Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 269/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67b par. 1 pkt 2 art. 67a par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Janicki Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Adamczyk Sędzia WSA Bożena Kasprzak (spr.) Protokolant: Asystent sędziego Tomasz Furmanek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z o.o. w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległego podatku od nieruchomości związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej za sierpień 2014 r.. oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Łd 269/15

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Z. z dnia [...] r. odmawiającą A Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. umorzenia zaległego podatku od nieruchomości związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej za miesiąc sierpień 2014 r. w kwocie 48.716,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 107,00 zł.

W uzasadnieniu powyższej decyzji podniesiono, że spółka złożyła wniosek z dnia 21.08.2014 r. w sprawie udzielenia pomocy de minimis w postaci umorzenia zaległego podatku od nieruchomości za miesiąc sierpień 2014 r., w którym prośbę motywowano tym, że:

- w latach 2008-2013 na prace naprawcze, konserwacyjne i adaptacyjne, wykonane na obiekcie położonym w Z., Spółka poniosła nakłady o łącznej wartości blisko 2 mln zł,

- zarządzanie obiektem przemysłowym w tak trudnym środowisku, jakim jest gmina Z., jest wyjątkowo skomplikowane,

- na skutek nieprawidłowego użytkowania przez najemcę wynajmowanej powierzchni, we wrześniu 2012 r. spłonęła część obiektu, tj. hala o pow. 4.360 m2, a koszt odbudowy oszacowano na ponad 5 mln zł, koszty pozostałe na ok. 1 mln zł (m. in. zabezpieczenie pogorzeliska, czasowe wyłączenie z eksploatacji).

Podatnik oświadczył, że w bieżącym roku budżetowym oraz w dwóch poprzedzających go latach nie korzystał z żadnej pomocy de minimis. Wnioskowaną pomoc ma zamiar przeznaczyć na prace remontowe i adaptacyjne obiektu, by przyciągnąć kolejnych przedsiębiorców do Z..

Organ I instancji zebrał materiał dowodowy obrazujący sytuację finansowo-ekonomiczną Spółki. Na podstawie bilansów, rachunków zysków i strat oraz informacji dodatkowych za lata 2010-2014 organ dokonał oceny stanu majątkowego, źródeł jego finansowania, wielkości osiąganych przychodów i ponoszonych kosztów. W oparciu o te dokumenty podał wartość aktywów trwałych, a także aktywów obrotowych (zapasów, należności krótkoterminowych, inwestycji krótkoterminowych) na koniec roku 2010, 2011, 2012, 2013 i na dzień 31.03.2014 r. oraz dokonał ich analizy.

Organ wskazał, że z przeprowadzonej analizy wynika, iż w latach 2010-2012 wzrastał kapitał własny Spółki. Według rachunku zysków i strat podatnik osiągnął dochód do opodatkowania za okres 2010 r. – 2014 r. Poza tym w analizowanym okresie utrzymywana była tendencja rozwoju produkcji zbliżona do lat ubiegłych. Wszystkie zobowiązania budżetowe oraz w stosunku do pracowników płacone były terminowo.

Organ powołał przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące udzielania ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, tj. art. 67b § 1 pkt 2 oraz art. 67a § 1 pkt 3. Stwierdził, że "ważny interes podatnika" i "interes publiczny" to pojęcia nieostre i nie mają jednoznacznej definicji. W oparciu o orzecznictwo i literaturę wyjaśnił, co należy rozumieć pod pojęciem przesłanki "ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego".

Organ I instancji poinformował, iż w przedmiotowej sprawie miało miejsce zdarzenie o charakterze losowym, tj. pożar, w wyniku którego spłonęła część hali, jednak zdarzenie to miało miejsce we wrześniu 2012 r., a do września 2013 r. nie odnotowano żadnych trudności w regulowaniu należności podatkowych - wszystkie raty wpłacane były terminowo. Wskazał, że Spółka jest w stanie uregulować należności podatkowe, bowiem posiada majątek i generuje dochody przewyższające koszty. W związku z zaistniałym zdarzeniem losowym (pożar) na bieżąco korygowana była wysokość należnego podatku. Hala o pow. użytkowej 4.189,00 m2, została całkowicie "zdjęta" z opodatkowania, natomiast pozostałe budynki, na czas ich wyłączenia z użytkowania, opodatkowane były niższą stawką podatkową. Kwota należnego podatku za 2012 rok pomniejszyła się o 47.236,00 zł, co nie pozostało bez znaczenia dla budżetu Gminy. Organ podkreślił, że w przypadku wystąpienia zdarzeń losowych konsekwencją jest, że podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych, natomiast w oświadczeniu z dnia 02.10.2013 r. strona sama wskazała, że mimo znacznego zadłużenia ze strony najemców, była w stanie regulować należności podatkowe, pokrywając je z innych źródeł dochodu. Z akt sprawy wynika, że zobowiązania budżetowe oraz w stosunku do pracowników są również regulowane terminowo - nie ma zatem podstaw do stwierdzenia, że Spółka znajduje się w szczególnie złej sytuacji, uniemożliwiającej zapłatę należnego podatku. Wobec tego, w ocenie organu, obecna sytuacja majątkowa i finansowa Spółki nie wypełnia przesłanki ważnego interesu podatnika. Zdaniem organu w sprawie nie występuje też przesłanka interesu publicznego.

