Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 351/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: stwierdzono bezskuteczność zaskarżonej czynności
Powołane przepisy: article: Art. 13 i 15
journal: Dz.U. 2017 poz 978
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.

SENTENCJA

|Sygn. akt III SA/Kr 351/18 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 lipca 2018 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Janusz Kasprzycki (spr.), Sędziowie: WSA Ewa Michna, WSA Hanna Knysiak-Sudyka, Protokolant: Tomasz Famulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2018 r., sprawy ze skargi A. D. na czynność Starosty z dnia 23 czerwca 2016 r. w przedmiocie wpisania terminów ważności uprawnień do kierowania pojazdami w dokumencie prawa jazdy nr [...] I. stwierdza bezskuteczność czynności wpisu daty ważności uprawnienia kategorii AM, A1, A2, A, B, B1, BE, i T w rubryce 11 dokumentu prawa jazdy nr [...]; II. zasądza do Starosty na rzecz skarżącego A. D. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie:

W dniu 23 czerwca 2016 r. Starosta – działając na wniosek skarżącego A. D. o potwierdzenie posiadania kwalifikacji zawodowej – wydał – w wyniku wymiany dokumentu prawa jazdy - prawo jazdy kat. AM, A1, A2, A, B1, B, C1, C, BE, C1E, CE, D1E, DE, T, w którym w rubryce 11 (data ważności uprawnienia), odnośnie wszystkich kategorii wpisał datę "18.06.21".

Pismem z 11 lipca 2016 r. skarżący wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa polegającego na dokonaniu w kolumnie nr 11 prawa jazdy nr [...], w wierszach AM, A1, A2, A, B1, BE i T, wpisów terminów ważności przysługujących mu uprawnień, poprzez wydanie nowego dokumentu prawa jazdy pozbawionego powyższych wpisów. W uzasadnieniu wezwania skarżący podniósł, że złożony przez niego wniosek dotyczył wyłącznie zmian w zakresie kategorii uprawnień okresowych C1, C1+E, C, C+E. Zdaniem skarżącego organ nie mógł wykroczyć poza zakres wniosku i ograniczyć ważności wcześniej nabytych bezterminowo uprawnień (kat. A, B, BE i T).

Pismem z 1 sierpnia 2016 r. Starosta podał, że zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 978 z późn. zm.) prawo jazdy kat. AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T wydawane jest na 15 lat z zastrzeżeniem, że okres ten może być krótszy, o ile wynika to z orzeczenia lekarskiego. Organ wskazał, że 18 czerwca 2016 r. w stosunku do skarżącego zostało wydane orzeczenie lekarskie nr [...] dotyczące następujących kategorii prawa jazdy: AM, A2, A1, A, B1, B, C1, C, D1, D, B+E, C1+E, C+E, D1+E, D+E, T, w którym to orzeczeniu jako datę ponownego badania podano datę 18.06.2021 r. Starosta stwierdził, że zgodnie z § 10 ust. 3 pkt 10 i ust. 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. poz. 231 z późn. zm.), zobowiązany był uwzględnić ten termin w wydawanym prawie jazdy. Organ dodał, że zasady uzyskiwania uprawnień do kierowania pojazdami i wydawania prawa jazdy uregulowane wcześniejszymi aktami normatywnymi, tj. ustawą z dnia 1 lutego 1983 r. - Prawo o ruchu drogowym, jak i ustawą z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, a także odpowiednimi aktami wykonawczymi również przewidywały możliwość umieszczenia w prawie jazdy ograniczeń wynikających ze stanu zdrowia i określania daty ważności prawa jazdy.

Pismem z 26 sierpnia 2016 r. skarżący wniósł skargę na czynność Starosty polegającą na dokonaniu na drugiej stronie wydanego w dniu 23 czerwca 2016 r. dokumentu prawa jazdy nr [...] w kolumnie nr 11 w wierszach AM, A1, A2, A, B1, BE, T wpisów terminów ważności przysługujących skarżącemu uprawnień - do dnia 18 czerwca 2021 r., domagając się stwierdzenia bezskuteczności tej czynności. Zaskarżonej czynności skarżący zarzucił naruszenie:

1. § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami, poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy w dacie wejścia w życie ustawy o kierujących pojazdami skarżący posiadał bezterminowe uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii A, B, BE, T, których data ważności nie została ograniczona żadnym orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym;

