Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 800/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony akt w części
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1, art. 3 ust. 2 pkt 13, art. 7 ust. 1-2, art. 26 ust. 1, art. 26 ust. 3
journal: Dz.U. 2007 nr 39 poz 251
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach - tekst jednolity
article: art. 1 ust. 2, art. 2 ust. 1 pkt 3, art. 3 pkt 10, art. 5 ust. 1, art. 39 ust. 1, art. 40 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 25 poz 202
law: Ustawa z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji
article: art. 1 ust. 1, art. 4 pkt 1
journal: Dz.U. 2007 nr 124 poz 859
law: Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.
article: art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1 pkt 1, art. 12 ust. 2
journal: Dz.U. 2007 nr 44 poz 287
law: Ustawa z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta (spr.) Sędziowie WSA Maciej Dybowski WSA Izabela Bąk-Marciniak Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi M. W. na zarządzenie pokontrolne Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w P. z dnia [...] czerwca [...] r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania działalności pogarszającej stan środowiska 1. uchyla zaskarżone zarządzenie pokontrolne w części obejmującej pkt 3 2. określa, że zaskarżone zarządzenie nie podlega wykonaniu w części, w jakiej w pkt 1 wyroku orzeczono jego uchylenie 3. w pozostałym zakresie skargę oddala 4. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w P. na rzecz skarżącego M. W. kwotę 200 złotych (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

W związku z ujawnieniem przez Komisariat Policji w O. nielegalnego demontażu pojazdów w obrębie działki nr [...] w O. (przy ul. [...]), Komisariat Policji przedstawił W. Wojewódzkiemu Inspektorowi Ochrony Środowiska (dalej WIOŚ) pismem z dnia [...] kwietnia 2010 r. (nr [...]) materiały zebrane podczas swoich czynności przeprowadzonych dnia [...] kwietnia 2010 roku. Funkcjonariusze Policji stwierdzili około 100 pojazdów w różnym stanie demontażu, z niektórych z pojazdów odczytano numery VIN oraz wiele podzespołów samochodowych.

W trakcie kontroli, przeprowadzonej przez WIOŚ przy udziale funkcjonariusza Komisariatu Policji w O., przeprowadzonej dnia [...] maja 2010 roku, stwierdzono dokonanie nielegalnego demontażu pojazdów w obrębie przedmiotowej posesji w O. przy ul. [...]. Demontaż odbywa się w obrębie terenu całkowicie nieutwardzonego. Prowadzony jest zarówno na zewnątrz, jak również w obrębie metalowych zadaszonych baraków bez utwardzonej powierzchni. Części pochodzące z demontażu pojazdów magazynowane są w metalowych blaszanych barakach bez utwardzonej powierzchni. Obiekt nie spełnia wymagań rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 28 lipca 2005 r. w sprawie minimalnych wymagań dla stacji demontażu oraz sposobu demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. 2005 r., nr 143, poz. 1206 ze zm., zwanego dalej rozporządzeniem z 2005 r.).

Prowadzący demontaż pojazdów M. W. nie posiada wymaganego zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie odzysku odpadów o kodzie [...] i [...] (pojazdy wycofane z eksploatacji), zgodnie z wymaganiami art. 26 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (t. j. Dz. U. 2007 r., nr 39, poz. 251 ze zm., zwaną dalej ustawą o odpadach), jednocześnie prowadząc taką działalność.

Przedsiębiorca nie posiada decyzji regulującej gospodarowanie wytwarzanymi w wyniku demontażu pojazdów odpadami, wydanej przez Marszałka Województwa, zgodnie z wymaganiami art. 17 ustawy o odpadach i art. 40 ustawy z 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. 2005 r., nr 25, poz. 202 ze zm., zwaną dalej ustawą o recyklingu).

Przedsiębiorca nie prowadzi ewidencji odpadów, wymaganej na podstawie zapisów art. 36 ustawy o odpadach. Na terenie posesji zagospodarowanej przez M. W. stwierdzono magazynowanie odpadów powstałych w wyniku demontażu pojazdów tj.:

odpady metali (1601 17 i 16 01 18) około 15 Mg (silniki, skrzynie biegów, elementy zawieszenia, układów wydechowych, elementy blacharskie, elementy napędowe)

odpady tworzyw sztucznych (16 01 19) około 5 Mg

odpady szkło (16 01 20) około 1 Mg

zużyte opony (16 01 03) około 2 Mg

odpady uszczelek gumowych etc. (16 01 22) około 1 Mg

zużyte oleje (13 02 08) około 0,1 Mg

płyny chłodnicze (16 01 14) około 0,01 Mg,

w tym częściowo już jako części zdemontowane i przeznaczone do odsprzedaży, które zostały posegregowane i ułożone w obrębie metalowych regałów na terenie baraków. W trakcie kontroli stwierdzono demontaż pojazdów zarówno zarejestrowanych na terenie kraju, jak również sprowadzonych z terenu Niemiec, Włoch i Wielkiej Brytanii, wszystkie już częściowo zdemontowane. Pojazdy wwiezione do Polski z zagranicy i zdemontowane, które w trakcie kontroli zastano zmagazynowane na terenie zakładu w O., nie zostały sprowadzone do Polski z zachowaniem procedur przewidzianych przepisami Tytułu II rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów.

