Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 79/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6279 Inne o symbolu podstawowym  627
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: ART. 145 PAR. 1 PKT 1, ART. 151, ART. 182 PAR. 2 I 3, 183,184,189,206,232 PAR. 1 PKT 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 sierpnia 2020 r. sygn. akt IV SA/Wa 644/20 w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary administracyjnej na przewoźnika oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 19 sierpnia 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 644/20, oddalił skargę A. W. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary administracyjnej na przewoźnika.

Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: w dniu [...] lipca 2019 r. w trakcie kontroli autobusu kursowego użytkownego przez przewoźnika A. W. - P.H.U. [...], wykonującego regularny przewóz osób w międzynarodowym transporcie drogowym na trasie Kijów (UA) - Kalisz (PL) ustalono, że kontrolowany przewoźnik przywiózł do granicy państwowej Rzeczypospolitej Polskiej obywatelkę Ukrainy L. B., legitymującą się ważnym zwykłym (nie biometrycznym) paszportem o serii i numerze [...], wydanym przez władze Ukrainy w dniu [...] lipca 2015 r., ważnym do dnia [...] lipca 2025 r. nieposiadającą jednak ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium RP (państw obszaru Schengen). Cudzoziemka nie posiadała, innych niż te okazane do kontroli, dokumentów, z których można byłoby wywodzić prawo wjazdu na terytorium RP.

Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] decyzją z dnia [...] października 2019 r., na podstawie art. 462 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 35) – dalej: "ustawa o cudzoziemcach", nałożył na skarżącą karę administracyjną w wysokości 12.997,10 PLN, stanowiącą równowartość 3 000 euro, za przywiezienie w dniu [...] lipca 2019 r. drogą lądową do granicy RP (państw obszaru Schengen) cudzoziemki, nieposiadającej ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium Polski (państw obszaru Schengen).

Komendant Główny Straży Granicznej, utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, wskazał, że podstawę wymierzenia przewoźnikowi sankcji stanowiło ustalenie, że przewoźnik wykonujący regularny przewóz osób w międzynarodowym transporcie drogowym w dniu [...] lipca 2019 r., przywiózł do granicy Rzeczypospolitej Polskiej obywatelkę Ukrainy, która nie posiadała, w okazanym do kontroli zwykłym paszporcie, wizy ani innego ważnego dokumentu uprawniającego ją do wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w tym dniu. Organ zwrócił przy tym uwagę, że takie same zdarzenia miały również miejsce w dniach: [...] lipca 2018 r. oraz [...] października 2018 r. - na pokładzie pojazdu tego przewoźnika też zostali przywiezieni do granicy RP obywatele Ukrainy nieposiadający ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium RP. Z uwagi na to, brak było podstaw do zastosowania w tej sprawie przepisu art. 189f § 1 pkt. 1 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji obligatoryjnie wydaje decyzję o odstąpieniu od wymierzenia kary i poprzestaje na udzieleniu pouczenia jeżeli stwierdzi, że waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Przewoźnik, pomimo ukarania go karą administracyjną za takie same zdarzenia, nie zaprzestał naruszania prawa ponownie przywożąc do granicy RP cudzoziemkę nieposiadającą uprawnień wjazdowych.

W skardze na decyzję ostateczną A. W. prowadząca działalność gospodarczą pod firmą P.H.U. [...], oprócz naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego, zarzuciła naruszenie art. 459 ust. 1 i 2, art. 462 ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na wydaniu decyzji w oparciu o nieprawidłowo ustalony stan faktyczny, pomijający kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy elementy oraz nieprzestrzeganie zasady praworządności, oraz rozpatrzeniu materiału dowodowego w sposób niewyczerpujący bez uwzględnienia składanych w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego wniosków i zarzutów przez skarżącą, a w szczególności nie przesłuchanie, w obecności przysięgłego tłumacza języka ukraińskiego kierowców, którzy kontrolowali wejście do autobusu oraz braku ustalenia, czy cudzoziemka posiada dwa paszporty tj. zwykły oraz biometryczny poprzez zwrócenie się do właściwego organu administracyjnego Ukrainy o udzielenie informacji w tym zakresie.

