Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1749/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-05-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1,  art. 6 ust. 1,  art. 21
journal: Dz.U. 1961 nr 18 poz 94
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadzie i trybie wywłaszczania nieruchomości - t.j.
article: art. 156 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie WSA Dariusz Chaciński WSA Joanna Skiba Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2011 r. sprawy ze skargi S. G. i T. Z. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku S. G. i T. Z. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2009 r. nr [...], odmawiająca stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej K. z dnia [...] maja 1971 r. nr. [...], o wywłaszczeniu nieruchomości położonych w K. w Gm. Kat. [...] i [...], w części dotyczącej działki [...] kat. [...] o pow. [...] m2, zapisanej w lwh [...], stanowiących współwłasnością spadkobierców J. M. (pkt. 6 i 7 orzeczenia) – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Przedmiotowa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Prezydium Rady Narodowej K. orzeczeniem z dnia [...] maja 1971 r. nr [...], orzekło o wywłaszczeniu nieruchomości, położonych w K. w Gm. Kat. [...] i [...], w części dotyczącej działki [...] kat. [...] o pow. [...] m2, zapisanej w lwh [...], stanowiących współwłasnością spadkobierców J. M.

Prezydium Rady Narodowej odrębnym orzeczeniem z dnia [...] lutego 1972 r. orzekło o odszkodowaniu za wywłaszczona działkę gruntu.

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej K. z dnia [...] maja 1971 r. nr. [...], wystąpili spadkobiercy po byłym właścicielu: S. G., M. L., M. Ż., T. Z., P. Z. i J. Z.

Minister Infrastruktury decyzja z dnia [...] października 2009 r. nr [...], odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej K. z dnia [...] maja 1971 r. nr. [...].

Organ nadzorczy ustalił na podstawie akt sprawy, ze badane orzeczenie Prezydium Rady Narodowej K. z dnia [...] maja 1971 r. nie było dotknięte żadną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa, gdyz zachowane zostały materialno- prawne przesłanki wywłaszczenia.

S. G. i T. Z. wnioskiem z dnia 23 listopada 2009 r. wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2009 r. nr [...].

Zdaniem skarżących Prezydium Rady Narodowej K. w orzeczeniu z dnia [...] maja 1971 r. rażąco naruszyło przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, albowiem nie został dochowany termin 21 dni na zapoznanie się z aktami sprawy oraz złożenie wniosków jak również 3 – miesięczny termin na ustalenie i zapłatę odszkodowania, nadto organ wywłaszczeniowy nie dochował należytej staranności w ustaleniu miejsca pobytu spadkobierców W Ż, a orzeczenie wywłaszczeniowe zostało skierowane do osoby zmarłej.

Rozpatrując ponownie sprawę Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Minister Infrastruktury w uzasadnieniu decyzji podniósł, ze wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości dokonano na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94).

W przedmiotowej sprawie celem wywłaszczenia przedmiotowej działki gruntu była budowa miasteczka akademickiego, co mieści się w pojęciu użyteczności publicznej.

Minister Infrastruktury podkreślił, ze cel wywłaszczenia był zgodny z decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [...] wydaną przez Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Rady Narodowej K. w dniu [...] kwietnia 1969 r.

Minister Infrastruktury ustalił, ze wnioskodawca A. w K. pismem z dnia 27 czerwca 1970 r. złożyła spadkobiercom byłego właściciela nieruchomości J. M. tj M. D., Z. M., A. K., H. Z. oraz S. M. i A. P. oraz wskazanym w piśmie jako "spadkobiercy W. Ż. – nieznani" stosowne oferty, przy czym rokowania nie przyniosły rezultatu.

Minister Infrastruktury zwrócił uwagę, że W. Ż. zmarła w dniu [...] stycznia 1970 r., a postępowanie spadkowe po niej zakończyło się wydaniem postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku dopiero w dniu [...] stycznia 1976 r., co oznacza, ze w latach 1970 – 1971 organ nie miał możliwości przeprowadzenia rokowań w stosunku do spadkobierców W. Ż., albowiem nie byli ustaleni.

Organ zauważył, ze oferta dobrowolnego odstąpienia nieruchomości została skierowana także do imiennie oznaczonych następców prawnych J. M., który był spadkobierca po J. M., gdyż postanowienie spadkowe po J. M. wydane zostało w dniu [...] listopada 1964 r.

Organ podkreślił, ze wnioskodawca A. w K. w toku prowadzenia czynności wywłaszczeniowych dołożyła należytej staranności w ustaleniu wszystkich spadkobierców J. M., który mimo zgonu w dniu [...] października 1951 r. był wpisany w księdze wieczystej jako właściciel spornej nieruchomości.