Zarządzeniem pokontrolnym nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. WIOŚ działając na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. 2007 r., nr 44, poz. 287 ze zm., zwaną dalej ustawą o inspekcji) oraz ustaleń kontroli przeprowadzonej w dniu [...] maja 2010 r. na terenie obiektu zlokalizowanego w O., przy ul. [...], udokumentowanych protokołem kontroli nr [...] zarządził:

1. Nie dokonywać demontażu pojazdów bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego lub innej decyzji w zakresie gospodarki odpadami wymaganej w związku z prowadzeniem stacji demontażu i wydawanej przez Marszałka Województwa Wielkopolskiego.

W terminie: od dnia otrzymania zarządzeń.

2. Zaprzestać prowadzenia nielegalnej działalności w zakresie zbierania pojazdów

wycofanych z eksploatacji.

W terminie: od dnia otrzymania zarządzeń.

3. Przekazać wszystkie wytworzone, w wyniku nielegalnego demontażu pojazdów,

odpady podmiotom, które uzyskały zezwolenie właściwego organu na prowadzenie

gospodarowania odpadami i jednocześnie przedstawić WIOŚ karty przekazania

odpadów.

W terminie: do dnia 20 czerwca 2010 roku.

4. Prawidłowo prowadzić gospodarkę odpadami, zgodnie z przepisami rozporządzenia (WE) NR 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006r. w sprawie przemieszczania odpadów.

W terminie: od dnia otrzymania zarządzeń.

Jednocześnie WIOŚ wyznaczył termin przesłania pisemnej informacji o zakresie podjętych działań służących wyeliminowaniu wskazanych w zarządzeniu naruszeń na dzień [...] czerwca 2010 roku.

W uzasadnieniu organ administracji publicznej wskazał, że zbieranie pojazdów wycofanych z eksploatacji mogą prowadzić wyłącznie przedsiębiorcy prowadzący punkty zbierania pojazdów i przedsiębiorcy prowadzący stacje demontażu. Demontaż pojazdów wycofanych z eksploatacji może być prowadzony wyłącznie w stacjach demontażu. Obowiązek wynika odpowiednio z art. 5 ust. 1 oraz art. 5 ust. 2 ustawy o recyklingu. Organem właściwym do wydania pozwolenia zintegrowanego lub innej decyzji w zakresie gospodarki odpadami wymaganej w związku z prowadzeniem stacji demontażu jest marszałek województwa, zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy o recyklingu.

Obowiązek przekazywania odpadów wyłącznie podmiotom, które uzyskały zezwolenie właściwego organu na prowadzenie gospodarowania odpadami wynika z art. 25 ust. 2 ustawy o odpadach.

Obowiązek dotyczący zachowania stosownych procedur przemieszczania odpadów regulują przepisy Rozporządzenia (WE) NR 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. U. Unii Europejskiej L 190), a w szczególności przepisy art. 3.

W piśmie z dnia [...] czerwca 2010 r. M. W. wezwał WIOŚ do usunięcia naruszenia prawa podnosząc, że powyższe zarządzenie kontrolne nr [...] jest niewykonalne, bowiem nie dokonywał on demontażu pojazdów, nie prowadził zbierania pojazdów wycofanych z eksploatacji, nie wytwarzał i nie posiada odpadów z nielegalnego demontażu pojazdów oraz nie przemieszcza odpadów.

Powołanie się w uzasadnieniu na ustalenia kontroli przeprowadzonej przez WIOŚ jest nieuprawnione, ponieważ protokół ten zawiera w swojej treści szereg nieprawdziwych stwierdzeń nie popartych żadnym postępowaniem dowodowym i nie mającym odzwierciedlenia w stanie faktycznym stwierdzonym podczas kontroli. Zgodnie z art. 3. ust. 1 ustawy o odpadach, oznaczają one każdą substancję lub przedmiot należący do jednej z kategorii, określonych w załączniku nr 1 do ustawy, których posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć się lub do ich pozbycia się jest obowiązany. Odwołujący nigdy nie pozbywał się ani nie zamierzał się pozbywać ujawnionych podczas kontroli substancji i przedmiotów. Rzeczy te są przedmiotami w prowadzonej działalności gospodarczej, będącej źródłem utrzymania rodziny. Część z nich została zakupiona na potrzeby tej działalności, część nie należała do odwołującego, a została jemu jedynie przekazana na chwilowe przechowanie. Kontrolujący nie wyjaśnił szeregu istotnych kwestii, ograniczając się jedynie do umieszczenia w protokóle tekstu mającego dać potwierdzenie z góry przyjętej hipotezy, że odwołujący prowadzi nielegalną działalność.

