Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 340/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2015-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 us. 3, ust. 3b, ust. 5
journal: Dz.U. 2012 poz 1228
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity
article: art. 15, art. 16 par. 1, art. 127 par. 1, art. 136
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Agnieszka Jurek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 1 czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez J. W., reprezentowanego przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu, jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 1 czerwca 2015 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Starosty Nyskiego z dnia 11 grudnia 2014 r., nr [...], o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy kategorii B i T nr [...], wydanego przez Starostę Nyskiego w dniu 7 czerwca 2011 r.

Wynikający z akt administracyjnych stan faktyczny i prawny sprawy przedstawiał się następująco:

Decyzją z dnia 8 lipca 2013 r., nr [...], Wójt Gminy Łambinowice uznał dłużnika alimentacyjnego J. W. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, ze względu na niezarejestrowanie się w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba poszukująca pracy, jak też niedokonanie w okresie ostatnich 6 miesięcy żadnej wpłaty na poczet zadłużenia alimentacyjnego na rzecz dzieci A. W. i T. W.

Powyższa decyzja została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 20 grudnia 2013 r., nr [...], natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 18 września 2014 r., sygn. akt II SA/Op 361/14, oddalił skargę wniesioną przez J. W. na ww. decyzję Kolegium. Wyrok stał się prawomocny w dniu 21 października 2014 r.

Następnie, Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Łambinowicach, działający z upoważnienia Wójta Gminy Łambinowice, powołując się na przepis art. 5 ust. 3b ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r. poz. 1228, z późn. zm.), pismem z dnia 20 listopada 2014 r. wystąpił do Starosty Nyskiego z wnioskiem o zatrzymanie prawa jazdy J. W., jako dłużnikowi alimentacyjnemu uchylającemu się od alimentów. W uzasadnieniu wniosku organ wskazał, że decyzja z dnia 8 lipca 2013 r. o uznaniu J. W. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stała się ostateczna, co uzasadnia złożenie wniosku o zatrzymanie prawa jazdy.

Starosta Nyski zawiadomieniem z dnia 25 listopada 2014 r. poinformował J. W. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zatrzymania prawa jazdy, a następnie decyzją z dnia 11 grudnia 2014 r., nr [...], powołując się na przepis art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, orzekł o zatrzymaniu J. W. dokumentu prawa jazdy kat. BT nr [...], wydanego w dniu 7 czerwca 2011 r. W uzasadnieniu decyzji Starosta przedstawił przebieg postępowania oraz wskazał, że zatrzymanie prawa jest konsekwencją uznania strony decyzją ostateczną z dnia 8 lipca 2013 r. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Organ dodał, że w toku postępowania J. W. w piśmie z dnia 2 grudnia 2014 r. podnosił, iż od lutego 2014 r. przebywa na zwolnieniach chorobowych. W związku z tym Starosta wskazał, że decyzja o uznaniu strony za dłużnika alimentacyjnego dotyczy okresu alimentacyjnego 2012-2013, była rozpatrywana przez dwie instancje odwoławcze, które utrzymały ją w mocy.

Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem J. W. wniósł odwołanie, w którym poinformował, że w dniu 23 grudnia 2014 r. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w Nysie jako osoba bezrobotna. Opóźnienie w dokonaniu rejestracji wytłumaczył koniecznością uporządkowania swego stanu majątkowego i długotrwałością procesów cywilnych dotyczących dwóch gospodarstw rolnych, ostatni proces odbył się we wrześniu 2014 r. Zarzucił, że nie ukrywał swego stanu majątkowego, jednak w ciągu dwóch ostatnich lat przez OPS nie został przeprowadzony wywiad środowiskowy. Podkreślił, że wszelkie roszczenia, w tym dotyczące alimentów, są w pełni zabezpieczone i właściwe urzędy mają możliwość ich egzekucji. Stwierdził, że brak uprawnień do kierowania pojazdami uniemożliwia mu podjęcie w przyszłości jakiejkolwiek pracy. Do odwołania dołączył decyzję Starosty Nyskiego z dnia 23 grudnia 2014 r. o uznaniu go od dnia 23 grudnia 2014 r. za osobę bezrobotną i jednocześnie rozstrzygającą o odmowie przyznania prawa do zasiłku.