2. § 10 ust. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami, poprzez:

a. przeprowadzenie przez organ nieprawidłowej weryfikacji złożonych przez skarżącego dokumentów, w tym w szczególności orzeczenia lekarskiego z dnia 18.06.2016 r., z aktami ewidencyjnymi w zakresie posiadanych przez niego uprawnień, w sytuacji gdy prawidłowo przeprowadzona weryfikacja tych akt, uwzględniająca przede wszystkim wydaną w dniu 20 lipca 2011 r. decyzję administracyjną w niemal identycznym stanie faktycznym, powinna prowadzić do wniosku, że uprawnienia skarżącego w zakresie kierowania pojazdami kategorii AM, A1, A2, A,B1, BE, T nie zostały ograniczone żadnym terminem ważności;

b. nadanie zawartemu w orzeczeniu lekarskiemu z dnia 18.06.2016 r. słowu "kierowca''' znaczenia, które z treści tego orzeczenia nie wynikało, tj. że dotyczyło ono wszystkich kategorii uprawnień skarżącego, a więc również kierowania pojazdami AM, A1, A2, A,B1, BE, T, w sytuacji gdy w treści tego orzeczenia nie wyszczególniono powołanych kategorii, a złożony przez skarżącego wniosek wraz ze świadectwem kwalifikacji, orzeczeniem psychologicznym, oraz wobec braku przeciwwskazań zdrowotnych do pracy na stanowisku kierowcy, wskazywały jednoznacznie na zakres żądania skarżącego kierowanego względem organu i cel poddania się przez niego badaniom okresowym;

3. § 10 ust. 3 pkt 10 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w trybie przewidzianym w art. 39f ust. 1 ustawy o transporcie drogowym w związku z art. 15 ustawy o kierujących pojazdami, w sytuacji stwierdzenia przez lekarza braku przeciwwskazań zdrowotnych kierowcy, dokonać należało oprócz wpisu okresu ważności uprawnień w zakresie kategorii C, C1+E, C, C+E, również wpisu ważności kategorii AM, A1, A2, A, B1, BE, T, podczas gdy w zakresie dokonania wpisów ważności uprawnień we wnioskowanym przez skarżącego trybie poszczególnych kategorii, powinien znaleźć zastosowanie § 10 ust. 5 powołanego rozporządzenia, którego zastosowanie prowadziło do dokonania wpisów wyłącznie w zakresie kategorii C, C1+E, C, C+E;

4. art. 11 ust. 1 pkt 2 lit. a w związku z 13 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami, poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji jego nieprawidłowe zastosowanie, polegające na przyjęciu przez organ, że skarżący był osobą ubiegającą się o wydanie prawa jazdy, podczas gdy jego wniosek dotyczył dokonania wpisu potwierdzającego odbycie kwalifikacji, a który to następował w formie wymiany dokumentu prawa jazdy, do którego zastosowanie znajdował art. 15 ustawy o kierujących pojazdami w zw. z art. 39j ustawy o transporcie drogowym;

5. art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami, poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, w odniesieniu do wskazanego okresu ważności do kierowania pojazdami kategorii AM, A1, A2, A,B1, BE, T, podczas gdy przepis ten stosował się do określania ważności dokumentu prawa jazdy;

6. art. 15 ustawy o kierujących pojazdami w zw. z art. 39j ustawy o transporcie drogowym, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu przez organ, że zawarte we wniosku skarżącego z dnia 21 czerwca 2016 r. żądanie dokonania wpisu w dokumencie prawa jazdy potwierdzającego uzyskanie kwalifikacji w zakresie kategorii C, C1+E, C, C+E, wobec użycia w orzeczeniu lekarskim załączonym do tego wniosku słowa "kierowca" i wskazania przez lekarza "terminu kolejnego badania okresowego", uprawniał organ do rozszerzenia jego zakresu o ustalenie terminu ważności prawa do kierowania pojazdami kategorii AM, A1, A2, A,B1, BE, T, podczas gdy prawidłowe zastosowanie tych przepisów w przedmiotowej sprawie, w sytuacji braku ograniczeń zdrowotnych skarżącego nie dawało takich podstaw organowi;

