Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1820/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.315
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej
article: art.10
journal: Dz.U. 1993 nr 26 poz 117
law: Ustawa.z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości - tekst jednolity
article: art.7, art. 77 par. 1, art.80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Jagielska Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Protokolant Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2.stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz J. C. kwotę 1600 (jeden tysiąc sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją Urzędu Patentowego RP z dnia [...] kwietnia 2008 r., działającego w trybie postępowania spornego po rozpoznaniu na rozprawie sprawy o unieważnienie patentu nr [...] udzielonego na rzecz p. J. C. (uprawnionego) na wynalazek pt.: "Układ blokowania przestrzennego położenia konstrukcji nośnej leżaka", na skutek sprzeciwu złożonego przez D. z siedzibą w B. (wnioskodawcy), na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr , poz. 1117, z późn. zm.) i art. 10 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (Dz. U. z 1993 r. Nr 26, poz. 117 z późn. zm.) w zw. z art. 315 ust. 3 ustawy Prawo własności przemysłowej oraz art. 98 kpc. w związku z art. 256 ust. 2 ustawy Prawo własności przemysłowej unieważniono przedmiotowy patent.

W uzasadnieniu przypomniano, iż dnia [...] listopada 2004 r. Urząd Patentowy RP - Departament Rejestrów przekazał do Urzędu Patentowego RP działającego w trybie postępowania spornego sprawę ze sprzeciwu D. z siedzibą w B. do rozpatrzenia jako sprawę o unieważnienie patentu nr PL187571 udzielonego na rzecz C.J. V. Sp. z o.o., z siedzibą w S., na wynalazek pt: "Układ blokowania przestrzennego położenia konstrukcji nośnej leżaka" z pierwszeństwem z dnia [...] grudnia 1998 r., na skutek uznania tego sprzeciwu za bezzasadny.

Za podstawę swojego żądania wnoszący sprzeciw podnosił naruszenie przepisu art. 10 powołanej ustawy o wynalazczości poprzez brak nieoczywistości przedmiotowego rozwiązania w świetle stanu techniki.

W uzasadnieniu wnoszący sprzeciw stwierdził, że patent nr 187571 nie spełnia wymogu nieoczywistości w rozumieniu art. 10 ustawy o wynalazczości z dn. 19 października 1972 r., ponieważ wynika w sposób oczywisty z francuskiego opisu patentowego nr 2712158, przy czym przedłożył francuski opis patentowy nr 2712158 oraz jego tłumaczenie w języku polskim.

Uprawniony z patentu odnosząc się do zarzutu, że przedmiotowe rozwiązanie wynika w sposób oczywisty z francuskiego opisu patentowego nr 2712158 stwierdził, że postawiony zarzut jest bezzasadny.

Porównując wskazaną publikację z przedmiotowym rozwiązaniem uprawniony stwierdził, że jego wynalazek umożliwia osiągnięcie korzystnych, wyższych jakościowo skutków, poprzez "zatrzaskowe", a nie "wciskowe" zablokowanie poprzeczki we wrębie i dzięki temu oraz odpowiedniemu ukształtowaniu zaczepu możliwe jest stosowanie mniejszej siły. O zaletach patentu, zdaniem jego właściciela, świadczy to, że jest on stosowany, natomiast nie są mu znane przedsiębiorstwa, które stosowały by rozwiązanie wg przeciwstawionego opisu.

Decyzją z [...] grudnia 2005 r. [...] Urząd Patentowy unieważnił patent nr 187571 pt. "Układ blokowania przestrzennego położenia konstrukcji nośnej leżaka".

W sprawie ze skargi J. C. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 maja 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 605/06, uchylił wyżej wymienioną decyzję.

Sąd zarzucił Urzędowi Patentowemu, że orzekając nie wskazał jaki stan techniki wynika z przeciwstawionego francuskiego opisu patentowego. W szczególności wytknął organowi brak jasnego i jednoznacznego wywodu, co do tego dlaczego znawca dziedziny może rozwiązać problem techniczny. Ponadto, Urząd nie odniósł się do kształtu zaczepu zabezpieczającego, jak również możliwości uzyskania nowych, wyższych jakościowo efektów technicznych.

W ponownym postępowaniu prowadzonym w składzie poszerzonym obie strony przedstawiły analizy porównawcze modelu spornego zaczepu według rysunku (Fig. 3) załączonego do dokumentacji zgłoszeniowej spornego patentu i modelu zaczepu według rysunku (Fig. 3) załączonego do przeciwstawionego patentu francuskiego.

Wnoszący sprzeciw, zakładając jednakowy materiał oraz identyczne wartości sił działających na oba modele, dowodził wyższości modelu francuskiego ze względu na niższe naprężenia przy takich samych obciążeniach.

Natomiast uprawniony, zakładając, że wymagane ugięcia zaczepów wynoszą odpowiednio 2,2 mm dla przeciwstawionego rozwiązania francuskiego i 5 mm dla rozwiązania spornego, dowodził, że rzeczywista siła reakcji działająca w rozwiązaniu francuskim jest ośmiokrotnie wyższa niż w rozwiązaniu przedmiotowym. Podnosił, że wyniki symulacji komputerowych wnoszącego sprzeciw są błędne ze względu na błędne założenia o równości sił reakcji działających na porównywane zaczepy, przy czym sporny zaczep, dzięki kształtowi "zwężającego się płaskownika" wykazuje jednakowe odkształcenia jednostkowe i niewielkie stałe naprężenia wzdłuż długości zaczepu, co świadczy o wyższości jego rozwiązania.

Kolegium Orzekające po rozpatrzeniu wszystkich materiałów w sprawie na rozprawie w dniu [...] kwietnia 2008 r. i wysłuchaniu pełnomocników stron zważyło, co następuje.

Stosownie do przepisów art. 246 ustawy Prawo własności przemysłowej, każdy może wnieść umotywowany sprzeciw wobec prawomocnej decyzji Urzędu Patentowego o udzieleniu patentu, a jeżeli uprawniony w odpowiedzi na sprzeciw podniesie zarzut, że sprzeciw ten jest bezzasadny to sprawa zostaje przekazana do rozstrzygnięcia w postępowaniu spornym. W myśl art. 255 ust.1 pkt 9 powołanej ustawy Prawo własności przemysłowej sprawy o unieważnienie patentu na skutek złożonego sprzeciwu uznanego za bezzasadny rozpatruje Urząd Patentowy RP w trybie postępowania spornego. Natomiast zgodnie z art. 315 ust. 3 powołanej ustawy ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu udzielonego przed wejściem w życie tej ustawy ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia wynalazku.

Ponadto, zgodnie z art. 255 ust.3 ustawy Prawo własności przemysłowej Urząd Patentowy RP rozstrzyga sprawy w trybie postępowania spornego w granicach wniosku, przy czym w myśl art. 2551 ust. 3 tej ustawy wniosek powinien zawierać wskazanie środków dowodowych.

Dodatkowo, w przedmiotowej sprawie Urząd związany jest zaleceniami Sądu Wojewódzkiego zawartymi w wyroku z dnia 10 maja 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 605/06.

W przedmiotowej sprawie wynalazek pt. "Układ blokowania przestrzennego położenia konstrukcji nośnej leżaka" został zgłoszony [...] czerwca 1998 r., a więc z datą w okresie obowiązywania cyt. wyżej ustawy o wynalazczości. Przepisy ustawy o wynalazczości, a w szczególności art. 10 tej ustawy (ze względu na podnoszony zarzut), będą więc stanowiły podstawę prawną w zakresie oceny ustawowych warunków wymaganych do uzyskania patentu.

W świetle art. 10 ustawy o wynalazczości "wynalazkiem podlegającym opatentowaniu jest nowe rozwiązanie o charakterze technicznym, nie wynikające w sposób oczywisty ze stanu techniki i mogące nadawać się do stosowania".

Przy merytorycznej ocenie nieoczywistości rozwiązania konieczne jest uwzględnienie w zasadzie całego stanu techniki. Rozwiązanie uważa się za oczywiste, gdy w świetle stanu techniki ujawnionego w jednym lub łącznie w kilku rozwiązaniach wynika ono w sposób oczywisty dla znawcy posiadającego przeciętną wiedzę z danej dziedziny. W szczególności za rozwiązania oczywiste uważa się rutynowe dostosowanie znanego rozwiązania do danych warunków, proste wykorzystanie znanej zasady dla osiągnięcia oczywistego w świetle tej zasady celu, proste zastąpienie znanych środków technicznych w znanym rozwiązaniu ich ekwiwalentami lub proste skojarzenie kilku znanych rozwiązań. (Patrz: W. Kotarba i inni "Komentarz do prawa wynalazczego", W-wa 1994 r., str. 15). Sposób uwzględnienia stanu techniki przyjęty w praktyce i orzecznictwie polskiego i innych urzędów patentowych (patrz: wstęp do rozdz.3.1 i orzeczenie T 176/89-str. oraz orzeczenia T 745/92 i T 552/89 Komisji Odwoławczej EPO, "Orzecznictwo Komisji Odwoławczych Europejskiego Urzędu Patentowego" (Część I -Zdolność patentowa) materiały i studia zeszyt 7, Polska Izba Rzeczników Patentowych, Warszawa 1998) polega na wybraniu jednego dokumentu najbliższego rozwiązaniu przedmiotowemu (lub kilku dokumentów, gdy przedmiotowe rozwiązanie ma charakter agregatu kilku rozwiązań cząstkowych) i rozpatrywaniu nieoczywistości przedmiotowego rozwiązania w stosunku do tego dokumentu. Dopuszcza się zastosowanie dwóch dokumentów przy ocenie nieoczywistości każdego rozwiązania cząstkowego w przypadku prostego zastąpienia znanych środków technicznych w znanym rozwiązaniu ich ekwiwalentami.

Za oczywisty dobór inżynierski, jako rutynowe dostosowanie znanego rozwiązania do danych warunków, uznaje się także szczegółowy wybór parametrów urządzenia, takich jak materiał, szczegółowe wymiary itp.

Należy zauważyć, że zakres przedmiotowy patentu określają zastrzeżenia patentowe zawarte w opisie patentowym. Dlatego przy ocenie ustawowych warunków wymaganych do uzyskania patentu to właśnie zastrzeżenia patentowe stanowią o istocie wynalazku i zakresie jej ujawnienia (w świetle pozostałych części opisu i rysunku), a nie konkretna realizacja tego wynalazku pokazana na rysunku lub wykonana w praktyce.

Kolegium Orzekające analizując wartość dowodową poszczególnych materiałów przy ocenie ustawowych warunków wymaganych do uzyskania patentu, korzystało z wypracowanej przez orzecznictwo polskie i europejskie zasady możliwie szerokiej interpretacji treści zastrzeżeń w świetle całego opisu patentowego przy ocenie nowości i poziomu wynalazczego (nieoczywistości wynalazku) uznając, że nie ma powodu do wykorzystania opisu dla interpretacji zastrzeżeń w sposób zawężający, gdy nie występuje w nich kwestia rozumienia pojęć, które wymagają interpretacji (patrz T 607/93 str.71, Orzecznictwo Komisji Odwoławczych Europejskiego Urzędu Patentowego Cz. I Zdolność patentowa, wyd. II, PIRP materiały i studia 12, Warszawa 2004 (3).)

