Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 1/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 18 ust. 4
journal: Dz.U. 2017 poz 562
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel, Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 marca 2022 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej na 2017 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] maja 2017 roku do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. wpłynął wniosek A. L. (dalej zwany: "Wnioskodawca", "Skarżący"), w którym zawnioskował o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w wariancie 2.1 - Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) oraz w wariancie 4.1 – Ochrona siedlisk lęgowych ptaków. We wniosku zadeklarował między innymi działki ewidencyjne: nr 102/6 i 102/8 położone w województwie [...], powiecie [...] gminie K. P., obrębie Ś..

Wnioskodawca oświadczył, w odpowiedzi na wezwanie organu, że działki ewidencyjne nr 134, 50, 51, 52/1, 56, 102/6, 102/8 użytkuje zgodnie co do uprawy

i powierzchni z wnioskiem o dopłaty na 2017r. Nadto ww. działki użytkuje niezmiennie i w dobrej kulturze od kilku lat.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] (doręczoną w dniu

[...] kwietnia 2018 r.) Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu [...] i Miasta Ś. z siedzibą

w G. (dalej zwany: "Kierownik Biura Powiatowego") przyznał Wnioskodawcy płatność rolnośrodowiskową PROW 2007-2013 na rok 2017 w łącznej wysokości

[...] zł.

Decyzją z dnia [...] września 2020 r. nr [...] Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa (dalej zwany: "Dyrektor") stwierdził nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego nr [...] z dnia [...] kwietnia 2018 roku.

Organ ten wyjaśnił w jej uzasadnieniu, że decyzja z dnia [...] kwietnia 2018 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ działki ewidencyjne nr 102/6 i 102/8 wchodzące w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa nie kwalifikowały się do dopłat z uwagi na to, że Wnioskodawca nie posiadał do nich tytułu prawnego.

Prezes ARiMR, decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2020 r. utrzymał w mocy opisaną wyżej decyzję Dyrektora z dnia [...] września 2020 r. Organ ten wskazał w uzasadnieniu, że Kierownik Biura Powiatowego będzie zobowiązany do wydania nowej decyzji rozstrzygającej o przyznaniu Wnioskodawcy płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) na rok 2017 w oparciu o stwierdzony stan faktyczny z uwzględnieniem wszystkich dostępnych w sprawie materiałów dowodowych oraz przepisów prawa krajowego i unijnego.

Mając na uwadze powyższe, Kierownik Biura Powiatowego wydał w dniu

[...] kwietnia 2021 r. decyzję nr [...], przyznającą Wnioskodawcy płatność rolnośrodowiskową na rok 2017 w łącznej wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał na wykluczenie działek

nr 102/6 oraz 102/8 z prawa do płatności, ponieważ na dzień 31 maja 2017 r. Wnioskodawca nie posiadał tytułu prawnego do tych działek.

W odwołaniu od ww. decyzji z dnia [...] kwietnia 2021 r. Wnioskodawca zarzucił naruszenie art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2020 r. poz. 1371, zwana dalej: "u.p.r.o.w." ) w związku z art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak wszechstronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego oraz zaniechanie dążenia do ustalenia zgodnego z prawdą stanu faktycznego sprawy oraz brak rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Wskazał, że ze względu na charakter czynności wykonywanych po dniu 31 maja 2017 r. na przedmiotowych działkach 102/6 i 102/8, umowa zawarta z Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa była wykonywana już po terminie jej formalnego wygaśnięcia, a tym samym nadal była realizowana, co pozwala stwierdzić, że Wnioskodawca posiadał w ww. okresie tytuł do przedmiotowych gruntów.

Decyzją z dnia [...] października 2021 r. nr [...], zaskarżoną do Sądu w niniejszej sprawie, wydaną z powołaniem się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) w związku z § 2 ust. 1 pkt 2, pkt 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013r., poz. 361 ze zm., zwany dalej "rozporządzenie z dnia 13 marca 2013r.") oraz art. 18 ust. 4 u.p.r.o.w., Dyrektor utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego z dnia [...] kwietnia 2021 r.

W uzasadnieniu decyzji Dyrektor przywołał treść przepisów prawnych stanowiących podstawę jej wydania i wyjaśnił, że z danych, jakie KOWR przekazał w roku 2017, przy działkach ewidencyjnych nr 102/6 oraz 102/8 nie widnieje zapis, aby Wnioskodawca nawiązał stosunek prawny, czyli posiadał do ww. działek tytuł prawny na dzień 31 maja 2017 r. Organ odwoławczy stwierdził również, że w odpowiedzi na wezwanie organu Wnioskodawca nie przedłożył dokumentu, z którego wynikałoby, iż dysponuje tytułem prawnym do spornych działek, co uzasadniało wykluczenie tych działek z płatności.