7. załącznika nr 2 do rozporządzeniu Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 2067) poprzez błędną wykładnię obowiązującego wzoru orzeczenia lekarskiego, polegającą na nadaniu nieprawidłowego znaczenia wskazanemu w orzeczeniu "terminowi następnego badania okresowego", poprzez przyjęcie, że wyznaczenie przez lekarza terminu następnego badania okresowego było równoznaczne z określeniem terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego wzoru przez organ powinna prowadzić do wniosku, że termin ten wyznaczany był przez lekarza jedynie na potrzeby realizacji obowiązku podlegania badaniom okresowym przez kierowców i w przypadku niestwierdzenia przeciwwskazań zdrowotnych do pracy na stanowisku kierowcy, nie ograniczał on jego bezterminowych uprawnień.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organ dokonał błędnego zastosowania obowiązujących norm prawa w zakresie dokonywania wpisów kategorii AM, A1, A2, A, B1, BE, T, a w szczególności postąpił wbrew treści wniosku z 21 czerwca 2016 r., zgodnie z którym wolą skarżącego było dokonanie zmian wyłącznie w zakresie terminowych uprawnień zawodowych, tj. kategorii C, C1+E, C, C+E. Zdaniem skarżącego, organ w sytuacji braku przeciwwskazań zdrowotnych nie mógł wykroczyć poza jego zakres i ograniczyć ważności wcześniej nabytych uprawnień bezterminowych do kierowania pojazdami kategorii AM, A1, A2, A, B1, BE, T. Deklaratoryjny wpis w trybie art. 39f ustawy o transporcie drogowym w zw. z art. 15 ustawy o kierujących pojazdami w dokumencie prawa jazdy w zakresie posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami kategorii C1, C1+E, C, C+E następował bowiem wyłącznie poprzez techniczną wymianę dokumentu prawa jazdy i wprowadzenie w kolumnie nr 11 pn. "Ważne do" ich terminów ważności. Dokonywane przez organ w tym trybie wpisy w nowym dokumencie prawa jazdy nie mogły natomiast dotyczyć posiadanego przez wnioskodawcę uprawnień do kierowania pojazdami pozostałych kategorii, jeżeli nie było ku temu przeciwwskazań zdrowotnych, a były one bezterminowe. Organ realizując rzeczony wniosek powinien więc w tym przypadku zastosować wyłącznie § 10 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami do dokonania wpisu potwierdzającego uzyskanie kwalifikacji, a następnie § 10 ust. 5 tego rozporządzenia, poprzez ustalenie w oparciu o złożoną dokumentację daty ważności uprawnień kategorii C1, C1+E, C, C+E. W ocenie skarżącego, wykładnia obu powołanych przepisów nie pozostawiała wątpliwości, iż organ stosując te normy dokonać miał wpisu wyłączenie w zakresie wnioskowanych kategorii, nie zaś wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę kategorii, na co wskazywał zawarty w ust. 5 zwrot "poszczególnych kategorii prawa jazdy". Zatem wpisy w kolumnie nr 11 pn. "Ważne do" w dokumencie prawa jazdy Nr [...] terminów ważności uprawnień w zakresie kategorii AM, A1, A2, A,B1, BE, T zostały dokonane przez organ bez podstawy prawnej. Skarżący stwierdził, że organ nie mógł domniemywać okoliczności, które z treści orzeczenia lekarskiego nie wynikały. Zdaniem skarżącego, organ wysunął nieprawidłowy wniosek, że skoro w treści orzeczenia z dnia 18.06.2016 r. lekarz wskazał, że badanie dotyczy wyłącznie stanowiska kierowcy, bez wyszczególnienia konkretnych kategorii, to oznaczało to, że orzeczenie dotyczy wszystkich kategorii. Taki wniosek nie wynikał z orzeczenia, albowiem lekarz nie wskazał, ani że dotyczyło ono konkretnych kategorii, ani że dotyczyło ono wszystkich, tak jak to uczynił w zaświadczeniu z dnia 11.07.2011 r. (chociaż wówczas organ nie miał żadnych wątpliwości co do treści orzeczenia i pomimo wyszczególnienia przez lekarza wszystkich możliwych kategorii, dokonał poprawnie wpisów w prawie jazdy). Również orzeczenie wydane przez uprawnionego psychologa stwierdzało brak przeciwwskazań psychologicznych do pracy na stanowisku kierowcy. Oba orzeczenia w istniejącym stanie faktycznym nie dawały zatem podstaw do ograniczenia uprawnień skarżącego. Jeżeli zaś organ miał wątpliwość odnośnie jego treści to powinien zwrócić się do skarżącego albo do lekarza uprawnionego. Skarżący stwierdził więc, że organ nie rozróżniał orzeczeń lekarskich wydanych w ramach badania okresowego od orzeczeń wydawanych na potrzeby wydania prawa jazdy, chociaż za takim rozróżnieniem przemawiało użyte w treści obecnie obowiązujących wzorów orzeczeń sformułowań "termin kolejnego badania okresowego" i "termin następnego badania". Skarżący uważał zatem, że rozpatrując jego wniosek organ winien był dokonać wpisów w dokumencie prawa jazdy jedynie w zakresie kategorii C1, C1+E, C, C+E. Skoro bowiem bezterminowe uprawnienia skarżącego do kierowania pojazdami AM, A1, A2, A, B1, BE, T nie zostały ograniczone terminem ważności przez żadne orzeczenie lekarskie, to w ramach niniejszej sprawy znalazła zastosowanie norma wynikająca z § 29 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. Na drugiej stronie prawa jazdy Nr [...] w kolumnie nr 11 pn. "Ważne do" w wierszach AM, A1, A2, A, B1, BE, T organ winien zatem zamieścić wpisy "-".

W odpowiedzi na skargę Starosta wniósł o odrzucenie skargi.

Na rozprawie 16 lutego 2017 r. skarżący sprecyzował żądanie skargi wnosząc o stwierdzenie bezskuteczności w rubryce 11 dokumentu prawa jazdy wpisu daty ważności uprawnień w zakresie kategorii A, B, C, BE, CE i T, zgodnie z dokumentem prawa jazdy znajdującym się na karcie 40 akt adm.

Wyrokiem z dnia 16 lutego 2017 r., III SA/Kr 1351/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził bezskuteczność wpisu daty ważności uprawnienia kategorii A,B,C, BE, CE i T w rubryce 11 dokumentu prawa jazdy nr [...].

