Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 572/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: aer. 200, art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz 26
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 7
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie WSA Marta Kołtun - Kulik (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant referent stażysta Andżelika Abramowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2016 r. sprawy ze skarg E. T., E. K., L. M. i M. K. oraz F. Sp. z o. o. z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] września 2014 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz E. T., E. K., L. M. i M. K. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz F. Sp. z o. o. z siedzibą w [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...] Minister Infrastruktury i Budownictwa, po rozpatrzeniu wniosku E. T., E. K., L. M. i M. K. oraz F. Sp. z o. o. z siedzibą w [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] września 2014 r., nr [...] stwierdzającą nieważność orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] listopada 1950 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...].

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Ww. Decyzją z dnia [...] września 2014 r., Minister Infrastruktury i Rozwoju po rozpatrzeniu wniosku E. T., E. K., L. M. i M. K. - następców prawnych spółki jawnej P. stwierdził nieważność orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] listopada 1950 r.

W wyniku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Infrastruktury i Budownictwa wyżej powołaną decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że z akt własnościowych wynika, iż w dniu 13 stycznia 1949 r. do Zarządu Miejskiego w [...] wpłynął wniosek M. K., córki E. S., działającej w imieniu spółki jawnej P. o przyznanie spółce za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] nr hip. [...]. Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Grodzkiego w [...] z dnia [...] listopada 1948 r., nr [...] oraz informacją z Działu II Wykazu hipotecznego księgi hipotecznej nieruchomości ozn. nr hip. [...] tytuł własności nieruchomości warszawskiej nr [...] uregulowany był jawnym wpisem na imię E. S. W konsekwencji, zdaniem organu, M. K. działała nie jako następca prawny E. S. (pomimo, że jest jego spadkobierczynią), ale jako przedstawiciel spółki jawnej P. Minister stwierdził, że skoro w księdze hipotecznej nr [...] ujawniony był E. S., to tylko on był właścicielem przedmiotowej nieruchomości i tylko przez niego lub też jego następców prawnych oraz pełnomocnika mógł być złożony wniosek dekretowy. Organ podniósł, że w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego przeniesienie prawa własności przedmiotowej nieruchomości z E. S. na rzecz spółki jawnej F. Z akt sprawy nie wynika aby nieruchomość będąca przedmiotem roszczeń stanowiła wkład do spółki jawnej. Wobec tego, w ocenie organu, wniosek dekretowy nie został złożony przed podmiot wymieniony w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r., zaś Prezydium Rady Narodowej w [...] nie rozważyło czy wniosek ten jest prawnie skuteczny i mógł stanowić podstawę do wszczęcia postępowania administracyjnego. Te okoliczności, zdaniem Ministra, powodują, że kontrolowane orzeczenie dekretowe rozstrzygające w przedmiocie wniosku złożonego przez osobę nie należącą do kręgu podmiotów do tego legitymowanych, a wymienionych w art. 7 ust. 1, w sposób rażący - w rozumieniu 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - narusza prawo, czyli art. 7 ust. 1 i 2 wymienionego dekretu. Minister podniósł, że wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego podmiotu nieuprawnionego nie powinien doprowadzić do merytorycznego rozstrzygnięcia, tak pozytywnego jak i negatywnego, lecz do stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania. Organ dekretowy nie przeprowadzając stosownego postępowania wyjaśniającego, naruszył więc w szczególności przepis art. 44 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej o postępowaniu administracyjnym z dnia 22 marca 1928 r. (Dz. U. z 1928 r. Nr 36. poz. 341). W niniejszej sprawie waga rażącego naruszenia prawa jest znacznie większa niż stabilność decyzji ostatecznej. Tym samym pozostawienie w obrocie prawnym decyzji jest nie do pogodzenia z porządkiem prawnym, a wobec tego decyzja musi być wyeliminowana, aby umożliwić przywrócenie porządku prawnego.

Jednocześnie organ wskazał, że w sprawie nie zaszły nieodwracalne skutki prawne, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że w stosunku do wchodzących w skład przedmiotowej nieruchomości działek ewidencyjnycj nr [...] i [...] z obrębu [...] ustanowione zostało z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r., na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, prawo użytkowania wieczystego gruntu. Prawo to zostało potwierdzone ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1992 r., nr [...]. Skutki prawne w postaci nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu związane są więc z decyzją uwłaszczeniową a nie orzeczeniem administracyjnym nr [...].

