Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1316/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2023-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 41 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 2268
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Ewa Partyka Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa WSA Paweł Zaborniak /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi M. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 15 września 2022 r.nr SKO.4111/82/2022 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego - skargę oddala –


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi MH (dalej: "Skarżącej") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "Kolegium", "Organ odwoławczy" lub "Organ II instancji") z 15 września 2022 r. nr SKO.4110/82/2022, wydana w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego.

Z uzasadnienia skargi oraz nadesłanych akt sprawy wynika, że wnioskiem z 1 czerwca 2022 r. Skarżąca zwróciła się do Prezydenta Miasta [...] (dalej: "Prezydent" lub "Organ I instancji") o przyznanie specjalnego zasiłku celowego na pokrycie kosztów wkładu koronowo-korzeniowego oraz korony akrylowej w łącznej kwocie 500 zł.

Decyzją z 1 lipca 2022 r. nr PŚD-R.5011.7240.2022.12255 Prezydent Miasta [...] odmówił przyznania Skarżącej wnioskowanego specjalnego zasiłku celowego.

Organ I instancji podał, że Skarżąca zamieszkuje samotnie, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie pracuje i z uwagi na stan zdrowia przebywa pod stałą opieką lekarską. Skarżąca otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 1 597,48 zł oraz posiada przyznany dodatek mieszkaniowy w wysokości 147,33 zł. Z przysługującej emerytury egzekwowane są należności niealimentacyjne w wysokości 438,86 zł, związane ze spłatą zaciągniętych kredytów. Prezydent podniósł, że Skarżąca przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, określone art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 2268 z późn. zm.) – dalej: "u.p.s.", na kwotę 776 zł. Ponadto w ocenie Organu I instancji, w realiach opisywanej sprawy nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art.. 41 u.p.s., przemawiający za koniecznością uwzględnienia zgłoszonego żądania. Skarżąca posiada bowiem stałe źródła dochodów oraz prawo do korzystania z bezpłatnych świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Skoro zabieg, którego sfinansowania domaga się Skarżąca nie został wskazany w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 6 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia stomatologicznego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 2148 z późn. zm.), to zgłoszoną potrzebę uznać należało za ponadstandardową, która nie może zostać sfinansowana w drodze świadczeń przyznanych w ramach pomocy społecznej.

Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącej, decyzją z 15 września 2022 r. nr SKO.4110/82/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie uchyliło opisaną wyżej decyzję Prezydenta Miasta [...] i jednocześnie przyznało skarżącej specjalny zasiłek celowy w kwocie 350 zł na pokrycie kosztów wkładu koronowo – korzeniowego oraz korony akrylowej.

Organ odwoławczy podał, że wobec przekroczenia kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, skarżącej nie mógł zostać przyznany zasiłek celowy na podstawie art. 39 u.p.s. Niemniej w ocenie Kolegium sytuacja materialno – bytowa skarżącej uzasadnia przyznanie jej specjalnego zasiłku celowego w kwocie 350 zł, tj. w kwocie adekwatnej i warunkującej możliwość istotnej partycypacji w realizacji usługi zdrowotnej, również przy zaangażowaniu środków własnych Skarżącej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, MH wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżąca zarzuciła organom administracji opieszałość w załatwieniu sprawy oraz podniosła, że jej wniosek winien zostać uwzględniony w całości.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

Skarżąca w piśmie procesowym z dnia 4 stycznia 2023 r. dostarczyła do Sądu pięć faktur przedstawiających jej wydatki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jako oczywiście niezasadna, została przez Sąd w całości oddalona.

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329; zwana dalej w skrócie P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Jednocześnie w ramach prowadzonej kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Sądowa kontrola przedmiotu skargi nie wykazała jakichkolwiek naruszeń przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego, które mogłyby stanowić argument za uznaniem zarzutów skarżącej strony. Stan faktyczny sprawy został ustalony zgodnie z wymogami zasady prawdy materialnej tj. przepisami art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., dzięki czemu mógł stanowić oparcie dla ustaleń faktycznych Sądu – art. 133 § 1 P.p.s.a. Przekazane do WSA akta sprawy dostatecznie przedstawiają konieczne do zastosowania przepisów prawa materialnego okoliczności faktyczne, nie wymagając tym samym przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a.