Na wezwanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu Wójt Gminy Łambinowice w piśmie z dnia 4 maja 2015 r. poinformował, że po wydaniu decyzji nie zaistniały przesłanki z art. 5 ust. 6 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W ciągu ostatnich 6 miesięcy J. W. nie wywiązał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Do pisma dołączono kserokopie pisma Komornika Sądowego przy Sadzie Rejonowym w Nysie z dnia 4 maja 2015 r. oraz rozliczenia stanu zadłużenia z tytułu Funduszu Alimentacyjnego za okres od 1 stycznia do 4 maja 2015 r.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, opisaną na wstępie decyzją z dnia 1 czerwca 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Kolegium zrelacjonowało przebieg postępowania i przytoczyło treść mających zastosowanie w sprawie przepisów art. 3 ust. 5, art. 4 ust. 1 oraz art. 5 ust. 3 i ust. 3b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, określających przesłanki uzasadniające wszczęcie przez organ postępowania w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oraz konsekwencje uzyskania waloru ostateczności przez decyzję wydaną w tym postępowaniu.

Stosownie do tego organ odwoławczy wyjaśnił, że w związku z faktem, iż decyzja z dnia 8 lipca 2014 r. o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stała się ostateczna, Starosta był związany treścią art. 5 ust. 5 ustawy i zobowiązany był wszcząć postępowanie prowadzące do zatrzymania prawa jazdy, gdyż weryfikacja wniosku organu właściwego dłużnika sprowadza się do ustalenia, czy decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego od zobowiązań alimentacyjnych stała się ostateczna. Organ odwoławczy wskazał, że sytuacji tej nie zmienia zarejestrowanie się przez stronę jako osoba bezrobotna. Fakt ten powoduje, że ustała przyczyna zatrzymania prawa jazdy określona w art. 5 ust. 3 pkt 2, jednakże z treści art. 5 ust. 6 pkt 1 wynika, że samo ustanie przyczyny zatrzymania prawa jazdy nie jest wystarczające do złożenia przez Wójta Gminy Łambinowice wniosku do Starosty i uchylenie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. W takim przypadku niezbędne jest bowiem wywiązanie się przez dłużnika alimentacyjnego w okresie 6 miesięcy ze zobowiązań alimentacyjnych, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło, o czym świadczy treść pisma organu z dnia 4 maja 2015 r. Ponadto, nie zaistniała przesłanka z art. 5 ust. 6 pkt 2 ustawy, gdyż strona nadal posiada status dłużnika alimentacyjnego w rozumieniu art. 2 pkt 3 ustawy. Kolegium stwierdziło, że w świetle przywołanych uregulowań organ pierwszej instancji zasadnie orzekł o zatrzymaniu stronie prawa jazdy kategorii B i T. Kolegium dostrzegło, że wprawdzie uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji nie odpowiada w pełni wymogom określonym w art. 107 § 3 K.p.a., gdyż nie posiada uzasadnienia prawnego, jednak brak ten został uzupełniony w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego, którego kompetencje orzecznicze polegają na ponownym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu tożsamej przedmiotowo i podmiotowo sprawy administracyjnej. Kolegium wyjaśniło, że argumenty dotyczące trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej nie mogą wpłynąć na podjęta decyzję, gdyż art. 5 ust. 5 ustawy nie pozostawia rozstrzygnięcia sprawy uznaniu organu i obliguje organ, przy zaistnieniu przesłanek wymienionych w tym przepisie, do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu.

We wniesionej skardze J. W. zarzucił, że organy błędnie uznały, iż prawo jazdy posiadał od 2006 r., podczas gdy faktycznie posiada je nieprzerwanie od lat 80-tych. Poza tym podniósł, że niesłusznie został uznany za osobę uporczywie uchylająca się od zobowiązań alimentacyjnych, gdyż dochodzenie w sprawie niealimentacji zostało umorzone przez Policję, a zgromadzona w sprawie dokumentacja jest szczątkowa i wycinkowa. Stwierdził, że na przestrzeni 4 lat nie korzystał ze wsparcia ze środków pomocy społecznej, a ponadto nie mógł przewidzieć, iż ulegnie wypadkowi, co spowoduje konieczność długotrwałego leczenia. Wskazał, że zostało wszczęte postępowanie związane z oszacowaniem jego nieruchomości, nie jest wykluczona licytacja i wszystkie roszczenia zostaną w pełni zaspokojone. Zarzucił też, że niedopuszczalnym jest, aby z powodu zaległości alimentacyjnych ponosił również inne skutki, w postaci utraty nabytych uprawnień, co spowoduje niemożliwość prowadzenia działalności rolniczej. Stwierdził, że ta droga jest niedopuszczalna, gdyż prowadzi do naruszenia podstaw bytowych i dalszej egzystencji, w tym utrzymania ojca poruszającego się na wózku.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Na skutek wniosku skarżącego, postanowieniem referendarza sądowego z dnia 15 października 2015 r., przyznano J. W. prawo pomocy w formie zwolnienia od uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł oraz ustanowienia radcy prawnego.

Na rozprawie ustanowiony z urzędu pełnomocnik podtrzymał skargę i podkreślił, że organ pierwszej instancji zawęził postępowanie dowodowe, nie zwrócił uwagi na upływ czasu i nie ocenił, czy ziściły się przesłanki do orzekania w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Natomiast organ odwoławczy przekroczył granice postępowania wyjaśniającego, czym naruszył art. 136 K.p.a. w zw. z art. 15 K.p.a., a tym samym art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Pełnomocnik skarżącego wniósł o wystąpienie przez Sąd z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego o zgodność art. 5 ust. 6 pkt 1 w zw. z art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów z art. 2 Konstytucji odnośnie zakresu spełnienia obowiązków. Poza tym wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego powodu, w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a, uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że nie narusza ona przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi i orzeczenie na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a.

W niniejszej sprawie ocenie Sądu poddana została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie zatrzymania skarżącemu prawa jazdy. Materialnoprawną podstawę działania organów stanowił przepis art. 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r. poz. 1228, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą.

Na gruncie rozpoznawanej sprawy wskazania od razu wymaga, że brzmienie ww. przepisu zostało nadane od dnia 1 stycznia 2012 r. ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2011 r. nr 205, poz. 1212). Przed nowelizacją powyższego przepisu, jego treść stanowiła powtórzenie art. 5 ustawy z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. nr 86, poz. 732, z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2008 r., który to przepis wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 września 2009 r., sygn. P 46/07, został uznany za niezgodny z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Nowelizacja przepisu art. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, dokonana ustawą zmieniającą z dnia 19 sierpnia 2011 r. wprowadziła istotne zmiany mechanizmu zatrzymywania dłużnikom alimentacyjnym prawa jazdy. I tak, zgodnie z treścią art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r., w brzmieniu wprowadzonym od dnia 1 stycznia 2012 r., w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił złożenia oświadczenia majątkowego (pkt 1), zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy (pkt 2), bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych (pkt 3) organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Według art. 5 ust. 3a ustawy, decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Natomiast zgodnie z treścią art. 5 ust. 3b ustawy, jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, dołączając odpis tej decyzji oraz o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 Kodeksu karnego. W myśl zaś ust. 5 art. 5 ustawy, na podstawie tego wniosku organ wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Stosownie natomiast do art. 5 ust. 6 ustawy uchylenie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy następuje na wniosek organu właściwego dłużnika alimentacyjnego, gdy ustanie przyczyna zatrzymania prawa jazdy, o której mowa w ust. 3 oraz dłużnik alimentacyjny przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiąże się w każdym miesiącu z zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów lub nastąpi utrata statusu dłużnika alimentacyjnego.

