Postanowienie WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1593/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2018-06-19 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec 2014 roku postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 1 lutego 2018 r., złożonym na formularzu PPF, którego braki formalne zostały uzupełnione w dniu 21 marca 2018 r., A. K. zwrócił się w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w tym od wpisu od wniesionej skargi kasacyjnej w kwocie 2.000 zł.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, iż prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z małżonką i małoletnią córką, wraz z rodziną zamieszkuje w domu będącym własnością jego matki, w związku z odmową zwrotu VAT w łącznej kwocie 791.717 zł z dniem 10 października 2016 r. zawiesił wykonywanie działalności gospodarczej i obecnie nie osiąga żadnych dochodów. Wnioskodawca poza wierzytelnościami od kontrahentów w wysokości 1.106.653,28 zł i 178.063,39 euro, których egzekucja okazała się bezskuteczna, nie posiada żadnego innego majątku, w tym nieruchomości i oszczędności. Posiada natomiast zobowiązania z tytułu zaciągniętych kredytów w [...] oraz w [...] na łączną kwotę 250.061,64 zł (w tym zadłużenie wymagalne stanowi kwotę 18.733,56 zł), zaległości podatkowe na łączną kwotę 233.007,10 zł (wraz z odsetkami na dzień 5 października 2017 r. i kosztami egzekucyjnymi). Do stałych wydatków wnioskodawca zaliczył spłatę kredytu w [...], którego miesięczna rata wynosi 2.439,18 zł, wskazując że z [...] zawarł ugodę bankową i na dzień złożenia wniosku zadłużenia z tego tytułu nie spłaca.

Do wniosku dołączono odpisy: (-) informacji z CEIDG; (-) czterech tytułów wykonawczych wystawionych przez naczelnika urzędu skarbowego w dniu 5 października 2017 r.; (-) zawiadomienia z dnia 5 października 2017 r. o zajęciu rachunku bankowego wnioskodawcy w [...] do kwoty 233.030,30 zł; (-) listy blokad dokonanych na rachunku wnioskodawcy w [...] na łączną kwotę 256.385,54 zł; (-) nakazów zapłaty z dnia 4 sierpnia 2016 r. i 25 kwietnia 2017 r., obejmujących wierzytelności wnioskodawcy wraz z dowodami ich dochodzenia w drodze egzekucji; (-) historii operacji na rachunku skarżącego w [...] za okres od 1 września 2017 r. do 1 lutego 2018 r.; (-) monitu z dnia 11 stycznia 2018 r. wystawionego przez [...], z którego wynika, iż zadłużenie wymagalne wnioskodawcy wynosi 11.517,23 zł a zobowiązanie kredytowe 118.366,06 zł; (-) oświadczenia o poddaniu się egzekucji, stanowiącego załącznik do ugody bankowej z dnia 18 stycznia 2018 r.; (-) harmonogramu spłaty kredytu zaciągniętego w kwocie 200.000 zł w [...], którego spłatę wnioskodawca rozpocznie 10 sierpnia 2018 r.; (-) zawiadomienia z dnia 23 stycznia 2018 r. o wysokości miesięcznej spłaty kredytu w [...], która od dnia 1 lutego 2018 r. wynosi 2.439,18 zł wraz z informacją o zobowiązaniu przeterminowanym, które wraz z odsetkami wynosi 4.777,15 zł.

Odpowiadając na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 22 marca 2018 r. wnioskodawca nadesłał:

- kopię zeznań podatkowych złożonych przez każdego małżonków za rok 2017 (PIT-36L z załącznikami PIT/B), w którym wnioskodawca wykazał stratę z działalności gospodarczej w wysokości 11.314,65 zł (deklarując przychód w kwocie 0 zł), natomiast jego małżonka zadeklarowała stratę w wysokości 39.215,98 zł z działalności gospodarczej wykonywanej w formie spółki z o.o. spółki komandytowej (wykazując przychód w wysokości 1.249.194,66 zł oraz koszty jego uzyskania w kwocie 1.288.410,64 zł);

