Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 47/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2022-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 17 ust. 1 i ust. 1a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędzia WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 marca 2022 r. sprawy ze skargi N.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

N.J. (powoływana dalej również jako: "skarżąca") wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (powoływanego dalej jako: "organ odwoławczy", "SKO") z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...]. Decyzją tą utrzymano w mocy wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta przez Inspektora Urzędu Miejskiego (powoływanego dalej jako: "organ pierwszej instancji") decyzję z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] nie przyznającą skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad wujem.

Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny.

W dniu 28 września 2021 r. skarżąca złożyła w Wydziale Spraw Społecznych Urzędu Miejskiego wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym wujkiem – A.M.

Pismem z dnia [...] września 2021 r., na podstawie art. 23 ust. 4aa ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz., 111) organ zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego w celu weryfikacji okoliczności dotyczących spełnienia przez skarżącą warunków, o których mowa w art. 17 ust. 1 ww. ustawy.

W odpowiedzi na powyższe, w piśmie z dnia [...] października 2021 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej poinformowała, że przeprowadzenie wywiadu z A.M. nie jest możliwe ponieważ ze względu na jednostkę chorobową jest on osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną od urodzenia, która nie potrafi czytać i pisać. Jednocześnie do ww. pisma załączono wywiad środowiskowy przeprowadzony z N.J.

W piśmie z dnia [...] października 2021 r. organ poinformował skarżącą o poczynionych w sprawie ustaleniach oraz o treści art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735).

Następnie decyzją z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...], działając z upoważnienia Burmistrza Miasta Inspektor Urzędu Miejskiego nie przyznał skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad wujem.

W motywach uzasadnienia decyzji organ pierwszej instancji powołał treść art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Następnie wskazał, że z przeprowadzonego przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej z N.J. wywiadu środowiskowego wynika, że A.M. jest osobą upośledzoną w stopniu głębokim. Nie potrafi czytać, nie potrafi pisać, samodzielnie nie chodzi, a po mieszkaniu porusza się na pośladkach. Wcześniej opiekunem prawnym A.M. była matka skarżącej - A.S., która zmarła [...].2018r. N.J. sprawuje stałą, regularną opiekę nad wujkiem w każdej dziedzinie życia tj. w zakresie przygotowywania posiłków, pomocy w utrzymaniu higieny, pomoc w ubieraniu się, pranie, utrzymywanie kontaktu z lekarzem, dawkowaniu leków, załatwianie spraw urzędowo-prawnych, robieniu zakupów, zapewnieniu kontaktów z otoczeniem i rodziną. A.M. od urodzenia jest uzależniony od opieki innych osób (rodzice, siostra). Nie posiada własnego potomstwa. Rodzice i rodzeństwo A.M. nie żyją. Siostrzenica – N.J. jest jedyną osobą, która sprawuje i jest wstanie zapewnić opiekę A.M.

Organ pierwszej instancji zaznaczył, że z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, że ostatnie zatrudnienie skarżącej czyli aktywność zawodowa w Domu Kultury ustała z dniem [...] sierpnia 2021r., oraz że nie jest ona osobą bezrobotną zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy. Nie wykonywanie jakiejkolwiek pracy umożliwia skarżącej sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym wujkiem A.M.

Jednakże, w ocenie organu pierwszej instancji, skarżąca nie spełnia warunków zawartych w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż obowiązek alimentacyjny zgodnie z art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn. Dz.U. z 2020r. poz. 1359) – powoływanej dalej jako "K.r.o." obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że stopień pokrewieństwa określa się według liczby urodzeń, w skutek których powstało pokrewieństwo. Krewni w linii prostej to m.in. rodzice czy dziadkowie. Przepis ten wskazuje też na rodzeństwo osoby uprawnionej do alimentów, nie zaś na rodzeństwo rodzica. Oznacza to, iż krewnych dziecka takich jak wuj, ciotka, stryjek, stryjenka nie obciąża obowiązek alimentacyjny.

