Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 724/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2011-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3a
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędzia WSA Ewa Alberciak Protokolant Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2011 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją Nr [...] z dnia [...], wydaną na podstawie art. 83 oraz 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. ( Dz.U. Nr 141, poz. 1365 ze zm.) w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw ( Dz.U. Nr 241, poz. 2074 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku K. S. odmówił umorzenia należności z tytułu:

- składek na ubezpieczenie społeczne za okres 03.2000 r., 05.2001 r. – 04.2005 r., 06.2005 – 06.2006 r., 01.2007 r. – 02.2008 r. w kwocie 116.057,25 zł.

- odsetek za zwłokę od nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie 317.649 zł.

K.S., reprezentowana przez pełnomocnika, wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zarzuciła organowi administracji niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i błędy w ustaleniach faktycznych sprowadzające się do uznania, że ubezpieczona mimo ewidentnej niemożności opłacenia kwot należnych ZUS, nie spełniania przesłanek wskazanych w rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne to jest: opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązaną i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, ma możliwość spłaty zadłużenia oraz przekroczenia granic uznania administracyjnego poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego w sprawie. Zarzuciła także naruszenie przepisów prawa materialnego, a to § 3 powołanego wyżej rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. poprzez jego błędną wykładnię, w sytuacji wypełnienia przez ubezpieczoną przesłanek w nim określonych, uprawniających do skorzystania z dobrodziejstwa umorzenia należności wobec organu rentowego.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją Nr [..] z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Nr [...] z dnia [...]. Uzasadniając swoje orzeczenie stwierdził, iż K. S. we wniosku o umorzeniu należności z tytułu składek wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi podała, iż w/w zobowiązania zostały ustalone prawomocną listą wierzytelności w postępowaniu upadłościowym na podstawie zgłoszenia wierzytelności na łączną kwotę 797.652,82 zł. Dnia 5 października 2010 r. zatwierdzony został ostateczny plan podziału funduszów masy w postępowaniu upadłościowym. W wykonaniu planu podziału zaspokojone zostały należności ZUS w całości z kat. II z tytułu składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe pracowników, odsetek od powyższych składek oraz kosztów upomnień i kosztów egzekucyjnych w kwocie 28.155,06 zł. Natomiast w części z kat. III w zakresie składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe pracowników w kwocie 74.794,58 zł., składek na ubezpieczenie zdrowotne pracowników w kwocie 17.504,69 zł. oraz składek na Fundusz Pracy i FGŚP w kwocie 5.228,33 zł. Zgodnie z treścią wniosku do zaspokojenia pozostały należności z II kategorii w łącznej kwocie 700.125,22 zł. Postanowieniem sądu upadłości umorzone zostały zobowiązania, w tym wobec ZUS I Oddział w Ł. na łączną kwotę 178.544 zł. Majątek wnioskodawczyni został przejęty w toku postępowania upadłościowego i następnie sprzedany. Środki finansowe uzyskane ze sprzedaży majątku zostały przeznaczone na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego oraz zaspokojenie wierzycieli, w tym ZUS. Obecnie nie posiada żadnego majątku. Mieszka z 12 letnim synem w lokalu udostępnionym przez rodziców pod adresem: Ł., ul. A. Utrzymuje siebie i syna z wynagrodzenia w kwocie 2.364 zł. netto miesięcznie uzyskiwanego w szpitalu, w którym pracuje jako pielęgniarka – położna. Otrzymuje alimenty na dziecko w kwocie 400 zł. miesięcznie. Oświadczyła, iż ponosi następujące miesięczne opłaty: za energię elektryczną w kwocie 900 zł. miesięcznie ( w tym za ogrzewanie mieszkania), za telefon, wodę, kanalizację, wywóz śmieci i nieczystości w kwocie ok. 100 zł., na zakup żywności w kwocie ok. 900 zł. oraz środków higienicznych, środków czystości i odzieży w kwocie ok. 1000 zł., na zakup podręczników i pomocy szkolnych 200 zł. Ponadto ponosi opłaty roczne z tytułu podatków o d nieruchomości 1.695 zł. oraz użytkowania wieczystego gruntów 178,58 zł. W ocenie wnioskodawczyni spłata należności wobec ZUS w kwocie 521.571, 22 zł. spowoduje uszczerbek w utrzymaniu jej rodziny. Dołączyła do wniosku dokumenty potwierdzające prawdziwość zawartych w nim oświadczeń.

Z analizy sprawy wynika, że K. S. prowadząc działalność gospodarczą zatrudniała pracowników. W związku z nieopłacaniem składek w części finansowanej przez ubezpieczonych posiada zadłużenie z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i na ubezpieczenie zdrowotne. W związku w tym w dniu [...] ZUS wydał decyzję Nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie umorzenia składek finansowanych przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami tych składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne.

Zakład Ubezpieczeń społecznych po zapoznaniu się z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy stwierdził, iż brak jest podstaw do umorzenia należności z tytułu składek. Umorzenie należności jest instytucją o charakterze wyjątkowym i tylko w przypadku wystąpienia szczególnych okoliczności możliwe jest podjecie decyzji o umorzeniu. Ciężar wykazania tych okoliczności należy do osoby zobowiązanej.

W myśl przepisów powołanych w decyzji z dnia [...] ( art. 28 ust. 3 oraz art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne) oraz art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz zmianie niektórych innych ustaw należności z tytułu składek mogą być umarzane w przypadku ich całkowitej nieściągalności, a pomimo braku ich całkowitej nieściągalności w wyjątkowych przypadkach, gdy osoba zobowiązana wykaże, ze nie ma żadnej możliwości wywiązać się ze zobowiązań wobec ZUS, np. gdy legitymuje się orzeczeniem o trwałej całkowitej niezdolności do pracy i nie otrzymuje żadnych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń. Z dokumentacji wynika, że zobowiązana aktualnie osiąga dochód z tytułu zatrudnienia na umowę o pracę. W okresie od 11.2010 r. do 01.2011 r. uzyskała następujący dochód: za listopad 2010 r. -3.269,63 zł. brutto, za grudzień 2010 r. – 3.554,44 zł. brutto, za 01.2011 r. – 3.422,56 zł brutto. W związku z tym uznać należy, że posiada środki, z których można regulować zadłużenie wobec ZUS. W decyzji z dnia [...] prawidłowo wskazane zostało, że zobowiązana ma udział w prawie użytkowania wieczystego działki gruntu oraz w prawie własności budynku stanowiącego odrębną nieruchomość, które wchodzą w skład nieruchomości położonej w Ł. przy ul. B, gdyż wydając taką decyzje ZUS posiadał takie dane z odpisu księgi wieczystej według stanu na dzień 17.02.2011 r. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy o umorzenie należności ustalono, że wnioskodawczyni nie posiada powyższego udziału w prawie użytkowania wieczystego w/w działki i prawie własności w/w budynku. K. S. reguluje zobowiązania kredytowe w wysokości 400 zł. miesięcznie. Oznacza to, ze jest w stanie zabezpieczyć środki na spłatę innych zobowiązań. W związku z tym powinna starać się część środków przeznaczyć na regulowanie zadłużenia wobec ZUS. Organ zauważył, że opłacenie należności z tytułu składek może mieć pozytywny wpływ na przyszłe świadczenia wypłacane zobowiązanej z ubezpieczenia społecznego, np. emerytury. Zakład nie może umarzać należności każdej osobie, która okresowo ma problemy finansowe. Nie wystarczy, gdy osoba zobowiązana wskaże na uciążliwości i trudności w zapłacie narosłych należności. Dłużnik musi liczyć się z koniecznością zapłaty składek. Jest to jego obowiązek. Odstąpienie od jego realizacji ma charakter zupełnie wyjątkowy. Umorzenie zaległości wnioskodawczyni byłoby zbyt dużym uprzywilejowaniem w stosunku do płatników, którzy mimo różnych problemów finansowych, wywiązują się z obowiązku opłacania należnych składek. Zobowiązana skorzystała już z umorzenia części należności w wyniku postępowania upadłościowego. Przekonanie strony, że jej aktualne dochody nie są wysokie nie może stanowić podstawy umorzenia zadłużenia. Wysokość dochodów może ulec zmianie. W przypadku zobowiązanej istnieje możliwość dochodzenia należności poprzez zajęcie wynagrodzenia za pracę. Organ wyjaśnił, iż z wynagrodzenia można potrącić jedynie pewną część kwoty, gdyż kwota wolna od zajęć musi pozostać na utrzymanie. Ponoszenie wydatków związanych z utrzymaniem ( opłaty za energie elektryczną, telefon, wodę, wywóz śmieci) nie daje podstaw do umorzenia należności z tytułu składek. Nie są to nadzwyczajne wydatki.

ZUS uznał, iż z uwagi na osiągane dochody rodzina zobowiązanej nie jest pozbawiona środków do zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. W ocenie organu strona zasadnie podnosi, że samotne wychowywanie syna ogranicza jej uzyskiwanie dodatkowego dochodu. Jednakże na rzecz syna otrzymuje alimenty w kwocie 400 zł. miesięcznie i w razie wzrostu kosztów jego utrzymania może wystąpić do Sądu o podwyższenie kwoty alimentów. Ponadto strona uzyskuje pomoc od swoich rodziców. Nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej oraz nie korzysta i z innych form pomocy. Nie wykazała, by z powodu przewlekłej choroby lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny nie miała możliwości pozyskiwania dochodów, z których mogłaby uregulować zadłużenie. Ze zgromadzonej dokumentacji nie wynika, że strona nie może uregulować należności z powodu nadzwyczajnych zdarzeń losowych lub klęsk żywiołowych. Zaległości powstały z powodu nieopłacania w ustawowym terminie płatności składek w czasie prowadzonej działalności gospodarczej.

W ocenie ZUS powołany przez pełnomocnika wnioskodawczyni przepis art. 28 ust. 3 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie może być w niniejszej sprawie zastosowany, gdyż spełnienie przesłanek w nim zawartych odnosi się wyłącznie do należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Z dokumentacji sprawy wynika, że wnioskodawczyni posiada nieopłacone należności zarówno w części finansowanej przez ubezpieczonych jak i przez siebie jako płatnika w związku z zatrudnianiem pracowników.

ZUS wyjaśnił, ze podejmując decyzję w sprawie umorzenia wziął pod uwagę nie tylko ważny interes osoby zobowiązanej i jej sytuację finansową i rodzinną, lecz również ważny interes ogólnospołeczny. Składki, o których umorzenie wystąpiła K. S. są obowiązkowe i tworzą fundusze celowe – FUS, z których finansowane są emerytury i renty. Należy przez to rozumieć konieczność zapewnienia maksymalnych środków po stronie dochodów budżetu państwa oraz ograniczenie jego ewentualnych wydatków. Po konfrontacji interesu strony z interesem ogólnospołecznym uznano, że istnieje realna szansa na spłatę bądź przymusowe wyegzekwowanie zadłużenia. Umorzenie należności byłoby sprzeczne z interesem społecznym, gdyż bezpowrotnie uszczupliłoby środki publiczne. Anulowanie zadłużenia byłoby nieuzasadnionym uprzywilejowaniem wnioskodawczyni wobec innych płatników, co naruszałoby zasadę równości wobec prawa.

K. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Nr [...] z dnia [...] zarzucając:

1/ rażące naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( t.j. Dz.U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.) polegające na bezpodstawnym uznaniu, iż nie zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie należności;

2/ rażące naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie dlaczego w sytuacji skarżącej nie występuje przypadek, w którym opłacanie należności z tytułu składek pozbawiłoby stronę i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

3/ rażące naruszenie art. 7, 77 k.p.a. poprzez pobieżne wyjaśnienie stanu faktycznego, niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego oraz lakoniczne uzasadnienie merytoryczne i prawne decyzji.

Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji ewentualnie o jej uchylenie, a także uchylenie decyzji ZUS z dnia [...] Nr [...] .

W uzasadnieniu skargi podniosła, iż rozpoznając wniosek o umorzenie należności z tytułu składek organy rentowe działają w ramach tzw. uznania administracyjnego. Nie oznacza to jednak przyzwolenia do całkowitej dowolności orzekania, nie znajdującej oparcia w stanie faktycznym i przepisach prawa. Organ zgromadził dane dotyczące sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącej, nadto posiada wiedzę na temat zakończonego postępowania upadłościowego wobec skarżącej jako przedsiębiorcy, niemniej wnioski, które wywiódł pozostają w kolizji ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Przypomnienia wymaga, że skarżąca nie posiada żadnego majątku w postaci nieruchomości oraz ruchomości, nie posiada oszczędności. Ze względu na konieczność sprawowania pieczy nad 13 letnim synem nie ma możliwości dodatkowego zarobkowania. Mieszka wraz z synem w lokalu udostępnionym przez rodziców. Ponosi konieczne stałe miesięczne koszty utrzymania w kwocie ok. 3100 zł. Jest zatrudniona w szpitalu na umowę o pracę na czas nieokreślony ( zarobki ok. 2.364 zł. netto). Posiada zobowiązania w bankach, które spłaca w ratach w łącznej kwocie miesięcznie 400 zł. Od 2008 roku jest rozwiedziona. Korzysta z pomocy rodziców przy bieżącym utrzymaniu siebie i małoletniego syna w postaci korzystania z użyczonego przez nich lokalu użytkowego, który zaadaptowała na mieszkanie. Na tym pomoc rodziców się wyczerpuje. Postanowieniem z dnia 25 października 2010 r. stwierdzono zakończenie postępowania upadłościowego przedsiębiorcy K. S. – PPHU A w Ł., w trakcie którego doszło do spieniężenia całego majątku upadłej, umorzono wszelkie niezaspokojone w postępowaniu upadłościowym zobowiązania upadłej ( za wyjątkiem wierzytelności ZUS), gdyż z uwagi na " obecny stan majątkowy upadłej i konieczność bieżącego utrzymania siebie i małoletniego syna, nie pozwala uznać, że pokryje ona pozostałe nie spłacone wierzytelności upadłościowe". Tymczasem w przedmiotowej sprawie organy rentowe dokonały oceny sytuacji materialnej i osobistej przez pryzmat pomocy rodziców wobec skarżącej oraz faktu zasądzenia alimentów na rzecz małoletniego syna. Były mąż skarżącej obecnie nie pracuje i od kilku miesięcy nie płaci alimentów. Podnieść należy, iż wbrew stanowisku organu rentowego, nie można przypisać zasadniczego znaczenia dla umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne możliwości rozłożenia zaległości na raty. Ostatecznie układ ratalny nie został zawarty, gdyż skarżąca nie była w stanie mu podołać. Organ rentowy zaproponował bowiem raty w kwocie nie niższej niż 700 zł. miesięcznie.

Skarżąca uważa, że organ zupełnie pobieżnie zebrał i jednostronnie ocenił materiał dowodowy, a uzasadnienie decyzji jest lakoniczne i ogólnikowe. Nie uwzględniona została sytuacja osobista, majątkowa i rodzinna zobowiązanej . Z jednej strony organ podaje, że umorzenie należności jest instytucją o charakterze wyjątkowym i tylko w przypadku wystąpienia szczególnych okoliczności możliwe jest podjecie decyzji o umorzeniu. Natomiast z drugiej strony organ nie zauważa, iż w przypadku K. S. te szczególne okoliczności skutkujące umorzeniem należności rzeczywiście nie występują.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Podstawę prawną decyzji wydanej przez ZUS w I instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne Dz. U. Nr 141, poz. 1365) i ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw ( Dz.U. Nr 241, poz. 2074).

ZUS w decyzji wydanej po ponownym rozpoznaniu sprawy stwierdził, iż powołany przez pełnomocnika strony przepis art. 28 ust. 3 a o systemie ubezpieczeń społecznych nie może znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż spełnienie przesłanek w tym przepisie zawartych odnosi się wyłącznie do należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na to ubezpieczenie. Z dokumentacji sprawy zaś wynika, że strona posiada nieopłacone należności zarówno w części finansowanej przez ubezpieczonych jak i przez siebie jako płatnika w związku z zatrudnianiem pracowników.

W ocenie Sądu, wbrew stanowisku wyrażonemu przez organ, przepis art. 28 ust. 3 a ustawy dotyczy również ubezpieczonych, którzy finansują składki na ubezpieczenie pracowników z własnych środków na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 1 ustawy. Zgodnie z art. 28 ust. 3 a tej ustawy, należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na to ubezpieczenie mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Już tylko z literalnej treści tego przepisu wynika, ze chodzi tutaj o ubezpieczonych będących płatnikami składek na ubezpieczenie, a nie wyłącznie o ubezpieczonych opłacających składki z tytułu obowiązku własnego ubezpieczenia. Za takim rozumieniem tego przepisu przemawia również treść przepisu art. 30 ustawy, w świetle którego do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i 29. Tak więc ubezpieczony nie będący płatnikiem składek nie może skorzystać z możliwości o jakiej mowa w art. 28 ust. 3 a ustawy.

Powyższy pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 października 2009 r., sygn. akt II GSK 106/09 ( v. System informacji prawnej LEX nr 573511). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, w tym składzie, pogląd NSA podziela.

Skoro w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 28 ust. 3 a ustawy, to konieczne było sprawdzenie występowania przesłanek umarzania należności określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Rozporządzenie to wydane zostało na podstawie art. 28 ust. 3 b. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z § 1 rozporządzenia określa ono szczegółowe zasady umarzania przez ZUS należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek.

Natomiast w myśl § 3 ust. 1 tego rozporządzenia Z.U.S. może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności,

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Organ wydając zaskarżoną decyzję wykazał się brakiem konsekwencji. Choć uznał, ze nie należy stosować przepisu art. 28 ust. 3 a ustawy ( a tym samym art. 28 ust. 3 b), to dokonał analizy sytuacji majątkowej i zdrowotnej skarżącej w oparciu o przesłanki § 3 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. Ustalił bowiem, iż w przypadku skarżącej nie występowały okoliczności określone w punktach 2 i 3 tego przepisu, to znaczy brak możliwości zapłaty składek z powodu poniesienia strat w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia lub przewlekła choroba lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny. Ustalił także brak istnienia przesłanki wymienionej w punkcie 1 w/w przepisu to jest, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązaną i jej syna możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Analiza sytuacji materialnej i rodzinnej strony została przeprowadzona przez ZUS rzetelnie. Nie zasługują na uwzględnienie zgłoszone w skardze zarzuty pobieżnego zebrania i jednostronnej oraz dowolnej oceny materiału dowodowego. Zarzut dowolności można byłoby postawić wówczas gdyby organ pominął niektóre okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, to znaczy przemilczałby je w uzasadnieniu decyzji. Taka sytuacja nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. ZUS zapoznał się ze wszystkimi dokumentami złożonymi przez stronę. Po dokonaniu analizy przedstawionych dokumentów oraz oświadczeń skarżącej uznał, że w przypadku potrącenia zaległych należności z jej wynagrodzenia część środków pozostałaby na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych strony i jej rodziny. Wziął pod uwagę to, iż strona uzyskuje stałe dochody z tytułu umowy o pracę w kwocie ponad 3 tysiące złotych brutto, a ponadto na rzecz syna zasądzone zostały alimenty w kwocie 400 zł. Jeżeli alimenty nie są regularnie płacone, co akcentuje strona w skardze, to istnieje możliwość podjęcia stosownych działań prawnych w celu ich wyegzekwowania. Ponadto skarżąca dzięki pomocy rodziców, użyczających jej mieszkanie, nie musi ponosić kosztów najmu lokalu.

Wyjaśnić należy, że decyzje w przedmiocie umarzania należności z tytułu składek podejmowane są na zasadzie uznania administracyjnego. Oczywiście podlegają one kontroli sądowej, ale ze względu na specyficzny charakter spraw, których dotyczą, kontrola ta ma zakres nieco ograniczony. Jeżeli zatem organ poprawnie poprowadzi postępowanie dowodowe i dokonana przez niego ocena stanu faktycznego jest właściwa, to samo wyprowadzenie wniosku przesądzającego o wyniku sprawy jest zagadnieniem natury słusznościowej, które pozostaje poza zakresem kontroli sądowej. Sąd administracyjny bada bowiem zgodność z prawem, a nie wnika w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia sprawy w niej zawartego. Z tego też względu kontrola sądowa zmierza jedynie do ustalenia czy na podstawie określonych przepisów prawnych dopuszczalne było wydanie decyzji uznaniowej, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego i czy uzasadnił rozstrzygnięcie sprawy dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami ( por. B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego, Warszawa 2006, s. 505).

Z.U.S. w niniejszej sprawie dokonał oceny całokształtu materiału dowodowego w granicach swobodnego uznania administracyjnego. Odmawiając umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Nie można dokonanej ocenie przypisać znamion dowolności. Rozstrzygnięcie mieści się w zakresie wyznaczonym przepisami powszechnie obowiązującego prawa, jak też zachowuje proporcje pomiędzy ważnym interesem strony i interesem społecznym, wyrażającym się koniecznością gromadzenia środków na wypłatę świadczeń osób ubezpieczonych, w tym w przyszłości emerytury skarżącej.

Organ dokonał wadliwej wykładni art. 28 ust. 3 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jednakże naruszenie prawa materialnego w tym zakresie nie miało wpływu na wynik sprawy.

Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 151 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.