Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1506/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 48 ust. 1 i 4
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
article: art. 156 § 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska, , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Protokolant spec. Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi Z. R. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2017 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] maja 2017r. [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku Z. R. o ponowne rozpatrzenie sprawy - utrzymał w mocy decyzję z [...] marca 2017 r., którą odmówił stwierdzenia nieważności decyzji [...]WINB z dnia [...] marca 2015 r., [...], utrzymującej w mocy decyzję PINB dla Miasta [...] z [...] lutego 2015 r. [...], nakazującą Z. R. rozbiórkę wiaty wybudowanej samowolnie w południowej części działki nr ew. [...] przy ul. [...] w [...], przy granicy z działką nr ew. [...].

Na wstępie organ przedstawił zasady postępowania nieważnościowego podkreślając w szczególności, że instytucja ta służy eliminacji z obrotu prawnego takich rozstrzygnięć, które ze względu na ich kwalifikowane wady, wymienione w art. 156 § 1 k.p.a., pozostają w oczywistej sprzeczności z podstawowymi zasadami państwa prawnego i systemu prawa. Podkreślił, że dokonując oceny przesłanek z art. 156 § 1 Kpa, organ bada stan faktyczny i prawny z daty wydania decyzji.

Dalej zaznaczył, że decyzja z [...] lutego 2015 r. została wydana na podstawie art. 48 ust 1 i 4 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409, z e zm.). Po przytoczeniu ww. przepisów organ podniósł, że budowa obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę nie podlega bezwzględnej rozbiórce, a jedynie gdy legalizacja nie jest możliwa. Zasadą jest bowiem postępowanie zmierzające do legalizacji obiektu. Przy czym legalizacja nie jest obowiązkiem, a uprawnieniem inwestora. Art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego określa obowiązki, których spełnienie jest niezbędne do legalizacji. Decydujące znaczenie winno mieć ustalenie, że obiekt nie narusza przepisów prawa, w tym zagospodarowania przestrzennego.

Organ wskazał, że podczas oględzin nieruchomości skarżącej stwierdzono od strony południowej działki przy granicy z posesją nr ew. [...] wiatę konstrukcji drewnianej 6,5 x 6 m, na betonowej wylewce. Trzy drewniane słupy w rozstawie ok 2,67 i 2,57m i poprzeczną belkę przytwierdzono do ściany budynku na działce nr ew. [...], natomiast pozostałe drewniane elementy wiaty w rozstawie ok 4,2m, 2,5m, 1,6m i 1,6m posadowiono od działki nr ew. [...] i działki nr ew. [...]. PINB ustalił, że obiekt wybudowali w latach 2005-2007 Z. i M. R. bez pozwolenia na budowę. Na podstawie opisu i dokumentacji stanowi on budowlę w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit b cyt. ustawy.

W związku z powyższym, organ powiatowy postanowieniem z [...] sierpnia 2014 r. wstrzymał roboty i nałożył obowiązek przedłożenia określonych dokumentów.

Jednak strona nie złożyła wymaganej dokumentacji. W związku z powyższym PINB nakazał rozbiórkę.

Organ wskazał, że skoro decyzja [...] WINB z [...] marca 2015 r., została wydana przez właściwy organ, na podstawie właściwego przepisu, nie dotyczy sprawy już rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, została skierowana do stron w sprawie, nie była niewykonalna w dniu jej wydania, jej wykonanie nie wywołałoby czynu zagrożonego karą, ani nie zawiera wady powodującej jej nieważność z mocy prawa, należało utrzymać w mocy decyzję z [...] marca 2017 r.,

Odnosząc się do pozostałych zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ podkreślił, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji nie zastępuje postępowania odwoławczego i nie może być merytorycznym, w którym na nowo bada się materiał dowodowy, przeprowadza dowody uzupełniające lub ponownie ocenia zarzuty strony. Zadaniem organu jest wyłącznie ocena decyzji pod wystąpienia przesłanek z art. 156 § 1 Kpa. Postępowanie takie ma zatem odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby jego przedmiotem było ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną,

Skargę na ww. decyzję złożyła Z. R. zarzucając naruszenie:

- przepisów postępowania tj. art. 7, 75 i 77 k.p.a. co wpłynęło na rozstrzygnięcie, polegające na niezbadaniu materiału dowodowego, pominięcie zeznań insp. P. E. W. na Policji

- nieustalenie osoby bezprawnie przebywającej na posesji skarżącej [...].07.2014r.

- pominięcie dowodu z pierwszego protokołu z [...].08.2013r.- zał.nr.6

- pominięcie dowodu - zgłoszenia zmiany pokrycia dachowego - zał. Nr.7

- pominięcie dowodu ze złożonego wniosku o ustalenie warunków zabudowy

- niezrealizowanie zaplanowanej na 1 półrocze 2016r. kontroli i niezrealizowanie jej do w PINB dla Miasta [...] następujących dokumentów:

1. w terminie do dnia [...].12.2014r. - ostatecznej decyzji warunkach zabudowy i

dnia dzisiejszego.

Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, a tym samym unieważnienie decyzji [...]WINB z dnia [...] marca 2015r.

Zdaniem strony decyzje te powstały w wyniku rażącego naruszenia prawa przez sporządzenie drugiego protokołu nr [...] [...].07.2014r. wg spełnienia gróźb insp. W. w celu oczyszczenia granic dla dostępu do samowolnie wybudowanych budynków granicznych na nieruchomości sąsiedniej - zał. 1 i 2

Decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa poprzez wprowadzenie na jej nieruchomość osoby postronnej, prawdopodobnie swojego syna przez insp. PINB P. E. W., którego przedstawiła go jako "inspektora nadzoru budowlanego". Do dnia dzisiejszego nie ustalono jego tożsamości. Wg zeznań Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego W. K. na Policji [...].11.2016r, organ nie posiada danych adresowych i personalnych tej osoby. W dokumentach widnieje jako M., a innym razem jako M.. Skarżąca podała, że zwracała się o ujawnienie nazwiska niby "inspektora wojewódzkiego" którym szantażowała ją insp. E. W. bez rezultatu. Do jego sfałszowania przyznała się dopiero na posterunku Policji [...].11.2016r.- zał. Nr 3

Następnie zacytowała pismo z [...].12.2015r stwierdzające, że "Sprawa prowadzona przez tut. Inspektorat pod Nr. [...] na który powołuje się Pani w w/w piśmie, dotyczy wiaty konstrukcji drewnianej, a nie wiaty opartej na metalowych wspornikach" podkreślając, że na jej działce stoi tylko jedna wiata, a słupy drewniane oparte są na metalowych wspornikach- zał. Nr.4

GINB uzasadnienie decyzji opiera na decyzji z [...] lutego 2015r. sprzed przyznania się na Policji [...] listopada 2016r. P. E. W.do sfałszowania protokołu - zał.3, do dnia dzisiejszego nieujawnienia tożsamości pseudo "insp. wojewódzkiego" oraz zatajeniu i niewpisaniu do protokołu świadka skarżącej, którego wezwała w obawie przed dalszymi szykanami prac. PINB [...] - zał. Nr.5

Dalej skarżąca szczegółowo opisała relacje z PINB i pracownikami organu, pisma z pogróżkami wskazując, że PINB przesyła przed terminem upomnienia, nakazy natychmiastowej rozbiórki, żąda dokumentów niezgodnych z prawem, nakłada grzywnę 1250% wartości niszcząc skarżącą psychicznie i finansowo. Brak reakcji [...]WINB i GINB spowodowała i powoduje dalsze bezkarne zachowanie pracowników PINB - [...]. Dodała, że znając działalność skorumpowanego pracownika PINB P. E. W.żaden organ nadzoru nie odsunął jej od sprawy dając jej jak zapowiadała swobodę w dalszym działaniu

Podniosła, że w aktach znajduje się oświadczenie rzeczoznawcy z [...].08.2013r. potwierdzające protekcyjne załatwianie spraw przez pracowników PINB [...]. Brak reakcji GINB sprawił, że przed odejściem na emeryturę PINB- W. K. na wniosek insp. W., podpisał kilka umorzeń samowoli, a oboje zebrali za to nagrody.

Dalej zaznaczyła, że GINB do dziś nie udzielił rzetelnej odpowiedzi - zał. Nr. 9- ani nie wyjaśnił żadnej sprawy. Nie wyjaśnił ich również PINB [...] i [...]WINB . Wszystkie te instytucje posługują się sloganami: udzielono już Pani odpowiedzi, wyjaśniono w poprzednim piśmie, pomijanie tematu bez odpowiedzi, dalsze pisma pozostaną bez odpowiedzi itd. Jednym z przykładów jest pismo Ministra Infrastruktury i Budownictwa, któremu również udzielono informacji, że uzyskałam odpowiedź - zał. 10.

Skarżąca wniosła o całkowite anulowanie decyzji GNIB.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje.

Sąd kontrolował w niniejszej sprawie decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] maja 2017r. utrzymującą w mocy własną decyzję z [...] marca 2017 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji [...] WINB z [...] marca 2015 r. utrzymującej w mocy decyzję PINB dla Miasta [...] z [...] lutego 2015 r. nakazującą skarżącej rozbiórkę wiaty wybudowanej w warunkach samowoli budowlanej na działce nr ew. [...] w [...], przy granicy z działką nr ew. [...].

Zaskarżona decyzja prawa nie narusza, dlatego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Powtórzyć w tym miejscu należy, że instytucja stwierdzenia nieważności decyzji będąca nadzwyczajnym środkiem weryfikacji decyzji administracyjnych stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych wyrażonej w art. 16 k.p.a., a służącej ochronie takich wartości, jak ochrona porządku prawnego, ochrona praw nabytych, pewność, stabilność i bezpieczeństwo obrotu prawnego. Niemniej w sytuacji bezspornego ustalenia wystąpienia jednej z przesłanek określonych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a., które to przesłanki z racji ich wyczerpującego wyliczenia nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej, organ ma obowiązek wyeliminować decyzję z obrotu prawnego

Jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest rażące naruszenie prawa. Stwierdzenie nieważności decyzji na tej podstawie powinno mieć miejsce wówczas, gdy organ ustali, że decyzja w sposób oczywisty i bezsporny narusza konkretny przepis prawa oraz gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owo rozstrzygnięcie nie może być akceptowane jako akt wydany przez organ praworządnego państwa.

W świetle zarzutów skargi ponownie podkreślić trzeba, że w postępowaniu toczącym się w trybie stwierdzenia nieważności decyzji organ nie rozstrzyga o istocie sprawy będącej przedmiotem postępowania zwykłego, lecz wyłącznie kontroluje decyzję w aspekcie wystąpienia przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Słusznie zatem wskazał organ II instancji, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji nie zastępuje postępowania odwoławczego i nie może być postępowaniem merytorycznym, w którym po raz kolejny bada się materiał dowodowy, przeprowadza dowody uzupełniające lub jeszcze raz ocenia zarzuty strony.

Z akt sprawy wynika, że decyzja, której stwierdzenia nieważności domaga się skarżąca, nie jest obarczona wadami wymienionym w art. 156 § 1 k.p.a.

Rozstrzygnięcie to znajdowało bowiem podstawę w art. 48 ust. 1 w zw. z ust. 4 ustawy Prawo budowlane. Dostrzec trzeba, że postępowanie dotyczyło budowli wymagającej uzyskania pozwolenia budowlanego. Opisana wiata odpowiada bowiem definicji zawartej w art. 3 pkt 1 lit b cyt. ustawy i jako przekraczająca powierzchnię zabudowy (25 m 2) wskazaną w art. 29 ust. 1 pkt 2 (w brzmieniu obowiązującym w dacie popełnienia samowoli budowlanej) wymagała uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę stosownie do art. 28 Prawo budowlane. a zatem jego realizacja wymagała uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę.

Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że skarżąca nie przedłożyła dokumentów, o których mowa w art. 48 ust. 3 cyt. ustawy i w ten sposób "uniemożliwiła" organowi legalizację tej inwestycji.

W konsekwencji, wobec niewykonania obowiązków nałożonych postanowieniem, prawidłowo zastosowano w postepowaniu zwyczajnym art. 48 ust. 4 w zw. z ust. 1 ustawy Prawo budowlane i PINB dla Miasta [...] decyzją z [...] lutego 2015 r. nakazał Z. R. rozbiórkę spornej, która to decyzja została utrzymana w mocy przez [...]WINB [...] marca 2015 r.

Przepis art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane stanowi bowiem, że w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się ust. 1. Brzmienie powołanego przepisu jest jednoznaczne i nie budzi wątpliwości. W przypadku niespełnienia przez stronę w wyznaczonym terminie nałożonych obowiązków, właściwy organ ma obowiązek wydać decyzję, o której mowa w art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Żaden przepis ustawy Prawo budowlane nie przewiduje w takiej sytuacji możliwości odstąpienia od orzeczenia nakazu rozbiórki. Decyzja organu nadzoru budowlanego w tym przedmiocie ma charakter związany, a nie uznaniowy, i nie jest zależna od woli organu lub woli inwestora.

Uwzględniając powyższe Sąd uznał, że decyzje wydane w niniejszej sprawie, odmawiające stwierdzenia nieważności ww. decyzji, ze względu na brak przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. odpowiadają prawu. Postępowanie zostało przeprowadzone prawidłowo i pozwoliło na dokonanie ww. ustaleń.

W świetle przedstawionych na wstępie zasad obowiązujących w postępowaniu nieważnościowym zarzuty skargi nie mogły odnieść zamierzonego skutku, skoro rażącego naruszenia prawa skarżąca upatrywała w sporządzeniu drugiego protokołu nr [...] [...].07.2014r. wg spełnienia gróźb insp. W. w celu oczyszczenia granic dla dostępu do samowolnie wybudowanych budynków granicznych na nieruchomości sąsiedniej, czy wprowadzeniu na jej nieruchomość osoby postronnej.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) orzekł jak w sentencji.