W skardze kasacyjnej organ wniósł o uchylenie powyższego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Wyrokiem z dnia 7 lutego 2018 r., I OSK 1881/17 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny podał, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie odpowiadało wymogom przewidzianym w art. 141§ 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302) W pisemnych motywach orzeczenia Sąd I instancji przedstawił przebieg sprawy, zrelacjonował stanowiska strony i organu oraz omówił dokumentację znajdującą się w aktach sprawy, a odnoszącą się w przeważającym zakresie do uprawnień uzyskanych przez skarżącego w poszczególnych kategoriach, w jakich wydawane jest prawo jazdy. Sąd stwierdził zatem, że 20 lipca 2011 r. wydano skarżącemu dokument prawa jazdy nr [...], w którym oprócz potwierdzenia jego kwalifikacji zawodowych do 29 czerwca 2016 r. w zakresie prawa jazdy C i CE w rubryce 12 dokumentu prawa jazdy, dokonano wpisu w rubryce 11 (dotyczącej terminu ważności uprawnienia) daty ważności tych uprawnień – 29 czerwca 2016 r. Sąd pominął natomiast, że w wyniku realizacji tego wniosku przez Starostę została wydana decyzja, mocą której w zakresie daty ważności uprawnień co do kategorii C i C+E 29 czerwca 2016 r. dokonano wpisu. Decyzja ta, co istotne w sprawie, została wydana przed zmianą przepisów ustawy o kierujących pojazdami w istotnym w sprawie zakresie. Zachodziła zatem konieczność oceny tego aktu pod względem skutków jakie akt ten wywołał w sferze uprawnień skarżącego, zasadniczo w sferze kategorii prawa jazdy C i C+E. Czy uprawnienia te zostały tą decyzją ograniczone do wskazanego w niej zakresu, czy też obowiązywały one dalej bezterminowo i znajdował do nich zastosowanie § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami. Niewątpliwie brak oceny tego dowodu mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Za dokonanie takiej oceny nie można natomiast było uznać stwierdzenia Sądu, że skarżącemu ani prawomocnym wyrokiem sądu czy też ostateczną decyzją administracyjną nie zostały ograniczone uprawnienia w zakresie kategorii prawa jazdy A, B, C, BE, CE i T, już chociażby z tego powodu, że nie odnosiły się one do wskazanego powyżej aktu.

Wedle Naczelnego Sądu Administracyjnego miał również rację skarżący kasacyjnie, że Sąd I instancji nie odniósł się bezpośrednio do treści orzeczenia lekarskiego z 18 czerwca 2016 r. w zakresie ewentualnego wpływu na określenie terminu ważności prawa jazdy poszczególnych kategorii. Wyraził bowiem ogólne stanowisko, uznając, że do utraty bezterminowego uprawnienia nie jest wystarczające orzeczenie stwierdzające przeciwwskazania do kierowania pojazdami, ale konieczna jest decyzja administracyjna wydana w ślad za takim orzeczeniem i wskazał na treść art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a i lit. b ustawy o kierujących pojazdami. Natomiast orzeczenie lekarskie przedłożone przy wniosku o wymianę prawa jazdy wraz ze świadectwem kwalifikacji zawodowej stwierdzało, że skarżący jest zdolny do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, a datę następnego badania okresowego wyznaczono na 18 czerwca 2021 r. Sąd do dokumentu tego nie odniósł się, choć mógł mieć on znaczenie w przedmiotowej sprawie, zwłaszcza że to w oparciu o to orzeczenie lekarskie organ dokonał wpisu w rubryce 11 daty ważności uprawnień we wszystkich kategoriach. Niewątpliwie dokument ten winien być oceniony w kontekście regulacji § 10 ust. 4 i 5 ww. rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami oraz § 29 tego rozporządzenia, jak również czy orzeczenie lekarskie jest zgodne z art. 39j ustawy o transporcie drogowym.

W odniesieniu do pozostałych zarzutów naruszenia prawa materialnego Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że ocena, czy przepisy wskazane w zarzucie naruszenia prawa materialnego tiret 2 i 3 winny znaleźć zastosowanie w sprawie, była przedwczesna. Rozważenie konieczności zastosowania tych przepisów przez Sąd I instancji miało być możliwe dopiero po ustaleniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy, na które wskazano powyżej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga była zasadna ponieważ czynność organu polegająca na wpisie daty ważności uprawnień kategorii AM, A1, A2, A, B, B1, BE i T w rubryce nr 11 dokumentu prawa jazdy skarżącego, była nieprawidłowa.

Podstawą materialnoprawną dokonywania wpisu, o który ubiegał się skarżący stanowił art. 15 ustawy o kierujących pojazdami.