Odnosząc się do podnoszonych we wniosku o umorzenie zaległości podatkowych okoliczności organ wskazał, że:

- dokonując zakupu nieruchomości Spółka musiała liczyć się z koniecznością ponoszenia nakładów na remonty czy prace konserwacyjne, a poniesione w latach 2008-2013 nakłady (blisko 2 mln), chociaż wysokie, są inwestycją mającą przynieść zysk w przyszłości,

- wszelkie działania inwestycyjne powinny być dostosowane do możliwości finansowych i tak kalkulowane, aby w miarę możliwości zabezpieczyć środki na regulowanie należności podatkowych,

- mając na uwadze "interes podatnika" i "interes publiczny" Burmistrz Z. umorzył Spółce zaległy podatek od nieruchomości wraz z należnymi odsetkami za miesiące styczeń – czerwiec 2008 r. w łącznej kwocie 283.248,00 zł - w tej sytuacji ponowne wspieranie tego samego podatnika poprzez umorzenie zaległości stawiałoby go w uprzywilejowanej pozycji wobec innych podmiotów regulujących swoje zobowiązania,

- szczególnej sytuacji, uzasadniającej zastosowanie ulgi, nie stanowi argument dotyczący trudności w zarządzaniu obiektem, gdyż wszyscy przedsiębiorcy działający na terenie gminy mają jednakowe warunki do prowadzenia działalności gospodarczej,

- nie można przerzucać konsekwencji działania podmiotu (profesjonalisty) na państwo i społeczeństwo; podatnik posiada środki z innych źródeł na zapłatę podatku, mimo nieuregulowanych przez najemców należności,

- podatek od nieruchomości ma charakter majątkowy i obowiązek płacenia wynika z samego faktu posiadania nieruchomości, bez względu na to, czy przynosi ona dochód czy stratę i czy podatnik posiada środki na jego zapłatę,

- fakt otrzymania niskiej, nieadekwatnej do poniesionych kosztów, kwoty ubezpieczenia nie może być rekompensowany poprzez zaniechanie poboru należności podatkowych,

- ryzyko związane z prowadzeniem działalności gospodarczej obciąża wyłącznie prowadzącego i nie może odbywać się kosztem Gminy, na której ciąży obowiązek realizowania zadań ustawowych.

Uwzględniając powyższe, organ pierwszej instancji doszedł do wniosku, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do udzielenia podatnikowi wnioskowanej ulgi.

Od decyzji organu podatkowego I instancji Spółka złożyła odwołanie wnosząc o: 1) uchylenie decyzji, 2) umorzenie zaległego podatku od nieruchomości za miesiąc sierpień 2014 r.

Mając na uwadze zarzuty odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze we wskazanej na wstępie decyzji wskazało, że materialnoprawną podstawą do udzielania ulg w postaci umorzenia zaległości podatkowych jest przepis art. 67a § 1 pkt 3 ustawy - Ordynacja podatkowa.

Stwierdzono, że zgodnie z brzmieniem przepisu art. 67b § 1 ww. ustawy, organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą, może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art. 67a:

1) które nie stanowią pomocy publicznej,

2) które stanowią pomoc de minimis - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis,

3) które stanowią pomoc publiczną (udzielaną w bliżej określonych w tym przepisie celach i na zasadach opisanych w dalszych paragrafach art. 67b, nawiązujących niemal w całym zakresie do regulacji prawa wspólnotowego - obecnie unijnego).

Podkreślono, że w każdym przypadku ubiegania się podatnika o zastosowanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, podstawą ich udzielenia jest istnienie przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, o czym stanowi art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, mający zastosowanie do wszystkich podatników ubiegających się o udzielenie ulgi w spłacie zaległości podatkowych. Dopiero po wnikliwym rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy i stwierdzeniu, że występują powyższe przesłanki, przemawiające za udzieleniem ulgi podatkowej, organ podatkowy rozpatruje wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą z punktu widzenia przesłanek określonych w art. 67b § 1 Ordynacji podatkowej.

Wyjaśniono, że uregulowana w art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej instytucja udzielania ulg w postaci umorzenia zaległości podatkowych, oparta została na zasadzie uznania administracyjnego.

W przedmiotowej sprawie organ I instancji odmówił Spółce umorzenia zaległego podatku od nieruchomości za miesiąc sierpień 2014 r. wraz z odsetkami za zwłokę stwierdzając, iż nie znalazł wystarczających przesłanek do udzielenia wnioskowanej ulgi.

