Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SAB/Wa 82/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
658
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Stwierdzono bezczynność postępowania i że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędziowie sędzia WSA Monika Kramek (spr.), sędzia WSA Andrzej Siwek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi M. K. w przedmiocie bezczynności Konsula Rzeczypospolitej Polskiej w L. I. zobowiązuje Konsula Rzeczypospolitej Polskiej w L. do odebrania zapewnienia spadkowego od M. K. w terminie 30 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; II. stwierdza, że bezczynność Konsula Rzeczypospolitej Polskiej w L. w nieodebraniu zapewnienia spadkowego od M. K. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. przyznaje od Konsula Rzeczypospolitej Polskiej w L. na rzecz M. K. sumę pieniężną w wysokości 500 (pięćset) złotych; IV. zasądza od Konsula Rzeczypospolitej Polskiej w L. na rzecz M. K. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M.K. (dalej: "skarżąca") jest bezczynność Konsula Rzeczypospolitej Polskiej w L. w sprawie, dotyczącej odebrania zapewnienia spadkowego. Przebieg sprawy przedstawia się następująco.

W dniu [...] września 2020 r. do Konsula Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej w L. wpłynęła odezwa Sądu Rejonowego dla W. w W. o udzielenie pomocy sądowej, poprzez odebranie od M.K. zapewnienia spadkowego w trybie art. 671 Kodeksu postępowania cywilnego, w tym o przesłuchanie skarżącej i uzyskanie odpowiedzi na pytania, wymienione w załączniku do odezwy.

Pismem z dnia [...] listopada 2020 r. Konsul poinformował skarżącą, o wpływie odezwy. Pouczył skarżącą, że w przypadku wyrażenia zgody na przesłuchanie, prosi o kontakt w celu uzgodnienia terminu przesłuchania, podkreślając sytuację epidemiczną w hrabstwie L. oraz brak możliwości realizacji osobistych przesłuchań z powodu ograniczeń sanitarnych.

W dniu [...]listopada 2020 r. drogą emailową skarżąca poinformowała Konsula o chęci ustalenia terminu przesłuchania w konsulacie. Tego samego dnia poinformowano skarżącą, że zostanie zawiadomiona, gdy w konsulacie będzie ponownie wprowadzona możliwość przesłuchań.

W dniu [...]listopada 2020 r. skarżąca zwróciła się do Konsula o przeprowadzenie czynności przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie ich na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W tym samym dniu Konsul poinformował skarżącą, że art. 26 Prawa konsularneego nie dopuszcza przesłuchania w drodze wideokonferencji w konsulacie. Poinformował jednocześnie skarżącą, że tzw. "ustawa covidowa" odnosi się do przesłuchań realizowanych bezpośrednio przez sądy, a nie na wniosek sądu przez konsulat.

W dniu [...]listopada 2020 r. pełnomocnik skarżącej zwrócił się do Konsula o odebranie zapewnienia spadkowego od skarżącej z wykorzystaniem przepisów prawa krajowego, umożliwiających dokonanie czynności na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, bądź też załatwienie sprawy w formie ustnej, telefonicznej lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Konsul, odpowiadając pełnomocnikowi skarżącej w tym samym dniu wskazał na art. 3 § 2 pkt 4 k.p.a. oraz art. 26 Prawa konsularnego podkreślając, że ustawa ta całościowo reguluje postępowania przez Konsulem. Jednocześnie organ poinformował, że w chwili obecnej wykonanie czynności przesłuchania w drodze wideokonferencji i tak nie byłoby możliwe z powodów technicznych tj. braku wyposażenia urzędów konsularnych w odpowiedni sprzęt.

W dniu [...] grudnia 2020 r. Konsul poinformował drogą emailową Sąd Rejonowy, że z uwagi na sytuację epidemiczną w hrabstwie L. oraz wprowadzone w urzędzie konsularnym restrykcje sanitarne nie było możliwe dotychczas przesłuchanie skarżącej.

Pismem z dnia [...] grudnia 2020 r. Konsul poinformował skarżącą o okolicznościach, o których poinformował jej pełnomocnika drogą mailową w dniu [...]listopada 2020 r.