Zgodnie z tym przepisem "starosta dokonuje w prawie jazdy wpisu potwierdzającego odbycie kwalifikacji wstępnej, kwalifikacji wstępnej przyspieszonej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej przyspieszonej albo szkolenia okresowego, o których mowa w rozdziale 7a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym." ( ust. 1 )

"Wpis jest dokonywany na pisemny wniosek kierowcy, na podstawie przedłożonych kopii:

1) świadectwa kwalifikacji zawodowej potwierdzającego ukończenie kwalifikacji wstępnej, kwalifikacji wstępnej przyspieszonej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej przyspieszonej, szkolenia okresowego albo karty kwalifikacji kierowcy wydanej w państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, zgodnie z dyrektywą nr 2003/59/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie wstępnej kwalifikacji i okresowego szkolenia kierowców niektórych pojazdów drogowych do przewozu rzeczy lub osób, zmieniającą rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 oraz dyrektywę Rady 91/439/EWG i uchylającą dyrektywę Rady 76/914/EW,

2) orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy,

3) orzeczenia psychologicznego stwierdzającego brak przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy - określonych w przepisach ustawy, o której mowa w ust. 1." (ust.2 )

"Świadectwo kwalifikacji zawodowej, potwierdzające ukończenie szkolenia okresowego w zakresie jednego z bloków programowych, wydane osobie, o której mowa w art. 39d ust. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, stanowi podstawę do uzyskania wpisu, o którym mowa w ust. 1, w zakresie posiadanych kategorii prawa jazdy spośród kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D i D+E." ( ust. 3 )

"Wpis jest dokonywany, w formie wymiany prawa jazdy, na okres 5 lat, liczony od dnia wydania świadectwa kwalifikacji zawodowej, o którym mowa w przepisach rozdziału 7a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, przy czym termin ten nie może być dłuższy niż okres ważności orzeczenia lekarskiego i orzeczenia psychologicznego, o których mowa w przepisach rozdziału 7a tej ustawy." (ust. 4),

"Za dokonanie wpisu, o którym mowa w ust. 1, pobiera się opłatę, o której mowa w art. 10 ust. 1, oraz opłatę ewidencyjną."(ust. 5).

W świetle zatem powyższych przytoczonych regulacji starosta dokonuje w prawie jazdy wpisu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe, odbycie szkolenia okresowego, zaś wpis taki jest dokonywany w formie wymiany prawa jazdy, na okres 5 lat.

W tym celu niezbędne jest, oprócz przedłożenia dokumentów w postaci świadectwa kwalifikacji zawodowej, orzeczenia lekarskiego i psychologicznego, posiadanie ważnego prawa jazdy.

Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie podziela w pełni stanowisko WSA w Gorzowie Wielkopolskim, zawarte w wyroku z dnia 6 lipca 2016 r., II SA/Go 442/16, że: "Ustawodawca zatem jednoznacznie przesądził, iż w powołanym przepisie chodzi o formę wymiany dokumentu. Nie postanowił wprost, że następuje ona w formie decyzji. Ustalona ustawowo forma wymiany dokumentu o jakiej mowa w ust. 4 art. 15 ukp potwierdza deklaratoryjny charakter czynności starosty. Przy wymianie prawa jazdy w celu dokonania wpisu o jakim mowa w art. 15 ukp nie dochodzi – jak to bezpodstawnie przyjęły organy - do weryfikacji posiadanych przez wnioskodawcę uprawnień w zakresie kierowania pojazdami, ale jedynie do wymiany dokumentu w oparciu o kryteria ustawowo określone (a które ograniczają się do przedłożenia wymaganych ustawą dokumentów o jakich mowa w ust. 2 art. 15 ukp )."

Dokonywanie przedmiotowego wpisu w dokumencie prawa jazdy precyzują postanowienia rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 r., poz. 231 ze zm.). Z § 10 ust. 4 ww. rozporządzenia wynika, że "wpis potwierdzający uzyskanie kwalifikacji wstępnej, kwalifikacji wstępnej przyspieszonej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej przyspieszonej lub ukończenie szkolenia okresowego, o których mowa w przepisach ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, jest dokonywany w postaci kodu "95" w układzie "95.DD.MM.RRRR", we wniosku i na dokumencie prawa jazdy w pozycji "ograniczenia" przy odpowiednich posiadanych kategoriach prawa jazdy wymienionych w aktualnym świadectwie kwalifikacji zawodowej, przy czym w przypadku kierowcy, o którym mowa w art. 39d ust. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, posiadającego aktualne świadectwo kwalifikacji zawodowej potwierdzające ukończenie szkolenia okresowego w zakresie jednego bloku programowego, wpis jest dokonywany przy wszystkich kategoriach prawa jazdy spośród posiadanych kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D oraz D+E. Datą ważności wpisu jest data 5 lat liczona od dnia wydania świadectwa kwalifikacji zawodowej."

Z kolei z ust. 5 ww. § wynika, że "Dokonując wpisu, o którym mowa w ust. 4, w pozycji «data ważności uprawnienia» wpisuje się datę ważności uprawnienia w zakresie poszczególnych kategorii prawa jazdy. Datą ważności uprawnienia jest przypadający najwcześniej termin upływu ważności odpowiednio badania lekarskiego, badania psychologicznego albo data ukończenia pierwszego albo następnego szkolenia okresowego."

