Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 26/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 17 ust. 1 pkt 4  ust. 1b ust. 5 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 6 pkt 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2020 poz 1876
law: Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.
article: art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. b lit. c
journal: Dz.U. 2021 poz 1100
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - t.j.
article: art. 103a
journal: Dz.U. 2021 poz 291
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Tomasz Grossmann Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 lutego 2022 r. sprawy ze skargi U. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy P., po ponownym rozpoznaniu sprawy w pierwszej instancji, decyzją z dnia [...] października 2021 roku (nr [...]), odmówił przyznania U. S. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką roztoczoną nad siostrą B. K..

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że podopieczna B. K. nie pozostaje w związku małżeńskim oraz legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia [...] maja 2021 roku. Orzeczenia zostało wydane na stałe. Daty powstania niepełnosprawności nie został określona, a znaczny stopień niepełnosprawności podopiecznej datuje się od dnia [...] marca 2021 roku.

Opiekę nad siostrą roztoczyła U. S., która ma ustalone prawo do emerytury. Wnioskodawczyni osiągnęła wiek emerytalny w dniu [...] września 2018 roku. Do dnia [...] grudnia 2018 roku prowadziła działalność gospodarczą oraz pobierała częściową emeryturę. Z uwagi na nieopłacalność prowadzonej działalności oraz w celu pobierania emerytury w pełnej wysokości wnioskodawczyni zdecydowała o likwidacji prowadzonej działalności. Od zamknięcia działalności gospodarczej do momentu roztoczenia opieki nad niepełnosprawną siostrą ([...] październik 2020r.) wnioskodawczyni nie podejmowała zatrudnienia.

Mając na uwadze powyższe Wójt uznał, że brak aktywności zawodowej wnioskodawczyni nie został spowodowany koniecznością roztoczenia opieki nad niepełnosprawną siostra. Rezygnacja z zatrudnienia była wyrazem chęci pobierania świadczenia emerytalnego i korzystania z zasłużonego odpoczynku. Organ uznał, że brak podejmowania zatrudnienia przez stronę nie wynika z opieki nad niepełnosprawną siostrą, lecz z możliwości otrzymania świadczenia emerytalnego z uwagi na osiągnięcie wieku emerytalnego.

Odnosząc się do zgłaszanego w toku postępowania zamiaru zawieszenia pobierania świadczeń emerytalnych (oświadczenie w trybie art. 75 § 2 K.p.a. z dnia [...] czerwca 2021 roku) organ wyjaśnił, że w okolicznościach sprawy fakt pobierania świadczenia emerytalnego nie jest jedyną przesłanką odmowy, dlatego w dobrej wierze poinformowano stronę, by jednak nie zawieszała prawa do pobierania emerytury.

Organ zaznaczył ponadto, że do dnia rozpoznania niniejszej sprawy treść art. 17 ust. 1b ustaw o świadczeniach rodzinnych nie została zmieniona. Organ musiał zatem uwzględniać, że Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 października 2014 roku o sygn. akt K 38/13 (Dz.U. 2014, poz. 1443) wyraźnie wskazał, że skutkiem wejścia w życie wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych ani wykreowanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, a wykonanie wyroku należy wyłącznie do ustawodawcy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po ponownym rozpoznaniu sprawy w trybie odwoławczym, decyzją z dnia [...] listopada 2021 roku (nr [...]), utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

Odwołując się do stanowiska prezentowanego w orzecznictwie sądów administracyjnych Kolegium uznało, że po wyroku Trybunału Konstytucyjnego prawidłowa wykładnia i stosowanie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych musi uwzględniać, że kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Stąd oceny spełnienia przesłanek niezbędnych do przyznania świadczenia należy dokonywać z pominięciem wskazanego kryterium.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że pośród okolicznościach sprawy nie ma takich, które wskazywałyby, że wnioskodawczyni nie jest wstanie podjąć dodatkowego zatrudnienia. Ani wiek, ani stan zdrowia nie stoją temu na przeszkodzie. Jednakowoż pomiędzy przyznaniem prawa do emerytury, a momentem ustalenia znacznego stopnia niepełnosprawności podopiecznej, czyli przez okres ponad dwóch lat, wnioskodawczyni nie przejawiała woli podjęcia dodatkowego zatrudnienia. Oświadczenia o woli podjęcia zatrudnienia pochodzą z okresu późniejszego, pierwsze z dnia [...] czerwca 2021 roku. W zachowaniu wnioskodawczyni w okresie pomiędzy przyznaniem prawa do emerytury, a ustaleniem znacznego stopnia niepełnosprawności jej siostry, nie ma żadnego zdarzenia, które odzwierciedlałoby wolę podjęcia dodatkowego zatrudnienia.