Dlatego M. W. zwrócił się o wyjaśnienie następujących kwestii:

1. Kiedy, w jakich okolicznościach i kto był świadkiem czynności uznawanych jako demontaż pojazdów, na posesji na której prowadzi działalność gospodarczą? Jeżeli miało to miejsce, to WIOŚ powinien przedstawić ku temu dowody.

2. Kiedy, w jakich okolicznościach i kto był świadkiem czynności uznawanych za nielegalne zbieranie pojazdów? Jeżeli miało to miejsce, to WIOŚ powinien to wykazać.

3. Dlaczego i na jakiej podstawie stwierdzono, że Strona nielegalnie przemieszczała odpady, kiedy w jakim miejscu i przez kogo przeprowadzona była kontrola w tym zakresie?

4. Czy fakt znajdowania się na posesji w O. różnych przedmiotów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą (miedzy innymi sprzedaż, konserwacja i naprawa pojazdów samochodowych, sprzedaż części i akcesoriów do pojazdów samochodowych) daje przesłanki do stwierdzenia przeprowadzania czynności uznawanych jako demontaż pojazdów.

M. W. podkreślił nadto, że w niniejszej sprawie nie dokonano obiektywnej oceny dowodów i bez jakichkolwiek przesłanek wydano zarządzenie pokontrolne, które jest niewykonalne.

WIOŚ pismem z dnia [...] lipca 2010 r. (nr [...]) utrzymało w mocy zarządzenie pokontrolne nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ administracji publicznej wskazał, że przeprowadzone w sprawie czynności kontrolne wykazały m. in.:

1) magazynowanie na terenie firmy odwołującego pojazdów pochodzących z zagranicy w stanie mocno zdekompletowanym,

2) widoczne ślady wymontowywania z magazynowanych pojazdów przedmiotów wyposażenia i części nadających się do ponownego użycia oraz wielu rodzajów odpadów typowych dla działalności związanej z demontażem pojazdów,

3) brak zarejestrowania magazynowanych pojazdów na terenie Polski pomimo upływu wymaganego terminu od dnia ich sprowadzenia,

4) brak wniesienia za wszystkie sprowadzone do Polski pojazdy należnej opłaty podatku akcyzowego,

5) brak dla znaczącej ilości magazynowanych pojazdów kompletu dokumentów,

6) brak uregulowania formalnoprawnego gospodarowania odpadami wymaganego zgodnie z zapisami szczegółowymi ustawy o odpadach oraz ustawy o recyklingu,

7) brak wymaganego zezwolenia Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na wwiezienie do Polski odpadów w postaci pojazdów, stosownie do procedur przewidzianych zapisami Rozporządzenia (UE) NR 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. U. Unii Europejskiej L 190).

Ponadto organ administracji publicznej dodał, że zgodnie z treścią pisma odwołującego handluje ona częściami pochodzącymi z pojazdów, jednakże w trakcie kontroli nie przedstawił dowodów zakupu magazynowanych części oraz nie udowodnił, z jakiego źródła pochodzą.

W skardze z dnia [...] sierpnia 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. (dalej WSA) na powyższe zarządzenie pokontrolne nr [...] M. W. wniósł o uznanie jako niezgodnego z prawem prowadzonego w przedmiotowej sprawie postępowania WIOŚ, uchylenie zaskarżonego zarządzenia w całości jako naruszającego prawo oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że w treści protokołu stanowiącego podstawę ustaleń faktycznych, na których oparł się WIOŚ zawarto szereg nieprawdziwych informacji, czynności zostały przeprowadzone z naruszeniem prawa materialnego oraz procesowego. Treść protokołu wskazuje jednoznacznie, że kontrolujący już przed podjęciem czynności sprawdzających miał pewność odnośnie ich końcowego wyniku, co obarcza kontrolę wadą braku obiektywizmu.

Ponadto kontrolujący naruszył przepisy prawa materialnego dokonując wadliwej oceny stanu faktycznego i uznał, że wszystkie przedmioty i substancje znajdujące się na posesji zajmowanej przez skarżącego są odpadami.

Według art. 1 ust. 1 lit. "a" dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 kwietnia 2006 r. nr 2006/12/WE w sprawie odpadów (Dz. U. UE L z dnia 27 kwietnia 2006 Nr 114, str. 9) przez odpady rozumie się wszelkie substancje lub przedmioty należące do kategorii określonych w załączniku I (kategorii Q 1 - Q 16), które ich posiadacz usuwa, zamierza usunąć lub ma obowiązek usunąć.

Zgodnie natomiast z art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach, odpady oznaczają każdą substancję lub przedmiot należący do jednej z kategorii, określonych w załączniku nr 1 do ustawy, których posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć się lub do ich pozbycia się jest obowiązany.