Organ pierwszej instancji wskazał, że na podstawie wydruku odpowiedzi z PESEL z dnia [...] października 2021 r., oraz kserokopii aktu urodzenia A.M. i kserokopii aktu zgonu A.S. (matki N.J.) ustalił, iż N.J. jest spokrewniona z A.M. i jest to pokrewieństwo trzeciego stopnia w linii bocznej. Nadto z zaświadczenia dołączonego do wniosku wynika, że N.J. decyzją Sądu Rejonowego Wydział Rodzinny i Nieletnich Sygn Akt [...] z dnia [...].07.2019r. została ustanowiona opiekunem całkowicie ubezwłasnowolnionego A.M. W/w przyrzeczenie złożyła w dniu [...].07.2019r.

Po rozpatrzeniu wniesionego przez skarżącą odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] utrzymało w mocy ww. decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych zawiera zamknięty katalog osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, ściśle związany z istnieniem obowiązku alimentacyjnego pomiędzy osobą ubiegającą się o to świadczenie względem osoby będącej pod jej opieką. Pojęcie obowiązku alimentacyjnego zostało uregulowane w K.r.o. i polega on na dostarczaniu środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania i obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo.

Organ odwoławczy stwierdził, że przepisy nie nakładają obowiązku alimentacyjnego na inne osoby, w tym na dalszych krewnych w linii bocznej, co stosownie do art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych wyklucza przyznanie im świadczenia pielęgnacyjnego, także wówczas, gdy spełniają one inne przesłanki przewidziane w tych przepisach.

SKO podkreśliło, że w niniejszej sprawie okolicznością bezsporną jest to, że N.J. sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym wujkiem A.M., który na podstawie orzeczenia z obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia nr [...] nr [...] z dnia [...].11.1992r. został zaliczony do pierwszej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia (posiada znaczny stopień niepełnosprawności w rozumieniu art. 3 pkt 21d ustawy o świadczeniach rodzinnych) oraz inwalidztwo jest trwałe. Niepełnosprawność u A.M. istnieje od dzieciństwa. Ponadto z zaświadczenia dołączonego do wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wynika, że skarżąca decyzją Sądu Rejonowego Wydział Rodzinny i Nieletnich Sygn. akt [...] z dnia [...].07.2019 r. została ustanowiona opiekunem całkowicie ubezwłasnowolnionego A.M. i złożyła przyrzeczenie w dniu [...].07.2019 r. Nadto z akt sprawy wynika, iż skarżąca jest siostrzenicą A.M.

A.M. nie ma innych osób, które byłyby z nim spokrewnione w linii prostej, gdyż jego rodzice oraz rodzeństwo nie żyją. N.J. jest spokrewniona z A.M. w linii bocznej, co oznacza, że nie jest uprawniona do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, mimo niekwestionowanej opieki, którą nad nim sprawuje, bowiem w świetle przepisów K.r.o. nie ciąży na niej obowiązek alimentacyjny.