- zestawienie operacji dokonanych na rachunkach wnioskodawcy w [...], [...] oraz [...] (konto firmowe) za okres od 1 grudnia 2017 r. do 18 kwietnia 2018 r., których salda końcowe wynosiły odpowiednio -0,23 zł, 0 zł i 14,01 zł;

- potwierdzenia wpłat dokonanych w okresie od 5 grudnia 2017 r. do 6 kwietnia 2018 r. przez członków rodziny, w tym matkę wnioskodawcy, na rachunek małżonki w [...] tytułem pomocy w łącznej kwocie 9.770 zł, przy czym z dodatkowego oświadczenia wynika, iż w marcu br. pomoc ta wyniosła 2.200 zł, zaś potwierdzenia wpłat obejmują jedynie kwotę 300 zł;

- potwierdzenia wpłat pożyczki udzielonej małżonce w styczniu 2018 r. przez osobę prywatną w łącznej wysokości 30.000 zł;

- potwierdzenia opłat dokonanych z rachunku małżonki za energię elektryczną (wykorzystywaną także do ogrzewania domu) w okresie od listopada 2017 r. do kwietnia 2018 r. w łącznej kwocie 7.709,81 zł oraz za wywóz śmieci w okresie od grudnia 2017 r. do marca 2018 r. w łącznej kwocie 643,08 zł wraz z dodatkowym oświadczenie, iż ww. opłaty ponoszone są przez małżonkę;

- kopię umowy majątkowej małżeńskiej z dnia 13 czerwca 2016 r.;

- kopię karty pojazdu oraz dowodu rejestracyjnego samochodu marki [...] z 2010 r. wraz z potwierdzeniem opłaty ubezpieczenia w kwocie 945 zł oraz dodatkowym oświadczeniem, z którego wynika, iż pojazd ten stanowi jedyny majątek małżonki wnioskodawcy a jego wartość wynosi około 75.000 zł;

- kopię porozumienia wnioskodawcy z [...] z dnia 27 lutego 2018 r. w sprawie spłaty zadłużenia;

- kopię umowy ugody z dnia 18 stycznia 2018 r. zwartej przez wnioskodawcę z [...];

- dodatkowe oświadczenie, w którym wnioskodawca wyjaśnił, iż nie jest osobą bezrobotną. Nadto, małżonkowie podali, iż nie ponoszą opłat za wodę (która pochodzi z własnej studni), ich córka nie korzysta ze żłobka ani przedszkola, małżonka nie osiąga systematycznych dochodów – otrzymuje jedynie sporadyczną pomoc na utrzymanie domu od członków rodziny, małżonkowie nie korzystali z pomocy społecznej.

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części, następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Referendarz sądowy uznał, że wnioskodawca nie wykazał zasadności wniesionego żądania. Zdaniem orzekającego sytuacja finansowa wnioskodawcy pozostaje wciąż niewyjaśniona.

Wnioskodawca w sposób wybiórczy odpowiedział na zarządzenie z dnia 22 marca 2018 r. Powołując się na ustanowioną rozdzielność majątkową uchylił się od przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych małżonki, w tym z konta o numerze [...] w [...], na który członkowie rodziny małżonków dokonują wpłat tytułem udzielanej małżonce pomocy finansowej, na który wpłynęły środki z pożyczki udzielonej małżonce oraz za pośrednictwem którego małżonka wnioskodawcy reguluje opłaty za media, jak również z którego w dniu 29 grudnia 2016 r. uiściła za wnioskodawcę kwotę 4.000 zł tytułem wpisu od skargi. Nie przedstawił także dokumentów dotyczących źródeł oraz wysokości miesięcznych dochodów małżonki, ograniczając się do stwierdzenia, iż nie są one systematyczne. Zauważyć w tym miejscu należy, iż małżonka wnioskodawcy prowadzi działalność gospodarczą w formie spółki z o.o. spółki komandytowej ("A" Sp. z o.o. Sp. k.) w znacznych rozmiarach, o czym świadczą ponad milionowe przychody, jakie osiągnęła ona z tego tytułu w roku 2017.

