Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 670/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędziowie WSA Bożena Miliczek-Ciszewska, Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2014 r. sprawy ze skargi R. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji wynagrodzenia za pracę oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej także: k.p.a.) oraz art. 13, 17, i 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954, ze zm. Dalej także: u.p.e.a.) utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. Inspektorat w T. z dnia [...] r. nr [...], którym odmówiono R. K. (dalej zwanemu stroną lub zobowiązanym) zwolnienia z egzekucji środków zablokowanych w związku z zajęciem wynagrodzenia za pracę w A Sp. z o.o. w S..

Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym.

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. prowadzi postępowanie egzekucyjne w oparciu o tytuły wykonawcze ZUS Oddział w Z. Inspektorat w T. (nr [...]) z dnia 24 marca 2011 r. wystawione na zaległości składkowe R. K. za lata 2002-2004. W ramach realizacji ww. tytułów wykonawczych organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia 13 kwietnia 2011 r. zajął wynagrodzenie zobowiązanego za pracę w A Sp. z o.o. w S..

Wnioskiem z dnia 14 kwietnia 2011 r., doprecyzowanym w piśmie z 20 kwietnia 2011 r. R. K. zwrócił się do organu egzekucyjnego o zwolnienie z egzekucji zajętego wynagrodzenia za pracę ze względu na trudną sytuację materialną i życiową. Podkreślił, iż kwota wynagrodzenia wolna od zajęcia nie pozwala na zaspokojenie jego podstawowych potrzeb i wydatków.

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. postanowieniem z dnia [...]r. odmówił zobowiązanemu zwolnienia z egzekucji administracyjnej zajętego wynagrodzenia za pracę. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazał, że organ egzekucyjny zestawiając dochody i wydatki zobowiązanego skonstatował, że kwota wolna od zajęcia przekazywana na konto zobowiązanego po potrąceniu zajęcia w wysokości 1037,34 zł, przekracza minimum socjalne wynoszące 938,30 zł.

W zażaleniu na ww. postanowienie strona wskazała, iż zajęte wynagrodzenie jest konieczne nie tylko do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, ale także na opłacenie składek ZUS oraz zakup samochodu osobowego niezbędnego do prowadzenia usług transportowych (taxi).

Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. Inspektorat w T. z dnia [...]r. nr [...] o odmowie zwolnienia z egzekucji środków zablokowanych w związku z zajęciem wynagrodzenia za pracę w A Sp. z o.o. w S..

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał zapisy art. 13 § 1 u.p.e.a. oraz wskazał, że w związku z tym, iż w omawianym przypadku wierzycielem należnych od zobowiązanego zaległości jest ZUS Oddział w Z. Inspektorat w T., a organem egzekucyjnym dochodzącym przymusowo tych należności jest Dyrektor tego Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z., stanowisko wierzyciela w tym przypadku jest bezprzedmiotowe.

Dalej wskazano, iż ocenie organu podlegać będzie istnienie przesłanki ważnego interesu zobowiązanego w zwolnieniu zajętego prawa majątkowego (tj. wynagrodzenia za pracę) spod egzekucji. Wskazano przy tym, iż wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego, już z założenia restrykcyjne, jest wdrażane tylko w sytuacji uchylania się zobowiązanego od dobrowolnego uregulowania wymagalnego zadłużenia. Zaakcentowano, iż poza sporem w sprawie pozostaje, że strona posiada nieuregulowane dotąd zaległości składkowe za lata 2002-2004, a zatem koniecznym było podjęcie przez Dyrektora Oddziału ZUS w Z. działań rokujących ich odzyskanie w sposób przymusowy. W ocenie organu zasadnym było wystawienie tytułów wykonawczych na te wymagalne należności i dokonanie na ich podstawie czynności egzekucyjnych poprzez zastosowanie środka egzekucyjnego, tj. zajęcia wynagrodzenia za pracę zobowiązanego, wymienionego w art. 1a pkt 12 lit. a tiret 2 u.p.e.a.

Kontynuując organ nadzoru przyznał, iż z pewnością ściąganie zaległości z wynagrodzenia za pracę istotnie wpłynie na pogorszenie sytuacji finansowej zobowiązanego, ale jest to konsekwencja zawinionego nieopłacenia składek we właściwych terminach. Zauważono także, pozostała do dyspozycji zobowiązanego po potrąceniu kwota nie zagraża jego egzystencji.

Odnosząc się do wnioskowanego opłacenia z zajętego wynagrodzenia składki zdrowotnej za okres od 1 kwietnia 2011 r. do 20 kwietnia 2011 r. organ wyjaśnił, iż odmowa zwolnienia z egzekucji zajętych środków uniemożliwia jakiekolwiek rozporządzenie środkami przeznaczonymi na zupełnie inne zaległości składkowe.

W skardze na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K., skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, R. K. (obecnie skarżący) podniósł, iż sprawa trwa już bardzo długo (siedem lat) oraz że naliczono mu składki wstecz o 5 lat - nikomu wcześniej nie naliczane, bo z wyrejestrowanych okresów składkowych. Przywołując orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego skarżący wskazał, iż bezzasadne są roszczenia ZUS za okresy wyrejestrowania przez niego działalności z ubezpieczeń społecznych (zawieszenie działalności). Podał przy tym, iż w okresie od 1998 do kwietnia 2004 r. jego działalność była wyrejestrowywana, co znajduje potwierdzenie na specjalnych drukach ZUS ("podpisanych i opieczętowanych przez odpowiednio przeszkolonych w tym zakresie pracowników ZUS - co było dozwolone"). Skarżący podkreślił, iż został "przymuszony" do fałszowania nowych dokumentów (wstecz 8 lat) zapełniających luki dla potrzeb ZUS-u wyrejestrowanych okresów mojej ówczesnej działalności, w celu - jak mi to tłumaczono - wyliczenia kwoty umorzenia, o co zabiegam bezskutecznie po dzień dzisiejszy".

Skarżący sprostował również kwestię wniosku o opłacenie składki zdrowotnej podając, iż w okresie od 1 kwietnia 2011 r. do 20 kwietnia 2011 r. nie rejestrował się jeszcze w ZUS. Skarżący podniósł także, iż przez ingerencje ZUS w jego dochody w A, stracił możliwość ratalnego zakupu samochodu nieodzownego do wykonywania dodatkowej działalności (przewóz osób taksówką).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2012 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) uchylił zaskarżone postanowienie.

Sąd I instancji stwierdził bowiem, że zaskarżone postanowienie narusza art. 7, art. 8 k.p.a. oraz art. 13 § 1 u.p.e.a., co mogło mieć istotny wpływ na przebieg postępowania.

Wskazał, iż w rozpoznawanej sprawie wierzyciel i organ egzekucyjny to w istocie ten sam organ - Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a zatem zajęcie stanowiska wobec wniosku zobowiązanego następuje w rozstrzygnięciu wydawanym przez organ egzekucyjny na podstawie art. 13 § 1 u.p.e.a., bez konieczności wydawania odrębnego postanowienia w tym przedmiocie. Mając na uwadze tożsamość wierzyciela i organu egzekucyjnego, należało, zdaniem Sądu, założyć, że rozważając wyrażenie zgody na zwolnienie z egzekucji wynagrodzenia za pracę (środków zablokowanych w związku z tym zajęciem) wierzyciel (organ egzekucyjny) rozważał również przesłankę ważnego interesu zobowiązanego.

Sąd I instancji stwierdził zatem, że zgodnie z art. 13 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny (będący równocześnie wierzycielem) w treści postanowienia wydawanego na podstawie tego przepisu powinien, rozważając wyrażenie zgody na zwolnienie z egzekucji, przeanalizować równocześnie przesłankę ważnego interesu zobowiązanego, a stanowisko w tym zakresie uzasadnić, odnosząc się przy tym do zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Tymczasem, w ocenie WSA, organ nadzoru bez analizy całego stanu faktycznego, w oparciu o niepełny materiał dowodowy odmówił zgody na zwolnienie spod egzekucji środków zablokowanych w związku z zajęciem wynagrodzenia skarżącego. Organ stwierdził jedynie, iż dłużnik po potrąceniu egzekucyjnym otrzymuje kwotę wolną od zajęcia, która przewyższa minimum socjalne, nie dokonał natomiast analizy kosztów utrzymania strony tj. wydatków na żywność i inne potrzeby życia codziennego. Nie zanalizował i nie odniósł się jednoznacznie do przesłanki ważnego interesu zobowiązanego, a także nie dokonał oceny analizy przeprowadzonej przez organ I instancji.

Pomimo zarzutów zawartych w zażaleniu i przedkładanych przez stronę wyliczeń co do uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków, organ nadzoru w ogóle nie odniósł się do tych okoliczności, stwierdzając jedynie, iż ściągnięcie zaległości z wynagrodzenia istotnie wpłynie na pogorszenie sytuacji finansowej zobowiązanego, który sam ponosi za to winę, a pozostała po potrąceniu kwota nie zagraża egzystencji skarżącego.

W ocenie Sądu konieczna była wnikliwa analiza sytuacji strony, w tym jej dochodów i wydatków, która pozwoli ocenić, czy warunki życia strony mogą przemawiać za istnieniem bądź brakiem ważnego interesu zobowiązanego.

WSA przyznał, że wierzyciel w przypadku prowadzonej zgodnie z prawem egzekucji ma prawo oczekiwać zaspokojenia swoich roszczeń, co jednak nie zwalnia organu będącego równocześnie organem egzekucyjnym i wierzycielem ze zbadania wszelkich okoliczności i rozważenia przesłanki ważnego interesu zobowiązanego w takim zwolnieniu. Z kolei organ nadzoru winien te okoliczności zweryfikować oraz odnieść się do zarzutów zawartych w zażaleniu.

Uchylając zaskarżone postanowienie WSA zarzucił, że organ nie zbadał wspomnianej przesłanki, gdyż nie przeanalizował wszystkich wydatków strony, stwierdzając jednocześnie, że pozostająca do dyspozycji kwota nie zagraża egzystencji zobowiązanego. Nakazując ustalenie prawidłowego stanu faktycznego, stwierdził, że organ może odmówić zwolnienia spod egzekucji, jednakże dopiero po wyczerpującym i rzeczywistym odniesieniu się do argumentów przedstawionych we wniosku i innych pismach skarżącego o zwolnienie spod egzekucji, gdyż o zaistnieniu przesłanki ważnego interesu zobowiązanego nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz zobiektywizowane kryteria.

Reasumując, Sąd I instancji wskazał, że rozważenie, przy rozpoznawaniu wniosku o zwolnienie z egzekucji, wszystkich aspektów sprawy powinno odbywać się z zachowaniem wymogów i zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym art. 7 k.p.a. (w związku z art. 18 u.p.e.a.). Organ w każdej sprawie zobowiązany jest dążyć do jej załatwienia z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, nawet jeśli w przepisie materialnoprawnym przesłanek tych nie powtórzono lub, jak w art. 13 § 1 u.p.e.a. jedną z tych przesłanek uregulowano odmiennie (poprzez użycie kwantyfikatora "ważny" zamiast "słuszny", a nie pojęcia "winy" jak chce w rozpatrywanym przypadku organ).

W skardze kasacyjnej od tego orzeczenia Dyrektor Izby Skarbowej w K. podniósł zarzut naruszenia:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 13 § 1 u.p.e.a. poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia w sytuacji, w której brak zgody wierzyciela na zwolnienie spod egzekucji składnika majątku zobowiązanego, przesądził o niemożliwości uwzględnienia wniosku strony,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 13 § 2 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że w rozstrzygnięciu organu II instancji brak jest pełnej analizy i jednoczesnego odniesienia do przesłanki ważnego interesu zobowiązanego oraz oceny takiej samej analizy jaką przeprowadzał organ I instancji, a także przyjęcie, że organ nadzoru nie odniósł się do zarzutów zawartych w zażaleniu i do przedkładanych przez stronę wyliczeń w sytuacji, w której organ nadzoru rozpatrujący zażalenie nie jest uprawniony do badania zasadności rozstrzygnięcia podjętego w sprawie przez organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem, a jego uprawnienia sprowadzają się jedynie do oceny prawidłowości przeprowadzonego postępowania oraz formalnej prawidłowości postanowienia;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p. p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a. poprzez przyjęcie, że organy podatkowe nie badały w przedmiotowej sprawie przesłanki ważnego interesu zobowiązanego, bowiem nie ustaliły wszystkich okoliczności rozpatrywanej sprawy;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a. oraz art. 13 § 1 u.p.e.a. poprzez wskazanie, iż .w ramach analizy kosztów utrzymania strony nie uwzględniono w ogóle wydatków na żywność, środki czystości i odzież w sytuacji, w której organ egzekucyjny odniósł ustalenia dokonane w tym zakresie do minimum socjalnego, które obejmuje m.in. wyżej wskazane wydatki;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 13 § 1 u.p.e.a. poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia w sytuacji, w której Sąd orzekając w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi nie dostrzegł, że w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do zwolnienia z egzekucji określonego składnika majątkowego wobec braku wskazania przez skarżącego innych składników, z których egzekucja mogła by być prowadzona.

Wyrokiem z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 2029/12 Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił powyższą skargę kasacyjną, uchylił wyrok WSA w Gliwicach z dnia 8 sierpnia 2012 r., sygn. akt I SA/Gl 90/12 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że poza sporem pozostaje okoliczność, że podstawę prawną rozstrzygnięcia organów stanowił przepis art. 13 § 1 u.p.e.a., z którego wynika, że zwolnienie z egzekucji określonych składników majątkowych zobowiązanego może nastąpić tylko w przypadku łącznego zaistnienia trzech wskazanych w nim przesłanek: wniosek zobowiązanego, ważny interes zobowiązanego, zgoda wierzyciela. Za trafne uznał wskazanie Sądu I instancji, że obligatoryjną przesłanką, zgodnie z treścią powołanego wyżej art. 13 § 1 u.p.e.a., zwolnienia z egzekucji określonych składników majątkowych zobowiązanego, jest uzyskanie przez niego na takie zwolnienie zgody wierzyciela. Tym samym brak takiej zgody wyklucza możliwość pozytywnego uwzględnienia wniosku zobowiązanego, nawet gdyby organ egzekucyjny stwierdził, że ważny interes zobowiązanego za tym przemawia. Zasadnie więc Sąd I instancji (przyjmując w tym zakresie stanowisko zawarte w wyroku NSA z 16 października 2009 r., sygn. akt II FSK 789/08) wskazał, że najpierw zobowiązany powinien uzyskać zgodę wierzyciela, a dopiero wtedy organ egzekucyjny może pozytywnie rozpoznać wniosek zobowiązanego, jeżeli stwierdzi, że przemawia za tym ważny interes zobowiązanego.

Odnosząc się do twierdzenia Sądu I instancji, że w sytuacji gdy wierzyciel i organ egzekucyjny to w praktyce ten sam podmiot, organ egzekucyjny rozważając wyrażenie zgody na zwolnienie z egzekucji, winien przeanalizować równocześnie przesłankę ważnego interesu zobowiązanego NSA wskazał, że w sytuacji, gdy (tak - jak bezspornie w niniejszej sprawie) zobowiązany nie uzyskał zgody wierzyciela na zwolnienie z egzekucji określonych składników majątkowych, brak było podstaw do uwzględnienia wniosku zobowiązanego.

Sąd II instancji podkreślił, że art.13 § 1 u.p.e.a. ma na celu ochronę interesów tak zobowiązanego, jak i wierzyciela, a tym samym nie może prowadzić do sytuacji, w której okaże się, że egzekucja jest bezskuteczna. Oznacza to, że zobowiązany winien wskazać nie tylko argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych, ale także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych składników majątkowych. W rozpoznawanej sprawie zobowiązany nie wykonał tego obowiązku i nie wskazał z jakich składników majątkowych winna być prowadzona egzekucja, aby odniosła zamierzony skutek.

W ocenie NSA z akt sprawy wynika, że organ dokonał oceny okoliczności mogących wskazywać na zaistnienie przesłanki ważnego interesu zobowiązanego. Wydając postanowienie z dnia 6 maja 2011 r. organ uwzględnił bowiem miesięczne dochody brutto zobowiązanego oraz jego wydatki związane z utrzymaniem mieszkania, zakupem lekarstw, ubezpieczeniem w PZU Życie, spłatą karty kredytowej i kredytu, a także wydatki związane ze spłatą zadłużenia wobec MSK Polska, a nawet wydatki dotyczące karmy dla kota czy opłaty od skargi na czynności komornika, czy wreszcie wydatki związane ze spłatą debetu w A. Uwzględniając powyższe wydatki organ ustalił, że kwota wolna od zajęcia przewyższa minimum socjalne w gospodarstwie jednoosobowym.

Sąd II instancji zaakcentował także, że istotna jest i ta okoliczność, że w zażaleniu zobowiązany nie zakwestionował ustaleń poczynionych przez organ, a jedynie wskazał, że egzekucja z wynagrodzenia za pracę spowoduje brak środków na opłacenie telefonu komórkowego, internetu i uniemożliwi mu uzyskanie kredytu na samochód osobowy. Oddalając zażalenie na wskazane wyżej postanowienie, Dyrektor Izby Skarbowej w K. zaakceptował stanowisko organu I instancji w zakresie określającym dochody i wydatki zobowiązanego, w tym także w zakresie wskazanego przez organ minimum socjalnego, choć uzasadnienie tego stanowiska jest bardzo lakoniczne.

Zdaniem NSA owa lakoniczna argumentacja, nie pozwala na stwierdzenie, że Dyrektor Izby Skarbowej w K. nie brał pod uwagę okoliczności faktycznych, które mogłyby skutkować ustaleniem występowania w sprawie przesłanki ważnego interesu zobowiązanego. Jednocześnie podkreślił, że przesłanka ta nie ma w sprawie znaczenia przesądzającego, skoro warunkiem jej zastosowania jest wcześniejsze uzyskanie zgody wierzyciela (por. przywołany przez WSA w Gliwicach wyrok NSA z 16 października 2009 r., sygn. akt II FSK 789/08).

Wobec powyższego za zasadne uznano te zarzuty skargi kasacyjnej, które wskazują na naruszenie przepisów postępowania, poprzez nie trafne przyjęcie przez Sąd I instancji, iż organy nie badały przesłanki ważnego interesu zobowiązanego, a także i te zarzuty, które wskazują na brak zgody wierzyciela jako przesłankę bezsporną i przesądzającą o wyniku tego postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002, nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).

Poddanym kontroli Sądu w niniejszej sprawie rozstrzygnięciem z dnia [...]r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. Inspektorat w T. z dnia [...]r. nr [...], którym odmówiono skarżącemu zwolnienia spod egzekucji środków pieniężnych zablokowanych w związku z zajęciem wynagrodzenia za pracę.

Dokonując tej kontroli skład orzekający był, na mocy art. 190 p.p.s.a., związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA w wyroku z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 2029/12. Wspomnianą wykładnię należy rozumieć jako "wiążącą ocenę prawidłowości zastosowania przepisów postępowania odnoszących się do postępowania dowodowego, więc przesądzenia, że ustalony przez organ podatkowy stan faktyczny jest prawidłowy" (por. wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2014 r., sygn. akt I FSK 220/13, LEX nr 1451970).

Podstawę wniosku strony z dnia 14 kwietnia 2011 r. stanowił art. 13 § 1 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 21 listopada 2013 r., zgodnie z którym organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego i ze względu na ważny jego interes, może zwolnić z egzekucji określone składniki majątkowe, jeżeli uzyskał na to zgodę wierzyciela. W § 2 tego przepisu przyznano zobowiązanemu i wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym uprawnienie do wniesienia zażalenia na postanowienie w sprawie zwolnienia z egzekucji.

Z treści przytoczonego wyżej art. 13 § 1 u.p.e.a. wynika, że zwolnienie spod egzekucji składników majątkowych należących do zobowiązanego może nastąpić wyłącznie w przypadku łącznego zaistnienia trzech przesłanek: zobowiązany musi złożyć wniosek, uzyskać na zwolnienie zgodę wierzyciela, a nadto za zwolnieniem musi przemawiać ważny interes zobowiązanego. W razie, gdy – tak jak w niniejszej sprawie – zachodzi tożsamość wierzyciela i organu egzekucyjnego stanowisko wierzyciela zawarte jest w rozstrzygnięciu wydawanym przez organ egzekucyjny na podstawie art. 13 § 1 u.p.e.a., bez konieczności wydawania odrębnego postanowienia w tym przedmiocie.

Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...], odmówiono R. K. zwolnienia z egzekucji środków pieniężnych zablokowanych w związku z zajęciem wynagrodzenia za pracę, a zatem– jak podkreślił NSA w wydanym w niniejszej sprawie wyroku z dnia 5 marca 2014 r. – nie uzyskał on zgody wierzyciela, co uniemożliwiało uwzględnienie jego wniosku o zwolnienie tego świadczenia spod egzekucji.

W ówczesnym stanie prawnym brak zgody wierzyciela wykluczał bowiem możliwość pozytywnego uwzględnienia wniosku zobowiązanego, nawet gdyby organ egzekucyjny stwierdził, że ważny interes zobowiązanego za tym przemawia. Dopiero aktualne brzmienie tego przepisu, obowiązujące od 21 listopada 2013 r., wprowadzone poprzez art. 111 pkt 6 ustawy z dnia 11 października 2013 r. o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1289) stanowi, iż organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego. Regulacja ta znajduje jednak zastosowanie do postępowań egzekucyjnych w administracji wszczętych i niezakończonych po dniu wejścia w życie ustawy (tj. 21 listopada 2013 r.), względnie, fakultatywnie do postępowań egzekucyjnych wszczętych wcześniej, o ile wniosek rozpoznawany jest w okresie obowiązywania znowelizowanego art. 13 § 1 u.p.e.a. Stanowi o tym art. 123 wspomnianej ustawy z dnia 11 października 2013 r., który w ust. 1 określa, że do postępowań egzekucyjnych w administracji wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, mają zastosowanie przepisy dotychczasowe, z zastrzeżeniem ust. 2-6, a w ust. 2 zawiera zapis, że organ egzekucyjny może, na podstawie art. 13 § 1 ustawy zmienianej w art. 111, w brzmieniu dotychczasowym, zwolnić określony składnik majątkowy zobowiązanego bez zgody wierzyciela.

Odnosząc się do przesłanki ważnego interesu zobowiązanego, którą wobec braku zgody wierzyciela ma w niniejszej sprawie znaczenie marginalne wskazać należy, że jest to niewątpliwie pojęcie nieostre i w każdej sprawie musi być rozpatrywane indywidualnie. Pozwala ono swym zakresem objąć wszelkie okoliczności mające wpływ na dokonanie prawnej kategoryzacji sytuacji zobowiązanego (por. B. Jankowiak, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Komentarz 2005, Wrocław 2005, str. 158). O istnieniu ważnego interesu po stronie zobowiązanego nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz zobiektywizowane kryteria. Przesłanka ważnego interesu zobowiązanego w rozumieniu omawianego przepisu nie może prowadzić do sytuacji, ze egzekucja okaże się bezskuteczna (por. m.in. wyrok III SA/Kr 395/12, LEX nr 1274767). Zobowiązany musi więc, jak podkreślił NSA w wydanym w niniejszej sprawie wyroku z dnia 5 marca 2014 r., wskazać, nie tylko argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych, ale także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności w inny sposób. W sytuacji, gdy jedynym źródłem zaspokojenia wierzyciela jest wynagrodzenie zobowiązanego za pracę, zwolnienie tego świadczenia spod egzekucji oznaczałoby jej całkowitą bezskuteczność (sytuacje, w których wysokość egzekwowanej kwoty w znaczący sposób zagraża istotnym potrzebom zobowiązanego uzasadniają m.in. wnioskowanie o rozłożenie zaległości na realne do spłacania raty).

Omówiona powyżej przesłanka została - jak ocenił to NSA w wiążącym skład orzekający wyroku – zbadana w zaskarżonym rozstrzygnięciu oraz poprzedzającym go postanowieniu z dnia [...] r., a poczynionych w tym zakresie ustaleń skarżący nie podważał. Wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym ocenił sytuację materialną zobowiązanego w kontekście przesłanki jego ważnego interesu. W tym zakresie wyszczególnił wszelkie wskazane przez stronę wydatki, a także zestawił kwotę wynagrodzenia skarżącego wolną od zajęcia z minimum socjalnym ustalonym dla gospodarstw jednoosobowych. Z kolei Dyrektor Izby Skarbowej, lakonicznie wyrażając aprobatę dla tych ustaleń, stwierdził, że pozostała po potrąceniu kwota nie zagraża egzystencji strony. Jednocześnie, dostrzegając dotkliwość prowadzonego wobec skarżącego postępowania, wskazał, że jest ono konsekwencją zawinionego przez stronę nieopłacania należnych składek w terminie.

Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził legalność zaskarżonego postanowienia i w oparciu o art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.