Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 706/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 31zy ust. 1, art. 15 zzs ind. 4 ust. 3, art. 31zq ust. 7 i 8
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: § 10 ust. 1-3
journal: Dz.U. 2021 poz 371
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek  pandemii COVID-19
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200 i art. 205 § 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 79a, art. 76 § 3, art. 7-11, art. 78 § 1, art. 107
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 października 2021 r. sprawy ze skargi [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. na decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od 1 grudnia 2020 r. do kwietnia 2021 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS na rzecz skarżącej A. S. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie decyzją z [...] lipca 2021 r., znak: [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. odmówił wnioskodawcy: A. Sp. z o.o. z siedzibą w S. (dalej: "Spółka", "Skarżąca") prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 1 grudnia 2020 r. do 30 kwietnia 2021 r.

Zaskarżona decyzja została wydania na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm. - dalej "ustawa COVID") w zw. z art. 31 zy ust. 1 ustawy COVID i § 10 ust. 1-2a rozporządzenia z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. 371 i 713 – dalej "rozporządzenie COVID") oraz w zw. z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423 ze zm.)

Zakład ustalił, że wskazany we wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek kod PKD 56.10.A (restauracje i inne stałe placówki gastronomiczne) nie został potwierdzony w Krajowym Rejestrze Sądowym jako kod przeważającej działalności na 31 marca 2021 r. W rejestrze tym bowiem, na wskazany dzień, działalność przeważająca wnioskodawcy oznaczona jest kodem PKD 47.24.Z (sprzedaż detaliczna pieczywa, ciast, wyrobów ciastkarskich i cukierniczych prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach), który nie uprawniał do zwolnienia z obowiązku opłacania składek za okres od grudnia 2020 r. do kwietnia 2021 r. Według Krajowego Rejestru Sądowego zmiana kodu PKD została dokonana 14 kwietnia 2021 r. W związku z tym Zakład odmówił prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek we wnioskowanym zakresie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na powyższą decyzję ZUS Oddział w S. z dnia [...] lipca 2021 r., Spółka, reprezentowana przez pełnomocnika, wnosząc o jej uchylenie w całości zaskarżonej oraz o zasądzenie na rzecz strony skarżącej zwrotu poniesionych kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, zaskarżonej decyzji zarzuciła:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 31zo-31zx w zw. z art. 31zy ustawy COVID oraz z treści § 10 ust. 1, ust. 2, ust. 2a rozporządzenia COVID, poprzez ich błędną wykładnię i nieuzasadnione przyjęcie, że sformułowanie zawarte w ww. przepisach, a dotyczące prowadzenia działalności oznaczonej według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako przeważającej działalności, odnosi się do działalności wpisanej do rejestru, podczas gdy chodzi o faktycznie (rzeczywiście) prowadzoną działalność gospodarczą przez płatnika składek;

II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść wydanej decyzji, tj. art. 31zo ust. 11 ustawy COVID oraz z treści § 10 ust. 3 rozporządzenia COVID poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że środek dowodowy, o którym mowa w tych przepisach, jest wyłącznym środkiem dowodowym służącym wykazaniu rodzaju prowadzonej działalności gospodarczej przez skarżącą, podczas gdy wnioskujący podmiot gospodarczy może te okoliczności wykazać także innymi środkami dowodowymi i podważyć formalne i statystyczne znaczenie wpisu w rejestrze podmiotów REGON lub w rejestrze przedsiębiorców;

III. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść wydanej decyzji, tj. 75 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 - dalej "K.p.a.") i art. 76 § 3 K.p.a. przez ich niezastosowanie skutkujące nieuzasadnionym przyjęciem, że w sprawie niedopuszczalne było przeprowadzenie dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu;

IV. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść wydanej decyzji, tj. art. 79a § 1 Kodeksu postępowania cywilnego oraz art. 10 Kodeksu postępowania cywilnego przez ich niezastosowanie w postępowaniu wszczętym na żądanie strony i niepoinformowanie strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, a także niewskazanie przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, a mogą skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia prawa strony do czynnego udziału w każdym stadium postępowania i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań;

V. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść wydanej decyzji, tj. art. 7 K.p.a. przez jego niezastosowanie, a w konsekwencji nie podjęcie jakichkolwiek czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, czego wymagał interes społeczny i słuszny interes obywateli;

VI. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść wydanej decyzji, tj. art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a. polegające na nie zawarciu w wydanej decyzji uzasadnienia faktycznego i prawnego, na które składają się w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa, co powoduje obecnie brak możliwości ustalenia z jakich powodów organ wydał negatywną decyzję, w szczególności czy inaczej interpretuje przepisy prawa materialnego stanowiące postawę rozstrzygnięcia;

VII. w związku z naruszeniem przepisów postępowania, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. dokonał błędnych ustaleń faktycznych polegających na przyjęciu, że przeważającym przedmiotem działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą w dniu 31 marca 2021 r. nie było prowadzenie restauracji i innych stałych placówek gastronomicznych (PKD nr 56.10.A.).

W uzasadnieniu skargi Skarżąca przedstawiła swoją argumentacją na poparcie zasadności podniesionych w niej zarzutów.

Nadto, Skarżąca wniosła o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów załączonych do skargi w postaci:

a) umowy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z dnia [...] kwietnia 2018 r., akt notarialny rep. A nr [...];

b) umów najmu z dnia: [...] r.;

c) zestawienia pracowników zatrudnianych przez skarżącą i zajmowanych przez

nich stanowisk;

d) dokumentacji fotograficznej restauracji i innych placówek gastronomicznych

prowadzonych przez skarżącą;

- na okoliczność, że przeważającym przedmiotem działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą od czerwca 2018 r., a zatem również 31 marca 2021 r., było prowadzenie restauracji i innych stałych placówek gastronomicznych, oznaczone nr [...]

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o jej oddalenie.

Rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 145 § 1 pkt lit. a)-c) P.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

W myśl zaś art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.

Stosownie do § 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz.U.2020.1773 ze zm.), rozpoznanie spraw z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2020.1842 ze zm.) – przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę. Skarżąca spółka ma siedzibę na obszarze właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem, w pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że przepis art. 31zy ust. 1 ustawy COVID zawiera delegację umożliwiającą Radzie Ministrów, w celu przeciwdziałania COVID-19, w drodze rozporządzenia, określenie innych okresów zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek niż określone w art. 31zo ust. 1-3, dla wszystkich albo niektórych płatników składek, którzy byli uprawnieni do zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek na podstawie art. 31zo ust. 1-3, lub objąć tym zwolnieniem innych płatników składek, mając na względzie okres obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, skutki nimi wywołane, ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej wynikające z tych stanów oraz obszary życia gospodarczego i społecznego w szczególny sposób dotknięte konsekwencjami COVID-19.

Rada Ministrów, korzystając z tego uprawnienia, wydała rozporządzenie COVID z 26 lutego 2021 r. Wskazać należy, że rozporządzenie to zostało zmienione na mocy rozporządzenia Rady Ministrów zmieniającego rozporządzenie w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 z dnia 16 kwietnia 2021 r. (Dz.U.2021.713). Zgodnie z § 5 ust. 2 ww. rozporządzenia zmieniającego, do wniosków złożonych na podstawie m.in. § 10 ust. 1 i 2 zmienianego rozporządzenia nierozpatrzonych przed dniem 4 maja 2021 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Zgodnie zaś z § 6 tego rozporządzenia, weszło ono w życie 26 kwietnia 2021 r., z wyjątkiem § 1 pkt 5-7, 1-13, § 3, oraz § 5 ust. 2, które wchodzą w życie z dniem 4 maja 2021 r. W rozpoznawanej sprawie wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek został złożony 18 czerwca 2021 r., co oznacza, że zastosowanie miały przepisy rozporządzenia COVID po zmianie dokonanej rozporządzeniem z 16 kwietnia 2021 r.

