Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1717/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-09-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 874 § 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1145
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - tj
article: art, 28, art. 105
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń (spr.) Protokolant Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 16 września 2020 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2017 r. sygn. akt VIII SA/Wa 740/16 w sprawie ze skargi (...) na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia (...) nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od (...) na rzecz Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem objętym skarga kasacyjną uchylił decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia (...) nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego dotyczącego decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w (...) Nr (...) z dnia (...) o umorzeniu postępowania w sprawie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2009 rok z wniosku spółki cywilnej (...) (dalej: Spółka).

Sąd orzekał w następującym stanie sprawy.

W dniu (...) Spółka złożyła do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w (dalej: Kierownik BP, organ I instancji) wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2009 rok (zwana także: płatność PRŚ).

Decyzją (...) z dnia (...) Kierownik BP orzekł o umorzeniu postępowania. Na skutek złożonego odwołania, Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie (dalej: Dyrektor ARiMR, organ odwoławczy) decyzją (...) z dnia (...) orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy. W wyniku złożonej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 listopada 2010 r. sygn. akt VIII SA/Wa 572/10 orzekł o uchyleniu zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji. Złożona przez organ odwoławczy skarga kasacyjna została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 stycznia 2013 r. w sprawie sygn. akt II GSK 768/11.

Następnie Kierownik BP decyzją z dnia (...) nr (...), kolejny raz odmówił stronie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na 2009 rok. Dyrektor ARiMR rozpoznając odwołanie, decyzją z dnia (...) nr (...) uchylił decyzje organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W dniu (...) Kierownik BP wezwał stronę do wskazania wszystkich wspólników Spółki. Kierownik BP decyzją (...) z dnia (...), działając na podstawie art. 104 i art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, zwana dalej: k.p.a.), orzekł o umorzeniu postępowania w całości.

Z uwagi na fakt, że podmiot wnioskujący o płatność PRŚ na 2009 r. uległ z mocy prawa rozwiązaniu i nie doszło do skutecznego wstąpienia do toczącego się postępowania innych podmiotów, organ I instancji na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe.

Skarżący w odwołaniu stanął na stanowisku, że rozwiązanie spółki cywilnej ex lege następuje tylko wówczas, gdy jej wspólnik posiada zdolność upadłościową, a więc jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2015 r. poz. 233, zwana dalej: p.u.n.). Tymczasem spółka nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy o działalności gospodarczej, tylko rolnikiem, a (...) wystąpiła w sprawie o upadłość jako osoba fizyczna. Wobec tego wskazana przez organ I instancji norma z art. 874 § 2 k.c. nie ma zastosowania.

Dalej skarżący podniósł, że spółka cywilna wnioskująca o płatności jest w sferze definicji rolnika grupą osób fizycznych lub prawnych. Rozwiązanie spółki cywilnej jako umowy (związku obligacyjnego osób) nie powoduje rozwiązania samej grupy osób, gdyż ta istnieje w składzie niezmienionym. Nie występuje tu stosunek następstwa prawnego, bowiem to wspólnicy przez cały czas trwania spółki są podmiotami reprezentującymi spółkę. Brak jest więc podstaw do umorzenia postępowania przez organ I instancji.

Dyrektor ARiMR, decyzją (...) z dnia (...); działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 105 § 1 k.p.a., orzekł o umorzeniu postępowania odwoławczego.

Zdaniem Dyrektora ARiMR, skarżący nie posiadał legitymacji procesowej do złożenia odwołania od zaskarżonej decyzji organu I instancji w sprawie z wniosku spółki, która przestała istnieć z mocy samego prawa po ogłoszeniu upadłości jednego ze wspólników. Jednocześnie nikt nie wystąpił o przejęcie przedmiotowych płatności. Tym samym skarżący nie mógł być uznany za stronę postępowania w sprawie, ponieważ nie złożył wniosku o przejęcie płatności PRŚ po rozwiązanej spółce, co skutkuje umorzeniem postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Odwołanie może wnieść jedynie osoba, która co do zasady mogła być stroną w postępowaniu przed organem I instancji, czyli osoba, której interesu prawnego lub obowiązku dotyczyło to postępowanie.

Jednocześnie organ odwoławczy uznał, że przepis art. 874 § 2 k.c. ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Ustawodawca nie rozróżnia bowiem rodzaju podmiotów, których upadłość powoduje rozwiązanie spółki z mocy prawa, tym samym odnosi się również do upadłości wspólnika będącego osobą fizyczną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję

Zdaniem Sądu, bezsporną w niniejszej sprawie jest okoliczność, że spółka cywilna (...) z dniem (...) uległa rozwiązaniu z mocy prawa z uwagi na upadłość jednego z jej wspólników. Ma tu zastosowanie art. 874 § 2 k.c., niezależnie od okoliczności, że ogłoszona upadłość wobec (...) jest upadłością konsumencką. Przepis ten, wbrew zarzutom skargi, nie eliminuje ze swojej dyspozycji upadłości konsumenckiej, do której stosuje się przepisy p.u.n. Spółka utraciła więc podmiotowość prawną na gruncie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, co powoduje, że utraciła zdolność procesową do bycia stroną w postępowaniu o płatności unijne.

Sąd I instancji podzielił stanowisko organów, że wobec tego podmiotu – spółki cywilnej – nie może być od (..) wydana decyzja administracyjna jednak nie zgodził się ze stanowiskiem organu odwoławczego, iż skarżącemu, jako jednemu ze wspólników rozwiązanej spółki, nie przysługuje prawo strony w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem spółki, po jej rozwiązaniu.

Sąd I instancji wskazał, co podkreślił NSA w uchwale składu 7 sędziów z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt II GPS 2/12, że spółka cywilna, spełniając definicję rolnika, stanowi niewątpliwie grupę osób w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 r. z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (...) (Dz.U.UE.L.2003.270,s.1, Polskie Wydanie Specjalne z 2004 r., rozdz. 3, t. 44, s. 486 ze zm.), a tym samym nie sposób jej odmówić statusu jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, o której mowa w art. 3 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76, ze zm., zwana dalej: ustawą o systemie ewidencji producentów rolnych). Spółka cywilna, jak wywiódł NSA, może być uznana za producenta rolnego (rolnika) na podstawie jej zakwalifikowania do kategorii: jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej. Utożsamianie spółki cywilnej z jednostką organizacyjną wymaga potraktowania spółki w sposób przedmiotowy jako rezultatu zawarcia umowy spółki, a więc jako prawnego "urządzenia społecznego" działającego na podstawie tej umowy, którego substratem są przede wszystkim osoby realizujące określone, wspólne cele.

Interes prawny wspólnika do bycia stroną w postępowaniu administracyjnym, o którym mowa w art. 28 k.p.a., po rozwiązaniu spółki cywilnej wynika chociażby z odpowiedzialności wspólników za majątek spółki. Dotychczasowa wspólność łączna ulega z chwilą rozwiązania spółki z mocy prawa przekształceniu we wspólność w częściach ułamkowych (art. 875 § 1 k.p.a.). Każdy ze wspólników może dochodzić samodzielnie przypadającej mu części wierzytelności. Poza tym cytowane przez organ odwoławczy przepisy art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007 r. Nr 64, poz. 427 ze zm., zwana dalej: ustawą o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich) oraz § 22 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 - Dz.U. z 2009 r. Nr 33, poz. 262 ze zm., zwane dalej: rozporządzeniem PRŚ), dotyczące płatności rolnośrodowiskowej, przewidują następstwo prawne po rozwiązaniu jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, którą w tym przypadku na gruncie prawa krajowego była spółka cywilna.

Zdaniem Sądu I instancji, z samego faktu, że w sprawie nie został złożony wniosek transferowy nie można wnioskować, iż skarżącemu, jako wspólnikowi rozwiązanej spółki cywilnej, nie przysługuje prawo strony. Stroną bowiem jest nie tylko ten, kto złożył wniosek o wstąpienie do postępowania jako następca prawny, ale i ten, kto tego nie uczynił, ale miał do tego prawo.

W związku z powyższym Sąd I instancji uznał, że organ odwoławczy bezpodstawnie pozbawił skarżącego prawa strony i nie rozpoznał odwołania merytorycznie. Tym samym zasadny okazał się zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a.

Organ I instancji prawidłowo, zdaniem Sądu I instancji, uznał skarżącego i syndyka jako strony postępowania. Skarżący, jako jeden z byłych wspólników spółki cywilnej, jest stroną niniejszego postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a., natomiast syndyk masy upadłości drugiego wspólnika wstępuje do postępowania administracyjnego w miejsce upadłego na podstawie art. 144 w związku z art. 62 i art. 491² p.u.n. Na tej samej podstawie prawnej syndyk masy upadłości (...) występuje w przedmiotowym postępowaniu sądowym jako uczestnik postępowania w miejsce (...) (podobnie uczynił NSA w sprawie II GSK 1508/15, zakończonej wyrokiem z dnia 6 marca 2017 r).

Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie zaskarżył wyrok w całości.

I. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucił wyrokowi naruszenie przepisów prawa materialnego t.j.:

1) naruszenie art. 875 § 1 k.c. przez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że z powyższego przepisu wynika interes prawny byłego wspólnika spółki cywilnej do bycia stroną w postępowaniu administracyjnym dotyczącym przyznania wnioskowanej płatności dla spółki cywilnej, podczas gdy powyższy przepis wprowadza ogólną regułę w odniesieniu do majątku wspólnego wspólników i nie może być odczytywany, że jest podstawą do uznania w postępowaniach administracyjnych dotyczących płatności rolnośrodowiskowych, ONW czy systemów wsparcia bezpośredniego byłych wspólników współki cywilnej za stronę postępowania w sytuacji gdy przepisy szczególne dotyczące tych płatności regulują szczegółowo w jakich tylko ścisłe określonych sytuacjach inne podmioty niż wnioskodawca mogą wstąpić do toczącego się postępowania i tym samym być uznane za stronę postępowania.

II. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w zw. z art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. przez bezpodstawne uznanie, że organ II instancji nie powinien rozstrzygać odwołania formalnie a powinien rozpoznać sprawę merytorycznie a tym samym nie powinien wydawać rozstrzygnięcia w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a podczas gdy w ocenie organu II instancji w stanie faktycznym i prawnym sprawy należało zastosować wskazany powyżej art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a gdyż wnoszący odwołanie nie był stroną postępowania administracyjnego,

2) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w zw. z art. 28 k.p.a. przez niezasadne uznanie, że skarżącego należy uznać za stronę postępowania administracyjnego podczas gdy w ocenie organu II instancji przepis art. 28 k.p.a nie ma w sprawie zastosowania gdyż w sprawach dotyczących przyznania płatności rolnośrodowiskowych zastosowanie mają przepisy szczególne a zasada sukcesji generalnej nie ma zastosowania.

Na podstawie art. 176 p.p.s.a. w zw. z art. 188 p.p.s.a i w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie skargi przez jej oddalenie w całości. Ewentualnie w razie uznania, że w sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 188 p.p.s.a. do rozpoznania skargi, na podstawie art. 176 p.p.s.a. w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Ponadto wniósł o rozpoznanie skargi na rozprawie i o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 183 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania określone w § 2 powołanego przepisu.

Na wstępie należy zauważyć, że objęta nią problematyka prawna była już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego m.in. w wyrokach z 14 listopada 2019 r. (sygn. akt I GSK 1680/18, I GSK 1681/18).

Wnoszący skargę kasacyjną oparł zarzuty kasacyjne na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Analizując ich treści oraz towarzyszącą im argumentację Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, że kluczowe dla rozpoznania tej sprawy jest wyjaśnienie, czy byłemu wspólnikowi spółki cywilnej przysługuje prawo wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji umarzającej postępowanie w sprawie z powodu rozwiązania spółki.

Tryb składania wniosków o przyznanie płatności oraz warunki uzyskania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt reguluje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 z późn. zm), zwane dalej "rozporządzeniem PRŚ" a także ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007, Nr 64, poz. 427, z późn. zm.).

Zgodnie z art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76) za producenta rolnego uważa się osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, będącą posiadaczem gospodarstwa rolnego.

Stosownie do uchwały 7 Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30.05.2012 r. sygn. akt II GPS 2/12, spółki cywilne w postępowaniach dotyczących przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, płatności ONW i płatności rolnośrodowiskowych, zostały uznane za producenta rolnego, tj. podmiot - stronę postępowania administracyjnego, a tym samym mogą one składać wnioski o przyznanie płatności i w takim postępowaniu wyłącznie spółka cywilna jest stroną postępowania administracyjnego.

Zgodnie z art. 874 § 2 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (Dz.U.2016 poz. 380 j.t. ze zm.) spółka (tu: spółka cywilna) ulega rozwiązaniu z dniem ogłoszenia upadłości wspólnika. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący (por. wyrok SN z dnia 5 listopada 1998 r., I CKN 879/97). Zatem spółka cywilna (...) uległa rozwiązaniu z dniem ogłoszenia postanowienia o upadłości wspólnika, to jest z dniem (...), a zatem podmiot, z wniosku którego wszczęte zostało postępowanie w sprawie przyznania płatności nie istnieje.

W trakcie postępowania organ ustalił, że Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie X Wydział Gospodarczy postanowieniem z dnia (...) sygn. (...) ogłosił upadłość dłużnika (...) i wyznaczył sędziego komisarza. Jednocześnie żaden podmiot nie złożył wniosku transferowego.

Należy przypomnieć, że zasadą jest przyznawanie płatności wyłącznie na wniosek rolnika. Wyjątkowo na podstawie obowiązujących przepisów prawa materialnego, przyznanie płatności z wniosku podmiotu, który przestał istnieć może nastąpić, jednakże tylko po złożeniu stosownego wniosku w odpowiednim terminie.

Zgodnie z § 22 rozporządzenia PRŚ w razie śmierci wnioskodawcy, rozwiązania osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, przekształcenia wnioskodawcy lub innego zdarzenia prawnego, w wyniku których zaistnieje następstwo prawne, następca prawny wnioskodawcy może wstąpić do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na miejsce wnioskodawcy, jeżeli objął w posiadanie użytki rolne lub stado zwierząt ras lokalnych, objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym wnioskodawcy. W § 22 ust. 2 rozporządzenia PRŚ, wskazano zaś, że wniosek o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na miejsce wnioskodawcy składa się w terminie 2 miesięcy od dnia wystąpienia zdarzenia prawnego, w wyniku którego zaistniało następstwo prawne.

W stanie faktycznym sprawy Spółka wystąpiła do organu z wnioskiem o przyznanie płatności PRŚ na rok 2009. W toku postępowania przed organem I instancji spółka ulegała rozwiązaniu z mocy prawa, na podstawie art. 874 § 2 k.c. Postanowieniem z (...) Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie X Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Naprawczych ogłosił upadłość jednego ze wspólników tej spółki. Postanowienie to uprawomocniło się (...). W związku z czym organ decyzją umorzył postępowanie w sprawie. Od tej decyzji były wspólnik wniósł odwołanie. Organ odwoławczy decyzją umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu wskazał, że w przypadku, gdy z wnioskiem o przyznanie płatności PRŚ występuje spółka cywilna, to wówczas ona jest stroną tego postępowania, a nie jej wspólnicy. Organ wskazał też, że odwołujący się nie skorzystał z przysługującego mu prawa i nie wstąpił we właściwym terminie do toczącego się postępowania, jako następca prawny rozwiązanej spółki cywilnej.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zajęte przez organ stanowisko znajduje oparcie w stanie prawnym i faktycznym sprawy, co również pozwala przyjąć, że zaskarżony wyrok nie odpowiada prawu.

Stosownie do art. 21 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się co do zasady przepisy k.p.a., chyba że przepisy ustawy, rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), oraz przepisy Unii Europejskiej wydane w trybie tego rozporządzenia stanowią inaczej.

Przepisy k.p.a. nie regulują przesłanek umorzenia postępowania odwoławczego. W orzecznictwie jak i w piśmiennictwie przyjmuje się, że jedną z przesłanek bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego jest wniesienie odwołania przez podmiot niebędący stroną postępowania.

Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Stworzona na potrzeby postępowania administracyjnego konstrukcja prawna strony wymaga więc wykazania przez podmiot istnienia po jego stronie, tzw. interesu prawnego lub obowiązku. W prawie brak jest legalnej definicji interesu prawnego, co nakazuje odwołać się do poglądów doktryny i judykatury. Ich autorzy wskazują, że interes prawny powinien cechować obiektywizm, indywidualizm, konkretyzm, a jego istnienie powinno być prawnie chronione oraz powinno mieć potwierdzenie w okolicznościach faktycznych sprawy będących przesłankami stosowania danego prawa materialnego. Według obiektywnej koncepcji strony postępowania, co do której przychyla się skład orzekający w tej sprawie, o tym czy i kto posiada interes prawny można orzec wyłącznie na podstawie właściwych norm materialnoprawnych, które pozwalają na ustalenie podmiotu, którego uprawnienie bądź obowiązek podlega konkretyzacji w postępowaniu administracyjnym.

W okolicznościach sprawy przedmiotem postępowania było przyznanie płatności PRŚ na rok 2009 dla Spółki. Spółka ta przed zakończeniem postępowania przez organ I instancji została rozwiązana z mocy prawa i żaden z byłych wspólników rozwiązanej spółki cywilnej nie wstąpił jako następca prawny do tego postępowania. W tej sytuacji prawidłowo organ uznał, że jedyną stroną tego postępowania była spółka cywilna (do momentu jej rozwiązania), co z kolei obligowało organ I instancji do umorzenia postępowania w sprawie, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., a w konsekwencji również umorzenie przez organ odwoławczy postępowania odwoławczego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Przesłanie decyzji organu I instancji byłemu wspólnikowi rozwiązanej spółki cywilnej nie miało wpływu na sytuację procesową tego wspólnika. Fakt otrzymania decyzji nie sprawił bowiem, że były wspólnik stał się stroną postępowania wywołanego wnioskiem złożonym przez zlikwidowaną spółkę cywilną. Podobnie, wskazanie w nagłówku decyzji organu I instancji danych osobowych i adresowych podmiotu, któremu przesłano decyzję organu pierwszej instancji. Wskazanie innego podmiotu nie jest równoznaczne z uznaniem jego za stronę postępowania. Należy bowiem odróżnić "skierowanie" decyzji do strony postępowania od wskazania podmiotu, któremu jest ona przesyłana, np. byłemu wspólnikowi rozwiązanej spółki cywilnej, pełnomocnikowi strony. W rozpoznawanej sprawie treść decyzji nie pozostawiała żadnych wątpliwości, co do tego, że podstawą umorzenia postępowania była utrata przez spółkę cywilną podmiotowości, na skutek jej rozwiązania. Z tego względu byłemu wspólnikowi rozwiązanej spółki cywilnej, który nie złożył wniosku transferowego dla płatności PRŚ na rok 2009, w wyznaczonym przepisami terminie, nie przysługuje prawo wniesienia odwołania od decyzji umarzającej postępowanie w sprawie. Nie może on wykazać istnienia po jego stronie, tzw. interesu prawnego. W tym postępowaniu były wspólnik zlikwidowanej spółki cywilnej może co najwyżej wykazać się posiadaniem interesu faktycznego, co jednak nie uprawnia go do złożenia odwołania od decyzji w sprawie wywołanej z wniosku spółki cywilnej. Wniesienie odwołania przez taką osobę powinno skutkować umorzeniem postępowania odwoławczego. W judykaturze jak i literaturze przedmiotu wyrażany jest pogląd, że o braku interesu prawnego w byciu stroną postępowania organ odwoławczy powinien rozstrzygać na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. (zob. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne..., s. 284; uchwała składu (7) sędziów NSA z 5 lipca 1999 r., sygn. akt OPS 16/98 - ONSA 1999, nr 4, poz. 119), a nie na podstawie art. 134 k.p.a.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok narusza prawo. Jednocześnie Sąd uznał, że istota sprawy sądowoadministracyjnej została dostatecznie wyjaśniona, co z kolei pozwoliło na uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 oraz art. 151 w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi kasacyjnej oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika, orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).