Wyrok Sądu Najwyższego, sygn. akt III RN 128/98
Sąd Najwyższy
Data orzeczenia: 1999-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 620  Ochrona zdrowia, w tym sprawy dotyczące chorób zawodowych, zakładów opieki zdrowotnej, uzdrowisk, zawodu lekarza, pielęg
Powołane przepisy: article: par. 1 ust. 1
journal: Dz.U. 1983 nr 65 poz. 294
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych.

SENTENCJA

Sąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy ze skargi Włodzimierza M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia 24 listopada 1997 r., (...) w przedmiocie choroby zawodowej na skutek rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 kwietnia 1998 r. I SA 2123/97

uchyla zaskarżony wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego i uchyla zaskarżoną decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia 24 listopada 1997 r.


UZASADNIENIE

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W. decyzją z dnia 24 listopada 1997 r. (...) utrzymał w mocy decyzję Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego w Dzielnicy W. z dnia 1 października 1997 r. o niestwierdzeniu u Włodzimierza M. choroby zawodowej narządu oddechowego i narządu słuchu. Rozstrzygając w ten sposób organy Inspekcji Sanitarnej oparły się w szczególności na orzeczeniach lekarskich -

Poradni Zawodowej Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Warszawie z dnia 28 października 1996 r. i Poradni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi z dnia 17 stycznia 1997 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w uzasadnieniu swej decyzji stwierdził, że Instytut Medycyny Pracy był poinformowany o fakcie narażenia Włodzimierza M. na pyły i hałas w warunkach pracy a pomimo to orzekł, że: "Stwierdzona obecnie rozpoczynająca się jawna niewydolność oddechowa ustalona po dziesięciu latach od ustania narażenia nie może być uznana za następstwo ekspozycji zawodowej na pył przemysłowy w latach 1973-1986.

Wielkość ubytku słuchu nie spełnia kryterium wymaganego do rozpoznania zawodowego uszkodzenia słuchu".

Po rozpoznaniu skargi Włodzimierza M. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 1 kwietnia 1998 r. skargę oddalił. Podstawę tego wyroku stanowi ustalenie, że postępowanie orzeczniczo-lekarskie zostało przeprowadzone zgodnie z wymogami określonymi w par. 7 ust. 1 i par. 9 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych /Dz.U. nr 65 poz. 294 ze zm./ a zaskarżona decyzja opiera się na orzeczeniach lekarskich właściwych jednostek organizacyjnych, powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych.

Powyższemu wyrokowi Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego w rewizji nadzwyczajnej zarzucił naruszenie art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz powołanego wyżej par. 9 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych i pkt 3 i 15 Wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do tego rozporządzenia. Według Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego każda z dwóch przedmiotowych chorób Włodzimierza M. powinna uzyskać prawna kwalifikację choroby zawodowej. Jeżeli bowiem zainteresowany w środowisku pracy poddany był działaniom zagrożeń zawodowych a z powodu nieżytu oskrzeli uznany został w 1986 r. za inwalidę III grupy to wynika stad, że jego zachorowanie uzasadniało już wówczas stwierdzenie inwalidztwa z tytułu choroby zawodowej. W związku z tym zainteresowany powinien cały czas pobierać rentę inwalidzka na podstawie ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Jeżeli zaś chodzi o stwierdzony u Włodzimierza M. ubytek słuchu to - zdaniem wnoszącego rewizję nadzwyczajną - zaskarżona decyzja wadliwie została oparta na wytycznych Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej jakoby podstawę zakwalifikowania ubytku słuchu jako choroby zawodowej stanowił ubytek słuchu o wielkości co najmniej 30 dB w uchu lepiej słyszącym. Tymczasem obowiązujące przepisy nie ograniczają prawa do jednorazowego odszkodowania z tytułu choroby zawodowej od minimalnego poziomu doznanego uszczerbku na zdrowiu ani od stwierdzenia inwalidztwa.

Rewizja nadzwyczajna zawiera wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz poprzedzającej ją decyzji Państwowego Inspektora Sanitarnego w Warszawie i nadanie nieżytowi oskrzeli oraz uszkodzenia słuchu Włodzimierza M. charakteru prawnego choroby zawodowej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje;

Zasadny jest zarzut rewizji nadzwyczajnej naruszenia par. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych w związku z pkt 15 Wykazu chorób zawodowych, będącego załącznikiem do tego rozporządzenia.

Stosownie do tych przepisów choroba zawodowa jest między innymi:

"Uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu" - jeżeli zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Z tak określona definicja choroby zawodowej pozostaje w oczywistej sprzeczności orzeczenie Poradni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi z dnia 17 stycznia 1997 r., w którym w części dotyczącej rozpoznania choroby stwierdzono u Włodzimierza M. między innymi: "obustronny ubytek słuchu typu odbiorczego szczególnie ucha lewego" natomiast w części określającej wnioski wyrażono ocenę, że: "wielkość ubytku słuchu nie spełnia kryterium wymaganego do rozpoznania zawodowego uszkodzenia słuchu". Powyższy wniosek jest wadliwy skoro przeszkodę w zakwalifikowaniu stwierdzonego uszkodzenia słuchu upatruje w bliżej nieokreślonym kryterium wielkości ubytku słuchu, chociaż - jak to wyżej przedstawiono - prawna definicja przedmiotowej choroby zawodowej nie zawiera takiego ograniczenia. Wadliwy wniosek" orzeczenia lekarskiego został bezkrytycznie przyjęty w zaskarżonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, a z kolei NSA bezpodstawnie uznał tę decyzję za zgodna z prawem ograniczając się do stwierdzenia jej formalnej zgodności z orzeczeniami lekarskimi pomijając natomiast to, że pozostaje ona w sprzeczności ze wskazanymi przepisami prawa materialnego.

Sąd Najwyższy podziela wyrażona w uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej ocenę co do tego, że w konsekwencji sprzecznego z prawem rozstrzygnięcia zainteresowany pozbawiony został możliwości uzyskania odszkodowania z tytułu choroby zawodowej. W tym zakresie skoro podstawa rewizji nadzwyczajnej została wykazana Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok NSA oraz zaskarżona decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. zgodnie z odpowiednio zastosowanymi przepisami art. 393[13] par. 1 Kpc i art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ w związku z art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego (...) /Dz.U. nr 43 poz. 189 ze zm./.

Jeżeli natomiast chodzi o podniesiony w rewizji nadzwyczajnej zarzut naruszenia pkt 3 Wykazu chorób zawodowych, to zarzut ten nie został wykazany. Stosownie bowiem do tego przepisu /w związku z par. 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych/ chorobę zawodowa stanowią: "przewlekle choroby oskrzeli wywołane działaniem substancji powodujących napadowe stany spastyczne oskrzeli i choroby płuc przebiegające z odczynami zapalno-wytwórczymi w płucach np. dychawica oskrzelową, byssinoza, beryloza". Nie jest sprzeczna z tak określona definicja choroby zawodowej decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego oparta w tym zakresie na ustaleniu, że stwierdzona obecnie rozpoczynająca się jawna niewydolność oddechowa ustalona została po dziesięciu latach od ustania narażenia i nie stanowi następstwa ekspozycji zawodowej na pył przemysłowy w latach 1973-1986.

Ewentualna wadliwość tej podstawy faktycznej zaskarżonej decyzji i wyroku NSA nie podlegała rozpoznaniu przez Sąd Najwyższy wobec braku odpowiedniej podstawy rewizji nadzwyczajnej, w której nie zarzucono naruszenia przepisów postępowania /art. 393[11] Kpc stosowany odpowiednio w związku z powołanym wyżej art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego/.