Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1143/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 10, art. 21 ust. 1 i 2, art. 49 ust. 1 i 2, art. 49c pkt 3
journal: Dz.U. 2020 poz 426
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Kurasz, Sędziowie sędzia WSA Piotr Przybysz, sędzia WSA Beata Sobocha (sprawozdawca), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 maja 2021 r. sprawy ze skargi A. sp. z o.o. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okresy rozliczeniowe od grudnia 2016 r. do września 2017 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych decyzją z dnia [...] września 2018 r. znak: [...] określił wysokość zobowiązań A. Sp. z o.o. z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, dalej: PFRON, za okres:

- 2016/12 w kwocie 6 849,00 zł,

- 2017/01 w kwocie 3 115,00 zł,

- 2017/02 w kwocie 5 687,00 zł,

- 2017/03 w kwocie 6 637,00 zł,

- 2017/04 w kwocie 5 659,00 zł,

- 2017/05 w kwocie 5 196,00 zł,

- 2017/06 w kwocie 4 407,00 zł,

- 2017/07 w kwocie 3 716,00 zł,

- 2017/08 w kwocie 3 663,00 zł,

- 2017/09 w kwocie 2 985,00 zł.

Organ ocenił, że zostało udowodnione przekroczenie przez Zobowiązaną progu zatrudnienia obligującego do wpłat na PFRON, a jednocześnie nie ziściła się żadna z przesłanek wyłączających obowiązek podatkowy. Prezes Zarządu PFRON ocenił również, że Strona nie udowodniła, że pracownicy, którzy zgodnie z jej twierdzeniami pozostawać mają osobami niepełnosprawnymi, są nimi w rozumieniu odpowiednich przepisów ustawy.

Uprzednio organ ten wszczął bowiem postępowanie w przedmiocie wpłat obowiązkowych wobec A. sp. z o.o., mające na celu określenie wysokości zobowiązań z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres od grudnia 2016 r. do września 2017 r. W tym celu wydane zostało postanowienie z dnia [...] kwietnia 2018 r., znak: [...]. Organ wezwał równocześnie Skarżącą do przedstawienia dowodów w postaci potwierdzonych za zgodność z oryginałem kopii, m.in.: orzeczeń o stopniu niepełnosprawności pracowników, złożonych deklaracji do ZUS, czy dokumentów stwierdzających stan zatrudnienia. W odpowiedzi na ww. wezwanie, Strona przesłała pismem datowanym na dzień 14 sierpnia 2018 r. kserokopie dokumentów sporządzonych w języku ukraińskim, które zdaniem Skarżącej poświadczać miały "inwalidztwo osób zatrudnionych w spółce".

Na ww. decyzję, Strona wniosła do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej odwołanie datowane na dzień 8 października 2018 r. Podniesiono w nim, że w ocenie Strony dokumenty wydane przez urzędu ukraińskie winny być honorowane w Polsce. Zarzucono również organowi I instancji błąd w sposobie ustalania liczby pełnych etatów, które są z kolei podstawą do wyliczenia wymiaru opłaty.

Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wydał decyzję, w której utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy uznał, że wszczęcie postępowania było uzasadnione, gdyż informacja z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wygenerowana w systemie elektronicznym w dniu 23 kwietnia 2018 r. wskazywała, iż Spółka zatrudniała ogółem co najmniej 25 pracowników, w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy. Jak wynikało z ww. informacji liczba zatrudnionych została wyliczona na podstawie wartości wymiaru czasu pracy z raportów składkowych ZUS RCA/RNA. Wskazano również, iż nie można uznać wskazanych przez Spółkę pracowników za osoby niepełnosprawne, jeżeli nie posiadają orzeczeń o stopniu niepełnosprawności wydanych przez uprawniony organ w Polsce, na podstawie przepisów ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

Na taką decyzję organu odwoławczego, Skarżąca wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła o:

1. uchylenie zaskarżonej decyzji;

2. zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz Skarżącego kosztów postępowania w sprawie wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł;

3. wstrzymanie wykonania decyzji Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w Warszawie z dnia [...].03.2020r. w całości, do czasu rozpoznania skargi, na podstawie art. 61 § 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w Warszawie przed przekazaniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

1. art 122 o.p. i 187 o.p. poprzez błędy w ustaleniach faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, jak i niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnego ustalenia, że Skarżący przekroczył limit zatrudnienia 25 pracowników w stosunku miesięcznym w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy;

2. naruszenie art. 21 ust. 1 i art. 49 ust.2 ustawy z dnia 27.08.1997 r, o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych przez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów i przyjęcie, że Skarżący miał obowiązek dokonania wpłat na PFRON w wysokości określonej decyzją, pomimo tego, że obowiązek taki nie powstał, a złożona przez niego deklaracja INF-1, jest rzetelna i nie została w jakikolwiek sposób podważona.

