Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 832/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2016-12-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 28, art. 145 § 1 pkt 4, art. 156 § 1, art. 157
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 46a ust. 1 i 4
journal: Dz.U. 2006 nr 129 poz 902
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 Prawo ochrony środowiska - tekst jedn.
article: art. 9 pkt 19, art. 127 ust. 7
journal: Dz.U. 2015 poz 469
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi M.K. i J.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego solidarnie na rzecz skarżących M.K. i J.K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi, a na rzecz skarżącego J.K. kwotę 70 (siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów dojazdu na rozprawę.


UZASADNIENIE

1. Decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. znak: [...] Burmistrz, po rozpoznaniu wniosku D. i M.G. orzekł w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na wykonaniu małej elektrowni wodnej na rzece [...] przy jazie w km 8+550, na działkach o numerach ewidencyjnych [...].

2. Skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wnioskiem z dnia [...] września 2015 r., sprecyzowanym w wyniku zobowiązania organu, pismem z [...] listopada 2015 r., M.K., J.K. i J.P. wystąpili o stwierdzenie nieważności wskazanej decyzji Burmistrza z dnia [...] listopada 2006 r. ( dalej jako: decyzja środowiskowa ) oraz decyzji Burmistrza z dnia [...] marca 2006 r., nr [...] w przedmiocie lokalizacji inwestycji celu publicznego inwestycji polegającej na remoncie i odbudowie urządzeń piętrzących w celu zapewnienia ochrony przeciwpożarowej i regulacji przepływów oraz urządzeń i obiektów niezbędnych do przesyłania energii elektrycznej na rzece [...], położonej na działkach nr [...].

Wnioskodawcy decyzjom tym zarzucili brak podstaw prawnych oraz rażące naruszenie przepisów prawa materialnego tj. przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, w szczególności art. 6 przez bezpodstawne uznanie, że inwestycja polegająca na realizacji małej elektrowni wodnej ( dalej jako: MEW ) mieści się w katalogu inwestycji celu publicznego (co potwierdza decyzja RZGW z dnia [...] lipca 2015r.) oraz art. 51 ustawy Prawo ochrony środowiska przez odstąpienie przy wydawaniu decyzji środowiskowej od sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko tj. na grunty przyległe do koryta rzeki ( oddziaływania spiętrzonej wody na przyległe do rzeki działki we wsi [...]).

Zdaniem wnioskodawców, wydanie kwestionowanej decyzji środowiskowej nastąpiło również z naruszeniem przepisów o właściwości. Z uwagi bowiem na fakt, że inwestycja w postaci lokalizacji MEW usytuowania została na obszarze chronionym, organem właściwym do jej wydania pozostawał nie Burmistrz, ale Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska. Nadto decyzja ta podjęta została w sprzeczności z wnioskami i praktycznymi doświadczeniami międzynarodowych instytucji oraz organów administracji rządowej oraz utartej linii orzecznictwa w kwestiach dotyczących środowiskowych uwarunkowań w trakcie budowy i eksploatacji elektrowni wodnych, co potwierdza decyzja RZGW.

Jednocześnie wnioskodawcy podali, że nie byli stronami postępowań, w których wydane zostały wskazane decyzje, lecz ich legitymacja procesowa do występowania w sprawie o stwierdzenie nieważności wynika z faktu, że są właścicielami zalewanych lub grząskich działek we wsi [...], przylegających do koryta rzeki [...], pozostających w zasięgu cofki.

Jako załączniki do pisma wskazali: odpis z KW [...], mający potwierdzać, że M. i J.K. są współwłaścicielami położonych w [...] działek o nr [...] oraz wypis z ewidencji gruntów dotyczący działek nr [...], wskazujący, że stanowią one wspólność ustawową A.P. i C.P., a także wypis z rejestru gruntów dotyczący działki nr [...], wskazujący, iż jej właścicielem jest J.P. oraz protokoły i zdjęcia z oględzin zalanych działek. Do akt załączona została też potwierdzona za zgodność z oryginałem w dniu 18 grudnia 2015 r. przez pracownika SKO kopia upoważnienia udzielonego przez A.P. synowi J.P. do reprezentowania jej przed samorządowym kolegium odwoławczym.

Wniosek w zakresie żądania stwierdzenia nieważności decyzji lokalizacyjnej stał się przedmiotem odrębnego postępowania.

3. Pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. J.P., wezwany przez SKO, oświadczył, że jego ojciec C.P. nie żyje, a gospodarstwo rolne odziedziczyła po zmarłym jego matka A.P.; do pisma załączono oświadczenie A.P. o złożeniu wniosku w jej imieniu przez syna J. oraz skrócony akt zgonu C.P..

4. Po uzyskaniu akt sprawy, w której wydano decyzję objętą wnioskiem o stwierdzenie nieważności, pismem z dnia [...] stycznia 2016 r. Kolegium dokonało zawiadomienia o wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie oraz wezwało Burmistrza w trybie art. 136 Kpa, do nadesłania czytelnej mapy obejmującej teren inwestycji tj. działki nr [...] oraz obszar obejmujący działki, których odwołujący są właścicielami tj. działki nr [...].

Nadsyłając żądaną mapę w piśmie z dnia [...] lutego 2016 r. Burmistrz wyjaśnił, że teren inwestycji stanowią działki nr [...], przy czym działka nr [...] została podzielona na działki nr [...], stanowiące kanał rzeki [...] oraz działkę nr [...] - rzeka [...].

5. Pismem z dnia [...] marca 2016r. stanowisko w sprawie zajęli inwestorzy D. i M.G., wnosząc o umorzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej na podstawie art. 105 § 1 Kpa z uwagi na jego bezprzedmiotowość wywołaną z faktem, że żadna z osób, które złożyły wniosek o stwierdzenie nieważności nie jest osobą będącą stroną w postępowaniu o wydanie tej decyzji. Ewentualnie wnieśli o wydanie decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności, zwracając uwagę na wyjątkowy charakter instytucji stwierdzenia nieważności. Podnosili również, że decyzja środowiskowa umożliwiła remont istniejących już w okresie przedwojennym urządzeń piętrzących w postaci jazów, a dodatkowo wykorzystanie spiętrzonej wody przez wybudowanie urządzeń służących do zagospodarowania jej w celach energetycznych. Realizacja inwestycji spowodowała uporządkowanie gospodarki wodnej oraz zwiększyła bezpieczeństwo przeciwpowodziowe okolicznych terenów jak też poprawiła ich zasilanie w energię elektryczną. Wskazując na inne pozytywne skutki funkcjonowania MEW dla środowiska naturalnego i turystyki wywodzili, że jej zamknięcie z całą istniejącą infrastrukturą byłoby katastrofą ekologiczną i wywarło dotkliwe straty dla społeczności lokalnej. Ich zdaniem, jedynie wnioskodawcy, w sposób pozbawiony podstaw, kwestionują wskazaną inwestycję. W ocenie inwestorów, w okolicznościach sprawy nie zaistniała żadna ze wskazanych w art. 156 § 1 Kpa przyczyn nieważności, nadto decyzja środowiskowa wywołała nieodwracalne skutki prawne. Przed jej wydaniem obyły się szerokie konsultacje, a oni złożyli w sprawie wszystkie wymagane dokumenty. Kolejnym pismem z [...] marca 2016 r., nadesłanym do SKO 22 marca 2016 r., powoływali się na pismo ZMiUW z dnia [...] marca 2016 r. oraz dokument pod nazwą Stanowisko w sprawie funkcjonowania MEW na rzece [...] w latach 2012-2016 i artykuł prasowy.

6. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r., znak [...], powołując się na przepis art. 105 § 1 w zw. z art. 28 i 157 § 1 i 2 Kpa, SKO umorzyło postępowanie w sprawie.

Kolegium wskazało, że z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji środowiskowej z dnia [...] listopada 2006r. wystąpili M. i J.K., J.P. oraz A.P. ( reprezentowana w postępowaniu przez syna J.P.), którzy, co sami przyznali, nie byli stronami postępowania zakończonego jej wydaniem. Zatem w przypadku, gdy z żądaniem wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji występuje wnioskodawca powołujący się na interes prawny, ustalenie zasadności tego żądania musi być oparte na czynnościach wyjaśniających, które organ administracji publicznej obowiązany jest prowadzić w toku wszczętego postępowania administracyjnego, zgodnie z przepisami prawa procesowego. Organ administracji publicznej nie jest związany twierdzeniem wnioskodawcy co do podstaw wyprowadzenia interesu prawnego. Odmowa wszczęcia postępowania z przyczyn podmiotowych jest dopuszczalna tylko w przypadku, gdy nie budzi wątpliwości, że żądanie zostało wniesione przez podmiot nie będący stroną postępowania. W każdym innym przypadku organ w celu ustalenia interesu prawnego wnioskodawcy w wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji w trybie art. 156 § 1 Kpa zobligowany jest wszcząć postępowanie, dokonać niezbędnych ustaleń, prowadząc w razie konieczności dodatkowe postępowanie wyjaśniające, a następnie wydać stosowną decyzję.