W ocenie Kolegium, organ podatkowy I instancji, działając w ramach przyznanego mu uznania administracyjnego, zasadnie przyjął, iż nie zachodzą przesłanki z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej do umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za miesiąc sierpień 2014 r. w wysokości 48.716 zł i odsetek w kwocie 107 zł. Przytoczone w uzasadnieniu decyzji argumenty potwierdzają trafność tego stanowiska. Ze znajdujących się w aktach sprawy rachunku zysków i strat - wariant kalkulacyjny za 2012 i 2013 rok wynika, że rok 2012 zakończył się zyskiem netto 352.731,10 zł, a dochód do opodatkowania wyniósł 501.052,60 zł, rok 2013 zakończył się zyskiem netto 766.817,71 zł, dochód do opodatkowania wyniósł 917.889,92 zł. Na użytek dokonania analizy aktualnej sytuacji finansowej Spółki organ brał również pod uwagę rachunek zysków i strat - wariant kalkulacyjny za rok 2014 na dzień 31.03.2014 r., według którego Spółka osiągnęła zysk na sprzedaży w wysokości 497.576,83 zł, zysk netto na działalności gospodarczej wyniósł 214.237,91 zł a dochód do opodatkowania za rok 2014 wyniósł 79.486,08 zł oraz rachunek zysków i strat - wariant kalkulacyjny za rok 2014 na dzień 30.06.2014 r., gdzie zysk ze sprzedaży wyniósł 857.530,51 zł, zysk netto na działalności gospodarczej wyniósł 334.309,59 zł a dochód do opodatkowania wyniósł 50.996,82 zł.

Z bilansu sporządzonego na dzień 31.12.2012 r. wynika, że Spółka na koniec 2012 r. posiadała należności krótkoterminowe w wys. 2.713.821,26 zł (na początek roku wynosiły 3.610.371,25 zł), w tym z tytułu dostaw i usług 2.213.453,54 zł. Zobowiązania i rezerwy na zobowiązania wynosiły 2.242.291,95 zł (na początek roku wynosiły 3.436.452,78 zł), w tym z tytułu dostaw towarów i usług 1.379.142,62 zł. W 2012 r. ogólnie zmniejszyła się wartość aktywów trwałych. które na początek tego roku wynosiły 2.942.459,03 zł, a na koniec roku wynosiły 2.936.360,71 zł, ale wzrosła wartość rzeczowych aktywów trwałych brutto, która na koniec roku wynosiła 8.664.187,66 zł (wartość na początek roku to 8.328.996,32 zł). Aktywa obrotowe wynosiły na koniec 2012 r. 6.527.137,02 zł, a zapasy 1.249.228,54 zł. Kapitał własny Spółki to 7.221.205,78 zł (na początek roku wynosił 6.868.474,68 zł).

Z bilansu sporządzonego na dzień 31.12.2013 r. wynika, iż kapitał własny Spółki wynosił 7.576.575,77 zł. Rzeczowe aktywa trwałe Spółki na koniec 2013 r. wynosiły 2.223.752,40 zł, a aktywa obrotowe 6.960.715,84 zł, zaś wartość rzeczowych aktywów trwałych brutto wynosiła 8.045.019,84 zł. Wartość zapasów to 1.448.829,55 zł. Spółka na koniec 2013 r. posiadała należności krótkoterminowe w wys. 2.363.654,55 zł, w tym z tytułu dostaw i usług 1.786.201,45 zł. Zobowiązania i rezerwy na zobowiązania wynosiły 1.607.892,47 zł.

Z oświadczenia z dnia 2 października 2013 r. dotyczącego obiektu położonego w Z. i okresu rozliczeniowego 01.01. - 30.08.2013 r. wynika, iż Spółka wystawiła najemcom faktury za najem/dzierżawę o łącznej wartości brutto 710.000,00 zł, zadłużenie najemców na dzień 31.08.2013 r. wynosiło 552.000,00 zł, za ww. okres zapłacony podatek od nieruchomości wyniósł 384.000,00 zł, a brakująca suma 226.000,00 zł została pokryta przez firmę A z innych źródeł dochodu (produkcja).

Według bilansu sporządzonego na dzień 30.06.2014 r. kapitał własny Spółki wynosił 7.440.783,06 zł, rzeczowe aktywa trwałe 2.038.274,75 zł, aktywa obrotowe - 7.039.814,70 zł, wartość rzeczowych aktywów trwałych brutto 8.046.828,86 zł. Wartość zapasów 1.388.845,54 zł. Należności krótkoterminowe wynosiły 2.381.975,14 zł, w tym z tytułu dostaw i usług 1.878.329,55 zł. Zobowiązania i rezerwy na zobowiązania 1.637.306,39 zł.

Zdaniem organu odwoławczego, na podstawie powyższych danych należy przyjąć, iż w analizowanym okresie utrzymana była tendencja rozwoju produkcji zbliżona do lat ubiegłych, ponoszone były nakłady inwestycyjne, Spółka osiągała zyski. Zobowiązania budżetowe oraz wobec pracowników regulowane były terminowo. Wobec tego nie znajduje, w opinii organu, uzasadnienia podniesiona przez skarżącą w odwołaniu argumentacja odnośnie spadku eksportu od stycznia 2014 r. o 50%, w związku z sytuacją polityczną na wschodzie (Rosja, Białoruś, Ukraina). Przyjęto, że po analizie sytuacji finansowo-ekonomicznej Spółki nie ma podstaw do stwierdzenia, iż poniosła ona straty z tego tytułu, nie przedstawiono też żadnych dowodów na poparcie tego faktu.

