Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 44/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2006-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art1ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych,art3§2ustawy Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi;art151 Ustawy prawo o postępowaniu przed sadami adsministracynymi;art12 ustawy  o wprowadzeniu  ustawy Prawo o ochronie środowiska ustawy o
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Dolecki /spr./ Sędziowie: Sędzia WSA Maria Mysiak Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska Protokolant Joanna Białas - Gołąb po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2006 r. sprawy ze skargi X na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zgłoszenia zanieczyszczenia powierzchni ziemi o d d a l a skargę


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz 12 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania spółki P. w [...] Regionalnego Biura Finansowego w [...] od decyzji Starosty z dnia [...] r. - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy, powołując się na treść art. 12 ust. 1 i 2 w/w ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. wskazał, że odrzucenie przez starostę zgłoszenia w ciągu roku od jego dokonania, stosownie do art. 12 ust. 4 w/w ustawy, może nastąpić w razie niespełnienia warunków ustawy, stanowiąc jednocześnie, że ostateczna decyzja w tym przedmiocie powoduje. iż zgłoszenie nie wywołuje skutków prawnych o których mowa w art. 12 ust. 1 ustawy.

Analiza wskazanych przepisów doprowadziła Kolegium do wniosku, że uwzględnienie zgłoszenia we właściwym rejestrze, w trybie art. 12 ust. 3 ustawy, wymaga spełnienia wymogów zarówno art. 12 ust. 1, jak też wymogów z art. 12 ust. 2 ustawy. Wskazuje na to sformułowanie przepisu art. 12 ust. 4 ustawy, który odwołuje się do "warunków ustawy", a więc do wszelkich wymogów rozważanej ustawy w tej materii, nie zaś wyłącznie przesłanek konkretnego jej przepisu. Błędna interpretacja przepisu art. 12 ust. 4 ustawy wprowadzającej, przedstawiona w odwołaniu, według której władający powierzchnią ziemi, na której nastąpiło zanieczyszczenie gleby powinien powiadomić o tym starostę w terminie do dnia 30 czerwca 2004r., a dopiero w sytuacji gdy zanieczyszczenie takie nastąpiło przed 1 października 2001r. i spowodował je inny podmiot, do zgłoszenia należy dołączyć wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby oraz opis okoliczności wskazujących, iż sprawcą zdarzeń nie jest obecny władający, legła u podstaw odwołania, stanowiąc konsekwentnie podstawę do formułowania części zarzutów. Wbrew stanowisku strony, w trybie tego przepisu dokonuje się zgłoszenia zanieczyszczenia spowodowanego w ściśle określonych okolicznościach, nie zaś każdego zanieczyszczenia. Organ I instancji wskazał jako przesłankę odrzucenia zgłoszenia brak dokumentów wymaganych przepisem art. 12 ust. 3 ustawy, który pomimo wezwania nie został przedstawiony w wyznaczonym terminie.

Właściwym do oceny spełnienia wymagań ustawowych jest dzień wniesienia zgłoszenia, co wynika z zapisu, iż wyniki badań winny być załączone do zgłoszenia, a termin do jego wniesienia upłynął 30 czerwca 2004 r. Przedłożenie wyników badań wraz ze zgłoszeniem uzasadnione jest istotą zgłoszenia. Aby mogło być dokonane muszą istnieć ku temu podstawy, a te wymagają oceny w świetle specjalistycznych badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia, jak też opisu okoliczności wskazujących na zaistnienie faktów w określonym czasie i spowodowanych przez określone podmioty.