Należało także uwzględnić, że zastrzeżenie powinno obejmować zespół cech niezbędnych dla określenia istoty wynalazku w danej kategorii (patrz T 115/83 str.31, Orzecznictwo Komisji Odwoławczych Europejskiego Urzędu Patentowego Cz. II, III, IV i V, PIRP materiały i studia 10, Warszawa 2001), a więc przy jego analizie cechy, które nie określają istoty wynalazku w danej kategorii, można pominąć lub traktować jako wyjaśnienie uzupełniające.

W świetle powyższego przedmiotowy patent dotyczy urządzenia określonego w niezależnym zastrzeżeniu 1 jako "Układ blokowania przestrzennego położenia konstrukcji nośnej leżaka, ustalanego położeniem poprzeczki ramy pomocniczej we wrębach dźwigarów ramy głównej".

Istota rozwiązania wyróżniająca rozwiązanie ze stanu techniki określonego jak wyżej polega na tym, że "na dźwigarach ramy głównej (leżaka) jest utwierdzony (w dowolny sposób) zespół pozycjonerów (tj. pewna liczba połączonych ze sobą pozycjonerów - (patrz Leksykon naukowo - techniczny, wydanie czwarte, WNT -Warszawa 1989, str. 1150)), przy czym każdy z tych pozycjonerów jest usytuowany w bezpośrednim sąsiedztwie wrębu i składa się z płytki mocującej i elastycznego zaczepu".

Szczegółowe warianty rozwiązania przedstawiono w 5 zastrzeżeniach zależnych, które należy odczytywać, każdorazowo, łącznie z zastrzeżeniem niezależnym 1, od którego zostały one uzależnione.

Zastrzeżenie drugie określa wariant, wyróżniony tym, że pozycjoner jest przytwierdzony do dźwigara od dolnej strony wrębu (cecha ta jest w świetle załączonego rysunku niejasna).

Zastrzeżenie trzecie określa wariant, wyróżniony tym, że elastyczny zaczep mający postać zwężającego się płaskownika, ma łukowy profil osadczy (łukowo ukształtowany obszar osadczy krawędzi dolnej zaczepu) i łukowy profil zatrzaskowy (łukowo ukształtowany obszar zamykający krawędzi dolnej zaczepu), wypukłości tych profili są względem siebie przeciwnie skierowane, zaś łukowy profil zatrzaskowy jest zwrócony wypukłością ku górnej krawędzi dźwigara.

Cecha "postać zwężającego się płaskownika" nie istnieje, gdyż zgodnie z definicją (patrz Leksykon naukowo - techniczny, wydanie czwarte, WNT - Warszawa 1989, str. 670) - płaskownik to pręt metalowy płaski o przekroju prostokątnym, a pręt to wyrób walcowany lub ciągniony o znacznej długości i stałym przekroju poprzecznym (patrz Leksykon naukowo - techniczny, wydanie czwarte, WNT - Warszawa 1989, str.734). Tak więc płaskownik nie może być "zwężający się". Cecha ta jest także niejasna, gdyż nie podano jak mierzyć szerokość zaczepu wzdłuż jego długości, w sytuacji, gdy rysunek przykładowego wykonania ukazuje kształt ograniczony krzywą zamkniętą, o nierównoległych gałęziach tworzących boki zaczepu. Nie wiadomo też czy określenie "zwężający się" dotyczy równomiernego zmniejszania szerokości, w sytuacji, gdy rysunek przykładowego wykonania ukazuje kształt o nieznacznym chwilowym zwiększeniu szerokości (mierzonej prostopadle do dolnej krawędzi zaczepu) przy przejściu zaczepu w ostatni odcinek łukowy. Z powyższych względów cechę tę jako nieokreśloną należy pominąć.

Zastrzeżenie czwarte określa wariant wyróżniony tym, że najniżej położony punkt łukowego profilu zatrzaskowego jest usytuowany względem dźwigara ramy głównej w odległości mniejszej od grubości poprzeczki ramy pomocniczej o co najmniej 20% wartości tej grubości.

Zastrzeżenie piąte określa wariant, wyróżniony tym, że elastyczny zaczep pozycjonera jest odkształcalny sprężyście, zaś jego współczynnik sprężystości jest zawarty w granicach 5 do 8 N/mm odkształcenia dla najniżej położonego punktu profilu zatrzaskowego.

Zastrzeżenie szóste określa wariant, wyróżniony tym, że pozycjoner jest wykonany z termoutwardzalnego tworzywa sztucznego.

Odnosząc się do zarzutu, że przed datą stanowiącą o prawie do uzyskania patentu na przedmiotowe rozwiązanie w zastrzeganym zakresie wynikało ono w sposób oczywisty z francuskiego opisu patentowego nr 2712158, Kolegium Orzekające stosując wyżej przedstawione kryteria oceny nieoczywistości, przeanalizowało jaki stan techniki wynika z przeciwstawionego francuskiego opisu patentowego.

Rozwiązanie przeciwstawione (według francuskiego opisu patentowego nr 2712158) ujawnione zostało przede wszystkim na rysunku (w świetle całej zawartości opisu), przy czym figura 3 przedstawia konkretne ukształtowanie urządzenia również przeznaczonego do blokowania przestrzennego położenia konstrukcji nośnej leżaka, ustalanego położeniem poprzeczki ramy pomocniczej we wrębach dźwigarów ramy głównej, a figura 1 przedstawia konfigurację układu do blokowania przestrzennego położenia konstrukcji nośnej tego leżaka złożonego również z dwóch urządzeń blokujących.

Wyżej wskazany rysunek ujawnia urządzenie zabezpieczające do leżaka, które na każdym z dźwigarów ramy głównej ma utwierdzony zespół pozycjonerów, w tym przypadku umieszczony na jednej listwie. Każdy z tych pozycjonerów jest usytuowany w bezpośrednim sąsiedztwie wrębu i składa się z elastycznego zaczepu połączonego ze wspólną listwą mocującą.

Zdaniem Kolegium Orzekającego, omówiony rysunek przeciwstawionego patentu francuskiego wskazuje na tożsamość w obu porównywanych rozwiązaniach w zakresie zastrzeganych cech technicznych za wyjątkiem cech pozycjonera określonych jako "składa się z płytki mocującej i elastycznego zaczepu", które to cechy są ekwiwalentne do odpowiednich cech pozycjonera ukazanego na Fig. 3 francuskiego opisu patentowego, który składa się z przypadającej na każdy pozycjoner odpowiedniej części wspólnej płytki mocującej i elastycznego zaczepu. Dla znawcy z tej dziedziny, tj. na przykład mechanika zajmującego się połączeniami, wzajemna ekwiwalentność tych rozwiązań jest oczywista, podobnie jak ekwiwalentność wykonania zespołu wieszaków w postaci szeregu odrębnych wieszaków lub w postaci zespołu połączonego wspólną listwą mocującą.

Tak więc rozwiązanie zastrzegane w zastrzeżeniu 1 jest w świetle przeciwstawionego patentu francuskiego oczywiste.

Szczegółowe warianty rozwiązania przedstawiono w 5 zastrzeżeniach zależnych, odczytywane, każdorazowo, łącznie z zastrzeżeniem niezależnym 1, także są w świetle przeciwstawionego patentu francuskiego oczywiste.

Wariant określony przez zastrzeżenie drugie łącznie z zastrz. 1, tj. wyróżniony tym, że pozycjoner jest przytwierdzony do dźwigara od dolnej strony wrębu jest, przy najszerszym możliwym rozumieniu tych cech w świetle całego opisu, oczywisty, gdyż w rozwiązaniu przeciwstawionym również mocowanie każdego z pozycjonerów znajduje się poniżej dolnej strony wrębu.

Wariant określony przez zastrzeżenie trzecie łącznie z zastrz. 1, tj. wyróżniony tym, że elastyczny zaczep mający postać zwężającego się płaskownika, ma łukowy profil osadczy (łukowo ukształtowany obszar osadczy krawędzi dolnej zaczepu) i łukowy profil zatrzaskowy (łukowo ukształtowany obszar zamykający krawędzi dolnej zaczepu), wypukłości tych profili są względem siebie przeciwnie skierowane, zaś łukowy profil zatrzaskowy jest zwrócony wypukłością ku górnej krawędzi dźwigara, jest oczywisty, przy uwzględnieniu, że cecha "postać zwężającego się płaskownika" nie istnieje i cechę tę jako nieokreśloną należy pominąć (patrz wyjaśnienie powyżej). Wszystkie pozostałe cechy ukształtowania zaczepu można wyróżnić na Fig. 3 opisu francuskiego, gdzie w szczególności widoczne są łukowo ukształtowany obszar osadczy krawędzi dolnej zaczepu 31 (obszar styku z górną strzałką średnicy wrębu 32), i łukowo ukształtowany obszar zamykający krawędzi dolnej zaczepu (obszar styku z górną strzałką średnicy przejścia poprzeczki 27), przy czym wypukłości tych profili są względem siebie przeciwnie skierowane, zaś łukowy profil zatrzaskowy jest zwrócony wypukłością ku górnej krawędzi dźwigara.

Wariant określony przez zastrzeżenie czwarte łącznie z zastrz. 1, tj. wyróżniony tym, że najniżej położony punkt łukowego profilu zatrzaskowego jest usytuowany względem dźwigara ramy głównej w odległości mniejszej od grubości poprzeczki ramy pomocniczej o co najmniej 20% wartości tej grubości, jest również oczywiste, gdyż w rozwiązaniu przeciwstawionym (Fig.3) również najniżej położony punkt łukowego profilu zatrzaskowego (punkt styku z górną strzałką wielkości przejścia poprzeczki 27) jest usytuowany względem dźwigara ramy głównej (którego skos jak wynika z Fig. 1 pokrywa się z górną powierzchnią kolejnego pozycjonera) w odległości (długość strzałki wielkości przejścia poprzeczki 27) mniejszej od grubości poprzeczki ramy pomocniczej (długość strzałki średnicy wrębu 32). Natomiast zastrzegana wielkość 20% stanowi efekt oczywistego doboru inżynierskiego i jest oczywista jako rutynowe dostosowanie znanego rozwiązania do danych warunków - tj. stosunków wymiarowych zaczepu.

Wariant określony przez zastrzeżenie piąte łącznie z zastrz. 1, tj. wyróżniony tym, że elastyczny zaczep pozycjonera jest odkształcalny sprężyście, zaś jego współczynnik sprężystości jest zawarty w granicach 5 do 8 N/mm odkształcenia dla najniżej położonego punktu profilu zatrzaskowego jest również oczywisty jako efekt oczywistego doboru inżynierskiego, tj. rutynowe dostosowanie znanego rozwiązania do danych warunków, przez dobór właściwości materiału dla danych stosunków wymiarowych zaczepu.

Wariant określony przez zastrzeżenie szóste łącznie z zastrz. 1, tj. wyróżniony tym, że pozycjoner jest wykonany z termoutwardzalnego tworzywa sztucznego, jest również oczywisty jako efekt oczywistego doboru inżynierskiego, tj. rutynowe dostosowanie znanego rozwiązania do danych warunków, przez dobór właściwości materiału zależnie od stosowanego procesu produkcyjnego (co ponadto należy do cech sposobu).