Ponadto organ odwoławczy nie podzielił stanowiska F. Sp. z o.o., że w postępowaniu administracyjnym nie dokonano oceny, czy po stronie E. T., E. K., L. M. i M. K., wywodzacych swój interes prawny z następstwa prawnego po spółce jawnej P., istnieje interes prawny umożliwiający im zainicowanie postępowania nadzorczego. Minister wyjaśnił, że spółka jawna F., była uczestnikiem postępowania zwykłego dekretowego, a tym samym jej następcy prawni są uprawnieni do wystąpienia z wnioskiem o wszczęcie postępowania w trybie nadzoru. Ponadto, wnioskodawcy są jednocześnie następcami prawnymi E. S. – byłego włściciela przedmiotowej nieruchomości przy ul. [...], o czym dowodzą dokumenty spadkowe.

E. T., E. K., L. M. i M. K. złożyli skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] lutego 2016 r., której zarzucili:

1) naruszenie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy i art. 9 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 marca 1928 roku o postępowaniu administracyjnym w administracji, poprzez błędne przyjęcie, że M. K. nie była osobą uprawnioną do złożenia wniosku o przyznanie za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], Nr hip. [...], pomimo, że:

a) nabyła w 1/3 części spadek po swoim ojcu E. S. - uznanym za zmarłego z dniem [...] maja 1946 r. - na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego [...] w [...] z dnia [...] listopada 2010 r., sygn. akt [...], a więc była jego następcą prawnym i współwłaścicielem nieruchomości uprawionym, zgodnie z art. 89 dekretu z dnia 11 października 1946 r. Prawo rzeczowe (Dz. U. Nr 57, poz. 319), jako osoba wykonująca czynności zmierzające do zachowania wspólnego prawa (por. wyrok NSA z 6 listopada 2002 r., I SA 762/01, ONSA 2004, nr 1, poz. 20);

b) była osobą prawa reprezentującą E. S. jako jego córka oraz jako wspólnik spółki jawnej P. z siedzibą w [...], na której to nieruchomości była prowadzona działalność gospodarcza przynajmniej od 1937 r. do 1949 r.;

c) wniosek dekretowy o własność czasową M. K. wpłynął w dniu 13 stycznia 1949 r. i został zarejestrowany w Zarządzie Miejskim w [...] Wydział Polityki Budowlanej pod nr [...], od którego to wniosku pobrano opłatę manipulacyjną w wysokości 3.000 zł, zgodnie z uchwałą Rady Narodowej m.st. Warszawy z dnia 18 listopada 1947 r. w przedmiocie wydawania promes na zawieranie umów o prawo własności czasowej gruntów budowalnych na terenie m.st. Warszawy oraz w przedmiocie opłat za czynności Zarządu Miejskiego w zakresie dysponowania gruntami (Dz. Urz. Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy z dnia 19 kwietnia 1948 r., Nr 10), co potwierdza w orzecznictwie złożenie wniosku dekretowego przez osobę uprawnioną (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 września 2012 r., I SA/Wa 1915/11 i wyrok NSA z dnia 28 lipca 2011 r., I OSK 1342/10, Lex nr 1082634, str. 69 Helena Ciepła, Rafa! Marcin Sarbiński, Katarzyna Sobczyk-Sarbińska "Roszczenia przysługujące byłym właścicielom tzw. gruntów warszawskich" Warszawa 2013);

d) z okoliczności sprawy, tj. dokumentów z Rejestru Handlowego prowadzonego przez Sąd Okręgowy w [...] pod nr [...] dla spółki jawnej, częściowo z ustaleń organu administracyjnego w decyzji organu I instancji oraz z pisma spółki F. w [...] z dnia 19 listopada 1948 r. wynika, że w Księdze Inwentarzowej tej spółki figuruje aktyw na nazwisko współwłaścicieli firmy tj. "..plac fabryczny przy ul. [...] nr [...], Nr hip. [...], obszar [...] x [...] m2 na 36.000 zł, zabudowany budynkiem fabrycznym oraz dwiema szopami", wynika, iż nieruchomość ta była własnością użytkową gruntu emfiteutycznego przynależnego wspólnikom spółki jak prawidłowo ustaliło Prezydium Rady Narodowej [...] w swoim orzeczeniu administracyjnym z dnia [...] listopada 1950 r., nr [...] (por. też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 grudnia 2005 r., I SA/Wa 435/05, Lex 189399 z glosa aprobującą S. Rudnickiego, PS 2006/7-8/259);