Minister Infrastruktury ustalił, ze wniosek złożony przez A. w dniu 28 listopada 1970 r. spełniła wymogi z art. 15 powołanej ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Organ wskazał, ze pismem z dnia 27 kwietnia 1971 r. Prezydium Rady Narodowej w K. zawiadomiło o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego odnośnie przedmiotowej nieruchomości.

W zawiadomieniu wskazano termin rozprawy administracyjnej, właścicieli oraz podmiot zgłaszający wniosek o wywłaszczenie. Odpis zawiadomienia wywieszono na tablicy ogłoszeń rady narodowej od dnia 4 maja 1971 r.

W dniach 14 maja 1971 r. oraz 17 maja 1971 r. odbyła się rozprawa administracyjna w której wziął udział biegły.

Minister Infrastruktury podniósł, ze orzeczenie Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia [...] maja 1971 r. zgodnie z art. 22 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 12 marca 1958 r. posiada elementy wymagane tym przepisem tj. ustalenie przedmiotu wywłaszczenia, uzasadnienie faktyczne i prawne oraz pouczenie o środkach odwoławczych.

Skargę na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...], do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie wnieśli S. G. i T. Z.

W skardze wnosili o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Infrastruktury oraz stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium rady Narodowej n. K. z dnia [...] maja 1971 r.

Skarżący zarzucali naruszenie art. 6 powołanej ustawy z dnia 12 marca 1958 r. poprzez rażący brak staranności w ustaleniu spadkobierców zmarłej W. Ż.

Wskazali na naruszenie art. 15 ust. 2 pkt. 6 i 7 i art. 28 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości z uwagi na niewskazanie we wniosku o wywłaszczenie osoby właściciela nieruchomości czyli następców prawnych zmarłej W. Ż. oraz nie doręczenie im orzeczenia o wywłaszczeniu.

Podnieśli naruszenie art. 22 ust. 1 pkt. 3 i pkt. 4 powołanej ustawy z dnia 12 marca 1958 r. z uwagi na nie dochowanie terminu 3 miesięcy ustalenia i wypłaty odszkodowania.

Wskazali na naruszenie przepisów prawa procesowego – art. 17 i art. 18 ust. 1 i 2 w związku z art. 1 powołanej ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Wskazani, ze organ nie dochował terminu 21 na zapoznanie się z aktami sprawy oraz złożenie wniosków.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wnosił ojej oddalenie i podtrzymał argumentacje przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co nastepuje:

Celem instytucji stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej (orzeczenia administracyjnego) jest eliminacja z obrotu prawnego decyzji administracyjnej (orzeczenia administracyjnego) obarczonej ciężkimi wadami wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a.

Postępowanie nadzorcze prowadzone w oparciu o art. 156-158 k.p.a. podlega takim samym regułom procesowym jak postępowanie zwykłe z tym, że odmienny jest przedmiot obu postępowań. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja (z reguły ostateczna) i ustalenie, czy została ona wydana z wadami, o których mówi art. 156 § 1 k.p.a. Przy ustalaniu wystąpienia przesłanek z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ winien badać nie tylko samą treść decyzji oraz zachowanie przepisów procedury administracyjnej przy jej wydawaniu, lecz także ustalić czy weryfikowane rozstrzygnięcie nie narusza rażąco przepisów prawa materialnego stanowiącego podstawę jego wydania.

Akta postępowania administracyjnego i treść uzasadnienia zaskarżonych decyzji wskazują, że Minister Infrastruktury w postępowaniu nadzorczym wyjaśnił należycie istotne okoliczności sprawy zarówno pod względem procesowym jak i materialnym.

Istotą stwierdzenia nieważności decyzji jest to, że przesłanka będąca przyczyną stwierdzenia tej nieważności istniała już w dacie wydania tej decyzji. Inaczej mówiąc, decyzja, której stwierdzono nieważność, wydana została niezgodnie z prawem obowiązującym w dacie jej wydania, przy czym niezgodność ta spełnia, co najmniej jedną z przesłanek, ustawowo określonych, jako przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Decyzja będąca przedmiotem postępowania nadzorczego tj Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia [...] maja 1971 r. nr. [...], orzekająca o wywłaszczeniu nieruchomości położonych w K. w Gm. Kat. [...] i [...], w części dotyczącej działki [...] kat. [...] o pow. [...] m2, zapisanej w lwh [...], stanowiących współwłasnością spadkobierców J. M. wydana została w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( Dz.U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94).

