Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 538/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-08-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 [pkt 4], art. 17 ust. 1a pkt 1
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
article: art. 128, art. 129, art. 131 par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1359
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 maja 2022 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 27 maja 2022 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) - dalej: k.p.a. oraz art. 17 ust. 1 pkt 4, ust 1a i ust 5 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 615) – dalej również: u.ś.r., utrzymało w mocy zaskarżoną przez K. K. decyzję Burmistrza Miasta i Gminy M. z dnia 23 marca 2022 r. 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

Powyższe decyzje zostały wydane w następujących okolicznościach sprawy.

K. K. w dniu 25 lutego 2022 r. wystąpiła z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu opieki sprawowanej nad niepełnosprawnym bratem S. K..

Burmistrz Miasta i Gminy M. (dalej: Burmistrz; organ I instancji) decyzją z dnia 23 marca 2022 r. odmówił K. K. (dalej: wnioskodawczyni; skarżąca; strona) prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką sprawowaną nad niepełnosprawnym bratem S. K.. W uzasadnieniu Burmistrz wyjaśnił, że S. K. jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, mieszka sam, porusza się na wózku inwalidzkim i wymaga pomocy w codziennym funkcjonowaniu. Jest on kawalerem, nie ma dzieci, jego ojciec Z. K. nie żyje, a matka Z. K. mieszka w innej miejscowości i nie utrzymuje z synem kontaktu, ani z jego siostrą. Organ I instancji odnotował, że w ocenie pracownika socjalnego, który przeprowadził wywiad środowiskowy, Z. K. nie jest odpowiednią osobą do sprawowania opieki nad swoim synem, ponieważ S. K. jest wychowankiem domu dziecka, bowiem już w okresie jego niepełnoletności matka zaniedbywała swoje obowiązki wychowawcze, w związku z czym miała ograniczone prawa rodzicielskie. Natomiast K. K., która opiekuje się bratem, jest odpowiednią osobą do sprawowania takiej opieki.

Burmistrz wyjaśnił, że pomimo stwierdzonego faktu wykonywania opieki nad bratem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wnioskodawczyni nie spełnia przesłanki z art. 17 ust. 1a u.ś.r., bowiem matka osoby niepełnosprawnej Z. K. żyje i nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ I instancji fakt ten ustalił na podstawie Elektronicznego Krajowego Systemu Monitoringu Orzekania o Niepełnosprawności (EKSMOoN). Wobec tego stwierdził, że skoro Z. K., jako krewna w linii prostej w pierwszym stopniu, nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, to stanowi to negatywną przesłankę do przyrznia świadczenia pielęgnacyjnego wnioskodawczyni.

W odwołaniu od powyższej decyzji K. K. zarzuciła w szczególności błędne zastosowanie art. 17 ust. 1a u.ś.r., podczas gdy "nie może on mieć zastosowania w sprawach mających za przedmiot przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz siostry".

W uzasadnieniu decyzji z dnia 27 maja 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: Kolegium; organ odwoławczy; organ II instancji) wyjaśniło, że S. K. - brat wnioskodawczyni - został zaliczony na stałe do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym, ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Faktyczną opiekę nad chorym bratem, który jest kawalerem, sprawuje siostra K. K.. Ze względu na obowiązki opiekuńcze skarżąca nie podejmuje zatrudnienia i jest uprawniona, do 31 października 2022 r., do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku ze sprawowaną opieką. Z akt sprawy wynika także, że ojciec wymagającego opieki nie żyje, a matka Z. K. w wieku 59 lat nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Organ II instancji stwierdził, że skarżąca jako siostra niepełnosprawnego wymagającego opieki, a więc osoba spokrewniona w stopniu drugim w linii bocznej, niewątpliwie jest osobą, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., tj. inną osobą (niż wymienione w art. 17 ust. 1 pkt 1-3 u.ś.r.), na której ciąży obowiązek alimentacyjny, jednakże aby strona mogła uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, spełnione muszą być łącznie warunki wskazane w art. 17 ust. 1a u.ś.r. Organ odwoławczy stwierdził, że skarżąca nie spełnia warunków do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką sprawowaną nad bratem, ponieważ obowiązek alimentacyjny wobec chorego S. K. obciąża w pierwszej kolejności jego matkę. W ocenie Kolegium skarżąca, będąca siostrą wymagającego opieki, mogłaby skorzystać z prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wówczas, gdyby matka osoby wymagającej opieki posiadała orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu znacznym. Skoro zaś Z. K. - matka wymagającego opieki nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym, nie można uznać, że w sprawie zostały spełnione łącznie przesłanki, o których mowa w art. 17 ust. 1a u.ś.r.