Stosownie do § 10 ust. 1 rozporządzenia COVID, zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych odpowiednio za okres od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 31 stycznia 2021 r. albo za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 31 stycznia 2021 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za te okresy, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 31 marca 2021 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami:

1) 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z,

2) 49.32.Z, 49.39.Z, 51.10.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z

- którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r. lub we wrześniu 2020 r, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r.

Zgodnie zaś z§ 10 ust. 2 rozporządzenia COVID, zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od dnia 1 lutego 2021 r. do dnia 28 lutego 2021 r. wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten okres, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 31 marca 2021 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 49.32.Z, 49.39.Z, 51.10.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r.

Z kolei, stosownie do § 10 ust. 2a rozporządzenia COVID, zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych odpowiednio za okres od dnia 1 marca 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. albo za okres od dnia 1 kwietnia 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za te okresy, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 31 marca 2021 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami:

1) 49.32.Z, 49.39.Z, 51.10.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z,

2) 47.41.Z, 47.42.Z, 47.43.Z, 47.51.Z, 47.52.Z, 47.53.Z, 47.54.Z, 47.59.Z, 47.64.Z, 47.65.Z, 47.71.Z, 47.72.Z, 47.75.Z, 47.77.Z, 77.29.Z, 77.39.Z, 96.02.Z, 96.09.Z

- którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r.

Oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1, 2 i 2a, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 31 marca 2021 r. (§ 10 ust. 3 rozporządzenia COVID).

W ocenie Sądu, rozstrzygnięcie sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny, czy Zakład w sposób uprawniony odmówił Skarżącej zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od grudnia 2020 r. do kwietnia 2021 r., ograniczając się jedynie do badania zgodności kodu PKD wskazanego we wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, z kodem ustalonym na dzień 31 marca 2021 r. dotyczącym przeważającej działalności gospodarczej wnioskodawcy. ZUS stwierdził, że kod PKD 56.10.B, który uprawniał Skarżącą do uzyskania wnioskowanego zwolnienia, został faktycznie wpisany w stosownym rejestrze dopiero w dniu 14 kwietnia 2021 r. Ujawnionym kodem przeważającej działalności Skarżącej na dzień 31 marca 2021 r. był kod 47.24.Z. Na tej podstawie Organ uznał, że nie był uprawniony do udzielenia wnioskowanej ulgi.

Skarżąca z kolei wskazała, że od czerwca 2018 r. prowadzi działalność gospodarczą polegająca na prowadzeniu restauracji i innych stałych placówek gastronomicznych zlokalizowanych w M. i w S., która jest oznaczona kodem PKD nr 56.10.A oraz ruchome placówki gastronomiczne oznaczone kodem PKD nr 56.10.B. Skarżąca stwierdziła, że w wymienionych punktach, których dokładne lokalizacje podano na s. 6 skargi, przygotowuje i podaje posiłki gościom siedzącym przy stołach lub gościom dokonującym własnego wyboru potraw z wystawionego menu. Skarżąca zatrudnia pracowników na stanowiskach kucharzy, sprzedawców oraz kierowców. Skarżąca zwróciła uwagę, że prowadzenie działalności gospodarczej w obydwu ww. podklasach uprawnia ją do ulgi. Skarżąca wskazała również, że w rejestrze przedsiębiorców jako przedmiot przeważającej działalności wpisała podklasę 56.10.B, ponieważ podklasa ta wiąże się działalnością usługową związaną z wyżywieniem. Należy jednak uznać, że wiodącym przedmiotem prowadzonej działalności są restauracje i inne stałe placówki gastronomiczne (PKD 56.10.A), co wynika z rodzaju obiektów, w których skarżąca serwuje posiłki.