Pismem z dnia [...]grudnia 2020 r. Konsul poinformował Sąd Rejonowy dla W. w W. o okolicznościach, o których informował w dniu [...] grudnia 2020 r. drogą emailową.

W dniu [...]stycznia 2021 r. skarżąca zwróciła się do Konsula z zapytaniem, o możliwość ustalenia terminu odebrania zapewnienia spadkowego. W odpowiedzi Konsul poinformował skarżącą, że nie może wskazać dokładnego terminu, z uwagi na sytuację epidemiologiczną.

Skarżąca w dniu [...]lutego 2021 r. ponowiła prośbę o informację, co do możliwości ustalenia terminu odebrania od skarżącej zapewnienia spadkowego. Odpowiadając skarżącej Konsul wyjaśnił, że w dalszym ciągu nie prowadzi osobistych przesłuchań w urzędzie i nie może wskazać przybliżonego terminu przesłuchania.

W dniu 15 marca 2021 r. drogą emailową do Konsulatu wpłynęła skarga M.K. na bezczynność Konsula w sprawie dotyczącej odebrania zapewnienia spadkowego.

W skardze z dnia 15 marca 2021 r. profesjonalny pełnomocnik wniósł o stwierdzenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że w postępowaniu przed Konsulem w sprawie przekazanej organowi w trybie pomocy prawnej przez Sąd Rejonowy dla W. w W. nastąpiła bezczynność, mająca miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wniesiono o zobowiązanie Konsula do szybkiego dokonania czynności, jak również o przyznanie od Konsula na rzecz skarżącej sumy pieniężnej do kwoty 4 000 zł, nie mniej jednak niż 2 000 zł, a także zasądzenie od Konsula na rzecz skarżącej kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej podniósł, że Konsul od samego początku wykazywał się bezczynnością w załatwieniu sprawy. Nie dopuszczał przeprowadzenia przesłuchania osobiście powołując się na sytuację epidemiczną w hrabstwie L., mimo że załatwiał sprawy paszportowe. Ponadto Konsul nie chciał również przeprowadzić sprawy w inny sposób opisany na stronie internetowej.

Pełnomocnik podniósł, że pomimo szczególnych możliwości prawnych, Konsul dopuszczał jedynie przeprowadzenie czynności osobiście, jednocześnie zbywając skarżącą. Wskazano, że bezczynność Konsula uniemożliwia od wielu miesięcy skarżącej uzyskanie postanowienia o stwierdzenie nabycia spadku, a co za tym idzie wyrządza jej szkodę majątkową.

Odpowiadając na skargę, podejmujący w postępowaniu czynności za Konsula Minister Spraw Zagranicznych wniósł o jej odrzucenie, względnie o jej oddalenie.

W pierwszej kolejności podniesiono, że sprawa, będąca przedmiotem skargi, nie należy do właściwości sadu administracyjnego. Przepisy art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. odnoszą się bowiem do kontroli działalności organu w zakresie niewydania aktu lub niedokonania czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z prawa administracyjnego. Organ może pozostawać w bezczynności jedynie w odniesieniu do tych aktów lub czynności, na podstawie których strona otrzymuje prawo lub na stronę zostaje nałożony obowiązek. W niniejszej sprawie Konsul działa na wniosek sądu powszechnego o udzielenie pomocy sądowej poprzez odebranie zapewnienia spadkowego i to sąd powszechny jest gospodarzem wniosku. Konsul wykonuje jedynie wąsko określoną czynność w ramach postępowania sądowego, wypełniając obowiązek wykonania odezwy wobec sądu, nie zaś wobec osoby, która jedynie bierze udział w przesłuchaniu. Skarżącej nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu przed Konsulem, a organ jest jedynie zobowiązany do przeprowadzenia czynności z jej udziałem na wniosek sądu powszechnego. Zaznaczono, że do postępowania z odezwy o udzielenie pomocy sądowej nie mogą mieć zastosowania przepisy dotyczące postępowania przed konsulem, znajdujące się w dziale III Prawa konsularnego. Wskazano, że działania Konsula realizującego odezwę o udzielenie pomocy sądowej nie polegają na wydaniu aktu lub dokonaniu czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z prawa administracyjnego, a Konsul nie działa w tym zakresie w oparciu o przepisy prawa administracyjnego.