W skardze na decyzję organu II instancji K. K., reprezentowana przez pełnomocnika procesowego, zaskarżając to rozstrzygnięcie w całości, zarzuciła rażącą obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. poprzez przyjęcie, że "do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego nie zalicza się siostry, będącej jednocześnie opiekunem faktycznie osoby niepełnosprawnej, z uwagi na to, iż opieka ta powinna być sprawowana przez matkę niepełnosprawnego, która nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności", podczas gdy funkcjonalna wykładania tych przepisów winna skutkować przyznaniem przedmiotowego świadczenia.

Przy tak sformułowanym zarzucie, umotywowanym w uzasadnieniu, strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie K. K. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto skarżąca wniosła o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.

Kolegium w odpowiedzi na skargę podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym – a to z uwagi na stanowisko procesowe stron postępowania (wniosek strony skarżącej i brak sprzeciwu ze strony organu odwoławczego, który nie zażądał przeprowadzenia rozprawy) oraz treść przepisów art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) - dalej: p.p.s.a.

W wyniku przeprowadzenia kontroli sądowoadministracyjnej zaskarżonego aktu Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Decyzja Kolegium nie narusza przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania. W konsekwencji prawidłowe było utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji, które również odpowiadało prawu.

Materialnoprawną podstawę decyzji wydanych przez organy w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy art. 17 ust. 1 i 1a u.ś.r. Przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 tej ustawy stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom (niż wymienione w pkt 1-3), na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności, łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz koniecznością stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W pierwszej kolejności świadczenie to przysługuje matce lub ojcu dziecka czy też szerzej - rodzicom osoby niepełnosprawnej.

Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej (rezygnują z wykonywanego zajęcia zarobkowego, albo powstrzymują się od jego podjęcia), by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy (innej działalności zarobkowej), której nie może podjąć osoba pielęgnująca. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest zatem częściowe zrekompensowanie opiekunowi strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną.

Stosownie do treści art. 17 ust. 1a u.ś.r., osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym należy podkreślić, że przepis art. 17 ust. 1a pkt 1 u.ś.r. nie ingeruje w stosunki rodzinne. Nie zawsze jednak realizacja własnych obowiązków moralnych oraz prawnych, wynikających ze stosunków rodzinnych będzie łączyła się z możliwością uzyskania świadczenia finansowanego ze środków publicznych (por. wyroki NSA z dnia 23 lutego 2022 r. sygn. akt I OSK 1015/21 i 26 kwietnia 2022 r. sygn. akt I OSK 1351/21, dostępne w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przepis art. 17 ust. 1a pkt 1 u.ś.r. pod względem językowym jest jasny i w konsekwencji pozwala na ustalenie znaczenia zawartej w nim reguły postępowania, a kontekst systemowy i aksjologiczny nie sprzeciwiają się literalnemu zastosowaniu tego przepisu. W świetle art. 17 ust. 1a pkt 1 u.ś.r. przyjąć należy, że ustawodawca uznał za konieczne, aby ocena, czy rodzic osoby wymagającej opieki (w tym przypadku brata skarżącej) nie jest w stanie wypełnić we właściwy sposób obowiązku opieki względem niej z uwagi na swój stan zdrowia rozstrzygana była orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Ani organ, ani sąd administracyjny nie mają wiadomości specjalnych, które pozwoliłyby w pełni wyważyć, czy stan zdrowia danej osoby, zobowiązanej do alimentacji, rzeczywiście uniemożliwia sprawowanie opieki. Rygoryzm spornego przepisu, którego brzmienie jest jednoznaczne w swej treści, odpowiada celom ustawy. Regulując kryteria przyznawania świadczenia pieniężnego ze środków publicznych w trybie administracyjnym ustawodawca był uprawniony do takiego skonstruowania przesłanek, które zapewniają ich konkretność i ograniczają sferę uznaniowości organu, co sprzyja zachowaniu równości i transparentności w udzielaniu świadczeń ze środków publicznych. Stopień orzeczonej niepełnosprawności rodzica osoby wymagającej opieki (a więc osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu) – jako kryterium "przesunięcia" uprawnienia do świadczenia na inne osoby zobowiązane do alimentacji (w stopniu dalszym) – stanowi kryterium zobiektywizowane, które jednocześnie w sposób rzeczowy związane jest z możliwością sprawowania osobistej opieki nad osobą tego wymagającą.

