Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 122/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-09-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.265(1)
journal: Dz.U. 2001 nr 75 poz 802
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Protokolant specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 września 2011 r. sprawy ze skargi K. Ś. "[...]" na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oddala skargę


UZASADNIENIE

Po rozpatrzeniu odwołania z dnia 22 czerwca 2010 r. (uzupełnionego pismem z dnia 20 sierpnia 2010 r.) od decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r., tenże organ decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy w/w decyzję.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ podniósł m.in., że w dniu [...] sierpnia 2001 r. strona zgłosiła na formularzu SAD nr [...] w celu objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym towar w postaci odzieży dziecięcej, z konwencyjną stawką celną na podstawie chińskiego świadectwa pochodzenia [...].

W ramach kontroli postimportowej ustalono, że przedstawiony do odprawy celnej certyfikat nie stanowi prawidłowego dowodu pochodzenia. W związku z wątpliwościami dotyczącymi autentyczności przedłożonego dokumentu zwrócono się do władz celnych Chin z prośbą o dokonanie weryfikacji świadectwa pochodzenia.

Chińskie władze celne poinformowały, iż pieczęć sfałszowano, a instytucja widniejąca na świadectwie nie jest organem upoważnionym do potwierdzenia pochodzenia towaru.

W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Celnego [...] w [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia kraju pochodzenia, stawki celnej, obliczenia kwoty długu celnego, oraz określenia wysokości podatku od towarów i usług odnośnie towaru objętego procedurą dopuszczenia do obrotu.

Następnie decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2004 r. uznano zgłoszenie celne SAD nr [...] z dnia [...] sierpnia 2001 r. za nieprawidłowe w zakresie ustalenia kraju pochodzenia towaru, zastosowanej stawki celnej oraz określono prawidłową kwotę cła oraz podatku od towarów i usług. Kwotę wynikającą z długu celnego określono z zastosowaniem stawki celnej autonomicznej podwyższonej o 100%. Strona została również obciążona odsetkami wyrównawczymi oraz odsetkami od zaległości podatkowych.

Dyrektor Izby Celnej w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2006 r. utrzymał w mocy ww. decyzję.

Pismem z dnia 4 sierpnia 2009 r. Strona wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2006 r. oraz poprzedzającej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w [...] nr [...] z dnia [...] maja 2004 r. w trybie art. 253a Op. oraz art. 265¹ Kodeksu Celnego, ponieważ zdaniem strony za uchyleniem przedmiotowych decyzji przemawia interes publiczny i ważny interes strony.

Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. Dyrektor Izby Celnej w [...] odmówił uchylenia swojej decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 2006 r. oraz poprzedzającej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w [...] nr [...] z dnia [...] maja 2004 r.

Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego i analizie akt sprawy Dyrektor Izby Celnej w [...] podzielił stanowisko wyrażone w w/w decyzji.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 253a Ordynacji podatkowej decyzja ostateczna na mocy której strona nabyła prawo może być za jej zgodą uchylona lub zmieniona przez organ podatkowy, który ją wydał jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes strony.

Stosownie natomiast do art. 265¹ Kodeksu Celnego decyzja ostateczna na mocy której strona nabyła prawo może być na jej wniosek lub za jej zgodą zmieniona przez organ celny który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes strony.

Z przepisów art. 253a oraz art. 265¹ Ordynacji podatkowej wynika, więc że zmiana lub uchylenie decyzji ostatecznej uzależnione jest od spełnienia następujących przesłanek:

1. przesłanek pozytywnych w postaci:

- wniosku strony o zmianę lub uchylenie lub jej zgody na zmianę lub uchylenie decyzji,

- istnienia interesu publicznego lub ważnego interesu strony przemawiającego za zmianą bądź uchyleniem decyzji ostatecznej,

2. przesłanki negatywnej wyrażonej zakazem zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej zawartym w przepisach szczególnych.