Następnie profesjonalny pełnomocnik Ministra wskazał, że skarga, wniesiona drogą emailową, obarczona jest brakami formalnymi.

W dalszej kolejności podniesiono, że w przypadku uznania skargi jako dopuszczalnej, zasadne jest jej oddalenie. Powoływanie się bowiem na sytuację epidemiczną w hrabstwie L. nie może być utożsamiane ze zbywaniem skarżącej. Od wybuchu pandemii na tym terytorium obowiązywały z wieloma modyfikacjami restrykcje sanitarne zakazujące lub znacząco ograniczające funkcjonowanie wszelkich instytucji publicznych. W dniach [...]listopada 2020 r. oraz [...] grudnia 2020 r. wprowadzono, a kolejno zaostrzono nakazy pozostania w domach. Dopiero od [...]marca 2021 r. władze hrabstwa zliberalizowały zasady funkcjonowania przedsiębiorstw oraz instytucji publicznych. Organ zaznaczył, że wszystkie terminy dostępne dla interesantów w Konsulacie zostały przeznaczone na sprawy paszportowe. Zaznaczono że przesłuchania odbywają się w pomieszczeniu bez okien oraz pozbawionym wentylacji, a w Konsulacie brak jest rozwiązań, gwarantujących bezpieczeństwo osobom biorącym udział w przesłuchaniu. Z powyższych powodów ostatnie przesłuchanie w Konsulacie zrealizowane zostało w dniu [...]lutego 2020 r.

W dalszej części odpowiedzi na skargę Minister podkreślił, że skarżąca pozostaje w błędnym przekonaniu, że sprawa z odezwy o pomoc sądową jest realizowana na jej wniosek w ramach Prawa konsularnego. Tymczasem Konsul podejmuje czynność konsularną w oparciu o art. 26 Prawa konsularnego na wniosek tego sądu, a nie na wniosek uczestnika postępowania sądowego. Zaznaczono, że w niniejszej sprawie organ nie był związany określonym terminem na przeprowadzenie czynności, gdyż nie wynika on z przepisów prawa, ani nie został wyznaczony przez wnioskujący Sąd Rejonowy.

Minister za niezasadne uznał wnioski skarżącej o nałożenie sumy pieniężnej na Konsula oraz o stwierdzenie, że bezczynność w niniejszej sprawie miała rażący charakter.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skargę należało uwzględnić.

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że wniesiona w dniu 15 marca 2021 r. drogą emailową skarga M.K. obarczona była brakami formalnymi. Zostały one jednak uzupełnione przez profesjonalnego pełnomocnika skarżącej w terminie, wyznaczonym przez Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, poprzez podpisanie własnoręczne skargi przez pełnomocnika.

Tytułem wstępu należy wskazać, że bezczynność organu w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") ma miejsce wówczas, gdy w ustawowym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub co prawda prowadził postępowanie, ale nie zakończył go, mimo istnienia ustawowego obowiązku, wydaniem w przepisanym przez prawo terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, lub też nie podjął stosownej czynność. Skarga na bezczynność organu dopuszczalna jest niezależnie od powodów, dla których dany akt lub czynność nie zostały podjęte, w szczególności bez względu na to, czy przyczyna opieszałości jest zawiniona, czy też nie.

Wbrew stanowisku Konsula RP w L., zastępowanego w niniejszym postępowaniu przez Ministra Spraw Zagranicznych, Sąd uznał, że skarga należy do właściwości sądów administracyjnych. Zauważyć należy bowiem, że ustawą z dnia 9 listopada 2018 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 11) dodano do p.p.s.a. art. 13 § 2a, przyznający wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu, na którego obszarze właściwości ma siedzibę urząd obsługujący ministra właściwego do spraw zagranicznych, właściwość w rozpoznaniu skargi na działalność konsula. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że ustawą z dnia 9 listopada 2018 r. wprost wyłączono spod kognicji sądów administracyjnych wybrane sprawy z zakresu wydawania wiz (art. 5 § 4 p.p.s.a.).