2) naruszenie art. 8 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w niej zbyt ogólnikowych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację pogłębiana zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, poprzez:

a) błędne przyjęcie, że konieczne było wykazanie w prowadzonym postępowaniu administracyjnym dokumentem świadczącym, iż nieruchomość przy ul. [...], Hip. [...] wchodziła w skład przedsiębiorstwa [...] z siedzibą w [...];

b) nierozważenie przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa faktu, iż skoro w Księdze Inwentaryzacyjnej spółki F. z siedzibą w [...] figurował aktyw na nazwisko współwłaścicieli spółki w postaci przedmiotowej nieruchomości to spółka ta sprawowała zarząd i użytkowanie nad przedmiotowym gruntem objętym [...];

c) nierozważenie przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa okoliczności, że spółka jawna F. z siedzibą w [...] była co najmniej właścicielem użytkowym przedmiotowego gruntu przy ul. [...] nr [...], objętego Hip nr [...];

3) naruszenie art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego i nie zawarcie w uzasadnieniu decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione oraz dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, dla których odmówił wiarygodności i mocy dowodowej innym dowodom, a zwłaszcza protokołowi sporządzonemu przez Prezydium Rady Narodowej w [...] Wydział Polityki Budowlanej z objęcia w posiadanie budynków znajdujących się na posesji przy ul. [...], Hip. [...] w dniu 1 grudnia 1950 r., co potwierdza, iż do tej daty ta nieruchomość znajdowała się w posiadaniu następców prawnych E. S. – M. K. oraz F. z siedzibą w [...];

4) naruszenie § 82 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. kodeks handlowy (Dz.U. Nr 57, poz. 502 ze zm.) poprzez błędne przyjęcie, że skoro E. S. prowadził na nieruchomości przy ul. [...], Hip. [...] działalność gospodarczą pod firmą F. z siedzibą w [...] przy ul. [...], zarejestrowaną w Urzędzie Skarbowym w [...] oraz jako kupiec rejestrowy zarejestrowany w Sądzie Okręgowym w [...] pod nr [...] przynajmniej od dnia 11 listopada 1937 r., to nieruchomość ta nie wchodziła w skład jego przedsiębiorstwa, które na podstawie umowy sprzedaży części przedsiębiorstwa jednoosobowego P., zarejestrowanego w Sądzie Okręgowym w [...][...] oraz umowy spółki pomiędzy E. S. i jego dziećmi: M. K., J. S. i K. S., zostało objęte umową z dnia [...] sierpnia 1939 r., zarejestrowaną przez Sąd Okręgowego w [...] w dniu [...] października 1946r. na podstawie zgłoszenia na zasadzie art. 79 kodeksu handlowego;

5) naruszenie art. 11 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie rozpoznania wszystkich zarzutów skarżących i zaniechanie ustosunkowania się co do nich w zaskarżonej decyzji;

6) naruszenie 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez błędne jego zastosowania i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji;

7) naruszenie art. 7 ust. 2 i 5 dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, poprzez nieuwzględnienie w tym zakresie zarzutów wniosku, tj. nie stwierdzenie w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] września 2014 r., że korzystanie z nieruchomości przez dotychczasowych współwłaścicieli (ich spadkobierców) w dacie jej wydania dało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania oraz poprzez brak ustalenia istnienia przesłanek umożliwiających odmowę ustanowienia prawa własności czasowej;

8) naruszenie art. 9, art. 15, art. 16 ust. 1 i 4 oraz art. 44 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym w zw. z art. 7 ust. 1 dekretu poprzez ich niezastosowanie w rezultacie czego pominięto, iż organ rozpoznający wniosek dekretowy z urzędu badał czy wniosek dekretowy został złożony przez uprawnionego - zgodnie z legitymacją do złożenia wniosku, co spowodowało, że w zaskarżonej decyzji Minister Infrastruktury i Budownictwa bezpodstawnie przyjął, iż wniosek dekretowy pochodzi od nieuprawnionego podmiotu.

Z uwagi na powyższe skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji z dnia [...] września 2014 r. oraz zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Skargę na decyzję z dnia [...] lutego 2016 r. wniosła również F. Sp. z o.o. z siedzibą w [...], której zarzuciła naruszenie:

1) art. 157 § 2 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, poprzez wszczęcie i prowadzenie postępowania na wniosek podmiotu, który nie posiada interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego z [...] listopada 1950 r., na skutek wygaśnięcia roszczeń o przyznanie prawa własności czasowej;

2) art. 156 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie na skutek niezasadnego uznania, że skierowanie orzeczenia administracyjnego z [...] listopada 1950 r. do podmiotu nie mającego w świetle art. 7 ust. 1 dekretu legitymacji do nabycia prawa własności czasowej nie wypełnia przesłanki "skierowania decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie".

Mając na uwadze powyższe Spółka wniosła uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji z dnia [...] września 2014 r. oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej, kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargi, Minister wniósł o ich oddalenie. W uzasadnieniu organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 9 maja 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 573/16 Sąd połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt I SA/Wa 572/16 (ze skargi E. T., E. K., L. M., M. K.) oraz I SA/Wa 573/16 (ze skargi F. sp. z o.o. z siedzibą w [...]) oraz postanowił prowadzić je pod sygn. akt. I SA/Wa 572/16.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] lutego 2016 r. utrzymująca w mocy decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] września 2014 r. narusza prawo w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji Sąd decyzje obu instancji uchylił, jednakże nie z przyczyn podniesionych w skargach.

Przedmiotem postępowania nadzorczego była ocena orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] listopada 1950 r., nr [...] skierowanego do M. K. działającej w imieniu Spółki jawnej pod firmą F., którym odmówiono E. S., M. K. ze S., J, S, i K. S. przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...]. Materialnoprawną podstawę orzeczenia stanowi art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). W myśl ust. 1 tego przepisu dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące, a jeżeli chodzi o grunty oddane na podstawie obowiązujących przepisów w zarząd i użytkowanie - użytkownicy gruntu mogą w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Gmina obowiązana była uwzględnić wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dawało się pogodzić z jego przeznaczeniem według planu zabudowania zgodnie z art. 7 ust. 2 dekretu W uzasadnieniu kontrolowanego orzeczenia z 1950 r. organ dekretowy jako przyczynę odmowy przyznania prawa własności czasowej wskazał, że "zgodnie z opracowywanym planem zagospodarowania przestrzennego teren nieruchomości warszawskiej przy ul. [...] jest przeznaczony pod użyteczność publiczną i został przydzielony inwestorowi publicznemu jako wykonawcy Narodowego Planu Gospodarczego".

W sprawie niesporne jest, że w dniu 13 stycznia 1949 r. do Zarządu Miejskiego w [...] wpłynął wniosek M. K., działającej w imieniu spółki jawnej P. o przyznanie Spółce za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej do gruntu wzej opisanej nieruchomości warszawskiej. Wnioskodawczyni wskazała, że jest osobą uprawnioną do reprezentowania Spółki, co potwierdza dołączony odpis rejestru handlowego, zaś plac fabryczny przy ul. [...] stanowi aktyw Spółki, co ma wynikać z dołączonego oświadczenia Spółki z dnia 19 listopada 1948 r.

Niesporne jest również i to, że zgodnie z zaświadczeniem Sądu Grodzkiego w [...] z dnia [...] listopada 1948 r., nr [...] tytuł własności nieruchomości warszawskiej nr [...] uregulowany był jawnym wpisem na imię E. S. Potwierdza to także informacja z Działu II Wykazu hipotecznego księgi hipotecznej nieruchomości ozn. nr hip. [...].

A zatem istota sprawy administracyjnej opiera się na ocenie, czy Minister Infrastruktury i Budownictwa utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] listopada 1950 r., w sposób prawidłowy zastosował przy jego ocenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stwierdzając, że orzeczenie to rażąco narusza przepis art. 7 ust. 1 i 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy poprzez rozpoznanie wniosku dekretowego złożonego przez osobę nieuprawnioną. Zdaniem organu odwoławczego, w zaistniałej sytuacji, organ dekretowy zobowiązany był bowiem, po wszczęciu postępowania administracyjnego, do jego umorzenia a nie wydania merytorycznego rozstrzygnięcia.