Sąd w pełni podziela zawarte w skardze i znajdujące potwierdzenie w licznych orzeczeniach sądów administracyjnych (m.in. w przywołanym w skardze wyroku WSA w Szczecinie z 17 czerwca I SA/Sz 372/21) stanowisko, że sformułowanie o prowadzeniu działalności oznaczonej według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, odnosi się do faktycznie (rzeczywiście) prowadzonej działalności gospodarczej przez płatnika przedmiotowych składek. Inne rozumienie tego pojęcia mogłoby spowodować, że pomoc w postaci zwolnienia z obowiązku uiszczenia składek otrzymałby przedsiębiorca, który posiada co prawda wymieniony przez ustawodawcę (przy założeniu spełnienia pozostałych przesłanek), ale faktycznie nie prowadzi takiej działalności gospodarczej, tj. pomoc publiczną otrzymałaby osoba nieuprawniona, lecz spełniająca formalnie przesłanki do jej uzyskania.

Wprawdzie, w myśl przywołanego wyżej § 10 ust. 3 rozporządzenia COVID, oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1, 2, 2a w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 31 marca 2021 r., jednakże danych tych organ nie może przyjmować bezkrytycznie, w oderwaniu od okoliczności faktycznych występujących w sprawie.

Należy pamiętać, że rejestr podmiotów REGON prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego (art. 3 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej - Dz.U. z 2020 r. poz. 443). Podanie do rejestru danych niezgodnych z rzeczywistością albo ich niezaktualizowanie nie pociąga za sobą zakazu prowadzenia działalności innej niż objętej kodami PKD wpisanymi w rejestrze podmiotów REGON. Rejestr ma charakter formalny i bazuje na oświadczeniach wiedzy podmiotów obowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Nie tworzy on stanu prawnego, także w obszarze działalności gospodarczej. Jak natomiast wyjaśnił Sąd Najwyższy, m. in. w wyrokach z dnia 07.01.2013 r., II UK 142/12 i z dnia 23.11.2016 r., II UK 402/15, oświadczenia wiedzy mają charakter faktów, dlatego mogą być kwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu.

Wskazać należy, że określenie "przeważająca działalność gospodarcza" wyjaśnia rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2015 r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń (Dz.U.2015.2009). W § 9 tego rozporządzenia nawiązano do poziomu przychodów z poszczególnych rodzajów działalności danej jednostki statystycznej - do procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących. O przeważającej działalności nie może zatem świadczyć sam wpis do rejestru podmiotów REGON, ponieważ przepisy regulujące funkcjonowanie tej ewidencji określają warunki, które należy wziąć pod uwagę przy ocenie, kiedy i jaka działalność może być uznana za przeważającą. Decyduje jednak o tym podmiot składający oświadczenie wiedzy, w oparciu o wytyczne określone w ww. rozporządzeniu.

Dlatego, dokonując wykładni przepisów dotyczących zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek, nie można pomiąć ww. znaczenia pojęcia przeważającej działalności, jeżeli podważona zostanie aktualność/prawidłowość wpisu w rejestrze podmiotów REGON. Wobec tego należy uznać, że pomoc, o jakiej stanowi ustawa COVID oraz rozporządzenie COVID, nie powinna trafiać do podmiotów, które nie prowadzą działalności określonych w tych przepisach jako przeważająca. Tym bardziej, nie można jej natomiast przyznawać z pominięciem podmiotów, które pomimo formalnego braku zgłoszenia organowi statystyki publicznej jako przeważającego rodzaju działalności uprawniającej do zwolnienia, rzeczywiście taki rodzaj działalności w analizowanym czasie prowadziły. Takie formalne ograniczenie, wynikające z wpisu w rejestrze podmiotów REGON, nie spełniłoby konstytucyjnego wymogu proporcjonalności odnośnie do celu, jaki zamierzano osiągnąć omawianą regulacją ulgową. Poprzestanie na formalnej treści wpisu w rejestrze podmiotów REGON mogłoby nie pozwolić przyznać pomocy tym, do których została faktycznie skierowana i do nich też tylko powinna trafić.

Nie można tracić z pola widzenia także tego, że przepisy ustawy COVID mają na celu m.in. łagodzenie społeczno-gospodarczych związanych z występowaniem epidemii COVID-19 przez udzielanie różnego rodzaju wsparcia materialnego wielu podmiotom, w tym przedsiębiorcom. Wprowadzane przez ustawodawcę ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej, bez względu na formę, w jakiej to następowało, także w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, powinny wiązać się z rozwiązaniami mającymi udzielać wymiernego i realnego wsparcia tym, którzy określonymi ograniczeniami są/byli bezpośrednio obejmowani, a przez to doznali faktycznego, a nie tylko formalnego, ograniczenia konstytucyjnego prawa swobody prowadzenia działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP) i możliwości zarobkowania. Określenie formy wsparcia należy do ustawodawcy, a udzielenie ulgi w realizacji fiskalnych obowiązków publicznoprawnych jest jedną z nich. Takie wsparcie przedsiębiorców stanowi realizację zasady sprawiedliwości społecznej, zwłaszcza że ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie rozwiązania prawnego, odnośnie którego nikt nie miał możliwości wcześniejszego przygotowania się na spełnienie jego warunków, choćby poprzez aktualizację danych.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie w całości popiera stanowisko zaprezentowane już m.in. w przywołanym wyroku WSA w Szczecinie z dnia 17 czerwca 2021 r., I SA/Sz 372/21, zgodnie z którym wyłącznie językowy rezultat wykładni § 10 ust. 1 i 2 (w rozpoznawanej sprawie również ust. 2a) rozporządzenia COVID prowadzi do wypaczenia celu tych przepisów, którym jest przeciwdziałanie negatywnym skutkom gospodarczym rozprzestrzeniania się wirusa COVID-19, związanym przede wszystkim z okresowo wprowadzanymi na obszarze RP ograniczeniami w prowadzeniu działalności gospodarczej w trakcie pandemii. Choć podstawową metodą interpretacji tekstu prawnego jest wykładnia językowa, to nie ma ona charakteru absolutnego. Odstępstwo od gramatycznej wykładni przepisu prawa możliwe jest, a nawet pożądane, w sytuacji gdy rezultaty takiej wykładni podważają ratio legis przepisu, bądź gdy prowadzą do sprzeczności z fundamentalnymi wartościami konstytucyjnymi.

Według Sądu, danych zawartych w rejestrze REGON nie można traktować jako wyłącznego środka dowodowego służącego wykazaniu przeważającego rodzaju prowadzonej działalności, jeżeli wnioskujący podważa prawidłowość tych danych. Przedsiębiorca może te okoliczności wykazać także innymi środkami dowodowymi i podważyć formalne i statystyczne znaczenie wpisu w rejestrze podmiotów REGON. Wskazany przepis zawiera rozwiązanie proceduralne mające na celu usprawnienie procesu przyznawania przez ZUS wsparcia przedsiębiorcom faktycznie prowadzącym określony rodzaj działalności, ale nie stanowi on istotnej modyfikacji procesu dowodowego obowiązującego w postępowaniu administracyjnym. Oczywiście nie oznacza to, że przedsiębiorca nie powinien na bieżąco, w terminach określonych w przepisach prawa powszechnie obowiązującego, zgłaszać wszelkie zmiany danych w zakresie realizacji obowiązków prawnych nałożonych na określone podmioty, w tym w zakresie danych przekazywanych organom statystyki publicznej, aby podmioty te mogły rzetelnie wykonywać nałożone na nie obowiązki (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 27 kwietnia 2021 r., I SA/Rz 214/21; wyrok WSA w Szczecinie z 18 lutego 2021 r., I SA/Sz 955/20).

Należy również przypomnieć, że zgodnie z art. 79a § 1 K.p.a., w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się. W terminie wyznaczonym na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań strona może przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia przesłanek, o których mowa w § 1 (art. 79a § 2 K.p.a.). Przepis ten stanowi uszczegółowienie zawartej w art. 10 K.p.a. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, a konkretnie wynikającego z niej obowiązku umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów, materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji. Przepis także nie ogranicza norm postępowania organu określonych w art. 8 – 10 oraz art. 77 K.p.a., lecz stanowi ich uzupełnienie.