Okoliczność podlegająca zgłoszeniu musi być uprawdopodobniona w świetle samego zgłoszenia, którego integralną częścią są dane wskazane w art. 12 ust. 2 ustawy. Wprawdzie rozważany przepis nie stanowi wprost o obowiązku przedłożenia wyników badań gleby uwzględniających przepisy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 września 2002r. w sprawie standardów jakości gleby oraz standardów jakości ziemi (Dz. U. Nr 165, poz.1359), jednakże ustalenie określonego faktu wymaga odniesienia do pewnych kryteriów, a te ustalone zostały wskazanym rozporządzeniem, określającym dopuszczalne wartości stężeń substancji w glebie lub ziemi, jak też standardy jakości gleby lub ziemi. Analiza tych kryteriów jest podstawą uznania faktu ewentualnego zanieczyszczenia. Ponadto wobec ustawowego określenia rozważanych kryteriów, brak podstaw do uznania zanieczyszczenia w sytuacjach innych niż określone w rozporządzeniu, za wyjątkiem regulacji szczególnych. Tak wiec przepis art. 12 ust. 2 ustawy wprowadzającej nie musi wskazywać literalnie odesłania do cytowanego rozporządzenia, albowiem wynika powyższe z określenia zanieczyszczenia ziemi lub gleby, które narzuca weryfikację tej okoliczności w oparciu o kryteria wskazane w rozporządzeniu i sposoby ich uzyskania. Poza tym potwierdzeniem wskazanego założenia jest wykładnia systemowa. Kwestionowane rozporządzenie wydane zostało w oparciu o delegację ustawową zawartą w przepisie art. 105 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2001r. Nr 62, poz. 627 ze zm.) i konkretyzuje materię regulowaną wskazaną ustawą, stosowanie której wymagało uwzględnienia przepisów wprowadzających, w tym podstawy orzekania w przedmiotowej sprawie. Interpretacja całokształtu przepisów dotyczących ochrony środowiska nasuwa wniosek, iż na potrzeby tego postępowania stosuje się przepisy rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie standardów (...). Pomijając jednak ten aspekt podnieść należy dodatkowo, iż powodem odrzucenia zgłoszenia był brak wyników badań gruntu, potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby w okolicznościach wskazanych przepisem art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej, a przedłożone przez stronę w dniu 2 września 2004r. wyniki badań opierają się na próbkach gruntu pobranych w dniu 13 sierpnia 2004r., a więc po upływie przeszło 4 lat od zmiany władającego gruntem. W sprawie nie przedłożono innych badań gruntu. Niewątpliwie, jak słusznie podnosi odwołujący się, wymienione w art. 12 ust. 2 ustawy stanowią dowody na potwierdzenie wiarygodności zgłoszenia, ale jednocześnie istotny element zgłoszenia wskazujący na okoliczności zanieczyszczenia, dla przedstawienia, których został jednak – wbrew zaprezentowanym twierdzeniom – zobligowany sam zgłaszający, a nie organ dokonujący rejestracji zgłoszenia. Przedłożenie żądanych wyników badań nie jest przejawem inicjatywy dowodowej strony, w sytuacji zarzucanej w odwołaniu bezczynności organu w tym względzie, a obowiązkiem ustawowym, który nie został spełniony i którego przerzucenie na organ jest bezpodstawne.

Bez znaczenia w aspekcie skutków tego przepisu pozostaje kwestia uznania wymogów a art. 12 ust. 2 ustawy wprowadzającej jako formalnych, a w konsekwencji ich braku, jako formalnego, czy też materialnych, a więc rozstrzygających o istocie sprawy wobec jednoznacznego uregulowania sankcji w razie ich niespełnienia rozważanym przepisem szczególnym. Ustawodawca nie rozróżnił tych wymogów na wspomniane wyżej kategorie stanowiąc jednakowoż o takim samym skutku w postaci odrzucenia decyzji w razie niespełnienia wymogów ustawy, tj. zarówno tych z art. 12ust. 1, jak też art. 12 ust. 2. Rozróżnienie to mogłoby mieć wyłącznie znaczenie dla możliwości zastosowania przepisu art. 64 § 2 kpa Wezwanie przez organ do uzupełnienia tych braków w trybie wskazanego przepisu, skutkować winno konsekwentnie pozostawieniem zgłoszenia bez rozpoznania, w razie niedopełnienia wezwania we wskazanym terminie, wobec jednak sankcji przewidzianej przepisem szczególnym, niedopełnienie tego wymogu skutkowało odrzuceniem zgłoszenia. Niewątpliwie jednak nawet przy słusznym założeniu, iż wymogi art. 12 ust. 2 ustawy mają na celu ustalenie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, a zatem w tym znaczeniu stanowią dowody – nie ma podstaw do ominięcia nakazu art. 12 ust. 2 ustawy, co do obowiązku ich załączenia do zgłoszenia. Kwestią bowiem pierwotną w odniesieniu do zgłoszenia jest stwierdzenie faktu zanieczyszczenia, co wynika z kategorycznego sformułowania przepisu "nastąpiło zanieczyszczenie". Dowodem na zaistnienie tego faktu, którego poszukiwać winna strona, jest weryfikacja kryteriów przesadzających o istnieniu zanieczyszczenia, do dnia 21 października 2001r. na podstawie dokonanych badań gruntu. W tej konkretnej sprawie, przy kontynuowaniu na nieruchomości tej samej działalności, co rzekomy sprawca zanieczyszczenia, przy braku inwestycji, które świadczyć mogłyby, że środowisko nie jest już zanieczyszczone i z uwagi na rodzaj stwierdzonego zanieczyszczenia (substancje ropopochodne) brak podstaw do wykluczenia działalności obecnej, jako jego przyczyny.

Na marginesie wskazać należy, iż od dnia wejścia w życie ustawy od dnia 21 października 2001r. upłynął znaczny okres czasu, a na pewno wystarczający dla dokonania stosownych badań gruntu. ponadto zanieczyszczenia, na które wskazuje strona dokonane miałyby być do 1999r., co niewątpliwie wzmacnia słuszność przyjęcia obowiązku posiadania odpowiednich wyników badań na dzień złożenia zgłoszenia. Zgłoszenie winno opierać się na stwierdzeniu zanieczyszczenia gruntu, w oparciu o jego badania, a nie na przypuszczeniu, że grunt może być zanieczyszczony z uwagi na prowadzoną działalność.

Organ I instancji nie uwzględnił nadto stanowiska strony, co do braku następstwa prawnego w sferze regulacji administracyjno – prawnych, a tym samym odmówił słuszności zgłoszenia zanieczyszczenia przez inny podmiot niż dokonujący zgłoszenia. W odniesieniu do tego aspektu wskazać należy na treść przepisu art. 618 ustawy z dnia 15 września 2000r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. Nr 94, poz. 103), zgodnie z którym przepisy art. 494 § 2 i art. 531 § 2 Ksh stosuje się do koncesji, zezwoleń oraz ulg przyznanych po dniu wejścia w życie ustawy, chyba że przepisy dotychczasowe przewidywały przejście takich uprawnień na spółkę przejmującą. Artykuł 494 § 2 Ksh stanowi zaś, że na spółkę przejmującą przechodzą z dniem połączenia w szczególności zezwolenia, koncesje oraz ulgi, które zostały przyznane spółce przejmowanej, chyba że ustawa lub decyzja o udzieleniu, koncesji lub ulgi stanowi inaczej. Z zestawienia powyższych przepisów niewątpliwie wynika, że sukcesja uniwersalna w aspekcie łączenia spółek odnosi się do sfery prawa administracyjnego, o ile co innego nie wynika z przepisu szczególnego lub odpowiednich decyzji, również do wyżej wskazanych aktów wydanych przed wejściem w życie niniejszej ustawy, pod warunkiem jednak, że dotychczasowe przepisy przewidywały przejście takich uprawnień na spółkę przejmującą.

Decyzją z dnia [...] r. w sprawie wydania zezwolenia na prowadzenie działalności w wyniku, której powstają odpady niebezpieczne Wojewoda zezwolił spółce C. – Oddziałowi w [...] na prowadzenie działalności w wyniku, której powstają odpady niebezpieczne, n. in. we wszystkich Stacjach Paliw na terenie [...] i woj. [...], zobowiązując jednocześnie stronę decyzji do przestrzegania, wymienionych w decyzji zasad dotyczących postępowania z odpadami, jak też ustalając spółkę C. odpowiedzialną za ewentualne straty wynikłe z nieprawidłowego wykonania tej decyzji.

Decyzją z dnia [...] r. wydaną w trybie art. 154 kpa na wniosek strony Starosta [...] zmienił powyższą decyzję Wojewody w ten sposób, iż "w miejscach nazwy strony – C. Oddział w [...] zmienia się na P. w [...] Oddział w [...]". Pozostałe warunki określone w decyzji pozostały bez zmian. Nie może być zatem wątpliwości, iż na podstawie wyżej wskazanego aktu administracyjnego strona wstąpiła w kwestionowane prawa i obowiązki w zakresie również odpowiedzialności za ewentualne zanieczyszczenie środowiska. Jak wynika z akt sprawy i charakteru działalności wnioskodawcy, sporne zanieczyszczenia stanowią substancje ropopochodne, będące odpadami.

P. złożył na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] wnosząc o jej uchylenie w całości. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie

1/ naruszenie art. 7 i 8 kpa poprzez prowadzenie postępowania niezgodnie

z zasadą praworządności i zasadą pogłębiania zaufania do organów Państwa, a mianowicie:

2/ naruszenie art. 77 § 1 kpa poprzez zaniechanie wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego oraz poprzez przyjęcie, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie postępowania.

W skardze podniesiono nadto zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik postępowania, a mianowicie art. 465 § 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934r. Kodeks handlowy, poprzez jego błędną interpretację, polegającą na przyjęciu, że dotyczy on następstwa prawnego z zakresu prawa administracyjnego oraz art. 494 § 2 i art. 531 § 2 Ksh poprzez ich zastosowanie w sprawie, pomimo braku przesłanek do zastosowania, a w rezultacie tych uchybień naruszenie przepisów art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw przez jego zastosowanie w sprawie pomimo braku przesłanek do jego zastosowania.

Uzasadniając podniesione zarzuty strona skarżąca stwierdziła, że nie wie, jaka była rzeczywista podstawa faktyczna, a co zatem idzie podstawa prawna decyzji organu I instancji oraz decyzji organu odwoławczego, ponieważ organ I instancji wskazał w decyzji na art. 12 ust. 2 cyt. ustawy, a co innego stwierdził w piśmie stanowiącym odpowiedź na odwołanie. Natomiast organ odwoławczy powołał się na art. 12 ust. 1 cyt. ustawy oraz rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 września 2002r. w sprawie standardów (...).

Poza tym wbrew twierdzeniu organu odwoławczego o braku wyników badań gleby, badania te zostały przedłożone na żądanie organu I instancji. Świadczy to o zaniechaniu rozpatrzenia całego materiału dowodowego przez organ odwoławczy i stanowi naruszenie art. 7 § 1 kpa, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ błędne zastosowanie art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. było skutkiem pominięcia zebranych w sprawie dowodów.

Skarżąca podniosła nadto, że nie przerzucał obowiązków ustawowych wynikających z art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. na organ administracji. W zgłoszeniu opisane zostały okoliczności wskazujące, iż sprawcą zanieczyszczenia był inny podmiot, a w toku postępowania zostały przedstawione wiarygodne wyniki potwierdzające fakt zanieczyszczenia. Stosowanie tej ustawy nie wyłącza obowiązywania przepisów kpa i obowiązywania ogólnej reguły zgodnie z którą organ winien jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Podkreślić należy, że ciężar dowodu w postępowaniu administracyjnym zgodnie z art. 77 § 1 kpa spoczywa nie na stronie lecz organie administracji publicznej.

Błędne też jest, zdaniem strony skarżącej, stanowisko organu odwoławczego w kwestii następstwa prawnego po sprawcy szkody – C. Połączenie spółek dokonane zostało na podstawie przepisów obowiązującego ówcześnie Kodeksu handlowego, którego art. 465 § 3 dotyczącego przejmowania spółek dotyczył wyłącznie praw i obowiązków o charakterze cywilnoprawnym. Spółka przejmująca nie nabywała więc żadnych uprawnień o charakterze administracyjnym. Sukcesja administracyjnoprawna w procesie łączenia spółek została wprowadzona dopiero w art. 494 § 2 obowiązującego obecnie Kodeksu spółek handlowych, czyli z dniem 1 stycznia 2001r. Można wprawdzie podzielić pogląd, że szkoda w środowisku jest szkodą w rozumieniu prawa cywilnego, z punktu widzenia przeniesienia obowiązku jej naprawienia na inny podmiot (spółkę przejmującą), istotne znaczenie mają przepisy prawa regulujące obowiązek jej naprawienia. Ten jednak należy do sfery prawa administracyjnego. Dlatego obowiązek rekultywacji nie mógł być na gruncie przepisów obowiązujących w dniu przejęcia C. przez P., przeniesiony na inny podmiot. Dopuszczalność przeniesienia administracyjnej odpowiedzialności za zanieczyszczenie środowiska wprowadziła dopiero ustawa Prawo ochrony środowiska (art. 82 ust. 1). Nie można również zgodzić się ze stanowiskiem organu II instancji, że w sprawie ma zastosowanie art. 494 oraz 531 § 2 Ksh, ten ostatni bowiem odnosi się wyłącznie do koncesji, zezwoleń i ulg, a nie obowiązków o charakterze administracyjnoprawnym.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Sąd U. Nr 153, poz. 1269), Sąd właściwy jest do kontroli działalności administracji publicznej w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Sąd U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach Sąd na decyzje organów administracyjnych. Tak więc uchylenie decyzji administracyjnych przez Sąd następuje w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie Sąd nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Nietrafny jest zarzut dotyczący rozbieżności w uzasadnieniu organu I instancji i uzasadnieniu organu odwoławczego, zwłaszcza w kontekście, jak wskazała strona skarżąca, treści decyzji organu I instancji oraz pisma, z dnia [...] r. stanowiącego odpowiedź na odwołanie. Należy bowiem podkreślić, że decydujące znaczenie dla oceny dokonywanej przez Sąd ma treść wydanych decyzji. Treść pism procesowych zebranych w sprawie ma charakter jurydyczny w tym znaczeniu, że zawierają one określone twierdzenia (zarzuty) dotyczące przedmiotu sprawy, ale rozstrzyga treść decyzji (postanowienia), która jest kontrolowana z punktu widzenia zgodności z prawem. Z treści uzasadnienia zarówno organu I instancji oraz organu odwoławczego wynika jakie były motywy rozstrzygnięcia, tzn. ocena wyników badań i elementy podmiotowe związane przejęciem spółki, nie wykazanie okoliczności, że sprawcą zanieczyszczenia gruntu była inna osoba.

Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustawy (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.). Zgodnie z art. 12 ust. 1 tej ustawy – władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy, na której przed jej wejściem w życie nastąpiło odpowiednio zanieczyszczenie ziemi lub gleby albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu spowodowane przez inny podmiot, jest obowiązany do zgłoszenia tego faktu właściwemu staroście w terminie do dnia 30 czerwca 2004r. W tym przypadku przepisów art. 102 ust. 1-3 Prawa ochrony środowiska nie stosuje się.

Do zgłoszenia należy załączyć odpowiednio wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby lub dokumentację potwierdzającą niekorzystne przekształcenie ukształtowania terenu oraz opis okoliczności wskazujących, iż sprawcą tych zdarzeń był inny podmiot (art. 12 ust. 2).

Stosownie do art. 12 ust. 3 ustawy, właściwy starosta uwzględnia zgłoszenie w rejestrze określonym w art. 110 Prawa ochrony środowiska, z zastrzeżeniem ust. 4. Starosta może, w drodze decyzji, odrzucić zgłoszenie w ciągu roku od jego dokonania, jeżeli nie są spełnione warunki ustawy; ostateczna decyzja w przedmiocie odrzucenia zgłoszenia Sąd, iż nie wywołuje ono skutków prawnych o których mowa w ust. 1.

Powyższy przepis art. 12 nakłada na zgłaszającego obowiązek dokonania zgłoszenia w zakreślonym terminie, wykazania faktu wystąpienia zanieczyszczenia gleby przed dniem wejścia w życie ustawy, tj. przed 1 października 2001 r., przez inny podmiot i przedstawienia wyników badań potwierdzających zanieczyszczenie gleby. Artykuł 12 ustawy jest przepisem o charakterze przejściowym, ustanawiającym wyjątek od zasady określonej w art. 102 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Sąd U. Nr 62, poz. 627 ze zm.), który możliwość skorzystania ze szczególnego rozwiązania uzależnia od spełnienia przez zgłaszającego warunków ustawy. Oznacza to, że organ przyjmujący zgłoszenie nie prowadzi z własnej inicjatywy postępowania dowodowego w celu ustalenia podmiotu winnego zanieczyszczenia gleby czy też czasu powstania zanieczyszczenia, a jedynie bada czy zgłoszenie spełnia warunki ustawy.

Wbrew zatem zarzutowi podniesionemu przez stronę skarżącą organ nie naruszył reguły dotyczącej ciężaru dowodu, funkcjonującej w procedurze administracyjnej, ponieważ przepisy powołanej ustawy w sposób jednoznaczny określiły wymogi jakim musi odpowiadać zgłoszenie i tym samym określiły zakres obowiązków dowodowych strony postępowania i organu. Artykuł 12 ust. 2 cyt. ustawy stanowi, że do zgłoszenia należy załączyć odpowiednio wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby lub dokumentację potwierdzającą niekorzystne przekształcenie ukształtowania terenu oraz opis okoliczności wskazujących, iż sprawcą tych zdarzeń był inny podmiot. W ten sposób ustawodawca wyznaczył podmiotowi dokonującemu zgłoszenia dwie powinności dowodowe - dostarczenia wyników badań oraz podania okoliczności (faktów) z których wynika, kto jest sprawcą zanieczyszczenia, tzn. inny podmiot niż zgłaszający. Organ odwoławczy postąpił zatem prawidłowo i w uzasadnieniu odniósł się do kwestii, czy wymogi dotyczące zgłoszenia wynikające z art. 12 ust. zostały spełnione.

W rozpoznawanej sprawie orzekające organy administracji uznały, iż władający ziemią w dniu wejścia w życie ustawy – P. – jest następcą przejętej C. (wynika to z przedłożonej przez Spółkę dokumentacji odnoszącej się do połączenia spółek P. i C. w P., a tym samym na spółkę O. przeszły wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej.

W swoim zgłoszeniu Spółka P. wskazała jako podmiot, który spowodował zanieczyszczenie powierzchni ziemi, poprzedniego władającego tymi gruntami – C. Na tym podmiocie, w myśl art. 82 uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz. U. z 1994 r. Nr 49, poz. 196 ze zm.), mógł ciążyć obowiązek podejmowania działań mających na celu usunięcie przyczyn szkodliwego oddziaływania na środowisko lub zagrożenia i przywrócenie środowiska do stanu właściwego, a więc w tym przypadku obowiązek rekultywacji zanieczyszczonej powierzchni ziemi na przedmiotowych gruntach.

Niniejszy skład orzekający podziela stanowisko przyjęte w toku postępowania administracyjnego, iż w wypadku zaistnienia następstwa o charakterze sukcesji generalnej, co ma miejsce w przypadku połączenia spółek na podstawie art. 465 § 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. Kodeks handlowy (Dz.U. Nr 57, poz. 502 ze zm.), z chwilą wykreślenia z rejestru spółki przejętej, spółka przejmująca wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej, w tym również w prawa i obowiązki o charakterze administracyjnoprawnym. Pogląd ten znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (zob. wyroki NSA: sygn. akt SA/Gd 2508/94 z dnia 27 listopada 1995 r., POP 1997/5/169; sygn. akt SA/Sz 1279/96 z dnia 16 lipca 1997 r., Lex nr 30839: sygn. akt II SA 7091/98 z dnia 20 kwietnia 1999 r., M. Pod. 1999/11/40).

W takim stanie rzeczy brak było podstaw do uznania, że zanieczyszczenie gleby zostało spowodowane przez inny, niż zgłaszający, podmiot. Przesądzenie tego faktu stanowiło już dostateczną podstawę uzasadniającą odrzucenia zgłoszenia dokonanego przez stronę skarżącą w niniejszej sprawie.

Ponadto skuteczne uwzględnienie zgłoszenia we właściwym rejestrze w trybie art. 12 ust. 3 ustawy, wymagało spełnienia wymogów zarówno art. 12 ust. 1 jak i art. 12 ust. 2, co oznacza, że w dacie dokonania zgłoszenia, aby mogło ono wywołać określone skutki prawne (wpisanie do rejestru), muszą być jednocześnie spełnione wszystkie ustawowe przesłanki w tym zakresie określone przez ustawę. Nie złożenie wniosku (zgłoszenia) spełniającego ustawowe wymogi formalne w terminie do 30 czerwca 2004r., skutkować musiało jego odrzuceniem, bez potrzeby badania jego merytorycznej treści odnoszącej się do wykazania, czy zanieczyszczenie lub niekorzystne przekształcenie terenu spowodowane zostało przez inny podmiot.

Należy zwrócić uwagę, że przywołany wyżej przepis art. 12 ust. 1 i 2 ustawy jako jedną z niezbędnych przesłanek materialnoprawnych od wystąpienia których zależy uwzględnienie zgłoszenia w rejestrze, wymienia zachowanie terminu określonego w art. 12 ust. 1 ustawy. Przepis ten jednoznacznie stanowi, iż władający powierzchnią ziemi, aby mógł uwolnić się od obowiązku rekultywacji musi dokonać zgłoszenia w terminie do dnia 30 czerwca 2004 r.

Termin ten jest terminem prawa materialnego, co powoduje określone skutki prawne. Terminem materialnoprawnym jest okres, w którym nastąpić może ukształtowanie praw i obowiązków jednostki w ramach administracyjnego stosunku materialnego (por. B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 1996, s. 287). Do terminów materialnych nie stosuje się przepisów rozdziału 10 kodeksu postępowania administracyjnego, co oznacza, że nie oblicza się tych terminów w sposób wskazany w art. 57 k.p.a. i nie jest dopuszczalne ich przywrócenie na mocy art. 58-60 k.p.a.

Wprawdzie, art. 57 § 5 k.p.a. (zdanie pierwsze) stanowi, że termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem nadano pismo w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego albo złożono w polskim urzędzie konsularnym, lecz przepis ten dotyczy wyłącznie terminów procesowych, a nie terminów materialnych.

Z powyższego wynika, że dla zachowania terminu określonego w art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej, konieczne jest złożenie zgłoszenia przez stronę do organu przed upływem tego terminu, tj. do 30 czerwca 2004 r. Zgłoszenie to jest bowiem żądaniem wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie wpisu do rejestru określonego w art. 110 ustawy Prawo ochrony środowiska. Zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej.

W tej sytuacji za datę zgłoszenia przewidzianego w art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej, należy uznać datę zgłoszenia (doręczenia) żądania właściwemu staroście.

W rozpoznawanej sprawie zgłoszenie spółki P. dotyczące zanieczyszczenia nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] (stacja [...] nr [...]) wpłynęło do organu w dniu 2 lipca 2004r., czyli po upływie ustawowego terminu oraz nie zawierał dokumentów potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi, przez inny podmiot, co uzasadniało odrzucenie zgłoszenia.

W tych okolicznościach faktycznych i prawnych Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi, dlatego na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.