Odnosząc się do argumentacji przedstawionej w odwołaniu Kolegium wyjaśniło, że w przypadku przyznania prawa do emerytury ocena przesłanki "niepodejmowania" zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie może pomijać okresu pomiędzy nabyciem prawa do emerytury a datą ustalenia znacznego stopnia niepełnosprawności podopiecznej, gdyż przyznanie emerytury samo w sobie oznacza zaprzestanie aktywności zawodowej. Jeśli w tym okresie strona nie przejawiała woli podjęcia zatrudnienia, to nie sposób przyjąć, że wnioskodawczyni "nie podejmuje" zatrudnienia ze względu li tylko na podjęcie się "opieki".

U. S., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, skorzystała z prawa skargi do sądu administracyjnego.

Strona zażądała uchylenia w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy P., a także zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

1) przepisów art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego wyrażające się brakiem wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego oraz dowolną jego ocenę, albowiem z materiału dowodowego wynika, że jeszcze w okresie pobierania emerytury skarżąca prowadziła działalność gospodarczą, korzystanie ze świadczeń emerytalnych nie pozbawia możliwości pracy zarobkowej, a faktyczny brak możliwości podjęcia pracy w przyszłości wymusza konieczność opieki nad niepełnosprawną siostrą,

2) przepisu art. 7a § 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego związku z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez uznanie, że pozostawanie bez pracy i korzystanie ze świadczeń emerytalnych jest równoznaczne z brakiem przejawiania woli podjęcia zatrudnienia, gdy faktycznie brak możliwości podjęcia zatrudnienia nastąpił z chwilą roztoczenia opieki nad niepełnosprawną siostrą,

3) przepisu art. 138 § 2 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji,

4) przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 17 ust. 1a oraz art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez mylne przyjęcie, że okoliczność pobierania emerytury nastąpiła w celu niepodejmowania zatrudnienia, co prowadzi do zróżnicowania opiekunów osób niepełnosprawnych poprzez całkowite wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w sytuacji gdy opiekun ma ustalone prawo do emerytury niższe niż świadczenie pielęgnacyjne, podczas gdy skorzystanie z prawa do emerytury nie jest jednoznaczne z rezygnacją z zatrudnienia,

5) art. 104 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych poprzez błędne uznanie, że skarżąca nie podejmowała zatrudnienia ze względu na możliwość otrzymania świadczenia emerytalnego, gdy skorzystanie z prawa do emerytury nie wyklucza podjęcia zatrudnienia i nie stanowi przeszkody do uzyskiwania dochodu,

6) art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że dla ustalenia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy brakiem możliwości pojęcia zatrudnienia, a rozpoczęciem sprawowania opieki nad siostrą istotny jest upływ czasu pomiędzy skorzystaniem z uprawnień emerytalnych, a niepodejmowaniem zatrudnienia, co nie wynika z treści przepisu i prowadzi do błędnego uznania, że sam fakt uzyskania i pobierania emerytury ma przesądzające znaczenie dla oceny wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu wydanej decyzji oraz wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie określonym art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2020, poz. 1842 ze zm.). W świetle tego przepisu Przewodniczący może zarządzić rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, jeżeli uzna, że przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w takich sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Zgoda strony na rozpoznanie sprawy w tym trybie nie jest konieczna.

Skarga okazała się nieuzasadniona.

Sąd nie ujawnił podstaw do przyjęcia stanowiska, że ustalenia stanowiące postawę faktyczną kontrolowanego rozstrzygnięcia zostały przyjęte z naruszeniem przepisów art. 7, art. 7a § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2021, poz. 735 ze zm.).

Dowody włączone do akt administracyjnych, treść skargi, a także treść odpowiedzi na skargę, nie pozostawiają żadnych wątpliwości, że pomiędzy stronami (skarżącą i organem) nie ma sporu, co do okoliczności stanowiących podstawę faktyczną rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy.

B. K. ([...] lata) jest wdową i nie posiada dzieci. Od dnia [...] października 2020 roku ze względu na pogorszenie się stanu zdrowia zamieszkuje u siostry U. S. i jej męża. Na mocy orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w G. z dnia [...] maja 2021 roku została na stałe zakwalifikowana do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zgodnie z orzeczeniem nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, ale jej znaczny stopień datuje się od [...] marca 2021 roku.

Opiekę nad niepełnosprawną siostrą roztoczyła U. S. ([...] lata), która od [...] września 2018 roku ma ustalone prawo do świadczeń emerytalnych. Jednak przez trzy miesiące, tj. do grudnia 2018 roku prowadziła jeszcze działalność gospodarczą i pobierała świadczenia emerytalne w niepełnej wysokości. Od daty uzyskania pełnych świadczeń emerytalnych skarżąca nie podejmowała dodatkowej pracy zarobkowej, a pismem z dnia [...] czerwca 2021 roku (prezentata organu) wystąpiła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wskazując, że sprawuje opiekę nad siostrą już od [...] października 2020 roku.

Powołane powyżej okoliczności faktyczne znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym włączonym do akt administracyjnych. Sąd przyjmuje je, jako własne ustalenia w sprawie.

W ocenie Sądu brak jest podstaw do przyjęcia stanowiska, że skarżona decyzja została wydana w oparciu o błędną wykładnię prawa materialnego.

Analiza uzasadnienia decyzji organu odwoławczego ujawnia, że warunek dotyczący wieku, w którym powstała niepełnosprawność B. K. został uznany przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze za okoliczność nieistotną dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.

Organ odwoławczy pominął nieprawidłowe stanowisko Wójta Gminy P. i uwzględnił przy rozstrzyganiu sprawy zarówno wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 roku o sygnaturze K - 38/13, jak i stanowisko prezentowane w aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych, co do skutków tego wyroku dla zawisłych i przyszłych spraw o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

W konsekwencji Kolegium trafnie przeprowadziło ocenę zasadności żądania wniosku z pominięciem niekonstytucyjnego kryterium w postaci momentu powstania niepełnosprawności podopiecznej, czyli tylko przez pryzmat przesłanek wskazanych w art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2020, poz. 111 ze zm.).

Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Natomiast zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) powołanej ustawy, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 roku o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 26 czerwca 2019 roku sygn. akt SK 2/17 (Dz. U. z 2019 r., poz. 1257), który wszedł w życie w dniu 9 stycznia 2020 roku, orzekł, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 i 2354 oraz z 2019 r. poz. 60, 303, 577, 730 i 752) w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, w zakresie powyżej wskazanym, traci moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Trybunał wyjaśnił, że niedopuszczalne jest różnicowanie sytuacji prawnej osób rezygnujących z pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi w oparciu kryterium ustalonego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Prowadzi to do wyłączenia opiekunów-rencistów z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych, pomimo że sytuacja faktyczna takich osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi (gdy nie podejmują oni zatrudnienia, które mogliby podjąć przy jednoczesnym pobieraniu świadczenia rentowego) jest tożsama z sytuacją osób zdolnych do pracy, lecz rezygnujących z zatrudnienia w celu opieki nad osobą niepełnosprawną.

Chociaż wskazany powyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sposób bezpośredni nie odnosi się do świadczenia emerytalnego, to jednak wymusza, co znajduje potwierdzenie w licznych wyrokach sądów administracyjnych, konieczności dokonywania wykładni systemowej i funkcjonalnej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych (porównaj wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2021 roku o sygn. akt I OSK 829/21, dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z uwagi na powyższe prawidłowa wykładania art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych dokonana w zgodzie z konstytucyjnymi wymogami równego traktowania, czyli bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących, nakazuje przyjmować, że przesłanką negatywną przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie jest ani samo ustalenie prawa do renty, ani samo ustalenie prawa do emerytury. W konsekwencji osoby z przyznaną rentą lub emeryturą mogą ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, a ich wniosek podlega merytorycznej ocenie.

Analiza uzasadnienia kwestionowanych decyzji ujawnia, że organy na potrzeby rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy przyjmowały wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych zgodną z konstytucyjnymi wymogami.

Organy uznawały bowiem, że o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego w odniesieniu do wnioskodawcy, który pobiera świadczenie emerytalne, rozstrzyga ocena organu administracji publicznej, co do spełnienia warunków roztoczenia osobistej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny oraz powodowana taką opieką rezygnacja z aktywności zawodowej.

Z argumentacji Wójta Gminy wynika, że także osoba pobierająca świadczenia emerytalne może uzyskać świadczenie pielęgnacyjne. Organ zaznaczył jednak, że rolą tego świadczenia jest udzielenie wsparcia materialnego osobą, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Rezygnacja z aktywności zawodowej musi być wymuszona przez konieczność sprawowania opieki. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest bowiem przyznawane tylko za opiekę na niepełnosprawnym członkiem rodziny, bo ta wynika z prawnego i moralnego obowiązku. Organ zaznaczył, że wnioskodawczyni od dnia [...] września 2018 roku miała przyznane świadczenie emerytalne i właśnie to świadczenie było celem, dla którego zrezygnowała oraz nie podejmowała pracy zarobkowej.

Ponad wszelką wątpliwość także Kolegium rozstrzygało kontrolowaną sprawę przyjmując stanowisko, że samo ustalenie prawa do emerytury nie prowadzi a priori do wyłączenia z kręgu podmiotów mogących ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Kolegium wyjaśniło, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz do osób, które osobiście wywiązują się z obowiązku alimentacyjnego zapewniając stałą i długotrwałą opiekę niepełnosprawnemu członkowi rodziny i z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej. Organ przyjmował, że prawo do emerytury stanowi punkt odniesienia dla dokonywania ustaleń w płaszczyźnie, czy strona "nie podejmuje" lub "rezygnuje" z dodatkowego zatrudnienia lub dodatkowej pracy zarobkowej.

Sąd nie znalazł podstaw do przyjęcia stanowiska, że organy nieprawidłowo zastosowały prawo materialne do okoliczności faktycznych kontrolowanej sprawy.

Do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego niewystarczające są rezygnacja z pobierania emerytury oraz roztoczenie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest ekwiwalentem za opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest stworzenie warunków do realizacji obowiązku alimentacyjnego poprzez osobiste zapewnienie opieki niepełnosprawnemu członkowi rodziny. Pomoc finansowa przysługuje osobom, które we wskazanym celu zaprzestają aktywności zawodowej, przez to właśnie tracą źródło własnego utrzymania/dochodu.

Fakt, że pobierane świadczenie emerytalne jest niższe od świadczenia pielęgnacyjnego nie jest okolicznością, którą należy rozpoznawać, jako przesłankę kreującą prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Rozstrzygniecie o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego emerytowi także warunkuje ocena organu administracji publicznej odnośnie spełnienia przesłanki rezygnacji z aktywności zawodowej, co może wyrażać się zarówno porzuceniem pracy, jak i jej niepodejmowaniem, oraz musi pozostawać w związku przyczynowo-skutkowym z roztoczeniem opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Znaczenie prawne różnicy pomiędzy niższym świadczeniem emerytalnym a wyższym świadczeniem pielęgnacyjnym zostaje całkowicie wyczerpane na skutek celowościowej i funkcjonalnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, która także pobierającym świadczenia emerytalne otwiera możliwość ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne (uzasadnienie wyroku NSA z dnia 18 listopada 2021 roku o sygn. akt I OSK 772/21, dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu, ani z powołanego powyżej przepisu, ani z innych regulacji zawartych w ustawie o świadczeniach rodzinnych, czy w ustawie z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 291 z późn. zm.), jak również z Konstytucji RP, nie da się wyprowadzić normy, która miałaby ustanawiać prawo osoby pobierającej emeryturę do żądania od organu administracji publicznej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w miejsce niższej emerytury, czy też uzupełnienia świadczenia emerytalnego do kwoty wyższego aktualnie świadczenia pielęgnacyjnego tylko dlatego, że taka osoba realizuje obowiązek alimentacyjny.

Należy przyjmować, że na gruncie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przesłanką kreującą prawo do świadczenia pielęgnacyjnego jest zdarzenie, które nosi cechy rzeczywistego zaprzestania aktywności zawodowej.

Stąd o błędnym zastosowaniu powołanego przepisu nie może stanowić "gotowość do podjęcia zatrudnienia" postrzegana przez autora skargi, jako "wola podjęcia dodatkowego zatrudnienia, która może pojawić się w dowolnym okresie przebywania na emeryturze o ile będzie zachowana zdolność do pracy". Z woli podjęcia zatrudnienia nie powstaje i nie gaśnie źródło utrzymania/dochodu. Wola podejmowania zatrudnienia nie jest przejawem aktywności zawodowej i nie może być postrzegana, jako rezygnacja z zatrudnienia, czy okoliczność rozstrzygająca o podjęciu zatrudnienia, a przez to także o istnieniu stanu niepodejmowania zatrudnienia w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W toku postępowania o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie są i nie mogą być rozpoznawane i rozstrzygane kwestie dotyczące zdolności do pracy.

Sąd podziela stanowisko, że kwestia spełnienia przesłanki "rezygnacji" lub "niepodejmowania" zatrudnienia w odniesieniu do osób pobierających emeryturę winna być dokonywana z uwzględnieniem szczególnych okoliczności w jakich znajdują się osoby pobierające takie świadczenie. Ocena rezygnacji z aktywności zawodowej przez emeryta nie może pozostawać oderwana do jego status prawnego określonego w porządku prawnym Rzeczpospolitej Polskiej.

Wskazać zatem należy, że brak zdolności do pracy to, zgodnie z art. 6 pkt 1 ustawa z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. 2020, poz. 1876 ze zm.), całkowita niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo zaliczenie do I lub II grupy inwalidów lub legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

W treści art. 6 pkt 7 ustawy o pomocy społecznej prawodawca zdefiniował również niezdolność do pracy z tytułu wieku, którą nakazuje wiązać z osiągnięciem wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1 oraz w art. 27 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 291, 353, 794, 1621 i 1981).

Z kolei w świetle treści art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. b) i c) ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. 2021r., poz. 1100 ze zm.) bezrobotny to osoba, która nie ukończyła 60 lat - kobieta lub 65 lat - mężczyzna, a także osoba, która nie nabyła prawa do emerytury.

Realizacja prawa do emerytury, jej pobieranie, wymaga rozwiązania stosunku pracy - art. 103 ust. 2 w związku z art. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. 2021r., poz. 291 ze zm.).

Organy trafnie przyjęły, że z końcem 2018 roku skarżąca zlikwidowała prowadzoną działalność gospodarczą oraz nabyła prawo do świadczeń emerytalnych w pełnej wysokości. Rezygnacja z zatrudnienia na rzecz pobierania świadczeń emerytalnych w pełnej wysokości, wskutek czego powstał także stan niepodejmowania zatrudnienia, miała miejsce ponad dwa lata przed wystąpieniem okoliczności uzasadniających roztoczenie opieki nad niepełnosprawną siostrą.

W ocenie Sądu nie nosi żadnych cech dowolności ustalenie, iż opiekę nad niepełnosprawną siostrą roztoczyła osoba już nieaktywna zawodowo, bo od daty nabycia pełnych świadczeń emerytalny nie podejmująca zatrudnienia w jakimkolwiek wymiarze i w jakiejkolwiek formie.

Skoro roztoczenie opieki nad niepełnosprawną siostrą nie wiązało się z porzuceniem zatrudnienia, a stan niepodejmowania zatrudnienia powstał i trwał z innych przyczyn niż opieka nad siostrą, to organy trafnie przyjmują, że brak korzystania z możliwości dorabiania na emeryturze (stan niepodejmowania zatrudnienia na emeryturze) nie wykazuje związku z opieką roztoczoną nad niepełnosprawną siostrą. O zaistnieniu takiego związku nie stanowią deklaracje i zapewnienia składane na potrzeby toczącego się postępowania administracyjnego.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm.), skarga podlegała oddaleniu.