Ustawodawca przewidział więc dwie przesłanki kwalifikujące dany przedmiot jako odpad. Po pierwsze, zaliczenie przedmiotu, substancji do określonej kategorii odpadów, a po drugie stwierdzenie że posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć się lub do pozbycia się jest obowiązany. Obie te przesłanki muszą być spełnione łącznie.

Kontrolujący nie wskazał w protokole ani jednego przedmiotu lub substancji, która spełniałaby obie przesłanki łącznie, a oceny i zakwalifikowania jako odpad dokonał wyłącznie na podstawie tego, że znajdowały się na posesji gdzie skarżący prowadzi działalność gospodarczą. Jako odpady kontrolujący zakwalifikował też pojazdy i rzeczy oddane skarżącemu na chwilowe przechowanie.

M. W. wyjaśnił nadto, że na kontrolowanej posesji prowadzi działalność gospodarczą zgodnie z obowiązującym prawem, posiada zaświadczenie Wójta Gminy K. o wpisie tej działalności do ewidencji działalności gospodarczej pod nr [...] (kserokopia zaświadczenia o zmianie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej w załączeniu). Przedmiotem tej działalności są: sprzedaż hurtowa i detaliczna samochodów osobowych i furgonetek; sprzedaż hurtowa i detaliczna pozostałych pojazdów samochodowych, z wyłączeniem motocykli; konserwacja i naprawa pojazdów samochodowych, z wyłączeniem motocykli;

działalność usługowa wspomagająca transport lądowy; sprzedaż detaliczna części i

akcesoriów do pojazdów samochodowych, z wyłączeniem motocykli. To, że na posesji, gdzie prowadzona jest działalność gospodarcza znajdowały się w czasie kontroli różne przedmioty i substancje takie jak: pojazdy, podzespoły samochodowe, szyby samochodowe, uszczelki gumowe, plastikowe elementy karoserii samochodowych, opony, oleje, płyny do chłodnic, jest sytuacją typową dla tego rodzaju działalności.

Poza tym kontrola miejsca prowadzenia działalności gospodarczej przez Skarżącego została przeprowadzona w sposób niepełny. Nie przeprowadzono dowodów takich jak przesłuchanie świadków, powołanie biegłych, przeprowadzenie oględzin przedmiotów, badań substancji. Skarżącemu nie przekazano sporządzonej podczas kontroli dokumentacji fotograficznej. Kontrolujący postępując w ten sposób naruszył art. 7, art. 75 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., zwaną dalej kpa). W ten sposób WIOŚ wydał zarządzenie pokontrolne nr 48/10, którego Skarżący nie jest w żaden sposób wykonać.

Skarżący nadto sformułował szereg zarzutów naruszenia norm procesowych wywodzących się z art. 14 § 1 kpa, art. 15 kpa, art. 73 § 1 kpa, art. 6 kpa, art. 7 kpa, art. 8 kpa, art. 75 § 1 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 80 kpa.

Pismem z dnia [...] września 2010 r. WIOŚ wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej.

W uzasadnieniu organ administracji publicznej wskazał, że kluczowym zagadnieniem w sprawie są ustalenia kontroli oraz podstawy tych ustaleń. Organy Inspekcji Ochrony Środowiska powołane zostały na mocy zapisów szczegółowych ustawy o recyklingu do przeprowadzania kontroli stacji demontażu pojazdów (art. 43 tej ustawy). Jednocześnie zgodnie z treścią cytowanej powyżej ustawy Marszałek Województwa prowadzi wykaz przedsiębiorców prowadzących stacje demontażu i punkty zbierania pojazdów. W wykazie Marszałka Województwa W. Skarżący nie figuruje jako przedsiębiorca prowadzący taką działalność.

Poprzez stację demontażu - rozumie się zakład prowadzący przetwarzanie, w tym demontaż obejmujący następujące czynności:

a) usunięcie z pojazdów wycofanych z eksploatacji elementów i substancji niebezpiecznych, w tym płynów,

b) wymontowanie z pojazdów wycofanych z eksploatacji przedmiotów wyposażenia i części nadających się do ponownego użycia,

c) wymontowanie z pojazdów wycofanych z eksploatacji elementów nadających się do odzysku lub recyklingu.

Stan faktyczny jaki zastano podczas kontroli WIOŚ dnia [...] maja 2010 roku na terenie prowadzenia działalności w O. przez skarżącego jest charakterystyczny dla działalności związanej z demontażem pojazdów. Podczas kontroli stwierdzono magazynowanie zdekompletowanych pojazdów, pozbawionych elementów napędowych, karoseryjnych, elementów wyposażenia, magazynowanie posegregowanych części i elementy pojazdów przeznaczonych do ponownego użycia oraz odpadów charakterystycznych dla procesu demontażu pojazdów (zużyte oleje, płyny chłodnicze, opony, wiązki kabli, uszczelki gumowe, wymontowane kierownice, elementy układu hamulcowego, zawieszenia etc). Kontrole WIOŚ przeprowadzane w legalnie funkcjonujących stacjach demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji wykazują podobne czynności związane z tą działalnością, jednakże przy zachowaniu niezbędnych zabezpieczeń wynikających z obowiązujących przepisów prawa.