Kolegium stwierdziło, że w pierwszej kolejności zobligowane było do ustalenia czy wnioskodawcom, domagającym się stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej Burmistrza przysługuje przymiot stron tego postępowania, a tym samym, czy mogą oni skutecznie wnioskować o wzruszenie decyzji w trybie nadzwyczajnym. Stroną postępowania administracyjnego jest osoba, której interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo, która żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny, którego istnienie po stronie osoby odwołującej się od decyzji (tu żądającej jej wzruszenia w trybie nadzwyczajnym) warunkuje przyznanie takiej osobie przymiotu strony w określonej sprawie administracyjnej, musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej tej osoby. Interes prawmy winien być zatem wywiedziony z norm prawa materialnego, a to oznacza, iż dla ustalenia, czy danej osobie, w danym postępowaniu przysługuje legitymacja procesowo administracyjna, czy też nie, koniecznym jest wskazanie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego może ta osoba skutecznie żądać czynności organu z uwagi na swoje uprawnienie (lub obowiązek) wypływające z tej normy prawnej. Ponadto cechami interesu prawnego jest to, że musi być on indywidualny, konkretny, aktualny, sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie będzie znajdowało potwierdzenie w okolicznościach faktycznych sprawy, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Innymi słowy, stroną postępowania administracyjnego może być wyłącznie osoba, o której prawach lub obowiązkach organ rozstrzyga w danej sprawie w drodze decyzji albo osoba, na której prawa lub obowiązki będzie miała wpływ decyzja organu rozstrzygająca o sferze praw lub obowiązków innej osoby.

Wnioskodawcy wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji środowiskowej interes prawny pozostawania stroną niniejszego postępowania wywodzili z prawa własności nieruchomości, które ich zadaniem, znajdują się w obszarze oddziaływania inwestycji, dla której wydana została ta decyzja. Negatywne oddziałuje na ich nieruchomości polegać ma na ich zalewaniu i zabagnieniu (vide: oświadczenia stron zatytułowane "protokoły" załączone do pisma z dnia [...] listopada 2015 r.). Z nadesłanych przez wnioskodawców wypisów z ewidencji gruntów i odpisu z księgi wieczystej wynika, że M. i J.K. są współwłaścicielami (wspólność ustawowa) działek o nr [...]; działki nr [...] stanowią wspólność ustawową Pani A.P. i C.P., który nie żyje, a gospodarstwo odziedziczyła A.P. ( co potwierdzają złożone dokumenty), J.P. jest właścicielem działki nr [...]. Wszystkie działki położone są w [...].

W odniesieniu do tych twierdzeń Kolegium wskazało, że z przesłanej przez Burmistrza przy piśmie z dnia [...] lutego 2016 r. mapy, obejmującej teren inwestycji i działki wnioskodawców, na której organ zaznaczył zarówno działki inwestycyjne (kolor zielony) położone w [...], jak i działki stanowiące własność wnioskodawców (kolor żółty) położone w [...] wynika, że jedyne działki jakie graniczą bezpośrednio z rzeką to działka nr [...], której współwłaścicielami są M. i J.K. oraz działka nr [...], której właścicielem jest J.P.. Znajdują się one jednak, podobnie jak pozostałe działki, których właścicielami są wnioskodawcy w znacznej odległości od terenu inwestycji, w innej miejscowości - w [...]. Nadto położone są znacznie dalej w porównaniu z działkami stron postępowania w którym Burmistrz wydał decyzję środowiskową. Są to nadto (za wyjątkiem działki nr [...], która położona jest najdalej) działki niezabudowane stanowiące grunty rolne klasy RIV, RV i RVI. Najbliżej działek inwestycyjnych położona jest działka nr [...], stanowiąca własność A.P., ale i ona znajduje się poza obszarem oddziaływania inwestycji i nie graniczy bezpośrednio z rzeką.

Odnosząc się do argumentacji wnioskodawców, że ich interes prawny wynika z faktu prawa własności zalewanych lub grząskich działek przylegających do koryta rzeki [...] w zasięgu cofki, SKO stwierdziło, że żadna z działek stanowiących własność A.P. nie graniczy bezpośrednio z rzeką. Nadto załączone przez wnioskodawców kserokopie dokumentów w postaci protokołów z dnia [...] kwietnia 2015 r., [...] sierpnia 2015 r., [...] sierpnia 2015 r. oraz [...] października 2015 r., z oględzin terenów działek przyległych do koryta rzeki [...] będących w zasięgu spiętrzonej wody zostały sporządzone przez samych wnioskodawców bez udziału innych stron czy przedstawicieli Burmistrza [...]. Stanowią tym samym dokument prywatny, który podlega ocenie organu. Do pisma nie zostały załączone, wbrew wskazaniom załącznika, żadne zdjęcia potwierdzające ustalenia zawarte w "protokołach", część z tych ustaleń w ogóle nie dotyczy działek rolnych, lecz odnosi się do terenów leśnych (vide: np. protokół z dnia [...] października 2015r.). Wskazując, że interesu prawnego nie można utożsamiać z interesem faktycznym i subiektywnymi odczuciami wnioskodawców odnośnie rzekomego wpływu inwestycji na ich prawa lub obowiązki, Kolegium uznało, że poszczególni wnioskodawcy nie wykazali posiadania interesu prawnego do działania jako strony. Tym samym nie legitymują się prawem do skutecznego wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie.

W ocenie SKO, w okolicznościach sprawy funkcjonowanie MEW na rzece [...], nie ma negatywnego wpływu na nieruchomości wnioskodawców, które nie znajdują się nadto w obszarze oddziaływania tej inwestycji. Z akt sprawy wynika, że oddziaływanie planowanej do realizacji inwestycji zamyka się w granicach terenu, na którym ma być ona realizowana. Jednakże nawet gdyby przyjąć, że oddziaływanie to może wykraczać poza te granice, nie można uznać, że oddziałuje negatywnie na rolniczo wykorzystywane działki wnioskodawców i ma tym samym jakikolwiek wpływ na ograniczenie prawa do korzystania z nieruchomości. W szczególności zaś sami wnioskodawcy takiego wpływu w odniesieniu do zrealizowanej już i funkcjonującej inwestycji nie wykazali.

W konsekwencji wniosek złożony w niniejszej sprawie nie może być uznany za prawnie skuteczny, gdyż w myśl art. 127 § 1 w związku z art. 28 Kpa, podmioty które go złożyły nie posiadają przymiotu strony w tym konkretnym postępowaniu (nie wykazały swojego interesu prawnego), a tylko stronie postępowania administracyjnego przysługuje prawo skutecznego żądania wzruszenia ostatecznej decyzji burmistrza w trybie stwierdzenia jej nieważności.

Odnosząc się do treści decyzji środowiskowej stwierdzającej pozytywne skutki realizacji inwestycji oraz do dokumentów poprzedzających jej wydanie i pisma Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych z dnia [...] marca 2016 r., a także Stanowiska w sprawie funkcjonowania MEW na rzecze [...] w latach 2012 – 2014, Kolegium uznało, że twierdzenia wnioskodawców o rzekomym negatywnym oddziaływaniu MEW na ich nieruchomości nie znajdują potwierdzenia. Zebrany materiał jest spójny i wiarygodny oraz potwierdza wcześniejsze założenia i przewidywania związane z realizacją inwestycji.

7. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy M. i J.K. oraz J.P., wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzucili jej naruszenie art. 28 Kpa poprzez uznanie, że nie przysługuje im status strony oraz nie wykazali interesu prawnego; naruszenie zasady gromadzenia materiału dowodowego, poprzez zaniechanie ustalenia czy faktycznie dochodzi do podtopień ich nieruchomości przez nieprzesłuchanie wnioskodawców, świadków oraz nieprzeprowadzenie wizji w terenie, w związku z wątpliwościami organu co do wiarygodności przedstawionych protokołów prywatnych,. Zarzucili też niewłaściwą ocenę materiału dowodowego poprzez pominięcie milczeniem dokumentacji fotograficznej, załączonej do prywatnych protokołów z oględzin terenu oraz mapy ewidencyjnej i decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] lipca 2015 r.

W ocenie skarżących w toku postępowanie naruszone zostały art. 7, 8, 77 § 1 i 80 Kpa przez niewyjaśnienie w sposób należyty stanu faktycznego niniejszej sprawy, prowadzenie sprawy w sposób podważający zaufanie do władzy publicznej oraz brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego

Wnieśli o przeprowadzenie dowodów z Ekspertyzy w sprawie wpływu na podtopienia obszarów przyległych do MEW na rzece [...], pisma Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych z dnia [...] lipca 2013 r., protokołu w sprawie wysokiego stanu wody na działce nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r., decyzji Starosty z dnia [...] kwietnia 2014 r. oraz mapy działek przyległych do rzeki [...], a także o przesłuchanie wskazanych świadków i przeprowadzenie wizji w terenie - na działkach należących do stron na okoliczność stanu przed i po wybudowaniu MEW w zakresie zmian stosunków wodnoprawnych, stanu rzeki oraz zakresu podtopień, w szczególności na okoliczność istnienia wpływu MEW na nieruchomości stanowiące własność wnioskodawców.

W motywach wniosku zarzucili nieprawidłowość ustaleń faktycznych Kolegium w zakresie tego, że należące do nich nieruchomości (działki nr [...]) nie przylegają bezpośrednio do rzeki [...] oraz, że położone są dalej niż działki osób uznanych za strony postępowania w sprawie wydania decyzji środowiskowej, jak też że funkcjonowanie MEW nie ma negatywnego wpływu na ich nieruchomości. Wywodzili, że wbrew stanowisku Kolegium wykazali legitymację procesową do występowania w niniejszej sprawie jako właściciele działek przylegających do koryta rzeki [...] i pozostających w zasięgi cofki, co obrazują mapy w aktach sprawy i mapa załączona ponownie do wniosku.

W ocenie skarżących, Kolegium dokonało także niewłaściwej oceny przedstawionego przez nich bogatego materiału dowodowego w postaci protokołów z oględzin terenów - odmawiając im wiarygodności i pomijając milczeniem dokumentację zdjęciową oraz zaniechania czynności procesowych (przeprowadzenie wizji w terenie, przesłuchanie świadków i stron) usuwających wątpliwości organu i ograniczenie się wyłącznie do zakwestionowania przedłożonych protokołów, pominięcie dokumentacji zdjęciowej, przy obdarzeniu całkowitą wiarą pism organizacji ekologicznych i osób nie będących stronami, co doprowadziło do naruszenia zasady prawdy obiektywnej. Wbrew stanowisku SKO treść złożonych dokumentów wprost wskazuje, że chodzi o nieruchomości należące do wnioskodawców pomimo, iż nie ma wskazanych numerów działek. Nadto protokolarna wizja w terenie wraz z przedstawicielem inwestora oraz Starosty w roku 2014 potwierdziła podmokłość i zalewanie terenu. Wskazując na dalszą bezczynność Starosty skarżący wywodzili, że dokonują wizji w terenie i zdjęć zalań ich nieruchomości we własnym zakresie. Odnosząc się do stwierdzenia SKO o braku dokumentacji zdjęciowej na którą powoływali się w treści pism, podnosili iż to organ winien wezwać ich do uzupełnienia tego braku, czego nie poczynił.

Z uwagi na to, że Kolegium uznało przedstawione przez nich dowody za mało wiarygodne, milczeniem pomijając dokumentację zdjęciową oraz decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] lipca 2015 r. (przesłaną przez nich przy wniosku), powoływali się przedłożoną Ekspertyzę w sprawie wpływu na podtopienia obszarów przyległych MEW na rzece [...] sporządzoną do sprawy przed Starostwem, na zlecenie inwestora i właściciela MEW, potwierdzającą istnienie podtopień na skutek działania tej inwestycji. Wynika z niej, że warunki gruntowo-wodne uległy takiemu przekształceniu, że mogła nastąpić intensyfikacja zjawiska podtapiania obszarów przyległych (karta 15), podtopienia są związane z ustaleniem się poziomu wody w rzece po uruchomieniu jazu z NPP 125 n.p.m. (karta 15) i spowodowane współdziałaniem kilku czynników m.in. cofki (karta 15 ). Zdaniem skarżących, treść ekspertyzy w zasadzie potwierdza istnienie związku przyczynowego pomiędzy powstaniem MEW a podtopieniami przyległych terenów. Wprawdzie wnioski zostały skonstruowane w taki sposób aby wywołać mylne wrażenie, że nie jest to jedyna przyczyna oraz, że wpływ samej inwestycji jest niewielki, co nie zmienia faktu, iż podtopienia na ich nieruchomościach mają miejsce. Ekspertyza bowiem ewidentnie potwierdza istnienie zwiększenia poziomu wody (od 125,3 do 126,2 m n.p.m.) w stosunku do stanu z przed inwestycji tj. 124,0-124,5 m n.p.m.

Powyższe ustalenia znajdują potwierdzenie w piśmie Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych z dnia [...] lipca 2013 r., stwierdzającym, że przyczyną podtopienia działki nr [...] jest piętrzenie rzeki na jazie przy elektrowni w [...] oraz w protokóle z dnia [...] kwietnia 2014r. w sprawie wysokiego stanu wody na działce nr [...], sporządzonym w wyniku oględzin przeprowadzonych na skutek skarg M.J.K. przez organ administracji i w obecności świadków, w którym stwierdzono podtopienie nieruchomości i nakazano sporządzenie ekspertyzy. Również Starosta w decyzji z dnia [...] kwietnia 2014 r. w związku z oględzinami w działki nr [...] potwierdził, że "podczas oględzin stwierdzono wysoki poziom wody rzeki [...] oraz podtopienia gruntów przyległych do elektrowni". Decyzja Starosty została wydana w ramach postępowania kontrolnego w oparciu o ustawę Prawo wodne z uwagi na skargi właścicieli nieruchomości przylegających do rzeki [...], w tym stron niniejszego postępowania. Treść dokumentów wydanych przez organy administracyjne oraz ekspertyzy sporządzonej na zlecenie inwestora potwierdzają podtapianie ich działek na skutek podwyższonego poziomu rzeki [...]. W konsekwencji posiadają oni bezsprzecznie "interes prawny", a to z uwagi na wpływ jaki ma MEW na ich nieruchomości, zatem winni być stroną postępowania. Organ nie odniósł się do meritum sprawy tj. zbadania czy faktycznie dochodzi do zgłaszanych przez nich podstopień, które nastąpiły dopiero po uruchomieniu MEW w roku 2012 r., lecz oparł się o dokumenty z lat 2005-2006. Powyższe świadczyć może o nieznajomości akt sprawy, bowiem decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] lipca 2015 r., znajdująca się w aktach sprawy, powołując się na źródła naukowe, wskazuje na istotne obciążenia i wpływ jaki MEW wywierają na środowisko obszaru na którym są zlokalizowane. Zawarta w decyzji argumentacja całkowicie podważa wywód SKO w zakresie stosunków wodnoprawnych i wpływu MEW na środowisko. Dyrektor RZGW sygnalizował bezpośrednio SKO problem MEW, co dawało wystarczającą podstawę do wszczęcia postępowania o unieważnienie przedmiotowej decyzji.

Jako załączniki do wniosku powołane zostały wskazane w jego treści dokumenty.

8. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. znak [...] Kolegium utrzymało w mocy decyzję własną.

W motywach rozstrzygnięcia przedstawiło szczególny charakter postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności. Wskazało na bezsporną okoliczność, iż wnioskodawcy nie byli stronami postępowania zakończonego wydaniem przez Burmistrza decyzji środowiskowej i przyjęło jako prawidłowe wszystkie ustalenia w zakresie przeprowadzonego postępowania dowodowego oraz w zakresie podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Powołało się na utrwalone w doktrynie i orzecznictwie rozumienie pojęcia interesu prawnego z art. 28 Kpa i strony postępowania, którą może być wyłącznie podmiot o którego prawach lub obowiązkach organ rozstrzyga w danej sprawie w drodze decyzji albo podmiot na którego prawa lub obowiązki będzie miała wpływ decyzja organu rozstrzygająca o sferze praw lub obowiązków innej osoby.

W kwestii istnienia legitymacji procesowej wnioskodawców, warunkującej przymiot strony w niniejszym postępowaniu i w konsekwencji możliwość skutecznego złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności, Kolegium ponownie wskazało na dokumenty potwierdzające prawo własności każdego z wnioskodawców do działek ewidencyjnych i przesłaną przez Burmistrza mapę z oznaczeniem terenu inwestycji i działek M. i J.K., J.P. i A.P. położonych w [...]. Ponownie też SKO stwierdziło, że jedyne działki jakie graniczą bezpośrednio z rzeką to działka nr [...], której współwłaścicielami są M. i J.K. oraz działka nr [...] należąca do J.P.. Znajdują się one jednak, podobnie jak pozostałe działki wnioskodawców - w znacznej odległości od terenu inwestycji, w innej miejscowości ( w [...]), a nadto położone są znacznie dalej w porównaniu z działkami podmiotów uznanych za strony postępowania, w którym Burmistrz wydał decyzję środowiskową. Są to (za wyjątkiem działki nr [...], która położona jest najdalej) działki niezabudowane stanowiące grunty rolne. Najbliżej działek inwestycyjnych położona jest działka nr [...] stanowiąca własność A.P., ale i ona znajduje się poza obszarem oddziaływania inwestycji i nie graniczy bezpośrednio z rzeką. W tych okolicznościach zasadne jest uznanie, że funkcjonowanie MEW na rzece [...] nie ma negatywnego wpływu na nieruchomości wnioskodawców, które nie znajdują się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji. Z załączonej do decyzji środowiskowej charakterystyki przedsięwzięcia wynika m.in., że realizacja inwestycji polegała m.in. na modernizacji istniejącego koryta [...] o długości ok. 500 m łącznie z jazem, wykonaniu remontu jazu w km 8 + 550m, wykonaniu kanału derywacyjnego o długości ok. 50 m od przelewu bocznego z wylotem do [...], wykonaniu modernizacji koryta rzeki [...] o długości ok. 500 m. Wszystkie te czynności w efekcie doprowadziły do uregulowania stosunków wodnych i poprawy jakości wód w rzece [...] oraz ustabilizowania wpływu rzeki na przyległe tereny. Powyższe wyraża się m.in. w tym, że zgodnie z założeniami zawartymi w charakterystyce przedsięwzięcia rzeka dzięki realizacji planowanej inwestycji będzie posiadała charakter nawadniający, a wody będą natlenione. Na odcinku tuż powyżej i poniżej jazu zmniejszy się zagrożenie powodziowe, zwiększy się poziom retencji wód w okolicznych glebach, wody powierzchniowe będą lepiej natlenione, a tym samym lepiej będą się oczyszczały. W zbiorniku wody powstałym w korycie rzeki powyżej jazu stworzą się spokojne nisze ekologiczne umożliwiające rozród ryb. Liście i gałęzie z oczyszczania kraty wlotowej będą przepuszczane poprzez upust boczny płuczący dalej w dół rzeki, pozostałe odpady płynące rzeką (zatrzymujące się na kracie wlotowej) będą gromadzone w pojemniku i wywożone na wysypisko. Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych jeszcze przed wydaniem decyzji i przystąpieniem do realizacji inwestycji nie wniósł zastrzeżeń do dokumentacji związanej z wydaniem decyzji środowiskowej , co potwierdza pismo z dnia [...] października 2006 r. Ponadto z akt sprawy wynika, że oddziaływanie planowanej do realizacji inwestycji zamyka się w granicach terenu, na którym ma być ona realizowana. Nawet gdyby przyjąć, że oddziaływanie to poza te granice może wykraczać, nie można uznać, że oddziałuje negatywnie na rolniczo wykorzystywane działki wnioskodawców i ma tym samym jakikolwiek wpływ na ograniczenie prawa do korzystania z nieruchomości. W ocenie Kolegium wnioskodawcy posiadają jedynie interes faktyczny w rozpatrzeniu tej sprawy, polegający na subiektywnej ocenie potencjalnych zagrożeń i niedogodności związanych z funkcjonowaniem MEW, zaś ich twierdzenia co do rzekomego negatywnego oddziaływania inwestycji na nieruchomości rolne, których są właścicielami, nie znajdują potwierdzenia w okolicznościach sprawy i zgromadzonym w aktach materiale dowodowym.

Odnosząc się zaś do dowodów przedstawionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dla potwierdzenia przymiotu strony, a tym samym legitymacji do skutecznego wniesienia wniosku stwierdzenie nieważności środowiskowej SKO stwierdziło, że ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (t. j. Dz. U. z 2006 r. Nr 129, poz. 902) pod której rządami rozstrzygana była sprawa wydania tej decyzji nie normowała pojęcia strony dlatego zastosowanie w sprawie miał przepis art. 28 Kpa świetle którego podstawowym kryterium przesądzającym o przysługiwaniu określonemu podmiotowi przymiotu strony jest posiadanie interesu prawnego w konkretnym postępowaniu administracyjnym. SKO stwierdziło, iż do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy nie zostały złożone nowe dokumenty wykazujące posiadanie przez wnioskodawców interesu prawnego, który w dalszym ciągu wywodzili z prawa własności nieruchomości, które w ich ocenie ze względu na inwestycję MEW podlegają podtopieniom.

Odnosząc się do przedłożonej ekspertyzy i powołanych przez wnioskodawców jej fragmentów SKO uznało, iż użyli oni cytowanych fragmentów wyjmując je z kontekstu w celu stworzenia "nowych" zarzutów. Wskazało na wnioski ekspertyzy, która w pkt 6 (s. 14 – 15) jednoznacznie stwierdza, że inwestycja MEW na rzece [...] nie ma bezpośredniego wpływu na podtopienia, a te sporadycznie wstępujące niewielkie podtopienia są zjawiskiem zupełnie naturalnym przy tego typu uwarunkowaniach geologiczno - hydrogeologicznych. Z ekspertyzy wynika także, że podtopienia występowały już wcześniej i będą występować przy wysokich stanach wód i intensywnych opadach, co jest zjawiskiem normalnym, jednym z podstawowych wniosków z przeprowadzonych prac i analiz jest wykazanie, że w kluczowej sprawie czy podtopienia są wynikiem inwestycji MEW, należy uznać, że warunki gruntowo - wodne uległy takiemu przekształceniu, że mogła nastąpić nieznaczna intensyfikacja zjawiska podtapiania obszarów przyległych. Bezpośrednim powodem powstawania podtopień są niewątpliwie dłużej trwające opady bądź roztopy w okresie wiosennym. Przy czym obszarem szczególnie narażonym na te zjawiska jest odcięte starorzecze, gdzie zmiana naturalnych warunków przepływu powoduje ułatwiony napływ wód gruntowych i podtopienia w tym rejonie. Podtopienia są związane z ustaleniem się poziomu wody w rzece po uruchomieniu jazu z NPP 125 m n.p.m., jednak szereg innych czynników ma tu decydujące znaczenie. Poza ilością i czasem trwania opadów, jest to łączność hydrauliczna starorzecza z rzeką i jego drenujący charakter, słaba przepuszczalność gruntów na działce (utrudniona infiltracja), brak spływu powierzchniowego, dodatkowe ilości wód spływające z rejonu drogi, zły stan rowów lub brak melioracji, jest to współdziałanie kilku czynników, tj. cofka, budowa geologiczna, spływ wód z drogi, obecność starorzecza, itp., podtopienia swoim zasięgiem obejmują powierzchnię kilkuset m2 w rejonie nieużytków oraz gruntów kl. V i mają, w kontekście całego cieku, charakter marginalny.

SKO wskazało, że inne przywołane we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dowody były uwzględnione przez Kolegium przy pierwszym rozpoznaniu sprawy. Pismo ZMiUW z dnia [...] lipca 2013 r., stanowiące odpowiedź na pisma wnioskodawców w sprawie podtopienia działki nr [...], ma jedynie charakter informacyjny, nie poparty żadnymi dowodami na przedstawione tam twierdzenia, wskazując Starostę jako organ właściwy do załatwienia sprawy. Powoływana decyzja Starosty z dnia [...] kwietnia 2014 r. nałożyła na inwestora obowiązek sporządzenia ekspertyzy, której wnioski Kolegium przytoczyło. Dysponując ekspertyzą, której ustaleń nie kwestionują sami wnioskodawcy, Kolegium uznało, iż nie jest konieczne przesłuchiwanie zawnioskowanych świadków oraz dokonywanie wnioskowanych oględzin. Powołana ekspertyza wraz z dokumentacją zgromadzoną w sprawie stanowi podstawowy i zupełny materiał dowodowy w sprawie.

9. W skardze M.K., J.K. oraz J.P. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji SKO z dnia [...] kwietnia 2016 r. znak [...] oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżanej decyzji zarzucali obrazę prawa materialnego przez błędną wykładnię i zastosowanie niewłaściwych przepisów oraz rażące naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, formułując zarzuty podniesione już we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy oraz dodatkowo pominięcie szeregu zgłoszonych wniosków dowodowych. Zarzucali niewłaściwą ocenę materiału dowodowego przez stwierdzenie, że nie mają interesu prawnego w danej sprawie i uznanie, że ich działki znajdują się poza obszarem oddziaływania inwestycji i nie graniczą bezpośrednio z rzeką, niewłaściwe uznanie, że funkcjonowanie MEW na rzece [...], nie ma negatywnego wpływu na ich nieruchomości, błędne uznanie, że posiadają jedynie interes faktyczny w sprawie zakończonej wydaniem decyzji środowiskowej.

W motywach skargi podnosili w szczególności, że pomimo szeregu zarzutów zgłoszonych we wniosku z dnia [...] czerwca 2016 r. oraz wniosków dowodowych Kolegium pominęło je, podtrzymując błędne ustalenia co do położenia ich działek względem rzeki [...] i obszaru oddziaływania inwestycji, co skutkowało wadliwym przyjęciem, że nie posiadają interesu prawnego do działania w sprawie o wznowienie postępowania jako strony, a funkcjonowanie MEW nie ma negatywnego wpływu na ich nieruchomości, zwłaszcza, że są one wykorzystywane rolniczo.

Ich zdaniem wykazywali interes prawny i legitymację procesową do występowania w niniejszej sprawie z uwagi na fakt, że są właścicielami zalewanych lub grząskich działek przylegających do koryta rzeki [...] w zasięgu cofki. W odniesieniu do skarżących M. i J.K. SKO powinno brać pod uwagę ich działkę nr [...], a nie działkę nr [...], która leży w znacznej odległości od rzeki [...] i nie graniczy bezpośrednio z rzeką. Co do skarżącego J.P. to posiadał on upoważnienie od matki na uprawę działek, które leżą w zasięgu cofki, tj. działek nr [...], sam będąc właścicielem działki nr [...], która też leży w zasięgu cofki, przy czym aktualnie nabył on prawo własności działek nr [...] (kserokopie wypisów z Kw w załączniku). Mimo to SKO nie odniosło się do działek nr [...]. Pierwszy skład orzekający SKO tendencyjnie i błędnie odczytał mapę przesłaną przez Burmistrza, dotyczącą położenia ich działek, co powielił drugi skład orzekający, mimo zarzutów podniesionych w tym zakresie we wniosku z dnia [...] czerwca 2016 r.

Odnosząc się do błędnych – zdaniem skarżących – wywodów SKO o posiadaniu przez nich wyłącznie interesu faktycznego i subiektywnej ocenie potencjalnych zagrożeń i niedogodności związanych z funkcjonowaniem MEW, powołując argumentację analogiczną do zawartej we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, wskazywali też na pogląd wyrażony w komentarzu K. Gruszeckiego do art. 46(a) ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, (w:) K. Gruszecki, “Prawo ochrony środowiska. Komentarz", LEX, 20), że przymioty strony w sprawach wydania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych będą posiadać podmioty mające tytuł prawny do nieruchomości położonych w bezpośrednim sąsiedztwie zamierzonego przedsięwzięcia, ponieważ zostaną narażone na jego oddziaływanie.

Akcentowali, iż bezpodstawne pominięcie przez SKO zgłoszonych przez nich wniosków dowodowych uniemożliwiało wykazanie negatywnego wpływu jaki wywiera MEW na ich nieruchomości, zatem bezzasadne jest stwierdzenie w decyzji z dnia [...] czerwca 2016 r., iż doszło tylko do potencjalnych zagrożeń i niedogodności związanych z funkcjonowaniem MEW, które stanowią wyłącznie ich subiektywną ocenę w szczególności, że inne strony postępowania ani organ nie przedstawiły żadnych dowodów podważających treść przez nich naprowadzonych dowodów. Tym samym "subiektywna" i przekraczająca zasadę swobodnej oceny dowodów jest wyłącznie ocena SKO skoro żadne zawnioskowane dowody w terenie nie zostały przeprowadzone, nie został też w inicjatywy SKO przeprowadzony dowód z opinii biegłego. Organ nie mogąc znaleźć innych racjonalnych podstaw do zakwestionowania ich twierdzeń oraz przedstawionych dowodów jedynie stwierdził, że elektrownia znajduje się w miejscowości [...], a działki skarżących w miejscowości [...] tak jakby granice administracyjne miały znaczenie dla wpływu MEW na sąsiednie nieruchomości. Podkreślali, że w decyzji z [...] czerwca 2016 r. SKO wzięło pod uwagę inwestycję MEW, jedynie jako budynek i działkę, na której stoi elektrownia, nie uwzględniając całego obszaru objętego cofką, czyli zasięgiem oddziaływania elektrowni, a ten zasięg dotyczy ich działek.

Nie polega na prawdzie stwierdzenie organu, że działka nr [...] znajduje się poza obszarem oddziaływania inwestycji i nie graniczy bezpośrednio z rzeką na co wskazywali już we wniosku o ponowne rozpatrzenie. Mapa ewidencyjna znajdująca się w aktach sprawy ewidentnie wskazuje na to, że wymienione wcześniej działki skarżących przylegają bezpośrednio do rzeki [...]. Mimo ponownego załączenia do wniosku z dnia [...] czerwca 2016r. mapy ewidencyjnej z zaznaczonymi działkami skarżących przylegającymi bezpośrednio do rzeki organ nadal podtrzymał wadliwe twierdzenie, że działka nr [...] nie przylega bezpośrednio do rzeki, a działka [...] przylega do rzeki, co jest nieprawdą. Zresztą bezpośrednie przyleganie działki do rzeki nie jest warunkiem uznania że działka może być podtapiana bowiem MEW, mając wpływ na stan rzeki, ma również wpływ na poziom wód gruntowych na nieruchomościach oddalonych od linii brzegowej rzeki.

Stwierdzenia organu, że funkcjonowanie MEW na rzece [...] nie ma negatywnego wpływu na nieruchomości wnioskodawców jest całkowicie bez znaczenia gdyż w sprawie nie jest istotne czy wpływ jest negatywny czy pozytywny, ale wyłącznie to czy taki wpływ istnieje.

W ocenie skarżących, pomimo przedstawienia nowych dokumentów - urzędowych lub specjalistycznych – SKO zbagatelizowało ich treść i dokonało niewłaściwej oceny bowiem wskazywały one, że działania MEW ma wpływ na nieruchomości. Wbrew ocenie SKO z treści ekspertyzy przedłożonej do sprawy przed Starostą, sporządzonej na zlecenie M.G., inwestora i właściciela MEW, wynika, że potwierdzone zostało istnienie podtopień na skutek działania przedmiotowej inwestycji, która spowodowała przekształcenie warunków gruntowo-wodnych w taki sposób, że mogła nastąpić intensyfikacja zjawiska podtapiania obszarów przyległych co wiąże się z ustaleniem poziomu wody w rzece po uruchomieniu jazu z NPP 125 n.p.m i współdziałania kilku czynników (cofka). Oznacza to istnienie związku przyczynowego pomiędzy powstaniem inwestycji M.G. a podtopieniami przyległych terenów. Nie jest uprawnione stwierdzenie SKO, że ich podmokłe i zalane działki to wpływ wielu czynników, ponieważ gdy nie było spiętrzenia wody w zasięgu cofki, mimo budowy geologicznej , czy spływu wód z drogi jak i obecności starorzecza, grunty były suche, a rzeka stanowiła zbiornik retencyjny. Ekspertyza ewidentnie potwierdza istnienie zwiększenia poziomu wody z poziomu od 125,3 do 126,2 m n.p.m. w stosunku do stanu z przed inwestycji tj. 124,0-124,5 m n.p.m. Ekspertyza została uwzględniona w decyzji Starosty z dnia [...] lutego 2015 r., uchylonej decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej, zawierającą wytyczne odnośnie zbadania oddziaływania MEW na grunty przyległe do koryta rzeki [...], pozostające w zasięgu cofki. W decyzji tej wskazano konieczność powtórzenia ekspertyzy i wykonania wielu innych badań dotyczących oddziaływania MEW na działki w zasięgu cofki. Znajduje to też potwierdzenie w piśmie ZMiUW z dnia [...] lipca 2013 r. oraz protokole w sprawie wysokiego stanu wody w [...] na działce nr [...] oraz na działkach nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. jak i decyzji Starosty z dnia [...] kwietnia 2014 r. wydanej w ramach postępowania kontrolnego w oparciu o ustawę Prawo wodne.

Skarżący wskazywali, że o ile SKO w decyzji z dnia [...] kwietnia 2016 r. próbowało przekonać ich o pozytywnym wpływie MEW na pobliskie grunty i stan rzeki [...], to po ponownym zbadaniu sprawy w decyzji z dnia [...] czerwca 2016 r. SKO zmieniło stanowisko i uznało, że nie istnieje żaden wpływ na ich nieruchomości. Dla poparcia swego stanowiska o powoływali się na pogląd wyrażony przez WSA w Krakowie w wyroku z dnia 31 marca 2008 r. II SA/Kr 1129/06. Zarzucali też wadliwe zakwalifikowanie MEW jako inwestycji celu publicznego i odstąpienie w postępowaniu w przedmiocie wydania decyzji środowiskowej od obowiązku sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko. Tylko taki raport mógłby precyzyjnie określić zakres oddziaływania, skoro go nie sporządzono, tym samym organ winien wnikliwie rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a w przypadku wątpliwości, co do zakresu oddziaływania przeprowadzić wizję lub powołać biegłego, o co wnosili. Nadto podnosili, że wobec stanowiska Dyrektora RZGW SKO miało dostateczną podstawę do wszczęcia z urzędu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji środowiskowej, co również było pominięte milczeniem przez organ administracji SKO.

10. Prawomocnym postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r. skarga J.P. została odrzucona z powodu nieuiszczenia wpisu.

11. W wykonaniu zarządzenia Sądu z dnia 7 i 8 grudnia 2016 r. SKO dokonało uzupełnienia akt administracyjnych sprawy o wniosek skarżących o stwierdzenie nieważności decyzji środowiskowej oraz o załączniki do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy.

12. Na rozprawie w dniu 15 grudnia 2016 r. skarżący J.K. podtrzymał skargę, przedstawiając argumentację zawartą w załącznikach do protokołu rozprawy. Uczestnik postępowania J.P. wniósł o uwzględnienie skargi, dodatkowo wskazując, iż wszystkie należące do niego aktualnie działki położone są przy rzece oraz, że również jego działka nr [...] zabudowana jest budynkiem mieszkalnym i gospodarczym. Uczestnicy postępowania D.G. i M.G. wnosili o oddalenie skargi podnosząc, iż z pisma Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych z dnia [...] grudnia 2016 r. oraz decyzji Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] sierpnia 2026 r. wynika, iż MEW nie wywiera negatywnego wpływu na środowisko naturalne, a wnioskodawcy nie mają przymiotu strony postępowania. Przedkładając kopię mapy M.G. wywodził, iż działki wnioskodawców oddzielone są od rzeki [...] działkami nr [...], stanowiącymi pas techniczny (teren płaski). W odniesieniu do tego twierdzenia uczestnik J.P. oświadczył, że między jego działkami, a korytem rzeki [...] nie ma żadnego pasa technicznego, zaś skarżący oświadczył, że w wyniku ostatniej rekultywacji rzeka została tak poszerzona, iż bezpośrednio graniczy z jego działkami.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

13. Skarga podlegała uwzględnieniu.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( tekst jednolity Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jednolity Dz.U z 2016 r., poz. 718 ze zm., powoływanej dalej jako: Ppsa) wojewódzki sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 Ppsa). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy administracyjnej, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa). W myśl art. 133 § 1 Ppsa podstawą orzekania sądu administracyjnego są akta administracyjne sprawy, co oznacza, że sąd kontroluje sprawę administracyjną wg stanu faktycznego i prawnego jaki istniał w dacie wydania zaskarżonej decyzji, nie uwzględniając okoliczności faktycznych czy zmiany stanu prawnego zaistniałych po wskazanej dacie.

14. Istotne pozostaje też wskazanie, że zważywszy na cel kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny jakim jest ocena zgodności z prawem działalności administracji publicznej, Sąd na skutek zaskarżenia aktu lub czynności organu administracji publicznej, nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie skontrolować (ocenić) działalność tego organu. Sąd administracyjny nie zastępuje zatem organu administracji publicznej i nie rozstrzyga sprawy administracyjnej, chociaż wydaje wyrok rozstrzygający sprawę sądowoadministracyjną. Orzeczenia sądu administracyjnego, w razie uwzględnienia skargi, rozstrzygają o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności zaskarżonego aktu oraz zobowiązują organ administracji publicznej do określonego zachowania w toku ponownego załatwiania sprawy ( vide: art. 153 Ppsa ). Oznacza to, że sąd administracyjny rozstrzyga wprawdzie spór, lecz nie między stronami postępowania administracyjnego, a pomiędzy stronami postępowania sądowoadministracyjnego ( tj. organem administracji, który wydał zaskarżony akt, a podmiotem legitymowanym do jego zaskarżenia), i tylko w zakresie obejmującym legalność zachowań prawnych organu administracyjnego. W takim tylko zakresie sprawa administracyjna staje się w postępowaniu sądowoadministracyjnym przedmiotem oceny sądu. Zastrzec przy tym należy, iż sąd administracyjny nie ma kompetencji do dokonywania ustaleń stanu faktycznego będącego tłem sprawy administracyjnej. Zadanie to należy do organu administracji publicznej. Do sądu administracyjnego należy jedynie ocena legalności procesu ustalania stanu faktycznego przez organ administracji z punktu widzenia wymagań proceduralnych, nie zaś jego samodzielne ustalanie ( vide: wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2013 r. II OSK 1808/11 oraz uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r. I OPS 10/09 - baza orzeczeń nsa. gov.pl ).

15. Postępowanie administracyjne, zakończone wydaniem weryfikowanych przez Sąd w niniejszym postępowaniu decyzji SKO, zainicjowane zostało wnioskiem M.K., J.K. oraz J.P. ( występującego w imieniu własnym i jako pełnomocnik matki A.P.) o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza z dnia [...] listopada 2006 r. znak: [...] Burmistrz, wydanej po rozpoznaniu wniosku D. i M.G., w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia, polegającego na wykonaniu małej elektrowni wodnej na rzece [...] przy jazie w km 8+550, na działkach o numerach ewidencyjnych [...].

Sądowa kontrola legalności działań organu administracji publicznej w tej sprawie, przeprowadzona wg wskazanych powyżej zasad wykazała zasadność skargi. Organ orzekający w sprawie dopuścił się bowiem naruszenia przepisów postępowania w zakresie mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy administracyjnej (treść decyzji). W sprawie nie doszło bowiem do wyjaśnienia stanu faktycznego w niezbędnym zakresie kwalifikującym się do jej merytorycznego rozstrzygnięcia, co pozostaje związane zarówno z błędnymi ustaleniami organu co do położenia nieruchomości skarżących jak też uczestników postępowania, a także niedostatecznym wyjaśnieniem innych jeszcze okoliczności pozwalających ocenić legitymację skarżących i uczestników postępowania do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji środowiskowej. W konsekwencji więc SKO co najmniej przedwcześnie umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej Burmistrza, uznając wszczęte postępowanie za bezprzedmiotowe z przyczyn podmiotowych (brak interesu prawnego po stronie wnioskodawców). Istotą kontrolowanej sprawy administracyjnej – mającą decydujące znaczenie dla oceny legalności działań SKO - pozostawała bowiem kwestia legitymowania się przez skarżących, a także uczestników postępowania interesem prawnym w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej, która nie została dostatecznie wyjaśniona.

16. Zważywszy na przedmiot postępowania administracyjnego, a w konsekwencji i sądowoadministracyjnego, koniecznym jest poczynienie kilku uwag natury ogólnej. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji należy do kategorii postępowań nadzwyczajnych. Ma charakter kontrolno-nadzorczy i może być wszczęte z urzędu albo na wniosek strony (art. 157 § 1 Kpa). Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest - co wymaga podkreślenia - postępowaniem odrębnym od postępowania zakończonego wydaniem decyzji, o której legalności ma orzec organ nadzoru, niemniej dotyczy tego samego stosunku materialnoprawnego co decyzja wydana w postępowaniu zwykłym. Status strony w administracyjnym postępowaniu jurysdykcyjnym (zwykłym) determinowany jest - co do zasady - normami prawa materialnego (administracyjnego lub cywilnego), które decydują o istnieniu interesu prawnego konkretnej osoby w konkretnej sytuacji faktycznej w uzyskaniu rozstrzygnięcia o jej prawach i obowiązkach oraz kształtują jego treść (art. 28 Kpa). Zważywszy zatem na to, że postępowanie nieważnościowe dotyczy tego samego stosunku materialno prawnego, co decyzja wydana w postępowaniu zwykłym, więc co do zasady krąg osób będących stronami w postępowaniu prowadzonym w trybie zwykłym pokrywa się z kręgiem osób będących stronami w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzwyczajnym. U podstaw postępowania nadzwyczajnego leży bowiem decyzja wydana w trybie zwykłym, a zatem i stosunek materialnoprawny nią ukształtowany. W pewnych sytuacjach może się jednak zdarzyć, że w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzwyczajnym wezmą udział inne osoby niż występujące w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną. Uprawnienie do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji przysługuje bowiem także osobie, która powinna korzystać ze statusu strony w postępowaniu administracyjnym zakończonym kwestionowaną decyzją, a która bez własnej winy w postępowaniu tym nie brała udziału. Pozbawienie takiej osoby możliwości działania w postępowaniu administracyjnym stanowi wadę uzasadniającą wznowienie postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 Kpa), ale postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji stosowane jest z wyprzedzeniem postępowania o wznowienie postępowania, gdyż dotyczy tak istotnych wad materialnoprawnych decyzji, które uzasadniają jej wyeliminowanie z obrotu prawnego, bez podejmowania właściwych dla wznowienia postępowania czynności zmierzających do ustalenia, czy konkretne uchybienie wpłynęło na wynik sprawy i w jaki sposób sprawa powinna się zakończyć po wyeliminowaniu uchybienia ( vide: wyrok SN z dnia 24 czerwca 2014 r. I CSK 474/13, Lex nr 1532933, uchwała SN z dnia 21 czerwca 2012 r. III CZP 28/12 OSNC 2013, nr 1 poz. 6; wyrok SN z 11 maja 2011 I CSK 289/10; wyrok SN z dnia 13 grudnia 2012 r., I CSK 402/11, wyrok NSA z dnia 30 grudnia 2015 r., I OSK 1781/15, baza orzeczeń nsa.gov.pl ).

17. W konsekwencji więc stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego, zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Nie ma przy tym jednoznacznych i uniwersalnych zasad w zakresie posiadania przymiotu strony i interesu prawnego na tle art. 28 Kpa, które by można zastosować automatycznie w każdej sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej. Kwestie te należy rozważyć zatem indywidualnie przy przyjęciu kryterium ewentualnych skutków stwierdzenia nieważności decyzji dla praw i obowiązków podmiotu domagającego się stwierdzenia nieważności decyzji ( vide np. wyrok NSA z dnia 6 stycznia 2010 r., II GSK 162/09, wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2010 r. , II OSK 176/09; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 sierpnia 2014 r.; II SA/Po 369/14 - baza orzeczeń nsa.gov.pl ).

18. W odniesieniu do postępowania prowadzonego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej należy wyróżnić dwa odniesienia czasowe. Pierwsze odnoszące się do działania organu administracji dokonującego kontroli legalności decyzji pod kątem wady rażącego naruszenia prawa i drugie dotyczące stanu prawnego stanowiącego wzorzec tej kontroli. Generalną regułą jest, że postępowaniem organu administracji publicznej rządzi zasada tempus regit actum, zgodnie z którą organ rozpoznający sprawę działa na podstawie prawa obowiązującego w dacie jego wszczęcia. Oznacza to, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności, w tym także w oparciu o przesłankę rażącego naruszenia prawa, organ administracji wszczyna i prowadzi na podstawie przepisów prawa materialnego i prawa procesowego obowiązujących w chwili złożenia wniosku o jego wszczęcie. Natomiast legalność zakwestionowanej decyzji administracyjnej pod kątem rażącego naruszenia prawa, naruszenia przepisów o właściwości i innych przesłanek z art. 156 § 1 Kpa podlega badaniu według stanu prawnego obowiązującego w dniu jej wydania ( vide: wyrok NSA z dnia 1 marca 2011 r., I OSK 610/10, Lex nr 1079785 ).

Za prawidłowe uznać należy, w odniesieniu do trybu procedowania, stanowisko SKO, że w sytuacji gdy z żądaniem wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wystąpi wnioskodawca (wnioskodawcy) nie będący stroną zakończonego decyzją administracyjną postępowania zwykłego, a powołujący się na interes prawny, ustalenie zasadności tego żądania musi być oparte na czynnościach wyjaśniających, które organ administracji publicznej obowiązany jest prowadzić w toku wszczętego postępowania administracyjnego (" nieważnościowego"), zgodnie z przepisami prawa procesowego. Organ administracji publicznej nie jest bowiem związany twierdzeniami wnioskodawcy co do podstaw wyprowadzenia interesu prawnego. Odmowa wszczęcia postępowania z przyczyn podmiotowych jest dopuszczalna tylko w przypadku, gdy nie budzi wątpliwości, że żądanie zostało wniesione przez podmiot nie będący stroną postępowania. W każdym innym przypadku organ w celu ustalenia interesu prawnego wnioskodawcy w wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji w trybie art. 156 § 1 Kpa obligowany jest wszcząć postępowanie i w razie konieczności przeprowadzić dodatkowe postępowanie wyjaśniające w celu poczynienia niezbędnych ustaleń faktycznych zmierzających w pierwszej kolejności do zweryfikowania interesu prawnego wnioskodawcy.

19. Za ugruntowany w doktrynie i orzecznictwie należy uznać pogląd, że pod rządem ustawy Prawo o ochronie środowiska, w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia posiadanie przez dany podmiot statusu strony ocenia się w oparciu o przepis art. 28 Kpa i posiadają go, oprócz wnioskodawcy, osoby dysponujące tytułem rzeczowym do nieruchomości, na której ma być realizowane przedsięwzięcie, a także właściciele i użytkownicy wieczyści działek sąsiednich położnych w zasięgu oddziaływania inwestycji. Właściciel nieruchomości położonej w sąsiedztwie nieruchomości, na której planowana jest inwestycja, może mieć interes prawny w sprawie decyzji w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań, jednakże nie oznacza to, że taki przymiot posiada każdy właściciel nieruchomości znajdującej się w sąsiedztwie lub nieruchomości sąsiedniej i w każdych okolicznościach faktycznych. Decydujące znaczenie w tym przypadku ma wnioskowanie wynikające z rodzaju i zasięgu oddziaływania planowanej inwestycji oraz położenia nieruchomości, na której ma być prowadzona inwestycja względem nieruchomości osoby ubiegającej się o status strony ( vide: wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2011 r., sygn. akt II OSK 1791/10 oraz 11 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 804/10 – baza orzeczeń nsa.gov.pl ).

20. Skarżący M.K. i J.K., podobnie jak uczestnicy postępowania J.P. i A.P. nie byli stronami prowadzonego przez Burmistrza postępowania zakończonego wydaniem decyzji środowiskowej, objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności.

Z analizy akt tego postępowania wynika, iż za jego strony uznani zostali wnioskodawcy – inwestorzy D. i M.G., Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych oraz Agencja Nieruchomości Rolnych – Oddział Terenowy - Filia. Wskazane akta ( w postaci w jakiej zostały przesłane na żądanie SKO ) nie dostarczają jednak żadnych informacji co do tego jakimi okolicznościami kierował się Burmistrz ustalając w taki sposób krąg stron postępowania "środowiskowego". W aktach brak jest jakichkolwiek dokumentów obrazujących stan prawny (prawo własności, użytkowanie wieczyste) działek sąsiadujących z działkami objętymi wnioskiem inwestorów ani nawet wskazania jakie działki pozostają w władaniu Agencji Nieruchomości Rolnych oraz Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych tj. podmiotów uznanych za strony postępowania. W aktach tych nie ma też mapy z zaznaczonym obszarem oddziaływania inwestycji MEW na tereny sąsiednie. Tymczasem zgodnie z art. 46a ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska – w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez Burmistrza – ( Dz.U. z 2006 r., Nr 129, poz. 902 ), postępowanie w przedmiocie wydania decyzji środowiskowej wszczynane było na wniosek podmiotu podejmującego realizację przedsięwzięcia, przy czym do wniosku był on zobowiązany dołączyć, poświadczoną przez właściwy organ kopię mapy ewidencyjnej z zaznaczonym przebiegiem granic terenu, którego dotyczy wniosek oraz obejmującej obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. W aktach dotyczących decyzji środowiskowej znajduje się co prawda kserokopia mapy zasadniczej do celów projektowych w skali 1:500, złożona przez inwestorów jako załącznik nr 1 do wniosku o wydanie decyzji środowiskowej. Jednakże już pobieżna analiza tej mapy wskazuje, iż jest to mapa stanowiąca załącznik do decyzji Burmistrza nr [...] z [...] marca 2006 r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego (znak: [...]). Oznaczone są na niej (kolorem czerwonym) linie rozgraniczające teren inwestycji oraz linia zabudowy ( maksymalnie do linii rozgraniczającej teren inwestycji), których wyznaczenia w żaden sposób nie można utożsamiać z obszarem oddziaływania przedsięwzięcia w rozumieniu art. 46a ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska. Także w załączonej do wniosku charakterystyce przedsięwzięcia (załącznik nr 3) brak określenia obszaru oddziaływania planowanego przedsięwzięcia. W postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji środowiskowej nie doszło do sporządzenia raportu oddziaływania planowego przedsięwzięcia na środowisko, którego elementem jest m.in. ustalenie obszaru oddziaływania przedsięwzięcia na tereny sąsiednie. Również uzasadnienie decyzji środowiskowej Burmistrza nie wskazuje ani okoliczności, które zdecydowały o ustaleniu kręgu stron postępowania, ani obszaru oddziaływania planowanego przedsięwzięcia.

W takiej sytuacji w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności, wszczętym na wniosek podmiotów nie będących stroną postępowania " środowiskowego", a powołujących się na posiadanie interesu prawnego wynikającego z prawa własności nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania inwestycji, prowadzący je organ powinien samodzielnie ustalić zakres oddziaływania przedsięwzięcia dla którego wydana została decyzja środowiskowa i ocenić indywidualnie w stosunku do każdego z wnioskodawców czy jego nieruchomość znajduje się w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia.

21. W okolicznościach niniejszej sprawy ustaleń tych SKO nie poczyniło. Nie dokonało tym samym weryfikacji twierdzeń wnioskodawców, że należące do nich nieruchomości pozostają w obszarze oddziaływania MEW na rzece [...].

W pierwszej kolejności koniecznym pozostaje wskazanie, iż SKO – z niezrozumiałych przyczyn – dysponując wystarczającym ku temu materiałem dowodowym w postaci mapy nadesłanej przez Burmistrza - wadliwie ustaliło położenie nieruchomości skarżących ( a także uczestników postępowania J.P. i A.P.) w relacji do koryta rzeki [...]. Wadliwości tych nie dostrzegło i nie usunęło Kolegium rozstrzygając wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy i to mimo zarzutów skarżących w tym zakresie.

W tej kwestii stwierdzić należy, że z już z mapy przekazanej na żądanie SKO przez Burmistrza wynika, że działka skarżących nr [...] nie jest – wbrew ustaleniom Kolegium - usytuowana bezpośrednio przy korycie rzeki [...], lecz położona jest w oddaleniu od rzeki, między dwiema działkami drogowymi nr [...], zaś od rzeki oddzielają ją - poza działką drogową nr [...] - także działki nr [...]. W bezpośredniej bliskości z korytem rzeki [...] pozostaje natomiast działka skarżących nr [...], w stosunku do której organ wadliwie przyjął, że nie graniczy z rzeką. Jest to poza tym działka – jak wynika z przedłożonej do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy ekspertyzy – usytuowana w obszarze starorzecza jak też wg oświadczenia skarżącego na rozprawie jest zabudowana budynkiem mieszkalnym i budynkami gospodarczymi. Równie wadliwe pozostawały ustalenia SKO w odniesieniu do działek pozostałych wnioskodawców (uczestników postępowania) tj. w stosunku do działek nr [...] należących w toku postępowania do A.P. (obecnie do J.P.). Zatem odmiennie niż to ustaliło SKO, działka nr [...], należąca do skarżących M.K. i J.K., z prawa własności której wywodzili oni swój interes prawny w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej, jak i działki nr [...] usytuowane są w bezpośredniej bliskości rzeki [...], podobnie jak działka nr [...].

Na rozprawie w dniu 15 grudnia 2016 r. uczestnik M.G., posiłkując się przedłożoną do akt sądowych, wykonaną [...] grudnia 2015 r. kopią mapy ewidencyjnej zarzucił, iż wskazane działki, wbrew zarzutom skargi, nie graniczą z korytem rzeki, gdyż oddzielone są od niej działkami nr [...] stanowiącymi pasy techniczne. Działki o nr [...] uwidocznione są też na mapie przekazanej przez Burmistrza na żądanie SKO. Do kwestii istnienia wskazanych działek i ich charakteru SKO nie odniosło się lokalizując działki skarżących i uczestników. Jednakże należy mieć na uwadze, że samo wydzielenie ewidencyjno-geodezyjne bardzo wąskiego pasa gruntu (na co wskazuje skala 1:500 w jakiej sporządzona została mapa) stanowiącego dodatkowo teren płaski, jako odrębnej działki ewidencyjnej nie jest dostatecznym powodem do zakwestionowania prawidłowości stanowiska, że działka nr [...] należąca do skarżących jak i pozostałe działki uczestników postępowania znajdują się w bezpośrednim sąsiedztwie koryta rzeki, zwłaszcza w kontekście konieczności oceny wpływu jaki wywiera na nie takie przedsięwzięcie inwestycyjne jak MEW jako urządzenie wodne służące m.in. piętrzeniu wód rzeki [...]. Wadliwość ustaleń SKO w zakresie położenia działki skarżących nr [...] jaki i pozostałych działek w odniesieniu do koryta rzeki [...], której wody piętrzone są przez MEW stanowi uchybienie mogące mieć wpływ na wynik sprawy.

22. Prócz wadliwego (jak wykazano) argumentu związanego z nieprzyleganiem działki skarżących nr [...] i działek pozostałych wnioskodawców (z wyjątkiem działki nr [...]) do koryta rzeki [...], uzasadnienie SKO za brakiem oddziaływania MEW na nieruchomości wszystkich wnioskodawców sprowadzało się do wskazania ich położenia administracyjnego w innej miejscowości [...] niż MEW [...], uznania, iż nieruchomości te położone są znacznie dalej niż nieruchomości podmiotów uznanych za strony postępowania "środowiskowego", jak też że oddziaływanie przedsięwzięcia zamyka się w granicach terenu na którym ma być zrealizowane, nadto nawet gdyby przyjąć, że ten wpływ może poza wskazane granice wykraczać to nie można uznać, że jest to wpływ negatywny, ograniczający właścicielom prawo korzystania z nieruchomości zważywszy na jedynie rolnicze wykorzystywanie gruntów. Wsparło się też SKO treścią przedłożonej przez skarżących ekspertyzy uznając, iż wyklucza ona wpływ MEW na działkę nr [...] i działki pozostałych wnioskodawców. W ocenie Sądu, przedstawiona argumentacja jest wadliwa jak też nie znajduje – wbrew stanowisku Kolegium – uzasadnienia w materiale dowodowym sprawy.

23. W ocenie Sądu pozostaje oczywistym, iż kwestia położenia działki nr [...] i działek pozostałych wnioskodawców w miejscowości [...] tj. poza granicami administracyjnymi miejscowości [...], w której usytuowana jest elektrownia wodna pozostaje bez jakiegokolwiek wpływu na ocenę oddziaływania tego urządzenia wodnego na nieruchomości sąsiednie czy pobliskie. Jak już bowiem wskazano w pkt 19, decydujące pozostaje wnioskowanie wynikające z rodzaju, charakteru i zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia z jednej strony, a z drugiej położenia nieruchomości, na której ma być prowadzona inwestycja względem nieruchomości osoby ubiegającej się o status strony.

Wbrew stanowisku SKO ani w aktach postępowania "środowiskowego", ani "nieważnościowego" nie zgromadzono materiału dowodowego wskazującego, że wpływ przedsięwzięcia objętego wnioskiem inwestorów D. i M.G. ogranicza się do działek wskazanych w tym wniosku tj. terenu na którym zlokalizowano poszczególne elementy zamierzenia inwestycyjnego tworzącego MEW ( blok hydroenergetyczny, przepławka i przelew awaryjny, kanał derywacyjny, odremontowany jaz, zmodernizowane na odcinku po 500 m koryta [...] i [...] łącznie z jazem). Równie bezpodstawne jest powoływanie się przez SKO na fakt oddalenia działki nr [...] jak i działek uczestników od działek podmiotów uznanych w postępowaniu "środowiskowym" za strony postępowania w sytuacji – co już wskazano - gdy działki te nie zostały zidentyfikowane.

Bezpodstawne są także wywody, iż z uwagi na rolniczy charakter nieruchomości skarżących ( uczestników ) ewentualny wpływ funkcjonowania MEW na nie ma charakteru negatywnego i nie ogranicza właścicieli w sposobie korzystania z nich. Istotne bowiem pozostaje czy taki wpływ występuje i to zarówno w odniesieniu do nieruchomości wykorzystywanych rolniczo jak i o innym charakterze.

24. W ocenie Sądu, istotna wadliwość kontrolowanych decyzji sprowadza się nie tylko do wadliwych ustaleń co do położenia nieruchomości skarżących (a także uczestników postępowania ), ale również do niezbadania przez SKO rzeczywistego zasięgu oddziaływania takiego przedsięwzięcia jakim pozostaje MEW ( obejmującego elementy wskazane we wniosku inwestorów).

Stosownie do art. 9 pkt 19 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne w brzmieniu obowiązującym aktualnie ( tj. Dz.U. z 2015 r., poz. 469 ) jak i w dacie wydawania decyzji środowiskowej przez urządzenie wodne rozumie się urządzenia służące kształtowaniu zasobów wodnych oraz korzystaniu z nich, a w szczególności (...) budowle: piętrzące, upustowe, przeciwpowodziowe i regulacyjne, a także kanały i rowy( lit. a ), zbiorniki, obiekty zbiorników i stopni wodnych( lit. b ), obiekty energetyki wodnej( lit. d).

Funkcjonowanie MEW stanowi formę szczególnego korzystania z wód w rozumieniu art. 37 Prawa wodnego ( pkt 4 i 5 ). Zasięg oddziaływania takiego urządzenia wodnego jakim pozostaje MEW należy zatem oceniać w ramach normatywnego pojęcia obszaru oddziaływania przedsięwzięcia w rozumieniu art. 46 ust. 4 Prawa ochrony środowiska z uwzględnieniem najdalszych odległości na jakie wywierają wpływ wszystkie rodzaje skutków piętrzenia wody na cele energetyczne.

Jednym z elementów MEW objętych wnioskiem inwestorów pozostawała odbudowa jazów. Jazy stanowią budowle hydrotechniczne wybudowane w poprzek rzeki lub kanału służące piętrzeniu wody ponad poziom średni w celu utrzymania stałego poziomu rzeki dla celów żeglugowych lub (w ograniczonym zakresie) zabezpieczenia przed powodzią, zaopatrywania w wodę oraz do celów energetycznych jak też odpowiedniego nawilgocenia gleby przez podniesienie poziomu wody gruntowej. Jednym ze skutków piętrzenia wody w wyniku funkcjonowania jazów w ramach MEW jest powstawanie na rzece długiej cofki powyżej progu piętrzenia. W takiej sytuacji zasięg oddziaływania przedsięwzięcia w postaci MEW wymaga ustaleń co do przewidywanej długości cofki na rzece ( co wymaga specjalistycznych wyliczeń i uzasadnienia ) oraz analizy wpływu piętrzenia wody na grunty sąsiadujące z korytem rzeki [...] ze wskazaniem i analizą rzędnych powierzchni wody z okresu poprzedzającego przedsięwzięcie, jak też maksymalnych rzędnych piętrzenia wody ustalonych dla MEW oraz ich odniesienia do rzędnych terenów działki nr 144 należącej do skarżących jak i działek uczestników postępowania. Konieczna jest bowiem ocena czy piętrzenie wody jazem nie powoduje zagrożenia dla terenów sąsiadujących z korytem rzeki, wystąpienia rozlewisk nie mieszczących się w jej korycie, oraz czy i w jaki sposób wpłynie na poziom wód gruntowych. Ocena taka wymaga również uwzględnienia wielu innych czynników związanych choćby z naturalnym ukształtowaniem terenu, budową geologiczną, warunkami hydrologicznymi itp. Dla dokonania takiej pełnej oceny niewątpliwie przydatne pozostawać będą materiały i dokumenty uzyskane w toku innych postępowań administracyjnych. W szczególności istotne znaczenie mieć może analiza dokumentu w postaci operatu wodnoprawnego ( wraz z jego ewentualnymi aneksami i aktualizacjami ), który stał się podstawą wydania inwestorom pozwolenia wodnoprawnego. W części opisowej i graficznej operatu wodnoprawnego powinny być bowiem wskazane nieruchomości znajdujące się w zasięgu oddziaływania planowanej inwestycji czyli właściciele ( użytkownicy wieczyści ) gruntów w zasięgu oddziaływania planowanych urządzeń wodnych, gruntów przyległych do koryta rzeki w zasięgu cofki. Analiza operatu może okazać się pomocna do oceny czy działki skarżących i pozostałych wnioskodawców leżą w zasięgu oddziaływania planowanej inwestycji, a to ze względu na ustawowo określony zakres jego części graficznej i opisowej. W myśl art. 132 Prawa wodnego powinien on bowiem zawierać opis stanu prawnego nieruchomości usytuowanych w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych. Ponadto granice poszczególnych działek, jak i terenów ulegających określonemu wpływowi planowanej inwestycji w jej zasięgu powinny podlegać odpowiedniemu naniesieniu w części graficznej operatu na mapę sytuacyjno-wysokościową terenu. Powinien on też wskazywać zasięg oddziaływania inwestycji, w tym związany z przewidywaną cofką na rzece, poparty odpowiednim uzasadnieniem i obliczeniami oraz analizą wpływu piętrzenia wód rzeki na grunty w zasięgu cofki.

Analizując treść dokumentu w postaci operatu wodnoprawnego nie może jednak umykać z pola widzenia okoliczność, że w postępowaniu o wydanie pozwolenia wodnoprawnego krąg podmiotów uprawnionych do uzyskania przymiotu strony postępowania jest regulowany przepisem szczególnym tj. art. 127 ust. 7 Prawa wodnego. Tak więc wykorzystanie wskazanych materiałów powinno nastąpić z uwzględnieniem podniesionych już okoliczności, determinujących posiadanie statusu strony w postępowaniu nieważnościowym.

Nie jest też wykluczone powołanie przez organ prowadzący postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej – oczywiście po zgromadzeniu odpowiedniego materiału dowodowego - biegłego w celu zlecenia mu wykonania opinii (zawierającej mapę z naniesieniem nieruchomości skarżących i uczestników) w celu ustalenia obszaru oddziaływania przedsięwzięcia dla którego wydano decyzje środowiskową.

25. W okolicznościach sprawy zatem zasadne okazały się zarzuty skargi dotyczące błędnych ustaleń faktycznych i niewyjaśnienia wszystkich okoliczności pozwalających na zweryfikowanie posiadania przez skarżących ( co odnosi się też do uczestników ) statusu strony postępowania nieważnościowego.

W odniesieniu do zarzutów dotyczących zaniechań w zakresie postępowania dowodowego wnioskowanego przez strony wskazać należy, że samo tylko powoływanie się na zalewanie czy podmakanie działek skarżących i uczestników nie mogło stanowić dostatecznej podstawy do przyjęcia, że ich nieruchomości położone w [...] znajdują się w zasięgu oddziaływania inwestycji (wpływu piętrzenia na potrzeby małej elektrowni wodnej). Z faktu występowania lokalnych podtopień czy zabagnień nie można wyprowadzać uprawnienia wnioskodawców do udziału w postępowaniu administracyjnym (statusu strony), bowiem – z uwagi na możliwe oddziaływanie wielu różnych czynników –nie jest wykluczone, że podtopienia czy podmakania występują niezależnie od piętrzenia wód rzeki [...] na potrzeby elektrowni wodnej. Okoliczność ta powinna być zweryfikowana w toku prawidłowo przeprowadzonego postępowania, obejmującego ustalenie jak i wszechstronne rozważenie wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Należy też wskazać, iż na etapie postępowania na którym rozważana jest kwestia posiadania przez wnioskodawców statusu stron postępowania nie jest jeszcze prowadzona ocena zaistnienia przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej.

26. Z powołanych przyczyn zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa. Konsekwencją wyniku sporu pozostawało rozstrzygnięcie o kosztach podjęte na podstawie art. 200 i 205 1 Ppsa obejmujące zwrot skarżącym solidarnie uiszczonego wpisu od skargi oraz dodatkowo skarżącemu J.K. poniesionych kosztów dojazdu na rozprawę.

27. Ponownie rozpoznając sprawę organ związany będzie dokonaną oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania ( art. 153 Ppsa ) wynikającymi z niniejszego uzasadnienia (pkt 24). Organ odniesie się też do pominiętych dotychczas dowodów oferowanych przez wnioskodawców (decyzja DRZGW z dnia [...] lipca 2015r.) lub dokona ich ponownej analizy nakierowanej na istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności.