Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1511/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 200 par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1511/11 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 grudnia 2011 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Beata Cieloch (spr.), Sędzia: WSA Grażyna Firek, Sędzia: WSA Bogusław Wolas, Protokolant: Sylwia Piwowarska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2011 r., sprawy ze skargi J.D., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 18 lipca 2011 r. Nr [...], w przedmiocie podatku od nieruchomości za okres od marca do grudnia 2010r. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do chwili prawomocności wyroku.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 18 lipca 2011 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1 i art. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r., Nr 226, poz. 1457 ze zm.; dalej: u.p.o.l.), uchwały nr XXII/150/08 Rady Miasta Krakowa z dnia 21 listopada 2007 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości (Dziennik Urzędowy Woj. Małopolskiego Nr 894, poz. 5969; dalej: uchwała RMK) oraz art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej: o.p.), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 17 maja 2011 r. nr [...], ustalającej dla T. K., A. P. i J.D. wysokość podatku od nieruchomości za okres od marca do grudnia 2010 r. na kwotę 1193,00 zł.

Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym:

W stosunku do T.K., A.P. i J.D. (dalej: współwłaściciele) toczyło się postępowanie w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości, dotyczące działki nr [...] w obrębie nr [...] w jednostce ewidencyjnej N.. Postępowanie wszczęto postanowieniem Prezydenta Miasta K. (dalej: Prezydent) z dnia 24 marca 2011 r., nr [...]

W toku postępowania ustalono, że działka, której są właścicielami jest sklasyfikowana w ewidencji gruntów jako tereny rekreacyjno-wypoczynkowe i podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. W przekonaniu współwłaścicieli, dostęp do nieruchomości jest utrudniony poprzez całkowite zarośnięcie terenu, więc stanowi niedostępny dla współwłaścicieli nieużytek, wymagający znacznych nakładów finansowych. Zasygnalizowano ponadto, że między współwłaścicielami a Prezydentem toczy się spór o wykupienie przez Gminę Miejską K. przedmiotowej nieruchomości.

Decyzją z dnia 17 maja 2011 r., nr [...], Prezydent Miasta K. działając na podstawie art. 207 w zw. z art. 21 § 1 pkt 2 i § 5 o.p., art. 1a-7 u.p.o.l. i uchwały RMK ustalił dla T. K., A.P. i J.D. wysokość zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości za okres od marca do grudnia 2010 r. na kwotę 1930,00 zł.

W uzasadnieniu decyzji, organ I instancji stwierdził, że działka, której dotyczy podatek, jest sklasyfikowana jako tereny rekreacyjno-wypoczynkowe. Działka nie stanowi nieruchomości rolnej ani leśnej, na co nie wpływa także okoliczność, iż nieruchomość jest porośnięta drzewami i krzewami (o rolnym lub leśnym charakterze nieruchomości rozstrzyga bowiem zapis w ewidencji gruntów). Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2000 r., Nr 100, poz. 1086 ze zm.; dalej: p.g.k.), podstawą wymierzania podatków są dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, które – co podkreśla w swoim orzecznictwie sądów administracyjnych i SKO – mają moc dokumentu urzędowego i stanowią dowód tego, co zostało w nich stwierdzone. Organ I instancji zwrócił uwagę, że podatek od nieruchomości jest podatkiem majątkowym i nie jest zależny od istnienia dochodów z nieruchomości. Nie wpływa na niego również przeznaczenie nieruchomości ujęte w miejskim planie zagospodarowania przestrzennego, gdyż podatek dotyczy aktualnego stanu nieruchomości, a nie przyszłego możliwego przeznaczenia gruntu. Prezydent stwierdził, że Gmina Miejska K. nie planuje żadnej inwestycji publicznej w rejonie tej działki. Organ I instancji przedstawił także sposób wyliczenia podatku.

Pismem z dnia 30 maja 2011 r., współwłaściciele złożyli odwołanie od powyższej decyzji do SKO.

