Postanowienie WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 1317/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2014-02-14 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w części obejmującej zwolnienie od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - – Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie z dnia 29 sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu sp. z o.o. za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług oraz w podatku akcyzowym wraz z odsetkami i kosztami postępowania egzekucyjnego p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

P. A. ([...] lat) w związku ze skargą na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości [...] zł, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Skarżący wskazał w uzasadnieniu wniosku na wszystkie zawisłe przed WSA w Szczecinie sprawy z jego skarg, w których aktualnie jest zobowiązany do uiszczenia kwoty [...] zł i stwierdził, że nie jest w stanie jej uiścić.

Z oświadczenia skarżącego wynika, że gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie. Jest żonaty, lecz w małżeństwie skarżącego od 2004 r. istnieje ustrój rozdzielności majątkowej. Skarżący ma na utrzymaniu [...] córkę. P. A. oświadczył, że dochody z prowadzonej działalności ([...]) wynoszą średnio [...] zł. Zwrócił uwagę, że dochody są nierównomierne, oraz że zwykle płatności od klientów nie są uiszczane w terminie. Wskazał na kryzys na rynku [...] i brak zleceń.

W rubryce 10 formularza PPF "Dochody" wpisał kwotę [...] zł brutto.

Odnośnie do majątku oświadczył, że jest współwłaścicielem domu o powierzchni [...] m² w [...], ul. [...] w [...] części. W drugiej części domu mieszka [...] matka skarżącego. Wyjaśnił, że dom jest niefunkcjonalny, podzielony na dwa mieszkania (moje i matki) i nawet nie można wydzielić żadnego pomieszczenia, by je wynająć i podreperować budżet domowy.

Skarżący oświadczył, że nie ma samochodu, zgromadzonych oszczędności oraz innych wartościowych przedmiotów.

Skarżący wyjaśnił, że miesięcznie ponosi wydatki na mieszkanie [...] zł, prąd [...] zł, gaz [...] zł, wodę [...] zł, odzież, buty - [...] zł, środki czystości, środki do sprzątania i kosmetyki - [...]zł, telefon, internet, fachowe czasopisma, programy komputerowe -[...] zł, przejazd komunikacją –ok. [...] zł, koszty utrzymania córki [...] zł, leki ok. [...] zł. Pozostałą część wydaje na wyżywienie i inne niespodziewane wydatki.

W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 7 stycznia 2014 r. skarżący przedłożył kopie następujących dokumentów:

- swoje zeznanie podatkowe PIT-36L za 2012 r. o wysokości osiągniętego dochodu, z zadeklarowanym przychodem z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości [...] zł, koszty uzyskania [...] zł, dochód [...] zł,

- wyciąg bankowy "Historia – Rachunek bieżący" z Banku Z., obejmujące transakcje z okresu 16 października – 11 grudnia 2013 r.

- wyciąg z konta karty kredytowej R. za okres 13 września - 12 grudnia 2013 r.,

- wyciąg z rachunku bankowości osobistej R. za okres 1 września do 5 grudnia 2013 r.,

- ewidencja nabycia (VAT) za okres lipiec – wrzesień 2013 r.,

- ewidencję dostaw na faktury (VAT) za okres lipiec – wrzesień 2013 r.

- zestawienie obrotów za lipiec 2013 r. oraz narastająco od początku roku,

- zestawienie obrotów za sierpień 2013 r. oraz narastająco od początku roku,

- zestawienie obrotów za wrzesień 2013 r. oraz narastająco od początku roku,

- podatkowa księga przychodów i rozchodów za lipiec, sierpień i wrzesień 2013 r.

- deklarację dla podatku VAT za 3 kwartał 2013 r. z zadeklarowaną dostawą

o wartości [...] zł,

- umowę rozdzielności majątkowej w małżeństwie skarżącego z dnia 3 lutego 2004 r. rep. [...] nr [...],

- faktury związane z utrzymaniem domu w [...] (ul. [...]), na dostawę gazu, energii elektrycznej i wody.