Organ wskazał, że mimo pożaru i poniesionych strat Spółka nadal rozwija się, inwestuje powiększając wartość rzeczowych aktywów trwałych i kapitał własny oraz uzyskuje zyski. W sprawozdaniu Zarządu Spółki z o.o. A z działalności jednostki w roku obrotowym 2012 (tj., kiedy był pożar) wskazano na wzrost wartości aktywów trwałych brutto o 335.191,34 zł i rozwój firmy w kierunku innych gałęzi przemysłu niż przemysł lekki. Nie wskazano w nim na zdarzenie losowe - pożar hali w Z., które w znacznym stopniu zaważyłoby na sytuacji finansowej Spółki, a które jest jednym z głównych motywów uzasadniających wniosek o umorzenie zaległości podatkowych. Ponadto otrzymanie niskiej, nieadekwatnej do poniesionych kosztów kwoty ubezpieczenia nie może być rekompensowane poprzez zaniechanie poboru należności podatkowych.

Wyjaśniono także, że w realiach gospodarki rynkowej trudności finansowe związane z nieterminowym regulowaniem należności przez odbiorców towarów czy usług (najemców) nie są zjawiskiem wyjątkowym i szczególnym. Z tym problemem boryka się wiele podmiotów. Okoliczność niewywiązywania się przez najemców z obowiązku terminowego regulowania należności nie może stanowić wystarczającej przesłanki do umorzenia zaległości podatkowych. Natomiast zmniejszenie dochodów Gminy z racji umorzeń zaległości podatkowych, powoduje zmniejszenie środków przeznaczanych na realizację potrzeb zbiorowych społeczeństwa.

Organ podkreślił, że umorzenie zaległości podatkowych jest instytucją wyjątkową. Przyznanie ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowych nie może stanowić "nagrody" dla podatnika z tytułu inwestycji prowadzonych na terenie Gminy. Ponoszenie nakładów w celu osiągnięcia zysku, nie może uzasadniać umorzenia zaległości podatkowych.

Przeznaczenie środków jedynie na korzyść jednego podmiotu gospodarczego jest sprzeczne z zasadami równego traktowania wszystkich podatników. Nie można usprawiedliwiać "interesem publicznym" uprzywilejowania jednego podatnika kosztem całej społeczności lokalnej.

Kolegium zwróciło uwagę, iż organ pierwszej instancji rozważył wniosek podatnika również w kategoriach interesu publicznego, wskazując jednocześnie, że Spółka zatrudnia na terenie Gminy Z. 19 osób, natomiast pozostała działalność skupiona jest na odpłatnym wynajmie powierzchni pod działalność innych firm. Wszelkie próby przyciągnięcia kolejnych przedsiębiorców leżą zatem w interesie Spółki, służą poszerzeniu jej działalności i mają na celu osiągnięcie zwiększonych dochodów. Kolegium wskazało przy tym, że w Z. działa ponad 20 firm zatrudniających blisko 100 osób.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności organ odwoławczy stwierdził, że w sytuacji Spółki nie zachodzą szczególne względy, które uzasadniałyby umorzenie zaległości podatkowych.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucono następujące naruszenia:

1) prawa materialnego, tj. art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa poprzez jego błędną wykładnię skutkującą uznaniem, że w przedmiotowej sprawie nie występują przesłanki "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego";

2) prawa procesowego:

• art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa poprzez jego niezastosowanie i niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności w celu wyjaśnienia sprawy, co zaskutkowało nieprawidłowym ustaleniem stanu faktycznego i uznaniem, iż w sprawie nie występują przesłanki "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego";

• art. 121 § 1 w zw. z art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa poprzez nieprzeprowadzenie postępowania w sposób rzetelny i budzący zaufanie do organów podatkowych, w szczególności poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego, co zaskutkowało przyjęciem, że brak jest podstaw do umorzenia zaległego podatku od nieruchomości.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zarówno organ pierwszej, jak i drugiej instancji, dokonując analizy zagadnienia wystąpienia "ważnego interesu podatnika", jak i "interesu publicznego" popełniły szereg błędów pojęciowych. Wskazano, iż błędne jest stanowisko organów w zakresie utożsamiania interesu publicznego z interesem Skarbu Państwa. Przesłanką umorzenia zobowiązań podatkowych jest interes ogólnospołeczny, a nie interes Skarbu Państwa.

Odnosząc się do kwestii wystąpienia w sprawie "interesu publicznego" wskazano, iż A sp. z o.o. jest podmiotem gospodarczym z kilkudziesięcioletnią tradycją, funkcjonującym w przemyśle z niemałymi sukcesami zarówno w Polsce, jak i poza jej granicami. Pokreślono, że Spółka dokonując zakupu przedmiotowej nieruchomości stworzyła wiele miejsc pracy. Nie ma przy tym znaczenia fakt tak wyraźnie podkreślany przez organy, że Spółka zatrudnia we własnym zakresie tylko, a może aż 20 osób. W obiekcie zarządzanym przez Spółkę zatrudnienie znalazło już prawie 100 osób, co w obliczu problemu, jakim w Gminie Z. jest problem bezrobocia, jest ilością niebagatelną.