Przedmiotem swej skargi MH uczyniła decyzję SKO o uchyleniu decyzji Prezydenta Miasta [...]o odmowie przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego specjalnego na pokrycie kosztów wkładu koronowo – korzeniowego oraz korony akrylowej i o jednoczesnym przyznaniu wnioskodawczyni specjalnego zasiłku celowego w kwocie 350 zł z przeznaczeniem na pokrycie kosztów wkładu koronowo – korzeniowego oraz korony akrylowej. Decyzja SKO ma charakter reformatoryjny oparty na regulacji procesowej wyrażonej w art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.

Odpowiadając na zarzuty skargi należy wyjaśnić stronie, że przedmiotem jej skargi była decyzja Organ II instancji. W jej treści skarżąca domagała się w sposób wyraźny uchylenia przez Sąd decyzji SKO. Zatem w tym postępowaniu nie mogły w jakimkolwiek stopniu ważyć o wyniku sądowej kontroli kwestie dotyczące bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania, czyli kwestie zachowania przez orzekające w sprawie organy zasady szybkości i prostoty postępowania jaką statuuje art. 12 § 1 K.p.a. Naruszenie prawa strony do prowadzenia postępowania w sposób zgodny z tą zasadą może być badane, jednakże za pomocą innych środków zaskarżenia niż odwołanie w administracyjnym toku instancji czy skarga do WSA na decyzję administracyjną.

Do uwzględnienia skargi nie mogły też doprowadzić twierdzenia podkreślające omyłki pisarskie dotyczące użycia przez Organ niewłaściwego imienia skarżącej "T.". Tego rodzaju błędy mają charakter oczywistych omyłek pisarskich, czyli błędów które nie mają jakiegokolwiek negatywnego wpływu na wynik sprawy. Sąd zauważa, że treść decyzji SKO nie nasuwa wątpliwości co do danych pozwalających zidentyfikować adresata aktu, tym bardziej że w rozstrzygnięciu decyzji Kolegium użyło poprawnego imienia i nazwiska Skarżącej. Sąd wyjaśnia, że o uwzględnieniu skargi wniesionej na decyzję lub postanowienia organu administracji mogą zadecydować tylko określone w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c P.p.s.a. wadliwości prawne, do których nie należą oczywiste omyłki pisarskie i rachunkowe.

SKO pozytywnie dla strony rozstrzygając o zasadności odwołania nie naruszyło przepisów materialnoprawnych regulujących przesłanki przyznania zasiłku celowego specjalnego. Kolegium korzystnie dla strony zadecydowało o częściowym uwzględnieniu złożonego odwołania, decydując o przyznaniu wnioskodawczyni pomocy pieniężnej w kwocie pokrywającej większą część wydatków na usługi dentystyczne. SKO uchylając decyzję Prezydenta przyznało bowiem skarżącej zasiłek w kwocie 350 zł, czyli ponad połowę określonej we wniosku potrzeby finansowej – 500 zł. W sposób przekonujący i znajdujący pokrycie w materiale dowodowym wyjaśniono stronie, że przyznana kwota zasiłku wypełni deklarowany brak środków pieniężnych, dając możliwość zaspokojenia niezbędnej potrzeby w zakresie ochrony zdrowia.

WSA za Organem przyjął za zasadne, iż kwota zasiłku jest adekwatna zarówno wobec zgłoszonej potrzeby bytowej oraz ustalonych możliwości majątkowych wnioskodawczyni. Należy przypomnieć, że skarżąca posiada dochody miesięczne przekraczające ustaloną w ustawie granicę kryterium dochodowego. Jej zdolność majątkowa określona według Organu I instancji w skali miesięcznej na łączną kwotę 1744,81 zł, dwukrotnie wykracza poza limit dochodów, o jakim mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., tj. kwotę 776 zł (kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej). Dlatego SKO ma rację pisząc o możliwości partycypowania świadczeniobiorczyni w kosztach leczenia dentystycznego. Oceniając wywód prawny SKO należało mieć na uwadze podstawową zasadę pomocy społecznej jaką jest subsydiarność. W myśl jej ustawowych postanowień pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 u.p.s.). Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.s.). Ponadto, osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej (art. 4 u.p.s.). Mocą tych regulacji osoba zgłaszająca się o pomoc społecznej zobowiązana jest przede wszystkim, czyli w pierwszej kolejności, wykorzystywać własne środki, możliwości i uprawnienia do przezwyciężania sytuacji, w której się znalazła.