Choć instytucja zapewnienia spadkowego uregulowana jest w art. 671 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego, to odebranie tego zapewnienia i przesłuchanie w tym trybie świadka, w ocenie Sądu, jest czynnością urzędową pozostającą w sferze administracji publicznej w zakresie, w jakim ma ona związek z wykonywaniem kompetencji Konsula na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. Prawo konsularne (Dz. U. z 2021 r., poz. 823), a przy tym dotyczy bezpośrednio uprawnień wynikających z przepisów prawa, wobec czego należy ją kwalifikować jako mieszczącą się w katalogu czynności podlegających zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W konsekwencji, ewentualna bezczynność konsula w zakresie uniemożliwiającym odebranie zapewnienia spadkowego może podlegać kontroli sądowej, sprawowanej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Mimo, że odebranie zapewnienia spadkowego jest instytucją prawa cywilnego formalnego, to działanie konsula obejmujące przyjęcie tego zapewnienia oraz zawartego w nim oświadczenia wraz z przesłuchaniem w charakterze świadka, kwalifikować należy jako czynności materialno-techniczne, a więc działania organu administracji, które będąc czynnościami faktycznymi, oparte są na wyraźnej podstawie art. 26 ust. 1 pkt 2 Prawa konsularnego i wywołują konkretne skutki prawne.

W powołanym art. 26 ust. 1 pkt 2 Prawa konsularnego przewidziano, że na wniosek sądu konsul przesłuchuje strony, uczestników postępowania, świadków i podejrzanych. Podkreślić należy, że przepis ten nakłada na konsula obowiązek przesłuchania i nie przewiduje możliwości uchylenia się od dokonania wnioskowanej przez sąd czynności. Możliwości takiej nie sposób również doszukać się w art. 35 Prawa konsularnego, przewidującym obowiązek Konsula odmowy wykonania czynności sprzecznej z prawem lub zasadami współżycia społecznego (ust. 1), a także możliwość odmowy wykonania czynności w określonych sytuacjach (ust. 2). W ocenie Sądu przepis art. 26 ust. 1 pkt 2 Prawa konsularnego stanowi w niniejszej sprawie dla skarżącej uprawnienie do odebrania przez Konsula zapewnienia spadkowego i przesłuchania skarżącej. Na ocenę tę nie ma wpływu okoliczność, że odezwa o udzielenie pomocy sądowej została wystosowana przez sąd powszechny. Zgodnie bowiem z art. 1134 k.p.c. sądy mogą występować do polskiego przedstawicielstwa dyplomatycznego lub urzędu konsularnego o przeprowadzenie dowodu lub o doręczenie pisma, jeżeli osoba mająca być przesłuchana lub odbiorca pisma jest obywatelem polskim przebywającym za granicą. Taka sytuacja zachodziła w rozpoznawanej sprawie.

Realizacja obowiązku, nałożona na Konsula mocą art. 26 ust. 1 pkt 2 Prawa konsularnego, wpływa w sposób wyraźny na sferę praw skarżącej i nie znajdujące uzasadnienia jest twierdzenie, że nie przysługuje skarżącej prawo kontroli sprawy wszczętej na jej wniosek dotyczący stwierdzenia nabycia spadku, w tym odebrania od niej zapewnienia spadkowego i przesłuchania jej.

Zaznaczyć należy, że art. 3 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256, dalej: k.p.a.") stanowi, że przepisów k.p.a. nie stosuje się do postępowania w sprawach należących do właściwości polskich przedstawicielstw dyplomatycznych i urzędów konsularnych. Postępowanie przed konsulem zostało natomiast kompleksowo uregulowane w dziale III Prawa konsularnego.