Oczywiste jest, co wynika z powyższej analizy, iż przedmiotowy wynalazek oceniono całościowo, tzn. zarzut oczywistości postawiono całości rozwiązania, a nie poszczególnym jego fragmentom, gdyż fakt że poszczególne środki techniczne użyte do realizacji danego rozwiązania są znane, nie przesądza jeszcze o braku zdolności patentowej.

Ponadto zdolność patentową przedmiotowego urządzenia oceniono jako całościowe rozwiązanie tak w zakresie formalnym, jak i uzyskanego dzięki temu rozwiązaniu skutku technicznego.

Zgodnie z treścią opisu przedmiotowego patentu problemem rozwiązywanym przez chroniony wynalazek jest zabezpieczenie przeciwko niekontrolowanemu składaniu się leżaka. Również rozwiązanie według przeciwstawionego francuskiego opisu patentowego rozwiązuje ten sam problem, tj. uniemożliwia przypadkowe przemieszczenie się poprzeczki i złożenie leżaka.

Twierdzenie uprawnionego, że wynalazek umożliwia osiągnięcie korzystnych, wyższych jakościowo skutków, poprzez "zatrzaskowe", a nie "wciskowe" zablokowanie poprzeczki we wrębie jest w świetle definicji tych określeń bezzasadne. Określenie "zatrzaskowe" oznacza bowiem "unieruchamiane dzięki sprężystym odkształceniom niektórych elementów" (patrz Leksykon naukowo - techniczny, wydanie czwarte, WNT - Warszawa 1989, str.1142, hasło "zatrzask"), a takie działanie wykazują oba porównywane rozwiązania. Oba rozwiązania mają też charakter "wciskowy", gdyż wymagają "wciśnięcia" poprzeczki w sprężysty pozycjoner.

Urząd nie mógł odnieść się do kształtu zaczepu zabezpieczającego, gdyż kształt ten (jak wyjaśniono powyżej) nie został określony ani zastrzeżony, a więc nie jest objęty zakresem spornego patentu wyznaczanym przez jego zastrzeżenia.

Odnosząc się do możliwości uzyskania nowych, wyższych jakościowo efektów technicznych należy podkreślić, że wskazania tego rodzaju mają znaczenie w przypadku wątpliwości, tj. kiedy obiektywna ocena ujawnienia w świetle stanu techniki nie daje jasnego obrazu (patrz np. decyzja T 654/94 Orzecznictwo Komisji Odwoławczych Europejskiego Urzędu Patentowego, Część 1, PIRP, materiały i studia zeszyt 12,

N3xsz®m& 2004, str. 158, w.9-11). Jak widać z powyżej przeprowadzonej analizy, w przedmiotowej sprawie, obiektywna ocena ujawnienia w świetle stanu techniki jest jasna i oceny tej nie zmieniłoby ewentualne wskazanie takich efektów.

Ponadto, w przypadkach, w których stosuje się testy porównawcze w celu wykazania poziomu wynalazczego (nieoczywistości) z ulepszonym efektem, w zakresie objętym zastrzeżeniem, porównanie z najbliższym stanem techniki musi być przedstawione w taki sposób, by przekonywująco wykazać, że efekt wynika z cechy wyróżniającej wynalazku (patrz np. decyzja T 654/94 Orzecznictwo Komisji Odwoławczych Europejskiego Urzędu Patentowego, Część 1, PIRP, materiały i studia zeszyt 12, Warszawa 2004, str. 166, w.5-9).

Analizy porównawcze, które obie strony przedstawiły, dotyczyły modelu spornego zaczepu według rysunku (Fig. 3) załączonego do dokumentacji zgłoszeniowej spornego patentu, a więc konkretnego zaczepu o zakładanych wymiarach, konkretnym ukształtowaniu i materiale, a więc o cechach nie objętych zastrzeżeniami spornego patentu. Wykazywane przez strony efekty są wzajemnie sprzeczne. W szczególności, uprawniony podnosił, że sporny zaczep, dzięki kształtowi "zwężającego się płaskownika" wykazuje jednakowe odkształcenia jednostkowe i niewielkie stałe naprężenia wzdłuż długości zaczepu, co świadczy o wyższości jego rozwiązania, a więc przypisał ewentualne efekty do cechy nie objętej zastrzeżeniami (gdyż jak wykazano powyżej cecha taka jest nieokreślona) i nie stanowią cechy wyróżniającej wynalazku.

Uprawniony nie wykazał też, a tym bardziej nie wykazał przekonywująco, że ewentualne efekty są nieoczywiste, tj. nieoczekiwane przez znawcę.

Skargę na powyższą decyzję UP z dnia [...] kwietnia 2008 r., unieważniającą patent nr 18571, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uprawniony wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucono rażące naruszenie przepisów art. 10 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości poprzez uznanie, że patent polski nr 187571 wynika w sposób oczywisty ze stanu techniki, a także rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym naruszenie m. in.:

- zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej określonej w art.7 K.p.a. poprzez zaniechanie rozpatrzenia całości materiału dowodowego w sposób pozwalający na ustalenie stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością, w tym brak ustosunkowania się do zaleceń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odnośnie wyjaśnienia wszystkich istotnych dla wyjaśnienia sprawy kwestii;

- zasady przekonywania określonej w art. 11 K.p.a.;

- innych przepisów postępowania, w tym art.77 § 1 K.p.a. i art.80 K.p.a. poprzez niczym nie uzasadnione, selektywne uznanie części materiału dowodowego za wiarygodny.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że na skutek sprzeciwu D. z siedzibą w B. wobec decyzji Urzędu Patentowego RP o udzielenie patentu nr PL 87571 J.C. Urząd Patentowy decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r., sygn. akt: [...] unieważnił patent nr 187571 pt.: "Układ blokowania przestrzennego położenia konstrukcji nośnej leżaka".

W sprawie ze skargi J. C. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 maja 2006 r., sygn. akt. VI SA/Wa 605/06, uchylił decyzję Urzędu Patentowego unieważniającą patent.

W uzasadnieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, iż :

1. Urząd Patentowy wbrew przedstawionym w decyzji wywodom dotyczącym metody zmierzającej do ustalenia czy wynalazek spełnia kryterium nieoczywistości nie wskazał jaki stan techniki wynika z przeciwstawionego francuskiego opisu patentowego, a w uzasadnieniu decyzji zaprezentowano nie francuski, a polski opis patentowy.

2. Urząd Patentowy, wbrew twierdzeniom z odpowiedzi na skargę nie dokonał pełnej analizy obu rozwiązań, a jedynie zaprezentował końcowe wnioski, uznając, że przedmiotowy patent wynika w sposób oczywisty ze stanu techniki. Nie wiadomo jednakże w jaki sposób Urząd doszedł do tych wniosków. Na prowadzenie takich badań nie wskazuje uzasadnienie decyzji. Brak w nim jasnego i jednoznacznego wywodu co do tego dlaczego znawca dziedziny może rozwiązać problem techniczny zastosowany w wynalazku bez wkładu własnej myśli twórczej.

3. Urząd Patentowy nie odniósł się także w sposób szczegółowy do eksponowanej przez skarżącego najistotniejszej, w jego ocenie, cechy przedmiotowego patentu, tj. kształtu zaczepu zabezpieczającego, jak również możliwości uzyskania nowych, wyższych jakościowo efektów technicznych.

4. Urząd Patentowy nie odniósł się do kwestii uzyskiwania nowych, wyższych jakościowo efektów technicznych, podnoszonych przez skarżącego w toku postępowania. Za takie odniesienie nie może być uznane stwierdzenie, że " zdolność patentową przedmiotowego urządzenia oceniano jako całościowe rozwiązanie tak w zakresie formalnym, jak i uzyskanego dzięki temu rozwiązania technicznego". Nie rozważył zatem organ dostatecznie argumentów podnoszonych przez skarżącego, które to uchybienie może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie zaś z poglądami doktryny i utrwalonym orzecznictwem sądowym osiągnięcie przez wynalazek zgłoszony do ochrony patentowej wyższej efektywności w zakresie użytych środków technicznych w porównaniu do znanych już rozwiązań, co do zasady spełnia przesłanki jego patentowalności w świetle przepisu art. 10 ustawy o wynalazczości.

5.Taki istotny wpływ na wynik sprawy ma zbyt ogólnikowe odniesienie się do braku poziomu wynalazczego rozwiązania i postawienie mu zarzutu oczywistości, a także nie uzasadnienie przez Urząd Patentowy swego stanowiska w sposób odpowiadający wymogom art.107 § 3 K.p.a.

Urząd Patentowy decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. (sygn. akt: [...]) ponownie orzekł o unieważnieniu patentu nr 187571 pt. "Układ blokowania przestrzennego położenia konstrukcji nośnej leżaka". W uzasadnieniu Urząd Patentowy potwierdził, że jest związany zaleceniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawartymi w wyroku z dnia 10 maja 2006 r., sygn. akt SA/Wa 605/06. Stwierdził także, iż zakres przedmiotowy patentu określają zastrzeżenia patentowe zawarte w opisie patentowym i mając na względzie to stwierdzenie Urząd Patentowy dokonał analizy zastrzeżeń patentowych i na tej podstawie wydał stosowną decyzję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zwracał uwagę, że Urząd Patentowy nie odniósł się w sposób szczegółowy do eksponowanej przez skarżącego najistotniejszej w jego ocenie, cechy przedmiotowego patentu, tj. kształtu zaczepu zabezpieczającego, jak również możliwości zyskania nowych, wyższych jakościowo efektów technicznych.

Urząd Patentowy zamiast odnieść się szczegółowo do najistotniejszej, zdaniem skarżącego, cechy przedmiotowego patentu, tj. kształtu zaczepu zabezpieczającego, stwierdził w odniesieniu do wariantu określonego przez zastrzeżenie trzecie, że cecha zawarta w tym zastrzeżeniu nie istnieje, gdyż nie istnieje "postać zwężającego się płaskownika", albowiem zgodnie z definicją zawartą w leksykonie naukowo-technicznym "płaskownik to pręt metalowy płaski o przekroju prostokątnym, a pręt to wyrób walcowany lub ciągniony o znacznej długości i stałym przekroju porzecznym". Z analizy semantycznej podanych w tym jedynym leksykonie określeń Urząd Patentowy w uzasadnieniu wywiódł, iż płaskownik nie może być "zwężający się", cecha "zwężającego się płaskownika" jest także, zdaniem Urzędu Patentowego niejasna, gdyż nie podano jak mierzyć szerokość zaczepu wzdłuż jego długości, w sytuacji gdy rysunek przykładowego wykonania ukazuje kształt ograniczony krzywą zamkniętą o nierównych gałęziach tworzących boki zaczepu.

Na podstawie powyższych stwierdzeń Urząd Patentowy uznał, iż cechę zawartą w zastrzeżeniu trzecim należy pominąć, a tym samym należy pominąć i ten wariant rozwiązania technicznego wynalazku, który tworzy zastrzeżenie trzecie wraz z zastrzeżeniem niezależnym. Urząd Patentowy przyznał się, że nie odniósł się do kształtu zaczepu zabezpieczającego, mimo wytycznych Sądu Administracyjnego, gdyż jego zdaniem kształt ten nie został określony ani zastrzeżony, a więc nie jest objęty zakresem spornego patentu wyznaczanym przez jego zastrzeżenia.