Skarżący oświadczył dodatkowo, że z uwagi na rozdzielność majątkową i oddzielne zamieszkiwanie, nie zna przychodów i dochodów żony oraz jej wydatków. Nie zna również źródeł przychodu swej żony, która powołując się małżeńską umowę majątkową – odmawia udzielenia takich informacji.

Rozpoznając wniosek należało zważyć, co następuje:

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 p.p.s.a.) następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy mieć na względzie fakt, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu osobom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Jak wskazuje się doktrynie oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. Hanna Knysiak - Molczyk, (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s.628). Podkreślić należy, że oceniając możliwości strony w powyższym zakresie sąd administracyjny bierze pod uwagę także majątek i możliwości zarobkowe osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym, jak i osób zobowiązanych do alimentacji.

Analizując wniosek skarżącego oraz załączone do niego dokumenty, referendarz sądowy stwierdził, że skarżący nie wykazał w sposób przekonujący, że nie jest w stanie samodzielnie lub przy pomocy małżonki ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania.

Podkreślić należy, że skarżący potraktował otrzymane wezwanie wybiórczo. Skarżący powołał się na rozdzielność majątkową jako przyczynę nieprzedłożenia dokumentów dotyczących sytuacji finansowej żony skarżącego, to jest oświadczył, że żona odmówiła udzielenia skarżącemu takich informacji. P. A. oświadczył, że nie ma aktualnej wiedzy co do źródeł przychodu swej żony. Jednocześnie, niezależnie od istniejącej rozdzielności majątkowej, skarżący dokonuje w imieniu swej małżonki płatności związanej z jej działalnością zawodową. Przedłożone wyciągi z rachunków bankowych potwierdzają bowiem dokonanie przez skarżącego, w imieniu M. S.-A. płatności na rzecz P. w [...] tytułem :"procedura certyfikacyjna" oraz "opłata za certyfikat za 2013" (przelew z 11 listopada 2013 r. kwoty [...] zł). Z danych powszechnie dostępnych (źródło: internet, Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej, www.firma.gov.pl) wynika, że żona skarżącego prowadzi w [...] działalność pod firmą "C." (podmiot aktywny), a głównym miejscem wykonywania działalności, jest nieruchomość skarżącego położona w [...], przy ul. [...], stanowiąca jednocześnie dla żony skarżącego adres do doręczeń.

Powyższe poddaje pod wątpliwość prawdziwość oświadczenia skarżącego zarówno co do braku wiedzy o źródłach utrzymania swej żony, jak i co do braku możliwości "podreperowania budżetu domowego" poprzez wynajęcie części domu przy ul. [...].

Należy w tym miejscu wskazać na pogląd orzecznictwa wyrażony w wielu orzeczeniach sądów administracyjnych, zgodnie z którym dla oceny zdolności finansowych wnioskodawcy ma znaczenie okoliczność pozostawania wnioskodawcy w związku małżeńskim i ocena sytuacji majątkowej małżonki, niezależnie od istniejącego w małżeństwie ustroju rozdzielności majątkowej małżeńskiej.