Stosownie do art. 3 ust. 1 powołanej ustawy wywłaszczenie jest dopuszczalne, jeżeli wywłaszczana nieruchomość jest ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych.

Warunek ten został spełniony. Minister Infrastruktury wykazał, że celem wywłaszczenia przedmiotowej działki gruntu, co wynika z treści kwestionowanej decyzji była budowa miasteczka akademickiego, co mieści się w pojęciu użyteczności publicznej jak również cel wywłaszczenia był zgodny z decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [...] wydaną przez Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Rady Narodowej m. K. w dniu [...] kwietnia 1969 r.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 powołanej Ustawy o zasadach i trybie wywłaszczanie nieruchomości ubiegający się o wywłaszczenie obowiązany jest przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego wystąpić do właściciela o dobrowolne odstąpienie nieruchomości i w razie porozumienia zawrzeć z nim w formie prawem przepisanej umowę nabycia nieruchomości za cenę nie wyższą od ustalonej według zasad odszkodowania przewidzianych w niniejszej ustawie lub umowę zamiany nieruchomości według zasad tej ustawy.

Minister Infrastruktury ustalił, ze wystąpienie takie miało miejsce, jednakże pertraktacje nie dały rezultatu przede wszystkim wobec braku ustalenia spadkobierców po W. Ż. z powodu nie przeprowadzenia postępowań spadkowych.

W dacie wydania kwestionowanej decyzji nie żyła W. Ż. (zmarła w dniu [...] stycznia 1970 r.) a postępowanie spadkowe zostało przeprowadzone [...] stycznia 1976 r.

Stosownie przepisu art. 21 powołanej ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej, odszkodowanie ustala się na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych powołanych przez naczelnika powiatu. Opinia biegłych powinna zawierać szczegółowe uzasadnienie.

Z przepisu art. 21 ustawy wynika przede wszystkim obowiązek przeprowadzenia rozprawy. Ustalenie więc odszkodowania i dokonanie wywłaszczenia bez przeprowadzenia rozprawy mogłoby ewentualnie podlegać ocenie pod kątem wystąpienia podstawy stwierdzenia nieważności przewidzianej przepisem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Jednakże w niniejszej sprawie przypadek taki nie miał miejsca, gdyż organ wyznaczył rozprawę i przeprowadził ją w dniu 14 maja 1971 r. i 17 maja 1971 r.

Z uwagi na nie przeprowadzenie postępowań spadkowych, mających na celu ustalenie wszystkich spadkobierców po W. Ż., organowi wywłaszczającemu nie byli znani wszyscy spadkobiercy.

W tej sytuacji nie jest rażącym naruszeniem prawa skierowanie decyzji przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej do nie ustalonych spadkobierców W. Ż.

Orzeczenie Prezydium Rady Narodowej m. K. nie zostało skierowane do osoby zmarłej - W. Ż., gdyż nie została ona wymieniona jako właścicielka nieruchomości oraz rozstrzygnięcie nie zostało do niej skierowane.

Jeżeli w postępowaniu wywłaszczeniowym nie brał udziału bez własnej winy któryś ze zstępnych, W. Ż. stanowi to przesłankę do wznowienia postępowania, a nie do stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej.

Zgodnie z art. 22 wskazanej ustawy decyzja o wywłaszczeniu powinna w szczególności zawierać: ustalenie przedmiotu wywłaszczenia oraz ustalenie, jakie prawa rzeczowe obciążające wywłaszczoną nieruchomość zostają utrzymane; wskazanie, na czyj wniosek następuje wywłaszczenie; ustalenie odszkodowania i terminu zapłaty odszkodowania; wymienienie osób (imię, nazwisko i adres) uprawnionych do otrzymania odszkodowania; szczegółowe uzasadnienie faktyczne i prawne; pouczenie o środkach odwoławczych.

Minister Infrastruktury wykazał, że kwestionowana decyzja nie narusza powołanego wyżej przepisu prawa.

Zarzuty dotyczące nie dochowania 3 – miesięcznego terminu na ustalenie i wypłatę odszkodowania nie mają znaczenia, gdyż dotyczą decyzji odszkodowawczej, która nie była przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji.

Odnośnie naruszenia art. 21 powołanej ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości stwierdzić należy, ze podstaw do stwierdzenia nieważności nie mogą więc stanowić naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które dotyczą procesowych obowiązków organu względem strony, związanych z zapewnieniem jej czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Tego rodzaju uchybienia organu poprzez naruszenie przepisów postępowania mogą stanowić podstawę do wznowienia postępowania

Skarga jest nieuzasadniona. Sąd uznał, iż przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia prawa.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia

2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.