Z powyższym wnioskiem zgodzić się nie można gdyż jest to wniosek całkowicie niesłuszny.

Istnieje bowiem opracowane według wynalazku rozwiązanie techniczne tworu materialnego z którego cech technicznych wynika uformowanie przestrzenne zaczepu z gniazdem, przeznaczonego do pomieszczenia poprzeczki leżaka. Podnieść należy, że nie istnieje nowa i zwięzła nazwa dla kształtu zaczepu określonego w zastrzeżeniu trzecim, co więcej - nie istniała taka nazwa w momencie zgłoszenia wynalazku, której jedynym desygnatem byłby twór materialny o kształcie opisanym w tym zastrzeżeniu.

Wiadomym jest nadto, iż zgłoszenia wynalazków dotyczą nowych i nieoczywistych rozwiązań technicznych, a więc nowych w istocie form materialnych, tych zaś potencjalnie może być ilość nieskończona. Jest natomiast wiadomym również, iż nazw, w tym nazw w leksykonie lub encyklopedii, jest ilość skończona i dotyczą one rzeczy tylko znanych, już istniejących. Jeśli zatem w momencie zgłoszenia wynalazku istniałaby właściwa nazwa, to istniałby jej desygnat i byłby to desygnat znany, a więc nie mający cech nowości.

Podnieść należy, że z dotychczasowego postępowania wiadomym jest, że do użytej nazwy określającej kształt zaczepu jako mającego "postać zwężającego się płaskownika" nie było dotychczas wątpliwości i określenie to nie było przez nikogo kwestionowane.

Sam Urząd Patentowy w trakcie rozpatrywania zgłoszenia wynalazku zakończonego udzieleniem patentu nie zgłaszał jakichkolwiek zastrzeżeń co do sposobu określenia kształtu zaczepu ujętego w zastrzeżeniu trzecim, a także nie podnosił, iż zostały nieprawidłowo zredagowane zastrzeżenia a rysunki nie były prawidłowo przedstawione. Nie podnosił wówczas, iż zakres żądanej ochrony nie został jasno i jednoznacznie określony w zastrzeżeniach patentowych za pomocą cech technicznych, a co za tym idzie, że przedmiotowy wynalazek nie został wystarczająco ujawniony. Wiedział zatem i wie co należy rozumieć pod pojęciem "postać zwężającego się płaskownika" zwłaszcza, że zgłoszone przez Skarżącego rozwiązanie zostało opatentowane.

Także w zaskarżonej decyzji z dnia [...] grudnia 2005 r. unieważniającej patent Urząd Patentowy nie podnosił zarzutu niejednoznacznego i niejasnego określenia w zastrzeżeniach patentowych za pomocą odpowiednich cech technicznych zakresu żądanej ochrony. Przepis art. 10 cyt. ustawy nie przewiduje możliwości postawienia zarzutu w postaci "niejednoznacznego i niejasnego określenia w zastrzeżeniach patentowych za pomocą odpowiednich cech technicznych zakresu żądanej ochrony".

Co do pozostałych zastrzeżeń, to zdaniem Urzędu Patentowego rozwiązanie zastrzegane w zastrzeżeniu 1 jest w świetle przeciwstawionego patentu oczywiste, szczegółowe zaś warianty rozwiązania przedstawione w 5 zastrzeżeniach zależnych, odczytywane każdorazowo, łącznie z zastrzeżeniem niezależnym 1, także są w świetle przeciwstawionego patentu francuskiego oczywiste, a warianty określone przez zastrzeżenia cztery-sześć stanowią efekt oczywistego doboru inżynierskiego, tj. rutynowego dostosowania znanego rozwiązania do danych stosunków.

W związku z przedstawionym powyżej stanowiskiem Urzędu Patentowego skarżący zarzuca Urzędowi Patentowemu, iż dokonał on naruszenia przepisu art. 77 § 1 k.p.a. w zakresie wadliwej interpretacji zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, jak również art. 10 raz art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości - zarówno w zakresie wadliwej interpretacji prawnej (wykładni wskazanych przepisów), jak i w zakresie wadliwości wnioskowania wskazanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w oparciu o wadliwą ocenę zebranego materiału dowodowego;

W wyroku z dnia 19 maja 2006 r. (VI SA/Wa 2276/05) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, iż : "W razie zaistniałego sporu w przedmiocie kwestii nieoczywistości wynalazku pomiędzy zgłaszającym wynalazek do opatentowania a Urzędem Patentowym, lub też pomiędzy wnioskującym o unieważnienie patentu a tym organem i uprawnionym z patentu, Urząd Patentowy – odmawiając udzielenia patentu (bądź odmawiając unieważnienia patentu) - zasadniczo nie może poprzestać jedynie na swoim własnym przekonaniu co do braku spełnienia przez wynalazek wspomnianego wyżej kryterium. Potrzebne jest wtedy powołanie się tego organu na odpowiednie dowody, a w miarę możliwości na opinię biegłego specjalisty z danej dziedziny techniki, gdyż zbadanie kwestii nieoczywistości wynalazku wymaga zasadniczo wiadomości specjalnych".

W uzasadnieniu do wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, m.in.:" W literaturze przedmiotu (por. np. St. Sołtysiński, A. Szajkowski, T. Szymanek, "Komentarz do prawa wynalazczego", Wyd. Prawnicze, Warszawa 1990, komentarz do art. 10 powołanej ustawy, czy "Prawo własności przemysłowej" pod red. U. Promińskiej, Difin, Warszawa 2005, wyd. II, str. 61) podkreśla się, że "nieoczywistość" jest pojęciem nieostrym, a jej wyjaśnieniu służy zestawienie pozytywnych i negatywnych jej przesłanek. Jednocześnie stwierdza się, że odmiennie niż przy badaniu nowości, argumentów przeciwko nieoczywistości rozpatrywanego projektu poszukiwać można nie tylko poprzez przeciwstawienie przedmiotowi zgłoszenia konkretnych znanych rozwiązań, lecz przy uwzględnieniu całego stanu techniki (St. Sołtysiński...). Oceniane rozwiązanie może być bowiem nowe, lecz mimo to może wynikać w sposób oczywisty ze stanu techniki. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że metodą zmierzającą do ustalenia, czy wynalazek spełnia kryterium nieoczywistości jest ustalenie najbliższego stanu techniki, jako jednej lub kilku publikacji, na tle których specjalista najłatwiej doszedłby do wynalazku. Następnie formułuje się problem techniczny, poprzez określenie cech zastrzeganego wynalazku, które nie występują w najbliższym stanie techniki. Zabieg ten pozwala na ocenę postępu technicznego wnoszonego przez wynalazek. W rezultacie, w wyniku powyższych ustaleń, udziela się odpowiedzi na pytanie, czy specjalista znający najbliższy stan techniki, przy rozpatrywaniu problemu technicznego zastosowanego w wynalazku miałby możliwość bez dokonań twórczych, w sposób zawodowo rutynowy, dojść do zastrzeganego rozwiązania (wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 listopada 2004 r., sygn. akt II SA 4734/03).

Jednocześnie wskazuje się, że odmawiając udzielenia patentu na zgłoszony wynalazek ze względu na brak nieoczywistości, Urząd Patentowy nie może poprzestać jedynie na wskazaniu na swoje własne przekonanie. Potrzebne jest powołanie się na odpowiednie dowody – wyniki przeprowadzonego porównania zgłoszonego rozwiązania i stanu techniki - oraz przytoczenie przekonującej argumentacji (wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 listopada 2004 r., sygn. akt II A 2276/03). W związku z tym wskazuje się, że w razie zaistniałego sporu pomiędzy zgłaszającym wynalazek do opatentowania a Urzędem Patentowym, zwłaszcza w kwestii nieoczywistości rozwiązania, odmawiając udzielenia patentu Urząd Patentowy zasadniczo nie może poprzestać jedynie na swoim własnym przekonaniu, co do braku spełnienia przez wynalazek wspomnianego wyżej kryterium. Urząd Patentowy powinien dążyć do zebrania odpowiednich dowodów na poparcie swego stanowiska. Niewątpliwie w takiej sprawie konieczne jest wyznaczenie rozprawy. Ponadto może wchodzić też w grę dopuszczenie dowodu z opinii biegłego specjalisty z danej dziedziny techniki, gdyż zbadanie kwestii nieoczywistości wynalazku wymaga zasadniczo wiadomości specjalnych (art. 84 § 1 K.p.a.). Brak przeprowadzenia przez Urząd Patentowy wszechstronnego postępowania dowodowego w tym zakresie, a oparcie się jedynie na własnym przekonaniu co do niespełnienia przez wynalazek kryterium braku nieoczywistości, co miało miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy, uzasadnia zarzut naruszenia w zaskarżonej decyzji art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. (wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 maja 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 2059/04)".

Jak już wspomniano wcześniej Wojewódzki Sąd Administracyjny zarzucił Urzędowi Patentowemu iż ten nie odniósł się do kwestii uzyskiwania nowych, wyższych jakościowo efektów technicznych, podnoszonej przez skarżącego w toku postępowania przez co nie rozważył dostatecznie argumentów podnoszonych przez skarżącego, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mimo tego wytyku Sądu Administracyjnego Urząd Patentowy w dalszym ciągu nie dokonał merytorycznie analizy zagadnienia związanego z uzyskiwanymi efektami technicznymi kwitując problem zdaniem, że "wykazywane przez strony efekty są wzajemnie sprzeczne".

Zdaniem skarżącego w odniesieniu do tego zagadnienia istnieje wprawdzie spór pomiędzy stronami postępowania, niemniej w pismach skierowanych do Urzędu Patentowego z dnia [...] listopada 2007 r. i [...] marca 2008 r. (stanowiących załączniki do niniejszej skargi) strona skarżąca wykazywała, że takie efekty techniczne są uzyskiwane i to dzięki tym istniejącym cechom technicznym, które są określone zwłaszcza w zastrzeżeniu trzecim. Skarżący dowodził w nich, iż rozwiązanie techniczne według patentu PL 187571 nie stanowi także rutynowego dostosowania znanego rozwiązania do danych warunków, bowiem uzyskanie nowych wyższych jakościowo i nieoczekiwanych efektów technicznych wymaga wkładu myśli twórczej. Już w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] lutego 2006 r. na pierwszą decyzję Urzędu Patentowego unieważniającą patent nr PL 1875 71 skarżący informował, że działania zmierzające do stworzenia optymalnego układu umożliwiającego stabilne i niezawodne lokowanie poprzeczki leżaka, podejmowane były w okresie około dwuletnim przed zgłoszeniem wynalazku. W tym czasie opracowano i przetestowano szereg różnego rodzaju układów lokujących, w tym także rozwiązanie, które, zdaniem Urzędu Patentowego, można przyjąć za podobne do rozwiązania zawartego w wynalazku francuskim. Rozwiązanie francuskie także nie przeszło pomyślnie testów, bowiem zaczepy stanowiące zasadniczy element tego rozwiązania były zbyt sztywne i przy wymaganej wartości wcisku albo pękały, albo tez ulegały wyboczeniu poprzez odgięcie w kierunkach prostopadłych do płaszczyzn tego zaczepu. Tak więc twierdzono, że środki techniczne przewidziane w wynalazku francuskim nie umożliwiają osiągnięcia założonego celu, tzn. pewnego i stabilnego zablokowania poprzeczki leżaka w wymaganym położeniu.

Dokonana analiza techniczna bazująca na znanych zasadach mechaniki stwierdziła adekwatność negatywnych prób i testów do rozwiązania technicznego wynalazku francuskiego. Zgodnie z wiedzą Skarżącego, opartą także na wieloletnim doświadczeniu oraz uzyskiwanych wynikach stosowania przedmiotowego wynalazku, a także na wykonanych badaniach technicznych stwierdzić można, że na tle znanego stanu techniki, reprezentowanego przez wynalazek francuski, rozwiązanie techniczne wynalazku, który uzyskał polski patent nr 187571, pozwala uzyskać nowe, wyższe jakościowo nieoczekiwane efekty techniczne - polegające na tym, że zaczep PL nie pęka podczas eksploatacji, ma znacznie niższy i stały poziom naprężeń wzdłuż długości zaczepu, a także zatrzaśnięcie poprzeczki w gnieździe tego zaczepu wymaga zastosowania znacznie mniejszych sił nacisku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zwrócił w wyroku z dnia 10 maja 2006 r. uwagę Urzędowi Patentowemu "że zgodnie z poglądami doktryny i utrwalonym już orzecznictwem sądowym osiągnięcie przez wynalazek zgłoszony do ochrony patentowej wyższej efektywności w zakresie użytych środków technicznych w porównaniu do znanych już rozwiązań, co do zasady spełnia przesłanki jego patentowalności w świetle przepisu ustawy o wynalazczości. W szczególności wspomniany wyżej efekt wynalazku na co zresztą wskazywała metodyka badań zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych ( Wydawnictwo Urzędu Patentowego W-wa 1993) może być brany pod uwagę jako spełnienie przez wynalazek kryterium braku nieoczywistości w stosunku do znanego stanu techniki."

Ponownie, mimo sformułowanych w wyroku zastrzeżeń przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, Urząd Patentowy nie odniósł się do wykazanych w złożonych pismach przez skarżącego twierdzeń i dowodów o uzyskiwaniu przez zastosowanie patentu nowych wyższych jakościowo efektów technicznych. W uzasadnieniu stanął na stanowisku, że wskazania tego rodzaju mają znaczenie w przypadku wątpliwości, tj. kiedy obiektywna ocena ujawnienia w świetle stanu techniki nie daje jasnego obrazu, natomiast w świetle przeprowadzonej przez niego analizy obiektywna ocena ujawnienia w świetle stanu techniki jest jasna i oceny tej nie zmieniłoby ewentualne wskazanie takich efektów. W tym miejscu należy podnieść, że zdaniem skarżącego, nie może być mowy o jakiejkolwiek analizie porównawczej, jeśli z góry wyklucza się analizę kształtu zaczepu, poprzez przyjęcie wygodnego dla Urzędu Patentowego założenia, że kształt zaczepu nie stanowi cechy objętej zastrzeżeniami.

Zdaniem skarżącego, Urząd Patentowy celowo nie chciał dopuścić do jakiejkolwiek analizy możliwości osiągnięcia poprzez zastosowanie patentu nowych wyższych jakościowo efektów technicznych mając na względzie z wyrok z dnia 17 sierpnia 2004 r., w którym Wojewódzki Sądu Administracyjny w Warszawie (II SA 2102/03) stwierdził, iż :

"Osiągnięcie przez zgłoszony do ochrony większej wydajności (efektywności) w zakresie użytych środków technicznych w porównaniu do znanych już rozwiązań, stanowi istotny argument na rzecz patentowalności tego rozwiązania". Na przytoczenie zasługuje także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2005 r. (VI SA/Wa 2059/04): "W razie zaistniałego sporu pomiędzy zgłaszającym wynalazek do opatentowania a Urzędem Patentowym, zwłaszcza w kwestii nieoczywistości rozwiązania, odmawiając udzielenia patentu Urząd Patentowy zasadniczo nie może poprzestać jedynie na swoim własnym przekonaniu, co do braku spełnienia przez wynalazek wspomnianego wyżej kryterium. Urząd Patentowy powinien dążyć do zebrania odpowiednich dowodów na poparcie swego stanowiska. Niewątpliwie w takiej sprawie konieczne jest wyznaczenie rozprawy. Ponadto może wchodzić też w grę dopuszczenie dowodu z opinii biegłego specjalisty z danej dziedziny techniki, gdyż zbadanie kwestii nieoczywistości wynalazku wymaga zasadniczo wiadomości specjalnych (art. 84 § 1 k.p.a.). Brak przeprowadzenia przez Urząd Patentowy wszechstronnego postępowania dowodowego w tym zakresie, a oparcie się jedynie na własnym przekonaniu co do niespełnienia przez wynalazek kryterium braku nieoczywistości, co miało miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy, uzasadnia zarzut naruszenia w zaskarżonej decyzji art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a."

W piśmie uczestnika postępowania z dnia [...] listopada 2007 r. stwierdzono, co następuje.

Zgodnie z postanowieniem Kolegium Orzekającego dotyczącym udzielenia w wyznaczonym terminie odpowiedzi na pismo z dn. [...] września .2007r. złożone przez pełnomocnika D. i zawierające wniosek o unieważnienie patentu nr 187571, przedstawiam poniżej wyniki z analizy wspomnianego pisma, a jednocześnie wnoszę o oddalenie złożonego wniosku o unieważnienie patentu nr 187571.

Pismo pełnomocnika wnioskodawcy zawiera także sprawozdanie z dokonanej symulacji komputerowej, której celem było poznanie i porównanie naprężeń występujących w rozwiązaniach technicznych zaczepów opracowanych i przyjętych do symulacji na podstawie francuskiego opisu patentowego nr 2712158-A1, a także i drugich zaczepów opracowanych na podstawie polskiego opisu patentowego nr 187571-B1.

W dalszej części naszego pisma wspomniane zaczepy opracowane na podstawie francuskiego opisu patentowego nazywać będziemy zaczepami FR, zaś zaczepy opracowane na podstawie polskiego opisu patentowego nazywać będziemy zaczepami PL.

W piśmie pełnomocnika i dołączonej analizie porównawczej zawarte jest między innymi stwierdzenie o czterokrotnie mniejszej wytrzymałości zaczepu PL względem zaczepu FR, co zdaniem pełnomocnika decyduje o tym, iż zaczep PL nie pozwala uzyskać wyższego jakościowo efektu technicznego. Punktem wyjścia do powyższej symulacji komputerowej było przy tym założenie, iż poznanie i porównanie naprężeń występujących w zaczepie PL i w zaczepie FR można osiągnąć wówczas kiedy to przyjmie się "identyczne wielkości działających sił oraz jednakowy materiał, z którego są one wykonane". Zgodnie z przyjętymi założeniami pierwszy wariant przeprowadzonej symulacji "dotyczy obciążeń jakie powstają w trakcie wciskania w zaczep poprzecznego drążka (poprzeczki) oparcia leżaka", zaś obciążenia te można porównać przyjmując do "analizy jednakową wielkość siły 20N", którą obciążono porównywane zaczepy w punkcie ich styku z poprzeczką leżaka.

Odnosząc się do założeń i danych wejściowych przyjętych do zaplanowanej i dokonanej symulacji komputerowej, już na podstawie pierwszego ich oglądu można było mieć poważne wątpliwości co do ich poprawności. Zdaniem naszym, już na samym wstępie do projektowanej symulacji nie było uzasadnionym przyjęcie bezkrytycznego założenia, iż prawidłowe porównanie naprężeń rzeczywistych powstających w zaczepach, można dokonać w oparciu o przyjęcie jednakowych co do wartości sił działających na te zaczepy.

Dla przekonania się o zasadności wspomnianych wątpliwości przeprowadziliśmy komputerową symulację sprawdzającą, która miała na celu poznanie zwłaszcza rzeczywistych wartości sił występujących w trakcie wciskania poprzeczki leżaka do wnętrza gniazda, utworzonego przez każdy z porównywanych zaczepów, a następnie i porównania naprężeń wywołanych tymi rzeczywistymi siłami.

Do porównania przyjęto zaczep PL opracowany zgodnie z polskim opisem patentowym nr 187571 i rysunkami, a zwłaszcza z jego zastrzeżeniami patentowymi, w tym z tą jego istotną cechą, która dotyczy kształtu zaczepu mającego "postać zwężającego się płaskownika".

W podobny sposób opracowano zaczep FR, który oparty jest o opis, rysunki i zastrzeżenia patentowe francuskiego opisu patentowego nr 2712158. Przyjęto również, iż zaczepy wykonane są z identycznego materiału i mają taką samą grubość.

Zaczepy wizualnie przedstawiono na załączonych rysunkach, które posłużyły do dokonania symulacji komputerowej, przeprowadzonej przy tym z pomocą programu N..

Na pierwszym z rysunków oznaczonym symbolem Rys.1, przedstawiony jest węzeł konstrukcyjny leżaka, który obejmuje utwierdzony na dźwigarze zaczep PL, zaś w jego gnieździe ulokowana jest kształtowa poprzeczka, która została tam wciśnięta.

Inny z rysunków, oznaczony symbolem Rys.3, przedstawia pojedynczy zaczep FR z wciśniętą poprzeczką o kształcie walca, przy czym zaczep ten stanowi fragment listwy z trzema zaczepami FR - uwidocznionej na Rys.4, która to listwa została wiernie odwzorowana z rysunku francuskiego opisu patentowego. Na Rys.2 przedstawiono nałożone na siebie przekroje poprzeczne poprzeczki rzeczywistej dla zaczepu PL i poprzeczki dla zaczepu FR, przy czym poprzeczka dla zaczepu FR jest porównywalna do poprzeczki pierwszej, tak pod względem pola przekroju jak i wytrzymałości.

Konkretną wielkość wymiarową zaczepu FR osiągnięto natomiast poprzez proporcjonalne dostosowanie do walcowej poprzeczki kształtu tego zaczepu, co w sposób automatyczny dokonano za pomocą rysunkowego programu komputerowego COREL.

Jak to uwidoczniono na rysunkach, wciśnięcie poprzeczki do wnętrza zaczepu PL wymaga jego odkształcenia o wielkość strzałki ugięcia równej 5mm, natomiast wciśnięcie poprzeczki do wnętrza gniazda w zaczepie FR wymaga jego odkształcenia o wielkość strzałki ugięcia równej 2,2mm. Wielkość strzałki ugięcia dla danego zaczepu decyduje jednocześnie o tym, że po wciśnięciu jego poprzeczki do wnętrza gniazda ta wielkość strzałki ugięcia stanowi także wielkość, tzw. "głębokości zatrzasku".

Jak to widać z porównania powyższych wielkości, "głębokość zatrzasku" dla zaczepu PL jest znacznie większa od "głębokości zatrzasku" dla zaczepu FR i wyraża się stosunkiem 2,28 : 1.

Następny rysunek, oznaczony jako Rys.5, przedstawia zaczep FR z wymiarami, które są niezbędne do zaprojektowania symulacji komputerowej, zaś na Rys.6 przedstawiono w podobny sposób zaczep PL.