W uzasadnieniu odwołania, współwłaściciele w szczególności kwestionowali zasadność opodatkowania nieruchomości, z której nie mogą korzystać. Ponadto zauważyli, że jest ona zarośnięta od 60 lat, wobec czego nie sposób użytkować ją jako terenu rekreacyjno-wypoczynkowego. Ponadto zakwalifikowanie tego gruntu w miejskim planie zagospodarowania przestrzennego jako terenów zieleni urządzonej parkowej świadczy o przeznaczeniu jej na cele publiczne, co oznacza faktyczne władztwo Gminy Miejskiej K. nad nieruchomością współwłaścicieli. Współwłaściciele wskazali, że są osobami starszymi, pobierającymi niskie emerytury (od 1037 do 1620 zł), co wystarcza im tylko na opłacenie niezbędnych potrzeb (mieszkanie, leki, wyżywienie

Do odwołania dołączono dotychczasową korespondencję z Urzędem Miasta K.

Decyzją z dnia 18 lipca 2011 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji, organ II instancji streścił dotychczasowe postępowanie w sprawie oraz przytoczył treść przepisów, które znalazły zastosowanie przy wydawaniu decyzji. Na tej podstawie SKO uznało, że nieruchomość współwłaścicieli stanowi grunt podlegający opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, którego wysokość została ustalona przez Prezydenta w zgodzie z obowiązującymi przepisami, w tym przy zastosowaniu prawidłowych stawek podatku z uchwały RMK. Organ wskazał wreszcie, że wobec daty przeniesienia własności nieruchomości na współwłaścicieli, Prezydent trafnie obliczył podatek za okres od marca do grudnia. Organ II instancji stwierdził, że Prezydent był związany danymi ujętymi w ewidencji gruntów i budynków, a brak dochodów z nieruchomości czy też zdrowotny i intelektualny stan podatników, nie mają znaczenia dla bytu ani wysokości podatku. Podatek od nieruchomości ma bowiem charakter majątkowy, a nie dochodowy. SKO wskazało ponadto za organem I instancji, że Gmina Miejska K. nie prowadzi obecnie żadnej inwestycji publicznej w okolicy działki oraz, że nikt inny nie włada przedmiotową nieruchomością jak właściciel.

W dniu 16 sierpnia 2011 r., J.D. złożyła skargę na powyższą decyzję zarzucając naruszenie przez organ przepisów postępowania, tj. art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że SKO nie ustaliło w sposób wystarczający kwalifikacji przedmiotu opodatkowania oraz nie wzięło pod uwagę faktu rzeczywistego pozbawienia współwłaścicieli władztwa nad opodatkowanym gruntem. Wskazano, że organ II instancji rozstrzygając sprawę brał pod uwagę jedynie dokumenty z ewidencji gruntów i budynków, uznając, że inne – podane w odwołaniu – okoliczności, nie mają znaczenia dla sprawy, co zdaniem skarżącej stoi w sprzeczności z art. 180 Ordynacji podatkowej. W skardze stwierdzono również, że obecna klasyfikacja przedmiotu opodatkowania ujęta w ewidencji gruntów i budynków nie odpowiada przepisom. Skarżąca zwróciła uwagę, że współwłaściciele złożyli w dniu 30 maja 2011 r. wniosek do Prezydenta o zmianę klasyfikacji gruntu. Pismem z dnia 9 czerwca 2011 r. nr [...] dyrektor Wydziału Geodezji Urzędu Miasta K. negatywnie ustosunkował się do wniosku. Wobec tego uczestnik A.P. wniósł odwołanie od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, który uznał pismo z 9 czerwca 2011 r. za decyzję administracyjną, którą uchylił jako naruszającą obowiązujące przepisy, zwłaszcza z uwagi na nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego (m.in. nie zweryfikowano, czy zapis w ewidencji zgadza się ze stanem faktycznym). Skarżąca nie kwestionuje faktu, iż dane wynikające z ewidencji gruntów maja decydujące znaczenie dla ustalenia obowiązku podatkowego, lecz wskazuje, że obowiązująca w postępowaniu podatkowym zasada prawdy materialnej obliguje organ II instancji do podjęcia wszelkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy. Skarżąca powołała także pogląd głoszący, iż wejście w życie nowych unormowań planistycznych może się wiązać z faktycznym wywłaszczeniem nieruchomości. Z taką sytuacją – w przekonaniu skarżącej – mamy do czynienia w omawianej sprawie, gdyż działka, której jest współwłaścicielem została przeznaczona na cele publiczne, co uniemożliwia korzystania z niej przez właścicieli.

