Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 1279/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 2 i art. 6 ust. 4
journal: Dz.U. 2002 nr 9 poz 84
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Jerzy Rypina, Sędzia NSA Edyta Anyżewska (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Jadwiga Danuta Mróz, Protokolant Szymon Łajszczak, po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2010 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 kwietnia 2009 r. sygn. akt I SA/Gd 910/08 w sprawie ze skargi D. L. i J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 31 października 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia w trybie wznowienia postępowania decyzji ostatecznej w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2004 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku, 2) zasądza od D. L. i J. L. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. kwotę 280 (słownie: dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

1. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2009 r. sygn. akt I SA/Gd 910/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu skargi D. Ł. i J. Ł. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej P.p.s.a., orzekł o uchyleniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 31 października 2008 r oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy S. z dnia 9 lipca 2008 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej ustalającej wysokość podatku od nieruchomości na rok 2004.

2. Decyzją z dnia 9 lipca 2008 r. Wójt Gminy S., po wznowieniu postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wójta Gminy S. z dnia 22 kwietnia 2004 r., ustalającą D. Ł. i J. Ł. zobowiązanie podatkowe za rok 2004 z tytułu podatku od nieruchomości położonych w Ż., odmówił uchylenia ww. decyzji z uwagi na brak przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), dalej O.p.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G., po rozpatrzeniu odwołania od powyższej decyzji, decyzją z dnia 31 października 2008 r. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy uznał, że organ pierwszej instancji słusznie wskazał na brak przesłanek uchylenia decyzji określonych w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Organ podkreślił, że brak jest podstaw do wznowienia postępowania, jeśli nowe dowody lub okoliczności powstały po wydaniu decyzji ostatecznej. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem zmiana zapisów w ewidencji gruntów i budynków dotyczących nieruchomości skarżących nastąpiła 16 czerwca 2006 r. Organ podkreślił, że w dacie wydawania decyzji objętej wnioskiem o wznowienie postępowania oznaczenie działek skarżących (nr ew. [...] i [...]) położonych w Ż. wskazywało, że przedmiotowa nieruchomość stanowi przedmiot zobowiązania w podatku od nieruchomości. Nowy dowód w postaci zmiany danych zawartych w ewidencji nie istniał w dacie wydawania decyzji ostatecznej, więc nie zaistniały przesłanki pozwalające wznowić postępowanie.

3. Skarżący na powyższe rozstrzygnięcie złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wskazując, że narusza ono ich interes prawny, wyłączając uprawnienie do stwierdzenia nadpłaty z tytułu podatku od nieruchomości za 2004 r. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania - art. 240 § 1 pkt 5 O.p. poprzez bezpodstawne uznanie, że nie zaistniała przesłanka wznowieniowa. Skarżący podnieśli, że przedmiotowa nieruchomość już w dniu wydawania decyzji o ustaleniu podatku od nieruchomości za 2004 r. miała status gruntu ornego, a tym samym należało przyjąć, że nowe okoliczności istniały już w dacie rozstrzygania przez organ podatkowy, a wyszły na jaw dopiero po otrzymaniu przez skarżących zawiadomienia o zmianach zapisów w ewidencji. Zdaniem skarżących organy naruszyły w toku niniejszego postępowania art. 122 w zw. z art. 121 oraz art. 187 § 1 O.p. poprzez zaniechanie działań niezbędnych do dokładnego i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Skarżący uzasadniając powyższy zarzut wskazali, że organy pominęły ustalenia kontroli przeprowadzonej w Starostwie Powiatowym w K., w wyniku której stwierdzono, że od 2001 r. przedmiotowe nieruchomości skarżących kwalifikowano nieprawidłowo jako zurbanizowane tereny niezabudowane zamiast jako grunty orne. Wskazując na powyższe uchybienia skarżący wnioskowali o uchylenie zaskarżonej decyzji.

4. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. w odpowiedzi na skargę, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko, wnioskowało o oddalenie skargi.

5. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy S. z dnia 9 lipca 2008 r.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Sąd wskazał, że co do zasady podstawę ustalenia wysokości zobowiązań w podatku od nieruchomości stanowią, stosownie do art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086) dane z ewidencji gruntów. Nie jest to jednak zasada bezwzględna. Dane z ewidencji gruntów są w swej istocie dokumentem urzędowym, więc możliwe jest jego wzruszenie. Niezbędne jest w tym celu przeprowadzenie dowodu przeciwko ww. dokumentom urzędowym.

WSA stanął na stanowisku, że jeżeli strona kwestionuje zawarte w ewidencji gruntów i budynków dane, winna najpierw wystąpić o ich korektę, w trybie określonym w ustawie Prawo geodezyjne i kartograficzne, a następnie, w przypadku uwzględnienia zastrzeżeń, na podstawie zmienionych danych z ewidencji, wnosić o wzruszenie ostatecznych decyzji ustalających wysokość zobowiązań podatkowych. Podniesiono, że w niniejszej sprawie występuje taka właśnie sytuacja. Zmiany w ewidencji mające wpływ na ustalenie obowiązku podatkowego wprowadzono postanowieniem z dnia 19 czerwca 2006 r. Skarżący dowiedli jednak, że w toku kontroli stwierdzono, iż już w roku 2001 zapisy w ewidencji nie były zgodne ze stanem rzeczywistym. W ewidencji w odniesieniu do gruntów skarżących widniał zapis "zurbanizowane tereny niezabudowane", podczas gdy grunty te miały charakter gruntów rolnych, a więc nie objętych obowiązkiem podatkowym z tytułu podatku od nieruchomości. Organ administracji prowadzący ewidencję, uwzględniając tę okoliczność, dokonał zmian w ewidencji w 2006 r. wykreślił błędny zapis "zurbanizowane tereny niezabudowane" i wpisał, że grunty te miały charakter gruntów rolnych. Przy czym nie budzi wątpliwości okoliczność, że w dacie ustalania przez organ podatkowy kwestii opodatkowania podatkiem od nieruchomości za przedmiotowy rok podatkowy, grunty skarżących były gruntami rolnymi, choć zapisy w ewidencji błędnie tego faktu nie odzwierciedlały.

Wobec powyższego Sąd rozważając, czy okoliczność ta może stanowić przesłankę wznowienia postępowania przewidzianą w art. 240 § 1 pkt 5 O.p., uznał, że zgodnie z tym przepisem wystarczającym jest wykazanie nowej okoliczności faktycznej, a skarżący tę okoliczność wykazali. Bezsprzecznie w dacie rozstrzygania przez organ zapisy w ewidencji gruntów i budynków nie odpowiadały rzeczywistości, jednak nie wynikało to ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. O powyższym nie wiedział organ podatkowy ustalając skarżącym należny podatek. Skarżący powzięli o tej okoliczności wiedzę później i zgłosili organowi jako przesłankę wznowienia postępowania. Uwzględnienie zgłoszonej przez stronę okoliczności faktycznej doprowadziłoby do zmiany rozstrzygnięcia w przedmiocie podatku od nieruchomości, stąd uznać należy, że jest to okoliczność istotna dla sprawy. W przekonaniu Sądu powyższe rozważania dowodzą, że zostały spełnione przesłanki z art. 240 § 1 pkt 5 O.p., a zatem organ błędnie ocenił tę kwestię. Sąd uznał w konsekwencji, że popełnione przez organ podatkowy naruszenie przepisów niewątpliwie miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ na skutek błędnego uznania, że nie zachodzi przesłanka z art. 240 § 1 pkt 5 O.p., tj. że nie wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, a nie znane organowi, który decyzję wydał, odmówiono uchylenia decyzji wymiarowej.

6. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. zaskarżyło powyższy wyrok w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1) art. 141 § 4 zd. 1 P.p.s.a. poprzez przedstawienie stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym oraz art. 133 § 1 P.p.s.a. poprzez wydanie wyroku w oparciu o przyjęcie ustaleń faktycznych nie znajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) w zw. z art. 141 § 4 zd. 1 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że w rozpoznawanej sprawie organy podatkowe naruszyły art. 240 § 1 pkt 5 O.p., co – w ocenie Sądu pierwszej instancji – miało istotny wpływ na wynik sprawy;

3) art. 141 § 4 zd. 2 P.p.s.a. w zw. z art. 194 § 3 O.p. poprzez zalecenie uchylenia weryfikowanej w trybie wznowienia postępowania ostatecznej decyzji wymiarowej, pomimo niewyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Wobec powyższego wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, bądź uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że stanowisko Sądu pierwszej instancji, zgodnie z którym zapisy w ewidencji gruntów i budynków odnoszące się do przedmiotu opodatkowania nie odpowiadały w 2004 r. rzeczywistości, jest błędne, bowiem nie zawiera potwierdzenia w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy. Swoje stanowisko Sąd opiera jedynie na – niepotwierdzonym żadnym innym dokumentem – stanowisku skarżących. W ocenie organu nie zostało przeprowadzone jakiekolwiek postępowanie dowodowe przeciwko obowiązującym w 2004 r. danym z ewidencji gruntów i budynków, obejmujących przedmiotową nieruchomość gruntową, wobec czego należało przyjąć, iż prawdziwość tych danych nie została wzruszona. Zdaniem organu Sąd w przyjętym stanowisku polegającym na uznaniu naruszenia przez organy podatkowe art. 240 § 1 pkt 5 O.p., sam w rzeczywistości naruszył art. 21 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne w zw. z art. 194 § 3 O.p., poprzez zakwestionowanie prawdziwości obowiązujących w 2004 r. zapisów w ewidencji gruntów pomimo nieistnienia jakiegokolwiek wiarygodnego dowodu podważających treść zawartych w niej danych.

7. Skarżący w odpowiedzi na skargę kasacyjną wnieśli o jej oddalenie oraz o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

8. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.

Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił w oparciu o jakie dowody znajdujące się w aktach sprawy (stosownie do art. 133 P.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy) przyjął, że "nie budzi wątpliwości okoliczność", że w dacie ustalenia zobowiązania podatkowego za analizowany rok podatkowy grunty skarżących były gruntami rolnymi.

Tymczasem z akt sprawy wynika, że zmiany w Ewidencji gruntów (polegające na zmianie oznaczenia gruntów z zurbanizowanych terenów niezabudowanych na grunty orne) wprowadzono 19 czerwca 2006 r.; na tę okoliczność oraz opodatkowanie gruntu od 2007 r. podatkiem rolnym powołali się skarżący we wniosku o wznowienie postępowania, zakończonego prawomocną decyzją z dnia 22 kwietnia 2004 r. Nadmienili przy tym, iż zmiany te wprowadzono w związku z ustaleniami kontroli (nieokreślonej ani co do czasu jej przeprowadzenia ani organu kontrolującego) przeprowadzonej w Starostwie Powiatowym.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze trafnie zarzuca w skardze kasacyjnej, że okoliczność faktyczna istotna dla wymiaru podatku, która według Sądu powinna stanowić podstawę uwzględnienia wniosku o wznowienie postępowania - tzn. okoliczność, że będący przedmiotem opodatkowania w 2004 r. grunt był użytkiem rolnym, nie została w żaden sposób udowodniona przez skarżących.

Decyzja ustalająca zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości została wydana w oparciu o aktualne na rok 2004 r. dane z Ewidencji gruntów, które zgodnie z art. 21 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne stanowią podstawę wymiaru podatków (wypis z Ewidencji w aktach sprawy). W świetle tego dowodu z dokumentu urzędowego grunt oznaczony w Ewidencji jako Bp (zurbanizowany teren niezabudowany) podlegał podatkowi od nieruchomości (por. art. 2 ust. 2 u.p.o.l.).

Wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji w aktach sprawy brak dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego. Strona nie udowodniła (por. art. 252 kpc), że dane z Ewidencji, w oparciu o które wymierzono podatek za 2004 r. były niezgodne z prawdą.

Stosownie do art. 6 ust. 4 u.p.o.l. obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości wygasa z upływem miesiąca, w którym ustały okoliczności uzasadniające ten obowiązek. Oznacza to, że dopiero od końca czerwca 2006 r. – w związku ze zmianami w ewidencji gruntów wygasł obowiązek skarżących w podatku od nieruchomości.

Wprowadzona w dacie 19 czerwca 2006 r. zmiana oznaczenia gruntu w Ewidencji gruntów nie dowodzi, iż dane z Ewidencji uwzględnione przy wymiarze podatku za 2004 r. były niezgodne z rzeczywistością.

Sąd naruszył zatem wskazane w skardze kasacyjnej przepisy postępowania stwierdzając, że zaskarżona decyzja naruszała art. 240 § 1 pkt 5 O.p. w sytuacji gdy z akt sprawy nie wynikało, że okoliczność faktyczna, na którą powołano się we wniosku o wznowienie postępowania istniała w dacie wydania decyzji ostatecznej.

Z powyższych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 i art. 203 pkt 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.