Dodatkowo wskazać należy, że skarżący, prowadzący jako architekt działalność gospodarczą w zakresie projektowania budowlanego, urbanistycznego, technologicznego, nie wykazał, że sam nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Po pierwsze, stwierdzić należy, że analiza przedłożonych wyciągów z rachunków bankowych skarżącego prowadzi do wniosku, że P. A., wbrew wezwaniu referendarza sądowego, nie przedłożył wyciągów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych, co poddaje pod wątpliwość prawdziwość oświadczenia co do stanu oszczędności. Z przedłożonych wyciągów wynika bowiem, że skarżący posiada jeszcze rachunek bankowy o numerze [...]. Środki zgromadzone na tym rachunku zasilają regularnie inne konto bankowe skarżącego. W okresie dwóch tygodni (17-30.10.2013 r.) skarżący zasilił swój rachunek bankowy o numerze [...] (P. A., ul. [...]), prowadzony przez B., kwotą [...] zł. Niezależnie od przedstawionych wyciągów potwierdzających stan zadłużenia w ramach przyznanego limitu do kwoty [...] zł – saldo zadłużenia na innym rachunku bankowym skarżącego prowadzonym przez R. na dzień 12 grudnia 2013 r. w wysokości [...] zł, stwierdzić należy, że nieprzedłożenie informacji dotyczącej operacji bankowych i stanu środków pieniężnych na rachunku bankowym o numerze [...] z wymaganego okresu 15.10-15.12.2013 r. uniemożliwia dokonanie oceny rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego. To zaniechanie jest istotne również z tego powodu, że przedstawione dokumenty skarżącego związane z prowadzoną działalnością gospodarczą potwierdzają, że skarżący deklaruje od 2012 roku niewielkie dochody. Jak wynika z przedłożonej deklaracji PIT-36L za 2012 r. P. A. zadeklarował w 2012 r. przychody z działalności w wysokości [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł, dochód [...] zł, a przestawione dokumenty związane z prowadzoną działalnością dotyczące 2013 roku (zestawienie obrotów za wrzesień 2013 r.) potwierdzają, że skarżący zaewidencjonował od początku 2013 roku: przychody [...] zł, koszty [...] zł, dochód w kwocie [...] zł. Zatem wynika z powyższego, że ewidencjonowane dochody wynosiły w 2013 r., do miesiąca września, średnio kwotę [...] zł miesięcznie. Rzetelne przedstawienie przez skarżącego stanu środków pieniężnych na swoich rachunkach bankowych umożliwiłoby dokonanie przez referendarza sądowego oceny rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego.

Po drugie wskazać też należy, że Skarżący, wbrew wezwaniu z dnia

7 stycznia 2014 r., nie przedstawił ewidencji przychodów, kosztów i dochodów

z prowadzonej działalności gospodarczej dotyczącej trzech ostatnich miesięcy. Wyjaśnienia skarżącego dotyczące składania kwartalnych deklaracji, nie mogą usprawiedliwić nieprzedłożenia danych z ewidencji (podatkowa księga przychodów i rozchodów) dotyczących miesiąca października i listopada 2013 r.

Dodatkowo warto też zwrócić uwagę, że na podstawie analizy przedłożonych dokumentów i złożonych oświadczeń skarżącego, referendarz sądowy stwierdził, że prawdziwość oświadczenia skarżącego co do jego stanu majątkowego budzi wątpliwości.

P. A. oświadczył na urzędowym formularzu, że obecnie nie ma samochodu, korzysta ze środków komunikacji miejskiej i ponosi z tego tytułu wydatek w wysokości [...] zł miesięcznie (nieudokumentowany). Z kolei z przedłożonej podatkowej księgi przychodów i rozchodów prowadzonej jednoosobowej działalności wynika, że skarżący regularnie wprowadza do podatkowej księgi przychodów i rozchodów ponoszone wydatki na paliwo do samochodu o numerze rejestracyjnym [...] (w lipcu ok. [...] zł, w sierpniu ok. [...] zł, we wrześniu ok. [...] zł). Tej okoliczności, niezgodnej także z oświadczeniem o wysokości ponoszonych wydatków, skarżący nie wyjaśnił.

W świetle powyższych uwag, należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał w sposób należyty, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. W sytuacji, gdy wnioskujący o przyznanie prawa pomocy nie przedstawi swojej sytuacji majątkowej i rodzinnej w sposób wyczerpujący i jasny, wszelkie wątpliwości przemawiają na jego niekorzyść. Taka sytuacja zaistniała

w rozpoznawanej sprawie.

Mając wszystko powyższe na uwadze, należało na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzec, jak w sentencji.