Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 744/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2021-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.3 ust. 1 pkt 1 i art. 16 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1429
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a) i c)
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Naczelnika P. Urzędu Celno-Skarbowego w B. z dnia [...] maja 2021 roku numer [...]; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. na rzecz skarżącego W. S. kwotę 200,00 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] marca 2021r. W. S. (dalej powoływany jako "Skarżący") zwrócił się do Naczelnika P. Urzędu Celno- Skarbowego w B. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie:

1. Ile opinii z zakresu badania gier na automatach zostało zleconych przez Naczelnika P. Urzędu Celno-Skarbowego w 2017 r.?

2. Ile opinii z zakresu badania gier na automatach zleconych w 2017 r. zostało zleconych A. C.?

3. Ile opinii z zakresu badania gier na automatach zostało zleconych przez Naczelnika P. Urzędu Celno-Skarbowego w 2018 r.?

4. Ile opinii z zakresu badania gier na automatach zleconych w 2018 r. zostało zleconych A. C.?

5. Ile opinii z zakresu badania gier na automatach zostało zleconych przez Naczelnika P. Urzędu Celno-Skarbowego w 2019 r.?

6. Ile opinii z zakresu badania gier na automatach zleconych w 2019 r. zostało zleconych A. C.?

7. Ile opinii z zakresu badania gier na automatach zostało zleconych przez Naczelnika P. Urzędu Celno-Skarbowego w 2020 r.?

8. Ile opinii z zakresu badania gier na automatach zleconych w 2020 r. zostało zleconych A. C.?

9. Jaka łącznie kwota wynagrodzenia została wypłacona A. C. za wydane na zlecenie Naczelnika P. Urzędu Celno-Skarbowego opinie z zakresu automatów do gier w latach 2017-2020?

Naczelnik P. Urzędu Celno- Skarbowego w B., po wstępnej analizie złożonego wniosku uznał, że wnioskowane informacje stanowią informację przetworzoną w odniesieniu do punktów 1-8 i na tej podstawie pismem z [...] kwietnia 2021r. wezwał Wnioskodawcę do wykazania, że uzyskanie informacji we wnioskowanym zakresie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Jednocześnie w zakresie informacji z pkt 9 Naczelnik P. Urzędu Celno-Skarbowego poinformował, że nie dysponuje wnioskowanymi danymi, albowiem jednostką odpowiedzialną w tym zakresie jest Dyrektor Izby Administracji Skarbowej.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie Skarżący pismem z dnia [...] kwietnia 2021r. wyjaśnił, że żądane informacje nie stanowią informacji przetworzonej, czego potwierdzeniem jest to, iż inne urzędy celno - skarbowe udzielają żądanych informacji nie uznając ich za informacje przetworzoną. Ponadto udzielają też informacji, jaka jest łączna kwota wynagrodzenia wypłacona temu konkretnemu biegłemu. Uzasadniając z kolei szczególną istotność żądanych informacji dla interesu publicznego, Skarżący powołał się na informacje uzyskane z W. Urzędu Celno - Skarbowego w O., wyjaśniając, że ponad 77,5 % opinii zleconych w 2020 roku przez ten organ w zakresie badania automatów, zostało zleconych jednemu biegłemu - A. C. Taka sytuacja, zdaniem Skarżącego, jest mocno niepokojąca jeżeli weźmie się pod uwagę, iż jedna i ta sama osoba z reguły ocenia daną sytuację w jednakowy sposób. Ponadto nabiera to szczególnego znaczenia, kiedy zweryfikuje się kwoty wynagrodzenia uzyskiwanego przez biegłego za zlecenia wykonywane tylko na rzecz ww. organu. Przez okres czterech lat wspomniany biegły uzyskał łączne wynagrodzenie przekraczające milion sto tysięcy złotych. Taka zaś sytuacja związana z próbą wpływania na niezależnych biegłych oraz zlecanie opinii wyłącznie "swoim" biegłym budzi poważnie wątpliwości w zakresie funkcjonowania administracji państwowej oraz rodzi podejrzenie, że również inne urzędy celno - skarbowe mogłyby zlecać opinię A. C. spodziewając się, że wnioski z zamówionych u niego opinii, będą zgodne z oczekiwaniami organu. Wyjaśnienie tych kwestii, w ocenie Skarżącego, jest niewątpliwie szczególnie istotne dla interesu publicznego, zwłaszcza w kontekście prawidłowości działania organów publicznych oraz wymiaru sprawiedliwości, a także wszechobecnych od kilku lat nieprawidłowości w sektorze publicznym.

W piśmie z dnia [...] kwietnia 2021 r. Skarżący zawnioskował dodatkowo o udostępnienie informacji publicznej w zakresie, ile z wszystkich opinii zleconych A. C. w latach 2017-2020 wskazywało, że urządzenia badane przez biegłego były urządzeniami hazardowymi, a w ilu przypadkach, że nie były urządzeniami hazardowymi oraz czy Naczelnik PUCS zlecał wykonanie jakichkolwiek opinii A. C. w latach 2017-2020.

Naczelnik P. Urzędu Celno- Skarbowego w B. decyzją z dnia [...] maja 2021r. nr [...] odmówił udostępnienia informacji publicznej przetworzonej, wnioskowanej w pismem z dnia [...] marca 2021r. (pkt 1-8) oraz w piśmie z dnia [...] kwietnia 2021r. (pkt 1-2) uznając, że Wnioskodawca nie wykazał powodów, dla których uzyskanie informacji będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego. Odrębnym pismem z dnia 12 maja 2021 r. organ I instancji poinformował Wnioskodawcę, że nie dysponuje informacjami z pkt 9 wniosku z dnia [...] marca 2021r. tj. informacją o łącznej kwocie wynagrodzenia wypłaconej A. C. za wydanie opinii, wskazując, że to Izba Administracji Skarbowej wraz z podległymi urzędami tworzą jednostkę organizacyjną, której kierownikiem jest Dyrektor Izby Administracji Skarbowej i do jego kompetencji należą sprawy organizacyjno-finansowe.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł W. S. zarzucając jej:

1. błędne ustalenie, iż w przedmiotowej sprawie nie wykazano szczególnie istotnego interesu publicznego, uzasadniającego przygotowanie żądanej informacji, podczas gdy wskazane przez Skarżącego okoliczności w sposób jednoznaczny pokazują, iż pozyskanie danych w zakresie nieprawidłowości do jakich dochodzi w urzędach celno-skarbowych w zakresie zlecania opinii "wybranym" biegłym skutkuje patologiami w zakresie niezależnego wymiaru sprawiedliwości, którego sprawność działania jest dobrem nadrzędnym i niezbędnym dla funkcjonowania w państwie prawa pomimo prób deprecjonowania tej wartości w ostatnich czasach;

2. błędne ustalenie, iż Wnioskodawca nie wykazał przesłanki szczególnej istotności dla interesu społecznego.

W uzasadnieniu odwołania Skarżący stwierdził, że informacja w zakresie ilości zlecanych opinii jednemu biegłemu może wskazywać na rażące nieprawidłowości w tym zakresie, a to z kolei może prowadzić do naruszenia przepisów prawa w zakresie wydatkowania środków publicznych oraz skutkować wydawaniem opinii, które prowadzą do kierowania aktów oskarżenia przeciwko niewinnym osobom. Zdaniem Skarżącego w interesie publicznym jest to aby organ zlecający tego rodzaju opinie, stanowiące dowód w sądzie, miał pełną świadomości komu zleca opinie i jakie ta osoba czerpie korzyści z wydawania identycznych opinii. Końcowo autor odwołania podkreślił, że w przypadku potwierdzenia się zakładanych przez niego zjawisk zamierza zawiadomić "konkretne organy kontroli Państwa".

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. decyzją z dnia [...] sierpnia 2021r. nr [...] uznał wniesione odwołanie za bezzasadne i utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ w pierwszej kolejności przyznał, że Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego w B. jest organem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, a wnioskowane informacje stanowią informację publiczną. Jednocześnie organ podzielił konkluzje organu I instancji, że wnioskowane informacje stanowią informację publiczną o charakterze przetworzonym. Po pierwsze organ nie dysponuje tego typu gotową informacją i musiałaby ona zostać przygotowana wyłącznie dla Wnioskodawcy, a po drugie jej udostępnienie wymagałoby wykonania wielu dodatkowych czynności. Celem wytworzenia nowej jakościowo informacji, w oparciu o kryteria wskazane przez Wnioskodawcę, organ musiałby zaś dokonać przeglądu akt z prowadzonych postępowań kontrolnych oraz postępowań karnych skarbowych za lata 2017 - 2020. Co więcej, zgromadzenie zawartych we wniosku informacji, wymagałoby powierzenia znacznej grupie pracowników wykonania czynności polegających na dokonywaniu bardzo szczegółowej analizy wszystkich akt postępowań kontrolnych, w których powoływani byli biegli z zakresu badania gier na automatach. Takie działania łączą się z zaangażowaniem w ich pozyskanie określonych środków osobowych i finansowych. Z podanych względów Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uznał, że sięgnięcie do materiałów źródłowych, jakimi są akta spraw z prowadzonych postępowań, w których powoływani byli biegli, z okresu kilku lat, dokonanie ich analizy i selekcji pod kątem wskazanych przez skarżącego kryteriów, ewentualne usunięcie informacji podlegających ochronie, a następnie odpowiednie zredagowanie odpowiedzi, stanowi ciąg działań o charakterze zarówno intelektualnym, jak i technicznym, wymagający czasu oraz znacznego zaangażowania zasobów ludzkich, co powoduje, że informacja objęta wnioskiem wyczerpuje definicję informacji publicznej przetworzonej, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Uznanie zaś w konsekwencji, że wnioskowana informacja ma charakter przetworzony powoduje, że Wnioskodawca miał obowiązek wykazać, że uzyskanie przedmiotowej informacji będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego, tj. uczynienia z niej użytku dla dobra ogółu w taki sposób, który nie jest dostępny dla każdego posiadacza informacji publicznej. W niniejszej sprawie, w ocenie Dyrektora, Skarżący nie wykazał aby uzyskanie informacji na temat liczby zleconych przez Naczelnika P. Urzędu Celno-Skarbowego w B. opinii, w tym zleconych konkretnemu podmiotowi, mogło przełożyć się na realne możliwości wykorzystania tej informacji w celu ochrony interesu publicznego. Zdaniem Dyrektora, nie jest również wystarczającym argumentem, dla wykazania "szczególnej istotności" interesu publicznego w tej sprawie, powołanie się wnioskodawcy na zamiar powiadomienia konkretnych organów kontroli Państwa, które w swym zakresie działania mają kontrolę prawidłowości i rzetelności działania organów administracji jak i kontrolę wydatkowania środków publicznych. Wnioskowane informacje nie wpłyną bowiem na funkcjonowanie organów państwa, a tym bardziej na ogół obywateli. Wniosek dotyczy jedynie wąskiego i specjalistycznego wycinka zagadnień, które mają określone znaczenie dla niewielkiego kręgu podmiotów, stąd też trudno mówić o szczególnej ich istotności dla ogółu obywateli. Jak końcowo podkreślił organ II instancji działania Wnioskodawcy podyktowane są interesem indywidualnym, który nie ma związku z interesem publicznym, a przedstawione argumenty są jedynie subiektywną oceną wnioskodawcy. Brak zaś jednoznacznego, obiektywnego, szczególnie istotnego interesu społeczeństwa, nie uzasadnia opracowania i udostępnienie żądanych informacji publicznych przetworzonych.

W skardze, wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, Skarżący zarzucił ww. decyzji naruszenie:

1. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci: zaniechania ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy po raz drugi przez organ II instancji oraz poprzestanie na niepełnym powtórzeniu wadliwej argumentacji organu I instancji w szczególności poprzez zaakceptowanie argumentacji polegającej na braku wskazania w sposób szczegółowy, jakie konkretne czynności winny zostać podjęte aby udostępnienie informacji mogło nastąpić na rzecz Wnioskodawcy, w szczególności poprzez brak wskazania:

- jakiej dokładnie analizie należy poddać dokumenty źródłowe;

- jakie powinny być podjęte konkretnie działania (w zakresie działań pracochłonnych i ponadstandardowych) celem udostępnienia danych;

- ile konkretnie środków osobowych jest potrzebnych aby zgromadzić wnioskowane dane;

podczas gdy braki decyzji organu I instancji w tym zakresie obligowały organ II instancji do uchylenia zaskarżonej decyzji, nie zaś akceptowanie takiego stanu rzeczy, tym bardziej, iż okoliczności wskazywane przez Wnioskodawcę wskazywały na rażące wręcz nieprawidłowości w zakresie powoływania biegłych przez organy celno – skarbowe;

2. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnym uznaniu, iż :

a) w przedmiotowej sprawie nie wykazano szczególnie istotnego interesu publicznego, uzasadniającego przygotowanie żądanej informacji, podczas gdy wskazywane przez Skarżącego okoliczności w sposób jednoznaczny wskazują, iż pozyskanie danych w zakresie nieprawidłowości do jakich dochodzi w urzędach celno skarbowych w zakresie zlecania opinii "wybranym" biegłym skutkuje patologiami w zakresie niezależnego wymiaru sprawiedliwości, którego sprawność działania jest dobrem nadrzędnym i niezbędnym dla funkcjonowania w państwie prawa pomimo prób deprecjonowania tej wartości w ostatnich czasach;

b) Wnioskodawca nie wykazał przesłanki szczególnej istotności dla interesu publicznego, podczas gdy okoliczność ta jest bezsporna w świetle przytoczonych okoliczności oraz materiału dowodowego przedstawionego przez Wnioskodawcę;

Mając powyższe uchybienia na uwadze, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celno - Skarbowego oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podkreślając, że w przedmiotowej sprawie Wnioskodawca nie wykazał aby udostępnienie żądanej informacji było szczególnie istotne dla interesu publicznego, stad tez na uwzględnienie nie zasługuje zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2021r. utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika P. Urzędu Celno – Skarbowego z dnia [...] maja 2021r., którą odmówiono udostępnienia informacji wnioskowanej w pkt 1-8 pisma z [...] marca 2021r. oraz w pkt 1 i 2 pisma z dnia [...] kwietnia 2021r. stwierdzając, że w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z jednoznacznym, obiektywnym, szczególnie istotnym interesem społeczeństwa, który uzasadniałby opracowanie i udostępnienie żądanych informacji publicznych przetworzonych.

Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, że Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego w B. jest organem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, a wszystkie żądane przez Skarżącego informacje stanowią informację publiczną. Osią sporu w sprawie jest natomiast charakter (kwalifikacja) żądanych przez Skarżącego w piśmie z dnia [...] marca 2021r. oraz z dnia [...] kwietnia 2021r. - informacji publicznych, prowadzący w konsekwencji do odmowy ich udostępnienia.

W ocenie skarżącego dane objęte jego wnioskiem stanowią informację prostą, której udostępnienie nie wymagało specjalnego przygotowania wg wskazanych przez niego kryteriów, ani tworzenia specjalnych zestawień, gdyż informacje te powinny być w posiadaniu organu. Z kolei według organu orzekającego w sprawie realizacja żądania strony, zawartych w pismach z dnia [...] marca i [...] kwietnia 2021r., prowadzi do podjęcia szeregu działań, w efekcie których wytworzona informacja - nieistniejąca jako taka w dniu złożenia wniosku - zostanie przygotowana specjalnie dla Skarżącego i zgodnie z jego oczekiwaniami (informacja przetworzona). Rozstrzygnięcie tej spornej kwestii trzeba poprzedzić wyjaśnieniem natury podstawowej, a mianowicie czym jest informacja przetworzona i jakie kryteria identyfikacyjne służą jej wyodrębnieniu.

W związku z tym, że ustawodawca nie doprecyzował na gruncie ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1429 ze zm., zwana dalej "u.d.i.p.") pojęcia "informacja przetworzona", to ciężar dookreślenia tego pojęcia został przeniesiony na podmioty stosujące prawo. Analiza dotychczasowego orzecznictwa sądów administracyjnych daje jednak podstawę do stwierdzenia, iż informacją publiczną przetworzoną jest taka informacja, która w chwili złożenia wniosku w zasadzie nie istnieje w kształcie objętym wnioskiem, a niezbędnym, podstawowym warunkiem jej wytworzenia jest przeprowadzenie przez podmiot zobowiązany pewnych czynności analitycznych, organizacyjnych i intelektualnych w oparciu o posiadane informacje proste (por. wyrok NSA z dnia 30 września 2015 r., sygn. akt I OSK 1746/14, dostępny w Centralne Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej "CBOSA"). Przyjmuje się również, że informacja publiczna przetworzona nie musi być wyłącznie wytworzoną rodzajowo nową informacją. Może ona bowiem obejmować dane publiczne, które co do zasady wymagają dokonania stosownych analiz, obliczeń, zestawień statystycznych, ekspertyz, połączonych z zaangażowaniem w ich pozyskanie określonych środków osobowych i finansowych organu, innych niż wykorzystywane w bieżącej działalności. Uzyskanie żądanych przez wnioskodawcę informacji wiązać się musi zatem z potrzebą ich odpowiedniego przetworzenia, co nie zawsze należy utożsamiać z wytworzeniem rodzajowo nowej informacji. Przetworzenie może bowiem polegać np. na wydobyciu poszczególnych informacji cząstkowych z posiadanych przez organ zbiorów dokumentów (które to zbiory mogą być prowadzone w sposób uniemożliwiający proste udostępnienie gromadzonych w nich danych) i odpowiednim ich przygotowaniu na potrzeby wnioskodawcy. Tym samym również suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wysokości nakładów jakie musi ponieść organ, czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników - może być traktowana jako informacja przetworzona (por. wyroki NSA: z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 863/14; z dnia 4 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1645/14; z dnia 9 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 977/11;CBOSA). Dotyczy to zwłaszcza takiej sytuacji, gdy utworzenie zbioru informacji prostych wymaga takiego nakładu środków i zaangażowania pracowników, które negatywnie wpływa na tok realizacji ustawowych zadań nałożonych na podmiot zobowiązany, a w szczególności wymaga analizowania całego zespołu posiadanych dokumentów w celu wybrania tylko tych, których oczekuje wnioskodawca (por. wyroki NSA: z dnia 9 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 977/11, z dnia 6 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1199/11, z dnia 2 października 2014 r. sygn. akt I OSK 140/14; CBOSA). Proces przetwarzania informacji prostych prowadzić musi przy tym do wyodrębnienia informacji publicznej o nowej treści, co oznacza, jak trafnie podkreślił organ, że wytworzona informacja - w momencie złożenia wniosku - jeszcze nie istniała i powstała wyłącznie z inicjatywy osoby domagającej się jej udostępnienia.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt okoliczności badanej sprawy zgodzić się należy z Naczelnikiem P. Urzędu Celno – Skarbowego w B., że czynności, które musiałby podjąć ten organ jako adresat wniosku, dowodzą, że żądanych przez Skarżącego w piśmie z dnia [...] marca 2021r. danych nie można uznać za tzw. prostą informację publiczną. W analizowanej sprawie, jak wyjaśniono w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji, adresat wniosku nie dysponuje takim dokumentem (ewidencją), który wprost określałby ilość opinii z zakresu badania gier na automatach zleconych przez ten organ w latach 2017 - 2020r., z uszczegółowieniem ilości opinii zleconych biegłemu - A. C.. Żądane informacja obejmowała dodatkowo łączną kwotę wynagrodzenia wypłaconą na rzecz tego biegłego w latach 2017 – 2020. Z oświadczenia Naczelnik wynika zaś, że informacja, o udostępnienie której zwrócił się autor wniosku, wprost nie istnieje. Organ posiada wprawdzie dokumenty, które stanowią jej źródło, tj. akta prowadzonych postępowań kontrolnych oraz postępowań karnych skarbowych za lata 2017 – 2020, ale przetworzenie ich w celu uzyskania żądanej informacji wymagałoby powierzenia znacznej grupie pracowników wykonania czynności polegających na dokonywaniu bardzo szczegółowej analizy wszystkich akt postępowań kontrolnych, w których powoływani byli biegli z zakresu badania gier na automatach w całym okresie 2017-2020.

Biorąc pod uwagę te okoliczności sąd doszedł do przekonania, że informacja, o udostępnienie której zawnioskował Skarżący w piśmie z dnia [...] marca 2021r., byłaby rzeczywiście informacją przygotowaną według wskazanych przez niego kryteriów spełniających określone szczegółowe warunki, co wymagałaby dodatkowego znacznego nakładu pracy. W konsekwencji można też przyjąć, że organ trafnie zakwalifikował informację publiczną, o jakiem mowa w pkt 1-9 wniosku z dnia [...] marca 2021r. powstałą w efekcie wskazanych czynności jako informację przetworzoną, nie zaś prostą. Powyższa konstatacja oznacza w konsekwencji, że organ zasadnie uznał, że co do tego wniosku (z [...] marca 2021r.) zastosowanie znajdzie przepis art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. stanowiący, że prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego.

W ocenie jednak sądu, a wbrew stanowisku organu, Skarżący uzasadnił dlaczego (w jego opinii) pozyskanie żądanej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, co było warunkiem udostępnienia tejże informacji. Pojęcie szczególnie istotnego interesu publicznego, będące zwrotem niedookreślonym, odnosi się w swej istocie do spraw związanych z funkcjonowaniem państwa i innych ciał publicznych jako prawnej całości, zwłaszcza, jeżeli związane jest ono z gospodarowaniem mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (por. wyrok NSA z 21 września 2012 r., I OSK 1477/12, CBOSA). Wobec takiego rozumienia przesłanki szczególnie istotnego interesu publicznego należy przyjąć, że prawo do uzyskania informacji publicznej przetworzonej ma jedynie taki wnioskodawca, który jest w stanie wykazać w chwili składania wniosku swoje indywidualne, realne i konkretne możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domaga, tj. uczynienia z niej użytku dla dobra ogółu w taki sposób, który nie jest dostępny dla każdego posiadacza informacji publicznej (por. wyrok NSA z 10 stycznia 2014 r., I OSK 2111/13; CBOSA). Wnioskodawca musi więc wykazać, że informacje, które zamierza uzyskać, nie dotyczą wyłącznie jego interesu. Zobowiązany będzie zatem do takiego nakreślenia okoliczności i faktów, które zostaną uznane za wystarczające do przyjęcia, że działa on w interesie publicznym, a informacja, której się domaga, ma szczególne znaczenie.

Z akt analizowanej sprawy wynika, że Skarżący został wezwany do wykazania, że uzyskanie wnioskowanej w piśmie z dnia [...] marca 2021r. informacji przetworzonej będzie przejawem szczególnie istotnego interesu publicznego. Odpowiadając na to wezwanie w piśmie z dnia [...] kwietnia 2021 r. Skarżący, kwestionując twierdzenie organu o przetworzonym charakterze żądanej przez niego informacji, uczynił jednak zadość nałożonemu na niego obowiązkowi wykazania, że uzyskanie wnioskowanej przez niego informacji przetworzonej jest podyktowane szczególnie istotnym interesem publicznym. Wyjaśnił mianowicie, że przesłankę "szczególnej istotności dla interesu publicznego" należy uznać za spełnioną w takiej sytuacji, w której pozyskanie określonej informacji i jej upublicznienie leży w interesie nie tylko wnioskodawcy, ale i innych obywateli. Uznał, że sytuacja taka niewątpliwie zaistniała w tej sprawie, w której informacja publiczna o ilości opinii z zakresu badania gier na automatach zleconych przez Naczelnika P. Urzędu Celno Skarbowego w latach 2017-2020, w tym opinii zleconych na rzecz A. C., pozwoli na zweryfikowanie prawidłowości (zgodności z prawem) wydatkowania środków pochodzących ze środków publicznych. Zwłaszcza, co zaakcentował Skarżący, biorąc pod uwagę informacje uzyskane z W. Urzędu Celno - Skarbowego w O. z których wynika , że ponad 77,5 % opinii zleconych w 2020 r. przez ten organ w zakresie badania automatów, zostało zleconych jednemu biegłemu - A. C. Taka sytuacja, zdaniem Skarżącego, jest mocno niepokojąca jeżeli weźmie się pod uwagę, iż jedna i ta sama osoba z reguły ocenia daną sytuację w jednakowy sposób. Ponadto nabiera to szczególnego znaczenia, kiedy zweryfikuje się kwoty wynagrodzenia uzyskiwanego przez tego biegłego za zlecenia wykonywane tylko na rzecz ww. organu, który przez okres czterech lat uzyskał łączne wynagrodzenie przekraczające milion sto tysięcy złotych. Taka zaś sytuacja, co zastrzegł Skarżący, związana z próbą wpływania na niezależnych biegłych oraz zlecanie opinii wyłącznie "swoim" biegłym budzi poważnie wątpliwości w zakresie funkcjonowania administracji państwowej oraz rodzi podejrzenie, że również inne urzędy celno - skarbowe mogłyby zlecać opinię A. C. spodziewając się, że wnioski z zamówionych u niego opinii, będą zgodne z oczekiwaniami organu.

Niewątpliwie ocena tego, czy w konkretnej sprawie występuje szczególnie istotny interes publiczny, należy do podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej i to on musi wykazać brak istnienia tej przesłanki ustawowej decyzji odmownej. Przy czym ocena charakteru interesu leżącego u podstaw wniosku powinna być dokonywana według kryteriów obiektywnych i abstrahować od subiektywnych intencji wnioskodawcy. Natomiast rozstrzygnięcie organu w przedmiocie udostępnienia informacji przetworzonej nie ma charakteru uznaniowego. Zgodzić się bowiem trzeba ze Skarżącym, że ocena zasadności i zgodności z prawem zlecania opinii z zakresu badania gier na automatach "wybranym biegłym", a następnie przyznawania im wysokiego wynagrodzenia, bezsprzecznie może skutkować nieprawidłowościami w funkcjonowaniu organów celno – skarbowych. Uzyskanie tych informacji mogłoby mieć zatem znaczenie z punktu widzenia funkcjonowania tychże organów państwowych. Prowadzenie bowiem zapisów, czy też ewidencji w zakresie zlecania opinii konkretnemu biegłemu pozwoliłoby wykluczyć sytuację, do jakiej doszło na terenie W. Urzędu Celno - Skarbowego w O., gdzie ponad 77,5 % opinii zleconych w 2020 roku przez ten organ w zakresie badania automatów, zostało zleconych jednemu biegłemu. To zaś niewątpliwie budzi wątpliwości w zakresie poprawności tego rodzaju działań oraz pytania o motywy takich decyzji po stronie funkcjonariuszy publicznych. Jest to tym bardziej istotne, że Naczelnik P. Urzędu Celno Skarbowego nie posiada aktualnie żadnych rejestrów, które umożliwiłyby mu prostą weryfikację jakim biegłym i w jakim zakresie zlecane były opinie w zakresie gier na automatach, a zatem nie ma wiedzy, czy do podobnie niewłaściwych sytuacji, jak w przypadku W. Urzędu Celno - Skarbowego w O., nie dochodziło w jego urzędzie.

Podsumowując tą część rozważań zgodzić się należy z autorem skargi, że P. Naczelnik Urzędu Celno – Skarbowego, jako adresat wniosku, nie zbadał w sposób wystarczający kwestii istnienia po stronie Skarżącego - szczególnie istotnego interesu publicznego. Poprzestał jedynie na stwierdzeniu, iż Wnioskodawca tego interesu nie wykazał, a w sprawie mamy faktycznie do czynienia z sytuacją, w której udostępnione informacje nie będą wykorzystane w celu usprawnienia funkcjonowania jakiegokolwiek urzędu administracji publicznej, ale wyłącznie do celów własnych wnioskodawcy. Przy czym ww. twierdzeń organ w żaden sposób nie uzasadnił. Tymczasem, co należy podkreślić, odmowa udostępnienia informacji publicznej przez organ władzy publicznej następuje w drodze decyzji, do której mają zastosowanie przepisy k.p.a. (art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p.). Oznacza to, że decyzja taka winna zawierać elementy wymienione w art. 107 § 1 i 3 k.p.a., w tym uzasadnienie faktyczne i prawne. W uzasadnieniu organ powinien przedstawić przekonującą argumentację, że w konkretnej sprawie, rozpatrywanej indywidualnie, wniosek z 19 marca 2021r. dotyczy informacji publicznej przetworzonej (co w tej sprawie uczynił) i że Wnioskodawca nie wykazał, że udostępnienie takiej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego - czego w sprawie zabrakło. Jak trafnie zaś zauważył Skarżący, organ, pomimo znacznej objętości uzasadnia wydanej decyzji faktycznie nie wskazał jakiej dokładnie analizie należy poddać dokumenty źródłowe; jakie powinny być podjęte konkretnie działania (w zakresie działań pracochłonnych i ponadstandardowych) celem udostępnienia danych, czy też ile konkretnie środków osobowych jest potrzebnych aby zgromadzić wnioskowane dane. Tym samym stanowisko organu w tym zakresie należy uznać za dowolne. Organ nieprawidłowo (przedwcześnie) zastosował także art. 16 ust. 1 u.d.i.p., stanowiący o konieczności wydania przez organ władzy publicznej decyzji w przypadku odmowy udostępnienia informacji publicznej.

Przedstawiona powyżej ocena żądanych przez Skarżącego informacji publicznych w piśmie z dnia [...] marca 2021r. ma się natomiast odmiennie w zakresie wniosku o udzielenie informacji publicznej z dnia [...] kwietnia 2021r. W piśmie tym Skarżący zawnioskował o udostępnienie informacji publicznej w zakresie, ile z wszystkich opinii zleconych A. C. w latach 2017-2020 wskazywało, że urządzenia badane przez biegłego były urządzeniami hazardowymi (pkt 1), a w ilu przypadkach, że nie były urządzeniami hazardowymi oraz czy Naczelnik PUCS zlecał wykonanie jakichkolwiek opinii A. C. w latach 2017-2020 (pkt 2). Żądanie w tym zakresie organ potraktował również jako informację publiczną przetworzoną, tymczasem, w ocenie sądu, jest informacja prosta. Udzielenie odpowiedzi na te pytanie, w szczególności w zakresie pkt 2, sprowadza się w rzeczywistości do potwierdzenia lub nie faktu zlecania przez Naczelnika PUCS wykonania jakichkolwiek opinii A. C. w latach 2017-2020. Trudno zatem doszukiwać się w tej części konieczności analizowania całego zespołu posiadanych dokumentów w celu wyłonienia tych, których oczekuje wnioskodawca. Ilość żądanych informacji nie jest znaczna, a takie informacje z reguły stanowią informację prostą, której udostępnienie polega jedynie na wykonaniu nieskomplikowanych czynności technicznych. Żądanie Skarżącego z [...] kwietnia 2021r. jest odmienne od żądania udzielenia informacji publicznej z [...] marca 2021r. w zakresie ilości opinii zleconych przez organ z zakresu badania gier na automatach w latach 2017-2020, w tym opinii zleconych biegłemu A. C.. Na taką odmienną oceną może wskazywać co prawda fakt, iż Naczelnik w zakresie żądania zawartego w pkt 1 i 2 pisma z dnia [...] kwietnia 2021r., zaniechał odrębnego wezwania Skarżącego do wykazania, że udostępnienie tychże informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Tym niemniej ostatecznie organ zakwalifikował je jako informacje publiczne przetworzone i odmówił ich udostępnienia niezasadnie argumentując, że Skarżący, pomimo wezwania, nie wykazał istnienia szczególnie istotnego interesu publicznego.

Decyzyjna odmowa udostępnienia żądanych w niniejszej sprawie informacji z uwagi na brak wykazania przez autora wniosku szczególnie istotnego interesu publicznego, jest tym bardziej wątpliwa, jak uwzględni się argumentację podaną przez pełnomocnika organu rozprawie w dniu [...] grudnia 2021r., iż "żądane przez Skarżącego informacje są w aktach spraw, z których część jest w sądach administracyjnych". W sytuacji bowiem, gdy organ nie dysponuje żądaną informacją, obowiązany jest o tym poinformować wnioskodawcę w formie zwykłego pisma, nie zaś prowadzić postępowanie administracyjne nakierowane na wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej przetworzone, z tego powodu, że Skarżący nie wykazał szczególnie istotnego interesu publicznego.

Wobec powyższego sąd stwierdził, że wykazane wyżej wadliwości zaskarżonych decyzji czynią koniecznym ich uchylenie na podstawie art. 145 § 1 lit. a) i lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o czym orzeczono w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach sąd postanowił w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200 ustawy.