Z przywołanych przepisów wynika, że postępowanie w sprawie zatrzymania dłużnikowi alimentacyjnemu prawa jazdy musi być poprzedzone odrębnym postępowaniem w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Postępowanie to może być zostać wszczęte jedynie w sytuacjach określonych w art. art. 5 ust. 3 ustawy. Nadto, sama decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie może być wydana wobec takiego dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu z zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów.

Zaznaczyć trzeba, że konstytucyjność uregulowań zawartych w ustawie powyższych przepisów stała się przedmiotem wniosku Prokuratora Generalnego, który domagał się stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny, że art. 5 ust. 3b ustawy w zakresie, w jakim stanowi, że organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, jest niezgodny z zasadą proporcjonalności wywiedzioną z art. 2 Konstytucji RP. W wyroku z dnia 12 lutego 2014 r. (sygn. akt K 23/10, OTK-A 2014 nr 2, poz. 10) Trybunał Konstytucyjny orzekł o zgodności art. 5 ust. 3b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w zakresie, w jakim stanowi, że organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, z zasadą proporcjonalności wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP. W uzasadnieniu Trybunał stwierdził, że celem uchwalenia art. 5 ust. 3b ustawy alimentacyjnej było zwiększenie stopnia wywiązywania się dłużników z ustalonego przez sąd zobowiązania alimentacyjnego. Cel, którym kierował się ustawodawca, wiąże się z ochroną wyrażonych w Konstytucji wartości, które zostały wymienione w art. 18 (ochrona i opieki małżeństwa, rodziny, macierzyństwa i rodzicielstwa), art. 71 ust. 1 (ochrona dobra rodziny i prawa rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietnych i niepełnych, do szczególnej pomocy władz publicznych) i art. 72 ust. 1-3 Konstytucji (ochrona praw dziecka). Dalej Trybunał wskazał, że instytucja zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu polega na czasowym zatrzymaniu dokumentu, który zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. nr 30, poz. 151, z późn. zm. - aktualnie Dz. U. z 2014 r. poz. 600 - przyp. Sądu) stwierdza posiadanie uprawnienia do kierowania określonymi pojazdami na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bądź w ruchu międzynarodowym. Nie jest ona tożsama z zakazem prowadzenia pojazdów, który jest środkiem karnym określonym w art. 39 pkt 3 Kodeksu karnego, orzekanym przez sąd wobec osób skazanych za przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji (spowodowanie katastrofy, bezpośredniego niebezpieczeństwa katastrofy, spowodowanie wypadku, prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego). Oceniając zakwestionowaną instytucję w aspekcie jej przydatności i konieczności, Trybunał zauważył, że decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy jest wydawana wobec szczególnej kategorii adresatów. Są nimi rodzice, którzy swoim zachowaniem powszechnie uznawanym za społecznie naganne, nie wykonują wobec dziecka szeregu obowiązków zarówno o charakterze moralnym jak i prawnym. Po pierwsze, nie wykonują wobec dziecka dobrowolnie obowiązku alimentacji, zmuszając drugie z rodziców do podjęcia działań mających na celu ustalenie relacji alimentacyjnych przez wyrok sądu rodzinnego. Po drugie - nie wykonują dobrowolnie wydanego wobec nich prawomocnego wyroku sądowego ustalającego relacje alimentacyjne, mimo iż mają zdolność świadczenia alimentów. Zdaniem Trybunału, nie można jednoznacznie stwierdzić, że środek ten w sposób oczywisty nie spełnia postulatu skuteczności. Ponadto, w ocenie Trybunału, nie można także nie zauważać działania prewencyjnego tej instytucji. Zatrzymanie prawa jazdy jest istotną dolegliwością wpływającą na podejmowane przez jednostki decyzje, zarówno w sferze swobodnego poruszania się, jak i w sferze różnego rodzaju aktywności (w tym zawodowych). Trybunał Konstytucyjny uznał, że na zakwestionowany środek stanowi element pewnego zharmonizowanego systemu składającego się z wielu środków dyscyplinujących. Powyższe względy, według Trybunału, przemawiają za tym, że środek w postaci zatrzymania prawa jazdy w stosunku do tej kategorii podmiotów, którą są uchylający się od zobowiązań alimentacyjnych dłużnicy, można uznać za konieczny dla osiągnięcia określonego wyżej poziomu skuteczności w realizacji podstawowego celu ustawy alimentacyjnej. Zakwestionowany środek nie jest stosowany automatycznie w sytuacji niewywiązywania się dłużnika ze zobowiązań alimentacyjnych, ale jedynie wówczas, gdy dłużnik alimentacyjny uporczywie utrudnia egzekucję lub nie podejmuje żadnej aktywności w celu aktywizacji zawodowej, a proponowane przez właściwe instytucje prace bez uzasadnionej przyczyny odrzuca. W ocenie Trybunału, istotne jest również to, że od zachowania samego dłużnika (polegającego na wykonywaniu obowiązków prawnych) zależy zwrot zatrzymanego prawa jazdy. W tym kontekście, zdaniem Trybunału, traci na znaczeniu argument, że prawo jazdy może mieć niekiedy znaczenie podczas poszukiwania czy wykonywania określonej pracy, tym samym, powyższe argumenty łagodzą ocenę dolegliwości przewidzianej przez ustawodawcę i przemawiają za uznaniem, że zakwestionowana instytucja nie stanowi nadmiernej ingerencji w interes prawny dłużnika alimentacyjnego.

Wskazany wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie wyeliminował zatem z porządku prawnego przepisu art. 5 ust. 3b ustawy, który pozostaje w bezpośrednim związku z art. 5 ust. 5 ustawy, stanowiącym podstawę prawną decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego. Trybunał dokonał całościowej analizy unormowania zawartego w art. 5 ustawy, dostrzegając też skutki ust. 5 i ust. 6 tego przepisu, co rzutuje na ocenę odnośnie konstytucyjności podstawy materialnoprawnej zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

Dostrzec należy, że z treści przepisu art. 5 ust. 3b wynika jednoznacznie, iż czynność skierowania do starosty wniosku o zatrzymanie mu prawa jazdy może zostać dokonana dopiero wówczas, gdy decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna. Na zasadzie art. 16 § 1 K.p.a., ostateczne są decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzjami ostatecznymi są m.in. decyzje wydane przez organ odwoławczy, gdyż zgodnie z art. 15 K.p.a. postępowanie jest dwuinstancyjne, a zatem od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy odwołanie tylko do jednej instancji (art. 127 § 1 K.p.a.).

W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że postępowanie administracyjne w przedmiocie uznania skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych prowadzone było przez Wójta Gminy Łambinowice - będącego organem właściwym dłużnika w rozumieniu art. 2 pkt 9 ustawy, który wydał decyzję z dnia 8 lipca 2013 r. o uznaniu J. W. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że decyzja ta została zaskarżona do organu odwoławczego, który decyzją z dnia 20 grudnia 2013 r. utrzymał ją w mocy, natomiast tut. Sąd prawomocnym wyrokiem z dnia 18 września 2014 r., sygn. akt II SA/Op 361/14, oddalił skargę wniesioną przez J. W. na decyzję organu odwoławczego. Tym samym należało przyjąć, że decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stała się ostateczna w dniu 20 grudnia 2013 r., tj. w dacie wydania decyzji przez organ odwoławczy. Konsekwencją ostateczności decyzji była możliwość wystąpienia przez organ właściwy - Wójta Gminy Łambinowice z wnioskiem, o jakim mowa w art. 5 ust. 3b ustawy, do Starosty Nyskiego jako organu właściwego w przedmiocie orzekania o zatrzymaniu prawa jazdy dłużnika. Złożenie tego wniosku spowodowało wszczęcie nowego postępowania administracyjnego, tj. postępowania w przedmiocie zatrzymania skarżącemu, jako dłużnikowi alimentacyjnemu uchylającemu się zobowiązań alimentacyjnych, posiadanego prawa jazdy. Poza zakresem tego nowego postępowania pozostawały przyczyny, z jakich skarżący nie wywiązywał się i nie wywiązuje z obowiązku alimentacyjnego, jaka aktualnie jest jego sytuacja osobista, zdrowotna czy majątkowa oraz przyczyny takiego stanu rzeczy. Okoliczności te być mogły ewentualnie podnoszone przez stronę w toku postępowania administracyjnego w sprawie uznania skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, zakończonego ostateczną decyzją Wójta Gminy Łambinowice z dnia 8 lipca 2013 r. Ze względu zatem na odrębność obu postępowań, w postępowaniu, którego przedmiotem jest zatrzymanie prawa jazdy, nie podlegają już badaniu i weryfikacji przez organ okoliczności podnoszone przez skarżącego w odwołaniu oraz powielane w skardze, a dotyczące przyczyn niezrealizowania obowiązku alimentacyjnego, sytuacji zdrowotnej oraz faktu wszczęcia postępowania egzekucyjnego, które to okoliczności są wskazywane przez skarżącego w celu wykazania, iż nie uchyla się od obowiązku alimentacyjnego. W aktualnie kontrolowanym postępowaniu nie jest również możliwe wzruszenie decyzji o uznaniu za dłużnika alimentacyjnego.

Na gruncie powyższego stwierdzić przyjdzie, że w sprawie zaistniały przesłanki, które z mocy art. 5 ust. 5 powyższej ustawy obligowały Starostę Nyskiego do wydania decyzji o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy. Analizując charakter decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu, wydawanej na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy, istotnym jest, jak trafnie akcentował organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji, że nie jest to decyzja uznaniowa. Zdaniem Sądu, z treści tego przepisu wynika jednoznacznie, że ma on charakter normy bezwzględnie zobowiązującej, która w przypadku spełnienia wymienionych w niej warunków nie pozostawia właściwemu staroście żadnego zakresu uznania administracyjnego, lecz jest on zobowiązany do rozstrzygnięcia o zatrzymaniu prawa jazdy, co zasadnie dostrzeżono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Starosta nie dokonuje więc oceny spełnienia przesłanek określonych w art. 5 ust. 3 ustawy. Jak wskazano już wyżej, wydanie przez starostę decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy determinują wyłącznie dwie ustawowe przesłanki, z których pierwszą jest istnienie ostatecznej decyzji o uznaniu za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, o której mowa w art. 5 ust. 3b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, a drugą - wniosek organu właściwego dłużnika o zatrzymanie prawa jazdy, kierowany do starosty na podstawie art. 5 ust. 3b ustawy, gdy decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna (art. 5 ust. 5 ustawy). Postępowanie w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu jest postępowaniem wnioskowym. Starosta w tym zakresie nie może działać z urzędu i wszcząć postępowanie bez wymaganego prawem wniosku. Na związany charakter decyzji wydawanej na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy także cytowany już wyżej art. 5 ust. 6 tej ustawy, w którym ustawodawca określił warunki uzasadniające uchylenie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Według unormowania zawartego w tym przepisie, uchylenie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy następuje na wniosek organu właściwego dłużnika skierowanego do starosty, gdy ustanie przyczyna zatrzymania prawa jazdy, o której mowa w ust. 3, oraz dłużnik alimentacyjny przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów lub nastąpi utrata statusu dłużnika alimentacyjnego. Zatem związany charakter decyzji wydawanej w trybie art. 5 ust. 5 ustawy uniemożliwia organowi badanie zasadności uznania skarżącego za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, jego stanu majątkowego, zdrowotnego czy też powodów niespełniania świadczeń alimentacyjnych. Wszystkie te okoliczności nie mają znaczenia w postępowaniu w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie obie omówione wyżej przesłanki warunkujące wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy zostały spełnione, stąd zaskarżony akt należało uznać za prawidłowy. Należy mieć bowiem na uwadze, że wobec pozostawania w porządku prawnym ostatecznej decyzji uznającej skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oraz złożenia przez właściwy organ, tj. Wójta Gminy Łambinowice, wniosku o zatrzymanie skarżącemu prawa jazdy, organy orzekające w sprawie - będąc związane decyzją z dnia 8 lipca 2013 r. i wnioskiem z dnia 20 listopada 2014 r. - nie mogły odstąpić od dyspozycji zawartej w art. 5 ust. 5 ustawy. W tych okolicznościach - wbrew stanowisku pełnomocnika skarżącego - nie mogło dojść do naruszenia art. 136 P.p.s.a. przez organ odwoławczy, który poczynił ustalenia w zakresie przesłanek z art. 5 ust. 6 ustawy, dotyczących uchylenia decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy i stwierdził, że skarżący nadal nie wywiązuje się z obowiązku alimentacyjnego. Skoro w art. 5 ust. 5 ustawy przewidziano obligatoryjne zatrzymanie prawa jazdy po otrzymaniu wniosku sporządzonego po wydaniu ostatecznej decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, to w takim przypadku organ zobligowany był do wydania decyzji zatrzymującej prawo jazdy. Z tego względu nie można skutecznie zarzucać, że opisane działanie organu odwoławczego stanowi takie uchybienie przepisom postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy administracyjnej (tj. treść wydanej przez organ decyzji mogłaby być inna), a tym samym dawałoby podstawę do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z porządku prawnego. Sąd z urzędu nie dopatrzył się również tego rodzaju naruszeń prawa. Dodać można, że w zaskarżonej decyzji Kolegium słusznie podniosło, iż uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji zawierało braki, w związku z czym nie odpowiadało wymogom z art. 107 § 1 i 3 K.p.a. Tym niemniej, uchybienie w tym przedmiocie zostało sanowane przez organ drugiej instancji, który w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia przedstawił w sposób wyczerpujący wszystkie aspekty rozpatrywanej sprawy. W związku z tym należy przypomnieć, że z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego określonej w art. 15 K.p.a. wynika obowiązek organu odwoławczego ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy rozstrzygniętej decyzją organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się do kontroli decyzji pierwszej instancji.

Odnosząc się natomiast do wniosku o skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego należy wskazać, że przepis art. 5 ust. 5 ustawy, stanowiący podstawę wydanych rozstrzygnięć, nie budzi wątpliwości Sądu co do jego konstytucyjności. Zgodnie z art. 193 Konstytucji RP każdy sąd może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Przesłanką wystąpienia przez sąd z pytaniem prawnym jest więc powzięcie przez sąd wątpliwości odnośnie konstytucyjności lub legalności aktu normatywnego stanowiącego podstawę orzeczenia sądowego w danej sprawie. Taka przesłanka, zdaniem składu orzekającego, w niniejszej sprawie nie wystąpiła. Nie podzielając zarzutów i wątpliwości pełnomocnika skarżącego, Sąd nie znalazł z związku z tym podstaw do skierowania pytania do Trybunału Konstytucyjnego, o co wnioskował pełnomocnik. Wniosek ten nie był przy tym dla Sądu wiążący, gdyż stosownie do art. 193 Konstytucji RP, to sąd musi mieć wątpliwości, aby wystąpić z pytaniem prejudycjalnym.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.