Stosownie do art. 51 Prawa konsularnego, konsul załatwię sprawę poprzez wykonanie czynności lub wydanie decyzji. Art. 58 ust. 1 tej ustawy nakłada na konsula obowiązek załatwienia sprawy be zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie trzydziestu dni od dnia wszczęcia postępowania. Z kolei ust. 2 powołanego przepisu stanowi, że o okolicznościach powodujących konieczność przedłużenia terminu załatwienia sprawy konsul zawiadamia stronę, wyznaczając nowy termin załatwienia sprawy.

Z przebiegu sprawy, dotyczącej odebrania przez Konsula zapewnienia spadkowego od skarżącej oraz przesłuchania jej, bezspornie wynika, że odezwa Sądu Rejonowego dla W. wpłynęła do Konsulatu w dniu [...]września 2020 r., natomiast w dniu 9 listopada 2020 r. organ informował skarżącą o potrzebie wyrażenia przez nią zgody na przesłuchanie oraz uzgodnienia terminu przesłuchania. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że od [...]listopada 2020 r. do [...]lutego 2021 r. Konsul korespondował ze skarżącą oraz jej profesjonalnym pełnomocnikiem, zawsze stwierdzając, że nie jest możliwe przesłuchanie skarżącej w konsulacie. Przy czym podkreślić należy, że Konsul za każdym razem nie wyznaczał terminu załatwienia sprawy, czym uchybiał obowiązkowi, określonemu w art. 58 ust. 2 Prawa konsularnego.

Jak już zaakcentowano, dla stwierdzenia bezczynności organu w zakresie niewydania stosownego aktu lub niepodjęcia czynności nie ma znaczenia fakt, z jakich powodów organ zwleka z zakończeniem sprawy, a w szczególności czy zwłoka spowodowana jest zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. W realiach kontrolowanej sprawy Sąd dopatrzył się bezczynności Konsula.

Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ orzeka na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym: zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1), zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2) oraz stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności (pkt 3). W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd może też, na podstawie art. 149 § 1b p.p.s.a. orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku. Natomiast art. 149 § 2 p.p.s.a. daje sądowi, w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, możliwość orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Stwierdzenie przez Sąd, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, że skarga na bezczynność Konsula okazała się zasadna, skutkowało koniecznością zobowiązania organu do odebrania zapewnienia spadkowego od skarżącej w terminie 30 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

Sam fakt przekroczenia przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy nie stanowi podstawy do stwierdzenia, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszenia prawa, o którym mowa w art. 149 § 1a p.p.s.a. Rażącym naruszeniem prawa – w rozumieniu tego przepisu – jest stan, w którym bez żadnych wątpliwości i wahań w kontekście okoliczności danej sprawy można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Przekroczenie terminów, skutkujące uznaniem, że bezczynność miała charakter rażący, musi być znaczne i niezaprzeczalne. Dokonując oceny bezczynności, pod kątem przepisu art. 149 § 1a p.p.s.a., należy mieć również na względzie czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Z przebiegu zawisłej przed Sądem sprawy wynika, że Konsul, w okresie od dnia [...] listopada 2020 r. do dnia [...]marca 2021 r. (data złożenia skargi na bezczynność), uzależniał możliwość odebrania zapewnienia spadkowego oraz przesłuchania skarżącej od poprawy sytuacji epidemicznej na terenie hrabstwa L., czemu dał wyraz w korespondencji ze skarżącą oraz jej pełnomocnikiem. Podkreślić należy, że już początkowy etap postępowania zainicjowanego przed Konsulem obarczony był wadą bezczynności, gdyż po wpływie odezwy o udzielenie pomocy sądowej (data wpływu do konsulatu [...]września 2020 r.) Konsul dopiero pismem z dnia [...] listopada 2020 r. zwrócił się do skarżącej o udzielnie informacji w przedmiotowej sprawie. Jeżeli wobec obiektywnych ograniczeń technicznych, czy organizacyjnych, na które wskazywał organ, nie mogły być dochowane terminy zakreślone w Prawie konsularnym, obowiązkiem Konsula było takie komunikowanie się ze stroną, aby mogła mieć ona pewność, że – pomimo przekroczenia terminów – jej sprawa zostanie ostatecznie załatwiona w rozsądnym czasie. W szczególności gdy dotyczy ona sfery stosunkowo wrażliwej z perspektywy życia codziennego – postępowania spadkowego. Niedochowanie terminów załatwienia sprawy, a także udzielane przez Konsula informacje o bliżej nieokreślonej terminowo możliwości odebrania zapewnienia spadkowego i uzależnianie dokonania spornej czynności od niepewnych zdarzeń, takich jak poprawa sytuacji epidemicznej, zniesienie restrykcji, czy postępowanie procesu szczepień, mogło rodzić po stronie skarżącej uzasadnione wątpliwości, czy jej sprawa w ogóle zmierza ku zakończeniu. Należy mieć również na względzie, że organ na żadnym etapie nie informował skarżącej, z jakich powodów nie może odebrać zapewnienia spadkowego z zachowaniem zasad sanitarnych, kategorycznie odmawiając możliwości dokonania czynności, z powodu pandemii. Jednocześnie w odpowiedzi na skargę (str. 6) z dnia 13 kwietnia 2021 r. organ przyznał, że od 15 marca 2021 r. władze hrabstwa L. zliberalizowały zasady funkcjonowania instytucji publicznych w związku z pandemią Covid-19. Z akt sprawy nie wynika, by organ także po tej dacie podjął czynności.

