Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 882/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 200 ust 1
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
article: art 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art 156 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Lech (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Izabella Kulig- Maciszewska sędzia del. WSA Arkadiusz Despot -Mładanowicz Protokolant Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Syndyka Masy Upadłości [...] Spółka Akcyjna w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1854/07 w sprawie ze skargi Syndyka Masy Upadłości [...] Spółka Akcyjna w K. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 28 marca 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1854/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Syndyka Masy Upadłości [...] S.A. w K. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał na następujący stan faktyczny i prawny sprawy: Wojewoda Śląski decyzją z dnia [...] września 2002 r., na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. nr 46, poz. 543 ze zm.) i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 ze zm.), stwierdził nabycie przez Przedsiębiorstwo Państwowe [...] "[...]" w K., z dniem 5 grudnia 1990 r., prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w Katowicach przy ul. [...] i [...], oznaczonego jako działki nr [...] o pow. 39 m2 i nr [...] o pow. 213 m2 oraz nieodpłatne nabycie własności znajdującego się na tym gruncie budynku stacji transformatorowej o powierzchni zabudowy 11,25 m2 znajdującego się na tym gruncie.

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] stwierdził nieważność wskazanej wyżej decyzji.

Po rozpoznaniu wniosku Syndyka Masy Upadłości [...] "[...]" w K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] października 2005 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2005 r.

Powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 2004 r. sygn. akt II CK 259/2003, organ wskazał, że budynek stacji transformatorowej na podstawie art. 49 K.c. wchodzi w skład przedsiębiorstwa energetycznego. Zwrócono uwagę, że z księgi inwentarzowej majątku trwałego [...] S.A. wynika, ze sporny budynek stacji trafo znajduje się w ewidencji [...] S.A. od stycznia 1981 r., w związku z czym, zdaniem organu, decyzja o uwłaszczeniu w części odnoszącej się do nabycia tego obiektu rażąco narusza art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Na tę decyzję Syndyk Masy Upadłości [...] "[...]" S.A. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 czerwca 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 2312/05 uchylił obie decyzje nadzorcze Ministra Infrastruktury, to jest decyzję z dnia [...] lipca 2005 r. oraz utrzymującą ją w mocy decyzję z dnia [...] października 2005 r. z uwagi na naruszenie art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a. przez niewyjaśnienie sprawy w sposób pozwalający na prawidłowe jej rozstrzygnięcie. Sąd stwierdził, iż z chwilą podłączenia wymienionych w art. 49 k.c. urządzeń do sieci należącej do przedsiębiorstwa lub zakładu urządzenia te przestają być częścią składową nieruchomości, na której zostały zbudowane i nie stanowią własności właściciela tej nieruchomości. Zdaniem Sądu organ nadzoru nie ustalił jednak, w skład jakiego przedsiębiorstwa lub zakładu urządzenie to wchodziło w dacie uwłaszczenia, to jest w dniu 5 grudnia 1990 r.

W wyniku ponownej analizy okoliczności sprawy, Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] ponownie stwierdził nieważność decyzji uwłaszczeniowej Wojewody Śląskiego z dnia [...] września 2002r. w części odnoszącej się do nabycia przez Przedsiębiorstwo Państwowe [...] "[...]" w K. własności budynku stacji transformatorowej.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym ustalono, iż zarówno w dniu 5 grudnia 1990 r., jak i w dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej działka nr [...] zabudowana była stacją trafo, w której znajdowały się urządzenia energetyczne. Urządzenia te zostały połączone w sposób trwały z siecią Zakładu Energetycznego G., poprzednika prawnego [...] S.A. w G., w dniu [...] sierpnia 1970 r., co potwierdza zgłoszenie nr [...] o przyłączeniu urządzenia do sieci. Z chwilą podłączenia urządzeń do sieci Zakładu Energetycznego, zgodnie z art. 49 k.c. stały się one częścią składową tego Zakładu i tym samym przestały być częścią składową działki nr [...].

W związku z tym, zdaniem organu nadzorczego, decyzja uwłaszczeniowa Wojewody Śląskiego w części dotyczącej stwierdzenia nabycia przez [...] "[...]" przedmiotowego budynku rażąco narusza art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, co wypełnia dyspozycję art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Po rozpoznaniu wniosku Syndyka Masy Upadłości [...] "[...]" S.A. w K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Budownictwa, decyzją z dnia [...] października 2007 r. nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] czerwca 2007 r. podtrzymując w całości argumentację uzasadnienia tej decyzji.

Na tę decyzję Ministra Budownictwa Syndyk Masy Upadłości [...] "[...]" S.A. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wskazując, że doszło między innymi do naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w części dotyczącej postępowania dowodowego polegające na rozstrzygnięciu kwestii wymagającej wiadomości specjalnych poprzez bezpodstawne i autorytatywne uznanie, że w przedmiotowej sprawie urządzenia energetyczne zbudowane w budynku stacji są w sposób nierozłączny związane z tym budynkiem. W ocenie skarżącego, nadzorcza decyzja Ministra Budownictwa jest faktycznie decyzją ustalającą, że budynek stacji transformatorowej stanowi własność [...] S.A., choć brak dokumentu potwierdzającego tytuł prawny Zakładu do tego budynku. Podniesiono także, iż wydając kwestionowane decyzje organ nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego w zakresie stwierdzenia, czy stacja transformatorowa stanowi urządzenie w rozumieniu art. 49 k.c., warunkujące uznanie go za część składową przedsiębiorstwa, a więc za element niezbędny do prowadzenia przedsiębiorstwa w danym zakresie.

Wyrokiem z dnia 28 marca 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1854/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę Syndyka Masy Upadłości [...][...] S.A. w K. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] października 2007 r. nr [...], wskazał, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej prowadzone jest w nowej sprawie, w której organ nie rozstrzyga o istocie sprawy administracyjnej, lecz orzeka jako organ kasacyjny eliminując z obrotu prawnego decyzję, jeżeli stwierdzi, że jest ona obciążona którąś z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a.

Sąd zwrócił uwagę, że podejmując rozstrzygnięcie Minister Budownictwa był związany oceną prawną zawartą w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 2312/05, w uzasadnieniu którego Sąd stwierdził, iż z chwilą podłączenia wymienionych w art. 49 k.c. urządzeń do sieci należącej do przedsiębiorstwa lub zakładu urządzenia te przestają być częścią składową nieruchomości, na której zostały zbudowane i nie stanowią własności właściciela tej nieruchomości.

Powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, Sąd pierwszej instancji wskazał, że stacja trafo składająca się z instalacji energetycznych oraz z budynku, bez którego urządzenia te nie mogłyby prawidłowo funkcjonować, jest urządzeniem służącym do doprowadzania prądu w rozumieniu art. 49 k.c. i wchodzi w skład przedsiębiorstwa energetycznego.

W związku z tym Sąd uznał, że w niniejszej sprawie sporny obiekt objęty decyzją uwłaszczeniową, co nastąpiło w dniu [...] września 1970 r., wchodził w skład Rejonu Energetycznego w G. Skoro zatem w dniu 5 grudnia 1990 r. budynek stacji trafo nie stanowił części składowej gruntu Skarbu Państwa, to nie mógł być objęty uwłaszczeniem na rzecz Przedsiębiorstwa Państwowego [...] "[...]" w K. na podstawie art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd pierwszej instancji uznał zatem, że stwierdzenie nabycia przez [...] "[...]" budynku mieszczącego w sobie stację trafo rażąco narusza powołany przepis, co zasadnie stwierdził Minister Budownictwa w zaskarżonej decyzji.

Sąd pierwszej instancji stwierdził ponadto, że nieuzasadniony jest także zarzut niewymienienia w sentencji decyzji firmy skarżącego jako strony postępowania, bowiem co do tego, że [...] "[...]" S.A. w Upadłości, na rzecz której działa Syndyk Masy Upadłości, jest stroną postępowania, treść decyzji nie nasuwa wątpliwości.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną złożył pełnomocnik Syndyka Masy Upadłości [...] "[...]" S.A. w Upadłości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącego, w tym koszty zastępstwa procesowego.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1) naruszenie art. 49 k.c. poprzez jego błędne zastosowanie i niewłaściwą interpretację polegająca na przyjęciu, że przepis ten stanowi samoistną podstawę materialnoprawną przejścia urządzeń energetycznych na własność przedsiębiorstwa energetycznego, przez sam fakt fizycznego przyłączenia tych urządzeń do sieci przedsiębiorstwa energetycznego, zamiast przyjęcia że przepis ten stwarza jedynie potencjalną możliwość by urządzenia te mogły stać się własnością przedsiębiorstwa energetycznego wbrew zasadzie superficies solo cedit, a także poprzez przyjęcie, iż w omawianej sytuacji doszło do przejścia własności urządzeń – stacji transformatorowej na własność [...] S.A.,

2) naruszenie art. 48 i 191 k.c., poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, że stacja transformatorowa pomimo fizycznego związania z gruntem nie stanowi własności podmiotu, który jest wieczystym użytkownikiem gruntu, lecz stanowi własność przedsiębiorstwa energetycznego,

3) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 1 § 1 i 2 ustawy prawo o ustroju sądów administracyjnych, poprzez czynienie własnych ustaleń co do istnienia przesłanek stwierdzających przejście prawa własności na [...] S.A. zamiast zbadania czy organy administracji nie przekroczyły zasady swobodnej oceny dowodów ustalając , iż prawo własności stacji transformatorowej przeszło na [...] S.A., co w konsekwencji spowodowało wydanie wyroku oddalającego skargę zamiast uchylenia zaskarżonej decyzji do ponownego rozpoznania,

4) naruszenie art. 143 k.c. poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie polegającą na przyjęciu, iż budynek stacji transformatorowej stanowi oddzielny od gruntu przedmiot własności, w sytuacji, gdy właściwe zastosowanie tego przepisu prowadzi do wniosku, iż każdy budynek lub budowla trwałe związana z gruntem stanowią co do zasady własność właściciela gruntu lub użytkownika wieczystego, a tym samym naruszenie art. 1 i 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie,

5) naruszenie art. 106 § 3 i § 5 i 133 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 232 i 233 § 1 k.p.c., poprzez bezpodstawne przyjęcie, że prawidłowe są ustalenia organu administracyjnego w zakresie istnienia dowodów potwierdzających prawo własności stacji transformatorowej na rzecz [...] S.A.,

6) naruszenie art. 125 § 1 ust. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego niezastosowanie, a przez to niewydanie postanowienia o zawieszeniu postępowania w związku z faktem, iż rozstrzygnięcie sprawy własności przedmiotowej stacji trafo zależy od wyniku takiego postępowania przed sądem cywilnym,

7) naruszenie art. 141 § 4 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nieodniesienie się w sposób konkretny do zarzutów zawartych w skardze, w szczególności nie ustosunkowanie się do zarzutu naruszenia art. 107 § 1 kpa, art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 100 k.p.a.,

8) naruszenie art. 1 i 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez uznanie za prawidłowe ustalenie w drodze decyzji administracyjnej, iż budynek stacji transformatorowej znajdujący się na działce nr [...], karta mapy 12, obręb K. - Śródmieście, przy ul. [...]/[...], dla której prowadzona jest księga wieczysta KW [...], stanowi własność [...] S.A., w sytuacji gdy ustalenie takie zgodnie z art. 1, 140 kodeksu cywilnego oraz art. 1 k.p.c. powinno się odbyć na drodze cywilnoprawnej, a ponadto poprzez uznanie, iż sąd bada tylko i wyłącznie prawidłowość wydania określonej decyzji, a nie bada czy istniała podstawa materialnoprawna do wydania takiej decyzji,

9) naruszenie art. 1 i 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez uznanie że organy administracyjne są uprawnione do rozstrzygania spornej kwestii prawa własności spornego budynku stacji transformatorowej, co w konsekwencji powoduje rozstrzygnięcie sprawy cywilnoprawnej na drodze administracyjnej,

10) naruszenie art. 1 i 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny za prawidłowe niewskazanie materialnej podstawy prawnej do wydania decyzji przez Wojewodę Śląskiego oraz nieprecyzyjne wskazanie przez Ministra Budownictwa w jakiej części decyzja Wojewody Śląskiego jest uchylona i w jakiej części odmówiono stwierdzenia nabycia własności budynku, a tym samym naruszenie art. 1 i 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że art. 49 k.c. stwarza jedynie potencjalny wyjątek od zasady superficies solo cedit, wynikającej z art. 48 i 191 k.c., jednak przepis ten nie normuje kwestii przejścia własności wymienionych w nim urządzeń na rzecz przedsiębiorstwa energetycznego. Zaznaczono, że prawidłowość tej wykładni potwierdzona jest w nauce prawa, znajduje też potwierdzenie w treści art. 7 ust. 2 prawa energetycznego oraz przepisach wykonawczych do tej ustawy. Zdaniem skarżącego, pogląd, że przejście praw własności do urządzeń, o których mowa w art. 49 k.c., związane jest wyłącznie z faktem przyłączenia tych urządzeń do sieci przedsiębiorstwa energetycznego nie jest prawidłowy.

W związku z tym wskazano, że stosując art. 48 i 191 k.c. należy uznać, że prawo własności stacji transformatorowej będącej przedmiotem sporu w niniejszej sprawie przysługuje wieczystemu użytkownikowi gruntu, to jest [...] S.A. w upadłości. Autor skargi kasacyjnej podkreślił, że przedmiotowa stacja wybudowana została przez poprzednika prawnego skarżącego na gruncie znajdującym się w jego dyspozycji, zatem powinna być w pełni zastosowana zasada superficies solo cedit. Zdaniem skarżącego, Sąd nie miał podstaw do uznania , że organ administracyjny dysponował dowodami potwierdzającymi przejście prawa własności stacji transformatorowej na [...] S.A.

Podniesiono, że zagadnienie własności rzeczy i praw, a w szczególności spór pomiędzy dwoma osobami w kwestii własności konkretnej rzeczy zgodnie z treścią art. 1, art. 140 k.c. i art. 1 oraz 189 k.p.c. może być rozstrzygany wyłącznie przed sądami powszechnymi i tylko jako spór cywilnoprawny. Natomiast przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, a zwłaszcza art. 200 tej ustawy nie stanowią podstawy kompetencyjnej dla organów administracyjnych do orzekania, w szczególności wbrew zasadzie wynikającej z art.. 46 § 1 k.c., czy dany budynek stale związany z gruntem stanowi bądź nie stanowi własności właściciela bądź użytkownika wieczystego samego gruntu. W związku z tym wskazano, że wyłącznie w przypadku legitymowania się przez [...] S.A. prawomocnym wyrokiem potwierdzającym, iż budynek stacji transformatorowej przy ul. [...] stanowi własność [...] S.A., dawałby podstawę organom administracyjnym do odmowy stwierdzenia nabycia własności tego budynku przez poprzednika prawnego skarżącego.

Skarżący kasacyjnie zwrócił uwagę, że Sąd pierwszej instancji błędnie zastosował rozszerzającą interpretację art. 49 k.c., stosując wprost normę zawartą w tym przepisie odnośnie użytkowania wieczystego, pomijając iż art. 49 stanowi normę ogólną, która stoi w sprzeczności z przepisami dotyczącymi użytkowania wieczystego. Tym samym art. 235 k.c. będąc normą szczególną w stosunku do ogólnej z art. 49 k.c., ma pierwszeństwo w zastosowaniu. Tak więc brak stwierdzenia prawa własności [...] [...] S.A. w stosunku do stacji transformatorowej stanowi naruszenie art. 235 k.c.

W dalszej części uzasadnienia skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd pierwszej instancji nie dokonał oceny zasad ustalania stanu faktycznego w postępowaniu administracyjnym. Uzasadnienie Sądu, zdaniem Syndyka, bazuje na przyjęciu , że ustalenia faktyczne organów administracyjnych są prawidłowe, w związku z czym decyzja administracyjna jest poprawna, co prowadzi do naruszenia art. 141 § 4 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Podniesiono, że w niniejszej sprawie Sąd nie miał możliwości wyrokowania merytorycznego, gdyż fakty ustalone w postępowaniu administracyjnym nie stwarzały ku temu podstaw. Wskazano, że Sąd powinien zwrócić uwagę, iż wpis w księdze inwentarzowej nie jest dowodem potwierdzającym prawo własności, ma on bowiem charakter wtórny, przedsiębiorca dokonując takiego wpisu w księgach powinien opierać się na zdarzeniach, które stanowią dowód przejścia określonych praw na przedsiębiorcę. Natomiast w niniejszej sprawie w postępowaniu administracyjnym nie zgromadzono nawet protokołu przekazania w/w stacji transformatorowej do [...] S.A za darmo przez skarżącego.

Skarżący kasacyjnie wskazał, że Sąd pierwszej instancji wydając zaskarżone orzeczenie nie przeprowadził postępowania dowodowego w zakresie stwierdzenia, czy stacja transformatorowa stanowi urządzenie w rozumieniu art. 49 k.c.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 powołanej powyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 wskazanej ustawy, skarga kasacyjna może być oparta na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skuteczne natomiast zakwestionowanie prawidłowości sprawowanej kontroli przez sąd administracyjny pierwszej instancji jest możliwe w przypadku wskazania przepisów prawa, które naruszył sąd, a następnie powiązanie zarzutów z nimi związanych z odpowiednimi normami prawa procesowego bądź materialnego, które wadliwie zastosowano w postępowaniu administracyjnym, a nadto wykazanie, że mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wskazać w tym miejscu należy, że celem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest ustalenie istnienia, bądź braku istnienia przesłanek wskazujących na to, że kontrolowana w tym postępowaniu decyzja dotknięta jest wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Warto w tym miejscu przypomnieć, iż organ wszczynający postępowanie w sprawie nieważności decyzji, uruchamia postępowanie w nowej sprawie, nigdy zaś nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej w kwestionowanej decyzji. Skoro zatem istotą postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji jest ustalenie, czy zachodzi którakolwiek z przesłanek nieważności, nie zaś merytoryczna kontrola podjętego w postępowaniu zwykłym rozstrzygnięcia, również Sąd pierwszej instancji nie może prowadzić postępowania zmierzającego do skontrolowania legalności merytorycznej kontrolowanej w trybie nadzorczym decyzji, a jedynie winien ocenić, czy organy obu instancji prawidłowo przyjęły, iż w sprawie wystąpiły bądź nie wystąpiły przesłanki wymienione w art. 156 § 1 k.p.a.

W związku z tym stwierdzić należy, iż podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty mogą być rozważane jedynie w zakresie, który nie dotyczy meritum sprawy administracyjnej, a jedynie oceny, czy zachodzi przesłanka nieważności wskazana w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Jednak, aby móc przystąpić do badania, czy w danej sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa, o którym stanowi wskazany wyżej przepis, to w pierwszej kolejności należy zbadać, czy ustalony został bezsporny stan faktyczny.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej organ drugiej instancji, który zobowiązany był do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, dokonał należytego ustalenia stanu faktycznego. W związku z tym uznać należy, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi kasacyjnej o naruszeniu w zaskarżonym wyroku art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 1 § 1 i 2 ustawy prawo o ustroju sądów administracyjnych. Brzmienie bowiem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c nie pozostawia w zasadzie wątpliwości co do tego, że obejmuje on wyłącznie przypadki, w których gdyby nie naruszono przepisów prawa, to najprawdopodobniej zapadłaby decyzja o innej treści. Można zatem zarzucić Sądowi pierwszej instancji naruszenie wyżej wymienionego przepisu tylko wówczas, gdy Sąd ten stwierdził naruszenie przepisów prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mimo to Sąd ten nie spełnił dyspozycji normy prawnej i nie uchylił zaskarżonej decyzji. Jeśli zatem z wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji nie dopatrzył się naruszenia przepisów, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to uznać należy, że rozstrzygnięcie jest zgodne z dyspozycją stosowanej przez Sąd pierwszej instancji normy prawnej.

Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się także naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten stanowi, że "uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy i zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko pozostałych stron, podstawę rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie (...)". Pisemne motywy zaskarżonego wyroku zawierają te elementy. Fakt, iż skarżący nie podziela wyrażonego tam stanowiska nie dowodzi, że uzasadnienie zostało skonstruowane wadliwie i z naruszeniem powołanego przepisu.

Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł także podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 125 § 1 ust. 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podkreślić bowiem należy, że dla sądu kwestią wstępną jest wyłącznie takie zagadnienie, którego rozstrzygnięcie jest niezbędne dla sformułowania wypowiedzi, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem. Nie uzasadniają zatem zawieszenia postępowania względy ekonomii procesowej, stąd nie ma podstaw do zawieszenia postępowania, jeśli sąd samodzielnie jest w stanie dokonać ustaleń koniecznych do rozstrzygnięcia sprawy.

Wskazać w tym miejscu należy, że art. 106 § 3 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie służy do zwalczania ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza. Stosownie do treści tego przepisu, przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów jest możliwe, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, przy czym obie te przesłanki muszą być spełnione łącznie, a dopuszczenie takiego dowodu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu. W związku z tym nieprzeprowadzeniem takiego dowodu nie może być uznane, jako istotne naruszenie prawa procesowego mające wpływ na wynik sprawy. Za nietrafny uznać należy zatem zarzut naruszenia art. 106 § 3 i § 5 w związku z art. 133, a także art. 1 i art. 3 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Odnosząc cię do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny pragnie wskazać, że zgodnie z art. 49 k.c. urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania wody, pary, gazu, prądu elektrycznego oraz inne urządzenia podobne, nie należą do części składowych gruntu lub budynku, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa lub zakładu. Zauważyć w tym miejscu należy, że odnośnie pojęcia "urządzenia" wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 czerwca 2004 r., sygn. akt II CK 359/2003 stwierdzając, że trwałe, fizyczne i funkcjonalne połączenie konstrukcji ścian, dachu i podłoża z instalacjami energetycznymi przeznaczonymi do doprowadzania, przetwarzania i rozdzielania prądu elektrycznego przesądza o tym, że zarówno budynek, jak i instalacje energetyczne należy uznać za części składowe całości w postaci rzeczy złożonej (art. 47 § 2 k.c.) i że dopiero ta całość wyczerpuje treść pojęcia "urządzenie". Po rozłączeniu sama instalacja ani sam budynek nie mogłyby funkcjonować jako stacja transformatorowa. Funkcja jaką mogły spełniać obydwa elementy tylko w zespoleniu oraz cel gospodarczy, dla osiągnięcia którego zostały one skonstruowane, wykluczają możliwość traktowania jako urządzenie w rozumieniu art. 49 k.c. tylko instalacji wewnątrz budynku. Tak skonstruowane urządzenie, w niniejszej sprawie właśnie stacja transformatorowa, jest urządzeniem służącym do doprowadzania prądu w rozumieniu art. 49 k.c. i wchodzi w skład przedsiębiorstwa energetycznego (por. wyrok SN z 18 czerwca 2004 r. II CK 259/2003).

Podkreślić trzeba, że w orzecznictwie przyjęte zostało, iż końcowe zastrzeżenie art. 49 k.c., uzależniające zastosowanie tego przepisu od przesłanki, aby objęte nim urządzenia wchodziły w skład przedsiębiorstwa lub zakładu, jest kwestią faktu. Przesłanka ta jest spełniona z chwilą podłączenia wymienionych w art. 49 k.c. urządzeń do sieci należącej do przedsiębiorstwa lub zakładu. W rezultacie urządzenia te przestają być częścią składową nieruchomości, na której zostały zbudowane i nie stanowią na podstawie art. 191 k.c. własności właściciela tej nieruchomości. Z chwilą bowiem połączenia ich w sposób trwały z przedsiębiorstwem w taki sposób, że nie mogą być od niego odłączone bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości lub przedmiotu odłączonego (art. 47 § 2 i § 3 k.c.), stają się częścią składową tego przedsiębiorstwa. W kwestii tej wypowiadał się już Naczelny Sąd Administracyjny między innymi w wyroku z dnia 7 października 1999 r., sygn. akt I SA 2082/98, w którym Sąd ten stwierdził, że przesłanka, o której mowa w końcowej części art. 49 k.c. jest spełniona z chwilą podłączenia urządzeń do sieci należącej do przedsiębiorstwa lub zakładu, a w rezultacie tego podłączenia urządzenie to przestaje być częścią składową nieruchomości, na której zostało zbudowane i nie stanowi, na podstawie art. 191 k.c., własności tej nieruchomości. Z chwilą bowiem tego podłączenia urządzenia stają się częścią składową przedsiębiorstwa lub zakładu, do którego zostały podłączone.

Wskazać należy, że w niniejszej sprawie "stacja trafo" została podłączona do sieci energetycznej należącej do [...] G., poprzednika prawnego [...] S.A. w G., który to fakt podłączenia urządzenia jako całości (budynku i znajdujących się w nim instalacji energetycznych) powoduje, że przestaje ono należeć do części składowej gruntu i nie stanowi własności, z mocy art. 191 k.c., w tym wypadku podmiotu, któremu służy prawo użytkowania wieczystego do nieruchomości, na której urządzenie - stacja trafo - się znajduje.

Za Sądem pierwszej instancji należy więc uznać, że skoro w dniu 5 grudnia 1990 r. budynek stacji trafo nie stanowił części składowej gruntu Skarbu Państwa, to nie mógł być objęty uwłaszczeniem na rzecz Przedsiębiorstwa Państwowego [...] "[...]" w K. na podstawie art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W związku z tym stwierdzenie nabycia przez tę Hutę budynku mieszczącego stację trafo rażąco narusza wskazany przepis, w związku z czym nie można stwierdzić, że zaskarżona do Sądu pierwszej instancji decyzja Ministra Budownictwa narusza art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., co zasadnie podkreślił Sąd pierwszej instancji.

W związku z tym uznać należy, że zaskarżony wyrok nie narusza przepisów obowiązującego prawa, a zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji.