Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2961/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67 par. 1, art. 80 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędziowie sędzia WSA Piotr Przybysz (sprawozdawca), sędzia WSA Jarosław Trelka, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi J. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę


UZASADNIENIE

Pismem datowanym na 4 sierpnia 2017r. J. N. ("Skarżąca", "Strona"), reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. ("DIAS") z dnia [...] czerwca 2017r., nr [...], którym utrzymano w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. ("NUS") z dnia [...]maja 2017r., nr [...], w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

NUS przejął prowadzenie postępowania egzekucyjnego wobec majątku J. N. ("Skarżąca", "Strona") od Naczelnika Urzędu Skarbowego W. na podstawie tytułów wykonawczych od nr SM 3/6190/15 do nr SM 3/6198/15 z dnia 28 września 2015r., wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W.. Podstawę prawną obowiązku stanowiła decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w W. nr [...] z dnia [...] czerwca 2015r.

Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W., który zawiadomieniem nr [...] z dnia 5 września 2015r. podjął próbę zajęcia rachunku bankowego Strony w [...] Bank S.A. Powyższe zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych zostało doręczone Skarżącej w dniu 4 grudnia 2015r. W odpowiedzi na powyższe zajęcie, bank pismem z dnia 17 listopada 2015r. poinformował organ egzekucyjny, iż nie prowadzi rachunków bankowych na rzecz Strony.

Pismem z dnia 13 lutego 2017r., nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego W. przekazał akta egzekucyjne Strony w celu prowadzenia dalszej egzekucji do NUS z uwagi na zmianę właściwości miejscowej.

W toku dalszego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia 8 marca 2017r. o nr [...] podjął próbę zajęcia rachunków bankowych Strony w [...] Bank S.A., [...] S.A. oraz Bank [...] S.A. Powyższe zawiadomienia zostały Stronie doręczone w dniu 24 marca 2017r. Z odpowiedzi banków wynika, iż na rachunkach bankowych brak jest środków pieniężnych lub wystąpił zbieg egzekucji administracyjnej i sądowej.

Zawiadomieniem o zajęciu wynagrodzenia za pracę nr [...] z dnia 8 marca 2017r. organ egzekucyjny wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W.. W odpowiedzi na powyższe zajęcie organ rentowy poinformował, iż Skarżąca nie jest pracownikiem Zakładu.

W dniu 12 kwietnia 2017r. Do [...] Urzędu Skarbowego W. wpłynęła wniesiona przez radcę prawnego D. L. - pełnomocnika Skarżącej, z zachowaniem ustawowego terminu, skarga na czynności egzekucyjne z dnia 8 marca 2017r. (nr zawiadomienia: [...]). W treści w/w pisma Strona wskazała, iż w/w czynności egzekucyjne zostały dokonane z naruszeniem przepisów prawa ze względu na fakt, iż zaległości objęte tytułami wykonawczymi są przedawnione. Ponadto przeciwko Skarżącej toczy się postępowanie sądowe o stwierdzenie jej odpowiedzialności, a egzekucja przed zakończeniem tej sprawy sądowej jest niedopuszczalna, gdyż dotyczy tej samej należności. W związku z powyższym Strona wniosła o uchylenie zaskarżonych czynności, wstrzymanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz dopuszczenie dowodów z dokumentów.

Postanowieniem nr [...] z dnia [...] maja 2017r. NUS uznał skargę na czynności egzekucyjne z dnia 8 marca 2017r. za niezasadną.

Nie godząc się z treścią powyższego rozstrzygnięcia, pismem z dnia 24 maja 2017r. pełnomocnik Skarżącej złożył zażalenie na powyższe postanowienie, w którym wskazał, iż zawiadomienia o zajęciach, na podstawie których dokonane zostały przez NUS zaskarżone czynności egzekucyjne, zostały sporządzone na podstawie wzoru zawartego w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 30 grudnia 2015r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych. Tymczasem w dniu 22 sierpnia 2016r. zostało wydane nowe rozporządzenie Ministra Finansów, które weszło w życie w dniu 8 września 2016r. i winno mieć zastosowanie do czynności egzekucyjnych podjętych w 2017r. Zdaniem Strony doszło do oczywistego naruszenia prawa, gdyż organ zastosował nieobowiązujące przepisy prawa.

