Wyrok NSA, sygn. akt III SA 886/01
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2002-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 19 ust. 1, art. 25 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1993 nr 11 poz. 50
law: Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Teza: O pozorności czynności nabycia towaru nie może świadczyć ani miejsce odbioru towaru, ani sposób i tryb zapłaty za nabyty towar.

TEZY

O pozorności czynności nabycia towaru nie może świadczyć ani miejsce odbioru towaru, ani sposób i tryb zapłaty za nabyty towar.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Witolda L. na decyzję Izby Skarbowej w O. z dnia 23 lutego 2001 r. (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług - uchyla decyzję Izby Skarbowej w O. oraz poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego w G. z dnia 10 października 2000 r.; (...).


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 23.02.2001 r. (...), po rozpatrzeniu odwołania Witolda L. od decyzji Urzędu Skarbowego w G. z dnia 10.10.2000 r. (...) określającą za wrzesień 1998 r. zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług zaległość podatkową oraz odsetki za zwłokę Izba Skarbowa w O. utrzymała w mocy decyzję organu I instancji.

Z uzasadnienia powyższej decyzji wynika, iż w toku postępowania podatkowego przeprowadzonego organ I instancji ustalił, iż Witold L. dnia 30 września 1998 r. nabył od Przedsiębiorstwa Usługowo-Handlowego "C." s.c. w E. samochód ciężarowy Renault Megane Scenic 2 ORT, na dowód czego wystawiono fakturę VAT nr 25 z 30.09.1998 r.

Jednakże organ podatkowy I instancji w oparciu o opinię techniczną Nr 405/E/2000 z dnia 8.06.2000 r. stwierdzającą, że nabyty pojazd jest samochodem osobowym, oraz klasyfikację tego pojazdu w ugrupowaniu SWW 10.21 - "samochody osobowe ogólnego przeznaczenia" uznał, iż stosownie do art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ Podatnikowi nie przysługiwało prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktury VAT Nr 25 z dnia 30.09.1998 r.

W odwołaniu wniesionym przez pełnomocnika strony wnosi się o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie przepisów art. 120, art. 122 i art. 187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1998 r. o podatku od towarów i usług poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe ich zastosowanie skarżący podniósł, iż zaskarżona decyzja nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa oraz stanie faktycznym sprawy, bowiem wydano ją na podstawie Opinii Technicznej Nr 405/E/2000 nie biorąc pod uwagę pisma MWM/6252/95/AŚ z dnia 28.11.1995 r. Ponadto w odwołaniu zwrócono uwagę, iż w trakcie prowadzonego postępowania nie podjęto działań zmierzających do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji Urzędu Rejonowego w E., tj. dowodu rejestracyjnego pojazdu SWO 5993.

Dodatkowo załączono w tym zakresie opinię techniczną (...) z dnia 16.10.2000 r. sporządzoną na zlecenie Strony stwierdzającą, że przedmiotowy pojazd jest samochodem ciężarowym.

Izba Skarbowa w O. rozpatrując odwołanie nie znalazła podstaw do uwzględnienia odwołania choć wskazała na odmienne niż Urząd Skarbowy w G. przyczyny rozstrzygnięcia analizowanej sprawy podatkowej. Zdaniem organu odwoławczego ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w dniu 25.09.1998 r. Witold L. zamówił w Przedsiębiorstwie "R." Józef G. fabrycznie nowy pojazd i posiadający homologację jako osobowy Renault Megane Scenic 2 ORT i wpłacił w dniu zamówienia 5.000 zł zaliczki. W dniu 29.09.1998 r. Spółka cywilna "C." fakturą VAT nr 32/R/98 wystawioną przez Przedsiębiorstwo "R." Józef G. zakupiła za kwotę brutto 64.000 zł samochód osobowy Renault Megane Scenic 2 ORT, który zarejestrowała 29.09.1998 r. w Urzędzie Rejonowym w E. Na pojazd ten wydano świadectwo homologacji, zgodnie z którym Renault Megane Scenic 2 ORT jest samochodem osobowym o dopuszczalnej liczbie miejsc 5. Następnie Spółka "C." dokonała w zakupionym samochodzie przeróbek polegających na zamontowaniu kraty oddzielającej przestrzeń pasażerską od bagażowej. Po dokonanych zmianach Rzeczoznawca Techniki Samochodowej i Ruchu Drogowego - Opinią Techniczną (...) z dnia 30.09.1998 r. określił pojazd jako ciężarowy specjalizowany. W oparciu o powyższy dokument 30.09.1998 r. Urząd Rejonowy w E. w dowodzie rejestracyjnym pojazdu dokonał adnotacji o zmianie rodzaju pojazdu na ciężarowy specjalizowany o ładowności 630 kg. Z kolei Spółka "C." dnia 30.09.1998 r. fakturą VAT Nr 25 sprzedała ów pojazd Witoldowi L. za kwotę brutto 65.499,99 zł, który odebrano z Przedsiębiorstwa "R.".

