Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 198/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2011-07-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6163 Gospodarowanie nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa
Hasła tematyczne: Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 118 ust. 1 i 2a
journal: Dz.U. 1998 nr 7 poz 25
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Kremis (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Alicja Palus Sędzia NSA Julia Szczygielska Protokolant: Starszy asystent sędziego Katarzyna Grott po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 lipca 2011 r. sprawy ze skargi J. M.-S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 2 lutego 2011 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie polega wykonaniu; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. na rzecz strony skarżącej kwotę 200,00 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu decyzją z dnia 2 lutego 2011 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po rozpoznaniu wniosku A.C. i J.M., reprezentowanych przez pełnomocnika M. M. o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. nr [...] z dnia 3 listopada 2009 r., którą odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia 17 grudnia 1998 r. nr [...] w przedmiocie przekazania na własność B.S. działki Skarbu Państwa - Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa Oddział Terenowy we W. o nr [...] i pow. 0,50 ha, położonej w obrębie P., gm. Ś. - na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., odmówiło uchylenia objętej wnioskiem własnej decyzji ostatecznej.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w Ś. z dnia 20 listopada 1974 r. nr [...] , podjętą w trybie przepisów ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa w zamian na rentę i spłaty pieniężne, przejęto od M. i J. M. gospodarstwo rolne o ogólnej powierzchni 7,04 ha bez budynków, położone we wsi P. w granicach działek: nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...]. Postanowieniem z dnia 1 grudnia 1998 r. nr [...] Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa Oddział Terenowy we Wrocław na wniosek B.S. sprostowała oczywistą omyłkę w decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w Ś. z dnia 20 listopada 1974 r. w ten sposób, że do orzeczenia tej decyzji dodano punkt 6 o treści: "Pozostawić wnioskodawcom w dożywotnim użytkowaniu działkę gruntu o pow. 0,50 ha z działki nr [...]". Następnie na wniosek Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa Oddział Terenowy we W. z dnia 17 listopada 1998 r. dokonany został podział działki nr [...] z wydzieleniem działki dożywotniej nr [...]. Po rozpoznaniu wniosku B.S. decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia 17 grudnia 1998 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 118 ust. 1 i 2a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t. j. z 1998 r. Dz. U. Nr 7, poz. 25) przekazano nieodpłatnie wnioskodawczyni działkę nr [...] o pow. 0,50 ha położoną w miejscowości P., gm. Ś..

W takim stanie sprawy wnioskiem z dnia 5 maja 2009 r. A.C. i J. M. – S. zwrócili się do Wojewody D. za pośrednictwem Starosty Powiatu L. o wznowienie postępowania w sprawie zwrotu w całości działki dożywotniej nr [...], powołując w podstawie prawnej wznowienia przepis art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. W uzasadnieniu wniosku podnieśli zarzut "załatwiania po cichu" sprawy zwrotu działki nr [...]. Wskazali, że w czasie w którym została wydana decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia 17 grudnia 1998 r. stosunki rodzinne były dobre - ,,spędzaliśmy razem Święta a B.S. sugerowała nawet w rozmowach, wyrażenie zgody na zameldowanie brata A.C., mimo to nie poinformowała nas o możliwości zwrotu faktycznie użytkowanej przez nas części działki". Zdaniem wnioskodawców B.S. jako pracownik Urzędu Gminy miała możliwość ich powiadomienia, gdyż w tym czasie mieszkaliśmy "pod jednym dachem" a będąc również w posiadaniu wypisu z księgi wieczystej nr [...] z dnia 14 lipca 1998 r. wszystko "zataiła" przed pozostałymi użytkownikami działki nr [...]. Podnieśli także, że wykorzystując niewiedzę wnioskodawców B.S. pozbawiła ich dojścia do swojej 1/3 części nieruchomości zabudowanej, którą nabyli po zmarłej matce i użytkują do chwili obecnej, korzystając z oddzielnego wejścia od strony parku, poprzez cześć działki nr [...], gdyż innej możliwości nie posiadają. W dalszej części wniosku wskazali, że poprzez wprowadzenie w błąd pracowników Urzędu Rejonowego B.S. uzyskała decyzję o zwrocie w całości działki nr [...], co nastąpiło z naruszeniem przepisów art. 118 ust. 2a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Skarżący podkreślili, że B.S. nie była i nie jest użytkownikiem zwróconej jej w całości działki nr [...], a tym samym został również naruszony ust. 3 powołanej ustawy. Zdaniem skarżących niekorzystna dla nich decyzja została również "utajniona" przez Burmistrza Miasta i Gminy w Ś. w piśmie nr [...] z dnia 20.04.2000 r. Wskazali, że w tym czasie decyzja nr [...] z dnia 17 grudnia 1998 r. - była w aktach urzędu Gminy, a ich prostu "zbyto " jak również Prokuratora.

W związku z podjęciem wątpliwości co do zgodności z prawem decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia 17 grudnia 1998 r. nr [...] Starosta Powiatu L. w dniu 7 lipca 2009 r. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. o zbadanie z urzędu pod względem zgodności z prawem tej decyzji. Decyzją ostateczną z dnia 3 listopada 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia 17 grudnia 1998 r. nr [...] w przedmiocie przekazania na własność B.S. działki Skarbu Państwa nr [...] położonej w obrębie P., gm. Ś.. Powołując w podstawie decyzji art. 118 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t. j. z 1998 r. Dz. U. Nr 7, poz. 25) Kolegium ustaliło, że B.S., po śmierci swoich dziadków (tj. M. i J. M.), użytkowała działkę nr [...], położoną w miejscowości P., która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego na podstawie decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w Ś. z dnia 20 listopada 1974 r. nr [...] , sprostowaną postanowieniem Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa z dnia 1 grudnia 1998 r. nr [...] . Wobec tego Kolegium stwierdziło brak podstaw do uznania, że decyzja Kierownika Urzędu Rejowego w L. z dnia 17 grudnia 1998r. nr [...] w przedmiocie przekazania na własność B.S. działki Skarbu Państwa - Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa Odział Terenowy we W., nr [...] o pow. 0,50 ha, położonej w obrębie P., gm. Ś. - jest dotknięta wadą nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), na którą wskazywał Starosta L.. Wydana przez Samorządowe Kolegium Odwoławczego w L. decyzja została doręczona B.S., Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa oraz Staroście L..

W tak ukształtowanym stanie sprawy A.C. i J. M. – S. wnioskiem z dnia 3 listopada 2010 r. zwrócili się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją tego organu z dnia 3 listopada 2009 r. nr [...]. A.C. i J.M. w uzasadnieniu złożonego wniosku podnieśli, że są stronami postępowania zarówno w sprawie zakończonej decyzją Kolegium z dnia 3 listopada 2009 r., jak również w sprawie zakończonej decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia 17 grudnia 1998 r. Na uzasadnienie przedstawionego stanowiska wskazali fakt spadkobrania nieruchomości nr [...] oraz przywołali szereg okoliczności związanych z zamieszkiwaniem w budynkach znajdujących się na tej działce. W szczególności, odnosząc się do stanowiska przyjętego w decyzji z dnia 3 listopada 2009 r. podtrzymali dotychczasowe zarzuty dotyczące poświadczenia nieprawdy przez B. S. przy składaniu wniosku z dnia 22 września 1998 r. o przydział działki. Zdaniem wnioskodawców zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał przyjąć, że B.S. po śmierci dziadków była wyłącznym użytkownikiem nieruchomości nr [...]. Podkreślili, że przyznanie na własność B.S. opisanej nieruchomości pozbawiło A.C. "prawa dojścia do swojej współwłasności" Podnieśli również, że w piśmie przygotowawczym z dnia 5 grudnia 2009r. złożonym do akt postępowania o zniesienie współwłasności nieruchomości nr [...] B.S. proponowała uregulowanie sprawy związanej z przysługującym im prawem przechodu przez działkę nr [...] oraz znajdujących się na tam nasadzeń, z których korzystają.

Rozpoznając złożony przez A.C. i J.M. wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. nr [...] z dnia 3 listopada 2009 r., odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia 17 grudnia 1998 r. nr [...] o przekazaniu na własność B.S. działki nr [...] położonej w obrębie P., gm. Ś., ostateczną decyzją z dnia 2 lutego 2011 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. odmówiło uchylenia decyzji własnej z dnia 3 listopada 2009 r. nr [...] . Uzasadniając odmowę uwzględnienia wniosku wskazało, że podstawą materialno - prawną wydania przez Kierownika Urzędu Rejonowego w L. decyzji z dnia 17 grudnia 1998 r. nr [...] przekazującej nieodpłatnie B.S. działkę nr [...] stanowił art. 118 ust. 1 i 2a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t. j. z 1998 r. Dz. U. Nr 7, poz. 25). Wskazało, że zgodnie z ust. 1 powołanego przepisu - osobie, której przysługuje prawo użytkowania działki gruntu z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, w myśl dotychczasowych przepisów, na jej wniosek przyznaje się nieodpłatnie własność tej działki. Z wnioskiem o przyznanie prawa własności działki określonej w ust. 1 lub 2 może wystąpić również zstępny osoby uprawnionej, o której mowa w tych przepisach, który po śmierci tej osoby faktycznie włada, w zakresie odpowiadającym jej uprawnieniom, daną nieruchomością: jeżeli jednak uprawnionymi są oboje małżonkowie, wniosek taki może być zgłoszony dopiero po śmierci obojga małżonków - art. 118 ust. 2a. W tak ukształtowanym stanie prawnym Kolegium przyjęło, że w przypadku podnoszenia przez żądających wznowienia postępowania okoliczności mających świadczyć, że są oni stronami zarówno w sprawie zakończonej decyzją Kolegium z dnia 3 listopada 2009 r. nr [...] , jak również sprawie zakończonej decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia 17 grudnia 1998 r. obowiązkiem wnioskodawców było wykazanie, biorąc pod uwagę treść zacytowanego przepisu, że po śmierci M. i J. M., faktycznie władali, w zakresie odpowiadającym ich uprawnieniom, nieruchomością oznaczoną nr [...] (działką dożywotnią). Dokonując oceny treści złożonego wniosku z dnia 3 listopada 2009 r. oraz dołączonych do niego załączników Kolegium uznało, że nie wynika z nich, aby okoliczność taka miała miejsce. Odnosząc się do zarzutu poświadczenia nieprawdy przez B. S., co miałoby nastąpić poprzez wskazanie, że w chwili składania wniosku o zwrot nieruchomości nr [...] wyłącznie ona nią władała po śmierci dziadków Kolegium przyjęło, że z przedłożonego przez wnioskodawców aktu notarialnego rep. A numer [...] z dnia 25 maja 1998 r. wynika jedynie, że B.S. z tym dniem została właścicielką 2/3 nieruchomości zabudowanej nr [...]. W ocenie Kolegium przywołany akt notarialny nie może stanowić dowodu w sprawie. Akt ten odnosi się do innej nieruchomości położonej w P. oznaczonej nr [...] i nie może być dowodem w kwestii użytkowania działki dożywotniej nr [...] objętej kwestionowaną decyzją. Ustosunkowując się do zarzutu, że B.S. "wnosząc podanie już po 4 miesiącach o przydział działki (...) pominęła spadkobierców po swej ciotce E. C., tj. syna A.C. i córkę J. S., która w tym czasie mieszkała "pod jednym dachem" z wnioskodawczynią Kolegium przyjęło, że przedłożone na poparcie tych twierdzeń dowody w postaci kserokopii zaświadczenia Urzędu Miasta i Gminy Ś. z dnia 4 maja 2009 r. dotyczącego zameldowania J.M. na pobyt stały w P. 5 od dnia 21 lipca 1971 r. do 6 czerwca 2001 r. oraz kserokopii decyzji Burmistrza Gminy i Miasta Ś. dotyczącej wymiaru zobowiązań pieniężnych z dnia 18 lutego 1998 r. i z dnia 24 lutego 1999 r. adresowanych do E. C., w których jako użytkownik figuruje J. S. odnoszą się do zobowiązań pieniężnych związanych z użytkowaniem zabudowanej działki nr [...] o pow. 0,18 ha (1800 m2) w 1/3 części (tj. 600 m2) przez J.S., której współwłaścicielem w tym udziale była, zgodnie z decyzją Nr [...] z dnia 9 stycznia 1990 r. Naczelnika Miasta i Gminy Ś. - w 1/3 części E. C.. Kolegium wskazało również, że przedłożone przez wnioskodawców decyzje wymiarowe z lat 1998 i 1999 związane z korzystaniem z odrębnej nieruchomości zabudowanej (nr [...]) nie mogą w świetle art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników stanowić dowodu w zakresie faktycznego władania i korzystania z gruntów działki rolnej nr [...] (dożywotniej). W ocenie Kolegium dowodem takim nie może być także przywołana we wniosku z dnia 3 listopada 2010 r. kserokopia zaświadczenia z dnia 4 maja 2009 r. Urzędu Miasta i Gminy Ś., z którego wynika, że A.C. jest zameldowany na pobyt stały w miejscowości P. 5 od dnia 5 lipca 1999 r. Pismo to potwierdza wyłącznie fakt zameldowania tej osoby w P. 5 i nie pozostaje w związku z treścią powołanej regulacji prawnej, a ponadto odnosi się do okresu po wydaniu decyzji z dnia 17 grudnia 1998 r. Kierownika Urzędu Rejonowego w L. o przekazaniu własności działki nr [...] B.S.. Oceniając zatem dokumenty przedłożone przez wnioskodawców Kolegium uznało brak podstaw do przyjęcia - w świetle art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, że J.M. oraz A.C. są stronami w sprawie zakończonej decyzją Kolegium nr [...] z dnia 3 listopada 2009 r. Odnosząc się do zawartego w piśmie z dnia 26 stycznia 2011 r. żądania wnioskodawców przeprowadzenia rozprawy administracyjnej Kolegium uzasadniając odmowę jej przeprowadzenia wskazało, że skoro przedłożone przez wnioskodawców dokumenty nie potwierdziły okoliczności faktycznego władania przez te osoby działką nr [...], tym samym brak jest potrzeby prowadzenia dalszego postępowania administracyjnego, w tym ewentualnego przeprowadzenia rozprawy administracyjnej.

Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożyła J.M. wnosząc o jej uchylenie. Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa procesowego (art. 145 § 1 k.p.a.) poprzez nieprzeprowadzenie rozprawy administracyjnej, zgodnie z wnioskiem pełnomocnika stron. Wskazała na istotny jej zdaniem dokument w postaci podania M. M. z dnia 27 września 1974 r. o przejęciu gospodarstwa w zamian za rentę oraz dokonała oceny podpisu znajdującego się na tym podaniu oraz innych dokumentach urzędowych znajdujących się w aktach osiedleńczych. W ocenie strony z dokumentów tych jasno wynika związek przyczynowy z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Skarżąca wniosła o porównanie podpisu B.S. i charakteru jej pisma na podaniach wskazanych w pkt 4 i 5 skargi. Ponadto dokonała porównania treści decyzji Urzędu Miasta i Gminy w Ś. z dnia 9 stycznia 1990 r. nr [...] dotyczącej zwrotu działki budowlanej nr [...] i decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w Ś. z dnia 20 listopada 1974 r. nr [...] . W ocenie autorki skargi do dnia 7 lipca 2009 r. w decyzji nr [...] Naczelnika Miasta i Gminy w Ś. o przejęciu gospodarstwa rolnego M. i J. M. "nie było żadnej oczywistej omyłki". Brak oczywistej omyłki w decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w Ś. z dnia 20 listopada 1974 r. nr [...] potwierdza również B.S. w swoim podaniu skierowanym do Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, Sekcja Terenowa w L. z dnia 1 października 1998 r., w którym zwraca się z prośbą o uzupełnienie tej decyzji. Ta "oczywista omyłka" została również przywołana w decyzji ostatecznej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 3 listopada 2009 r. nr [...] . W ocenie skarżącej postanowienie nr [...] z dnia 1 grudnia 1998 r. Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa prostujące oczywistą omyłkę wskazanej decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w Ś. z dnia 20 listopada 1974 r. polegające na dodaniu w pkt 6 o treści: "Pozostawić wnioskodawcom w dożywotnim użytkowaniu działkę o pow. 0,50 ha z działki nr [...]" zostało wydane z naruszeniem prawa. Agencja bowiem nie była do tego prawnie upoważniona. Postanowienie to zostało skierowane wyłącznie do B.S.. W efekcie tych czynności oraz z wniosku Agencji z dnia 17 listopada 1998 r. dokonany został podział działki nr [...] z wydzieleniem działki dożywotniej nr [...] celem dokonania jej zwrotu B.S.. Następnie, jak dalej podnosi skarżąca, decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w L. nr [...] z dnia 17 grudnia 1998 r. została przyznana B.S. w całości działka dożywotnia nr [...]. Jej zdaniem decyzja ta w rażący sposób naruszyła prawa osób trzecich do działki i budynków, tj. spadkobierców E. C.. Przyznanie w całości działki nr [...] dla B.S. koliduje również z pkt 2a art. 118 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Skarżąca stwierdza również, że o przyznaniu działki nr [...] dla B.S. dowiedziała się dopiero z wniosku o zniesienie współwłasności skierowanym przez tą osobę w dniu 25 marca 2009 r. do Sądu Rejonowego w L.. Okoliczność ta skutkowała złożeniem wniosku o wznowienie postępowania w Starostwie Powiatowym w L. w dniu 6 maja 2009 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. Powtórzyła również, że B.S. zataiła fakt "przyznania" jej działki nr [...] przed spadkobiercami, co było podnoszone we wniosku o wznowienie postępowania złożonym przez pełnomocnika skarżącej w dniu 4 listopada 2010 r. w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w L., zakończonym decyzją ostateczną z dnia 2 lutego 2011 r. nr [...] . Z uzasadnienia decyzji wynika, że na skarżącą Kolegium nałożyło obowiązek udowodnienia, że była stroną, w rozumieniu art. 28 k.p.a., w czasie "załatwiania" przez B. S. zwrotu działki dożywotniej. Poprzez odrzucenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosku pełnomocnika o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej wnioskodawcy nie mieli możliwości przedstawienia dowodów opisanych w niniejszej skardze (art. 77 i 78 k.p.a.). Ponadto w skardze podnosi się, że autorka nie otrzymała od Kolegium zawiadomienia z dnia 28 sierpnia 2009 r. nr [...] o wszczęciu z urzędu przez ten organ postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 17 grudnia 1998 r. Kierownika Urzędu Rejonowego w L. skoro z jej inicjatywy zostało wszczęte przez Starostę L. postępowanie wznowieniowe zgodnie z wnioskiem z dnia 6 maja 2009 r. Zarzut ten dotyczy również decyzji ostatecznej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 3 listopada 2009 r. nr [...] , której kserokopię otrzymał pełnomocnik skarżącej w Starostwie Powiatowym w L. w dniu 5 października 2010 r., będącej również przedmiotem niniejszej skargi. Reasumując skarżąca stwierdziła, że działania podejmowane przez B. S. naruszają w sposób rażący interes osób trzecich, które są jej bliską rodziną. Ponadto B.S. "jest pracownikiem Urzędu Miasta i Gminy, a to w szczególności zobowiązuje do przestrzegania prawa, między innymi art. 7, 8, 9, k.p.a".

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zaprezentowane dotychczas w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta, po myśli § 2 tegoż artykułu, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz normami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Sąd, badając w tak zakreślonych granicach legalność skarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 2 lutego 2011 r. nr [...] , którą Kolegium odmówiło uchylania własnej decyzji z dnia 3 listopada 2009 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia 17 grudnia 1998 r. nr [...] w przedmiocie przekazania na własność B.S. działki Skarbu Państwa - Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa Oddział Terenowy we W. o nr [...] i pow. 0,50 ha, położonej w obrębie P., gm. Ś., stwierdza, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało podjęte z istotnymi uchybieniami proceduralnymi, które musiały skutkować jego usunięciem z obrotu prawnego.

Organ administracji publicznej prowadząc jurysdykcyjne postępowanie administracyjne ma obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz na jego podstawie ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych.

Wymaganiom tym nie sprostał organ rozpoznający niniejszą sprawę. Dokonana ocena materiału aktowego ma charakter dowolny i tym samym ocena posiadania legitymacji procesowej skarżącej przeprowadzona na podstawie mającej zastosowanie w sprawie normy prawnej wywiedzionej z przepisu art. 118 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t. j. z 1998 r. Dz. U. Nr 7, poz. 25) okazała się co najmniej przedwczesna. W realiach niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podziela poglądu wyrażonego w zaskarżonej decyzji, że zebrany materiał dowodowy pozwalał na przesądzenie, że wnioskodawczyni nie jest stroną w sprawie, w której domaga się wznowienia postępowania. Zgromadzony w trakcie prowadzonego postępowania materiał dowodowy (w szczególności analiza twierdzeń i przedłożonych na ich poparcie dowodów zawartych we wnioskach o wznowienie postępowania z dnia 5 maja 2009 r. oraz z dnia 3 listopada 2010 r.) wbrew dokonanej przez Kolegium ocenie, pozwala przyjąć, że w sprawie wymagane jest ponowne rozważanie okoliczności, z których w przypadku wyeliminowania z obrotu prawnego ostatecznej decyzji, wynikałyby dla skarżącej uprawnienia znajdujące podstawę w przepisach prawa materialnego tj. w art. 118 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r., Nr 50, poz. 291). Podmiot żądający uruchomienia postępowania o wznowienie postępowania administracyjnego jest bowiem legitymowany do złożenia takiego wniosku tylko gdyby w przypadku uchylenia ostatecznej decyzji wynikałyby dla niego jakieś uprawnienia znajdujące podstawę w przepisach prawa materialnego. W okolicznościach niniejszej sprawy w świetle mającego zastosowanie przepisu art. 118 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników chroniony przez prawo interes, polegający na możności domagania się przyznania nieodpłatnie własność użytkowanej działki gruntu oddanej z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, przysługuje zstępnemu, który po śmierci użytkownika faktycznie włada, w zakresie odpowiadającym uprawnieniom dożywotnika, daną nieruchomością. Na uprawnienia dożywotniego użytkownika zgodnie z ugruntowanym piśmiennictwem ukształtowanym w zakresie treści ograniczonego prawa rzeczowego jakim jest użytkowanie składa się uprawnienie do użytkowania rzeczy i pobierania jej pożytków (zob. B. Burian, [w:] Kodek Cywilny, Komentarz, pod red. E. Gniewka, Warszawa 2006, s. 412-413 ). Jeżeli zatem interes prawny wywodzony jest z praw właścicielskich – w badanym przypadku z faktu władania nieruchomością - to w sprawie niezbędnym jest odniesienie się do konkretnych okoliczności i zbadanie, jakie prawa ewentualnego użytkownika zostały naruszone decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia 17 grudnia 1998 r. nr [...] w przedmiocie przekazania na własność B.S. działki Skarbu Państwa - Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa Oddział Terenowy we W. o nr [...] i pow. 0,50 ha, położonej w obrębie P., gm. Ś.. Oznacza to, że skarżąca byłaby legitymowana do zgłoszenia żądania wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją odmawiającą stwierdzenia nieważności wyżej opisanej decyzji tylko wówczas gdyby organ ustalił, że oprócz faktu bycia zstępnym dożywotnika skarżąca dodatkowo nieprzerwanie od chwili śmierci E. C. do chwili wydania decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia 17 grudnia 1998 r. użytkowała przedmiotową nieruchomość. Tylko wówczas bowiem przepis prawa materialnego (art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników) przyznaje jej określone uprawnienie, a tym samym uprawnia do żądania od organu administracji stosownych czynności m.in. wszczęcia postępowania nadzwyczajnego i w dalszym jego toku zbadania decyzji z 1998 r. pod kątem przesłanek z art. 156 k.p.a. Uprawnienie to nie wynika ani z faktu spadkobrania ani też z samej treść art. 118 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Uwzględniając powyższe stanowisko Sąd orzekający w niniejszym składzie przyjął, że w sprawie zostały pominięte istotne z punktu widzenia prawidłowej oceny interesu prawnego skarżącej okoliczności mogące świadczyć o faktycznym władaniu przez tą osobę przynajmniej częścią działki nr [...]. W szczególności Kolegium w sposób niewystarczający przeanalizowało uwarunkowania związane z funkcją jaką pełniła/pełni działka nr [...] wobec działki o nr [...], na której znajduje się budynek mieszkalny należący w 1/3 do A.C. i J.M.. Z akt administracyjnych zdaje się wynikać, że znajdowały się na niej nasadzenia, z których pożytki pobierali wnioskodawcy. Okoliczności te - co podniesiono we wniosku o wznowienie postępowania - zostały również przyznane przez B. S.. W piśmie z dnia 5 grudnia 2009 r. stanowiącym załącznik nr 30 do wniosku o wznowienie postępowania, pt. ,,Pismo przygotowawcze wnioskodawczyni" sporządzonym dla potrzeb postępowania o zniesienie współwłasności nieruchomości o nr [...] pełnomocnik B.S. m.in. podniósł kwestię: ,,należytego uregulowania prawa przechodu przez działkę wnioskodawczyni (B.S.) oraz kwestie nasadzeń, z których korzysta uczestnik postępowania, a które także znajdują się na działce stanowiącej wyłączną własność wnioskodawczyni".

Na marginesie można wskazać, że okoliczność związana z używaniem części nieruchomości nr [...] dla celów komunikacyjnych podnoszona była także już we wniosku o wznowienie postępowania zakończonym ostateczną decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego. We wniosku tym skarżąca oraz A.C. podnieśli, że w wyniku wydania decyzji z dnia 1998 r. zostali ,,pozbawieni dojścia do swojej 1/3 nieruchomości zabudowanej (...), którą użytkujemy do chwili obecnej, korzystając z oddzielnego wejścia od strony parku poprzez część działki nr [...] (podkreślenie Sądu), gdyż innej możliwości nie mamy".

Z powyższego wynika, że w niniejszej sprawie Kolegium w sposób niedostateczny wyjaśniło całość okoliczności związanych z faktycznym władaniem tzw. działką deputatową, która po podziale geodezyjnym przeprowadzonym w roku 1998 oznaczona jest nr [...]. Dopiero po zbadaniu w czyim faktycznie władaniu – w zakresie odpowiadającym uprawnieniem dożywotniego użytkownika pozostawała działka nr [...] będzie możliwym ocena legitymacji skarżącej w żądaniu wznowienia postępowania w sprawie zakończonej odmową stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia 17 grudnia 1998 r.

Reasumując stwierdzić należy, że w sprawie organ w sposób niedostateczny, z pominięciem istotnych okoliczności zbadał legitymację procesową skarżącej uwzględniając art. 118 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r., Nr 50, poz. 291) czym naruszył przepisy art. 7 i 77 k.p.a. oraz 151 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a. Powyższe naruszenia prawa spowodowały konieczność uchylenia wydanej w sprawie decyzji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O wstrzymaniu wykonania uchylonej decyzji i o kosztach postępowania rozstrzygnięto stosownie do art. 152 i 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.