczego.

Prawidłowa jest także ocena przez ZUS braku przesłanki umorzenia zawartej w §3 ust.1 pkt 2 rozporządzenia, czyli wystąpienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności. Skarżący nie prowadzi bowiem obecnie działalności gospodarczej.

Odnosząc się do zawartych w skardze twierdzeń co do spełnienia przesłanek umorzenia z art.28 ust.3 oraz § 3 ust.1 rozporządzenia wykonawczego Sąd zauważa, że nawet wówczas, gdyby przesłanki zawarte w ww. przepisach zostały spełnione, to i tak organ nie miałby obowiązku umorzenia należności. W wyroku z dnia 26 maja 2020 r. I GSK 2242/19 (LEX nr 3007710) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "decyzja w sprawie umorzenia należności składkowych posiada charakter uznaniowy, co oznacza, że organ może, ale nie musi udzielić stosownej ulgi, nawet w przypadku spełnienia przez wnioskodawcę ww. przesłanek. Świadczy o tym użycie w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. wyrażenia "mogą być umarzane" oraz zastosowanie w konstrukcji § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne terminu "może". Nawet zatem w przypadku wystąpienia powyższych okoliczności ZUS nie jest bezwzględnie zobowiązany do umorzenia należności składkowych. Nie oznacza to jednak, że decyzja administracyjna wydana w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek może być dowolna."

Mając na względzie to, że skarżący nie wykazał wystąpienia żadnej z przesłanek umorzenia należności z tytułu składek, Sąd na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) oddalił skargę.