Wyrok NSA, sygn. akt V SA 1440/02
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2003-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 627  Cudzoziemcy, repatrianci, nabycie nieruchomości przez cudzoziemca
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Zatrudnienie
Powołane przepisy: article: art. 50 ust. 11
journal: Dz.U. 1997 nr 25 poz. 128
law: Obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 28 lutego 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
article: poz. 1400
journal: Dz.U. 2001 nr 12 poz. 7
Teza: Fakt wykonywania pracy niezgodnie z posiadanym zezwoleniem na pracę powinien być stwierdzony w trybie przewidzianym w art. 50 ust. 11 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 1997 nr 25 poz. 128 ze zm./, nie zaś przez Prezesa Urzędu Do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców w sprawie prowadzonej na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach /Dz.U. 2001 nr 127 poz. 1400/.

TEZY

Fakt wykonywania pracy niezgodnie z posiadanym zezwoleniem na pracę powinien być stwierdzony w trybie przewidzianym w art. 50 ust. 11 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 1997 nr 25 poz. 128 ze zm./, nie zaś przez Prezesa Urzędu Do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców w sprawie prowadzonej na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach /Dz.U. 2001 nr 127 poz. 1400/.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Eriki R. na decyzję Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z dnia 27.05.2002 r. (...) w przedmiocie przedłużenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony - uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 27.05.2002 r. Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców utrzymał w mocy decyzję Wojewody P. z dnia 15.12.2000 r. w sprawie odmowy przedłużenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony obywatelce Republiki Łotewskiej Erice R.

Jako podstawę rozstrzygnięcia powołano treść art. 22 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 7 i 9 ustawy o cudzoziemcach.

W uzasadnieniu powyższej decyzji wskazano, że w dniu 19.10.1998 r. Erika R. zwróciła się do Wojewody S. z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony i wydanie karty czasowego pobytu, z uwagi na prowadzenie w Polsce działalności gospodarczej. Cudzoziemka wspólnie z mężem zawiązała w dniu 9.12.1996 r. spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością "E.", której działalność polegała na sprzedaży hurtowej i detalicznej towarów, za wyjątkiem produktów spożywczych.

Decyzją z dnia 14.12.1998 r. Wojewoda S. udzielił skarżącej zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na okres do dnia 14.12.2000 r.

W dniu 10.10.2000 r. Erika R. złożyła do Wojewody P. wniosek o przedłużenie przedmiotowego zezwolenia, motywując go zamiarem kontynuowania prowadzonej działalności gospodarczej. Do wniosku skarżąca dołączyła wydane zezwolenie przez Starostę Cz. na zatrudnienie w "E." na stanowisku wiceprezesa zarządu w okresie od dnia 1.12.2000 r. do dnia 30.11.2001 r.

Decyzją z dnia 15.12.2000 r. Wojewoda P. odmówił skarżącej przedłużenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony i jednocześnie zobowiązał ją do opuszczenia Polski w terminie do dnia 14.01.2001 r.

Na skutek odwołania, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia 23.04.2001 r. utrzymał w mocy powyższą decyzję.

Na skutek skargi, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 stycznia 2002 r. V SA 1552/01 zaskarżoną decyzję uchylił, zalecając uzupełnienie materiału dowodowego.

Decyzją z dnia 27.05.2002 r. Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy decyzję z dnia 15.12.2000 r. Wojewody P., powołując treść art. 22 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 7 i 9 ustawy o cudzoziemcach.

W uzasadnieniu powyższej decyzji stwierdzono, że organ I. instancji zwrócił uwagę, że dochody "E." sp. z o.o. są niewielkie, co skłania do przypuszczenia, że faktyczny cel pobytu skarżącej nie jest zgodny z deklarowanym. Działalność statutowa założonej przez cudzoziemkę spółki polega m.in. na sprzedaży detalicznej wszelkiego rodzaju towarów na straganach wzdłuż dróg publicznych lub na wydzielonych targowiskach, a zezwolenie na zatrudnienie, jak i zgoda na wykonywanie pracy zostały wydane przez Starostę Cz. na stanowisko wiceprezesa zarządu. Z akt sprawy wynika, że "E." nie zatrudniała pracowników do prowadzenia działalności gospodarczej, co wskazuje, zdaniem organu odwoławczego, że cudzoziemka dopuściła się naruszenia przepisów art. 50 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, gdyż świadczyła ona pracę bez wymaganych zezwoleń, pobierając z tego tytułu wynagrodzenie. Zdaniem organu odwoławczego, fakt, że cudzoziemka posiadała zezwolenie na zatrudnienie na stanowisku wiceprezesa nie jest równoznaczne z posiadaniem zezwolenia na wykonywanie pracy sprzedawcy.