Organ odwoławczy podkreślił dalej, że nie neguje, iż Wnioskodawca użytkował sporne działki, prowadził na nich działalność rolniczą, jednak zwrócił uwagę, że Wnioskodawca nie wykazał tytułu prawnego do ww. działek. Stwierdził, że priorytetem do przyznania płatności do działek będących w Zasobie Własność Rolnej Skarbu Państwa jest tytuł prawny, czyli np. umowa dzierżawy i tylko ten podmiot, który posiada tytułu prawny może otrzymać do nich płatności; w innym przypadku uważa się go za bezumownego użytkownika. Organ ten stwierdził, że prawidłowo organ I instancji zastosował przepisy regulujące posiadanie tytułu prawnego do gruntów rolnych, które są własnością Skarbu Państwa, a które Strona zgłasza we wniosku o przyznanie płatności. Organ dodał, że nie ma znaczenia w takim przypadku znaczenia faktyczne użytkowanie działek, ponieważ organy ARiMR zobligowane są na podstawie przepisów prawnych do weryfikowania, w pierwszej kolejności, czy wnioskodawcy posiadają tytuł prawny do użytkowania działek będących w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa.

Organ odwoławczy za bezzasadny uznał zarzut naruszenia art. 7, 77 § 2 oraz 80 Kpa. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 2 u.p.r.o.w., w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z treści wskazanych przepisów wynika, że organ działa na podstawie k.p.a., z zastrzeżeniem pewnych odmienności, do których należy m.in. brak związania treścią art. 7 i 77 § 1 kpa.

W ocenie organu, nie został również naruszony art. 80 kpa, albowiem organ I instancji ocenił na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona i wydał decyzję zgodnie z przepisami prawa.

Reasumując, organ odwoławczy stwierdził, że Wnioskodawca na dzień 31 maja 2017 r. nie dysponował tytułem prawnym do spornych działek, dlatego działki te zostały wykluczone z prawa do przyznania płatności.

W skierowanej do Sądu skardze na opisaną wyżej decyzję Dyrektora z dnia [...] października 2021 r. Skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, zarzucił naruszenie art. 21 ust. 2 u.p.r.o.w. w związku z art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 Kpa poprzez brak wszechstronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego oraz zaniechanie dążenia do ustalenia zgodnego z prawdą stanu faktycznego sprawy oraz brak rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Skarżący podniósł, że organ pominął istotną okoliczność, iż grunt objęty był programem rolnośrodowiskowym i Skarżący był zobowiązany do kontynuowania programu rolnośrodowiskowego, co obligowało go do składania wniosków mimo braku tytułu prawnego, gdyż w innym przypadku doszłoby do naruszenia wymogów programu. Co istotne, przepis na który powołał się organ, tj. art. 18 ust. 4 u.p.r.o.w. wszedł w życie 15 marca 2016 r., a więc kilka lat po zaciągnięciu zobowiązania obligującego Skarżącego do złożenia wniosku o płatność do działki nr 102/6 oraz 102/8 w roku 2017. Wskazując, że jedyną podstawą odmowy był brak tytułu prawnego do gruntu oraz to, że gdy "zaciągał" to zobowiązanie, to wymóg taki nie istniał, Skarżący zarzucił, iż nieprzewidziana zmiana warunków nastąpiła po "zaciągnięciu" zobowiązania. Powołał się przy tym na zasadę ochrony praw nabytych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie.

Zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału I z dnia 11 lutego 2022 r., wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.), sprawę skierowano do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów ze względu na brak zgody wszystkich stron postępowania sądowoadministracyjnego na przeprowadzenie rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. O terminie posiedzenia niejawnego, wyznaczonego na dzień 16 marca 2022 r., oraz o możliwości przedłożenia Sądowi dodatkowego stanowiska w sprawie poinformowano strony w dniach – 14.02.2022 r. (organ), 16.02.2022 r. (Skarżący).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021r. poz.137) i art. 3 § 1 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2022 r. poz. 329, dalej zwana: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)-c) p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).