Zdaniem Sądu, w § 10 ust. 3 rozporządzenia COVID (analogicznie do art. 31zo ust. 11 ustawy COVID) ustawodawca zdecydował się o wprowadzeniu środka dowodowego o charakterze formalnym, za pomocą którego ma nastąpić ustalenie przez organ rzeczywistego zakresu prowadzonej działalności (oceny spełnienia warunku dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON na dzień 30 listopada 2020 r.). Środek ten ma charakter domniemania prawnego zakładającego, że wpis w rejestrze podmiotów REGON odpowiada stanowi rzeczywistemu. Domniemanie to należy jednak do kategorii domniemań wzruszalnych. Postępowanie w sprawie ulgi jest prowadzone na zasadach określonych w przepisach K.p.a. (art. 31zq ust. 7 i 8 ustawy COVID), a zgodnie z art. 76 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021r., poz. 735 - dalej "K.p.a.") dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu. Dane pozyskiwane przez ZUS w trybie określonym w art. 31zo ustawy COVID i § 10 rozporządzenia COVID mają charakter urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 K.p.a. (art. 43 ustawy o statystyce publicznej) i są dla organu wiążące, lecz przepisy ustawy COVID nie wyłączyły stosowania w tym postępowaniu normy zawartej w art. 76 § 3 K.p.a., co nie zostało przez organ dostrzeżone. Oznacza to, że przedsiębiorca prowadzący rzeczywistą i przeważającą działalność gospodarczą odpowiadającą treści kodów PKD uprawniających do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek (ten warunek ulgi ma charakter materialnoprawny i nie podlega modyfikacji), może podważyć w niebudzący wątpliwości sposób aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON odnośnie do faktycznie prowadzonej przeważającej działalności. Obalenie domniemania polega na wykazaniu, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny niż wynikający z danych pozyskanych przez organ z rejestru CEIDG/REGON.

Ocena, czy działalność gospodarcza określonego rodzaju jest rzeczywiście wykonywana i w jakich rozmiarach, należy do sfery ustaleń faktycznych. Nie zależy ona od wpisu do rejestru, choć wpis taki potraktowany został przez ustawodawcę jako domniemanie prawne mające na celu uproszczenie postępowania ulgowego. Inicjatywa dowodowa w tej kwestii należy do strony, która złożyła wniosek, zaś organ przed wydaniem niekorzystnej dla strony decyzji nie może pominąć dyspozycji art. 79a § 1 K.p.a. Zatem, przed wydaniem decyzji organ zobowiązany był powiadomić stronę o konieczności wykazania okoliczności - w kontekście przepisów prawa materialnego znajdujących zastosowanie w rozpoznawanej sprawie - które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego, czyniąc zadość zasadzie informowania (art. 9 K.p.a.). Jeżeli więc strona składa wnioski dowodowe podważające prawdziwość danych z rejestru podmiotów REGON, powinny one być rozpoznane przez organ prowadzący postępowanie przy uwzględnieniu przepisów art. 7 i 78 § 1 K.p.a. Katalog dowodów jest otwarty i w celu wykazania profilu rzeczywiście prowadzonej działalności gospodarczej, skarżąca może przedstawić organowi wszelkie dodatkowe dowody, z których wynikałoby spełnienie warunków do wnioskowanego zwolnienia, w tym dowody stanowiące załącznik do skargi. Należy przy tym wskazać, że w kompetencjach sądu administracyjnego nie leży dokonywanie ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą. Sąd ten uprawniony jest jedynie badać, czy ustalenia faktyczne dokonane przez organy administracji publicznej, które stanowiły podstawę faktyczną wydania zaskarżonej decyzji, odpowiadają obowiązującemu prawu. Sąd administracyjny nie jest uprawniony zastępować organów administracji w prowadzeniu postępowania dowodowego (dokonywania ustaleń faktycznych) i nie jest władny do przyznania pomocy publicznej w postaci zwolnienia z obowiązku opłacania składek, to bowiem leży w zakresie kompetencji (uprawnień i obowiązków) ZUS. Stąd też dokumenty dołączone do skargi winny zostać przedstawione organowi w ponownie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym w niniejszej sprawie.