DIAS rozpatrzył powyższe zażalenie wydając zaskarżone postanowienie, którym utrzymał w mocy postanowienie NUS.

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy stwierdził, że NUS prawidłowo dokonał zaskarżonych czynności egzekucyjnych. Organ egzekucyjny sporządził w tym celu zawiadomienia o zajęciu, zawierające oznaczenie Skarżącej, Wierzyciela (Urząd Skarbowy W.), organu egzekucyjnego (NUS) i dłużników zajętej wierzytelności. Zawiadomienia o zajęciu zawierają prawidłowo określoną podstawę prawną, tj. art. 80 § 1 u.p.e.a., który uprawnia organ do zastosowania egzekucji z rachunku bankowego, oraz art. 72 § 1 u.p.e.a., który uprawnia organ do zastosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę. Zawiadomienia zawierają również prawidłowe oznaczenia numerów tytułów wykonawczych stanowiących podstawę dokonywanych zajęć, tj. od nr SM 3/6190/15 do nr SM 3/6198/15 z dnia 28 września 2015r.

DIAS stwierdził, że wskazana kwota dochodzonych należności i okresy, za które należności zostały ustalone, odpowiadają wartościom określonym w tytułach wykonawczych. Ponadto w w/w zawiadomieniach o zajęciu organ egzekucyjny określił rodzaj i stawkę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia, a także kwotę należnych kosztów egzekucyjnych. W zawiadomieniach o zajęciu zawarte zostało wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia oraz wezwanie do powiadomienia organu egzekucyjnego o ewentualnej przeszkodzie w jego realizacji, a także pouczenie Skarżącej i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia.

Ponadto DIAS zauważył, iż powołanie przez NUS w treści zaskarżonego postanowienia nr [...] z dnia [...]maja 2017r. nieaktualnego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 grudnia 2015r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2015r., poz. 2310) nie stanowi podstawy do uchylenia w/w postanowienia. DIAS stwierdził, iż co prawda na dzień dokonania przedmiotowej czynności egzekucyjnej obowiązywało już nowe rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2016r. poz. 1339), to wyjaśnić należy, iż wzór zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę określony w w/w rozporządzeniu, różni się od wzoru zastosowanego przez organ egzekucyjny jedynie dodaniem rubryki, w której wpisuje się kwotę, od której nalicza się odsetki, jeżeli dochodzoną należnością jest ryczałt lub zaliczka na podatek. Pozostałe elementy wzoru zawiadomienia o zajęcia wynagrodzenia za pracę pozostały bez zmian.

Dodatkowo DIAS wskazał, iż rozpatrując zażalenie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną jest właściwy do tego, by odnieść się do prawidłowości postępowania prowadzonego przez organ egzekucyjny oraz ewentualnego naruszenia przepisów regulujących sposób i formę dokonanej przez niego czynności egzekucyjnej. Kwestie dotyczące wymagalności obowiązku objętego tytułami wykonawczymi nie mogą być przedmiotem rozpatrywania w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 54 u.p.e.a.

Pismem z dnia 4 sierpnia 2017r., Skarżąca – reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – radcę prawnego D. L., zaskarżyła postanowienie opisane w komparycji niniejszego wyroku.

W skardze zarzucono naruszenie następujących przepisów:

1. art. 67 § 1 u.p.e.a. w zw. z § 1 pkt. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 grudnia 2015r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych poprzez ich zastosowanie w sprawie, choć przepisy rozporządzenia w dniu wszczęcia postępowania przeciwko skarżącej, jak i w okresie jego trwania nie obowiązywały,

2. art. 67 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych poprzez niezastosowanie, choć przepisy tego rozporządzenia obowiązywały.

Pełnomocnik Skarżącej w uzasadnieniu skargi ponowił argumenty dotyczące nieaktualnych wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji administracyjnej, zawarte w zażaleniu z dnia 24 maja 2017r. na postanowienie NUS z dnia [...] maja 2017r.

W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do obowiązującego, od dnia 15 sierpnia 2015r., nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm. – dalej "p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Sąd wyjaśnia, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2017r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji nie naruszył prawa.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania egzekucyjnego i zabezpieczającego. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).

Uwzględnienie skargi może nastąpić również poprzez stwierdzenie nieważności decyzji lub postanowienia – w wypadku ustalenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 O.p. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Rozstrzygnięcie sądu nie wymaga w tym wypadku wcześniejszego ustalenia, że ujawniona wada miała wpływ na wynik sprawy.

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi.

Przedmiotem sporu pomiędzy stronami jest zasadność wniesionej przez Skarżącą skargi na czynności egzekucyjne, przy czym Skarżąca upatruje wadliwości czynności egzekucyjnych w tym, że organ egzekucyjny wykorzystał wzory dokumentów określone rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 30 grudnia 2015r. pomimo tego, że rozporządzenie to nie obowiązywało już w dacie dokonywania czynności egzekucyjnych, zaś uchylające je rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych nie dopuszczało możliwości wykorzystywania dokumentów zgodnych z wzorem ustalonym przez uchylone rozporządzenie.

Organy podnoszą zaś, że różnice pomiędzy wzorami zawiadomienia o zajęciu ustalonymi w powyższych rozporządzeniach Ministra Finansów są ograniczone do jednej kwestii, która nie ma znaczenia w okolicznościach rozpoznawanej sprawy.

W ocenie Sądu należy przyznać rację Skarżącej, że doszło do naruszenia przepisów postępowania poprzez wykorzystanie przez organ egzekucyjny do zajęcia egzekucyjnego u dłużnika zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu według wzoru ustalonego nieobowiązującym w dacie zajęcia rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 30 grudnia 2015r. Z art. 67 § 1 u.p.e.a. wynika bezsprzecznie obowiązek stosowania przez organ egzekucyjny zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności sporządzonego według wzoru określonego w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych.

Powyższe uchybienie nie ma jednakże wpływu na wynik sprawy. Wprawdzie w skardze stwierdzono, że skoro utraciły ważność wszelkie wzory dokumentów ustalone rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 30 grudnia 2015r., to czynność dokonana na podstawie nieobowiązującego rozporządzenia nie powinna wywoływać żadnych skutków prawnych, a w konsekwencji zaskarżone postanowienie zostało wydane bez podstawy prawnej, ewentualnie zawiera wadę powodującą jego nieważność z mocy prawa, i jako takie winno zostać uznane za nieważne.

Należy podkreślić, że wbrew wywodom pełnomocnika Skarżącej posłużenie się przez organ egzekucyjny nieaktualnym wzorem zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności nie przekłada się bezpośrednio na nieważność postanowienia w sprawie skargi na czynności egzekucyjne. Czym innym jest bowiem podstawa prawna do dokonania czynności egzekucyjnej, a czym innym podstawa prawna do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną.

Sąd, jak była wyżej mowa, z mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Nie jest zatem wystarczające stwierdzenie jakiegokolwiek naruszenia przepisów postępowania, ale należy jeszcze wykazać, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli organ egzekucyjny prześle zobowiązanemu i dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienie o zajęciu zgodne z wzorem zawiadomienia ustalonego nieobowiązującym już rozporządzeniem Ministra Finansów w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych, ale zawierające treść wymaganą przez przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz przez wzór zawiadomienia o zajęciu ustalonego rozporządzeniem Ministra Finansów obowiązującym w dacie dokonania zajęcia, to takie naruszenie przepisów postępowania nie ma wpływu na wynik sprawy.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.