Wskazanym na wstępie wyrokiem Sąd pierwszej instancji uznał wniesioną skargę za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. Jego zdaniem organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, powołując się przede wszystkim na: 1) protokoły przesłuchania kierowcy, który bezpośrednio sprawdzał paszporty pasażerom w dniu [...] lipca 2019 r. i realizował kurs autokaru na trasie [...] oraz kierowcy, który realizował kurs autobusu na trasie [...]; 2) ostateczną decyzję o odmowie cudzoziemce wjazdu na granicy z uwagi na brak ważnej wizy lub dokumentu pobytowego; 3) notatki urzędowe z dnia [...] lipca 2019 r. dotycząca czynności kontrolnych wobec cudzoziemki. Na podstawie tak zgormadzonego materiału dowodowego Komendant Główny Straży Granicznej zasadnie ocenił, że zachodzą przesłanki do nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej w związku z przywiezieniem do granicy cudzoziemca nieposiadającego wymaganej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Zdaniem Sądu Wojewódzkiego podnoszona w skardze okoliczność, że kierowcy byli przesłuchani bez tłumacza przysięgłego nie stanowi naruszenia art. 459 ust. 1 i 2 oraz art. 462 ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach. Kierowcy, którzy są obywatelami Ukrainy, oświadczyli, że język polski znają w mowie w stopniu komunikatywnym. Protokół przesłuchania został im odczytany, po jego odczytaniu nie zgłosili oni żadnych uwag ani zarzutów i zgodzili się z jego treścią. Nie było zatem podstaw do przyjęcia, że język polski nie jest językiem zrozumiałym dla przesłuchiwanych kierowców i niezbędna jest obecność tłumacza przysięgłego.

Jak wskazał Sąd pierwszej instancji skarżąca nie uprawdopodobniła również swoich twierdzeń dotyczących tego, że cudzoziemka posiadała także paszport biometryczny i celowo go nie okazała do kontroli granicznej. Skarżąca twierdzi, że tego rodzaju działania służą ograniczeniu konkurencji wśród przewoźników trudniących się przewozem osób z Ukrainy do Polski poprzez doprowadzenie przewoźnika nakładanymi kolejno karami administracyjnymi do bankructwa. Skarżąca nie przedstawiała jednak żadnych dodatkowych informacji o okolicznościach istotnych dla sprawy, które podważałyby ustalenia organu, oparte na materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy, a zwłaszcza na zeznaniach kierowców i notatkach urzędowych. Dalej Sąd meriti stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia art. 8 K.p.a. (zasady zaufania jednostki do organów władzy publicznej) ani zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 K.p.a. Sąd ten nie podzielił też zarzutów skarżącej naruszenia przez organy art. 10 K.p.a., tj. zasady czynnego udziału w postępowaniu, gdyż skarżąca mogła przedstawiać swoje stanowisko w sprawie i jak wynika z akt sprawy, była o takiej możliwości pouczona, o czym świadczy m.in. pismo organu II instancji z dnia [...] listopada 2019 r. Zdaniem Sądu nie doszło także do uchybienia wyrażonej w art. 12 K.p.a. zasadzie szybkości i prostoty postępowania, które miałoby wpływ na wynik sprawy. Nie można było podzielić także zarzutu naruszenia zasady ugodowego załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym (art. 13 K.p.a.), gdyż ze względu na charakter tej sprawy, wyrażający się w obowiązku nałożenia kary przez organ w razie stwierdzenia okoliczności, o jakich stanowi art. 462 ustawy o cudzoziemcach, zasada ta w ogóle nie miała zastosowania.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ) – dalej: "P.p.s.a.", oddalił skargę.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A. W. prowadząca działalność gospodarczą pod firmą P.H.U. [...]. Zaskarżając rozstrzygnięcie Sądu I instancji w całości zarzuciła naruszenie:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7 K.p.a, 77 § 1 K.p.a oraz 80 K.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na wydaniu wyroku w oparciu o nieprawidłowo ustalony stan faktyczny pomijający kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy elementy oraz nieprzestrzeganie zasady praworządności, oraz rozpatrzeniu materiału dowodowego w sposób niewyczerpujący, a w szczególności pominięcie ustalenia czy pasażerka L. B. posiadała dwa paszporty tj. zwykły oraz biometryczny poprzez wyjaśnienie przez organ i zwrócenie się do właściwego urzędu administracyjnego Ukrainy o udzielenie informacji w tym zakresie;