Organ odwoławczy wskazał na uchwałę NSA z dnia 9 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS 5/13, gdzie NSA zauważył, że mimo wielokrotnych zmian ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne przysługiwało członkom rodziny, na których spoczywał w stosunku do osoby wymagającej opieki obowiązek alimentacyjny. Ustawodawca uznał więc, że jednym z warunków, od których zależy powstanie prawa do tego świadczenia było to, że opiekę wykonuje osoba obciążona wobec podopiecznego obowiązkiem alimentacyjnym i od warunku tego nie odstąpił. Zaznaczył też, że Trybunał Konstytucyjny nie zakwestionował jako niekonstytucyjnego wymogu istnienia obowiązku alimentacyjnego pomiędzy osobą sprawującą opiekę i podopiecznym. Wręcz przeciwnie, wyraził pogląd, że z woli ustawodawcy nie sam fakt opieki nad osobą niepełnosprawną, czy też rezygnacja dla jej sprawowania z zatrudnienia, lecz szczególna więź prawna pomiędzy osobą opiekuna a osobą niepełnosprawną wyróżnia grupę uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie podkreślono, że cechą relewantną podmiotów potencjalnie uprawnionych do tego świadczenia jest rezygnacja z zatrudnienia dla wywiązania się z szeroko rozumianego obowiązku alimentacyjnego. Celem tych regulacji jest bowiem to, by osoba zmuszona do rezygnacji z zatrudnienia w związku z wykonaniem ciążącego na niej obowiązku alimentacyjnego sama nie popadła w niedostatek, tracąc źródło utrzymania. Nie jest natomiast intencją ustawodawcy wspieranie wszystkich osób, które dobrowolnie podejmują się opieki nad niepełnosprawnym członkiem szeroko rozumianej rodziny. Wykładnia gramatyczna omawianych przepisów, ich znaczenie językowe, zgodne są z rezultatem wykładni systemowej i funkcjonalnej. Nie można zatem, powołując się na ogóle zasady konstytucyjne, wyprowadzać wniosków, że prokonstytucyjna wykładnia art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych pozwala przyjąć, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje również osobie niezobowiązanej do alimentacji, która sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną.

SKO w pełni podzieliło ww. stanowisko. Jednocześnie zaznaczyło, że jakkolwiek zrozumiała jest obiektywnie trudna sytuacja życiowa skarżącej, to na gruncie niniejszej sprawy organ pierwszej instancji odmawiając przyznania wnioskowanego przez nią prawa, kierował się ściśle określonymi kryteriami ustawowymi. Ustalenia organu pierwszej instancji nie pozostawiają wątpliwości, a podjęte rozstrzygnięcie odpowiada regulacjom ustawy, które właściwie zinterpretowano, jak i zastosowano. O przyznaniu prawa do tego świadczenia nie może bowiem przesądzać sam fakt sprawowania opieki faktycznej nad osobą niepełnosprawną, bez istnienia obowiązku alimentacyjnego.

W ocenie organu odwoławczego bez znaczenia dla niniejszej sprawy pozostaje fakt, że skarżąca została ustanowiona opiekunem całkowicie ubezwłasnowolnionego A.M., gdyż ubezwłasnowolnienie jest instytucją mającą na celu pomoc osobie, która nie może samodzielnie prowadzić swoich spraw osobistych i majątkowych. Osoba taka wymaga stałej pieczy ze strony innej osoby i opieka prawna nad osobą ubezwłasnowolnioną zapewnia tę pieczę. Przy czym sprawowanie opieki nad całkowicie ubezwłasnowolnionym nie ma związku z obowiązkiem alimentacyjnym wynikającym z wyżej przywołanych przepisów K.r.o.

Na powyższą decyzję N.J. wniosła skargę zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1 pkt. 4 i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez uznanie, iż nie spełnia warunków przewidzianych w tych przepisach.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie jej prawa do przedmiotowego świadczenia, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Skarżąca wskazała, że SKO uzasadniło swoje stanowisko podkreślając, że wykładnia gramatyczna omawianych przepisów, ich znaczenie językowe zgodne są z rezultatem wykładni systemowej i funkcjonalnej, a w takiej sytuacji nie można powoływać się na ogólne zasady konstytucyjne ani także wyprowadzać wniosków z wykładni prokonstytucyjnej. Wniosła by Sąd w niniejszej sprawie zastosował wykładnię prokonstytucyjną, jak również prorodzinną, przecież, co podkreślał Sąd w wielu wyrokach, jedną z zasad konstytucyjnych jest zasada szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej. Skarżąca wniosła też by Sąd uznał, iż ograniczenia, które wynikają zdaniem SKO wobec jej osoby nie powinny być stosowane z uwagi na okoliczność, iż preferowany przez ustawodawcę systemowy porządek realizacji obowiązków wobec rodziny w niniejszej sprawie nie może być zastosowany, gdyż A.M. nie posiada najbliższej rodziny, a jedną jego najbliższą osobą jest N.J. Skarżąca zaznaczyła, że w przeciwnym wypadku obowiązek utrzymania wuja spadnie na instytucje społeczne, a obecnie przeciętne koszty utrzymania jednej osoby w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym bądź Domu Opieki Społecznej przekraczają 5 tys. zł miesięcznie. Mając na względzie zasady sprawiedliwości społecznej, zasady współżycia społecznego, fakt, który nie wymaga udowodnienia, iż osobie niepełnosprawnej zawsze w rodzinie będzie lepiej niż w domu opieki finansowanym przez Państwo, skarżąca wniosła o zastosowanie przychylnych jej wykładni przepisów prawna.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Na wstępie wyjaśnić należy, że stosownie do treści art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329) – powoływanej dalej jako: "P.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który dotyczy interpretacji podatkowych i który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.

Zaznaczyć również trzeba, że niniejsza sprawa, z uwagi na zgodne wnioski stron w tym zakresie została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 2 P.p.s.a.)

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2021r., którą utrzymano w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta przez Inspektora Urzędu Miejskiego z dnia [...] listopada 2021 r., którą nie przyznano skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad wujem.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 111).

Spór między stronami niniejszego postępowania budzi wykładnia art. 17 ust. 1 ww. ustawy, gdzie uregulowano podmiotowe aspekty świadczenia pielęgnacyjnego, i sprowadza się do rozstrzygnięcia czy skarżącej, która zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym wujem, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne.

Wobec powyższego przypomnieć należy, że stosownie do treści art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W ust. 1a art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazano, że osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W powyższych przepisach został zawarty ściśle określony katalog osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, zakreślony m.in. przesłanką pozostawania osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby będącej pod jej opieką. Ustawodawca uznał więc, że jednym z warunków, od których zależy powstanie prawa do tego świadczenia było to, że opiekę wykonuje osoba obciążona wobec podopiecznego obowiązkiem alimentacyjnym i mimo wielokrotnych zmian ustawy o świadczeniach rodzinnych od warunku tego nie odstąpił (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2019 r. sygn. akt I OSK 3804/18; wszystkie powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl).

Interpretacji ww. przepisów należy zatem dokonywać z uwzględnieniem K.r.o., gdzie uregulowano obowiązek alimentacyjny. Stosowanie do art. 128 K.r.o., obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych – obciąża bliższych stopniem przed dalszymi (art. 129 § 1 ww. ustawy). Krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym (art. 129 § 2 K.r.o.). W art. 617 K.r.o. wyjaśniono, że krewnymi w linii prostej są osoby, z których jedna pochodzi od drugiej. Krewnymi w linii bocznej są osoby, które pochodzą od wspólnego przodka, a nie są krewnymi w linii prostej (§ 1). Stopień pokrewieństwa określa się według liczby urodzeń, wskutek których powstało pokrewieństwo (§ 2). Nadto z mocy art. 23 i 27 omawianej ustawy także małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy oraz przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Co więcej, w myśl art. 130 K.r.o. obowiązek jednego małżonka do dostarczania środków utrzymania drugiemu małżonkowi po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa albo po orzeczeniu separacji wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka. Przepisy K.r.o. regulują również zasady w zakresie obowiązku alimentacyjnego osób pozostających w stosunku przysposobienia, m. in. w art. 131, zgodnie z którym jeżeli skutki przysposobienia polegają wyłącznie na powstaniu stosunku między przysposabiającym a przysposobionym, obowiązek alimentacyjny względem przysposobionego obciąża przysposabiającego przed wstępnymi i rodzeństwem przysposobionego, a obowiązek alimentacyjny względem wstępnych i rodzeństwa obciąża przysposobionego dopiero w ostatniej kolejności (§ 1). Jeżeli jeden z małżonków przysposobił dziecko drugiego małżonka, przysposobienie nie ma wpływu na obowiązek alimentacyjny między przysposobionym a tym drugim małżonkiem i jego krewnymi (§ 2). Zasadą jest również, że obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo, gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub, gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami (art. 132 K.r.o.). Treść przepisów art. 17 ust 1 i art. 17 ust 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może być zatem uzupełniona przez inne rozumienie zakresu podmiotowego obowiązku alimentacyjnego, niż to, które wynika z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (por. wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2022 r. sygn. akt I OSK 911/21).

Z akt niniejszej sprawy nie wynika by skarżąca należała do kręgu osób uprawnionych do alimentacji względem A.M., o których mowa w ww. przepisach K.r.o. Skarżąca jest siostrzenicą A.M. a tym samym, jak słusznie zauważyły organy obu instancji, jest z nim spokrewniona w linii bocznej w stopniu trzecim i pomimo, iż opiekuje się niepełnosprawnym od dziecka wujem, przez co zrezygnowała z pracy zarobkowej, pozostaje poza kręgiem osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, o których mowa w art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych. W świetle powyższego, jak trafnie spostrzegł organ odwoławczy, bez wpływu na możliwość uzyskania świadczenia pieniężnego pozostaje też fakt, że skarżąca na mocy orzeczenia Sądu Rejonowego Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] lipca 2019 r., sygn. akt [...] została ustanowiona opiekunem całkowicie ubezwłasnowolnionego A.M. Sprawowanie opieki nad całkowicie ubezwłasnowolnionym nie ma bowiem związku z obowiązkiem alimentacyjnym wynikającym z przepisów K.r.o.

Skarżąca domaga się zastosowania w niniejszej sprawie wykładni prokonstytucyjnej powołując się w skardze m.in. orzeczenie wydane przez tutejszy Sąd sprawie o sygn. akt II SA/Go 218/21. Jednakże orzeczenie to, podobnie jak i cytowane w nim wyroki, zostało wydane w innej sprawie, na tle odmiennego stanu faktycznego i nie było wiążące w niniejszej sprawie.

Nadmienić należy, że w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 9 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS 5/13 – powołanej także w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji -NSA stwierdził, że osobie, którą nie obciąża obowiązek alimentacyjny względem pełnoletniego członka rodziny, legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym i która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad tym niepełnosprawnym członkiem rodziny, nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne na podstawie art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych. W uchwale tej NSA wskazał też, że nie można, powołując się na ogóle zasady konstytucyjne, wyprowadzać wniosków, że prokonstytucyjna wykładnia art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych pozwala przyjąć, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje również osobie niezobowiązanej do alimentacji, która sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną.

Podkreślić należy, że pomimo nowelizacji ww. ustawy, ustawodawca nie wprowadził zmian w zakresie kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Tym samym, ww. stanowisko NSA, które Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela, jest aktualne także wobec brzmienia art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych mającego zastosowanie w stanie faktycznym niniejszej sprawy.

Zaznaczyć trzeba, że jeżeli przepis ustawy wymienia wprost osoby, które mogą otrzymać dane świadczenie, to nawet jeżeli wykluczenie z tego wykazu innych podmiotów może budzić wątpliwości, nie jest rzeczą Sądu, ale ustawodawcy uzupełnienie kręgu osób uprawnionych (por. wyrok NSA z dnia 11 lutego 2022 r. sygn. akt I OSK 1164/21).

Wbrew zarzutom podniesionym w skardze organ dokonał prawidłowej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych i na tej podstawie zasadnie stwierdził, że skarżąca nie spełnia warunków pozwalających jej na przyznanie świadczenia pieniężnego.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem nie narusza bowiem ani przepisów materialnoprawnych, ani też przepisów postępowania w stopniu istotnym mającym wpływ na wynik sprawy.

Z tego też względu Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.