Izba Skarbowa w O. ustaliła dodatkowo w postępowaniu uzupełniającym, że 30.09.1998 r. Spółka "C." zawiadomiła, że wierzytelność z tytułu zapłaty ceny samochodu, objęta fakturą Nr 25 z dnia 30.09.1998 r. została przeniesiona na rzecz Przedsiębiorstwa "R." Józef G. w części dotyczącej kwoty 62.499,99 zł. Pozostałą część w kwocie 3.050 zł należało wpłacić na konto Spółki "C.". Akta sprawy wskazują także, iż zakupiony Renault Megane Scenic 2 ORT Urząd Rejonowy w E. zarejestrował 2.10.1998 r. jako samochód ciężarowy specjalizowany o ładowności 630 kg i liczbie miejsc 5.

Organ odwoławczy oceniając powyżej przedstawiony stan faktyczny stwierdził, że w rzeczywistości Witold L. nabył Renault Megane Scenic 2 ORT w Przedsiębiorstwie "R." Józefa G. a nie od spółki cywilnej "C." w E. Za takim stanowiskiem przemawiało złożenie tam właśnie zamówienia na zakup samochodu wpłata zaliczki w kwocie 5.000 zł, oraz pozostała wpłata w kwocie 62.499,99 zł, jak również odebranie pojazdu w firmie "Rega".

Na powyższą decyzję Witold L. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego (...). Wnosząc w niej o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymano nią w mocy decyzję organu I instancji. Zaskarżonej decyzji, zarzucają naruszenie art. 120, art. 121 par. 1, art. 122-124 i art. 187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ a także art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ i par. 54 ust. 4 pkt 5 lit. "a" rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 156 poz. 1024/ poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła, iż powoływanie się przez Izbę Skarbową na pozorny charakter czynności, w wyniku których nabyto samochód Renault Scenic 2 ORT, a mających na celu obejście regulacji art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym poprzez zastosowanie w niniejszym stanie faktycznym przepisu par. 54 ust. 4 pkt 5 lit. "a" rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 156 poz. 1024/ jest niewłaściwe i pozbawione podstaw.

Witold L. otrzymał bowiem fakturę nr 25 z dnia 30.09.1998 r. wystawioną przez PUH "C." s.c. i na tej fakturze własnoręcznie potwierdził odbiór samochodu ciężarowego. Spółka "C." na tej podstawie odprowadziła VAT należny wynikający z tej faktury.

Bez znaczenia dla oceny pozornego charakteru dokonanych podczas nabycia samochodu jest, zdaniem strony skarżącej sposób i tryb zapłaty, który polegał na tym, iż firmie "R." skarżący wpłacił dnia 25.09.1999 r. - 5.000 zł, dnia 2.10.1998 r. - 17.000 zł, dnia 1.10.1998 r. - 40.000 zł, a 449,99 zł stanowiło upust a więc w sumie należności dla tej firmy wynosiły 62.449,99 zł. Natomiast kwotę 3050 zł wpłaciła firmie "C.".

Tak dokonane zapłaty za fakturę VAT nr 25 ze wskazaniem odbiorcy wpłat zostało ustalone przez PUH "C." s.c., która wskazała, że wierzytelność z tytułu zapłaty została przeniesiona na rzecz Przedsiębiorstwa "R." w części dotyczącej kwoty 62.449,99 zł.

Cesja wierzytelności spowodowała zatem zmianę stosunku zobowiązaniowego. Przeniesienie wierzytelności przez "C." na Przedsiębiorstwo "R." nie może więc zdaniem skarżącego w żadnym przypadku przesądzać o zmianie zbywcy, a zatem świadczyć o fakcie iż zakup samochodu został dokonany w Przedsiębiorstwie "R.", a nie w PHU "C.".

Ponadto w skardze zarzuca się, iż kwestionowane przez stronę rozstrzygnięcie opiera się na faktach nie dokonanych przez stronę, a takie działanie narusza postanowienia art. 121 par. 1, zobowiązuje organ do prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, a także narusza prawa strony zawarte w art. 123 Ordynacji podatkowej. Działając w ten sposób organy podatkowe ignorują także postanowienia art. 124, który nakłada obowiązek wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek. Organ II instancji nie tylko nie wyjaśnił bowiem ich zasadności lecz zataił je przed stroną. Przeprowadzone w ten sposób postępowanie odwoławcze narusza ważny interes publiczny, który nakazuje mieć na uwadze wartości wspólne dla całego społeczeństwa takie jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów itp. Strona nie przypuszczała, że w trakcie postępowania będą rozpatrywane nowe przesłanki, które przesądzą o rozstrzygnięciu sprawy. W ten sposób Izba Skarbowa w O. uniemożliwiła stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w O. wniosła o jej oddalenie, zaś zarzuty uznała za bezzasadne i podtrzymała swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji wraz z przytoczoną tam argumentacją.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w świetle art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, stwierdzić należy, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

Poza sporem pozostawał fakt, iż Witold L. zakupił samochód ciężarowy. Przemawia za tym, iż ten rodzaj samochodu będącego przedmiotem kupna udokumentowany jest fakturą VAT Nr 25 z dnia 30.09.1998 r. Samochód ten posiadał w momencie sprzedaży charakter pojazdu ciężarowego, co znalazło swoje odbicie w dowodzie rejestracyjnym pojazdu, w którym dokonano stosownej adnotacji przed kupnem przez podatnika. Poza sporem jest zatem, iż taki samochód spółka "C." sprzedała Witoldowi L.

Należy zwrócić uwagę, iż rejestracja samochodu następuje w drodze decyzji administracyjnej, która stanowi dowód rejestracyjny. Zarejestrowanie samochodu jako ciężarowy stało się zatem wiążące dla stron i innych uczestników obrotu prawnego i jest wiążące tak długo jak długo decyzja ta ma charakter trwały, a więc nie zostanie wzruszona.

O pozorności czynności towarzyszących nabyciu samochodu Renault Megane Scenic 2 ORT nie może, zdaniem Sądu świadczyć, iż pojazd ten odebrano z Przedsiębiorstwa "R.". Odbiór taki strony skutków cywilnoprawnych mogą zgodnie z autonomią w zakresie kształtowania swej sytuacji prawnej i faktycznej kształtować dowolnie, a zatem miejsce spełnienia świadczenia zależy od ich woli. Podobnie należy ocenić sposób i tryb zapłaty za nabyty samochód. Również w tym zakresie strony mogą dowolnie kształtować termin, tryb zapłaty, formę a także podmiot, który świadczenie pieniężne /zapłatę/ odbierze.

Miejsce odbioru towaru oraz sposób zapłaty nie określają stron umowy kupna sprzedaży.

Mając powyższe na uwadze należy powiedzieć, iż w świetle zgromadzonego materiału dowodowego strona skarżąca może skorzystać z podstawowej konstrukcji podatku od towarów i usług jaką jest prawo podatnika do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabywaniu towarów i usług, o której mowa w art. 19 ust. 1 powołanej ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. W badanym stanie faktycznym nie może mieć miejsca zastosowanie art. 25 ust. 1 pkt 2 tej ustawy ograniczający prawo odliczenia, o którym nowa wyżej.

Bez znaczenia dla badanej sprawy, z punktu widzenia naruszenia prawa procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji są podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 120, art. 121 par. 1, art. 122-124 i art. 187 Ordynacji podatkowej.

Mając na uwadze powyższe ustalenia należy skargę uwzględnić i na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o NSA orzec jak w sentencji w związku z art. 29 tejże ustawy. Orzeczenie o kosztach uzasadnia art. 55 ust. 1 cytowanej ustawy.