- art. 459 ust. 1 i 2, 462 ust. 1 i 2 oraz art. 462 ust. 3 pkt. 2 ustawy o cudzoziemcach poprzez ich nieprawidłowe niezastosowanie w sytuacji, gdy pomimo dochowania należytej staranności przewoźnik na skutek celowego działania pasażera nie jest w stanie wyeliminować go z grona osób mających zamiar przekroczyć granicę Rzeczypospolitej Polskiej bez ważnego dokumentu uprawniającego do przekroczenia granicy;

- art. 8 K.p.a., tj. zasady pozyskiwania zaufania obywateli informowania;

- art. 9 K.p.a., tj. zasady informowania strony ojej prawach i obowiązkach;

- art. 10 K.p.a., tj. zasady udziału strony w postępowaniu administracyjnym;

- art. 11 K.p.a., tj. zasady przekonywania strony;

- art. 12 K.p.a., tj. zasady szybkości, wnikliwości i prostoty postępowania

- art. 13 K.p.a., tj. zasady ugodowego załatwiania spraw spornych.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zdaniem skarżącej kasacyjnie przewoźnik uczynił zadość nałożonym na niego obowiązkom. Kierowca wpuszczając do autobusu zawsze kontrolował bilet oraz paszport osoby wchodzącej do autobusu, powyższe okoliczności potwierdzają kierowcy obsługujący linię Kijów-Kalisz oraz sama pasażerka L. B. Kluczowym problemem, który z niewiadomych powodów umyka organom Straży Granicznej jest posiadanie przez obywateli Ukrainy dwóch paszportów tj. zwykłego, który wymaga ważnej wizy oraz paszportu biometrycznego. Przewoźnik jest przekonany, że w niniejszej sprawie cudzoziemka posiadała dwa paszporty i w momencie kontroli przez kierowcę okazała paszport biometryczny, natomiast przy przejściu granicznym posłużyła się paszportem zwykłym bez ważnej wizy. Wskazano również, że w toku postępowania jakkolwiek zostali przesłuchani kierowcy przewoźnika, niemniej z uwagi na fakt, że są oni obywatelami Ukrainy ich przesłuchanie powinno się bezwzględnie odbyć w obecności biegłego tłumacza języka ukraińskiego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Straży Granicznej wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.).

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyła się wyłącznie do zbadania zawartych w skardze zarzutów sformułowanych w granicach podstawy kasacyjnej.

Strona skarżąca kasacyjnie formułuje zarzuty wskazujące zarówno na naruszenie prawa materialnego, jak też na naruszenie przepisów postępowania. Przedmiot obu rodzajów zarzutów, jak i kierunek ich argumentacji pozostaje jednak w ścisłym związku, koncentrując się zasadniczo wokół postanowień art. 459 ust. 1 i 2 oraz art. 462 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, których wadliwe zastosowanie doprowadziło w konsekwencji do nieprawidłowej oceny przez Sąd pierwszej instancji dokonanych przez organy ustaleń faktycznych. Mając zatem na względzie powyższy związek treściowy, sformułowane w niniejszej skardze kasacyjnej zarzuty poddane zostaną kontroli kasacyjnej łącznie, w kontekście naruszenia prawa materialnego. Dopiero wynik tego aspektu kontroli kasacyjnej może zostać nałożony na ocenę zarzutu naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do art. 459 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, przewoźnik, który drogą powietrzną lub morską zamierza przywieźć cudzoziemca do granicy, podejmuje wszelkie niezbędne środki, aby zapewnić, żeby cudzoziemiec zamierzający wjechać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej miał ważny dokument podróży uprawniający go do przekroczenia granicy, wymaganą wizę lub inny ważny dokument uprawniający go do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim, zezwolenie na wjazd do innego państwa lub zezwolenie na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane. Obowiązek, o którym mowa w ust. 1, dotyczy także przewoźników wykonujących regularne przewozy osób w międzynarodowym transporcie drogowym, z wyjątkiem ruchu przygranicznego. Zgodnie z art. 462 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach na przewoźnika, który drogą powietrzną lub morską przywiózł do granicy cudzoziemca nieposiadającego ważnego dokumentu podróży uprawniającego do przekroczenia granicy, wymaganej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zezwolenia na wjazd do innego państwa lub zezwolenia na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane, nakłada się karę administracyjną w wysokości stanowiącej równowartość od 3000 do 5000 euro za każdą przywiezioną osobę, z tym że suma kar za jednorazowy przywóz grupy osób nie może przekroczyć równowartości 500 000 euro. Stosownie do art. 462 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach powyższe, dotyczy także przewoźników wykonujących regularne przewozy osób w międzynarodowym transporcie drogowym, z wyjątkiem ruchu przygranicznego.

Podkreślić należy, że przepis art. 462 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach zawiera sankcjonującą normę prawną, która łączy odpowiedzialność przewoźnika z obiektywnym naruszeniem prawa, polegającym na przywiezieniu do granicy cudzoziemca nieposiadającego ważnego dokumentu podróży uprawniającego do przekroczenia granicy, wymaganej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zezwolenia na wjazd do innego państwa lub zezwolenia na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane. Zwrot normatywny: "nakłada się karę administracyjną" wskazuje, że organ jest obowiązany do nałożenia kary natomiast dysponuje uznaniowością jedynie przy określeniu jej wysokości.

Zaznaczyć należy, że postanowienia art. 459 i art. 462 ustawy o cudzoziemcach, przewidujące możliwość nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej, stanowią implementację obowiązku wynikającego z prawa unijnego. Zgodnie z art. 8 Protokołu włączającego dorobek Schengen w ramy Unii Europejskiej dołączonego do Traktatu z Amsterdamu zmieniającego Traktat o Unii Europejskiej, traktaty ustanawiające Wspólnoty Europejskie i niektóre związane z nimi akty - podpisanego 2 października 1997 r. (Dz. U. WE C 340 z dnia 10 listopada 1997 r., s. 1), w negocjacjach dotyczących przystąpienia nowych Państw Członkowskich do Unii Europejskiej dorobek Schengen i inne środki podjęte przez instytucje w zakresie jego zastosowania są uznawane za dorobek, który powinien być w pełni przyjęty przez wszystkie państwa kandydujące do przystąpienia. Dorobek Schengen jest zatem częścią unijnego acquis, które Polska obowiązana była zaakceptować w całości na podstawie Traktatu o Przystąpieniu. Na mocy art. 26 ust. 1 lit. b Konwencji wykonawczej do Układu z Schengen z dnia 14 czerwca 1985 r., podpisanej w Schengen w dniu 19 czerwca 1990 r. (Dz. U. L 239 z dnia 22 września 2000 r., s. 1), Umawiające się Strony zobowiązały się do wprowadzenia do przepisów krajowych zasady, że przewoźnik jest zobowiązany do podjęcia wszelkich niezbędnych środków dla zapewnienia, aby cudzoziemiec przewożony drogą lądową posiadał dokumenty podróży, wymagane przy wjeździe na terytoria Umawiających się Stron. Umawiające się Strony zobowiązały się, stosownie do art. 26 ust. 2 Konwencji wykonawczej, do nałożenia kar na przewoźników przewożących drogą lotniczą lub morską z państwa trzeciego na ich terytoria cudzoziemców, którzy nie posiadają niezbędnych dokumentów podróży. Zgodnie z art. 26 ust. 3 Konwencji wykonawczej ustęp 1 litera b) i ustęp 2 stosuje się również do przewoźników międzynarodowych przewożących grupy pasażerów drogą lądową autokarami, z wyjątkiem ruchu granicznego. Wskazane postanowienia Konwencji wykonawczej znalazły rozwinięcie w dyrektywie Rady 2001/51/WE z dnia 28 czerwca 2001 r. uzupełniającej postanowienia art. 26 Konwencji wykonawczej do Układu z Schengen z dnia 14 czerwca 1985 r. (Dz. U. L 187 z dnia 10 lipca 2001 r., s. 45). Ustanowiony w prawie krajowym mechanizm wymierzania sankcji pieniężnych, jak również ich wysokość zostały przyjęte w wyniku wykonania przez Rzeczpospolitą Polską obowiązku wynikającego z dyrektywy 2001/51/WE, która w art. 4 określa maksymalną i minimalną wysokość kar mających do zastosowania do przewoźników zgodnie z postanowieniami art. 26 ust. 2 i 3 Konwencji wykonawczej do Układu z Schengen jako odstraszających, skutecznych i proporcjonalnych. Sankcje przewidziane w art. 462 ustawy o cudzoziemcach odpowiadają wskazaniom zawartym w art. 4 dyrektywy 2001/51/WE i stanowią realną gwarancję zapewnienia efektywności prawa unijnego.

