Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 727/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 153
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7 ust. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2015 poz 541
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw.
article: art. 105 § 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Sędzia WSA Elwira Brychcy Protokolant st. sekr. sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2020 r. sprawy ze skargi R. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2019r. Nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy; I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2016r. nr [...], II. umarza postępowanie administracyjne, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę [...]- zł ([...] złotych) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy z odwołania R. I. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2016r. nr [...] o zatrzymaniu prawa jazdy, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096, dalej: k.p.a.) oraz art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 marca 2015r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015r., poz. 541), uchyliło zaskarżoną decyzję w całości (pkt 1) i orzekło o zatrzymaniu R. I. prawa jazdy kategorii B, dokument nr [...], wydany dnia [...].01.2010 r. na druku nr [...] przez [...] (pkt 2).

Decyzję wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Starosta [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2016r. nr [...], działając na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz. 541), a także Dyrektywy 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia [...] grudnia 2006 r., 1. zatrzymał R. I. [...], zam. [...] ul. [...], uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii B, nr [...] wydane na druku [...] przez [...]; 2. decyzji nadając rygor natychmiastowej wykonalności oraz 3. zażądał zwrotu prawa jazdy kategorii: B, nr [...] do depozytu w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma.

W uzasadnieniu Starosta wskazał, że do organu wpłynął wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. o zatrzymanie prawa jazdy R. I. ze względu na wielokrotne naruszenie przez niego w okresie od [...] grudnia 2014r. do [...] sierpnia 2015r. przepisów ruchu drogowego i otrzymaniu łącznie 30 punktów karnych. Wyjaśniono, że zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy w przypadku przekroczenia liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm., dalej: p.r.d.). Zaznaczono, że R. I. złożył wniosek umorzenie postępowania, w którym podniósł, że zamieszkuje na terenie [...] powyżej 185 dni w roku oraz, że na terenie powiatu [...] jest zameldowany ze względu na prowadzenie działalności gospodarczej. Organ wezwał ww. do złożenia oświadczenia (zgodnie z art 12 Dyrektywy 2006/126/WE w sprawie praw jazdy), pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, iż z miejscem zamieszkania w [...] łączą go więzi osobiste i z tego względu za miejsce swojego zamieszkania, do którego ciągle powraca, uważa [...]. Okazało się, że więzi osobiste łączą kierowcę z miejscowością [...], na co wskazuje odebranie kierowanej do niego korespondencji przez M. G., która podpisała się na zwrotce jako konkubina. Ustalono ponadto, że R. I. jest zameldowany w [...] na pobyt stały, co potwierdza jego przebywanie w tej miejscowości. Stwierdzono, że do dnia wydania decyzji kierowca nie udowodnił, aby przebywał w [...] ze względu na więzi osobiste.

W odwołaniu od powyższej decyzji R. I. zarzucił organowi niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego. Odwołujący podniósł, że M. G. nie jest jego konkubiną, nie pozostaje z nim w związku, a jedynie jest matką jego dziecka. Co więcej, odbierając skierowaną do niego korespondencję, nie podpisała się jako konkubina, a adnotacja taka wbrew stanowi faktycznemu została uczyniona przez doręczającego korespondencję listonosza już po fakcie doręczenia. Podniósł, że posiadał zameldowanie w [...] (w tym w [...]) wyłącznie dla celów prowadzenia na terenie kraju swojej drugiej działalności gospodarczej, a nadto, że w ciągu ostatnich lat kilkakrotnie zmieniał miejsce zameldowania. Obecnie nie posiada zameldowania na terenie Polski, gdyż został wymeldowany z dotychczasowego miejsca zameldowania w [...]. Podniesiono też, że z art. 25 k.c. wynika, iż miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tymczasem on zamieszkuje na stałe na terytorium [...], gdzie jest również zameldowany na pobyt stały i prowadzi tam działalność gospodarczą. Przebywa tam łącznie ponad 185 dni w roku, wobec czego zgodnie z art. 12 Dyrektywy 2006/126/WE jego miejsce zamieszkania znajduje się w [...]. Wskazano też, że organ I instancji nie przesłuchał strony postępowania, ani rzekomej konkubiny, aby ustalić faktyczne miejsce zamieszkania strony.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO, Kolegium) decyzją z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Starosty [...]. Organ uznał, że Starosta [...] prawidłowo ocenił stan faktyczny i prawny sprawy decydując o zatrzymaniu prawa jazdy. Kolegium wskazało, że organy administracji publicznej są związane wskazaną przez Policję w ewidencji liczbą punktów przypisanych za stwierdzone naruszenia przepisów ruchu drogowego. Nie budzi bowiem wątpliwości że R. I. przekroczył dopuszczalną liczbę 24 punktów i z tego powodu spełnione zostały wymogi art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 marca 2015r., uzasadniające wydanie decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy. Kolegium stwierdziło, że na rozstrzygnięcie o zatrzymaniu prawa jazdy nie ma wpływu fakt, że dokument prawa jazdy wydany został przez [...] organ komunikacyjny. W tym zakresie przywołano wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 2342/14, w świetle którego o ile wskazana Dyrektywa, wprowadzając w art. 11 ust. 2 wyjątek na rzecz terytorialności, to pozostawia krajom członkowskim swobodę w doborze regulacji karnych i administracyjno-karnych. Tym samym za słuszne przyjąć trzeba stanowisko, że art. 114 ust 1 pkt 1 lit b p.r.d. znajduje zastosowanie także wobec kierowców posługujących się dokumentem prawa jazdy wydanym w innym państwie, szczególnie, jeśli kierowcy ci są także obywatelami polskimi. Kolegium stwierdziło, że wprawdzie wyrok ten dotyczy skierowania kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy, który przekroczył punkty karne, ale ta sama zasada dotyczy zatrzymania prawa jazdy (por. wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2011r. sygn. akt I OSK 1769/10).

R. I. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję, powtarzając argumentację przytoczoną w odwołaniu od decyzji Starosty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 7 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Po 967/17, uchylił zaskarżoną decyzję SKO w [...] z dnia [...] lipca 2017 r. (nr [...]). W ocenie Sądu okoliczności zamieszkiwania skarżącego w [...] i legitymowania się prawem jazdy wydanym w tym kraju członkowskim Unii Europejskiej, z racji posiadania przez skarżącego polskiego obywatelstwa, nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 marca 2015r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015r. poz. 541), w przypadku zaistnienia okoliczności, o których mowa w powołanym przepisie, w tym ustalenia, że osoba posiadająca uprawnienia do kierowania pojazdami przekroczyła liczbę 24 punktów karnych, właściwy organ jest zobowiązany zatrzymać tej osobie posiadane przez nią prawo jazdy. W świetle rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. 2012, poz. 488, dalej: rozporządzenie) ewidencja kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego prowadzona jest również w stosunku do kierowców będących obywatelami polskimi, choć zamieszkałymi poza terenem Polski. Z kolei zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 627 ze zm., dalej: u.k.p.) dokumentem stwierdzającym posiadanie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdem silnikowym lub zespołem pojazdów składającym się z pojazdu silnikowego i przyczepy lub naczepy jest krajowe prawo jazdy wydane w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym. Na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie jest uznawane za ważne prawo jazdy wydane w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, jeżeli na terytorium któregokolwiek z tych państw to prawo jazdy zostało zatrzymane lub czasowo albo na stałe cofnięto posiadane uprawnienie do kierowania pojazdem (art. 4 ust. 3 u.k.p.). Regulacje te stanowią implementację Dyrektywy 2006/126/WE. Przykładowo Sąd wskazał na przepis art. 2 ust. 1 Dyrektywy, który stanowi, że prawa jazdy wydawane przez państwa członkowskie są wzajemne uznawane. Jednocześnie przepis art. 11 ust. 2 Dyrektywy określa, że przy zachowaniu zasady terytorialności przepisów prawa karnego i przepisów dotyczących policji, państwa członkowskie miejsca zamieszkania posiadacza prawa jazdy wydanego przez inne państwo członkowskie mogą stosować wobec niego własne przepisy krajowe w zakresie ograniczania, zawieszania, cofania lub unieważniania uprawnień do kierowania pojazdami i ewentualnie dokonać w tym celu wymiany jego prawa jazdy.

Sąd ponadto podzielił stanowisko Kolegium, że w przypadku regulacji karnych i administracyjno-karnych art. 11 ust. 2 wspomnianej Dyrektywy statuuje zasadę terytorialności, będącej jednak wyjątkiem od ogólnej reguły właściwości prawa i organów miejsca zamieszkania posiadacza prawa jazdy. Wprawdzie przepisy powołanej Dyrektywy wiążą państwo członkowskie, do którego są skierowane, to pozostawiają organom krajowym swobodę wyboru formy i środków wskazanych w Dyrektywie celów. Tym samym Dyrektywa, wprowadzając w art. 11 ust. 2 wyjątek na rzecz terytorialności, pozostawia krajom członkowskim swobodę w doborze regulacji karnych i administracyjno-karnych. Słusznie zatem przyjmuje się, że art. 114 ust 1 pkt 1 lit b p.r.d., który określa kto podlega kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji, znajduje zastosowanie także wobec kierowców posługujących się dokumentem prawa jazdy wydanym w innym państwie, szczególnie, jeśli kierowcy ci są także obywatelami polskimi (por. wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2016 r., I OSK 2342/14 oraz wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2011r. sygn. akt I OSK 1769/10, dostępne – j.w.).

W ocenie Sądu organy orzekające prawidłowo zatem przyjęły, że dopuszczalne jest orzeczenie o zatrzymaniu skarżącemu będącemu polskim obywatelem prawa jazdy wydanego w innym państwie członkowskim (w [...]), zważywszy, że bezsporne było, że popełnił on wykroczenia drogowe, za które nałożono nań 30 punktów karnych. Tym samym spełnione zostały wymogi art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 marca 2015r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, uzasadniające wydanie decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy.

Oceniając za trafne co do meritum rozstrzygnięcia organów orzekających, Sąd stwierdził, że organy nie ustrzegły się jednak uchybień, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie Sąd wskazał, że jak wynika z załączonej do akt administracyjnych kserokopii przedmiotowego prawa jazdy i co znalazło potwierdzenie w przedłożonym przez pełnomocnika skarżącego piśmie Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] z dnia [...] listopada 2017 r., skarżący legitymował się dokumentem prawa jazdy o innym numerze, a mianowicie o numerze [...] ( pkt 5. - "numero"). Organy tymczasem jako numer prawa jazdy wpisały datę od której prawo jazdy było ważne (pkt 4a. - "valido desde"). W związku z powyższym zatrzymanie skarżącemu prawa jazdy kat. B "nr [...], wydanego na druku [...]" i zażądanie zwrotu tegoż dokumentu, nie dotyczy rzeczywistego dokumentu prawa jazdy, którym posługuje się skarżący. Uchybienie to zdaniem Sądu świadczy o błędach w ustaleniu stanu faktycznego sprawy i stanowi naruszenie zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) i nierzetelnym rozpatrzeniu zebranego w sprawie materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). Zważywszy, że wady te doprowadziły do błędnego rozstrzygnięcia, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. Sąd kierując się zasadą ekonomiki procesowej uznał zarazem, że niecelowe byłoby uchylenie również decyzji organu I instancji, tym bardziej, że organy orzekły prawidłowo co do meritum uznając, że skarżącemu z uwagi na uzyskanie przeszło 24 punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego winno się odebrać prawo jazdy. Jednocześnie Sąd nie podzielił zarzutów skargi co do nieprawidłowości organu I instancji w zawiadomieniu skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie. W tym zakresie Sąd wskazał, że jedynie wezwanie Starosty z dnia [...] maja 2016 r. do złożenia oświadczenia o miejscu zamieszkania, adresowane do skarżącego, odebrała pod tym samym adresem M. G.. Zdaniem Sądu okoliczność ta jednakże nie miała wpływu na wynik sprawy, albowiem skarżący odpowiedział na powyższe wezwanie przesyłając drogą elektroniczną oświadczenie z dnia [...] czerwca 2016 r. o jego miejscu zamieszkania (w aktach).

Kończąc Sąd wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy – związany na podstawie art. 153 p.p.s.a. oceną prawną i wytycznymi Sądu co do uchybień w zakresie numeru druku prawa jazdy skarżącego - usunie wykazane uchybienie.

Wyrok ten uprawomocnił się w dniu [...] marca 2019 r., po cofnięciu przez R. I. wniesionej przez niego skargi kasacyjnej (postanowienie NSA z 21.03.2019 r. sygn. akt I OSK 1524/18).

Po ponownym rozpoznaniu sprawy z odwołania R. I. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...], uchyliło zaskarżoną decyzję Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2016r. nr [...], w całości (pkt 1 decyzji) i orzekło o zatrzymaniu R. I. prawa jazdy kategorii B, dokument nr [...], wydany dnia [...].01.2010 r. na druku nr [...] przez [...] (pkt 2 decyzji).

W uzasadnieniu decyzji, wydanej na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a oraz art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz. 541), Kolegium wyjaśniło, że związane jest przedstawionym wyżej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Zatem rozpoznając ponownie sprawę zdecydowało o uchyleniu zaskarżonej decyzji Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2016r. nr [...] o zatrzymaniu R. I. prawa jazdy kategorii B, dokument nr [...], druk nr [...], wydany przez [...] - jako zawierającej wadliwe określenie dokumentu prawa jazdy podlegającego zatrzymaniu. Kolegium wskazało, że uchylenie ww. decyzji otworzyło drogę do wydania nowego rozstrzygnięcia uwzględniającego uwagi Sądu, dotyczące usunięcia błędów w zakresie numeru prawa jazdy. Kolegium wskazało, że Sąd w wyroku przeprowadził ocenę merytoryczną uchylonej decyzji oraz ocenę poprzedzającej ją decyzji Starosty [...], z której wynika, że organy administracji publicznej w swoich rozstrzygnięciach prawidłowo co do meritum uznały, że skarżącemu z uwagi na uzyskanie przeszło 24 punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego winno się odebrać prawo jazdy. Organ podkreślił, że działanie organów administracji wywołane zostało wnioskiem Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...].04.2016r., w którym wykazano, że w okresie od [...].12.2014r. do dnia [...].08.2015r. nałożono na R. I. łącznie 30 punktów. To przekroczenie punktów karnych dało podstawę do zastosowania wobec wymienionego kierowcy przepisów prawa polskiego, obowiązującego w tym zakresie - tutaj art. 7 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy z dnia [...] marca 2015r.

Kolegium wskazało, że w myśl ww. przepisu starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy w przypadku przekroczenia liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 p.r.d. Brzmienie powołanego wyżej przepisu jest kategoryczne i nie pozostawia organowi zobowiązanemu do jego stosowania jakiejkolwiek swobody w podejmowaniu rozstrzygnięcia. Oznacza to, że w przypadku ustalenia, że osoba posiadająca uprawnienia do kierowania pojazdami przekroczyła liczbę 24 punktów karnych, właściwy organ jest zobowiązany zatrzymać tej osobie posiadane przez nią prawo jazdy. Dokumentem wystarczającym do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jest wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...].04.2016r. L.dz. [...] o skierowanie na egzamin sprawdzający kwalifikacje, z którego jednoznacznie wynika, że R. I. w okresie od [...].12.2014r. do [...].08.2015r. naruszył wielokrotnie przepisy ruchu drogowego (4 wykroczenia), za które to naruszenia otrzymał łącznie 30 punktów karnych.

Kolegium wskazało ponadto, że WSA w Poznaniu w cytowanym wyroku stwierdziło, że działania organów administracji zmierzające do zatrzymania R. I. prawa jazdy są prawidłowe oraz, że nie ma znaczenia fakt zamieszkiwania na terenie [...] oraz zagraniczne prawo jazdy. Kolegium w pełni podzieliło stanowisko Sądu w tym zakresie. Organy administracji publicznej są związane wskazaną przez Policję w ewidencji liczbą punktów przypisanych za stwierdzone naruszenia przepisów ruchu drogowego. Wobec powyższego Starosta [...] prawidłowo uznał, że R. I. przekroczył dopuszczalną liczbę 24 punktów i z tego powodu spełnione zostały wymogi art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 marca 2015r., uzasadniające wydanie decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy.

R. I. – działający w jego imieniu pełnomocnik r.pr. R. D., zaskarżył wyżej opisaną decyzję SKO w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

Zaskarżonej decyzji zarzucił obrazę przepisów postępowania - art. 77 § 1 i 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a. i art. 6-8 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez zatrzymanie odwołującemu prawa jazdy kat. B, dokument ni: [...], wydany [...] stycznia 2010 r. nadruku nr [...] przez [...], podczas gdy:

1) organ drugiej instancji nie wziął z urzędu pod uwagę jako dowodu prawomocnego, wiążącego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 20 września 2018 r., sygn. akt II SA/Po 518/18, którym wykluczono sprostowanie zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji, a wobec tego bezzasadne sprostowanie oznaczenia dokumentu prawa jazdy w postępowaniu przez organ drugiej instancji w wydanej decyzji,

2) organ drugiej instancji powinien uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie w sprawie z uwagi na bezprzedmiotowość orzekania w sprawie z uwagi na brak dokumentu prawa jazdy nr [...], wydanego na druku [...] przez [...].

Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a wniesiono o przeprowadzenie dowodu z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 20 września 2018 r., II SA/Po 518/18 i uchylonych nim postanowień organów obu instancji - na okoliczność wydania prawomocnego wyroku sądu administracyjnego wyłączającego sprostowanie decyzji w zakresie numeru prawa jazdy oraz bezprzedmiotowości postępowania prowadzonego przez organ pierwszej i drugiej instancji, a nadto składu organu drugiej instancji przy wydawaniu uchylonego ww. wyrokiem sądu postanowienia. Wniesiono również o przeprowadzenie dowodu z postanowienia i decyzji Starosty [...] we [...] z [...] grudnia 2018 r. na okoliczność uchylenia własnej decyzji wydanej w toku postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją wskutek wznowienia postępowania i wydania nowej decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy o prawidłowym oznaczeniu.

Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz umorzenie postępowania administracyjnego prowadzonego przez organ pierwszej instancji, jak również zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego,

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że prawidłowe oznaczenie dokumentu prawa jazdy będącego przedmiotem postępowania administracyjnego zostało zakończone prawomocnym wyrokiem Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 20 września 2018 r., sygn. II SA/Po 518/18. W sprawie zakończonej tym orzeczeniem sąd administracyjny badał dopuszczalność sprostowania oznaczenia dokumentu prawa jazdy będącego przedmiotem postępowania w ramach którego wydano zaskarżoną decyzję. Sąd administracyjny uchylił zarówno postanowienie organu pierwszej i drugiej instancji, które dotyczyły sprostowania oznaczenia dokumentu prawa jazdy w ten sposób, że w miejsce nieprawidłowego oznaczenia nr [...] wydane na druku [...] przez [...] wpisuje się prawidłowe nr [...], wydane [...] stycznia 2010 r. na druku nr [...] przez [...]. Wobec powyższego organ drugiej instancji powinien wziąć pod uwagę w, orzeczenie, w ramach materiału sprawy, jako dowód w sprawie znany mu z urzędu. Wskazać bowiem należy, że przy wydawaniu zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji udział brała – w ramach składu organu drugiej instancji - ta sama osoba (A. K.) co w sprawie zakończonej postanowieniem organu drugiej instancji z [...] marca 2018 r., które zostało uchylone ww. prawomocnym orzeczeniem WSA w Poznaniu. Znamiennym jest przy tym, że organ drugiej instancji był związany www. prawomocnym wyrokiem WSA w Poznaniu, podobnie jak związany jest nim sąd w ramach niniejszego postępowania. W tych okolicznościach nie zachodziły postawy do prostowania oznaczenia dokumentu prawa jazdy będącego przedmiotem postępowania administracyjnego, gdyż zostało to rozstrzygnięte prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego. Sprostowany (oznaczony poprawnie) dokumenty nie był przedmiotem postępowania od jego samego początku, lecz dokument wadliwie oznaczony, który nigdy nie istniał.

W tych okolicznościach wydanie decyzji, w której organ drugiej instancji orzekł co do istoty sprawy, narusza przepisy postępowania, albowiem postępowanie nigdy nie powinno toczyć się co do takiego dokumentu. Dokument o prawidłowym oznaczeniu nie był też nigdy przedmiotem postępowania organu pierwszej instancji. Wobec tego organ drugiej instancji powinien uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie w sprawie, a to z uwagi na bezprzedmiotowość orzekania w sprawie z uwagi na brak dokumentu prawa jazdy nr [...], wydanego na druku [...] przez [...], a nie uchylić decyzję i orzekać co do istoty sprawy.

Podniesiono ponadto, że organ pierwszej instancji wskutek wznowienia postępowania uchylił własną decyzję zawierającą błędne oznaczenie numeru prawa jazdy, wydaną w postępowaniu, nr [...], wydanego przez [...], oraz orzekającą o zatrzymaniu Panu R. I. [...] prawa jazdy kategorii B, dokument nr [...], wydany na druku nr [...] dnia [...].01.2010r. przez [...].

SKO w [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację. Kolegium wskazało, że kierując się wytycznymi zawartymi w wyroku z dnia 7.12.2017r., sygn. akt II SA/Po 967/17, uchyliło decyzję Starosty [...] z dnia [...].06.2016r. nr [...] i naprawiając błąd co do oznaczenia prawa jazdy R. I., orzekło o zatrzymaniu R. I. prawa jazdy kategorii B prawidłowo oznaczając numer tego dokumentu. Organ podkreślił, że organy administracji publicznej związane są prawomocnym wyrokiem Sądu wydanym w tej sprawie. Nie można zatem zgodzić się z zarzutem skargi, że Kolegium w tej sprawie powinno uchylić decyzję Starosty [...] i umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe z uwagi na brak dokumentu o oznaczeniu nr [...], druk nr [...]

Kolegium wskazało, że ponad wszelką wątpliwość zostało ustalone, że R. I. dopuścił się na terenie Polski wielokrotnego naruszenia przepisów ruchu drogowego (4 wykroczenia), za które to naruszenia otrzymał łącznie 30 punktów karnych, w okresie od [...].12.2014r. do [...].08.2015r. Z tego powodu istnieją podstawy do zatrzymania ww. prawa jazdy w oparciu o przepis art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia [...] marca 2015r.

Kolegium podniosło, że postępowanie w sprawie zatrzymania prawa jazdy toczy się wobec kierowcy, który dopuścił się naruszenia przepisów ruchu drogowego, a zatrzymaniu podlega dokument, którym posługuje się ten kierowca. Błędne określenie dokumentu w poprzednich decyzjach administracyjnych nie oznacza, że postępowanie administracyjne prowadzone w celu zatrzymania R. I. prawa jazdy jest bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu.

Na rozprawie przeprowadzonej w dniu [...] lutego 2020 r. Pełnomocnik skarżącego dodatkowo podniósł, że z art. 7 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks Karny oraz niektórych innych ustaw wynika, iż decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy może być wydana przez starostę do terminu wynikającego z komunikatu Ministra Cyfryzacji z dnia 20 lutego 2019 r., który został określony na 1 czerwca 2019 r. Tymczasem zaskarżona decyzja została wydana po wskazanego upływie terminu i przez organ do tego nieuprawniony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do treści przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 - dalej jako: p.p.s.a.) sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b),inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Przystępując do wyjaśnienia motywów podjętego przez Sąd rozstrzygnięcia należy wskazać, że na podstawie art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Przepis art. 153 p.p.s.a. zasadniczo ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani Sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2000 r. sygn. akt I SA/Ka 2408/98, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku. Związanie oceną prawną, oznacza, że orzeczenie to oddziałuje na przyszłe postępowanie, tak administracyjne, jak i sądowoadministracyjne. Zarówno organ administracji, jak i sąd administracyjny, rozpatrując sprawę ponownie nie mogą w przyszłości formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonymi w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Związanie oceną prawną nie dotyczy jednak przypadku, gdy nastąpiła zmiana przepisów prawnych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie budzi wątpliwości, że ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, czyniącej pogląd Sądu nieaktualnym, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (por. wyroki NSA z dnia 26 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 2468/12 oraz z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1328/10, dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W niniejszej sprawie nastąpiła zmiana stanu prawnego, która czyni poglądy prawne wyrażone w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Po 967/17, w zakresie w jakim zawarto wskazania co do ponownego rozpoznania sprawy przez SKO w [...], nieaktualnymi.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji (jak i decyzji Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2016r., nr [...]), stanowił przepis art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2015r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015r., poz. 541), zgodnie z którym do dnia wskazanego w komunikacie, który minister właściwy do spraw informatyzacji ogłasza w swoim dzienniku urzędowym oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej, określającego termin wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających wprowadzenie, przekazywanie, gromadzenie i udostępnianie z centralnej ewidencji kierowców danych o naruszeniach, o których mowa rozdziale 15 ustawy zmienianej w art. 5:, pkt 5) starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem w przypadku przekroczenia liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy wymienionej w art. 4.

Ustalając stan prawny w niniejszej sprawie w związku z powoływaniem się przez pełnomocnika skarżącego na wydanie komunikatu, o którym przywołane przepisy stanowią, Sąd dokonał sprawdzenia w Dzienniku Urzędowym Ministra Cyfryzacji oraz na stronie BiP Ministerstwa Cyfryzacji, czy komunikat, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ww. ustawy z dnia 20 marca 2015 r., został wydany.

W wyniku tych czynności Sąd ustalił, że Minister Cyfryzacji Komunikatem wydanym w dniu 22 lutego 2019 r. w sprawie określenia terminu wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających udostępnianie danych zgromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów do ponownego wykorzystywania za pośrednictwem usług sieciowych (Dz. Urz. MC, poz. 5), na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2018 poz. 957) ustalił termin wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających udostępnianie danych zgromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów do ponownego wykorzystywania za pośrednictwem usług sieciowych na dzień [...] czerwca 2019 r.

Zaskarżona decyzja wydana została w dniu [...] lipca 2019 r., zatem już po tym terminie, co uzasadnia zarzut, iż z dniem [...] czerwca 2019 r. starosta utracił uprawnienie do wydania decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. Tym samym wydając w dniu [...] lipca 2019 r. zaskarżoną obecnie decyzję SKO w [...] nie mogło uchylić decyzji Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] i orzec o zatrzymaniu prawa jazdy w oparciu o tą samą podstawę prawną - art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw. Wobec zmiany stanu prawnego wynikającego z treści Komunikatu Ministra Cyfryzacji z dnia 22 lutego 2019 r., wymieniony przepis nie może stanowić od 1 czerwca 2019 r. podstawy działania Starosty (co jednakże nie oznacza, że takiej podstawy organ ten nie znajdzie w przepisach ustawy o kierujących pojazdami oraz ustawy Prawo o ruchu drogowym).

Z tych przyczyn skarga okazała się uzasadniona.

Sąd nie podzielił natomiast zarzutów skargi podnoszonych na etapie jej wniesienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo bowiem zastosowało się do wcześniejszego wyroku tut. Sądu, w którym dokonano oceny zasadności wydania decyzji o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy. Sąd przesądził, że organy orzekające prawidłowo przyjęły, iż dopuszczalne jest orzeczenie o zatrzymaniu skarżącemu będącemu polskim obywatelem prawa jazdy wydanego w innym państwie członkowskim (w [...]), zważywszy, że bezsporne było, iż popełnił on wykroczenia drogowe, za które nałożono nań 30 punktów karnych. Dokumentem to potwierdzającym był wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z [...] kwietnia 2016 r., w którym wskazano, że R. I. wielokrotnie w okresie od [...] grudnia 2014 r. do [...] sierpnia 2015 r., a więc w okresie krótszym niż rok, wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego, w wyniku czego otrzymał łącznie 30 punktów karnych. Tym samym spełnione zostały wymogi art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 marca 2015r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, uzasadniające wydanie decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy. Sąd uznał również, że wskazywane przez skarżącego wady postępowania administracyjnego nie miały wpływu na wynik sprawy. Natomiast przyczyną, dla której Sąd uchylił decyzję SKO z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...], było wadliwe oznaczenie dokumentu prawa jazdy, co do którego orzeczono jego zatrzymanie. W tym zakresie Sąd w sprawie II SA/Po 967/17 uznał, że ponownie rozpatrując sprawę Kolegium wadliwość tą naprawi, co ostatecznie organ ten zrobił, uchylając decyzję organu I instancji z wadliwie oznaczonym numerem dokumentu i orzekał co do meritum – w ramach uprawnień wynikających z przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. – o zatrzymaniu prawa jazdy z podaniem prawidłowego oznaczenia dokumentu prawa jazdy, który został wydany przez [...]. Nie można zatem podzielić zarzutu skargi, który opiera się na założeniu, że wydając zaskarżoną obecnie decyzję Kolegium sprostowało wadliwe oznaczenie dokumentu prawa jazdy, do czego nie było uprawnione w świetle wyroku wydanego w sprawie II SA/Po [...]. Podkreślić należy, że na gruncie przedmiotowej sprawy SKO w [...] było związane wcześniejszym, prawomocnym wyrokiem wydanym w sprawie II SA/Po [...], zatem kierując się wskazaniami wynikającymi z tego wyroku było uprawnione do skorzystania z możliwości kasacyjno-reformatoryjnych, jakie daje przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

Nie sposób również podzielić argumentacji, że SKO w [...] powinno uwzględnić wyrok tut. Sądu z dnia 20 września 2018r., sygn. II SA/Po 518/18 i umorzyć postępowanie w sprawie zatrzymania prawa jazdy z uwagi na brak dokumentu prawa jazdy, którego postępowanie dotyczyło. Odnosząc się do tej argumentacji wskazać należy, że wyrokiem z dnia 20 września 2018r., sygn. akt II SA/Po 518/18 (prawomocnym) tut. Sąd uchylił postanowienie SKO w [...] oraz postanowienie Starosty [...], które wydane zostało w przedmiocie sprostowania decyzji Starosty z dnia [...] czerwca 2016r., nr [...], o zatrzymaniu prawa jazdy. Starosta [...] na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. sprostował z urzędu jako oczywistą omyłkę pisarską w wyżej opisanej decyzji własnej z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...], w miejsce błędnego numeru prawa jazdy wpisując numer prawidłowy dokumentu, który został skarżącemu wydany przez [...]. Sprostowanie to Sąd zakwestionował uznając, wadliwe ustalenia faktyczne organu lub wadliwe zastosowanie przepisu prawnego nie mogą być przedmiotem sprostowania w trybie art. 113 K.p.a.

Skarżący obecnie podnosi, z powołaniem na wyrok wydany w sprawie sygn. akt II SA/Po 518/18, że skoro organ I instancji prowadził postępowanie dotyczące dokumentu, który nie istnieje, to po pierwsze, organ odwoławczy nie mógł dokonać sprostowania tego numeru w decyzji, a po drugie – postępowanie powinno zostać z tej przyczyny umorzone. W tym zakresie skarżący ponadto wskazał, że Starosta [...] po wznowieniu z urzędu postępowania decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] orzekł o uchyleniu "ostatecznej" decyzji własnej nr [...] z dnia [...].06.2016 r. i jednocześnie orzekł o zatrzymaniu skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii B, oznaczając ten dokument w sposób zgodny ze stanem faktycznym.

Odnosząc się do tej argumentacji Sąd wskazuje, że dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy żadnego znaczenia nie ma postępowanie toczące się w sprawie wydania decyzji podjętej po wznowieniu przez Starostę [...] postępowania zakończonego decyzją z dnia [...].06.2016 r. W szczególności brak było podstaw do zawieszenia niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 124 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 56 p.p.s.a. Pomijając w granicach tej sprawy ocenę, czy Starosta mógł wznowić postępowanie w sytuacji, gdy decyzja z [...].06.2016r. na skutek wyroku tut. Sądu z dnia 07.12.2017 r. sygn. II SA/Po 967/17 utraciła walor ostatecznej oraz z powodu poddania jej wcześniejszej kontroli instancyjnej SKO w [...] wskazać należy, że na dzień wpłynięcia niniejszej skargi [...].07.2019 r.) postępowanie wznowieniowe już nie toczyło się, bowiem decyzją z dnia [...].06.2019r. SKO w [...] uchyliło decyzję Starosty z [...].12.2018 r. i umorzyło postępowanie wznowieniowe. Sprawa ze skargi R. I. na ww. na decyzję SKO wpłynęła do Sądu [...].08.2019 r. i została zarejestrowana pod sygn. II SA/Po 738/19. Wyrokiem z dnia 26.02.2020 r. Sąd ww. skargę oddalił. Powyższe Sąd uwzględnił z urzędu (art. 106 § 4 p.p.s.a.) i nie wymagało to wydania odrębnego postanowienia.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 134 p.p.s.a., Sąd w pkt 1 wyroku uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję Starosty [...] z [...] czerwca 2016 r. nr [...]

Na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. w punkcie 2 wyroku Sąd umorzył postępowanie administracyjne uznając, że stało się ono bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Zgodnie z art. 145 § 3 p.p.s.a., w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2 (tj. uchylenie decyzji, stwierdzenie jej nieważności), sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Przepis ten jest przeniesieniem na grunt postępowania sądowoadministracyjnego instytucji obligatoryjnego umorzenia postępowania administracyjnego, przewidzianej w art. 105 § 1 k.p.a. Sąd, wstępując w rolę organu administracji publicznej, wykonuje przypisany organowi obowiązek. Wydane orzeczenie sądu zastępuje więc rozstrzygnięcie organu administracji publicznej i pełni funkcję decyzji umarzającej postępowanie administracyjne w całości lub w części, kończąc postępowanie bez rozstrzygania sprawy co do jej istoty. Umorzenie postępowania zależy więc od stwierdzenia istnienia obiektywnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie z uwagi na wygaśnięcie z dniem [...].06.2019 r. uprawnienia starosty do wydania decyzji na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy kodeks karny i zmianie innych ustaw.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 3 wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając na rzecz skarżącego kwotę [...]zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na którą oprócz wpisu sądowego od skargi w wysokości [...] zł składa się również wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości [...] zł ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j.: Dz. U. z 2018 r. poz. 265).