Podkreślono jednocześnie, że ani przesłanka "ważnego interesu strony", ani traktowana z nią na równi przesłanka "interesu publicznego", w świetle art. 253a Ordynacji podatkowej oraz 265¹ Kodeksu Celnego nie zostały prawnie zdefiniowane.

W doktrynie i orzecznictwie sądowo-administracyjnym podkreśla się, że ustawowe określenie "interes publiczny" należy rozumieć jako korzyść służącą ogółowi. Tak więc przesłanka ta w niniejszej sprawie nie występuje, gdyż uchylenie decyzji określającej kwotę długu celnego i podatku od towarów i usług, będące skutkiem działania strony niezgodnego z obowiązującym porządkiem prawnym, nie może być uznane za działanie w interesie publicznym korzystne dla ogółu. Wprost przeciwnie, w interesie publicznym leży przestrzeganie przez uczestników obrotu towarowego z zagranicą ustalonych reguł oraz ustalenie przez organy celne obowiązków wobec podmiotów naruszających te reguły i egzekwowanie tych obowiązków. Zwalnianie z odpowiedzialności osób naruszających takie normy prawne, nie leży w interesie publicznym.

Podkreślono również, że strona nie wskazała na czym ma polegać "interes publiczny" przemawiający za uchyleniem wskazanych orzeczeń administracyjnych.

Odnośnie kryterium "ważnego interesu strony" należy zauważyć, że przepisy nie wskazują, na ile ważny ma być interes strony, aby uzasadniał wzruszenie decyzji. Jednak biorąc pod uwagę, że przewidziany w art. 253a Ordynacji podatkowej oraz art. 265¹ Kodeksu Celnego tryb jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznej, należy przyjąć, iż "ważny interes strony" musi być na tyle ważny aby równoważył i usprawiedliwiał odstępstwo od podstawowych zasad postępowania administracyjnego i uzasadniał zastosowanie trybu nadzwyczajnego.

Kryterium "ważnego interesu strony" wymaga wykazania konkretnych okoliczności, które są wyjątkowe, niezależne od woli i sposobu postępowania strony (np. klęski żywiołowe, zdarzenie losowe), uniemożliwiające stronie wywiązanie się z ciążących na niej względem Skarbu Państwa obowiązków. Ważnego interesu podmiot nie można zatem utożsamiać z subiektywnym przekonaniem tego podmiotu o potrzebie umorzenia należności celno-podatkowych.

Przede wszystkim jednak obowiązkiem strony wnoszącej o uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej w trybie art. 253a Ordynacji podatkowej oraz art. 265¹ Kodeksu Celnego jest wykazanie na czym polega ten interes i dlaczego jest ważny. Dopiero wtedy organ ma podstawy do dokonania swoich ocen w których może podzielić stanowisko strony lub nie zgodzić się z nim.

Zdaniem organu w niniejszej sprawie strona nie przedłożyła jakichkolwiek dowodów mających udokumentować istnienie jej ważnego interesu.

W uzasadnieniu wniosku wskazano jedynie, iż poprzez wydanie decyzji przez Naczelnika Urzędu Celnego [...] w [...] firma "[...]" utraciła płynność finansową czego dalszą konsekwencją było znaczne ograniczenie jej działalności, aż do jej całkowitego zaprzestania.

Organ podkreślił, że utrata płynności finansowej, a co za tym idzie, ograniczenie czy nawet zaprzestanie prowadzonej działalności gospodarczej jest normalnym następstwem wydania decyzji dotyczącej należności celno-podatkowych oraz prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Jest to skutek finansowy wydanych decyzji który nie jest równoznaczny z istnieniem ważnego interesu strony w świetle art. 253a Ordynacji podatkowej oraz art. 265¹ Kodeksu Celnego.

Wskazano również, że zgodnie z art. 253b Ordynacji podatkowej możliwość uchylenia decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa (art. 253), oraz decyzji ostatecznej na mocy której strona prawo nabyła (art. 253a), nie stosuje się do decyzji:

1) ustalającej albo określającej wysokość zobowiązania podatkowego;

2) o odpowiedzialności podatkowej płatników lub inkasentów;

3) o odpowiedzialności podatkowej osób trzecich;

4) określającej wysokość należnych odsetek za zwłokę;

5) o odpowiedzialności spadkobiercy;

6) określającej wysokość zwrotu podatku.

Podkreślono, że powyższe rodzaje decyzji i spraw zakończonych tymi rozstrzygnięciami stanowią bezwzględną przeszkodę w stosowaniu trybu zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji unormowanego w art. 253 i 253a Ordynacji podatkowej, niezależnie od tego, czy jest to decyzja prawidłowa, czy też dotknięta niekwalifikowaną wadliwością materialną lub proceduralną.

W związku z tym, iż decyzje będące przedmiotem niniejszego postępowania mają charakter decyzji podatkowych, określających wysokość zobowiązania podatkowego – podatku VAT, w ocenie Dyrektora Izby Celnej w [...] niedopuszczalne jest stosowanie nadzwyczajnego trybu ich zmiany, przewidzianego w art. 253a Ordynacji podatkowej.

Wyjaśniono także, że badanie "interesu publicznego" i "ważnego interesu strony" nie może polegać na ocenie prawidłowości decyzji ostatecznej. Tymczasem strona takiej oceny domaga się w całym postępowaniu.

Podnoszone przez stronę zarzuty dotyczące prawidłowości wydanej decyzji merytorycznej mogą bowiem zostać zweryfikowane jedynie w trybie odwoławczym, a następnie sądowo-administracyjnym.

Decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] zaskarżyła "[...]" K. Ś. wnosząc o:

1) jej uchylenie jak również o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...], albowiem zdaniem skarżącej wydane zostały z naruszeniem prawa,

2) obciążenie Dyrektora Izby Celnej w [...] kosztami postępowania.

W uzasadnieniu skargi podkreślono m.in., że organ celny w rzeczywistości przeciwstawił interes Skarbu Państwa słusznemu interesowi strony i zasłaniając się tzw. uznaniem administracyjnym stwierdził, że nie można stwierdzić, iż istnieje w sprawie słuszny interes strony w wycofania decyzji z obrotu prawnego.

W ocenie skarżącej przepis art. 265¹ Kodeksu Celnego nie może być traktowany jedynie jako przepis stwarzający możliwość uznaniowego działania organów administracji i to tylko w interesie publicznym reprezentowanym przez organy administracyjne.

Poza tym tzw. forma uznaniowa postępowania, o które wnioskuje strona nie może odbyć się bez dokonania analizy oczywistych naruszeń prawa jakich dopuścił się organ celny wydając decyzje objęte wnioskiem.

Organ nie może również pominąć żadnego dowodu, bowiem pominięcie dowodu może nasuwać wątpliwości co do zgodności z rzeczywistością ustalonego stanu faktycznego oraz może wzbudzać wątpliwości co do trafności oceny innych dowodów.

Poza tym uznaniowa forma rozstrzygania wywodząca się z normy prawnej art. 265¹ Kodeksu Celnego winna doprowadzić do właściwej oceny organu celnego powstałych skutków wydania decyzji i dalszego jej pozostawania w obrocie prawnym.

Zdaniem skarżącej nieprawidłowe działanie organu celnego w trakcie merytorycznego rozpatrywania sprawy w fazie postępowania zwykłego doprowadziło do obciążenia strony niewspółmiernie wysokim zobowiązaniem wobec Skarbu Państwa, co w efekcie spowodowało naruszenie jej finansowego fundamentu i zaprzestanie działalności a to wskazuje na ważny interes strony w uchyleniu decyzji. Tylko wycofanie wnioskowanej decyzji z obrotu prawnego pozwoli na stworzenie warunków do wznowienia działalności gospodarczej zatrudnienia pracowników i powrotu do sfery przynoszenia realnych kwot podatku dla Skarbu Państwa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Sąd zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa.

Z treści skargi wynika, że jej autor opiera formułowane zarzuty na błędnej – jego zdaniem wykładni art. 265¹ ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks Celny (Dz. U. Nr 75 z 2001 r. poz. 802 tekst jedn. z późn. zm.), której organ dopuścił się rozpoznając wniosek o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] lutego 2006 r. oraz decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w [...] z dnia [...] maja 2004 r.

Przepis o którym mowa stanowi, że decyzja ostateczna na mocy której strona nabyła prawo może być na jej wniosek lub za jej zgodą uchylona lub zmieniona przez organ celny który ją wydał jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes strony.

Postępowanie prowadzone na podstawie powyższego przepisu jest postępowaniem nadzwyczajnym którego przedmiotem w przeciwieństwie do postępowania rozpoznawczego nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia a mianowicie czy za jej zmianą bądź uchyleniem przemawia interes publiczny lub ważny interes strony.

Co istotne, decyzja ostateczna musi przesądzać o nabyciu prawa przez stronę, zaś organ orzekający w trybie art. 265¹ §1 Kodeksu Celnego podejmuje rozstrzygnięcie na zasadzie tzw. uznania administracyjnego. Wynika to w sposób oczywisty z użytego w tym przepisie słowa "może".

Poza tym możliwość wzruszenia decyzji w oparciu o w/w przepis jest niezależna od prawnej poprawności decyzji ostatecznej, której dotyczy wniosek. Decyzja ostateczna może być jednak dotknięta co najwyżej wadami niekwalifikowanymi a więc nie dającymi podstaw do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.

Przypomnieć wypada również i to, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 265¹ § 1 Kodeksu Celnego wszczętym na wniosek strony, ciężar wykazania okoliczności w których upatruje ona swój ważny interes lub interes publiczny spoczywa na stronie, gdyż to ona dąży do zmiany decyzji ostatecznej (por. wyrok NSA z dnia 19 września 2008 r. sygn. akt I GSK 439/08 – lex nr 492416).

Godzi się również przypomnieć, że orzecznictwo sądowe stoi na jednoznacznym stanowisku którego istotą jest uznanie, że badanie przesłanki interesu publicznego lub ważnego interesu strony nie może polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przez organ przepisów prawa przy wydawaniu decyzji ostatecznej (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 19 września 2008 r. sygn. akt I GSK 437/08 – lex nr 469254).

Wbrew temu co sugeruje skarga, nie jest również możliwe czynienie nowych ustaleń faktycznych bądź też ocena ustaleń, które były u podstaw podjęcia decyzji ostatecznej. W omawianym trybie niedopuszczalne jest bowiem przeprowadzanie jakiegokolwiek postępowania dowodowego w tym także takiego, które miałoby wykazać bezzasadność decyzji ostatecznej której dotyczy wniosek o uchylenie lub zmianę.

Sąd nie podziela poglądów skarżącego wyrażonych w kwestii uznania administracyjnego. Oczywistym jest, że owo uznanie nie oznacza dowolności w załatwieniu sprawy ale jednocześnie nie nakazuje spełnienia każdego żądania strony.

W przypadku rozstrzygnięć podejmowanych w tym trybie kontroli sądowej podlega jedynie to czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem z zachowanie procedury administracyjnej. Natomiast ocena pod kątem kryteriów słuszności i celowości pozostaje poza kontrolą sądu.

Pamiętać wreszcie należy i o tym, że w trybie art. 265¹ Kodeksu Celnego nie mogą być uchylane lub zmieniane decyzje związane przy wydaniu których przepisy prawa nie pozwalają organom na swobodne uznanie. W ocenie Sądu do takich właśnie decyzji trzeba zaliczyć decyzje objęte wnioskiem skarżącej.

Niejako na marginesie powyższego wskazać należy, iż Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę akceptuje rozważania organu także w kwestii wykładni przepisów art. 235a i 235b Ordynacji podatkowej i przyjmuje je za własne.

Podstawą wyroku jest art. 151 p.p.s.a.