Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 575/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 § 2 pkt 4
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 22 ust. 4 i ust. 5
journal: Dz.U. 2021 poz 710
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.
article: § 18 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2021 poz 56
law: Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej,  wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (t.  j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędziowie: WSA Magda Froncisz WSA Monika Niedźwiedź (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Migda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi "A." S.A. w D. na czynność Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 4 marca 2022 r. znak [...] w przedmiocie włączenia karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków skargę oddala.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 4 marca 2022 r. znak [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Miejski Konserwator Zabytków w K. poinformował Firma A o włączeniu do gminnej ewidencji zabytków Wielkiego Pieca nr [...] w dawnym kombinacie metalurgicznym Huta [...] – obecnie Firma A . przekazując w załączeniu kopię karty adresowej gminnej ewidencji zaytków.

Na powyższą czynność Prezydenta Miasta skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożyła Firma A W skardze zarzucono:

1) naruszenie art. 3 pkt 1 i 2 w zw. z art. 22 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w zw. z § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem przez włączenie Wielkiego Pieca nr [...] do gminnej ewidencji zabytków, w sytuacji nie stanowi on zabytku nieruchomego w rozumieniu ustawy o ochronie zabytków i nie wystąpiły okoliczności uzasadniające włączenie jego karty adresowej do gminnej ewidencji zabytków;

2) naruszenie przepisów art. 7, art. 77, art. 78 oraz art. 80 k.p.a. w zw. z § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem przez wadliwe prowadzenie postępowania wyjaśniającego i przyjęcie, że Wielki Piec Nr [...] jest zabytkiem, podczas gdy jest obiektem nowym powstałym w latach 90-tych, a następnie został gruntownie przebudowany i wybudowany na miejscu dawnego wielkiego pieca kombinatu huty [...] w związku z czym nie ma znaczenia, jakie przypisują mu organy dla historii i dzielnicy [...].

W uzasadnieniu skargi wskazano, że sam fakt włączenia Wielkiego Pieca nr [...] do wojewódzkiej ewidencji zabytków nie przesądza o tym, że stanowi on zabytek. Brak jest ponadto automatyzmu między włączeniem zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków a włączeniem go do gminnej ewidencji. Dlatego też włączenie pieca do gminnej ewidencji powinno być poprzedzone postępowaniem zmierzającym do ustalenia, czy włączany obiekt stanowi w istocie zabytek.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wskazuje, że zgodnie z art. 22 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w gminnej ewidencji powinny być ujęte zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków. Skoro Wielki Piec nr [...] został ujęty w wojewódzkiej ewidencji zabytków, powołany przepis nie pozostawiam organowi gminy wyboru i obliguje do umieszczenia go w ewidencji gminnej. Nie ma przy tym podstaw do badania cech przedmiotu podlegającego włączeniu pod kątem spełnienia ustawowych przesłanek uznania nieruchomości za zabytek. Odnosząc się do spełnienia wymagań § 18 powołanego rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 26 maja 2011 r. wskazano, że chodzi tu o sprawdzenie czy dane zawarte w karcie adresowej są wyczerpujące i zgodne ze stanem faktycznym. Organ na etapie tworzenia karty gminnej ewidencji zabytków uznał wartość zabytkową Wielkiego Pieca nr [...] i zweryfikował informacje historyczne dotyczące tego obiektu zawarte w karcie ewidencyjnej wojewódzkiej ewidencji. W związku z tym niezasadne są zarzuty, że organ bez refleksji i automatycznie włączył kartę zabytku do gminnej ewidencji. Dalej organ wskazuje, że nie można się zgodzić z zarzutami naruszenia przepisów postępowania administracyjnego (m.in. art. 7, art. 77, art. 78 k.p.a.) ponieważ ujęcie zabytku w gminnej ewidencji nie jest dokonywane po przeprowadzeniu jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego, zatem zarzuty te są chybione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy na rozprawie zdalnej w dniu 30 czerwca 2022 r. stwierdza, co następuje:

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo po postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia ze skargą na czynność włączenia przez Miejskiego Konserwatora Zabytków w K. Wielkiego Pieca nr [...] do gminnej ewidencji zabytków. Przedmiotem skargi jest czynność włączenia przez Miejskiego Konserwatora Zabytków w K., działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta, Wielkiego Pieca nr [...] do gminnej ewidencji zabytków. Włączenie przez Miejskiego Konserwatora Zabytków w K. Wielkiego Pieca nr [...] do gminnej ewidencji zabytków stanowi czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

Ustalony w przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości. W dniu 14 stycznia 2022 r. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w K. zawiadomił Miejskiego Konserwatora Zabytków w K. o włączeniu karty adresowej Wielkiego Pieca nr [...] do wojewódzkiej ewidencji zabytków. Pismem z dnia 4 marca 2022 r. powiadomiono Skarżącą o włączeniu do gminnej ewidencji zabytków Wielkiego Pieca nr [...].

Podstawą prawną skarżonej czynności jest art. 22 ust. 4 i ust. 5 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Zgodnie z powołanymi przepisami wójt (burmistrz, prezydent miasta) prowadzi gminną ewidencję zabytków w formie zbioru kart adresowych zabytków nieruchomych z terenu gminy. W gminnej ewidencji zabytków powinny być ujęte:

1)zabytki nieruchome wpisane do rejestru;

2)inne zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków;

3)inne zabytki nieruchome wyznaczone przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków.

Stosownie do § 18 ust. 1. rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem wójt (burmistrz, prezydent miasta) włącza kartę adresową zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru zabytków lub znajdującego się w wojewódzkiej ewidencji zabytków do gminnej ewidencji zabytków po zweryfikowaniu, że dane zawarte w karcie adresowej są wyczerpujące i zgodne z danymi zawartymi odpowiednio w decyzji o wpisie zabytku do rejestru lub w karcie ewidencyjnej zabytku. W myśl § 18 ust. 2 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 26 maja 2011 r. w przypadku zabytku nieruchomego innego niż zabytki określone w ust. 1 wójt (burmistrz, prezydent miasta) włącza kartę adresową tego zabytku do gminnej ewidencji zabytków po osiągnięciu porozumienia z wojewódzkim konserwatorem zabytków co do zasadności ujęcia tego zabytku w gminnej ewidencji zabytków oraz najpilniejszych postulatów konserwatorskich.

Zarówno w świetle literalnego, jednoznacznego brzmienia powołanych przepisów, jak i w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych, w sytuacji wpisania zabytku nieruchomego do wojewódzkiej ewidencji zabytków, jego wpisanie do gminnej ewidencji zabytków zakłada pewien automatyzm. Celem powołanych regulacji jest bowiem zapewnienie zgodności treści różnych ewidencji zabytków, w których figuruje dany zabytek. Czynność włączenia do gminnej ewidencji karty adresowej zabytku uprzednio wpisanego do ewidencji wojewódzkiej, jest czynnością związaną, pochodną w stosunku do czynności włączenia karty ewidencyjnej zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków i niezależną od ocen wójta (burmistrza, prezydenta miasta) co do zabytkowego charakteru przedmiotu wpisu do ewidencji. Zatem w sytuacji, gdy wojewódzki konserwator zabytków włączy kartę ewidencyjną zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków, to bezwzględnym obowiązkiem wójta (burmistrza, prezydenta miasta) jest sporządzenie karty adresowej tego zabytku i włączenie jej do gminnej ewidencji zabytków. Organ gminy nie może nie wpisać do ewidencji gminnej zabytku, który jest wpisany do ewidencji wojewódzkiej. Ze względu na wskazany automatyzm w działaniu organu gminy, nie ma też podstaw do badania cech przedmiotu podlegającego wpisowi pod kątem spełniania ustawowych przesłanek uznania nieruchomości za zabytek. W myśl 22 ust. 5 pkt 2 ustawy z 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami jedyną przesłanką wpisania obiektu do gminnej ewidencji zabytków jest jego wcześniejsze włączenie do wojewódzkiej ewidencji zabytków. Wójt nie ma kompetencji do badania prawidłowości przebiegu procedury włączenia karty ewidencyjnej zabytków do ewidencji wojewódzkiej i nie ma prawa uzależniać dokonania własnego wpisu od tego typu ocen. Dopóki zatem karta ewidencyjna zabytku figuruje w wojewódzkiej ewidencji zabytków, to musi mieć ona odpowiednie odwzorowanie w postaci karty adresowej tego zabytku w ewidencji gminnej. W przypadku zastosowania 22 ust. 5 pkt 2 ustawy strony postępowania (właściciele obiektów wpisanych do wojewódzkiej ewidencji zabytków) zarzuty co do braku walorów zabytkowych nieruchomości winni podnosić na etapie czynności materialnoprawnej w przedmiocie włączenia (wpisania) przez wojewódzkiego konserwatora zabytków obiektu do wojewódzkiej ewidencji zabytków nieruchomych (zob. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 25 maja 2021 r. I SA/Bk 297/21, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 22 grudnia 2020 r. sygn. I SA/Gd 634/20, wyrok WSA w Krakowie z dnia 13 listopada 2020 r. sygn. II SA/Kr 762/20, wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 listopada 2019 r. sygn. VII SA/Wa 1122/19).

W świetle powyższego nie znajdują uzasadnienia zarzuty skargi wskazujące na naruszenie przepisów postępowania przez brak zbadania charakteru zabytkowego Wielkiego Pieca nr [...], przed wpisaniem go do gminnej ewidencji zabytków. Prawidłowo zatem organ wobec wpisania Wielkiego Pieca Nr [...] do wojewódzkiej ewidencji zabytków dokonał jego wpisu do gminnej ewidencji zabytków, włączając kartę adresową zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru zabytków lub znajdującego się w wojewódzkiej ewidencji zabytków do gminnej ewidencji zabytków po zweryfikowaniu, że dane zawarte w karcie adresowej są wyczerpujące i zgodne z danymi zawartymi odpowiednio w decyzji o wpisie zabytku do rejestru lub w karcie ewidencyjnej zabytku. Wspomniana weryfikacja odnosi się jedynie do danych zawartych w karcie adresowej, tak by wpis w ewidencji wojewódzkiej i gminnej były zgodne.

Mając powyższe na uwadze orzec należało na podstawie art. 151 p.p.s.a. o oddaleniu skargi.