Ponadto strona skarżąca wskazywała, iż nie ma w zwyczaju korzystania z instytucji pomocowych, dotacji i innych instrumentów umożliwiających pozyskanie środków na finansowanie swojej działalności, a sytuacja, w której znalazła się Spółka w związku z prowadzoną na terenie gminy działalnością, jest niewątpliwie sytuacją nadzwyczajną i uzasadnia sięgnięcie po pomoc ze strony lokalnych organów.

Odnosząc się do argumentacji organu w zakresie kondycji finansowej Spółki, uznano, że zarówno organ pierwszej, jak i drugiej instancji, nie dokonał analizy z należytą starannością i obowiązującymi w tym zakresie przepisami.

Wyjaśniono, że trudna sytuacja Spółki jest bieżąca, a konsekwencje związane z pożarem, uciążliwym najemcą (przetwórcą odpadów B sp. z o.o.) oraz najemcami nieregulującymi należności czynszowych jak najbardziej istnieją w chwili obecnej. Zdaniem autora skargi organ dokonując oceny rzeczonego wniosku winien dokonywać analizy z należytą starannością i kierować się nie tylko literalnym brzmieniem przepisów, ale i doświadczeniem życiowym oraz szeroko rozumianą logiką. Zdarzenie, które miało miejsce we wrześniu 2012 r. jest przyczyną ogromnych strat i to nie tylko w sferze materialnej. Ocena dokonana przez organ, iż zdarzenie to (pożar) powstałe w 2012 r. nie ma znaczącego wpływu na kondycję finansową Spółki świadczyć może jedynie o ignorancji organu i braku rzetelnej analizy problemu.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie powtarzając argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie skarga nie jest uzasadniona, bowiem organy podatkowe nie naruszyły ani przepisów prawa materialnego, ani przepisów proceduralnych w stopniu mającym lub mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Podstawą prawną wydanych w tej sprawie decyzji jest m.in. art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2004 r. Nr 93, poz. 894 ze zm.), dalej o.p. Przepis ten przewiduje możliwość, na wniosek podatnika, umorzenia w całości lub w części zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę lub opłaty prolongacyjnej, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym.

Ponieważ skarżąca jest przedsiębiorcą, zastosowanie do udzielenia wnioskowanej przez nią ulgi ma przepis art. 67b Ordynacji podatkowej, określający warunki udzielenia ulg stanowiących pomoc publiczną, nie stanowiących tej pomocy oraz będących tzw. pomocą de minimis. Podkreślić jednakże należy, że bez względu na uregulowania ww. przepisu, w każdym przypadku organ udzielający ulgi powinien stwierdzić, czy spełnione zostały przesłanki określone w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej. Jeżeli ważny interes podatnika lub interes publiczny nie występują w sprawie, organ podatkowy nie może udzielić ulg w spłacie należności, nawet jeżeli pomoc taka byłaby dopuszczalna na gruncie odrębnych przepisów, w tym art. 67b Ordynacji podatkowej.

Zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. została zatem wydana w oparciu o art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Interpretacja powyższego przepisu i jego prawidłowe zastosowanie musi uwzględniać ten podstawowy fakt, że przyznanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych ma charakter uznaniowy. Z istoty zaś uznania administracyjnego wynika, że organ podatkowy ma swobodę wyboru określonego rozwiązania (por. wyrok NSA z dnia 26 września 2002 r. III SA 659/2001, ONSA 2003/3 poz. 105 wydany na tle analogicznego unormowania zawartego wcześniej w art. 67 o.p. oraz aprobującą glosę do tego orzeczenia M. Jaśkowskiej, zamieszczoną w OSP 2003/9 poz. 112). Zatem nawet ustalenie istnienia przesłanek, o których mowa w art. 67a § 1 pkt 3 o.p., nie wiąże organu podatkowego, to znaczy organ podatkowy nie musi podjąć korzystnej dla podatnika decyzji. Może (w ramach swego uznania) zadecydować o odmowie przyznania ulgi, nawet wówczas, gdy istnieje "ważny interes podatnika", czy też "interes publiczny".

Zakres sprawowanej przez Sąd kontroli decyzji uznaniowych jest znacznie ograniczony. Sprowadza się on zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury. Prawidłowe zastosowanie art. 67a o.p. wiąże się bowiem z obowiązkiem ustalenia przez organ podatkowy, czy w danej sprawie mają miejsce przesłanki uzasadniające przyznanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. W konsekwencji organ podatkowy powinien w sposób prawidłowy przeprowadzić postępowanie dowodowe w sprawie, by na tej podstawie stwierdzić, czy występuje "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny". Jest zatem obowiązany dokładnie wyjaśnić okoliczności faktyczne sprawy (art. 122 o.p.), a w szczególności w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy (art. 187 § 1 o.p.) oraz wszechstronnie i wnikliwie rozważyć całokształt tego materiału (art. 191 o.p.). Dopiero po ustaleniu w sposób właściwy stanu faktycznego sprawy może dokonać prawidłowej oceny przesłanek warunkujących zastosowanie art. 67a o.p.