Takie procedowanie organu nie może być akceptowane w państwie prawa, a bezczynność, w której pozostawał Konsul, należy określić jako rażąco naruszającą prawo. Ocena ta zdaje się być tym bardziej trafna, biorąc pod uwagę treść odpowiedzi organu na skargę, gdzie wprost wskazano, że od 27 lutego 2020 r. nie prowadzono przesłuchań w Konsulacie. Ponadto nie znajduje wg Sądu racjonalnego, jak również słusznego uzasadnienia okoliczność, że Konsul procedował wyłącznie w sprawach paszportowych, dając im wyłączny prymat, a pomijał inne sprawy, zastrzeżone do jego właściwości, w tym czynności, wykonywane na podstawie art. 26 ust 1 pkt 2 Prawa konsularnego.

Co do zasady, stwierdzenie przez Sąd, że organ dopuścił się bezczynności, rażąco naruszającej prawo, obliguje do przyznania od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., o ile zawnioskowano w skardze o zastosowanie tej instytucji. Odstąpienie od przyznania skarżącemu sumy pieniężnej, jeżeli wystąpił on z takim wnioskiem, a bezczynność organu została uznana przez Sąd za mającą miejsce z rażącym naruszeniem prawa, może mieć miejsce tylko w wyjątkowo uzasadnionych przypadkach. Podstawową funkcją, jaką pełni przyznanie sumy pieniężnej od organu na rzecz skarżącego jest funkcja kompensacyjna. Zastosowanie środka w postaci przyznania sumy pieniężnej jest możliwością, z której Sąd powinien skorzystać, jeżeli wymagają tego względy związane ze zwalczaniem i zapobieganiem bezczynności przez kontrolowany organ. Środek ten ma bowiem dodatkowy charakter dyscyplinująco-represyjny. Jednocześnie powinien on być stosowany z rozwagą. W zakresie wysokości sumy pieniężnej, przyznanej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd nie jest związany wnioskiem strony skarżącej, a jedyne ograniczenia i tylko co do wysokości górnej granicy, wynikają z ustawy p.p.s.a.

Uwzględniając powyższe uwarunkowania, Sąd uznał, że przyznanie od Konsula na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 500 złotych spełni funkcje, które są przypisywane tej instytucji. Przyznana kwota zrekompensuje skarżącej uszczerbek, którego doznała w związku z obarczonym wadą bezczynności postępowaniem Konsula oraz zdyscyplinuje organ do podjęcia stosownych czynności, zmierzających do załatwienia sprawy.

W realiach niniejszej sprawy koniecznym było zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi.

W tych okolicznościach Sąd, na podstawie art. 149 § 1 i § 1a oraz § 2 p.p.s.a. orzekł jak w pkt I-III sentencji. O kosztach postępowania orzeczono jak w pkt IV, na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty te złożył się wpis od skargi – 100 zł i wynagrodzenie pełnomocnika – 480 zł.