W ocenie referendarza sądowego powyższe dokumenty pozwoliłyby ustalić rzeczywistą, pełną sytuację finansową małżonki, na której wyłącznym utrzymaniu pozostaje wnioskodawca wraz z małoletnią córką. Zdaniem orzekającego mają one kluczowe znaczenie dla oceny, czy wnioskodawca może skorzystać z pomocy finansowej małżonki, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, a udzielona mu pomoc nie wywoła uszczerbku w koniecznym utrzymaniu trzyosobowej rodziny. W konsekwencji nie sposób ustalić, czy wnioskodawca w ogóle jest w stanie uiścić wpis od skargi kasacyjnej, a jeśli tak, to w jakiej wysokości.

Wyjaśnić należy wnioskodawcy skoro pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką, to – mimo rozdzielności majątkowej małżonków – na podstawie art. 27 K.r.o. i zasad współżycia społecznego małżonka jest zobowiązana, według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny. W zakresie, w jakim dochody i obciążenie finansowe osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym współkształtują sytuację finansową wnioskodawcy o prawo pomocy, tj. jego koszty utrzymania i potencjalne dochody, wojewódzkie sądy administracyjne są uprawnione na podstawie art. 255 p.p.s.a. do wzywania o dokumenty źródłowe obrazujące sytuację majątkową domowników wnioskodawcy. Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wyłącza przy tym stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe, niezależnie od ustroju majątkowego obowiązującego małżonków; chodzi tu między innymi o stosowanie art. 27 K.r.o. (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2016 r., II FZ 996/15, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wnioskodawca chcąc wykazać, iż znajduje się w trudnej sytuacji finansowej uniemożliwiającej mu poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, podnosi, iż nie osiąga żadnych dochodów. Jednocześnie z danych zawartych w KRS wynika, iż pełni on funkcję Prezesa Zarządu w "B" Sp. z o.o. (wspólnikiem tej spółki jest małżonka wnioskodawcy, która posiada 100 udziałów o łącznej wartości 5.000 zł; spółka ta, wraz z małżonką wnioskodawcy i jego matką, jest wspólnikiem "A" Sp. z o.o. Sp.k.). Wnioskodawca nie wyjaśnił, czy funkcję tę pełni odpłatnie, czy też nieodpłatnie, a jeśli nieodpłatnie, to z jakich względów zrezygnował z wynagrodzenia z tego tytułu, posiadając znaczne zobowiązania kredytowe, których spłata – za zgodą banków – została wstrzymana na okres kilku miesięcy oraz niespełna trzyletnie dziecko, tego wnioskodawca już nie wyjaśnił.

Wobec stwierdzenia, że wnioskodawca nie podejmuje działań, aby poprawić sytuację bytową swoją i swojej rodziny zasadnym jest wniosek, że w rzeczywistości sytuacja finansowa małżonków nie jest tak zła, jak próbuje to wykazać wnioskodawca. Podkreślić przy tym należy, że małżonkowie nie posiadają zaległości w bieżących opłatach za media, w tym z tytułu regulowania faktur za energię elektryczną wystawionych w listopadzie 2017 r. na kwotę 1.500 zł, w styczniu br. na kwotę 2.564,96 zł a w kwietniu br. na kwotę 3.644,85 zł, mimo że kwoty te znacznie przekraczały wysokość pomocy finansowej udzielanej małżonce wnioskodawcy w tych miesiącach na wydatki związane z utrzymaniem domu. Co więcej, do końca lutego br., zatem do momentu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, wnioskodawca regulował część swoich zobowiązań kredytowych przeznaczając na ten cel kwoty od 2.132,24 zł do 2.299,99 zł, co wynika z zestawienia operacji dokonanych na jego firmowym koncie w [...]. Nie bez znaczenia jest również okoliczność, że wnioskodawca, który od prawie dwóch lat nie wykonuje działalności gospodarczej, wciąż ponosi wydatki z nią związane (w roku ubiegłym wyniosły one 11.314,65 zł). Przyjąć przy tym należy, że koszty te to nie odpisy księgowe (np. z tytułu amortyzacji) a wydatki, które wnioskodawca faktycznie poniósł. Z jakich środków zostały one przez wnioskodawcę uiszczone pomimo braku jakichkolwiek środków, tego już wnioskodawca nie wyjaśnił.

Z tych wszystkich względów na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.