W związku z powyższym, tutejszy Sąd w pełni podziela stanowisko, że niewłaściwa jest wykładnia prowadząca do rozszerzenia ustawowego prawa do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1a u.ś.r. ze względu na sprawowanie opieki – o sytuację, w której którykolwiek z rodziców osoby wymagającej opieki (jeżeli drugi rodzic nie żyje) nie musi legitymować się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a ustalenia w zakresie zdolności tego rodzica do sprawowania opieki nad niepełnosprawną osobą ma czynić samodzielnie organ, który wydaje decyzję w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

Sąd zgadza się z tym kierunkiem wykładni spornego przepisu, zgodnie z którym nielegitymowanie się przez oboje rodziców osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wyklucza z kręgu uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego osoby, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., inne niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki. Ustawodawca w art. 17 ust. 1a pkt 1 u.ś.r. wyraźnie wskazał bowiem, że zobowiązanym do opieki nad niepełnosprawną osobą w pierwszej kolejności są jej rodzice, chyba że sami są niepełnosprawni w stopniu znacznym. Omawiana regulacja prawna nie budzi także wątpliwości ze względów systemowych, bowiem pozostaje w korelacji z zasadami określającymi pierwszeństwo obowiązku alimentacyjnego, przyjętymi w ustawie z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2020 r., poz. 1359) - dalej również: k.r.o. Podobnie bowiem, jak w przypadku art. 132 k.r.o., osoby zobowiązane do alimentacji w dalszej kolejności, mają prawo do świadczenia, gdy nie ma osób spokrewnionych w pierwszym stopniu. Również w przypadku drugiej przesłanki z art. 132 k.r.o. istnieje zbieżność pomiędzy przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych a przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Oba akty przewidują bowiem powstanie prawa do świadczenia i obowiązku alimentacyjnego, gdy osoba zobowiązana w bliższej kolejności nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi. Należy przy tym zwrócić uwagę na odmienność pomiędzy obowiązkiem alimentacyjnym a sprawowaniem osobistej opieki. W art. 128 k.r.o. ustawodawca definiuje obowiązek alimentacyjny jako obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania. Co do zasady obowiązek alimentacyjny ma zatem wymiar finansowy i materialny. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje zaś osobom podejmującym faktyczną i osobistą opiekę, wobec czego w tym przypadku ustawodawca uzależnił prawo do tego rodzaju świadczenia dla osób spokrewnionych w dalszym stopniu od tego, czy osoby spokrewnione w pierwszym stopniu legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Niepełnosprawność jest bowiem niewątpliwie okolicznością mogącą wyłączać możliwość sprawowania opieki nad inną osobą niepełnosprawną, co czyni tę przesłankę zbieżną z przesłanką z art. 132 k.r.o., dotyczącą sytuacji, gdy osoba zobowiązana nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi w postaci dostarczania środków utrzymania (por. np. wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2021 r. sygn. akt I OSK 371/21 dostępny jw.).