Stosownie zaś do § 29 ww. rozporządzenia "W przypadku osób, które posiadały w dniu wejścia w życie ustawy uprawnienia do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym, w pozycji «data ważności uprawnienia» umieszcza się symbol "-" jako informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo".

"W przypadku osób, o których mowa w ust. 1, data ważności prawa jazdy, o której mowa w § 10 ust. 3 pkt 4 lit. a, nie może być dłuższa niż 15 lat."

W ocenie Sądu zarówno więc z art. 15 ustawy o kierujących pojazdami, jak i doprecyzowujących je §§ 10 ust. 4 i 5 oraz 29 ust. 1 ww. rozporządzenia niezbicie wynika, że organ nie ma żadnych kompetencji do ograniczenia ważności tych kategorii prawa jazdy nabytych bezterminowo w sytuacji, gdy dokonuje wpisu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe kierowcy w drodze wymiany dokumentu prawa jazdy.

Skoro ustawa o kierujących pojazdami weszła w życie 19 stycznia 2013 r., to niewątpliwie skarżący posiadał uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii: AM, A1, A2, A, B, B1, BE i T, których data ważności nie była ograniczona żadnym orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym. Te kategorie są więc ważne bezterminowo, jak to stanowi § 29 ust. 1 rozporządzenia.

W tym więc zakresie dokonanie przez organ wpisu w rubryce 11 dokumentu prawa jazdy skarżącego w sytuacji, gdy ten ubiegał się o dokonanie wpisu potwierdzającego jego kwalifikacje zawodowe jako kierowcy było bezskuteczne. Jak już wyżej podkreślono organ w tej drodze nie tylko, że nie może, co nie ma kompetencji do weryfikacji nabytych bezterminowo uprawnień do kierowania pojazdami.

Powtórzyć należy za WSA w Poznaniu "Wyjaśnić należy, że w orzecznictwie wskazuje się, iż na gruncie regulacji ustawy o kierujących pojazdami zachodzi konieczność wyraźnego odróżnienia uprawnienia do kierowania pojazdami, stanowiącego w swej istocie prawo podmiotowe, uprawniające do kierowania danego rodzaju pojazdem, od dokumentu prawa jazdy, który jedynie stwierdza posiadanie tego uprawnienia przez określoną osobę, stanowiąc w swej istocie dowód prawa-uprawnienia do kierowania pojazdami (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt K 5/13). Trybunał Konstytucyjny zwrócił przy tym uwagę na zmianę charakteru dokumentu prawa jazdy wydanego pod rządami poprzednich przepisów, którego wymiana na dokument prawa jazdy według nowego wzoru spowoduje, że utraci on bezterminowy charakter. Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 1 u.k.p., wszystkie dokumenty prawa jazdy według nowego wzoru mają ściśle określony termin ważności. Trybunał stwierdził zatem, że: "Nie utracą jednak bezterminowego charakteru uprawnienia do kierowania pojazdami nabyte przez osoby pod rządami poprzednich przepisów. Przy ubieganiu się o wydanie nowego prawa jazdy osoby te nie będą bowiem musiały ponownie ubiegać się o uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami, które to uprawnienia nabyły już pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów". Z kolei ograniczenia wynikające z wdrożenia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r., nr 2006/126/WE, w sprawie praw jazdy (Dz.U.UE.L z 2006 r. Nr 403, poz. 18 z późn. zm.), która w art. 7 ust. 2 przewiduje administracyjny okres ważności praw jazdy poszczególnych kategorii, nie dotyczą uprawnień do kierowania pojazdami przyznanych przed 19 stycznia 2013 r. i nie podlegają ograniczeniu lub unieważnieniu przez przepisy tejże dyrektywy."(wyrok WSA w Poznaniu z 22 marca 2018 r., II SA/Po 1173/17;).

Zdaniem Sądu dokonując wpisu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe organ może zatem dokonać jedynie wpisu w dokumencie prawa jazdy w pozycji "ograniczenia" jedynie spośród praw jazdy wskazanych ust. 4 § 10 rozporządzenia, które są powtórzeniem tych kategorii wymienionych w art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami, a więc w kategoriach: "C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D i D+E.".

Wyraźnie wynika to z użytego sformułowania przez ustawodawcę: "przy wszystkich kategoriach prawa jazdy spośród posiadach kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D i D+E" Oznacza to, że wpisu dokonuje się nie przy wszystkich posiadanych kategoriach prawa jazdy, lecz tylko spośród tych wymienionych w tym przepisie. Istnieje bowiem w zbiorze posiadanych przez danego kierowcę kategorii praw jazdy podzbiór spośród posiadanych kategorii praw jazdy przez tego kierowcę obejmujący kategorie prawa jazdy: "C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D i D+E". Inne rozumienie tych przepisów jest nieprawidłowe. W tym więc zakresie dokonana przez organ wykładnia przepisów ustawy o kierujących pojazdami i przepisów rozporządzenia wykonawczego była wadliwa, co doprowadziło tez do ich błędnego zastosowania.

