Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 831/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2017-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3, art. 137.
journal: Dz.U. 2015 poz 782
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 170, art. 153.
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec,, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Protokolant Specjalista Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi D. S., K. A. W., T. A. H. i J. H. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody na rzecz D.S., K. A.W., T. A. H. i J. H. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postepowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] r. D. M. S., K. W., T. H. i J. H. jako spadkobiercy właścicielki wywłaszczonej nieruchomości, obecnie wchodzącej w obszar działek ewidencyjnych o nr [...], [...] i [...], wystąpili do Prezydenta Miasta L. o zwrot jej części, stanowiących obecnie własność G. L.. W piśmie z dnia [...] r. pełnomocnik stron oświadczył, że przedmiotem wniosku jest zwrot działek o nr: [...], [...], [...] i [...].

Decyzją z dnia [...] r. Starosta L. orzekł o zwrocie na rzecz wnioskodawców nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna [...] o pow. [...] ha, projektowana działka nr [...] o pow. [...] ha i projektowana działka nr [...] o pow. [...] ha, położone przy ul. [...] w L.. Odmówił natomiast zwrotu projektowanej działki nr [...] o pow. [...] ha i umorzył postępowanie w sprawie zwrotu działki nr [...] o pow. [...] ha. Jednocześnie zobowiązał wnioskodawców do zwrotu zwaloryzowanego wypłaconego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w kwocie [...]zł stosownie do udziałów w zwracanej nieruchomości i orzekł, że powyższa wierzytelność podlega zabezpieczeniu polegającym na ustanowieniu hipoteki za zwracanej nieruchomości.

Organ wyjaśnił, że decyzją Prezydenta Miasta L. z dnia [...] r., znak: [...] została wywłaszczona nieruchomość położona w L., przy ul. [...], o łącznej powierzchni [...] ha, składająca się z działek oznaczonych dawnymi numerami [...], [...] i [...], stanowiąca własność K. H.. Wywłaszczenia dokonano na wniosek Dyrekcji Rozbudowy Miasta L. zgodnie z lokalizacją budowy ulicy [...], za odszkodowaniem ustalonym w kwocie [...]zł. Podstawę wywłaszczenia stanowiły przepisy ustawy z dnia [...] r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Organ ustalił, iż wspomniane działki wchodzą obecnie w skład działek o numerach ewidencyjnych [...], [...] i [...]. W dalszym toku postępowania pełnomocnik wnioskodawców sprecyzował, że przedmiotem wniosku są nieruchomości oznaczone jako działka ewidencyjna nr [...], projektowa działka nr [...] w areale działki nr [...] i projektowana działka nr [...] w areale działki nr [...] i projektowana działka nr [...] w areale działki nr [...], które mieszczą się w obszarze działki nr [...] i są własnością G. L..

Podczas oględzin, mających miejsce w dniu [...] r., ustalono, że teren oznaczony jako projektowane działki o nr [...] i [...] oraz działka nr [...] jest niezabudowany, stanowi pas zieleni wzdłuż ulicy [...] porosły nieskoszoną trawą, chwastami i samosiejkami. Na działce [...] zlokalizowana jest latarnia uliczna. Z kolei działka nr [...] zajęta jest w części pod budynek stacji paliw wraz z placem z kostki, w pozostałej części także porasta nieskoszoną trawą i chwastem. Na działce znajduje się słup z planszą reklamową, a pod jej powierzchnią w części zachodniej zlokalizowano podziemne uzbrojenie. Organ uznał ww. działki za zbędne na cel wywłaszczenia, skoro nie wybudowano na nich planowanej ulicy [...]. Według organu, powołującego się na orzecznictwo, dla zwrotu nieruchomości nie ma znaczenia umieszczenie na działce podziemnej infrastruktury technicznej. Starosta nie podzielił stanowiska Gminy, według której działki nr [...], [...] oraz [...] stanowią część drogi gminnej usytuowanej w przebiegu ulicy [...]. Z treści pisma Zarządu Dróg i Mostów w L. wynika, że granicę pasa drogowego ulicy [...] ustala uchwała Rady Miasta L. z dnia [...] r. W świetle zaś informacji udzielonej przez Wydział Planowania UM L. oraz wyrysu i wypisu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego działki [...] oraz [...], w obszarze której znajduje się projektowana działka nr [...], przeznaczone są pod usługi komercyjne. Z kolei projektowana działka [...] znajduje się wprawdzie w terenie przeznaczonym pod trasy komunikacyjne, pod tereny dróg dojazdowych w kategorii drogi gminnej, jednakże sposób jej zagospodarowania nie pozwala uznać tej części działki oznaczonej nr ewidencyjnym [...] za urządzoną drogę publiczną. Znajduje się na niej stacja tankowania gazem płynnym, a plan miejscowy nie dopuszcza takiego sposobu jej zagospodarowania. Wedle jego ustaleń inwestycje w postaci stacji gazowych mogą być lokalizowane w terenie oznaczonym symbolem KS. Ponadto stacja nie stanowi obiektu związanego z prowadzeniem, zabezpieczeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu drogowego, czy też związanego z potrzebami zarządzania drogą, które mogą być lokalizowane w pasie drogowym w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Według Starosty bez znaczenia dla zwrotu nieruchomości pozostaje fakt, że działki o nr [...] i [...] według rejestru gruntów i budynków stanowią drogę gminną o numerze [...]. Jego zdaniem działki [...], [...] i [...] w rozumieniu definicji drogi oraz pasa drogowego, jakimi posługuje się ustawa o drogach publicznych, nie stanowią drogi publicznej. Wskazując na bogate orzecznictwo organ stwierdził, że dla istnienia drogi nie jest wystarczające jej sklasyfikowanie jako droga w rejestrze gruntów i opatrzenie znakiem "dr". Budowa drogi publicznej polega na bowiem na powstaniu obiektu budowlanego spełniającego wymogi określone w art. 4 pkt 2 ustawy o drogach publicznych. Jeśli chodzi o działkę nr [...] jest ona częścią pasa drogowego drogi gminnej ulicy [...], stanowiąc pas zieleni przydrożnej, co potwierdzają ustalenia planu miejscowego.

Orzekając o umorzeniu postępowania co do zwrotu działki oznaczonej nr [...] organ wskazał na pismo pełnomocnika stron z dnia [...] r., w którym ograniczono żądanie zwrotu do działek oznaczonych numerami [...], [...], [...] i [...]. Postępowanie w pozostałym zakresie stało się bezprzedmiotowe.

Na skutek złożonych odwołań G. L. oraz wnioskodawców organ odwoławczy uchylił decyzję Starosty w zakresie zwrotu projektowanej działki nr [...] i orzekł o odmowie jej zwrotu oraz uchylił decyzję w pkt VII orzekającą o zwrocie zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczony grunt w kwocie [...]zł i orzekł o obowiązku zwrotu kwoty [...]zł stosownie do udziałów w zwracanej nieruchomości. W pozostałej części decyzję utrzymał w mocy.

W wyniku złożonej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 12 stycznia 2016 r., sygn. akt II SA/Lu 573/15 uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody w zakresie rozstrzygnięcia o odmowie zwrotu działki numer [...] oraz w zakresie utrzymania w mocy odmowy zwrotu działki: [...] i w tym kształcie sprawa powróciła do organu II instancji celem ponownego rozpatrzenia.

Ponownie rozpoznając sprawę organ II instancji zlecił organowi I instancji uzupełnienie akt sprawy w zakresie dołączenia mapy zasadniczej z wkreśloną linią graniczną pasa drogowego ulicy [...], z której będzie wyraźnie wynikać, czy obejmuje ona działki [...] i [...].

Rozpatrując ponownie sprawę Wojewoda działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., po rozpatrzeniu odwołania G. L. reprezentowanej przez Prezydenta Miasta L. oraz odwołania D. M. S., K. W., T. H. i J. H. reprezentowanych przez profesjonalnego pełnomocnika od decyzji Starosty L. z dnia [...] r., orzekającej zwrot nieruchomości oznaczonej jako projektowane działki nr [...], [...] i [...], położonych w L. przy ul. [...], oraz odmawiającej zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] - w pkt 1. uchylił zaskarżoną decyzję w części pkt I orzekającej o zwrocie projektowanej działki nr [...] o pow. [...] ha, oznaczonej w dokumentacji geodezyjno-prawnej zarejestrowanej w Miejskim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej UM L. pod nr [...] i w tym zakresie odmówił zwrotu przedmiotowej działki oraz w pkt 2. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy zwrotu działki numer [...].

Organ odwoławczy analizując treść art. 136 ust. 3, art. 137 ustawy z dnia [...] r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 782) zwanej dalej ugn wskazał, iż w prowadzonym postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości organ w pierwszej kolejności bada, na podstawie art. 136 ustawy, czy wniosek pochodzi od podmiotu w nim wymienionego, czy dotyczy wywłaszczonej nieruchomości, a także czy nie ma przeszkód do prowadzenia postępowania, co do zbędności na cel wywłaszczenia, wskazanych w art. 229 tejże ustawy w postaci sprzedania nieruchomości wywłaszczonej lub obciążenia jej prawem użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, które to prawo zostało ujawnione w księdze wieczystej. Po ustaleniu tych okoliczności następuje dalsze postępowanie, w którym wyjaśniany jest cel wywłaszczenia, a następnie badane są przesłanki zbędności, ale już na podstawie art. 137 ustawy.

W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, iż decyzją Prezydenta Miasta L. z dnia [...] r. dokonano wywłaszczenia m.in. nieruchomości oznaczonych nr [...], [...] i [...] o łącznej pow. [...] ha, stanowiących własność K. H., której spadkobiercami są wnioskodawcy, za odszkodowaniem w wysokości [...] zł. Według decyzji wywłaszczenie nastąpiło zgodnie z lokalizacją budowy ulicy [...].

Kwestią rozstrzygniętą w przedmiotowej sprawie jest, że cel wywłaszczenia jakim była budowa ulicy [...] został zrealizowany, ale nie na działkach będących przedmiotem wywłaszczenia. Powyższe wynika z wiążącej organy oceny prawnej wyrażonej przez WSA w Lublinie w wyroku z dnia 12 stycznia 2016 r. sygn. akt: II SA/Lu 573/15, w którym Sąd przyznał rację skarżącym, którzy uważają, że w świetle art. 137 ust. 1 ustawy z dnia [...] r. o gospodarce nieruchomościami, wywłaszczona nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Niemniej jednak, jak zauważył skład orzekający, zwrot nieruchomości, nawet zbędnej w powyższym rozumieniu, nie może nastąpić, jeśli nieruchomość stanowi część drogi publicznej. W cytowanym wyroku wskazał, iż kwestia ta była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wielokrotnie podkreślał, że art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych określający strukturę własnościową dróg publicznych, zgodnie z którym drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa, a drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy nie przewiduje w tym zakresie żadnych wyjątków. Z przepisu tego wynika zarazem zakaz przenoszenia własności dróg publicznych na rzecz podmiotów innych, niż wymienione w tym przepisie. W tej sytuacji, nie może budzić wątpliwości, iż niedopuszczalne jest orzeczenie o zwrocie nieruchomości, która w czasie orzekania jest częścią drogi publicznej w rozumieniu powyższej ustawy.

Spór zaś sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy działki o numerach [...] i [...] położone są faktycznie w pasie drogowym ulicy im. W. C..

W toku ponownego rozpoznania sprawy organ pozyskał mapę z wkreśloną linią graniczną pasa drogowego ul. [...], z której bezsprzecznie wynika, że ww. działki znajdują się w liniach rozgraniczających ul. [...]. Ustalenia dokonane w oparciu o tę mapę umożliwiły organowi rozstrzygnięcie powstałej wątpliwości. W związku z powyższym w ocenie organu II instancji wszystkie istotne dla sprawy okoliczności faktyczne zostały wyjaśnione, a zatem należy stwierdzić, iż zajęcie wywłaszczonej nieruchomości pod drogę publiczną, stanowi negatywną przesłankę jej zwrotu na rzecz spadkobierców byłego właściciela. Zatem ustalony w tej części sprawy stan faktyczny oraz jego ocena prawna nie budzą wątpliwości organu odwoławczego. Tym samym zarzut odwoławczy naruszenia art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1 ustawy z [...] r. o gospodarce nieruchomościami, należy ocenić jako niezasadny.

D. S., J. H., K. W., T. H. reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika wnieśli skargę na decyzję Wojewody z dnia [...] r.

Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:

I. przepisów postępowania, tj.:

1/ art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. - poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, tj. niepodjęcia przez Wojewodę wymaganych czynności zmierzających do ustalenia faktycznych granic działek objętych wnioskiem o zwrot, z uwzględnieniem zmian zachodzących w operacie gruntów miasta L. i wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie pomimo pisemnej informacji Zarządu Dróg i Mostów w L. o braku karty inwentaryzacyjnej ulicy [...],

2/ art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. - poprzez wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o błędne ustalenia faktyczne wskazujące na położenie działek wnioskowanych o zwrot w granicach drogi publicznej,

3/ art. 7 w zw. z art. 77 § 3 k.p.a. - poprzez nieusunięcie zasadniczych wątpliwości w sprawie na skutek nieprzeprowadzenia przez organ dowodu w postaci uzupełniającego przesłuchania uprawnionego geodety - autora dokumentacji geodezyjnej gruntów projektowanego zwrotu nieruchomości,

4/ art. 7 w zw. z art. 77, oraz art. 80 k.p.a. - poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, a w szczególności niepodjęcia przez organ prowadzący sprawę, z urzędu działań mających wyjaśnić i usunąć rozbieżności pomiędzy :

- zapisem w rejestrze ewidencji gruntów działki o nr [...] oznaczonej symbolem "dr" a zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, wskazującymi na położenie przedmiotowej działki w terenach usług komercyjnych - U;

- treścią pisma Urzędu Miasta L., Wydział Planowania z dnia [...]., Znak: PL- [...], znajdującego się w aktach sprawy niniejszej, z którego niezbicie wynika, że działka o numerze ewidencyjnym [...] /arkusz 7, obręb 6 - [...] G. K. / o pow. [...], położona jest na terenach usług komercyjnych U, co przesądza o przeznaczeniu projektowanej do zwrotu - wydzielonej z działki [...] - działki [...], pod tereny usług komercyjnych,

- treścią Prawomocnej Decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...]., zatwierdzającej z urzędu podział działki [...], na działki o numerze: [...] – teren dróg publicznych, drogi zbiorcze, powiatowe KDD-G, [...] - tereny usług komercyjnych U, [...] - tereny dróg publicznych, drogi dojazdowe, gminne KDZ-P a stanowiskiem organu, co do położenia wnioskowanej o zwrot działki [...] w pasie drogowym ulicy [...].

5/ art. 76 § 1 i 3 k.p.a. - poprzez dowolne pominięcie przez organ faktu stwierdzonego w dokumencie urzędowym, jakim jest pismo Urzędu Miasta L., Wydziału Planowania z dnia [...]., o przeznaczeniu działki [...], z której wydzielono projektowaną do zwrotu działkę [...], w całości pod tereny usług komercyjnych, bez przeprowadzenia w tym przedmiocie przeciwdowodu,

6/ art. 84 §1 w zw. z art. 75 § 1 k.p.a., poprzez nieusunięcie istotnych wątpliwości w sprawie i niedopuszczenie z urzędu dowodu z opinii biegłego w zakresie geodezji i kartografii, celem wskazania wyraźnego oznaczenia w terenie linii granicznej pasa drogowego ul. [...],

7/ art. 89 § 2 KPA poprzez nie przeprowadzenie przez organ prowadzący postępowanie, z urzędu rozprawy administracyjnej, w sytuacji gdy z powodu poważnych uchybień prawnych sprawa wymagała rozstrzygnięcia przy udziale biegłych, oraz stron.

II. naruszenie prawa materialnego, tj.

1/ art 137 ust. 1 ustawy z dnia [...]. o gospodarce nieruchomościami - poprzez odmowę zwrotu działki nr [...] o pow. [...] ha na rzecz skarżących, w sytuacji, gdy cel określony w Decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...]., jako: lokalizacja budowy ulicy [...], pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna - nie został zrealizowany,

2/ art. 136 ust. 3, art. 137 oraz art. 216 i 229 ustawy z dnia [...].o gospodarce nieruchomościami - poprzez uznanie, że w sprawie niedopuszczalny jest zwrot wywłaszczonych nieruchomości, z uwagi na ich położenie w granicach drogi publicznej,

3/ art. 2a ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach - poprzez odmowę zwrotu działki nr [...] o pow. [...] ha na rzecz skarżących w sytuacji, gdy zgodnie ze stanowiskiem Urzędu Miasta L. W. P., działka ta w całości położona jest w terenach usług komercyjnych -U.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że niniejsza sprawa po raz kolejny jest przedmiotem rozpoznania przez Sąd.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem 12 stycznia 2016 r., sygn. akt II SA/Lu 573/15, uchylił w pkt I. oraz w pkt III. W zakresie odmowy zwrotu działki nr [...] decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...].

W związku z powyższym należy wskazać, że stosownie do art. 170 ustawy z dnia [...] r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718, ze zm. – dalej p.p.s.a.), orzeczenie prawomocne wiąże w szczególności strony i sąd, który je wydał. Ponadto, zgodnie z art. 153 tej ustawy, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji sąd uwzględnił skargę, gdyż organ odwoławczy naruszył art. 153 p.p.s.a, przez co zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu.

Jak wynika z uzasadnienia przywołanego powyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...] r., Sąd zwrócił uwagę, że organy nie wyjaśniły, na podstawie jakich dowodów ustaliły, że działki nr [...] i [...] położone są w liniach rozgraniczających ul. [...], co oznaczać ma niedopuszczalność orzeczenia o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej. Sąd wskazał ponadto, że ponownie rozpoznając sprawę organ uzyska mapę zasadniczą z wkreśloną linią graniczną pasa drogowego ulicy [...], z której będzie wyraźnie wynikać, czy obejmuje ona działki [...] i [...] oraz kartę inwentaryzacyjną tej drogi.

W ocenie Sądu organ rozpoznając ponownie sprawę nie wykonał powyższych wytycznych. Z akt sprawy wynika bowiem, że co prawda organ zwrócił się o do Starostwa Powiatowego w związku z koniecznością uzupełnienia przez organ I instancji materiału dowodowego w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości o przesłanie kopii mapy zasadniczej z wykreśloną linią rozgraniczającą pasa drogowego ul. [...], w okolicach ronda im. W. P. i karty inwentaryzacyjnej przedmiotowego odcinka drogi, jednak zdaniem sądu zebrany w sprawie materiał dowody i uzasadnienie organu odwoławczego w tym zakresie nie odpowiada prawu.

Do akt sprawy zostało bowiem dołączone dwie kopie mapy: mapa z wkreśloną linią rozgraniczającą pasa drogowego ul. [...], w okolicach ronda im. W. P. (k. 99 akt adm. postęp. odwoł) oraz mapa (k. 95 akt adm. postęp. odwoł.), na której oznaczono kolorem zielonym teren, który ma zostać objęty analizą.

W ocenie Sądu obie mamy nie mogą stanowić decydujący dowód w sprawie.

Mapy są kserokopiami, nie zostały podpisane, nie posiadają legendy ani informacji, że są dokumentami urzędowymi. Ponadto na znajdującej się na k. 95 mapie będącej załącznikiem do pisma Starostwa L. z dnia [...] r., naniesiono odręcznie zielonym długopisem granice, które nie zostały podpisane. Poza tym obie mapy nie zostały, ani opatrzone stosownymi pieczęciami i parafami, ani potwierdzone za zgodność z oryginałem. W efekcie nie wiadomo, czy kopie te odpowiadają rzeczywistemu stanowi rzeczy.

Takim mapom zatem nie można przypisać cech dokumentu urzędowego, a więc nie można na ich podstawie opierać istotnych dla rozstrzygnięcia kwestii.

Wskazać należy, że jako dokument w rozumieniu k.p.a. uznaje się, co prawda nie tylko oryginały dokumentów, lecz także ich kserokopie. Różnica jednak pomiędzy oryginałem a kserokopią oznacza, że w oryginale dokument urzędowy korzysta z mocy dowodowej oryginału dokumentu, z kolei dokument w formie kserokopii musi być poddany ocenie w ramach całego zebranego materiału dowodowego.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że nie ulega wątpliwości, że nieuwierzytelniona kserokopia dokumentu urzędowego nie może korzystać z mocy dowodowej oryginału dokumentu. Różnica ich mocy dowodowej polega na tym, że kserokopia właściwie uwierzytelniona korzysta z mocy dokumentu oryginalnego, natomiast brak właściwego uwierzytelnienia powoduje, że dokument taki musi być oceniony w świetle całego materiału dowodowego (wyrok NSA z dnia 25 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 2842/15, LEX nr 2108350).

Poza tym, co też jest istotne w sprawie, organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wyjaśnił w sposób wyczerpujący wątpliwości wskazanych przez sąd w wyroku z dnia 12 stycznia 2016 r., ponieważ wskazał jedynie ogólnie, iż z załączonych map (bo innych nowym dokumentów w aktach w tym zakresie brak) - "bezsprzecznie wynika, że ww. działki znajdują się w liniach rozgraniczających ul. [...]".

Mając na uwadze wskazane wyżej wątpliwości, co do wiarygodności dołączonych map - zdaniem Sądu - jest to uzasadnienie niewystarczające i nieprzekonywujące.

Trzeba mieć bowiem na względzie, że uzasadnienie decyzji musi spełniać wymogi, które są niezbędne do skontrolowania jej legalności przez sąd administracyjny, ale przede wszystkim decyzja musi być jasna i zrozumiała dla stron w takim stopniu, by każda przeciętna osoba, która nie ma przygotowania prawniczego, mogła zrozumieć intencje organu wydającego decyzję.

Jak przyjmuje się jednolicie w literaturze i orzecznictwie przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt (czynność), zostało uznane za błędne (zob. A. K., Komentarz do art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, LEX). Jako ocenę prawną przyjmuje się zatem osąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna musi zostać w orzeczeniu wyrażona, co oznacza, że za przedmiot związania można uznać jedynie te elementy oceny odnoszącej się do przepisów prawa, które zostały zamieszczone w treści uzasadnienia orzeczenia. Muszą one mieć postać jednoznacznych twierdzeń, sformułowanych w sposób jasny, umożliwiający ustalenie treści związania bez potrzeby podejmowania skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych (wyroku NSA z dnia 15 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 1261/10 (ONSA WSA z 2013 r. Nr [...], poz. 7).

Natomiast wskazania co do dalszego postępowania, o których mowa w art. 153 p.p.s.a., są konsekwencją oceny prawnej i dotyczą sposobu procedowania w toku ponownego rozpatrzenia sprawy, w celu uniknięcie popełnionych błędów. Wytyczają one kierunek, w którym powinno zmierzać ponowione postępowanie, dla uniknięcia wadliwości w postaci np. uchybień procesowych związanych z wyjaśnieniem sprawy. Ponieważ, co jest istotne na tle wykładni art. 153 p.p.s.a., ocena prawna wyrażona w wyroku wiążąca jest także dla sądu, który go wydał, sąd kontrolujący rozstrzygnięcia wydane w ponowionym wskutek wcześniejszego wyroku postępowaniu nie może formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz jest zobowiązany do podporządkowania się temu wyrokowi oraz kontroli skarżonego rozstrzygnięcia pod kątem zastosowania się organu do wskazań co do dalszego postępowania. Zasadniczym kryterium legalności decyzji wydanej postępowaniu ponowionym wskutek wyroku sądu administracyjnego jest zastosowanie się do wyrażonej przez ten sąd oceny prawnej oraz podporządkowania się wytycznym co do dalszego postępowania.

W kontekście przedstawionych rozważań wadliwość zaskarżonej decyzji, upatrywana w naruszeniu art. 153 p.p.s.a, wynika z pominięcia przez organ wskazań, co do dalszego postępowania wyrażonych w przywołanym wyroku z dnia 12 stycznia 2016 r. Organ wprawdzie – o czym była mowa powyżej - podjął próby uzupełnienia brakującego materiału dowodowego mającego wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Niemniej jednak w dalszym ciągu z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika jasno, na jakiej podstawie przyjął, że przedmiotowe działki znajdują się w liniach rozgraniczających ul. [...].

Przypomnieć należy, że z art. 107 § 3 k.p.a. jednoznacznie wynika, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Organ musi wobec powyższego wyraźnie wskazać, na podstawie jakiego konkretnego dowodu ustalił daną okoliczność. Dowód ten musi być przy tym zindywidualizowany, czyli zarówno adresat decyzji, jak również sąd administracyjny kontrolujący zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, powinien móc przyporządkować dowód do ustalonego faktu.

W niniejszej sprawie organ powinien w związku z powyższym poza stwierdzeniem, że wskazane działki znajdują się w liniach rozgraniczających ul. [...], wskazać konkretne i niebudzące wątpliwości dowody, z których to wynika. Dowody te powinny zostać opisane w sposób umożliwiający ich identyfikację w aktach sprawy. Tymczasem w niniejszej sprawie organ oparł się na kserokopiach map, których – na obecnym etapie – nie można zostać uznana za dokumentację urzędową, a ogólne powołanie się na te mapy, jest w ocenie Sądu niewystarczające.

Konkludując z powyższego wynika, że organ w dalszym ciągu nie wykonał wytycznych zawartych w poprzednich wyrokach. Tym samym zaskarżona decyzja nadal narusza przepisy postępowania, które miały istotny wpływ na wynik postępowania. Dlatego też Sąd przyjął, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na koszty postępowania złożyły się: wpis od skargi w wysokości [...] zł, wynagrodzenie pełnomocnika skarżących, będącego adwokatem w wysokości stawki minimalnej, to jest [...] zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości [...] zł

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ wypełni wytyczne wskazane w poprzednim wyroku tutejszego Sądu z dnia [...] r., jak uwagi wskazane powyżej dotyczące dowodów, na których organ oprze swoje rozważania, a następnie da temu wyraz w uzasadnieniu decyzji.

Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w sentencji.