W odpowiedzi na skargę, organ II instancji wniósł o oddalenie skargi oraz podtrzymał zajęte poprzednio w postępowaniu stanowisko.

Skarżący wniósł również o wstrzymanie wykonania decyzji ze względu na sytuację wywołaną stanem zagrożenia epidemiologicznego, która postawiła Spółkę w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Wskazano, że wykonanie decyzji stwarza realne niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody Skarżącemu. Wniosek ten uzupełniony został w piśmie z dnia 22 czerwca 2020 r. Sąd w postanowieniu z dnia 13 lipca 2020 r. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, jednak po wniesieniu zażalenia oraz przedstawieniu dokumentów potwierdzających podnoszone uprzednio twierdzenia o trudnej sytuacji finansowej Skarżącego, postanowienie to zostało uchylone, a wykonanie zaskarżonej decyzji wstrzymane.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej: p.p.s.a., wynika, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone tylko wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub procesowego, jeżeli naruszenie to miało lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżone postanowienie według powyższych kryteriów sąd nie stwierdził naruszeń, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.

Na wstępie wskazać należy, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest określenie obowiązku podatkowego w stosunku do Skarżącej, do którego uiszczenia zobowiązany został na rzecz PFRON. Istotą rozbieżności jest natomiast to, w jaki sposób ustalany winien być krąg osób niepełnosprawnych, których zatrudnienie skutkować będzie niepowstaniem obowiązku wpłaty podatku na rzecz PFRON, a w szczególności czy do grona tego wliczyć należy pracowników będących obywatelami państwa trzeciego, w tym przypadku Ukrainy, oraz czy zagraniczne zaświadczenia o niepełnosprawności winny być honorowane w takich sytuacjach.

Przed przystąpieniem do dalszej części uzasadnienia, należy ocenić moc dowodową przedstawionego przez Skarżącą Spółkę legitymacji (dokumentów) sporządzonych w języku ukraińskim, które świadczyć miały o tym, że trzech zatrudnionych pracowników to osoby niepełnosprawne. Obowiązki osoby posługującej się takim dokumentem, która chce spowodować określony skutek prawny w państwie trzecim, wynikają w pierwszej kolejności z Konwencji znoszącej wymóg legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych sporządzonej w Hadze dnia 5 października 1961 r. (Dz.U. z 2005 r., poz. 112, nr 938), dalej: Konwencja z 1961 r., której stronami są zarówno Polska, jak i Ukraina. Konwencja ta, zgodnie z art. 1 lit. b, będzie miała zastosowanie do dokumentów urzędowych, które zostały sporządzone na terytorium jednego z Umawiających się Państw i które mają być przedłożone na terytorium innego Umawiającego się Państwa, przy czym dla celów niniejszej konwencji za dokumenty urzędowe uważa się dokumenty administracyjne. W myśl art. 3 Konwencji z 1961 r. Jedyną czynnością, która może być wymagana w celu poświadczenia autentyczności podpisu, charakteru, w jakim działała osoba, która podpisała dokument, oraz, w razie potrzeby, tożsamości pieczęci lub stempla, którym opatrzony jest dokument, jest dołączenie apostille określonej w artykule 4, wydanej przez właściwy organ Państwa, z którego dokument pochodzi. Jednakże czynność wymieniona w poprzednim ustępie nie może być wymagana, gdy ustawy, inne przepisy prawne lub praktyka obowiązująca w Państwie, w którym dokument jest przedłożony, lub umowa między dwoma lub większą liczbą Umawiających się Państw, zniosły lub uprościły legalizację lub zwolniły taki dokument z legalizacji. Zgodnie natomiast z art. 4 Apostille, o której mowa w artykule 3 ustęp 1, będzie umieszczona na samym dokumencie lub będzie do niego dołączona; powinna być ona sporządzona według wzoru załączonego do niniejszej konwencji. Może być ona jednakże sporządzona w języku urzędowym wydającego ją organu. Standardowe zwroty w niej zawarte mogą być sporządzone również w drugim języku. Tytuł "Apostille (Convention de La Haye du 5 octobre 1961)" pozostawiony będzie w języku francuskim.

Przywołane artykuły Konwencji z 1961 r. wskazują zatem wprost, że do posługiwania się dokumentem urzędowym wydanym przez państwo-stronę konieczne jest nadania apostille na tym dokumencie. Wyjątkiem jest sytuacja, w której z odrębnych przepisów lub praktyki wynikać będzie uproszczenie procedury lub całkowite od niej odejście. W kontekście dokumentów wydanych przez Ukrainę, istotne znaczenie ma Umowa między Rzecząpospolitą Polską a Ukrainą o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych i karnych sporządzona w Kijowie dnia 24 maja 1993 r. (Dz. U. z 1194 r., poz. 96, nr 465), dalej: Umowa z 1993 r., która w art. 15 ust. 1 stanowi, że dokumenty, które sporządził lub uwierzytelnił właściwy organ jednej z umawiających się Stron, opatrzone pieczęcią urzędową i podpisem osoby uprawnionej, posiadają moc na terytorium drugiej Umawiającej się Strony bez potrzeby legalizacji. Dotyczy to także odpisów i tłumaczeń dokumentów, które uwierzytelnił właściwy organ. W ust. 2 określono, iż dokumenty, które na terytorium jednej z Umawiających się Stron traktowane są jako dokumenty urzędowe, uważane są za takie również na terytorium drugiej Umawiającej się Strony. Umowa z 1993 r. nie może mieć jednak zastosowania do niniejszej sprawy, albowiem dotyczy ona jedynie spraw cywilnych i karnych. Wobec tego, że postępowanie w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania wobec PFRON ma charakter administracyjny, niezasadnym byłoby stosowanie ww. przepisu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 2523/13, LEX nr 1577044).

Odnosząc się do przywołanych wyżej okoliczności, uznać należy, że dowodem w postępowaniu administracyjnym mógłby być dokument wydany przez urząd ukraiński, o ile byłby on opatrzony apostille. Przedstawienie, w postępowaniu administracyjnym, przez Skarżącą jedynie kserokopii legitymacji nieprzetłumaczonej jednocześnie na język polski, która stanowić ma dokument urzędowy, nie jest wystarczające do stwierdzenia, że poświadczony został status osoby z inwalidztwem. Żaden z przepisów prawa, nie upoważnia i nie obliguje organu do uznawania takiego dokumentu w toku postępowania administracyjnego. Strona nie wywiązała się równocześnie z wezwania organu I instancji, gdyż będąc zobowiązaną do przedstawienia stosownych dokumentów w formie kserokopii poświadczonej za zgodność z oryginałem, ograniczyła się do przesłania samej kserokopii. Nie może zatem stanowić dowodu, taka kserokopia, która nie spełnia określonych przepisami prawa wymogów. Strona nie dołożyła również należytej staranności w swoich czynnościach w toku postępowania, gdyż nie przetłumaczyła załączonych kserokopii. Organ nie ma bowiem obowiązku dokonywać tłumaczenia dokumentów na język urzędowy.

Odnosząc się natomiast do możliwości uznania orzeczenia o niepełnosprawności wydanego w państwie trzecim, wskazać należy na przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 573), dalej: ustawa o rehabilitacji. Zgodnie bowiem z art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, pracodawca zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 2-5 i art. 22, dokonywać miesięcznych wpłat na Fundusz, w wysokości kwoty stanowiącej iloczyn 40,65% przeciętnego wynagrodzenia i liczby pracowników odpowiadającej różnicy między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6% a rzeczywistym zatrudnieniem osób niepełnosprawnych. Natomiast w myśl art. 21 ust. 2 ustawy o rehabilitacji, z wpłat, o których mowa w ust. 1, zwolnieni są pracodawcy, u których wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych wynosi co najmniej 6%. Ustawodawca zdefiniował niepełnosprawność jako trwałą lub okresową niezdolność do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu, w szczególności powodującą niezdolność do pracy (art. 2 pkt 10 ustawy o rehabilitacji). Osobami niepełnosprawnymi w myśl ustawy są natomiast osobami, których niepełnosprawność została potwierdzona jednym z orzeczeń: 1) o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności określonych w art. 3; 2) o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy na podstawie odrębnych przepisów; 3) o niepełnosprawności, wydanym przed ukończeniem 16 roku życia (art. 1 ustawy o rehabilitacji). Rozdział 2. Omawianej ustawy określa natomiast tryb orzekania o niepełnosprawności, a w szczególności organy władne do wydania stosownych decyzji w tym zakresie.

Zgodnie z art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji do wpłat, o których mowa w art. 21 ust. 1, art. 22b, art. 23, art. 29 ust. 3a1, 3b, 3c i 3g, art. 31 ust. 3 pkt 1 lit. a, art. 33 ust. 4a, 4a1, 4c, 7 i 7a, oraz art. 38 ust. 2 pkt 1 lit. a tiret pierwsze ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1426, z późn. zm.) stosuje się odpowiednio, z zastrzeżeniem ust. 5a-5d oraz art. 49a i art. 49b, przepisy Ordynacji podatkowej, z tym że uprawnienia organów podatkowych określone w tej ustawie przysługują Prezesowi Zarządu Funduszu. Pracodawcy dokonują wpłat, o których mowa w ust. 1, w terminie do dnia 20 następnego miesiąca po miesiącu, w którym zaistniały okoliczności powodujące powstanie obowiązku wpłat, składając równocześnie Zarządowi Funduszu deklaracje miesięczne i roczne poprzez teletransmisje danych w formie dokumentu elektronicznego według wzoru ustalonego, w drodze rozporządzenia, przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego (art. 49 ust. 2 ustawy o rehabilitacji).

Odnosząc powyższe przepisy do niniejszej sprawy, zgodzić należy się ze stanowiskiem organu II instancji wskazującym, że Polska nie jest stroną umowy międzynarodowej pozwalającej na wzajemne uznawanie dokumentów potwierdzających status osoby niepełnosprawnej w innych krajach, zarówno Unii Europejskiej jak i leżących poza nią. Systemy orzekania o niepełnosprawności są niejednolite, a każde państwo stosuje własne kryteria orzekania o niepełnosprawności, dlatego osoba posiadająca orzeczenie wydane przez inne państwo nie może być traktowana, w świetle przepisów, jako osoba niepełnosprawna w Polsce. Sytuacja taka w żadnym wypadku nie pozbawia natomiast możliwości ubiegania się o uzyskanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności przez cudzoziemca. Dopuszcza to bowiem ustawa o rehabilitacji, w której w art. 6b1 ust. 2 pkt 4, art. 6b1 ust. 4 pkt 4 oraz art. 6d ust. 4 lit. g wskazano, że osoba taka, choćby nie posiadała numeru PESEL, może być skierowana na właściwe badania niezbędne do wydania takiego orzeczenia. Brak jest zatem podstaw do uznania za zasadny argument Skarżącej, jakoby etaty cudzoziemców były z jednej strony wliczane do wymiaru etatów, od których zależy powstanie obowiązku podatkowego wobec PFRON, a z drugiej osoby takie pozbawione były możliwości uznania je za niepełnosprawne. Nie ulega natomiast wątpliwościom, że w art. 1 ustawy o rehabilitacji wskazany został enumeratywny katalog orzeczeń pozwalających na uznania danej osoby za niepełnosprawną. Nie można w takiej sytuacji, wbrew wyraźnym przepisom ustawy, uznawać, że wydanie decyzji przez kraj trzeci jest zastępującym takie orzeczenie, aktem kreacyjnym. Tryb orzekania o niepełnosprawności został bowiem wyczerpująco i zupełnie określony w ustawie o rehabilitacji i brak jest tam możliwości uznawania orzeczeń z państw trzecich.

Sąd dokonując analizy akt postępowania administracyjnego nie dostrzegł również błędów proceduralnych, których mogłyby dopuścić się organy. Zebrany został materiał dowodowy niezbędny do wydania właściwych merytorycznie decyzji, a czynności podejmowane były w celu ustalenia stanu faktycznego. Organ I instancji uzyskał informację z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (zgodnie z uprawnieniami wynikającymi z art. 49c pkt 3 ustawy o rehabilitacji) o stanie zatrudnienia w Spółce, który wskazywał na podleganie obowiązkowi wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Organ II instancji uzyskał również informacje dotyczące stanu zatrudnienia w Spółce z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Wyznaczono również Stronie termin do zajęcia stanowiska w sprawie oraz wezwano do przedstawienia istotnych w sprawie okoliczności i dowodów. Strona nie podjęła istotnej inicjatywy, ograniczając się jedynie do przedstawienia dokumentów w języku ukraińskim, które nie mogły zostać uznane za istotne dla rozstrzygnięcia. Organ słusznie zatem podnosi, że przeprowadzone zostało w postępowanie w wystarczającym zakresie, a istotne dla sprawy fakty zostały ustalone.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.