Powyższą decyzję zaskarżyła Erika R., wnosząc o jej uchylenie. W skardze zarzuciła naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 22 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach oraz naruszenie prawa procesowego przez przekroczenie granic swobodnego uznania. Zdaniem skarżącej, wykazała, że jest zatrudniona w spółce na stanowisku wiceprezesa zarządu, że pobierała wynagrodzenie w kwocie 1.400 zł, spółka przynosiła niewielki dochód i że skarżąca posiadała lokatę bankową w kwocie 4.781,80 USD. Kwota uzyskiwanego wynagrodzenia jest niemal dwukrotnie wyższa od najniższego wynagrodzenia w RP, a organ winien stosować jednakowe zasady oceny. Poza tym koszty utrzymania rozkładają się również na jej męża, z którym zamieszkuje. Panująca na rynku recesja nie sprzyja zwiększeniu dochodów spółki, niemniej skarżąca wraz z mężem zgromadzili na koncie bankowym kwotę 4.781,80 USD z zamiarem inwestycji. Błędny jest pogląd, zdaniem skarżącej, że nie mogła ona wykonywać obowiązków sprzedawcy, w sytuacji gdy była zatrudniona na stanowisku wiceprezesa spółki. Jako właściciel i szef firmy może i powinna wykonywać wszelkie czynności jakich wymaga funkcjonowanie firmy. Nie zachodzą przesłanki przewidziane w art. 13 ust. 1 pkt 7 i 9 ustawy o cudzoziemcach, bowiem skarżąca za każdym razem deklarowała, że zamierza pracować i legitymowała się uzyskanymi zezwoleniami na pracę i stosownymi wizami. Nie naruszyła więc w Polsce ładu i porządku. Organy administracji nie wzięły pod uwagę pozytywnej opinii Komendanta Wojewódzkiego Policji. Według skarżącej zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji wykracza poza granice uznania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie. Podniósł argumenty zbieżne z treścią zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, że:

zarzuty skargi są zasadne. Organ odwoławczy uznał, że skarżąca naruszyła art. 13 ust. 1 pkt 7 i 9 ustawy o cudzoziemcach, przez co istnieją przesłanki wynikające z treści art. 22 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy. W zaskarżonej decyzji stwierdzono, że skarżąca mając zezwolenia na zatrudnienie w charakterze wiceprezesa, wykonywała również pracę sprzedawcy w prowadzonej spółce, nadto dochód firmy był niewielki i fakty te uzasadniają podejrzenie, że jej wjazd i pobyt na terytorium RP mają inny cel niż deklarowany oraz że jest niepożądany z uwagi na konieczność ochrony ładu i porządku publicznego.

Z tych przyczyn odmówiono jej przedłużenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Z poglądem powyższym nie można się zgodzić.

Zgodnie z treścią art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach, cudzoziemcowi odmawia się przedłużenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, jeżeli ustała przyczyna, dla której zostało udzielone i wystąpi którakolwiek z okoliczności wymienionych w art. 13 ust. 1. Stwierdzić należy, że zarzut, iż skarżąca przebywa w Polsce w innym celu niż deklarowany nie jest uzasadniony stanem faktycznym sprawy. Jako cel przyjazdu Erika R. podała, że zamierza prowadzić działalność gospodarczą. W ramach spółki, której jest wiceprezesem prowadziła również sprzedaż towarów. Cel przyjazdu nie zmienił się przez fakt, że również wykonywała czynności sprzedawcy w spółce przez siebie prowadzonej. Jeżeli zdaniem organu odwoławczego fakt wykonywania pracy sprzedawcy w ramach uzyskanego zezwolenia na zatrudnienie na stanowisku wiceprezesa zmienia cel przyjazdu i pobytu skarżącej w Polsce to niewątpliwie wniosek ten winien być poprzedzony innym orzeczeniem. Organ odwoławczy dokonał kontroli wydanego skarżącej zezwolenia na zatrudnienie oraz sposobu wykonywania w jego ramach pracy w sprawie o przedłużenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, co nie jest zgodne z trybem określonym w art. 50 ust. 11 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji /Dz.U. 2001 nr 6 poz. 56/. Przepis ten stanowi, że zezwolenie na pracę podlega cofnięciu przez wojewodę, jeżeli cudzoziemiec wykonuje pracę niezgodnie z uzyskanym zezwoleniem. Cofnięcie zezwolenia wymaga wydania decyzji administracyjnej, od której służy stronie tryb odwoławczy. Dopiero decyzja prawomocna, tj. decyzja, od której nie służy już skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego o cofnięciu zezwolenia może stanowić podstawę ustaleń organu w sprawie prowadzonej na podstawie ustawy o cudzoziemcach.

Analiza sposobu wykonywania pracy oraz wnioski z niej wynikające w tym przypadku dokonane zostały przez organ niewłaściwy, jeżeli skarżącej nie zostało cofnięte zezwolenie na pracę.

Fakt wykonywania pracy niezgodnie z posiadanym zezwoleniem na pracę powinno być stwierdzone w trybie przewidzianym w art. 50 ust. 11 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 1997 nr 25 poz. 128 ze zm./, nie zaś przez Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców w sprawie prowadzonej na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach /Dz.U. 2001 nr 127 poz. 1400/.

Powyższy pogląd znajduje uzasadnienie również w treści art. 51 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy, gdzie jako jedną z przyczyn wydalenia cudzoziemca przewiduje się zatrudnienie lub wykonywanie innej pracy zarobkowej, wbrew warunkom określonym w ustawie z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, albo podjął inną działalność bez uzyskania wymaganego zezwolenia. A więc przepis ten odwołuje się do postanowień wyżej cytowanej ustawy, a więc i trybu jej stosowania.

Nie można się zgodzić z twierdzeniem zaskarżonej decyzji, że osiąganie niskiego dochodu w prowadzonej spółce daje podstawę do ustalenia, że cel pobytu jest inny niż deklarowany.

Treść art. 13 ust. 1 pkt 7 ustawy o cudzoziemcach nie daje podstaw do takich wniosków, a niskie dochody mogą być wywołane najróżniejszymi przyczynami przy jednoczesnym realizowaniu deklarowanego celu przyjazdu, prowadzenia działalności gospodarczej.

Również nie jest przekonywujący zarzut organu odwoławczego, że zaistniały okoliczności zawarte w treści art. 13 ust. 1 pkt 9 cyt. ustawy. Zaskarżona decyzja nie precyzuje okoliczności, które by wskazywały, że pobyt skarżącej jest niepożądany ze względu na inne zagrożenia dla bezpieczeństwa i obronności państwa albo z uwagi na konieczność ochrony ładu i porządku publicznego. Przepis art. 13 ust. 1 pkt 1-6 cyt. ustawy przewiduje cały katalog przyczyn uzasadniających odmowę wydania wizy lub odmowę wjazdu i są to przyczyny, które ze względu na swoje znaczenie nie mieszczą się już w treści art. 13 ust. 1 pkt 9. Ponieważ istnienie którejś z tych przesłanek stanowi jednocześnie przeszkodę do uzyskania wizy, a w tym przypadku do przedłużenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, to organ odwoławczy winien istnienie tej okoliczności dokładnie uzasadnić. Pogląd organu odwoławczego, że każde ewentualne naruszenie prawa stanowi już podstawę decyzji o odmowie przedłużenia zezwolenia na zamieszkanie z uwagi na konieczność ochrony ładu i porządku publicznego stanowi wykładnię omawianego przepisu zbyt rozszerzającą. Nie każde naruszenie prawa może być w ten sposób kwalifikowane, a ustalenie tej okoliczności wymaga wskazania faktu naruszenia oraz uzasadnienia dlaczego to naruszenie czyni wjazd i pobyt niepożądanym ze względów określonych w art. 13 ust. 1 pkt 9 cyt. ustawy.

Powyższe względy czynią zaskarżoną decyzję wadliwą i z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uchylił powyższą decyzję na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 cyt. ustawy.