Z tych też powodów Sąd stwierdził, że kontrolowana decyzja ZUS z dnia [...] lipca 2021 r. wydana została z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów postępowania, jak również przepisów prawa materialnego, tj. § 10 ust. 1-3 rozporządzenia COVID przez ich nieprawidłową wykładnię i zastosowanie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Ponownie rozpoznając sprawę, czyli wniosek Skarżącej o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od grudnia 2020 r. do kwietnia 2021 r., Zakład - uwzględniając wiążącą go sądową ocenę prawną sprawy, w tym wykładnię § 10 ust. 1-3 rozporządzenia COVID, stosownie do art. 153 P.p.s.a - przeprowadzi uzupełniające postępowanie dowodowe w celu ustalenia kodu PKD odpowiadającemu rzeczywiście prowadzonej przez Skarżącą przeważającej działalności gospodarczej. Organ zgromadzi materiał dowodowy niezbędny do rozpoznania wniosku Skarżącej, w tym uwzględni dokumenty dołączone do skargi, a następnie wyczerpująco go rozpatrzy w kontekście spełnienia przesłanek niezbędnych do nabycia prawa do zwolnienia, czemu da wyraz w wydanym rozstrzygnięciu, które spełniać powinno wymogi przewidziane w art. 107 K.p.a.

Należy przy tym podkreślić, że uzasadnienie faktyczne i prawne jest ważnym elementem decyzji, bowiem przedstawia tok procesu myślowego organu, który doprowadził do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Nadto, jasne wyartykułowanie procesu decyzyjnego w zakresie podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia stanowi jedną z kluczowych gwarancji realizacji zasady przekonywania przewidzianej w art. 11 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Stanowi również jedną z gwarancji realizacji zasady pogłębiania zaufania wynikającej z art. 8 § 1 K.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Uzasadnienie decyzji winno też spełniać rolę edukacyjną w stosunku do adresatów decyzji oraz innych podmiotów, a także powinno umożliwiać kontrolę poprawności decyzji, w tym również przez sąd, który nie posiada uprawnień (nie zastępuje organu) do wskazywania za organ motywów uzasadnienia podjętej decyzji. Właściwie sporządzone uzasadnienie wymaga zatem logicznego i spójnego przedstawienia przez organ stanowiska, z którego jednoznacznie wynikają motywy podjętego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie decyzji ma stanowić uzewnętrznienie tychże motywów, pokazanie rozumowania organu, analizę konieczną w procesie subsumpcji (kwalifikacji prawnej), czyli przyporządkowania stanu faktycznego do obowiązujących przepisów prawa materialnego, a nie tylko wykaz "suchych" faktów i norm prawnych. Uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia ma przekonać adresata decyzji o rozstrzygnięciu sprawy zgodnie z obowiązującym prawem, a w dalszej kolejności ma umożliwić pogłębioną kontrolę sądu i ocenę rozumowania organu.

W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.

Z uwagi na realnie istniejące zagrożenie dla zdrowia osób uczestniczących w rozprawie, sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy COVID, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z 9 września 2021 r., o czym poinformowano Strony postępowania.

O zwrocie kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a. i zasądził od Zakładu Ubezpieczeń społecznych na rzecz skarżącej Spółki łączną kwotę [...]zł, na którą składa się wynagrodzenie pełnomocnika Skarżącej (adwokata) z tytułu zastępstwa procesowego w kwocie [...]zł (ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie - Dz. U. z 2015 r. poz. 1800) oraz uiszczona opłata skarbowa od pełnomocnictwa.

Powołane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl