Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 2481/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2004-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

4 II SA/Wr 2481/2001 Wyrok W Imieniu Rzeczypospolitej Polskiej Dnia 7 października 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w następującym składzie: Przewodniczący: S. NSA Jolanta Sikorska Sędziowie: S.NSA Andrzej Wawrzyniak S. NSA Bogumiła Skrzypczak (sprawozdawca) Protokolant: apl. prok. Krzysztof Jasiński po rozpoznaniu w dniu 7 października 2004 roku sprawy ze skargi M. O. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]roku Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich; 1. u c h y l a zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]roku (Nr [...]); 2. z a s ą d z a od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 10 złotych (słownie: dziesięć złotych) tytułem kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym; 3. n i e o r z e k a w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...]roku (Nr [...]) pozbawił M. O. uprawnień kombatanckich stwierdzając, że uprawnienia te zostały nabyte wyłącznie z tytułu udziału w walkach o utrwalanie władzy ludowej, zaś przepis art. 25 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach i niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r. Nr 142 poz. 950 ze zmn.) nakazuje w takich przypadkach weryfikację i pozbawienie tych uprawnień.

M. O. złożył wniosek z dnia [...]r. o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 127 § 3 kpa. We wniosku zarzucił, że w okresie służby w organach MO do jego obowiązków należało wyłączenie uczestnictwo w walkach z oddziałami UPA, czym nawiązywał do twierdzeń zawartych we wcześniejszych pismach, iż został wcielony do Specjalnych Oddziałów Szturmowych powołanych do prowadzenie tego rodzaju akcji. Ponadto M. O. zarzucał, że w okresie okupacji został umieszczony w obozie podlegającym niemieckiej Służbie Bezpieczeństwa z tego tytułu również powinny być jemu przyznane uprawnienia kombatanckie.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...]roku (Nr [...]) utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że M. O. uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu " walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej" za służbę w Milicji Obywatelskiej w okresie od [...] r. do dnia [...]roku. Zdaniem organu Milicja Obywatelska stanowiła organ chroniący bezpieczeństwo i porządek publiczny, bezpieczeństwo obywateli i ich mienie i nie była służbą zmilitaryzowaną. W związku z tym, stosownie do przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach i niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r. Nr 142 poz. 950 ze zmn.) jakiekolwiek zadania wykonywane podczas zatrudnienia w Milicji Obywatelskiej - bez względu na zajmowane stanowisko służbowe - nie mogą być uznane za działalność kombatancką. Organ powołał się przy tym na uchwałę NSA z dnia 12 czerwca 2000 OPS 5/00.

W związku z tym organ uznał, że M. O. uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach [...]-[...] w charakterze "uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" w rozumieniu art. 25 ust.2 pkt. 2 cyt. ustawy. Zdaniem organu w tej sytuacji uzasadnione było pozbawienie M. O. uprawnień kombatanckich, gdyż ostatnio wskazany przepis nakłada na organ taki obowiązek w stosunku do osób, które uprawnienia kombatanckie uzyskały wyłącznie z tytułu uczestnictwa w działaniach mających na celu utrwalanie władzy ludowej.

Jednocześnie organ stwierdził, że podnoszony przez stronę udział w pracy przymusowej na rzecz III Rzeszy nie jest rodzajem represji wymienionej w art.4 cyt. ustawy. Sprawy te rozstrzyga ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich /Dz.U. Nr 87, poz.395/.

Decyzja ta została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Skarżący zarzucił, że błędne jest stanowisko organu co do tego, że Specjalny Oddział Szturmowy Milicji Obywatelskiej nie stanowił zmilitaryzowanej służby, błędnie też organ ocenił, że walka z oddziałami UPA w ramach tej formacji nie stanowiła działalności kombatanckiej.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i powołał się na swoją dotychczasową argumentację.

Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 ze zmn.) do rozpoznania skargi wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu przed dniem 1 stycznia 2004 roku - właściwy obecnie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 3 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) sądy administracyjne powołane zostały do badania legalności decyzji, niektórych postanowień i innych aktów organów administracyjnych. W związku z tym kontrolą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi objęta jest zgodność z prawem materialnym zaskarżonych aktów administracyjnych, a także badanie zgodności tych aktów pod względem formalnym, a więc badanie, czy w postępowaniu administracyjnym nie nastąpiło takie naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, które miało wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie organ administracyjny naruszył przepisy o postępowaniu administracyjnym w stopniu wpływającym na wynik sprawy. W szczególności bowiem organ nie ustalił rzeczywistego stanu faktycznego sprawy. Stanowi to naruszenie art. 7 i 107 § 3 Kpa.

Organ opierając się na treści zaświadczenia d. ZBoWiD uznał, że skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu uczestnictwa w utrwalaniu władzy ludowej i dlatego na podstawie art. 25 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 19991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r. Nr 142 poz. 950 ze zmn.) przyjął, że należało skarżącego pozbawić tych uprawnień. Jednocześnie organ wskazał, że uprawnienie te skarżący nabył z tytułu służby w Milicji Obywatelskiej. Z uwagi jednak na to, że Milicja Obywatelska nie stanowiła zmilitaryzowanej służby państwowej, zdaniem organu zadania wykonywane w ramach tej formacji nie mogą być uznane za działalność kombatancką.

Organ pominął jednak okoliczność, że skarżący konsekwentnie twierdził, że został wcielony do Specjalnego Batalionu Szturmowego do walki z UPA i brał udział w tych walkach na terenie powiatu hrubieszowskiego i biłgorajskiego. Okoliczność ta wymagała szczegółowego zbadania.

Wprawdzie trafnie organ przyjął, że co do zasady przyjmuje się, iż Milicja Obywatelska nie stanowiła zmilitaryzowanej służby państwowej, w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt. 6 cyt. ustawy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 października 1999 r., III RN 93/99, OSNAPiUS 2000 nr 15, poz. 572; wyrok z dnia 9 lutego 2001 r., III RN 59/00, OSNAPiUS 2001 nr 17 - wkładka, uchwała składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2000 r., OPS 5/00 - ONSA 2001 nr 1, poz. 3), jednakże w orzecznictwie także wskazywano na to, że Milicja działająca w zakresach sobie właściwych nie jest formacją zmilitaryzowaną, natomiast działając w szczególnych okolicznościach, mających charakter wojenny - może być w pewnych okolicznościach uznana za zmilitaryzowaną służbę państwową (por. wyrok NSA z dnia 7 marca 2000 roku V SA 1886/01, a także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 sierpnia 2001 r. III RN 132/00 - OSNP z 2002r. Nr 5 poz. 101

Kwestie związane z uczestnictwem skarżącego w ramach Specjalnego Oddziału Szturmowego nie zostały w ogóle w postępowaniu wyjaśnione. Nie wyjaśniono w szczególności charakteru tej grupy, z kim walczyła, w jaki sposób skarżący znalazł się w Oddziale Szturmowym oraz, czy został tam skierowany i jakim aktem. Nie ustalono, czy skarżący był zmobilizowany, a także, czy skarżący działając w Specjalnej Grupie Szturmowej był objęty rozkazem MON z [...]w sprawie skoordynowania działań Wojska Polskiego z Milicją Obywatelską w walce z nasilającymi się działaniami band. Brak jest także ustaleń co do tego jakie konkretnie zadanie było przedmiotem działania skarżącego, jako członka tego oddziału.

Należy bowiem wyraźnie podkreślić, że funkcjonariusz Milicji Obywatelskiej, który na mocy rozkazów został skierowany do służby w specjalnej grupie operacyjnej utworzonej w celu walki z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii i podlegał w tej walce dowództwu Wojska Polskiego, nie traci uprawnień kombatanckich ze względu na treść art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach.

Organ administracyjny całkowicie pominął zarzuty skarżącego dotyczące tej kwestii.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w związku z tym stwierdza, że organ administracyjny naruszył przepisy o postępowaniu administracyjnym w stopniu wpływającym na wynik sprawy. Zgodnie więc z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zmn.) zaistniały przesłanki do uchylenia zaskarżonych decyzji.

Uchylając zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny jest zobowiązany - zgodnie z art. 200 cyt. ustawy - zasądzić na rzecz skarżącego koszty postępowania. W tej sprawie poniesione przez skarżącego koszty były ograniczone jedynie do wpisu od skargi.

Zgodnie z art. 152 cyt. ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny jest także zobowiązany orzec, w jakim zakresie zaskarżony akt może być wykonany przed uprawomocnieniem się wyroku. W tej jednak sprawie nie zachodziła potrzeba orzeczenia w tym przedmiocie, gdyż zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r. Nr 142 poz. 950 ze zmn.) kombatanci tracą uprawnienia dopiero po uprawomocnieniu się wyroku sądu administracyjnego, zatem zaskarżona decyzja do tego momentu w ogóle nie podlega wykonaniu.

Z tych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji wyroku.