W myśl art. 462 ust. 3 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach przepisu ust. 1 nie stosuje się, jeżeli przewoźnik mimo dołożenia należytej staranności nie mógł stwierdzić, że cudzoziemiec nie posiada ważnego dokumentu podróży uprawniającego do przekroczenia granicy, wymaganej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i pobytu na tym terytorium, zezwolenia na wjazd do innego państwa lub zezwolenia na pobyt w innym państwie.

Z akt sprawy wynika, że obywatelka Ukrainy podróżowała autobusem należącym do skarżącej kasacyjnie na trasie Kijów-Kalisz. Do kontroli granicznej okazała tradycyjny paszport (nie biometryczny). Cudzoziemka nie posiadała innego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium Polski. Kierowca autobusu oświadczył, że cudzoziemka wsiadła na dworcu w Kijowie i miała przy sobie wydrukowany bilet. Kierowca nie sprawdził dokładnie paszportu, ponieważ sądził, że cudzoziemka ma także paszport biometryczny, nie sprawdził też, czy cudzoziemka posiada wizę uprawniającą do wjazdu na terytorium Polski.

Wbrew zarzutom i argumentom skargi należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu Wojewódzkiego, że fakt znajdowania się w autokarze użytkowanym przez przewoźnika, cudzoziemca nieposiadającego ważnego dokumentu uprawniającego do przekroczenia granicy, świadczy o braku prawidłowej weryfikacji dokumentów pasażera, za co odpowiedzialny jest przewoźnik. Jak podniesiono wyżej odpowiedzialność przewoźnika ma charakter obiektywny (za sam fakt nie upewnienia się w powiązaniu ze skutkiem — dostarczeniem do odprawy granicznej), nie jest związana z winą konkretnej osoby, a zastosowanie sankcji ma cel prewencyjny Wystarczyło zatem zachowanie zwykłej staranności, aby stwierdzić, że cudzoziemka nie posiada ważnego dokumentu podróży uprawniającego do przekroczenia granicy. W tej sytuacji przesłanka z art. 462 ust. 3 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach nie była spełniona

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntował się pogląd, że obowiązek przewoźnika określony w art. 459 i nast. ustawy o cudzoziemcach związany jest z podejmowaniem wszelkich środków dla zapewnienia, aby cudzoziemiec zamierzający wjechać na teren Rzeczypospolitej Polskiej miał ważny dokument podróży uprawniający go do przekroczenia granicy tj. wymaganą wizę lub inny dokument uprawniający go do wjazdu na teren Rzeczypospolitej Polskiej (por. wyrok NSA z dnia 13 marca 2018 r., sygn. II OSK 2198/17, LEX nr 2474875). Treścią tego obowiązku jest podjęcie wszelkich niezbędnych środków dla upewnienia się, że cudzoziemiec zamierzający wjechać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej posiada ważny dokument uprawniający do przekroczenia granicy. W zakres obowiązków przewoźnika wchodzi zatem żądanie od pasażera przedstawienia dokumentu podróży uprawniającego do wjazdu na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej oraz wymaganych wiz lub innych dokumentów uprawniających do wjazdu i pobytu na tym terytorium, zezwolenia na wjazd do innego państwa lub zezwolenie na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane oraz ustalenie, czy okazane dokumenty są ważne w dacie wjazdu do Polski. Co istotne zakresem podmiotowym norm ustanowionych w art. 459 i art. 462 ustawy o cudzoziemcach nie zostali objęci wszyscy przewoźnicy prowadzący przewóz osób w ruchu drogowym, tylko ci z nich, którzy prowadzą przewozy regularne w międzynarodowym transporcie drogowym, z wyłączeniem odpowiedzialności przewoźników w ramach ruchu przygranicznego. Dowodzi to, że odpowiedzialności administracyjnej podlegają jedynie podmioty prowadzące przewozy osób w ruchu drogowym charakteryzujące się wysokim stopniem profesjonalizacji usług, od których należy oczekiwać, że sprostają obowiązkom wiążącym się z prowadzeniem tego typu usług (por. wyrok NSA z dnia 27 września 2017 r., sygn. II OSK 157/16, LEX nr 2393203).

Nie mają usprawiedliwionych podstaw zarzuty skargi naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Przepisy art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. odnoszą się do obowiązku organu z zakresie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, który to obowiązek, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, w niniejszej sprawie został zrealizowany prawidłowo. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne zostały wyjaśnione. Organy orzekające w sprawie zebrały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący, a ustalony na jego podstawie stan faktyczny sprawy pozwalał na dokonanie subsumcji norm art. 462 ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach. Nie budzi wątpliwości, że wjeżdżając do Polski cudzoziemka nie posiadała uprawnień do wjazdu i pobytu na terytorium RP.

Należy zgodzić się z Sądem Wojewódzkim, że nie stanowi naruszenia przepisów postępowania okoliczność, iż kierowcy byli przesłuchani bez tłumacza przysięgłego. Z materiału aktowego wynika, że kierowcy (obywatele Ukrainy), oświadczyli, iż język polski znają w mowie w stopniu komunikatywnym. W trakcie przesłuchania nie zawracali się z prośbą o ustanowienie tłumacza. Co istotne nie zgłosili żadnych uwag ani zarzutów do protokołu i zgodzili się z jego treścią. Nie było zatem podstaw do przyjęcia, że niezbędna jest obecność tłumacza przysięgłego.

Trafnie ocenił Sąd Wojewódzki, że skarżąca nie przedstawiała żadnych informacji o okolicznościach istotnych dla sprawy, które podważałyby ustalenia organu, oparte na materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy, a zwłaszcza na zeznaniach kierowców i notatkach urzędowych. Niezasadne są zarzuty niewywiązania się przez organy z obowiązku podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i nieprzeprowadzenia stosownego postępowania dowodowego. W realiach sprawy nieprzesłuchanie cudzoziemki, a jedynie odebranie od niej wyjaśnień przez pracowników Straży Granicznej nie oznacza, że organy nie wyjaśniały należycie stanu faktycznego sprawy. Nie można, więc podzielić zarzutów skargi naruszenia art. 10 K.p.a., ponieważ skarżąca mogła przedstawiać swoje stanowisko w sprawie i jak wynika z akt sprawy, była o takiej możliwości pouczona. Trafne jest, więc stanowisko Sądu Wojewódzkiego odnośnie braku naruszenia przez organ zasady pogłębiania zaufania do władzy publicznej (art. 8 K.p.a.) i zasady przekonywania (art. 11 K.p.a.). Nie można było podzielić także zarzutu naruszenia zasady polubownego załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym (art. 13 K.p.a.), gdyż charakter i istota sprawy, wyrażający się w obowiązku nałożenia kary administracyjnej w razie stwierdzenia okoliczności, o jakich stanowi art. 462 ustawy o cudzoziemcach, wyklucza możliwość polubownego rozstrzygania kwestii spornych.

Z tych względów, na podstawie art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.