W odniesieniu do kwestii poruszonej przez NSA stwierdzić należy, że istotnie 20 lipca 2011 także uprzednio w dokumencie prawa jazdy skarżącego dokonano stosownych wpisów. Zdaniem Sądu ponownie rozpoznającego niniejszą sprawę 20 lipca 2011 r. organ nie wydał w tym zakresie żadnej decyzji administracyjnej. Takiego atrybutu władczego objawu woli organu w postaci decyzji administracyjnej z całą pewnością nie przydaje mu wypełnienie ostatniej ze stron blankietu wniosku o potwierdzenie kwalifikacji zawodowych zatytułowanej "decyzja", znajdującego się w aktach administracyjnych na k. 43. Dokonano wówczas takiej samej czynności wpisu, jak obecnie kontrolowanej. Nie mógł on mieć rzecz jasna znaczenia dla bezterminowych kategorii prawa jazdy posiadanych przez skarżącego. Wpisanie natomiast w odpowiednie rubryki określonej daty "w ograniczeniach" i "daty ważności" przy kategoriach prawa jazdy C i C+E obligowało tylko skarżącego do zwrócenia się do właściwego organu o dokonanie kolejnego wpisu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe przed upływem zamieszczonej tam daty, co też uczynił.

Wobec powyższego w rozpatrywanej sprawie jedynie w tych spośród posiadanych przez skarżącego tzw. "terminowych", wskazanych kategoriach prawa jazdy "C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D i D+E, organ mógł co do zasady dokonać stosownych wpisów w rubryce dokumentu prawa jazdy "ograniczenia"

Także dokonując tego wpisu organ w pozycji "data ważności uprawnienia" mógł wpisać datę ważności uprawnienia spośród tych wymienionych, a posiadanych kategorii praw jazdy przez skarżącego, wpisując jako datę ważności uprawnienia datę najwcześniejszego terminu upływu ważności odpowiednio badania lekarskiego i psychologicznego albo datę ukończenia pierwszego albo następnego szkolenia okresowego, jak to stanowi ust. 5 § 10 ww. rozporządzenia (skarżącemu żadnych bezterminowych nie ograniczono z uwagi na stan zdrowia).

Wykładnię taką zdaje się także potwierdzać analiza postanowień art. 39b i następnych ustawy o transporcie drogowym.

Podstawę wpisu, o którym mowa w art. 15 ustawy o kierujących pojazdami i § 10 ust. 4 i 5 ww. rozporządzenia stanowi stosowne orzeczenie lekarskie i psychologiczne dołączane wraz z wnioskiem o wpis potwierdzający kwalifikacje zawodowe.

Zdaniem Sądu nie jest prawidłowa argumentacja organu, że skoro zakres badań lekarskich wykonywujących przewóz drogowy, w świetle postanowień art. 39j ustawy o transporcie drogowym obejmuje oprócz stwierdzenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy ponadto ustalenie istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zgodnie z rozdziałem 12 ustawy o kierujących pojazdami, to oznacza to już możliwość automatycznego przyjęcia, iż opatrzenie orzeczenia przez lekarza datą jego wydania i datą następnego badania oznacza już, że także iż zakresie obejmującym stwierdzenie istnienia lub braku przeciwskazań do kierowania pojazdami określonych kategorii prawa jazdy lekarz ten się wypowiedział.

W ocenie Sądu przedłożone przez skarżącego wraz z wnioskiem o wpis potwierdzający kwalifikacje zawodowe orzeczenie lekarskie jest w tym względzie niepełne i mogło stanowić co najwyżej w świetle wskazanych wyżej regulacji podstawę do dokonania stosownych wpisów w dokumencie prawa jazdy spośród tych kategorii posiadanych przez skarżącego praw jazdy, wskazanych w art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami i § 10 ust. 4 i 5 rozporządzenia wykonawczego.

Sąd uznał zatem ostatecznie, że nawet w sytuacji potwierdzenia przez lekarza braku istnienia przeciwskazań do kierowania pojazdami określonych kategorii i tak organ wobec wniosku skarżącego zobligowany był do dokonania tych wpisów w dokumencie prawa jazdy, o których mowa w § 10 ust. 4 i 5 rozporządzenia wykonawczego, ale tylko spośród tych posiadanych przez skarżącego kategorii prawa jazdy wymienionych w art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami, powtórzonych następnie w treści § 10 ust. 4 rozporządzenia wykonawczego.

Cała więc argumentacja organu, że można było dokonać wpisów także i we wszystkich posiadanych przez skarżącego kategorii praw jazdy nie znajduje prawnego uzasadnienia. Nie przemawia za tym także i to, że w takim wypadku nigdy organ nie mógłby z przyczyn zdrowotnych "ograniczyć" uprawnień kierowcy. Istotnie, organ może i powinien to zrobić, ale nie w drodze wpisu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe. Istnienie przeciwskazań zdrowotnych, czy psychologicznych do kierowania pojazdami określonych kategorii obliguje organ do ich cofnięcia w drodze decyzji administracyjnej z art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a i lit. b ustawy o kierujących pojazdami.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekając nie był związany zarzutami i wnioskami skarżącego podniesionymi w skardze, czy też precyzowanymi na rozprawie16 lutego 2017 r. Sąd uznał, że wskutek skargi kontroluje prawidłowość "całej" czynności organu orzekając w granicach sprawy administracyjnej, którą wyznaczają postanowienia art. 15 ustawy o kierujących pojazdami.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 146 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku.

O kosztach Sąd orzekł, na podstawie art. 200 powołanej ustawy jak w punkcie II sentencji wyroku.


ZDANIE ODRĘBNE

Zdanie odrębne

sędziego WSA Janusza Kasprzyckiego

do wyroku z dnia 20 lipca 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 351/18, o stwierdzeniu bezskuteczności czynności wpisu daty ważności uprawnienia kategorii AM, A1, A2, A, B, B1, BE i T w rubryce 11 dokumentu prawa jazdy nr [...] i zasądzeniu od Starosty na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

Zgłaszam zdanie odrębne do wyroku 20 lipca 2018 r., sygn. akt. j.w., o stwierdzeniu bezskuteczności czynności wpisu daty ważności uprawnienia kategorii AM, A1, A2, A, B, B1, BE i T w rubryce 11 dokumentu prawa jazdy nr [...] i zasądzeniu od Starosty na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

Nie w pełnym zakresie zgadzam się, bowiem z treścią orzeczenia Sądu.

Zdanie odrębne uzasadniam następująco:

Zgadzam się z tym stanowiskiem Sądu, że co do zasady organ nie mógł weryfikować w postępowaniu o dokonanie wpisu potwierdzającego odbycie kwalifikacji wstępnej, kwalifikacji wstępnej przyspieszonej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej przyspieszonej albo szkolenia okresowego nabytych przez skarżącego, jako kierowcę zawodowego, uprawnień bezterminowych. Trafnie Sąd podnosi, że organ nie ma i nie miał żadnych kompetencji do ograniczenia ważności tych kategorii prawa jazdy nabytych bezterminowo, w świetle postanowień art. 15 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami i § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 r., poz. 231 ze zm.).

Mógł jedynie to uczynić spośród praw jazdy wskazanych ust. 4 § 10 rozporządzenia, które są powtórzeniem tych kategorii wymienionych w art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami, a więc w kategoriach: "C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D i D+E.".

Zwrócić jednakże należy uwagę, że wpis, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami, jak stanowi to ust. 2 tego przepisu "...jest dokonywany na pisemny wniosek kierowcy, na podstawie przedłożonych kopii:

1) świadectwa kwalifikacji zawodowej potwierdzającego ukończenie kwalifikacji wstępnej, kwalifikacji wstępnej przyspieszonej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej przyspieszonej, szkolenia okresowego albo karty kwalifikacji kierowcy wydanej w państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, zgodnie z dyrektywą nr 2003/59/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie wstępnej kwalifikacji i okresowego szkolenia kierowców niektórych pojazdów drogowych do przewozu rzeczy lub osób, zmieniającą rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 oraz dyrektywę Rady 91/439/EWG i uchylającą dyrektywę Rady 76/914/EW,

2) orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy,

3) orzeczenia psychologicznego stwierdzającego brak przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy - określonych w przepisach ustawy, o której mowa w ust. 1."

W takim stanie rzeczy skoro właściwy organ dokonuje w prawie jazdy wpisu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe, odbycie szkolenia okresowego i wpis ten jest dokonywany w formie wymiany prawa jazdy na okres 5 lat, a czynność ta ma charakter deklaratoryjny i nie wydaje się decyzji administracyjnej w tym zakresie, to w sytuacji, gdy jeden z dokumentów na podstawie których jest dokonywany wpis, jak to stanowią z kolei postanowienia art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o kierujących pojazdami oraz precyzujące je postanowienia § 10 ust. 4 i 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 r., poz. 231 ze zm.), nie odpowiada w pełni wymogom formalnym, stwierdzić należało, że brak było, w mojej ocenie, podstaw na tym etapie postępowania do dokonania w ogóle tej deklaratoryjnej czynności wpisu organu w dokumencie prawa jazdy skarżącego. Z postanowień art. 39j ustawy o transporcie drogowym wyraźnie wynika, że orzeczenie lekarskie obejmuje oprócz stwierdzenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy ponadto ustalenie istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zgodnie z rozdziałem 12 ustawy o kierujących pojazdami. Skoro w tym zakresie uprawniony lekarz się nie wypowiedział, to powinien to uczynić. Organ powinien zatem zwrócić się do niego o uzupełnienie tego orzeczenia i do tego czasu powstrzymać się z podjęciem czynności wpisu w dokumencie prawa jazdy. Bez tego podjęta przez niego czynność jest przedwczesna i jako taka wadliwa.

Z powyższych powodów, uznałem za konieczne wyrazić odrębny pogląd i złożyć zdanie odrębne.