Oceniając zaskarżoną decyzję w tak zakreślonych granicach Sąd nie dopatrzył się uchybień w postępowaniu Dyrektora Izby Skarbowej. Organ podatkowy zebrał i ocenił materiał dowodowy dotyczący sytuacji majątkowej i finansowej skarżącej spółki. Ponadto umożliwił stronie czynny udział w postępowaniu wzywając do złożenia informacji o jej sytuacji finansowej oraz materialnej, a także informując o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym oraz o możliwości wypowiedzenia się co do tego materiału. Organ podatkowy nie naruszył zatem zasad prowadzenia postępowania dowodowego.

Mając na uwadze treść ww. art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej zasadnie organy podatkowe skoncentrowały się na ocenie, czy sytuacja skarżącej spółki uzasadnia przyjęcie, że za wnioskowanym przez nią umorzeniem zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za sierpień 2014 r. w kwocie 48.716,00 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, przemawia istnienie jej ważnego interesu lub interesu publicznego.

Sąd podziela utrwalony już w orzecznictwie pogląd o wyjątkowym charakterze ulgi, jaką jest umorzenie należności podatkowych. Ulga ta oznacza w istocie rezygnację z wpływów do budżetu państwa i stanowi - aczkolwiek dopuszczone przez ustawodawcę i niezbędne z punktu widzenia kompletności systemu podatkowego - to jednak odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania.

W orzecznictwie i piśmiennictwie przyjmuje się, że o istnieniu ważnego interesu strony decydują zobiektywizowane kryteria, na podstawie których organ rozstrzyga o umorzeniu lub nie - zaległości podatkowej. Podkreśla się przy tym, iż ważnego interesu strony nie można utożsamiać z jej subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenia zaległości. Ponieważ instytucja umorzenia ma charakter wyjątkowy (zasadą jest bowiem płacenie podatków), uzasadnieniem jej zastosowania będzie wystąpienie względów nadzwyczajnych i okoliczności, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podmiotu wnioskującego o ulgę (zob. S.Babiarz, B.Dauter, B.Gruszczyński, R.Hauser, A.Kabat, M.Niezgódka-Medek; Ordynacja podatkowa. Komentarz; Wydawnictwo Prawnicze LexixNexis, Warszawa 2004; s. 253).

Również "interes publiczny", o jakim mowa w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, nie został przez ustawodawcę zdefiniowany. Pojęcie to powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa. Przy jego ocenie należy też uwzględnić zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa, kosztami udzielonej w ten sposób pomocy, na tle sytuacji finansowej państwa. Niemożność jednoznacznego zdefiniowania tego pojęcia powoduje, że w każdym indywidualnym przypadku jego znaczenie może uwzględniać różne aspekty wskazanych wyżej wartości.

Zdaniem Sądu, organy podatkowe właściwie oceniły sytuację skarżącej spółki i okoliczności podnoszone przez nią w toku postępowania, uznając w rezultacie, iż brak jest podstaw do umorzenia przedmiotowych zaległości podatkowych z uwagi na nie wystąpienie w sprawie niezbędnych do tego przesłanek. Dotyczy to zarówno przesłanki ważnego interesu podatnika, jak i interesu publicznego.

W sytuacji skarżącej spółki brak jest okoliczności o opisanym wyżej, szczególnym charakterze.

Zdaniem Sądu, powyższa ocena jest swobodna i przeprowadzona w zgodzie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, jak też uwzględnia przyjętą w orzecznictwie wykładnię przepisów dotyczących przyznawania przywilejów podatkowych w postaci umorzenia zaległości podatkowych. Wynik powyższej oceny, mimo że niezgodny z oczekiwaniami skarżącej nie może oznaczać, że przeprowadzone postępowanie było niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Motywy rozstrzygnięcia zostały szczegółowo wyjaśnione w decyzjach, których uzasadnienie wskazuje przyczyny, dla których organ odmówił wnioskowanego umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za sierpień 2014 r. w kwocie 48.716,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 107,00 zł.

Odwołując się do zebranych w sprawie dowodów podnieść należy, że z rachunku zysków i strat (wariant kalkulacyjny) za 2012 rok i za 2013 rok wynika, iż lata te kończyły się dla skarżącej zyskiem. I tak rok 2012 zakończył się zyskiem netto 352.731,10 zł, a dochód do opodatkowania za ten rok wyniósł 501.052,60 zł, rok 2013 zakończył się zyskiem netto 766.817,71 zł, a dochód do opodatkowania za ten rok wyniósł 917.889,92 zł.