Należy podkreślić, że dla większości magazynowanych na terenie obiektu pojazdów skarżący nie posiadał w trakcie kontroli żadnych dokumentów, a jedynie dysponował kwitami parkingowymi, bez oznaczenia właściciela. Żadne z ustaleń kontroli nie świadczyły o chęci dokonania naprawy wszystkich magazynowanych pojazdów i zamiarze ich zarejestrowania. Skarżący w swoim piśmie do WIOŚ z dnia [...] czerwca 2010 r. twierdzi, że nie jest posiadaczem magazynowanych pojazdów oraz innych przedmiotów i substancji. Jednakże nie wskazuje ich właściciela, a poza kwitami parkingowymi załączonymi uprzednio do protokołu z kontroli, nie przedstawia innych dowodów. Skarżący nie przedstawił tym samym żadnych nowych dowodów, zarówno w stosunku do magazynowanych pojazdów, jak również w stosunku do odpadów. Nie przedstawiono w szczególności faktur zakupu zużytego oleju, płynu chłodniczego, używanych opon, wymontowanych wiązek kabli elektrycznych.

W odniesieniu do zarzutu, że podczas kontroli zakwalifikowano wszystkie pojazdy i rzeczy znajdujące się na terenie działalności prowadzonej przez skarżącego jako jego własność należy przytoczyć treść art. 3 ust. 3 pkt 13 ustawy o odpadach, który mówi, że przez posiadacza odpadów - rozumie się każdego, kto faktycznie włada odpadami (wytwórcę odpadów, inną osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną), z wyłączeniem prowadzącego działalność w zakresie transportu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości.

W związku ze stanem faktycznym uznano pojazdy magazynowane na terenie przedmiotowego obiektu jako odpady, których wyzbyto się niezgodnie z pierwotnym przeznaczeniem i sprowadzono bez zachowania wymaganych procedur przewidzianych zapisami Rozporządzenia (UE) NR 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. U. Unii Europejskiej L 190). Ponadto wszystkie odpady wytworzone podczas demontażu uznano za własność skarżącego, na wytwarzanie których powinien on posiadać stosowną, zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 17 ustawy o odpadach, a której to decyzji nie posiadał. Wszystkie natomiast czynności prowadzące do demontowania pojazdów, a nie mające na celu ich naprawę i zarejestrowanie, powinny odbywać się na mocy decyzji zezwalającej na prowadzenie działalności w zakresie odzysku odpadów, zgodnie z art. 26 ustawy o odpadach. Organem właściwym do wydania pozwolenia zintegrowanego lub innej decyzji w zakresie gospodarki odpadami wymaganej w związku z prowadzeniem stacji demontażu jest marszałek województwa, zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy o recyklingu. Miejsce prowadzenia samego demontażu pojazdów w O., magazynowania odpadów pochodzących z tego demontażu oraz części przeznaczonych do ponownego użycia - uznano za niezgodne z przepisami ustawy o recyklingu i aktem wykonawczym do tej ustawy tj. rozporządzeniem z 2005 r.

Dodatkowo organ administracji publicznej zaznaczył, że prowadzenie działalności nielegalnego demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji w miejscu, gdzie brak jest uszczelnienia terenu, urządzeń zbierających zanieczyszczenia i oczyszczających je oraz wymaganych urządzeń pozwalających na bezpieczne usuwanie niebezpiecznych substancji z pojazdów, powoduje duże prawdopodobieństwo wyciekania do środowiska substancji niebezpiecznych znajdujących się w pojazdach (resztki paliw, smary, oleje etc.) i zanieczyszczenie środowiska powstającymi w wyniku demontażu odpadami, w tym odpadami niebezpiecznymi. Tym samym proceder demontażu pojazdów w miejscu niespełniającym wymagań rozporządzenia z 2005 r. zagraża życiu lub zdrowiu wielu osób lub spowodować zniszczenie w świecie roślinnym lub zwierzęcym w znacznych rozmiarach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się częściowo zasadną z innych wszakże względów, aniżeli wskazane przez skarżącego.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej ppsa) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontrola dokonywana przez sądy administracyjne sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Wynikający z przywołanych regulacji zakres kognicji sądów administracyjnych ograniczony został do kontroli sfery prawnej zaskarżonej decyzji administracyjnej. Ewentualne stwierdzenie uchybień w działaniu administracji publicznej obliguje sąd od uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności, bądź też stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa (art. 145 ust. 1 ppsa). Sąd administracyjny, kontrolując działalność administracji publicznej, pozostaje zgodnie z art. 134 § 1 ppsa związany granicami sprawy, a nie granicami skargi. Nie będąc związany granicami skargi, sąd jest obowiązany do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa oraz wszystkich przepisów, które winny znaleźć zastosowanie w sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze.