Sąd zauważa, że jak wynika z akt sprawy, płatność za 2017 r., o którą ubiega się Skarżący stanowi kontynuacyjną płatność rolnośrodowiskową od 15 marca 2015 r. – data złożenia wniosku). Kontrolą Sądu w rozpoznawanej sprawie objęta jest płatność za 2017 r. Jak wynika z treści skargi, Skarżący upatruje wadliwości zaskarżonej decyzji w odmiennej ocenie wniosku o płatność do działki nr 102/6 oraz 102/8 na rok 2017. Wskazał, że przepis, na który powołał się organ , tj. art. 18 ust. 4 u.p.r.o.w. wszedł w życie 15 marca 2016 r. Powołując się na zasadę ochrony praw nabytych, Skarżący zakwestionował powołanie się przez organ w uzasadnieniu decyzji na brak tytułu prawnego do gruntu, wskazując że taki wymóg nie istniał w chwili zaciągnięcia ww. zobowiązania.

Wyjaśnić zatem należy, że istotnie, podstawa prawna przyznania płatności rolnośrodowiskowej podlegała zmianom w okresie od dnia rozpoczęcia przez Skarżącego realizacji programu rolnośrodowiskowego i przyznania pierwszej płatności z tego tytułu.

Odnosząc się do powyższego, Sąd wskazuje, że jako podstawę prawną odmowy Skarżącemu przyznania spornej płatności organy wskazały przepis § 2 ust. 1 pkt 2, pkt 4 rozporządzenia z 13 marca 2013 r., który stanowi, że płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi do posiadanych przez niego działek rolnych o łącznej powierzchni wynoszącej co najmniej 1 ha, o ile spełnia warunki przyznania płatności w ramach pakietów, wariantów określone w rozporządzeniu. Ponadto organy powołały art. 18 ust. 4 u.p.r.o.w., zgodnie z którym jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, to taka pomoc do gruntu wchodzącego w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa przysługuje podmiotowi, który ma do tego gruntu tytuł prawny, z tym że w przypadku działania, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 14 Program rolnośrodowiskowy - podmiotowi, który, na dzień 31 maja danego roku, ma do tego gruntu tytuł prawny.

Sąd zauważa, że ww. przepis art. 18 u.p.r.o.w. został znowelizowany mocą ustawy z dnia 9 marca 2016 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustawy (Dz.U.2016.337; dalej: "ustawa nowelizująca"). Na mocy art. 2 ustawy nowelizującej w u.p.r.o.w. w art. 18 dodano ust. 4 w brzmieniu: "4. Jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, to taka pomoc do gruntu wchodzącego w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa przysługuje podmiotowi, który ma do tego gruntu tytuł prawny.".

Jak wynika z kolei z przepisów intertemporalnych ustawy nowelizującej, tj. z art. 4 ust. 1, do płatności bezpośrednich, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 1, oraz do pomocy finansowej, o której mowa w ustawie zmienianej w art. 2 (płatność rolnośrodowiskowa) oraz w art. 3, a także do postępowań w sprawach dotyczących tych płatności i tej pomocy:

1) wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia

w życie niniejszej ustawy,

2) zakończonych ostateczną decyzją wydaną na podstawie dotychczasowych przepisów, które zostały wznowione od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy

- stosuje się przepisy dotychczasowe.

Stosownie do art. 5 ustawy nowelizującej, weszła ona w życie z dniem 15 marca 2016 r.

Sąd wskazuje, że z powyższych przepisów ustawy nowelizującej wynika zatem, że przepis art. 18 ust. 4 u.p.r.o.w, który wprowadza obowiązek posiadania tytułu prawnego do gruntów zgłaszanych do płatności m.in. rolnośrodowiskowej, które wchodzą w skład zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, wszedł w życie z dniem

15 marca 2016 r. A zatem, nie obowiązywał on we wcześniejszych latach realizacji przez Skarżącego programu rolnośrodowiskowego, zauważyć jednak należy, że w sprawie nie zaistniały okoliczności określone w art. 4 ust. 1 ustawy nowelizującej, skutkujące zastosowaniem w sprawie przepisów dotychczasowych.

Trafnie co do zasady wskazuje Skarżący, że dla uzyskania płatności wystarczające jest samo posiadanie przez rolnika, zadeklarowanej do płatności działki - jednak warunek ten nie jest wystarczający w przypadku działek wchodzących w skład ZWRSP, bowiem zgodnie z treścią art. 18 ust. 4 u.p.r.o.w., płatność do działki rolnej będącej własnością Skarbu Państwa, państwowej osoby prawnej, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządowej osoby prawnej przysługuje rolnikowi, który, na dzień 31 maja danego roku, ma do tej działki tytuł prawny.

Jak wynika z wyroku I GSK 3031/18, takim tytułem może być zawarta umowa dzierżawy, wieczystego użytkowania, użyczenia lub inna umowa, na podstawie, której rolnik korzysta z gruntu, albo umowa lub decyzja, na podstawie, której działka została przekazana rolnikowi w trwały zarząd. Sąd wskazał przy tym na konieczność sięgnięcia do ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, która reguluje zasady gospodarowania mieniem Skarbu Państwa m.in. w odniesieniu do nieruchomości rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego (art. 1 pkt 1 ustawy). Zgodnie z art. 24 ust. 1 powołanej ustawy ANR gospodaruje Zasobem w drodze: 1) w pierwszej kolejności wydzierżawienia albo sprzedaży nieruchomości rolnych na powiększenie lub utworzenie gospodarstw rodzinnych, na zasadach określonych w rozdziałach 6 lub 8; 2) oddania mienia na czas oznaczony do odpłatnego korzystania osobom prawnym lub fizycznym na zasadach określonych w rozdziale 8. Zawarty w rozdziale 8 art. 38 ust. 1 stanowi, że mienie wchodzące w skład Zasobu może być: 1) wydzierżawione lub wynajmowane osobom fizycznym lub prawnym, na zasadach Kodeksu cywilnego albo 2) oddane do korzystania na zasadach określonych w niniejszym rozdziale lub w odrębnych przepisach.

Wobec powyższego, zawsze musi być to stosunek obligacyjny, a "pojęcia tytuł prawny", o którym mowa w art. 18 ust. 4 u.p.r.o.w. nie można rozumieć jako bezumownego korzystania z działek.

W kwestii interpretacji art. 18 ust. 4 u.p.r.o.w., znaczenie ma treść uzasadnienia projektu do ustawy z dnia 9 marca 2016 r., którą wprowadzono ten przepis do ustawy o płatnościach bezpośrednich. Zasadnym zatem będzie, odwołanie się do uzasadnienia do projektu ustawy (Sejm VIII kadencji, druk 274, dostępny w bazie LEX). Wskazano w nim, że przepisy rozporządzenia 1307/2013 nie regulują, czy ubiegający się o przyznanie płatności bezpośrednich musi posiadać tytuł prawny do gruntów. Stwierdzono jednak, że: "Stwarza to pole do nadużyć (tworzenia sztucznych warunków) polegających na tym, że o płatności bezpośrednie do określonych gruntów ubiegają się podmioty, które bezprawnie weszły w ich posiadanie lub posiadają je bez tytułu prawnego wbrew woli podmiotu, do którego te grunty należą. Przypadki takie zdarzają się w praktyce, co budzi społeczny sprzeciw, zwłaszcza, gdy zasadniczym celem takiego działania jest uzyskanie wsparcia w postaci płatności bezpośrednich, a nie prowadzenie działalności rolniczej na danym gruncie. Należy przy tym podkreślić, że - ze względu na częste przypadki nieuregulowanego stanu prawnego ziemi rolnej będącej w obrocie prywatnym - projektowane rozwiązanie nie może mieć uniwersalnego zastosowania, tzn. obejmować wszystkich gruntów. Rolnik faktycznie prowadzący działalność rolniczą na danym gruncie często nie może potwierdzić posiadanego do tego gruntu prawa żadnym dokumentem. Wynika to z powszechnej praktyki zawierania przez rolników ustnych umów dzierżawy gruntów, a także z nieuregulowanych, często przez wiele lat, spraw spadkowych. Natomiast w przypadku ziemi rolnej wchodzącej w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa stan prawny gruntów jest uregulowany: właścicielem jest Skarb Państwa, a dzierżawca wskazany jest w umowie zawieranej wyłącznie w formie pisemnej. Konieczność wykonania przepisów Unii Europejskiej w celu przeciwdziałania tworzeniu sztucznych warunków, z uwagi na wskazane wyżej różnice, wręcz wymaga odmiennych regulacji w odniesieniu do gruntów rolnych wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Odniesienie projektowanych regulacji do wszystkich gruntów rolnych mogłoby wywołać niezgodny z przepisami Unii Europejskiej skutek polegający na wyeliminowaniu możliwości uzyskania płatności bezpośrednich do gruntów, na których rolnik faktycznie prowadzi działalność rolniczą, ale nie może wykazać tytułu prawnego do tego gruntu. Wobec tego wprowadzenie projektowanych rozwiązań nie godzi w zasadę równego traktowania oraz nie ma charakteru dyskryminującego".

W konsekwencji wskazano w uzasadnieniu do projektu ustawy, że wprowadzona regulacja prawna ma na celu wyeliminowanie sytuacji polegających na zajęciu gruntów należących do ZWRSP bez tytułu prawnego. Zajęcie gruntów przez bezumownego użytkownika i złożenie przez niego wniosku o płatności bezpośrednie uniemożliwia ich zagospodarowanie w trybie przewidzianym przepisami ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Taki stan rzeczy prowadzi do istotnego ograniczenia możliwości kształtowania ustroju rolnego zgodnie z kierunkiem wyznaczonym w art. 23 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (druk nr VIII.274).

Wskazać też należy, że problematyka zgodności art. 18 ust. 4 u.p.r.o.w. z przepisami unijnymi była już wcześniej przedmiotem rozważań sądów administracyjnych, w których wyrażono pogląd, że wprowadzenie wymogu legitymowania się przez użytkownika gruntu wchodzącego w skład ZWRSP tytułem prawnym do tego gruntu, nie może być uznane za warunek naruszający przepisy unijne, regulujące systemy wsparcia dla rolników (por. prawomocny wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 24 maja 2018 r. sygn. akt III SA/Wr 23/18, z dnia 18 lipca 2018 r. sygn. akt III SA/Wr 65/18, WSA w Szczecinie z dnia 25 października 2018 r. sygn. akt I SA/Sz 463/18, WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 20 marca 2019 r. sygn. akt I SA/Go 56/19). Podzielając powyższe odwołać się należy także do zapisów art. 8 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, Euroatom) nr 2988/95 z 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U.L.312.1) i art. 72 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej zarządzania nią i monitorowania jej (Dz.U. UE.L.2013.347.549), w świetle których uznać należy, że państwom członkowskim został pozostawiony pewien zakres swobodnego uznania w odniesieniu do dokumentów i dowodów wymaganych od beneficjentów płatności. Korzystając z zakresu swobodnego uznania, państwa członkowskie (w tym Polska) powinny uwzględnić cele przepisów unijnych dotyczących pomocy, przestrzegać ogólnych zasad prawa unijnego, w szczególności zasady proporcjonalności. W Polsce koniecznym stało się przyjęcie rozwiązań uniemożliwiających przyznawanie dopłat do użytkowanej państwowej ziemi bez tytułu prawnego. Wymóg przedstawienia ważnego tytułu prawnego potwierdzającego oświadczenie wnioskodawcy o użytkowaniu gruntów rolnych, na których prowadzi działalność rolniczą, w celu zapobiegania bezprawnego korzystania z terenów innych podmiotów, został uznany przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej za odpowiadający wymogom zasady proporcjonalności (zob. wyrok TSUE z 24 czerwca 2010 r. w sprawie C-375/08 – Luigi Pontini i in.).

Podzielając w pełni argumentację wyrażoną w przywołanych wyrokach NSA i WSA, Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie przyjmuje ją jako adekwatną do problematyki poddanej ocenie Sądu w tej sprawie.

W konsekwencji Sąd stwierdza, że organy ARMiR prawidłowo zinterpretowały i zastosowały w niniejszej sprawie art. 18 ust. 4 u.p.r.o.w. a zarzuty Skarżącego, że w jego przypadku tj. kontynuacji zaciągniętego zobowiązania przepis ten nie może mieć zastosowania jest nieuzasadnione. Jak wynika z akt sprawy, wniosek Skarżącego o przyznanie kontynuacyjnej płatności rolnośrodowiskowej na rok 2017 został złożony do organu w dniu 31 maja 2017 r., a zatem prawidłowo organy zastosowały w sprawie przepis art. 18 ust. 4 u.p.r.o.w. Oznacza to z kolei, że zasadnie uznały organy ARiMR, iż posiadanie przez Skarżącego tytułu prawnego do zadeklarowanych do płatności gruntów, które wchodziły w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, stanowi warunek konieczny przyznania spornej płatności. Skarżący winien ponadto złożyć we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej oświadczenie, że ma tytuł prawny do gruntu wchodzącego w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, do którego ubiega się o przyznanie tej płatności, w którym zobowiązany był wskazać, z czego wywodzi ten tytuł prawny.

Sąd uznał również za prawidłowe stanowisko organów w zakresie ustalenia, że Skarżący nie posiada ww. tytułu prawnego. Okoliczność ta nie była zresztą kwestionowana w sprawie przez Skarżącego, który tytuł swój wywodzi z faktu uprawy działek.

Sąd wskazuje, że w rozpoznawanej sprawie Skarżący oświadczył, w odpowiedzi na wezwanie organu z dnia 23 listopada 2017 r., że działki ewidencyjne, w tym działki 102/6, 102/8 użytkuje zgodnie co do uprawy i powierzchni z wnioskiem o dopłaty na 2017r, ww. działki użytkuje niezmiennie i w dobrej kulturze od kilku lat.

Jak wynika z akt sprawy, Skarżący nie przedłożył takiego tytułu prawnego ani w toku postępowania przed organem ani na etapie postępowania sądowego.

Informacje zaś posiadane przez organy z urzędu, potwierdziły okoliczność braku posiadania przez Skarżącego tytułu prawnego do ww. gruntów rolnych. Jak wskazał organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, z danych jakie KOWR przekazał w roku 2017, wynikało, że przy działkach ewidencyjnych nr 102/6 oraz 102/8 nie widniał zapis, aby Skarżący nawiązał stosunek prawny, czyli posiadał tytuł prawny na dzień 31 maja 2017 roku do tych działek.

W świetle powyższych ustaleń Sąd stwierdził, że organy nie naruszyły art. 80 k.p.a. oraz art. 21 ust. 2 u.p.r.o.w.

Należy wskazać, że cytowana ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...) modyfikuje, w stosunku do przepisów k.p.a., obowiązki organu właściwego do wydawania decyzji i pozycję strony postępowania. Zgodnie z art. 21 ust. 1 tej ustawy, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy k.p.a., chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W art. 21 ust. 2 ustawy wskazuje się z kolei, że w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania. Stosownie natomiast do art. 21 ust. 3 ww. ustawy, to na stronie oraz innych osobach uczestniczących w tym postępowaniu ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że w toku postępowania Skarżący nie przedstawił wiarygodnych dowodów potwierdzających, że posiadał tytuł prawny do spornych działek. Ustalenia organów dotyczące braku tytułu do działek nie zostały skutecznie zakwestionowane przez Skarżącego – przeciwnie Skarżący wywodzi swoje prawo do otrzymania płatności z faktu uprawy na gruntów. Organ zasadnie zatem ocenił wyjaśnienia i twierdzenia Skarżącego zawarte w piśmie będącym odpowiedzią na wezwanie organu z dnia [...] listopada 2017 r. Dołączona do akt informacja KOWR w wystarczający sposób potwierdza, że Skarżący nie posiada tytułu prawnego do działek na dzień 31 maja 2017 r.

Sąd nie dopatrzył się wad prowadzonego postępowania dowodowego, jak również nieadekwatności jego wyników w odniesieniu do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Wbrew zarzutom skargi organy wyczerpująco zebrały materiał dowodowy w zakresie niezbędnym do wydania zaskarżonej decyzji oraz dokonały jego wszechstronnej i prawidłowej oceny, a przy tym właściwie zastosowały przepisy prawa materialnego i procesowego. Stan faktyczny i prawny sprawy zostały ustalone zgodnie z wymogami zawartymi w k.p.a., a w szczególności w art. 77 § 1 k.p.a. (obowiązek zebrania całego materiału dowodowego), zaś dokonana przez organy ocena materiału dowodowego nie wykraczała poza ramy swobodnej oceny dowodów i jako taka, korzysta z ochrony przewidzianej w art. 80 k.p.a. Powyższe zaś ustalenia i dokonana ocena znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego, stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a., przy realizacji zasady przekonywania zawartej w art. 11 k.p.a. W ocenie Sądu, poprawność ustaleń organów oraz analiza zgromadzonego materiału dowodowego zaprzecza zarzutom skargi, że zaskarżoną decyzję wydano w warunkach naruszenia szeregu przepisów k.p.a. w tym art. 7 k.p.a.

Skoro zatem Skarżący w 2017 r. nie posiadał tytułu prawnego do ww. działek nr 102/6 oraz 102/8, to w oparciu o ww. przepisy § 2 ust. 1 pkt 2, pkt 4 rozporządzenia z dnia 13 maja 2013 r. oraz art. 18 ust. 4 u.p.r.o.w., organy zobligowane były do odmowy przyznania Skarżącemu spornej płatności.

W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja nie narusza przepisów proceduralnych

w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani przepisów materialnych w sposób uzasadniający jej uchylenie.

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.