Przedstawione rysunkowo zaczepy były następnie poddane badaniu w ramach zaprojektowanej sprawdzającej symulacji komputerowej, która dokonana została z pomocą programu o nazwie N.- przeznaczonego do profesjonalnych badań numerycznych i obliczeń wytrzymałościowych projektowanych konstrukcji.

Dokonana symulacja komputerowa dała wyniki, które przedstawione są na wykresach zawartych w dalszych załącznikach. Pierwszy z tych wykresów, oznaczony jako Zał.1, przedstawia wartości rzeczywiście występujących sił reakcji, wywoływanych poprzeczką wciskaną do wnętrza gniazda zaczepu i działających w punkcie styku takiej poprzeczki z danym zaczepem.

Wykres sił reakcji dotyczących trzech zaczepów FR (z Rys.4) stanowi zestaw trzech blisko siebie i wyżej położonych na Zał.1 linii łamanych, natomiast znacznie poniżej wspomnianego zestawu linii uwidoczniona jest pojedyncza linia łamana, która przedstawia wykres sił reakcji dla zaczepu PL. Jak to już wspominano wyżej, maksymalna wielkość strzałki ugięcia i jednocześnie tzw. "głębokość zatrzasku" dla zaczepu FR wynosi 2,2mm, natomiast głębokość ta dla zaczepu PL wynosi 5mm.

W związku z powyższym, na wykresie Zał. 1 wyeksponowano wartości sił reakcji działających na zaczepy w tych punktach charakterystycznych, tj. dla strzałki ugięcia zaczepu o 2,2mm i o 5mm.

Jak to jest widocznym z wykresu, w punkcie odpowiadającym strzałce ugięcia zaczepu równej 2,2mm, średnia wartość siły reakcji działającej na zaczep FR wynosi 268,3 N, natomiast w takim samym punkcie siła reakcji działająca na zaczep PL wynosi 33,5N.

Podobnie w punkcie odpowiadającym strzałce ugięcia 5 mm średnia wartość siły reakcji działającej na zaczep FR wynosi 609,9 N, zaś wartość siły reakcji działającej na zaczep PL wynosi 76,1 N.

Jeżeli wziąć pod uwagę siły reakcji działające na zaczepy w punkcie 2,2 mm to widocznym jest, że rzeczywista siła reakcji wywoływana przez zaczep FR i na ten zaczep działająca jest około 8-krotnie większa niż siła reakcji wywoływana i działająca na zaczep PL, przy czym taka sama relacja zachodzi w przypadku ugięcia tych zaczepów o 2,2 mm jak i o 5 mm.

Biorąc więc powyższe pod uwagę dochodzimy w sposób nieodparty do wniosku, iż poznanie rzeczywiście występujących naprężeń w zaczepach jest możliwe tylko wówczas, kiedy to uwzględni się rzeczywistą wartość sił reakcji oddziałujących na te zaczepy, a powstających przy wciskaniu poprzeczki do gniazda wewnątrz zaczepu.

Z przedstawionego względu należy więc stwierdzić, że okazane nam przez pełnomocnika wnioskodawcy wyniki symulacji komputerowej są błędne, zaś przyczyną tego było przyjęcie błędnych założeń do tej symulacji o równości sił reakcji oddziałujących na zaczepy FR i zaczepy PL.

Naprężenia wywołane siłami działającymi rzeczywiście na zaczepy przy wciskaniu poprzeczek do wnętrza gniazd, są przedstawione na następnym wykresie oznaczonym jako Zał.2 i obrazują zmianę tego naprężenia wzdłuż długości zaczepu.

Jak to pokazano na wykresie - w jego lewej części zlokalizowany jest zestaw trzech krzywych, z których każda ma kształt zbliżony do kształtu krzywej zwanej w matematyce "krzywą dzwonową".

Wspomniane wyżej trzy krzywe obrazują rozkład naprężeń powstających w odpowiadającym im zaczepach FR uginanych siłami reakcji o 2,2 mm, przy czym charakterystycznym dla tego rozkładu jest to, że naprężenia rosną stromo do dość ostrego wierzchołka, po czym tak samo stromo opadają. Charakterystycznym dla tego rozkładu naprężeń jest również to, że szczytowa wartość naprężeń ma inną wartość dla każdego z zaczepów FR, przy czym największe naprężenia powstają w zaczepie środkowym i osiągają te naprężenia wartość około 85N/mm2.

Na wykresie z Zał.2 umieszczone są również krzywe obrazujące rozkład naprężeń powstających w zaczepie PL.

Jak to już wspomniano wyżej o rzeczywiście powstających siłach reakcji, wiadomym jest, iż jeżeli wciskaną poprzeczką wywoła się ugięcie zaczepu PL o wartość 2,2mm, to na zaczep ten działa wówczas siła 33,5N. Krzywa obrazująca przebieg naprężeń wywołanych tą siłą ulokowana jest najbliżej od poziomej osi wykresu i charakteryzuje się długim i zasadniczo płaskim odcinkiem tej krzywej, który obrazuje przebieg naprężeń szczytowych i jest odcinek ten zasadniczo prawie poziomy - co świadczy o tym, iż naprężenia na tym odcinku mają tę samą wartość, zaś ich maksymalna wartość to około 30N/mm2. Jak to widać z wykresów Zał.2, naprężenia przy tym samym ugięciu zaczepu o wartość 2,2 mm są w zaczepie FR znacznie większe niż w zaczepie PL i wyrażają się stosunkiem 2,3 :1.

Opracowane zgodnie z wynalazkiem rozwiązanie techniczne zaczepu PL pozwala więc na obciążenie tego zaczepu naprężeniami o większej wartości, co w rezultacie umożliwia większe ugięcie zaczepu do 5 mm i osiągnięcie znacznie większej "głębokości zatrzasku", który wynosi wówczas również 5 mm. W takim stanie ugięcia zaczepu PL krzywa przebiegu naprężeń zawiera także jej odcinek o prawie poziomym położeniu i jednakowych wartościach naprężeń szczytowych, zaś najwyższy poziom tych naprężeń osiąga wówczas wartość około 70N/mm2 i jest równy naprężeniom w najmniej obciążonym górnym zaczepie FR. Przebieg wykresów naprężeń wskazuje także, iż w zaczepie FR są rejony gdzie naprężenia osiągają niższy poziom niż to ma miejsce w zaczepie PL. Rejony o takim niższym poziomie naprężeń w zaczepie FR występują na swobodnej końcówce tego zaczepu i w pobliżu jego nasady, na co wskazywaliśmy już wcześniej, a co wbrew pozorom świadczy, iż takie rozwiązanie nie jest rozwiązaniem lepszym lecz gorszym ze względów zmęczeniowych. Rejony swobodnej końcówki i w pobliżu nasady zaczepu FR charakteryzują się bowiem stosunkowo dużymi przekrojami, niższymi w rezultacie naprężeniami i przez to są rejonami stosunkowo sztywnymi i niepodatnymi na odkształcenia. W wyniku takiego ukształtowania zaczepu prawie całkowite odkształcenie zaczepu FR musi nastąpić w jego rejonie środkowym, a skutkiem tego jest duży skok naprężeń w tym rejonie, przebiegający według kształtu krzywej dzwonowej.

W odniesieniu do wcześniejszych dokumentów związanych z niniejszą sprawą stwierdzić należy, iż przeprowadzona sprawdzająca symulacja komputerowa potwierdza także nasze wcześniejsze obliczenia zawarte w dokumencie pt. "Analiza techniczna" z dn. [...] lutego 2006r. - który to dokument dołączony jest do akt nin. sprawy.

Dalsze załączniki do niniejszego pisma uwidaczniają:

Zał.3 - kolorową mapę naprężeń w zaczepie PL odkształconym o wielkość

strzałki ugięcia 2,2mm,

Zał.4 - kolorową mapę naprężeń w zaczepie PL odkształconym o wielkość

strzałki ugięcia 5mm,

Zał.5 - kolorową mapę naprężeń w dolnym zaczepie FR odkształconym o

wielkość strzałki ugięcia 2,2mm,

Zał.6 - kolorową mapę naprężeń w dolnym zaczepie FR odkształconym o

wielkość strzałki ugięcia 5mm,

Zał.7 - kolorową mapę naprężeń w środkowym zaczepie FR odkształconym

o wielkość strzałki ugięcia 2,2mm,

Zał.8 - kolorową mapę naprężeń w środkowym zaczepie FR odkształconym

o wielkość strzałki ugięcia 5mm,

Zał.9 - kolorową mapę naprężeń w górnym zaczepie FR odkształconym

o wielkość strzałki ugięcia 2,2mm,

Zał.10 - kolorową mapę naprężeń w górnym zaczepie FR odkształconym

o wielkość strzałki ugięcia 5mm.

Porównanie wymienionych wyżej map naprężeń z zał.3, 4, 5, 7 i 9 z wykresem naprężeń (Zał.2), uwidacznia całkowitą ich zgodność z tym wykresem, zaś ustalona wysokość naprężeń szczytowych (teoretyczna) dla zaczepów FR ugiętych o 5 mm pozwala przypuszczać, iż naprężenia te są powyżej granicy naprężeń dopuszczalnych, ze wszystkimi wypływającymi z tego faktu skutkami.

W ramach omówienia wyników przeprowadzonej sprawdzającej symulacji komputerowej należy zwrócić uwagę również i na to, że naprężenia w zaczepach FR mają dość duży rozrzut ich wartości, przy czym najwyższe wartości tych naprężeń występują w zaczepie środkowym, natomiast wartość naprężeń dla każdego zaczepu PL jest jednakowa.

Zaczepy PL mogą być mocowane w różnych miejscach na dźwigarze leżaka, zaś niezależnie od wybranego miejsca zamocowania zaczepu - nie ulega zmianie rozkład i poziom naprężeń przy wciskaniu poprzeczki do gniazda tego zaczepu. Ponadto w przypadku wykonanej już serii leżaków i listew z zaczepami FR wielkości ugięcia takiego zaczepu i wynikających z tego naprężeń nie można zmienić, natomiast w odniesieniu do zaczepów PL można, w szczególnych okolicznościach, wielkość ugięcia takiego zaczepu regulować poprzez zmianę jego miejsca utwierdzenia na dźwigarze leżaka.

Wysoka wartość siły reakcji oddziałującej na zaczep FR może również mieć wpływ na zwiększenie podatności takiego zaczepu na jego wybaczanie się pod wpływem tej siły, czego ze względu na czas i koszty już nie zbadano. Trzeba przy tym podkreślić, iż tendencja do wybaczania się zaczepu FR w trakcie jego wciskania do gniazda zaczepu jest przewidywalna, a to ze względu na dużą sztywność i przekrój swobodnej końcówki tego zaczepu. Można wprawdzie dążyć do zmniejszenia tej siły poprzez zmniejszenie grubości zaczepu FR, lecz zmniejszenie grubości wpływa jednocześnie na dalsze zwiększenie podatności na wybaczanie się zaczepu, a ponadto powoduje w rezultacie także zwiększenie się nacisków jednostkowych w punkcie styku zaczepu z powierzchnią poprzeczki.

Odwrotne działanie zmierzające do zmniejszania podatności zaczepu FR na wybaczanie mogłoby polegać na zwiększaniu jego grubości, lecz wówczas większa siła reakcji mogłaby uniemożliwiać wciśnięcie poprzeczki do gniazda zaczepu.

W trakcie prowadzenia komputerowej symulacji sprawdzającej i miarę pojawiania się kolejnych jej wyników nieodparcie nasuwał się wniosek, iż niezwykle wysoka wartość sił reakcji i naprężeń przebiegających według krzywej dzwonowej jest immanentną i nieusuwalną cechą związaną z takim a nie innym rozwiązaniem technicznym zaczepu FR, w tym z istniejącymi jego rejonami skrajnymi o bardzo dużej sztywności i wytrzymałości oraz rejonem środkowym o stosunkowo małej wytrzymałości.

Rozwiązanie techniczne zaczepu PL charakteryzuje się natomiast tym, że na całej jego długości, tj. między nasadą zaczepu a punktem styku z poprzeczką, ma kształt zwężającego się płaskownika, a to umożliwia osiągnięcie jego identycznych odkształceń jednostkowych wzdłuż długości zaczepu, niewielkich stosunkowo sił reakcji, naprężeń przebiegających wzdłuż płaskiego i poziomego odcinka, zaś to wszystko decyduje o jego nieoczekiwanie dobrej sprężystości i wytrzymałości. Podsumowując to wszystko co przedstawiono wyżej ponownie należy stwierdzić, że przedstawiona przez pełnomocnika wnioskodawcy symulacja komputerowa opiera się na błędnych założeniach, przez co i błędne są jej wyniki. Efekty techniczne wymienione i przedstawione już wcześniej w toku postępowania związanego z naszym wynalazkiem wg patentu PL nr 187571-B1, a także ujawnione obecnie w trakcie naszej symulacji komputerowej sprawdzającej i wynikające ze stosowania rozwiązania technicznego tego wynalazku - uzasadniają i potwierdzają ponownie tezę, iż są to względem znanego stanu techniki efekty techniczne i nowe i jakościowo wyższe.

To wszystko potwierdza jednocześnie, iż decyzja Urzędu Patentowego RP z dnia [...] października 2003 r. o udzieleniu patentu nr 187571-B1 na wynalazek pt.: "Układ blokowania przestrzennego położenia konstrukcji nośnej leżaka" była zgodna z ustawowymi warunkami wymaganymi do uzyskania patentu, co wysnuć można także z treści wyroku z dnia 10 maja 2006 r. wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Z przedstawionych względów i wobec wykazanej nieoczywistości rozwiązania technicznego wynalazku wg patentu PL nr 187571-B1 skarżący wskazał, że złożony wniosek o jego unieważnienie jest bezzasadny i wniósł o jego oddalenie.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o oddalenie skargi.

W kwestionowanej decyzji organ działający w trybie postępowania spornego w składzie rozszerzonym na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej i art. 10 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości w zw. z art. 315 ust. 3 ustawy Prawo własności przemysłowej unieważnił patent nr 187571 pt.: "Układ blokowania przestrzennego położenia konstrukcji nośnej leżaka".

Urząd stwierdził, że "omówiony rysunek przeciwstawionego patentu francuskiego wskazuje na tożsamość w obu porównywanych rozwiązaniach w zakresie zastrzeganych cech technicznych za wyjątkiem cech pozycjonera określonych jako "składa się z płytki mocującej i elastycznego zaczepu", które to cechy są ekwiwalentne do odpowiednich cech pozycjonera ukazanego na Fig. 3 francuskiego opisu patentowego, który składa się z przypadającej na każdy pozycjoner odpowiedniej części wspólnej płytki mocującej i elastycznego zaczepu. Dla znawcy z tej dziedziny, tj. na przykład mechanika zajmującego się połączeniami, wzajemna ekwiwalentność tych rozwiązań jest oczywista, podobnie jak ekwiwalentność wykonania zespołu wieszaków w postaci szeregu odrębnych wieszaków lub w postaci zespołu połączonego wspólną listwą mocującą.

Tak więc rozwiązanie zastrzegane w zastrzeżeniu 1 jest w świetle przeciwstawionego patentu francuskiego oczywiste.

Szczegółowe warianty rozwiązania przedstawiono w 5 zastrzeżeniach zależnych, odczytywane, każdorazowo, łącznie z zastrzeżeniem niezależnym 1, także są w świetle przeciwstawionego patentu francuskiego oczywiste.

Wariant określony przez zastrzeżenie drugie łącznie z zastrzeżeniem 1, tj. wyróżniony tym, że pozycjoner jest przytwierdzony do dźwigara od dolnej strony wrębu jest, przy najszerszym możliwym rozumieniu tych cech w świetle całego opisu, oczywisty, gdyż w rozwiązaniu przeciwstawionym również mocowanie każdego z pozycjonerów znajduje się poniżej dolnej strony wrębu.

Wariant określony przez zastrzeżenie trzecie łącznie z zastrzeżeniem 1, tj. wyróżniony tym, że elastyczny zaczep mający postać zwężającego się płaskownika, ma łukowy profil osadczy (łukowo ukształtowany obszar osadczy krawędzi dolnej zaczepu) i łukowy profil zatrzaskowy (łukowo ukształtowany obszar zamykający krawędzi dolnej zaczepu), wypukłości tych profili są względem siebie przeciwnie skierowane, zaś łukowy profil zatrzaskowy jest zwrócony wypukłością ku górnej krawędzi dźwigara, jest oczywisty, przy uwzględnieniu, że cecha "postać zwężającego się płaskownika" nie istnieje i cechę tę jako nieokreśloną należy pominąć (patrz wyjaśnienie powyżej). Wszystkie pozostałe cechy ukształtowania zaczepu można wyróżnić na Fig. 3 opisu francuskiego, gdzie w szczególności widoczne są łukowo ukształtowany obszar osadczy krawędzi dolnej zaczepu 31 (obszar styku z górną strzałką średnicy wrębu 32), i łukowo ukształtowany obszar zamykający krawędzi dolnej zaczepu (obszar styku z górną strzałką średnicy przejścia poprzeczki 27), przy czym wypukłości tych profili są względem siebie przeciwnie skierowane, zaś łukowy profil zatrzaskowy jest zwrócony wypukłością ku górnej krawędzi dźwigara.

Wariant określony przez zastrzeżenie czwarte łącznie z zastrzeżeniem 1, tj. wyróżniony tym, że najniżej położony punkt łukowego profilu zatrzaskowego jest usytuowany względem dźwigara ramy głównej w odległości mniejszej od grubości poprzeczki ramy pomocniczej o co najmniej 20% wartości tej grubości, jest również oczywiste, gdyż w rozwiązaniu przeciwstawionym (Fig.3) również najniżej położony punkt łukowego profilu zatrzaskowego (punkt styku z górną strzałką wielkości przejścia poprzeczki 27) jest usytuowany względem dźwigara ramy głównej (którego skos jest jak wynika z Fig. 1 pokrywa się z górną powierzchnią kolejnego pozycjonera) w odległości (długość strzałki wielkości przejścia poprzeczki 27) mniejszej od grubości poprzeczki ramy pomocniczej (długość strzałki średnicy wrębu 32). Natomiast zastrzegana wielkość 20% stanowi efekt oczywistego doboru inżynierskiego, i jest oczywista jako rutynowe dostosowanie znanego rozwiązania do danych warunków - tj. stosunków wymiarowych zaczepu.

Wariant określony przez zastrzeżenie piąte łącznie z zastrzeżeniem 1, tj. wyróżniony tym, że elastyczny zaczep pozycjonera jest odkształcalny sprężyście, zaś jego współczynnik sprężystości jest zawarty w granicach 5 do 8 N/mm odkształcenia dla najniżej położonego punktu profilu zatrzaskowego jest również oczywisty jako efekt oczywistego doboru inżynierskiego, tj. rutynowe dostosowanie znanego rozwiązania do danych warunków, przez dobór właściwości materiału dla danych stosunków wymiarowych zaczepu.

Wariant określony przez zastrzeżenie szóste łącznie z zastrzeżeniem 1, tj. wyróżniony tym, że pozycjoner jest wykonany z termoutwardzalnego tworzywa sztucznego, jest również oczywisty jako efekt oczywistego doboru inżynierskiego, tj. rutynowe dostosowanie znanego rozwiązania do danych warunków, przez dobór właściwości materiału zależnie od stosowanego procesu produkcyjnego (co ponadto należy do cech sposobu).

W swojej skardze J.C. zarzuca przedmiotowej decyzji naruszenie następujących przepisów:

1. naruszenie przepisów postępowania określonych w art. 77 i 80 K.p.a., "poprzez niczym nie uzasadnione, selektywne uznanie części materiału dowodowego za wiarygodny";

2. naruszenie przepisów postępowania określonych w art. 7 K.p.a., "poprzez zaniechanie rozpatrzenia całości materiału dowodowego w sposób pozwalający na ustalenie stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością, w tym brak ustosunkowania się do zaleceń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odnośnie wyjaśnienia wszystkich istotnych dla wyjaśnienia sprawy kwestii";

3. naruszenie przepisów postępowania określonych w art. 11 kpa;

4. naruszenie przepisów prawa materialnego określonych w art. 10 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości "poprzez uznanie, że patent polski PL187571 wynika w sposób oczywisty ze stanu techniki".

Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych przez skarżącego Urząd Patentowy wyjaśnia, że nie zasługują one na uwzględnienie jako bezzasadne, w świetle ustalonego stanu faktycznego sprawy lub niezgodne ze stanem faktycznym, przy czym część wywodów skarżącej jest niezrozumiała.

W szczególności:

ad.1 Zarzut naruszenia przepisów postępowania określonych w art. 77 i 80 K.p.a., "poprzez niczym nie uzasadnione, selektywne uznanie części materiału dowodowego za wiarygodny", jest bezzasadny i niezgodny ze stanem faktycznym. Urząd ocenił bowiem, czy dane okoliczności (podnoszone przez wnioskodawcę) zostały udowodnione, na podstawie całokształtu materiału dowodowego, odnosząc się w zaskarżonej decyzji do wszystkich dowodów przedłożonych w sprawie.

W szczególności Urząd odniósł się do kwestii uzyskiwania nowych, wyższych jakościowo efektów technicznych, stwierdzając co następuje.

Wskazania tego rodzaju mają znaczenie w przypadku wątpliwości, tj. kiedy obiektywna ocena ujawnienia w świetle stanu techniki nie daje jasnego obrazu (patrz np. decyzja T 654/94 Orzecznictwo Komisji Odwoławczych Europejskiego Urzędu Patentowego, Część 1, PIRP, materiały i studia zeszyt 12, Warszawa 2004, str. 158, w.9-11). Jak widać z powyżej przeprowadzonej analizy, w przedmiotowej sprawie obiektywna ocena ujawnienia w świetle stanu techniki jest jasna i oceny tej nie zmieniłoby ewentualne wskazanie takich efektów.

Ponadto, w przypadkach, w których stosuje się testy porównawcze w celu wykazania poziomu wynalazczego (nieoczywistości) z ulepszonym efektem, w zakresie objętym zastrzeżeniem, porównanie z najbliższym stanem techniki musi być przedstawione w taki sposób, by przekonywująco wykazać, że efekt wynika z cechy wyróżniającej wynalazku (patrz np. decyzja T 654/94 Orzecznictwo Komisji Odwoławczych Europejskiego Urzędu Patentowego, Część 1, PIRP, materiały i studia zeszyt 12, Warszawa 2004, str. 166, w.5-9). Analizy porównawcze, które obie strony przedstawiły, dotyczyły modelu spornego zaczepu według rysunku (Fig. 3) załączonego do dokumentacji zgłoszeniowej spornego patentu, a więc konkretnego zaczepu o zakładanych wymiarach, konkretnym ukształtowaniu i materiale, a więc o cechach nie objętych zastrzeżeniami spornego patentu. Wykazywane przez strony efekty są wzajemnie sprzeczne. W szczególności, uprawniony podnosił, że sporny zaczep, dzięki kształtowi "zwężającego się płaskownika" wykazuje jednakowe odkształcenia jednostkowe i niewielkie stałe naprężenia wzdłuż długości zaczepu, co świadczy o wyższości jego rozwiązania, a więc przypisał ewentualne efekty do cechy nie objętej zastrzeżeniami (gdyż jak wykazano powyżej cecha taka jest nieokreślona) i nie stanowiącej cechy wyróżniającej wynalazku.

Uprawniony nie wykazał też, a tym bardziej nie wykazał przekonywująco, że ewentualne efekty są nieoczywiste, tj. nieoczekiwane przez znawcę.

ad.2 Bezzasadny i sprzeczny ze stanem faktycznym jest zarzut naruszenia przez zaskarżoną decyzję przepisów postępowania określonych w art. 7 Kp.a., "poprzez zaniechanie rozpatrzenia całości materiału dowodowego w sposób pozwalający na ustalenie stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością, w tym brak ustosunkowania się do zaleceń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odnośnie wyjaśnienia wszystkich istotnych dla wyjaśnienia sprawy kwestii".

Urząd rozpatrzył całość materiału dowodowego w sposób pozwalający na ustalenie stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością, w tym ustosunkował się do zaleceń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odnośnie wyjaśnienia wszystkich istotnych dla wyjaśnienia sprawy kwestii (tak jak to było możliwe w faktycznych okolicznościach sprawy).

ad.3 Bezzasadny i sprzeczny ze stanem faktycznym jest zarzut naruszenia przez zaskarżoną decyzję naruszenia przepisów postępowania określonych w art. 11. Skarżący nie wskazuje na czym polega to naruszenie, a więc takie gołosłowne twierdzenie ma jedynie charakter pomówienia.

ad. 4 Bezzasadny i sprzeczny ze stanem faktycznym jest zarzut naruszenia przez zaskarżoną decyzję przepisów prawa materialnego określonych w art. 10 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości "poprzez uznanie, że patent polski PL187571 wynika w sposób oczywisty ze stanu techniki". Zarzut ten stanowi jedynie polemikę z orzeczeniem Urzędu.

Tak więc, skarżący nie podniósł w skardze żadnych okoliczności, które mogłyby wskazywać na nieprawidłowość decyzji i obecnie spowodować zmianę wcześniej zajętego przez Urząd Patentowy stanowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a.

Rozpoznając skargę należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] kwietnia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu nr PL 187571 na wynalazek pt. "Układ blokowania przestrzennego położenia konstrukcji nośnej leżaka".

W dniu 22 sierpnia 2001 r. weszła w życie ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.), zwana dalej p.w.p. W związku z powyższym, zgodnie z treścią art. 315 p.w.p. do praw w zakresie wynalazków istniejących w dniu wejścia w życie ustawy Prawo Własności Przemysłowej stosuje się przepisy dotychczasowe, o ile przepisy ww. ustawy nie stanowią inaczej. Przedmiotowe zgłoszenie zostało dokonane w dniu [...] czerwca 1998 r., a zatem pod rządami ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości. Zatem przepisy niniejszej ustawy stanowią podstawę do oceny zdolności patentowej przedmiotowego wynalazku.

W związku z powyższym należy stwierdzić, że materialnoprawną podstawą orzekania w przedmiotowej sprawie jest art. 10 ustawy o wynalazczości. Zgodnie z treścią tego przepisu wynalazkiem podlegającym opatentowaniu jest nowe rozwiązanie o charakterze technicznym, nie wynikające w sposób oczywisty ze stanu techniki i mogące się nadawać do stosowania.

W rozpoznawanej sprawie Urząd Patentowy RP odwołując się do wskazanego artykułu uznał, iż zgłoszone rozwiązanie nie spełnia wymogu nieoczywistości.

W doktrynie, orzecznictwie sądów i praktyce Urzędu jednolicie przyjmuje się, że z nieoczywistością mamy do czynienia wtedy, gdy rozwiązanie nie wynika w sposób oczywisty ze stanu techniki, przez który należy rozumieć wszystko, co zostało ujawnione przed datą według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu. W przypadku kryterium nieoczywistości chodzi zatem w istocie o poziom wynalazczy rozwiązania, któremu zarzut oczywistości postawiono. Brak jest nie tylko definicji legalnej pojęcia nieoczywistości ale też nie ma ustalonych obiektywnych kryteriów pozwalających na ustalenie, czy poziom wynalazku jest taki, że można przyjąć, iż wynalazek wynika w sposób oczywisty ze stanu techniki. W tej sytuacji czynione w tym zakresie ustalenia są dokonywane na podstawie kryteriów w znacznej mierze subiektywnych. W związku z tym zachodzi konieczność szczególnie wnikliwego rozpatrzenia materiału dowodowego i przedstawienia w uzasadnieniu decyzji w sposób szczegółowy wywodów i sposobu rozumowania organu, który stanowił przesłankę stwierdzenia, iż wynalazek nie spełnia kryterium nieoczywistości. Konieczność ta wynika również z faktu, że Urząd rozpoznając sprawę związany jest rygorami procedury administracyjnej określającej obowiązki organu w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania. W świetle ustanowionych przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego (zwanego dalej k.p.a.) reguł prawnych organ winien przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej, tj. podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzygnięcia sprawy. Warunkiem prawidłowego wykonania powyższego obowiązku jest zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i jego wnikliwa ocena (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Ponadto, co w sprawie wymaga podkreślenia, zgodnie z treścią art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zaskarżona decyzja tych wymogów nie spełnia.

Mając na uwadze powyższe należy wskazać, że Urząd Patentowy RP dokonując analizy porównawczej będącego przedmiotem zaskarżonej decyzji patentu nr PL 187571 z przeciwstawionym francuskim patentem nr 2712158 powinien był dokonać szczegółowego badania obu praw wykorzystując w tym celu wszelkie dostępne sposoby i metody badawcze. W związku z tym Sąd podzielił stanowisko strony skarżącej, że w razie zaistniałego sporu zwłaszcza w przedmiocie kwestii nieoczywistości wynalazku pomiędzy zgłaszającym wynalazek do opatentowania a Urzędem Patentowym, lub też pomiędzy wnioskującym o unieważnienie patentu a tym organem i uprawnionym z patentu, Urząd Patentowy – odmawiając udzielenia patentu (bądź odmawiając unieważnienia patentu) - zasadniczo nie może poprzestać jedynie na swoim własnym przekonaniu co do braku spełnienia przez wynalazek wspomnianego wyżej kryterium. Potrzebne jest wtedy powołanie się tego organu na odpowiednie dowody, a w miarę możliwości na opinię biegłego specjalisty z danej dziedziny techniki, gdyż zbadanie kwestii nieoczywistości wynalazku wymaga zasadniczo wiadomości specjalnych (takie stanowisko znajduje potwierdzenie w treści wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 maja 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 2276/05). Zatem brak przeprowadzenia w przedmiotowej sprawie przez organ wszechstronnego postępowania dowodowego w tym zakresie, a oparcie się jedynie na własnym przekonaniu co do niespełnienia przez wynalazek kryterium braku nieoczywistości, co miało miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy, uzasadnia zarzut naruszenia w zaskarżonej decyzji art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. (wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 maja 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 2059/04). Zdaniem Sądu dla należytego porównania obu patentów (tj. polskiego i francuskiego), a w konsekwencji do prawidłowego rozpoznania sprawy Urząd Patentowy RP powinien był powołać biegłego specjalistę z dziedziny odpowiadającej przedmiotowi patentu, którego dotyczy zaskarżona decyzja i dopiero po dogłębnej analizie stanowiska ww. biegłego mając na uwadze cały zgromadzony w postępowaniu materiał dowodowy, wydać decyzję orzekającą co do istoty sprawy, uwzględniającą wszelkie kwestie pojawiające się przy udzieleniu lub odmowie udzielenia patentu na wynalazek (unieważnienia lub odmowy unieważnienia patentu).

W omawianej sprawie za powołaniem biegłego przemawia również fakt, iż sam Urząd zmieniał stanowisko na temat nieoczywistości wynalazku będącego przedmiotem zaskarżonej decyzji. Początkowo udzielił na wynalazek patent po czym unieważnił swoją decyzję w postępowaniu o unieważnienie patentu. Występuje tu także spór m. in. co do definicji pojęć użytych w spornym zgłoszeniu takich jak np. "zwężający się płaskownik". Taka sytuacja dowodzi skomplikowanej materii przedmiotu sprawy, co tym bardziej usprawiedliwia rozszerzenie materiału dowodowego o wiadomości specjalne (uzyskane od biegłego specjalisty).

Wówczas dopiero organ analizując stanowisko uprawnionego z patentu, dokonując jednocześnie porównania swojego poglądu na przedmiot sprawy z wiadomościami uzyskanymi od biegłego specjalisty jest w stanie dokonać rozstrzygnięcia w sprawie w zgodzie z powoływanymi już wcześniej przepisami art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Niezależnie od powyższych rozważań należy zauważyć, że organ w sposób nieprawidłowy rozpatrzył materiał dowodowy sprawy. Urząd był niekonsekwentny w zakresie metody badawczej porównywanych (przeciwstawionych sobie) patentów. Dokonał tego selektywnie (co znalazło potwierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji). W odniesieniu do polskiego patentu strony skarżącej Urząd wskazał, że zakres przedmiotowy patentu określają zastrzeżenia patentowe zawarte w opisie patentowym. Dlatego przy ocenie ustawowych warunków wymaganych do uzyskania patentu to właśnie zastrzeżenia patentowe stanowią o istocie wynalazku i zakresie jego ujawnienia (w świetle pozostałych części opisu i rysunku), a nie konkretna realizacja tego wynalazku pokazana na rysunku lub wykonana w praktyce. Jednocześnie w odniesieniu do przeciwstawionego francuskiego patentu organ stwierdził, iż rozwiązanie to zostało ujawnione przede wszystkim na rysunku i to właśnie rysunek ujawnia przedmiot wynalazku. Na tej podstawie Urząd uznał, że rozwiązanie będące przedmiotem polskiego patentu w świetle przeciwstawionego patentu francuskiego jest oczywiste. Zdaniem Sądu przyjęta przez organ metoda analizy porównawczej powoduje, iż postępowanie przed organem administracji publicznej zostało przeprowadzone z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe uchybienia należy wskazać, że organ nieprawidłowo zastosował w przedmiotowej sprawie art. 10 ustawy o wynalazczości.

W tym stanie rzeczy Sąd skargę uwzględnił orzekając jak w pkt 1 sentencji wyroku zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., w pkt 2 na podstawie art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.