W odpowiedzi na skargę, SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje :

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Sądy te kontrolują, czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanej decyzji bądź stwierdzenie jej nieważności w trybie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Jednocześnie zgodnie z art.134 p. p.p.s.a., sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Badając niniejszą sprawę w oparciu o powyższe zasady, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie może pozostać w obiegu prawnym, albowiem doszło do naruszenia przez organ przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Głównym motywem skargi wydaje się być zarzut głoszący, że organ II instancji nie uwzględnił rzeczywistego – zdaniem skarżącej – stanu gruntów i nie dostosował sposobu jego opodatkowania do tego stanu rzeczy.

Wobec tak postawionego problemu, Sąd pragnie wyjaśnić, iż organ słusznie powołał się w tym zakresie na treść art. 21 ust. 1 prawa geodezyjnego i kartograficznego zgodnie z którym podstawą wymierzania podatków są dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Organ podatkowy może odstąpić od uwzględnienia danych z ewidencji tylko wówczas, gdy na podstawie art. 194 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r.Ordynacji podatkowej (Dz.U.z 2005r,Nr8,poz.60 ze zm.-dalej w skrócie O.p) dojdzie do wniosku, że dane te są zdezaktualizowane, a dokumenty, które są obligatoryjną podstawą wpisu do ewidencji gruntów, nie uwzględniają np. aktu notarialnego zawierającego umowę sprzedaży, decyzji o wywłaszczeniu z produkcji rolnej gruntów, itp. (zob. wyrok NSA z dnia 14 września 2010 r., sygn. akt II FSK 690/09, LEX nr 745808).

Z uwagi na to, że z przyczyn obiektywnych, organ nie zawsze ma możliwość powzięcia z urzędu wszelkich informacji (w ramach wyznaczających jego kompetencje przepisów prawa), postępowaniem podatkowym rządzi m.in. zasada czynnego udziału strony.

Zasada ta znajduje swoje zastosowanie także w postępowaniu odwoławczym. Ostatnim przejawem udziału strony w postępowaniu, przed jego zakończeniem jest wykorzystanie trybu, o którym mowa w art. 200 § 1 O.p. Zgodnie z przywołanym przepisem, przed wydaniem decyzji organ podatkowy wyznacza stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Co istotne, przepis ten znajduje zastosowanie także wówczas, gdy organ odwoławczy orzeka na podstawie tego samego materiału dowodowego, co organ I instancji.

W rozpoznawanej sprawie, SKO zakończyło postępowanie podatkowe bez umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego w powyższym trybie. W orzecznictwie wskazuje się, że naruszenie art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej jest naruszeniem przepisów postępowania, które może doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (zob. wyrok NSA z dnia 24 sierpnia 2010 r., sygn. akt I FSK 1345/09, LEX nr 744165; uchwała NSA z dnia 25 kwietnia 2005 r., sygn. akt FPS 6/04,ONSAiWSA z 2005 r., Nr 4, poz. 66).

Oceniając wpływ tego naruszenia prawa procesowego na wynik sprawy, Sąd bierze pod uwagę zarówno okoliczności obiektywne (istnienie danych mających wpływ na wynik sprawy, nieznanych organowi), jak i subiektywne (dotychczasową aktywność strony w postępowaniu).

Jak wskazano wyżej, organ podatkowy – choć co do zasady związany danymi ujawnionymi w ewidencji gruntów i budynków – może w niektórych przypadkach odstąpić od przyznania tym danym bezwzględnej mocy dowodowej lub przynajmniej zawiesić postępowanie do czasu wyjaśnienia istotnego zagadnienia przez inny organ.

Z dołączonej do skargi decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wynika, że toczy się postępowanie administracyjne w przedmiocie zmiany użytku gruntowego w stosunku do działki ewidencyjnej nr [...] obręb [...] w jednostce ewidencyjnej: N., czyli w odniesieniu do nieruchomości opodatkowanej w niniejszej sprawie. Zaskarżono bowiem rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta K. zawarte w piśmie z dnia 9 czerwca 2011 r., nieuwzględniające stosownego wniosku współwłaścicieli, które następnie zostało uchylone i przekazane do ponownego rozpoznania.

Powyższe oznacza, że już po wniesieniu odwołania do SKO (a przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy w dniu 18 lipca 2011 r.) w sprawie zaistniały okoliczności istotne dla oceny mocy dowodowej danych zgromadzonych w ewidencji budynków i gruntów. Zaistniała zatem obiektywna okoliczność mająca wpływ na stopień naruszenia art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej przez organ.

Oceniając zaistnienie okoliczności o charakterze subiektywnym należy podnieść, że strony postępowania podatkowego były w posiadaniu wiedzy o powyższej okoliczności. Zauważyć również trzeba, iż dotychczasowa (przed wydaniem decyzji przez organ II instancji) aktywność stron należy ocenić jako wysoką. Wskazać należy choćby ilość informacji wskazywanych w odwołaniu od decyzji Prezydenta, aktywność w sporze z Wydziałem Geodezji Urzędu Miasta K. w przedmiocie wykupu nieruchomości, zapoznanie się z materiałami sprawy przed wydaniem decyzji organu I instancji, a przede wszystkim pismo współwłaścicieli z dnia 4 kwietnia 2011 r. stanowiące odpowiedź na wezwanie Prezydenta o przesłanie wszelkich istotnych informacji i dokumentów mających znaczenie w postępowaniu podatkowym i dołączone do niego załączniki.

Powyższe oznacza, że strony postępowania podatkowego korzystały z przysługujących im uprawnień i reagowały na stosowne wezwania organów podatkowych, zapewniając – w swoim zakresie – realizację zasady czynnego udziału strony. W szczególności, prawidłowo wezwane strony tego postępowania mogły zwrócić uwagę organu II instancji na istnienie sprawy administracyjnej w przedmiocie zmiany użytku gruntowego opodatkowanej nieruchomości. Bez wątpienia, w świetle przywołanego wyżej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 września 2010 r., taka sygnalizacja mogła wpłynąć na ocenę aktualności (zgodności ze stanem faktycznym) danych ewidencji budynków i gruntów, determinującej treść zaskarżonej decyzji.

Powyższa analiza doprowadziła Sąd do przekonania, że organ II instancji dopuścił się naruszenia art. 200 § 1 O.p.w zw. z art.123 O.p., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie dopiero konsekwencją obrazy art. 200 § 1 O.p. mogło być naruszenie art. 122 O.p., 180 O.p. i 181 § 1 O.p. przez organ II instancji, zarzucane w skardze. Trzeba bowiem wskazać, że w odwołaniu sformułowano przede wszystkim zarzuty dotyczące odmowy wykupu opodatkowanej nieruchomości przez Gminę Miejską K. oraz wskazywano na brak dochodów z tej nieruchomości (które to zagadnienia są bez znaczenia dla ustalenia wysokości podatku od nieruchomości). W ocenie Sądu treść odwołania nie stanowiła wystarczającej podstawy do zasygnalizowania rzeczywistego problemu , a który mógł się ujawnić w postępowaniu podatkowym dopiero dzięki zastosowaniu przez SKO art. 200 § 1 O.p.

Dlatego też ponownie rozpoznając sprawę podatkową, organ II instancji winien dokonać wnikliwej analizy wszelkich okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, wyznaczając stronie – przed wydaniem decyzji – siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, stosownie do art. 200 § 1 O.p. w zw. z art. 123 O.p.

Mając powyższe na uwadze, orzeczono, jak w sentencji na zasadzie art. 145 § 1 pkt c) p.p.s.a. Wobec uchylenia decyzji organu II instancji, na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono, że decyzja ta nie może być wykonywana do czasu uprawomocnienia się wyroku.