W tym miejscu należy wskazać, że stwierdzenie nieważności decyzji jest instytucją umożliwiającą wycofanie z obrotu prawnego decyzji administracyjnej dotkniętej najcięższymi wadami materialnoprawnymi. Uchybienia przy wydaniu decyzji, zwłaszcza o charakterze procesowym, nie mogą oznaczać, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, zwłaszcza jeżeli sama treść decyzji odpowiada prawu. W orzecznictwie konsekwentnie wskazuje się, że naruszenie prawa jako rażące może mieć miejsce tylko wyjątkowo, a mianowicie gdy jego waga jest znacznie większa niż stabilność ostatecznej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 2 lipca 2009 r., II FSK 217/09, LEX nr 549614). Podkreśla się, że cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść aktu pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste zestawienie ich ze sobą, zaś z rażącym naruszeniem prawa nie może być utożsamiane każde, nawet oczywiste, naruszenie prawa. Nie każde bowiem naruszenie prawa dyskwalifikuje decyzję w takim stopniu, że niezbędna jest jej eliminacja tak, jak gdyby od początku nie została wydana. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego powszechnie przyjmuje się zatem, że rażące naruszenie prawa to takie naruszenie, które z uwagi na wywołane skutki jest jednoznaczne w znaczeniu wadliwości rozstrzygnięcia oraz tylko takie naruszenie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. W konsekwencji stwierdzenie nieważności może dotyczyć tylko przypadków ewidentnego bezprawia, którego nigdy nie można usprawiedliwiać ani tolerować.

W przedmiotowej sprawie organ dekretowy, po zarejestrowaniu wniosku M. K., działającej w imieniu spółki jawnej P. zobowiązany był z urzędu do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i ustalenia: 1) czy wniosek dekretowy został złożony przez podmiot uprawniony; 2) czy wniosek dekretowy został złożony w terminie ustawowym; 3) czy dla przedmiotowej nieruchomości był uchwalony plan zagospodarowania i czy korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według tego planu zagospodarowania przestrzennego. Stronami postępowania dekretowego o przyznanie prawa własności czasowej (aktualnie użytkowania wieczystego) są podmioty wymienione w przepisie art. 7 ust. 1 ww. dekretu, zaś inne tylko wtedy, gdy legitymują się tytułem prawnorzeczowym do nieruchomości. A zatem, należało ocenić czy M. K., działająca w imieniu spółki jawnej P. była uprawniona do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] nr hip. [...]. Zdaniem Ministra, przeszkodą do przyznania legitymacji procesowej wnioskodawczyni jest okoliczność, że nieruchomość [...] nr [...] stanowiła własność E. S., zaś ze zgromadzonej dokumentacji nie wynika aby sporna nieruchomość była zakupiona przez Spółkę albo stanowiła przedmiot wkładu do spółki jawnej. Organ nie podzielił stanowiska wnioskodawców, że przywoływane przez nich dokumenty, w tym pismo dołączone do wniosku dekretowego ten fakt potwierdzają.

Powyższe stanowisko Sąd akceptuje. Zgodnie z art. 82 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. - Kodeks Handlowy (Dz. U. Nr 57, poz. 502 ze zm.) "Rzeczy i prawa, wniesione tytułem wkładu, a także nabyte lub uzyskane dla spółki w jaki bądź sposób w czasie jej istnienia, stanowią majątek spółki." Skarżący: E. T., E. K., L. M. i M. K. wskazali, że wbrew stanowisku organu nigdy nie było potrzeby przenoszenia własności powyższej nieruchomości na Spółkę, albowiem Spółka nieruchomość tę nabyła jako następca prawny jednoosobowego przedsiębiorstwa prowadzonego przez E. S. przy ulicy [...]. Zauważyć jednak należy, że w umowie z dnia [...] sierpnia 1939 r. dotyczącej sprzedaży 75 procent przedsiębiorstwa E. S. jako zorganizowanej całości nie wyszczególniono, że przedmiot przedsiębiorstwa obejmuje także nieruchomość przy ulicy [...] co oczywiście nie wyklucza, iż była ona wykorzystywana na cele działalności gospodarczej E. S. (świadczyć może o tym chociażby adres siedziby przedsiębiorstwa). Ponadto, po utworzeniu Spółki nie została ona uwidoczniona w wykazie hipotecznym księgi hipotecznej nieruchomości ozn. nr hip. [...]. Z zaświadczenia Sądu Grodzkiego w [...] z dnia [...] listopada 1948 r. wyraźnie wynika, że tytuł własności nieruchomości warszawskiej nr [...] na dzień 4 listopada 1946 r. uregulowany był jawnym wpisem tylko na imię E. S. Majątek spółki w rozumieniu przepisu ww. art. 82 K.h. jest odrębną masą majątkową, która stanowi niepodzielną wspólność majątkową, należącą do wszystkich wspólników. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazali (nie wynika to także z ustaleń organu) aby nieruchomość przy ul. [...] została wniesiona tytułem wkładu, a tym samym stanowiła jej majątek. Ponadto należy zauważyć, że nawet gdyby w trakcie trwania spółki wspólnicy zakupiliby nieruchomość dla spółki i tylko część z nich zostałaby wpisana do księgi hipotecznej, to tylko ci ostatni staliby się właścicielami nieruchomości. Pozostałym, zaś w czasie trwania spółki, przysługiwałoby prawo żądania przewłaszczenia i zezwolenia na wpis (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 6 lipca 1934 r., sygn. akt III C 312/33). Powyższe tym bardziej uzasadnia, że brak stosownych wpisów w księdze hipotecznej (po umowie sprzedaży przedsiębiorstwa z dnia [...] sierpnia 1939 r.) świadczy, że sporna nieruchomość nadal pozostawała tylko własnością E. S. Skoro jednak on zmarł w dacie [...] maja 1946 r. (przed złożeniem wniosku dekretowego), zaś z postanowienia spadkowego z dnia [...] listopada 2010 r. wynika, że spadek po nim nabyły dzieci: M. K. i J. S. oraz wnuczki: J. Z. i T. B., to tylko ten krąg osób uprawnionych (jako następcy prawni E. S.) był legitymowany do złożenia wniosku dekretowego o przyznanie prawa własności czasowej do spornej nieruchomości. Wprawdzie wniosek złożyła jedna z uprawnionych – M. K., jednakże jako działająca na rzecz Spółki.

Sąd nie podziela też stanowiska skarżących (następców prawnych E. S.), że legitymacja M. K., działającej w imieniu Spółki, wynika także i z tego, że byli oni tzw. "właścicielami użytkowymi gruntu emfiteutycznego". Po pierwsze, emfiteuza polegała na przeniesieniu przez właściciela zwierzchniego wszelkich uprawnień faktycznych związanych z korzystaniem z nieruchomości na rzecz właściciela użytkowego. W literaturze oraz w orzecznictwie okresu międzywojennego wyrażono pogląd, iż uprawnienia właściciela użytkowego nie różnią się od uprawnień właściciela zwierzchniego a wobec tego powinny być ujawnione w dziale II wykazu hipotecznego, zaś w dziale III winno wpisać się właściciela zwierzchniego. Takiej wzmianki jednak brak. Po drugie, wniosek dekretowy został złożony 13 stycznia 1949 r., a więc w dacie kiedy instytucja emfiteuzy została już zniesiona (tj. z dniem 1 stycznia 1947 r.).

W konsekwencji powyższego, w przedmiotowej sprawie, niewątpliwie przesłankę zastosowania instytucji umorzenia postępowania dekretowego (już po jego wszczęciu) wypełniała niemożność wydania jakiejkolwiek decyzji merytorycznej, ani korzystnej dla wnioskodawczyni, ani niekorzystnej. Wśród konkretnych przyczyn umorzenia na podstawie wówczas obowiązującego art. 71 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem (Dz. U. Nr 36, poz. 341 ze zm.) uznawało się bowiem m.in. udział w postępowaniu osób interesowanych np. na skutek ich podania, które to osoby po postępowaniu wyjaśniającym okazywały się nie legitymowane.

Jednakże uchybienie proceduralne Prezydium Rady Narodowej w [...] w postaci niezastosowania art. 44 i 71 Rozporządzenia z 1928 r. i negatywne, merytoryczne rozpoznanie sprawy na gruncie art. 7 dekretu, wprawdzie stanowi naruszenie wyżej ww. przepisów prawa, jednakże nie wywołuje tak daleko idących skutków, które z punktu widzenia zasad praworządności nie mogą być akceptowane. Niezależnie bowiem od tego czy (jak w rozpoznawanej sprawie) rozstrzygnięcie miało merytoryczny charakter, czy też miało li tylko charakter formalny, jego konsekwencją byłby brak uzyskania przez Spółkę przedmiotowego prawa. Tym samym, nie można owego naruszenia rozpatrywać w kategoriach "rażącego naruszenia prawa".

Biorąc powyższe pod uwagę, zarzuty podniesione w skargach nie mogły przynieść oczekiwanego rezultatu.

W konsekwencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718), orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804).

Rozpoznając ponownie sprawę organ nadzoru uwzględni ocenę prawną zawartą w uzasadnieniu niniejszego wyroku, a podejmując rozstrzygnięcie uzasadni je zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a.