Z kolei z bilansu sporządzonego na dzień 31.12.2012 r. wynika, że Spółka na koniec 2012 r. posiadała należności krótkoterminowe w wys. 2.713.821,26 zł (na początek roku wynosiły 3.610.371,25 zł), w tym z tytułu dostaw i usług 2.213.453,54 zł. Zobowiązania i rezerwy na zobowiązania wynosiły 2.242.291,95 zł (na początek roku wynosiły 3.436.452,78 zł), w tym z tytułu dostaw towarów i usług 1.379.142,62 zł. W 2012 roku ogólnie zmniejszyła się wartość aktywów trwałych, które na początek tego roku wynosiły 2,942.459,03 zł, a na koniec roku wynosiły 2.936.360,71 zł, ale wzrosła wartość rzeczowych aktywów trwałych brutto, która na koniec roku wynosiła 8.664.187,66 zł (wartość na początek roku to 8.328.996,32 zł). Aktywa obrotowe wynosiły na koniec 2012 r. 6.527.137,02 zł, a zapasy 1.249.228,54 zł. Kapitał własny Spółki to 7.221.205,78 zł (na początek roku wynosił 6.868.474,68 zł).

Z bilansu sporządzonego na dzień 31.12.2013 r. wynika, iż kapitał własny Spółki wynosi 7.576.575,77 zł. Aktywa trwałe Spółki na koniec 2013 r. wynoszą 2.223.752,40 zł, a aktywa obrotowe 6.960.715,84 zł, zaś wartość rzeczowych aktywów trwałych brutto wynosi 8.045.019,84 zł. Wartość zapasów to 1.448.829,55 zł. Należności krótkoterminowe wynoszą 2.363.654,55 zł, a zobowiązania i rezerwy na zobowiązania wynoszą 1.607.892,47 zł.

Z rachunku zysków i strat – wariant kalkulacyjny (wersja 2) na dzień 31.03.2014 r. wynika, że Spółka osiągnęła zysk na sprzedaży w wys. 497.576,83 zł, a zysk netto na działalności gospodarczej wyniósł 214.237,91 zł.

W analizowanym okresie utrzymana była tendencja rozwoju Spółki, ponoszone były nakłady inwestycyjne. Zobowiązania budżetowe oraz w stosunku do pracowników regulowane były terminowo.

Jak wskazał organ II instancji, w dniu 2 października 2013 r. Spółka złożyła oświadczenie dotyczące obiektu położonego w Z. i okresu rozliczeniowego 01.01.-30.08.2013 r., w którym wskazała, iż wystawiła najemcom faktury za najem/dzierżawę o łącznej wartości brutto 710.000,00 zł, a zadłużenie najemców na dzień 31.08.2013 r. wynosiło 552.000,00 zł. Podkreślenia przy tym wymaga fakt, że w tym okresie Spółka zapłaciła podatek od nieruchomości w kwocie 384.000,00 zł.

Według bilansu sporządzonego na dzień 30.06.2014 r. kapitał własny Spółki wynosił 7.440.783,06 zł, rzeczowe aktywa trwałe 2.038.274,75 zł, aktywa obrotowe - 7.039.814,70 zł, wartość rzeczowych aktywów trwałych brutto 8.046.828,86 zł. Wartość zapasów 1.388.845,54 zł. Należności krótkoterminowe wynosiły 2.381.975,14 zł, w tym z tytułu dostaw i usług 1.878.329,55 zł. Zobowiązania i rezerwy na zobowiązania 1.637.306,39 zł.

Z przywołanych dowodów i wynikających z nich danych wynika, że sytuacja finansowa spółki była dobra, zatem wnioski organów podatkowych prowadzące do rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji są, zdaniem Sądu, właściwe i zasługują na aprobatę.

Odnosząc się do zarzutów skarżącej o nieuwzględnieniu przez organy podatkowe zdarzenia losowego z września 2012 r., tj. pożaru hali, który spowodował straty dla Spółki i konieczność poniesienia przez nią dużych nakładów na odbudowę hali, wskazać należy, że wbrew twierdzeniom skarżącej organy nie kwestionowały podnoszonych przez spółkę ww. okoliczności, mimo to uznały za nieprzekonywujące twierdzenia Spółki, iż zdarzenie to w znacznym stopniu zaważyło na jej kondycji. Sąd podziela stanowisko organów podatkowych w tym zakresie. Zdaniem Sądu, zasadnie wskazano w zaskarżonej decyzji, że mimo pożaru i poniesionych strat, jak wynika z zebranych w sprawie dowodów, Spółka rozwija się, inwestuje, powiększając kapitał własny. Wynika to choćby ze sprawozdania Zarządu Spółki z o.o. A z działalności jednostki w roku obrotowym 2012, w którym wskazano na wzrost wartości aktywów trwałych brutto o 335.191,34 zł i rozwój firmy w kierunku innych gałęzi przemysłu niż przemysł lekki. Natomiast nie wskazano w nim na zdarzenie losowe - pożar hali w Z., które w znacznym stopniu zaważyłoby na sytuacji finansowej Spółki, a które jest jednym z głównych motywów uzasadniających wniosek o umorzenia zaległości podatkowych. Ponadto, jak wskazuje SKO w zaskarżonej decyzji, mimo ww. pożaru (który miał miejsce we wrześniu 2012 r.) do września 2013 r. nie odnotowano żadnych trudności w regulowaniu należności podatkowych – wszystkie raty były wpłacane terminowo.

Stwierdzić też należy, na co słusznie zwrócił uwagę organ podatkowy, iż otrzymanie niskiej, nieadekwatnej do poniesionych strat (powstałych w wyniku pożaru) kwoty odszkodowania nie może być rekompensowane kosztem budżetu Gminy. Poza tym słusznie podniesiono w zaskarżonej decyzji, iż poniesienie przez Spółkę straty z tytułu nieprawidłowego gospodarowania przez jednego z jej najemców wynajmowaną powierzchnią nie może przemawiać za umorzeniem należności podatkowych. Podatnik nie może oczekiwać, iż straty spowodowane przez działanie jego kontrahenta i związane z tym koszty (zabezpieczenie pogorzeliska, prace remontowe, odbudowa hali) będzie pokrywała ulga w postaci umorzenia zaległości podatkowych. Ryzyko związane z doborem kontrahentów (najemców) nie może być przenoszone na organ podatkowy.

Również trudności finansowe związane z nieterminowym regulowaniem należności przez odbiorców towarów czy usług (najemców), w realiach gospodarki rynkowej nie można uznać za zjawisko wyjątkowe i szczególne, jak słusznie wskazało SKO. Okoliczność ta nie może stanowić wystarczającej przesłanki do umorzenia zaległości podatkowych. Zasadnie przy tym zauważono także, iż zmniejszenie dochodów Gminy z racji umorzeń zaległości podatkowych, spowoduje zmniejszenie środków przeznaczanych na realizację potrzeb zbiorowych społeczeństwa.

Przyznanie ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowych nie może też stanowić dla Spółki swoistego rodzaju wynagrodzenia z tytułu inwestycji prowadzonych na terenie Gminy, ponoszenie nakładów w celu osiągnięcia zysku jest bowiem wyznacznikiem każdej działalności gospodarczej i nie może uzasadniać umorzenia zaległości podatkowych.

Sąd podziela również wynikający z uzasadnienia decyzji pogląd organów podatkowych, który należy odnieść do oceny istnienia "interesu publicznego" w sprawie, że z instytucji umarzania zaległości podatkowych nie można czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia z długu podatkowego, w sytuacji gdy skarżąca spółka skorzystała już z ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za miesiące styczeń-czerwiec 2008 r. w kwocie 283.248,00 zł, tym bardziej, że ordynacja podatkowa przewiduje inne możliwości złagodzenia warunków wykonania zobowiązania podatkowego, np. rozłożenie na raty zaległości podatkowej.

Reasumując stwierdzić należy, że sytuacja skarżącej dotycząca przyczyn powstania spornej zaległości, na które powoływała się w swoim wniosku, przy jednoczesnej korzystnej sytuacji finansowej skarżącej umożliwiającej zapłatę przedmiotowych zaległości podatkowych, nie jest sytuacją, która ze względu na swoją wyjątkowość uzasadniałaby udzielenie wnioskowanej ulgi. Organy podatkowe przeanalizowały sytuację finansową skarżącej w oparciu o dane wynikające z przywołanych w zaskarżonej decyzji dowodów i zasadnie podnosiły, że dowody te świadczą o dobrej kondycji finansowej strony. Wobec powyższego uznać należy, że wbrew zarzutom skarżącej, organy podatkowe rozpatrując jej wniosek zasadnie wzięły pod uwagę wszystkie przesłanki udzielenia ulgi wymienione w przepisie art. 67a Ordynacji podatkowej, biorąc pod uwagę z jednej strony sytuację finansową i możliwości płatnicze strony skarżącej, a z drugiej strony obowiązki publicznoprawne i zasady nimi rządzące. Sam fakt wystąpienia pożaru jako zdarzenia nadzwyczajnego sam w sobie nie stanowi uzasadnienia dla zastosowania ulgi, szczególnie gdy nie powoduje takiego pogorszenia sytuacji finansowej skarżącej spółki, żeby nie mogła ona zapłacić spornej zaległości.

W związku z powyższym należy uznać, iż organy obu instancji dokonały wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, zarówno pod względem istnienia przesłanki "ważnego interesu podatnika", jak i "interesu publicznego" i odniosły się do wszystkich argumentów strony podniesionych zarówno we wniosku jaki i w toku postępowania.

Biorąc powyższe po uwagę, Sąd nie stwierdził w tej sprawie naruszenia przepisów wskazanych w skardze. Okoliczność, że strona nie zgadza się z rozstrzygnięciem sprawy, nie oznacza uchybienia zasadzie zaufania do organów podatkowych, strona bowiem ma prawo do prezentowania swojego własnego stanowiska, zaś organ ma prawo go nie uwzględnić, jeżeli uzna, że nie ma ono odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach prawnych i ich wykładni.

Zdaniem Sądu, organy obu instancji w sposób wyczerpujący uzasadniły swoje stanowisko, opierając je na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Oceniły przedstawione przez skarżącą przyczyny, dla których domagała się ona umorzenia zaległości podatkowych. Wyjaśniły również powody, dla których uznały, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki ich umorzenia.

W tym stanie rzeczy skarga, jako niezasadna, podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

E.B.