Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 859/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-10-01 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: odmówiono wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 61 par 3 i par 5
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Stanisław Grzeszek po rozpoznaniu w dniu 1 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi S. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 29 czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 1 sierpnia 2018 r. skarżący S. W., działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 29 czerwca 2018 r. [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r.

Jednocześnie skarżący złożył wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W jego uzasadnieniu wskazał, że pozostaje w trudnej sytuacji majątkowej, a wykonanie decyzji w trybie egzekucji administracyjnej może spowodować po jego stronie znaczne szkody. Skarżący wskazał, że aktualnie prowadzona działalność gospodarcza jest źródłem utrzymania dla niego i żony, dochody jakie z niej uzyskuje przeznacza na bieżące potrzeby domowe, a w szczególności na regulowanie wymagalnych płatności i zobowiązań publicznoprawnych. Jak wyjaśnił, nie dysponuje majątkiem ani oszczędnościami, które mógłby przeznaczyć na spłatę całej należności, albowiem należność wynikająca z przedmiotowej decyzji organu nie jest jedyną jaka została naliczona na skutek toczących się postępowań podatkowych. Nieruchomości w których zamieszkuje i prowadzi działalność gospodarczą nie ma możliwości zbyć, zaś innych składników majątku nadających się do zbycia celem spełnienia świadczenia nie posiada. Skarżący podkreślił, że ściągnięcie należności w trybie egzekucji administracyjnej, łącznie z odsetkami od zaległości podatkowych oraz kosztami egzekucyjnymi spowoduje uciążliwość ponad przeciętną miarę, w szczególności nie będzie on w stanie bez uszczerbku pokryć stałych kosztów utrzymania siebie i żony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

W myśl art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) - dalej P.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek strony wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części skarżonego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Przepis ten zawiera regulację dotyczącą tymczasowej ochrony interesów strony skarżącej w toku zawisłego postępowania sądowoadministracyjnego. Ochrona ta uzależniona jest jednak od istnienia w konkretnej sprawie wymienionych w powołanym przepisie przesłanek tj. wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.

Należy podkreślić, że wykazanie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa na skarżącym. Jak podnoszono wielokrotnie w orzecznictwie, sąd nie bada z urzędu faktu, czy szkoda lub trudne do usunięcia skutki rzeczywiście mogą zaistnieć, lecz wykazanie tego faktu ciąży na wnioskodawcy.

Pozostaje bowiem poza sporem, że przytoczona regulacja nakłada określone obowiązki nie tylko na sąd administracyjny, ale i na wnioskodawcę. Jest on zobowiązany: "do rzeczowego uzasadnienia swego wniosku, poprzez poparcie go twierdzeniami, tezami oraz stosownymi dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej" (por. postanowienie NSA z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I FSK 983/08, LEX nr 468877). Pozostawienie przez ustawodawcę uznaniu sądu zasadności wstrzymania aktu wiąże się w związku z powyższym z koniecznością szczególnie wnikliwego i przekonującego uzasadnienia przez skarżącego wniosku, wykazującego potrzebę wstrzymania wykonania aktu (por. postanowienie NSA z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11, LEX nr 795365).

Jak z powyższego wynika, uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o istnieniu powyższych zagrożeń, co dopiero uzasadniać może wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Argumentacja takiego wniosku musi być odpowiednia, tzn. w sposób przekonujący pokazująca konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 P.p.s.a. Brak należytego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji w istocie uniemożliwia jego merytoryczną ocenę.

Przypomnieć w tym miejscu należy, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdyż w razie uwzględnienia przez sąd skargi i uchylenia decyzji można otrzymać zwrot uiszczonej kwoty (por. postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2013 r., sygn. akt II GZ 684/13; LEX nr 1432682). Obowiązkiem wnioskodawcy jest natomiast wykazanie, że na skutek zapłaty spornej kwoty grozi mu szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku wykonania zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot zapłaconej dobrowolnie, bądź wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 1020/14, Lex Omega nr 1467667).

Walor ochronny ma również prawna możliwość zmiany lub uchylenia przez sąd w każdym czasie, z urzędu lub na żądanie skarżącego, własnego postanowienia w sprawie wstrzymania wykonania aktu, w sytuacji wykazania zmiany okoliczności, które warunkowały jego podjęcie (por. postanowienie NSA z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt II GSK 520/11, LEX nr 786115).

W sytuacji, gdy – tak jak w niniejszej sprawie – chodzi o decyzję rodzącą obowiązek zapłaty konkretnej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenie majątkiem strony, koniecznym jest wykazanie konkretnych przesłanek wskazujących na trudną sytuację materialną oraz wykazanie, że uszczuplenie tego majątku o kolejne sumy grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z dnia 26 stycznia 2010 r., I FZ 481/09).

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 21 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FZ 640/15: "(...) w przypadku wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu ubiegający się o takie wstrzymanie powinien uzasadnić, dlaczego uważa, że wykonanie zaskarżonego aktu narazi go na znaczną szkodę lub niebezpieczeństwo trudnych do odwrócenia skutków. Tymczasem podkreślić należy, iż wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Tylko niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków stanowi przesłankę umożliwiającą skorzystanie z instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji". NSA stanął nadto na stanowisku, że trudna sytuacja materialna nie jest przesłanką wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji i sama w sobie nie stanowi przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do zaprezentowanej we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji argumentacji wskazać należy, że wydanie orzeczenia w przedmiocie ochrony tymczasowej musi zostać poprzedzone porównaniem sytuacji majątkowej i finansowej strony z wielkością obowiązku wynikającego z zaskarżonej decyzji. Powyższe wymaga przedstawienia dokumentów, które pozwolą na rzetelne ustalenie sytuacji skarżącego w tym zakresie, zwłaszcza wielkości całego majątku. Tymczasem skarżący wskazał jedynie, że dochody z prowadzonej działalności gospodarczej przeznacza na bieżące potrzeby domowe, nie dysponuje majątkiem ani oszczędnościami, które mógłby przeznaczyć na spłatę całej należności, nieruchomości w których zamieszkuje i prowadzi działalność gospodarczą nie ma możliwości zbyć, zaś innych składników majątku nadających się do zbycia celem spełnienia świadczenia nie posiada. Jak podkreślił ściągnięcie należności w trybie egzekucji administracyjnej, łącznie z odsetkami od zaległości podatkowych oraz kosztami egzekucyjnymi spowoduje uciążliwość ponad przeciętną miarę, w szczególności skarżący nie będzie w stanie bez uszczerbku pokryć stałych kosztów utrzymania siebie i żony.

Wyjaśnić w tym miejscy należy, że uprawdopodobnienie okoliczności nie oznacza gołosłownego stwierdzenia przez podmiot na nią się powołujący, że okoliczność ta istnieje (por. postanowienie NSA z 19 września 2014r., sygn. akt: II FZ 1419/14). Przy czym sąd administracyjny - w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku - nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie, do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności, P.p.s.a. nie przewiduje, jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy, możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego (por. postanowienie NSA z 12 września 2014r., sygn. akt: I FZ 268/14).

Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela przedstawione powyżej poglądy oraz stanowisko wyrażone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 grudnia 2012r., sygn. akt: II GZ 455/12, w którym stwierdzono, że "postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności wydawane jest wyjątkowo, na wniosek skarżącego i nie stosuje się w odniesieniu do niego treści art. 49 p.p.s.a. Oznacza to, że w przypadku nieuzasadnienia lub niedostatecznego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności przewodniczący nie ma obowiązku wzywania strony do jego uzupełnienia lub poprawienia, a inicjatywa dowodowa i odpowiedzialność za skuteczność złożonego wniosku spoczywa w całości na wnioskodawcy". Tym bardziej, gdy - jak w przedmiotowej sprawie - wniosek był sformułowany przez profesjonalnego pełnomocnika.

W niniejszej sprawie do kompleksowej analizy wniosku zabrakło informacji odnoszących się do majątku skarżącego. Strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, nie przedłożyła bowiem żadnych danych dotyczących aktualnego stanu majątkowego, np. deklaracji podatkowych czy też wyciągów z rachunków bankowych lub lokat.

Mając na uwadze powyższe okoliczności nie sposób przyjąć, że skarżący wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku wywiedzenia, że wykonanie zaskarżonego aktu może skutkować dla niego niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący nie przedłożył dokumentów pozwalających na precyzyjne i kompleksowe ustalenie jego sytuacji majątkowej i finansowej.

Ustalenia w powyższym zakresie stanowią punkt wyjścia dla rozważań odnośnie tego czy wykonanie wynikającego z zaskarżonej decyzji obowiązku może doprowadzić do wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Ponadto rozstrzygniecie, którego wstrzymania domaga się skarżący ma charakter pieniężny, a skutki jego wykonania są co do zasady odwracalne. W przypadku uwzględnienia skargi uiszczone już, a nienależne zobowiązania, podlegać będą zwrotowi wraz z odsetkami, stanowiącymi swoistą formę odszkodowania (postanowienie NSA z 28 kwietnia 2011r., sygn. akt: I FSK 547/11-CBOSA).

Wyjaśnić również należy, że subiektywne przekonanie o wadliwości wydanej decyzji nie uzasadnia uwzględnienia wniosku. Wskazać należy, iż kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a zatem prawidłowości zastosowania przez organy przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni, sąd dokona dopiero na rozprawie. Wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji jako środek ochrony tymczasowej nie przesądza o zasadności samej skargi i oceniany jest w oderwaniu od postawionych w niej zarzutów. Jak wskazuje B. Dauter w: [B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005], środki ochrony tymczasowej nie mogą zastępować orzeczeń zawierających merytoryczną ocenę aktu czy też wpływać na ich treść.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a, orzekł, jak w sentencji postanowienia.