Przedmiotem niniejszego postępowania jest ocena zgodności z prawem zarządzenia pokontrolnego nr [...] WIOŚ z dnia [...] czerwca 2010 r. Podstawę prawną do wydania powyższego zarządzenia stanowi art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy o inspekcji. Stosownie natomiast do art. 11 ust. 1 przywołanej ustawy, podstawą faktyczną wydania zarządzenia są ustalenia zamieszczone w protokole z czynności kontrolnych, przeprowadzonej przez podmioty wymienione w art. 9 ust. 1 ustawy. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowym, zarządzenie pokontrolne wydane w oparciu o przepis art. 12 ust. 1 ustawy o inspekcji jest aktem, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Stanowi ono konsekwencję stwierdzonych w trakcie kontroli nieprawidłowości. Badanie legalności takiego zarządzenia oznacza konieczność sprawdzenia, czy istniały podstawy do jego wydania, a to rodzi potrzebę zbadania, czy naruszenia zostały w prawidłowy sposób stwierdzone i dostatecznie wykazane (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 09.09.2009 r., sygn. akt II SA/Gl 126/09, lex nr 550331, wyrok NSA z dnia 02.06.2009 r., sygn. akt II GSK 1009/08, ONSAiWSA 2010/5/86, wyrok WSA w Opolu z dnia 25.03.2008 r., sygn. akt II SA/Op 5/08, lex nr 486261).

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela ustalenia faktyczne dokonane przez WIOŚ czyniąc je własnymi. Wskazują one jednoznacznie, że skarżący prowadzi w O. przy ul. [...] na nieutwardzonej powierzchni stację demontażu pojazdów sprowadzonych z zagranicy jedynie na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej dokonanego przez Wójta Gminy K. w dniu [...].07.2009 r. Przedmiotem działalności gospodarczej prowadzonej pod nazwą "A" M. W. jest sprzedaż hurtowa i detaliczna samochodów osobowych i furgonetek, sprzedaż hurtowa i detaliczna pozostałych pojazdów samochodowych z wyłączeniem motocykli, konserwacja i naprawa pojazdów samochodowych z wyłączeniem motocykli, działalność usługowa wspomagająca transport lądowy, sprzedaż detaliczna części i akcesoriów do pojazdów samochodowych z wyłączeniem motocykli. Skarżący brał przy tym czynny udział w toczącym się postępowaniu administracyjnym na wszystkich jego etapach, począwszy od odebrania w dniu [...].05.2010 r. pouczenia o prawach i obowiązkach podmiotu kontrolowanego, przez uczestnictwo w kontroli prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej w O., czego dowodem jest podpis skarżącego pod protokołem kontroli nr [...], w dniu [...].05.2010 r., skończywszy na złożeniu skargi do WSA.

Organ administracji publicznej prawidłowo przyjął, że na nieruchomości położonej w O. przy ul. [...] zostały zgromadzone odpady w rozumieniu ustawy o odpadach. Zgodnie z art. 3 ust. 1 powołanej ustawy odpady oznaczają każdą substancję lub przedmiot należący do jednej z kategorii, określonych w załączniku nr 1 do ustawy, których posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć się lub do ich pozbycia się jest obowiązany. Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 13 ustawy o odpadach posiadaczem odpadów jest każdy, kto faktycznie włada odpadami (wytwórca odpadów, inna osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna), z wyłączeniem prowadzącego działalność w zakresie transportu odpadów. Domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. O tym, czy dany przedmiot jest odpadem przesądza nie tylko sam fakt, że jest on uszkodzony ale również fakt, że w związku z tymi uszkodzeniami jego posiadacz postanowił się go wyzbyć. Nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczność, że skarżący zamierzał sprowadzony pojazd poddać naprawie i użytkować go w sposób zgodny z dotychczasowym. Istotna jest wola pierwotnego posiadacza uszkodzonego pojazdu, to jest tej osoby, która po jego uszkodzeniu wyzbyła się go (wyrok WSA w Warszawie z dnia 09.05.2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 82/08, lex nr 486265). W rozpoznawanej sprawie pojazdy sprowadzone z zagranicy zostały wyzbyte przez ich poprzednich właścicieli, a ich pierwotne przeznaczenie nie zostało zachowane, gdyż zostały one przeznaczone do rozbiórki na części. Dla większości zgromadzonych samochodów skarżący nie dysponował żadnymi dokumentami, przedstawiając jedynie kwity parkingowe. Jednocześnie skarżący w żaden sposób nie potrafił wyjaśnić pochodzenia częściowo zdemontowanych samochodów wskazując, że zostały one oddane jemu na chwilowe przechowanie, a z drugiej strony, że nigdy nie pozbywał się ani nie zamierzał się pozbywać ujawnionych podczas kontroli substancji i przedmiotów. Zgromadzone na posesji w O. odpady są przedmiotami, o których mowa w punktach Q 3, Q 4, Q 7 oraz Q 16 załącznika nr 1 do ustawy o odpadach.

Jak to zostało wykazane przez WIOŚ, skarżący sprowadził większość pojazdów z zagranicy. Tego rodzaju działalność jest normowana postanowieniami ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. 2007 r., nr 124, poz. 859 ze zm.) Zakres przedmiotowy tej ustawy określony w art. 1 ust. 1 obejmuje postępowanie i organy właściwe do wykonania zadań z zakresu międzynarodowego przemieszczania odpadów wynikających z rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. UE L 190 z 12.07.2006, str. 1) oraz kary pieniężne za naruszanie obowiązków w zakresie międzynarodowego przemieszczania odpadów. Zgodnie z art. 4 pkt 1 przywołanej ustawy, przywóz odpadów na teren kraju wymaga zezwolenia Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. Decydujące znaczenie dla uznania danego przedmiotu za odpad ma jego stan w chwili sprowadzania na terytorium Polski oraz wola jego poprzedniego posiadacza (wyrok WSA w Warszawie z dnia 15.10.2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 982/09, lex nr 549615). Skarżący magazynując samochody z zagranicy co do których nie przedstawił żadnego dokumentu świadczącego o ich zakupie składował faktycznie odpady celem ich demontażu, bez uprzedniego uzyskania zezwolenia Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. Tak samo w świetle aktualnie obowiązującego Rozporządzenia (WE) NR 1013/2006 Parlamentu Europejskiego z dnia 14 czerwca 2006 roku (Dz. U. UE.L06.190 ze zm.) wysyłka odpadów dokonana bez zgody zainteresowanych właściwych władz uważana jest za ich nielegalne przemieszczenie (art. 2 pkt 35 lit. b).

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o odpadach, posiadacz odpadów jest obowiązany do postępowania z odpadami w sposób zgodny z zasadami gospodarowania odpadami, wymaganiami ochrony środowiska oraz planami gospodarki odpadami. Posiadacz odpadów jest obowiązany w pierwszej kolejności do poddania ich odzyskowi, a jeżeli z przyczyn technologicznych jest on niemożliwy lub nie jest uzasadniony z przyczyn ekologicznych lub ekonomicznych, to odpady te należy unieszkodliwiać w sposób zgodny z wymaganiami ochrony środowiska oraz planami gospodarki odpadami (art. 7 ust. 2 ustawy). Zgodnie z art. 26 ust. 1 powyższej ustawy, prowadzenie odzysku lub unieszkodliwiania odpadów wymaga uzyskania przez ich posiadacza zezwolenia wydawanego w drodze decyzji administracyjnej przez podmioty odpowiednio wskazane w art. 26 ust. 3 ustawy o odpadach. Szczególną regulację prawną w odniesieniu do zasad postępowania z pojazdami wycofanymi z eksploatacji stanowi ustawa o recyklingu. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, znajduje ona zastosowanie do odpadów powstałych z pojazdów. Natomiast w sprawach dotyczących postępowania z odpadami wycofanymi z eksploatacji w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie stosuje się przepisy o odpadach (art. 1 ust. 2 ustawy o recyklingu). Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 5 ust. 1 tej ustawy, zbieranie pojazdów wycofanych z eksploatacji mogą prowadzić wyłącznie przedsiębiorcy prowadzący punkty zbierania pojazdów i przedsiębiorcy prowadzący stacje demontażu. Pozwolenie na prowadzenie działalności w zakresie zbierania odpadów przedsiębiorcy prowadzącemu punkt zbierania pojazdów wydaje stosownie do art. 39 ust. 1 ustawy o recyklingu starosta po uzgodnieniu z marszałkiem województwa lub regionalnym dyrektorem ochrony środowiska właściwym miejscowo do wydania pozwolenia zintegrowanego lub innej decyzji w zakresie gospodarki odpadami wymaganej w związku z prowadzeniem stacji demontażu przedsiębiorcy prowadzącemu stację demontażu, z którym przedsiębiorca prowadzący punkt zbierania pojazdów zawarł umowę. Natomiast art. 40 ust. 1 tej ustawy przewiduje kompetencje wojewody do wydania pozwolenia zintegrowanego lub innej decyzji w zakresie gospodarki odpadami wymaganej w związku z prowadzeniem stacji demontażu. Z kolei definicję stacji demontażu ustawodawca zamieścił w art. 3 pkt 10 ustawy o recyklingu. Jest to zakład prowadzący przetwarzanie, w tym demontaż obejmujący następujące czynności: a) usunięcie z pojazdów wycofanych z eksploatacji elementów i substancji niebezpiecznych, w tym płynów, b) wymontowanie z pojazdów wycofanych z eksploatacji przedmiotów wyposażenia i części nadających się do ponownego użycia, c) wymontowanie z pojazdów wycofanych z eksploatacji elementów nadających się do odzysku lub recyklingu. Ustawa o recyklingu określa ponadto szereg dalszych obowiązków ciążących na prowadzącym stację demontażu oraz zbierającym pojazdy wycofane z eksploatacji w odniesieniu do zachowania wymogów ochrony środowiska oraz ewidencji składowanych pojazdów. W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący trudniąc się sprowadzaniem samochodów oraz części samochodowych, a następnie ich demontażem nie posiadał żadnego z wyżej wskazanych, wymaganych dla tego typu działalności gospodarczej zezwoleń. Co istotne, skarżący nie zadbał również o zachowanie odpowiednich warunków technicznych, prowadząc swoją działalność na nieutwardzonym terenie, zadaszonym jedynie w niewielkiej części.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd uznał za zgodne z prawem punkty 1, 2 oraz 4 zarządzenia pokontrolnego nr [...], mocą którego skarżący został wezwany do nie dokonywania demontażu pojazdów bez wymaganego pozwolenia, do zaprzestania prowadzenia nielegalnej działalności oraz do prawidłowego prowadzenia gospodarki odpadami zgodnie z przepisami rozporządzenia (WE) NR 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006r. w sprawie przemieszczania odpadów.

Kontrolując zgodność z prawem powyższego zarządzenia Sąd uchylił je w części obejmującej pkt 3, w którym skarżący został zobowiązany do przekazania wszystkich wytworzonych w wyniku nielegalnego demontażu pojazdów odpadów podmiotom, które uzyskały zezwolenie właściwego organu na prowadzenie gospodarowania odpadami, jednocześnie przedstawiając WIOŚ karty przekazania odpadów, w terminie do dnia [...] czerwca 2010 r. Zarządzenie pokontrolne, nie stanowiąc wprawdzie decyzji administracyjnej, w odniesieniu do nałożonych na adresata obowiązków musi wszakże nadawać się do wykonania zarówno przez samego adresata, jak i ewentualnie w drodze przymusu egzekucyjnego. Akcentuje się, że w ramach badania dopuszczalności egzekucji organ egzekucyjny powinien sprawdzić, czy obowiązek jest wykonalny, a jeżeli tak, to czy zobowiązany ma obiektywna możliwość jego wykonania (W. Piątek, A. Skoczylas, w: red. R. Hauser, A. Skoczylas, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2011, strona skarżąca. 182). Tak samo w orzecznictwie podkreśla się, że niewskazanie rodzaju i ilości odpadów, jak również miejsca, z którego mają być one usunięte czyni niemożliwym wykonanie takiej decyzji nakazu usunięcia odpadów (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 19.12.2006 r., sygn. akt II SA/Gd 277/06, lex nr 603993, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 15.12.2010 r., sygn. akt IV SA/Po 86/10, baza orzeczeń NSA, wyrok NSA z dnia 21.03.2007 r., sygn. akt II OSK 483/06, baza orzeczeń NSA). W rozpoznawanej sprawie WIOŚ nie wymienił dokładnie odpadów, które powinny zostać usunięte z nieruchomości skarżącego w O. Pozostaje to szczególnie istotne w sytuacji kwestionowania przez skarżącego zaliczenia poszczególnych przedmiotów jako odpadów. Mając powyższe na uwadze, Sąd w I punkcie wyroku, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa uchylił zaskarżone zarządzenie pokontrolne w części obejmującej pkt 3.

Ponownie rozpoznając sprawę w powyższym przedmiocie WIOŚ powinien w sposób dokładny wskazać odpady, które podlegają usunięciu oraz teren, z którego należy je zabrać. Zarządzenie w tej materii nie może pozostawiać żadnych wątpliwości ani samemu skarżącemu, ani każdemu innemu wykonawcy, który na jego podstawie powinien w nie budzący wątpliwości sposób ustalić, które przedmioty i w jakiej ilości dookreślonej w sposób precyzyjny oraz z jakiego dokładnie miejsca podlegają usunięciu. Pomocnym w sformułowaniu przedmiotowego obowiązku może być odwołanie się do protokołu kontroli z dnia 11.05.2010 r., w którym zostały precyzyjnie określone rodzaje magazynowanych przez skarżącego odpadów. Należy jednak w tym miejscu dodać, że dla celów usunięcia odpadów nie można przyjąć wskazanych w protokole wartości masy odpadów, które zostały ustalone jedynie w przybliżeniu, za pomocą sformułowania "około". Organ administracji powinien bowiem ustalić dokładną miarę albo ilościową, albo wagową składowanych odpadów, względnie użyć bardziej precyzyjnego sformułowania "nie mniej niż".

W II punkcie wyroku Sąd działając na podstawie art. 152 ppsa określił, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu w części, w jakiej w punkcie I wyroku orzeczono jego uchylenie.

W pozostałym zakresie Sąd w III punkcie wyroku działając na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę.

W IV punkcie wyroku Sąd działając na podstawie art. 200 ppsa zasądził od WIOŚ na rzecz skarżącego 200,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.