WSA zauważa na podstawie przekazanych akt, iż skarżąca jest objęta pomocą ośrodka pomocy społecznej, bowiem na mocy decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 1 lipca 2022 r. otrzymała specjalny zasiłek celowy na zakup indywidulanych wkładek ortopedycznych w kwocie 320 zł. Strona mając stałe dochody, otrzymując dodatek mieszkaniowy, korzystając ze świadczeń z pomocy społecznej, może choćby częściowo pokryć pozostałą należność za usługę dentystyczną. Nie narusza to słusznego interesu strony a jednocześnie odpowiada potrzebom interesu społecznego (publicznego) o jakim mowa w art. 7 § 1 K.p.a.

WSA nie dostrzegł w działaniach orzeczniczych Kolegium naruszenia granic uznania administracyjnego, czyli konstrukcji prawnej na której oparty jest specjalny zasiłek celowy. W myśl zastosowanego przez SKO art. 41 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Użycie konstrukcji uznania administracyjnego w art. 41 ust. 1 u.p.s. oznacza, że nawet w sytuacji spełnienia przez wnioskodawcę warunków do otrzymania pomocy organ nie jest zobligowany do jej przyznania. W tej sprawie SKO wyjaśniło przekonująco motywy częściowego uwzględnienia złożonego wniosku.

Oceniając zaś zarzuty dotyczące nieprawidłowego określenia dochodów strony wskazać należało w oparciu o przedstawione wyliczenia Organu I instancji, iż łączne dochody skarżącej nie mieszczą się w ustawowych granicach kryterium dochodowego uprawniających do uzyskania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Analiza treści art. 8 ust. 3 u.p.s. prowadzi do kluczowego w tej kwestii wniosku, że na gruncie ustawy o pomocy społecznej pod pojęciem dochodu należy rozumieć wszystkie przychody bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, z wyłączeniem odliczeń i pomniejszeń enumeratywnie wymienionych w przepisach, a przede wszystkim w art. 8 ust. 4 u.p.s. W art. 8 ust. 4 pkt 1 - 20 u.p.s. określono w sposób enumeratywny zamknięty katalog wyłączeń od dochodu. Dlatego niewymienione w jego punktach koszty życia wnioskodawczyni nie będą w procesie ustalania prawdy obiektywnej podlegać odliczeniom od dochodu, jakim winny kierować się organy pomocy społecznej. Dlatego strona nie może liczyć na odliczenie od sumy jej łącznych dochodów, należności ściąganych przez komornika tytułem zaciągniętych w 2017 r. kredytów, bowiem tego rodzaju należności nie zostały wymienione w art. 8 ust. 4 u.p.s. Organ odwoławczy uznał sytuację życiową skarżącej za odpowiadającą szczególnym kwalifikacjom przyznania specjalnego zasiłku celowego z art. 41 ust. 1 pkt 1 u.p.s., co w pełni realizuje i chroni interes prawny skarżącej się strony. Wymaga podkreślenia, że w obszarze tej regulacji mieszczą się wyłącznie szczególnie uzasadnione przypadki, a więc takie które zdecydowanie wyróżniają pozycję wnioskodawcy względem innych podmiotów znajdujących się w trudnych sytuacjach życiowych.

Sąd działając poza granicami zarzutów skargi nie dostrzegł w działaniach procesowych SKO jakichkolwiek powodów do zastosowania kompetencji kasacyjnych – art. 145 § 1 i 2 P.p.s.a. Decyzja Kolegium, jako zgodna z przepisami procesowymi i materialnoprawnymi powinna zatem pozostać w obrocie prawnym i wywoływać określone w nich skutki.

Z wyłożonych względów Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a.