Podkreślenia wymaga, że ograniczenie dostępu do świadczenia, które oparte jest na kryteriach zobiektywizowanych nie może zostać uznane za naruszenie zasady równości i sprawiedliwości społecznej. Przepisy spełniające powyższy warunek zapewniają bowiem dostęp do świadczenia wszystkim osobom będącym w takiej samej sytuacji faktycznej. Kryteria te nie mają także charakteru dyskryminującego i nie są niemożliwe do spełnienia, gdyż udzielanie świadczenia nie jest oparte o uznanie organu.

Wobec powyższego, tutejszy Sąd nie podziela stanowiska, że dosłowne rozumienie przepisu art. 17 ust. 1a pkt 1 u.ś.r. nie pozwala na realizację norm i wartości konstytucyjnych, a względy systemowe i celowościowe w sposób jednoznaczny prowadzą do wniosków odmiennych niż argumenty wykładni językowej, co miałoby uzasadniać pominięcie warunku wprost wprowadzonego w ustawie. Podkreślenia wymaga, że także wykładnia kompleksowa prowadzi do konkluzji, iż zastosowane dyrektywy systemowe i celowościowe potwierdzają rezultat wykładni językowej. Uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego dla dalszych krewnych podopiecznego przysługuje zatem dopiero wówczas, gdy oboje rodzice osoby wymagającej opieki są niepełnosprawni w stopniu znacznym, przez co nie jest możliwe wypełnianie przez nich ustawowego obowiązku alimentacyjnego w sposób właściwy dla okoliczności faktycznych sprawy (por. również wyroki NSA wydane w analogicznych sprawach dotyczących odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, kiedy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - orzeczenia przywołane w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 26 kwietnia 2022 r. sygn. akt I OSK 1351/21).

Poza tym Sąd zaznacza, że posiadanie pełni władzy rodzicielskiej nie jest koniecznym warunkiem obciążenia rodzica obowiązkiem alimentacyjnym względem dziecka. Wynika to z analizy przepisów art. 128, art. 129 i art. 131 § 1 k.r.o.

Kolejność obowiązku alimentacyjnego jest uzależniona od linii i stopnia pokrewieństwa. Obowiązkiem alimentacyjnym obciążeni są w pierwszej kolejności krewni w linii prostej, i to zstępni przed wstępnymi. Dopiero gdy brak krewnych w linii prostej albo gdy nie są oni w stanie zadośćuczynić obowiązkowi alimentacyjnemu, obowiązek alimentacyjny w dalszej kolejności obciąża rodzeństwo uprawnionego. Obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w bliższej kolejności wyprzedza obowiązek zobowiązanego w dalszej kolejności i dopóki jest on w stanie spełniać ten obowiązek, to obowiązek zobowiązanych w dalszej kolejności nie powstaje (por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 2 września 1983 r. sygn. akt III CZP 39/83 i wyroku z dnia 22 kwietnia 1974 r. sygn. akt III CRN 66/74 - przywołane przez A. Kawałko, H. Witczak [w:] Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, red. M. Fras, M. Habdas, Warszawa 2021, art. 129). Jeżeli istnieją osoby zobowiązane w bliższej kolejności, a świadczenia alimentacyjne spełnią zobowiązani w dalszej kolejności, to na podstawie art. 140 § 1 k.r.o. mogą skierować do zobowiązanego w bliższej kolejności roszczenie regresowe, natomiast zobowiązany w bliższej kolejności nie ma żadnych roszczeń regresowych wobec zobowiązanego w dalszej kolejności (patrz np. wyrok SN z dnia 16 marca 1967 r. sygn. akt II CR 88/67, OSNC 1967/9/168).

Obowiązek alimentacyjny obciąża rodziców dziecka niezależnie od tego, czy rodzicom tym przysługuje władza rodzicielska. Obowiązek alimentacyjny nie stanowi bowiem elementu treści stosunku władzy rodzicielskiej, lecz jest elementem odrębnego zobowiązania o charakterze rodzinnym. Dlatego też ograniczenie, zawieszenie oraz pozbawienie władzy rodzicielskiej nie ma wpływu na istnienie obowiązku alimentacyjnego rodzica względem dziecka. Dla istnienia obowiązku alimentacyjnego rodzica względem dziecka bez znaczenia pozostaje również fakt dostarczania dziecku środków utrzymania przez osoby trzecie. Co do zasady obowiązek alimentacyjny rodziców wobec małoletnich dzieci nie jest ograniczony żadnym terminem, a uzyskanie przez dziecko pełnoletności może stanowić jedynie podstawę uchylenia się od świadczeń alimentacyjnych, ale tylko przy spełnieniu przesłanek z art. 133 § 3 k.r.o. Jeśli dziecko uzyskało pełnoletność i otrzymuje środki finansowe z tytułu pracy zawodowej, renty inwalidzkiej czy zasiłku dla bezrobotnych, to okoliczności te nie skutkują automatycznym ustaniem obowiązku alimentacyjnego ciążącego względem takiego dziecka na rodzicach. Jeżeli wysokość uzyskiwanych przez dziecko w ten sposób świadczeń nie pozwala na samodzielne utrzymanie się, to obowiązek alimentacyjny nadal obciąża rodziców w zakresie usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego dziecka (patrz: op. cit. - komentarz do art. 133).

Z przepisu art. 17 ust. 1a pkt 1 u.ś.r. wynika, że w sytuacji, gdy rodzice osoby wymagającej opieki zostali pozbawieni praw rodzicielskich, to osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne (przy spełnieniu pozostałych przesłanek ustawowych). W niniejszej sprawie taka sytuacja jednak nie zachodzi. Stan faktyczny nie pozostawia w tym względzie wątpliwości. Skarżąca nie zakwestionowała takich ustaleń organów pomocowych. Jeszcze raz należy podkreślić, że przesłanki wskazane w art. 17 ust. 1a pkt 1 u.ś.r. są jasne i obiektywne. Jeżeli choćby jeden rodzic dorosłej osoby niepełnosprawnej żyje, nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i nie został wcześniej całkowicie pozbawiony praw rodzicielskich, to jego obowiązek alimentacyjny wyprzedza obowiązek dalszych krewnych i to przede wszystkim rodzic powinien utrzymywać dorosłe dziecko znajdujące się w niedostatku. Taki też rodzic, jeżeli podejmuje się opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, w pierwszej kolejności może ubiegać się o przyczynie świadczenia pielęgnacyjnego. Natomiast faktyczne wykonywanie opieki nad osobą niepełnosprawną przez innego krewnego zobowiązanego do alimentacji w dalszej kolejności – np. siostry nad bratem, jak w niniejszej sprawie – może stanowić podstawę do zgłoszenia roszczeń regresowych względem rodzica osoby niepełnosprawnej, który nie wywiązuje się ze swoich obowiązków alimentacyjnych.

Poza tym na koniec warto zauważyć, że fakt wykonywania przez skarżącą opieki nad niepełnosprawnym bratem i związana z tym rezygnacja z aktywności na rynku pracy zostały uwzględnione przez organ pomocowy w innej sprawie, dotyczącej przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie art. 16a ust. 1 u.ś.r. Dodać należy, że art. 16a u.ś.r. nie zawiera w swej treści takich warunków, które odpowiadałyby przepisowi art. 17 ust. 1a u.ś.r.

Podsumowując, Sąd stwierdza, że w sprawie nie zaszły podstawy do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Skoro zaś skarga okazała się niezasadna, a kwestionowana decyzja odpowiada prawu, należało przedmiotową skargę oddalić.

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.