Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1655/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: art. 29
journal: Dz.U. 2005 nr 239 poz 2019
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie : Sędzia WSA Jacek Bursa Sędzia WSA Waldemar Michaldo (spr.) Protokolant : Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2013 r. sprawy ze skargi J.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 9 października 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy nakazania wykonania urządzeń zapobiegających szkodom I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej J..D. kwotę 300 zł (trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 23.08.2010 r. do Urzędu Miasta i Gminy D. wpłynęło pismo z dnia 19.08.2010 r. J.D. zawierające wniosek o wydanie decyzji nakazującej Panu W.R. przywrócenie stanu poprzedniego na działce nr [....] położonej w miejscowości S. W w/w piśmie wnioskodawczyni wyjaśniła, iż na części działki nr [....] , stanowiącej własność Pana W.R. , został wykonany staw o powierzchni 0,69 ha, w którym to "utrzymanie wysokiego poziomu wody od dnia 16.05.2010 r. - rzędna lustra wody 247,70 m n.p.m., spowodowało infiltrację wody poprzez groblę i podłoże z działki nr v ". Zdaniem Pani J.D. utrzymanie takiego poziomu na stawie wpływa negatywnie na istniejący na działce nr [....] budynek mieszkalny, stanowiący własność wnioskującej. Do niniejszego pisma wnioskodawczyni załączyła następujące kserokopie dokumentów:

* decyzji Starosty [....] z dnia 26.01.2009 r., znak: [....] odmawiającej zatwierdzenia projektu budowlanego przebudowy stawów rybnych na działce nr [....] w miejscowości S. oraz wydania pozwolenia na budowę tej inwestycji,

* decyzji Starosty [....] z dnia 08.07.2008 r., znak: [....] w spawie wydania pozwolenia wodnoprawnego na: wykonanie urządzeń wodnych to jest stopnia betonowego o wysokości h = 0,80 m na potoku "bez nazwy" w miejscowości S. , pompowni i mnichów stawowych oraz przebudowę istniejących stawów i na pobór wód powierzchniowych z w/w potoku "bez nazwy" w km 0+300 działka nr [....] w S. , potrzebnej do zasilania stawów rybnych oraz na odprowadzanie do tego potoku wód przelewowych ze stawów,

* decyzji Wojewody [....] z dnia 20.11.2008 r., znak: [....] dotycząca odwołania Pani J.D. zam. w T. , od decyzji Starosty [....] znak: [....] z dnia 18.08.2008 r.,

opinii urbanistycznej Burmistrza Gminy i Miasta D. z dnia 13.01.2006 r., znak: [....] w sprawie przeznaczenia zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Miasta i Gminy D. - sołectwo S. , zatwierdzonym Uchwałą Nr XXXIII/360/04 Rady Miejskiej w D. z dnia 26 października 2004 r. (ogł. W Dz. Urz. Woj. Małop. Nr 459 poz. 5150) działek o numerach ewidencyjnych [....] i [....] w miejscowości S. ,

* pisma Pani J.D. z dnia 27.07.2008 r. do Starostwa Powiatowego w M. dotyczącego wniesienia zastrzeżenia, co do wszczętego postępowania w sprawie pozwolenia na przebudowę stawów rybnych wraz z budową ujęcia wody na potoku [....] ,

* decyzji nr [....] Starosty [....] z dnia 18.08.2008 r., znak: [....] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę Panu W.R. na stawy rybne - kat. XXIV i stopień wodny - ujęcie wody na potoku [....] (budowla hydrotechniczna) -kat. XXVII,

* odwołania Pani J.D. do Wojewody [....] od decyzji nr [....] Starosty [....] z dnia 18.08.2008 r., znak: [....] ,

* postanowienia Starostwa Powiatowego w M. z dnia 02.01.2009 r., znak: [....] dotyczącego ponownie przeprowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie wydania pozwolenia na przebudowę stawów rybnych na działce nr [....] w miejscowości S. ,

* zawiadomienia Starostwa Powiatowego w M. z dnia 05.01.2009 r., znak: [....] w sprawie ponownego rozpatrzenia sprawy dotyczącej pozwolenia na przebudowę stawów rybnych na działce nr [....] w miejscowości S. , dla inwestora Pana W.R. ,

* pisma Pani J.D. z dnia 12.01.2009 r. do Starostwa Powiatowego w M.

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego zainicjowanego opisanym wyżej wnioskiem Burmistrz Gminy i Miasta D. działając na podstawie art. 29 § 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 z późn. zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) -zwany dale kpa- decyzją z dnia 12 kwietnia 2012r. znak. [....] postanowił odmówić nakazania Pani J.R. i Panu W.R. wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na działce nr [....] w miejscowości S. , gmina D.

W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ pierwszej instancji podniósł, iż rozpoznając wniosek J.D. wszczął postępowanie administracyjne zgodne z art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 z późn. zm.)- zwane dalej p.w.. Równocześnie Burmistrz ustalił m.in., iż na działkach objętych niniejszym postępowaniem wielokrotnie następowała zmiana numeracji przedmiotowych działek o czym świadczą załączone do akt sprawy operaty. Operatem pomiarowym nr [....] z dnia 24.01.2006 r. zniesiono nr działek [....] i [....] tworząc działkę [....] , która została podzielona na działki o numerach [....] i [....] . Następnie operatem nr [....] z dnia 21.04.2008 r. działka nr [....] została podzielona na działki nr [....] i [....] .

Równocześnie w dalszej części uzasadnienia Burmistrz podkreślił, iż w trakcie postępowania zostały przeprowadzone, przy udziale stron postępowania oraz pracowników Urzędu Miasta i Gminy w D. , wizje w terenie w dniach: [....] 2010 r., 02.12.2010 r., na działkach o numerach ewidencyjnych [....] i [....] w miejscowości S. W wyniku przeprowadzonych wizji oraz oświadczeń stron postępowania organ pierwszej instancji ustalił, iż właścicielem działki nr [....] w miejscowości S. była, przed sprzedażą, J.D. , obecnie właścicielami tej działki są J.R. i E..R. Na działce nr [....] obecni właściciele wykonali staw rybny o powierzchni ok. 0.69 ha, który został odtworzony na podstawie istniejących tam grobli. Na podstawie oświadczenia J.D. Burmistrz ustalił, iż teren działki nr [....] przed 50 - laty był użytkowany przez jej matkę jako staw, który służył do napędu istniejącego wtedy młyna. Obecnie zgromadzona woda w stawie na działce nr [....] , zdaniem J.D. , infiltruje na działkę [....] powodując niszczenie fundamentów oraz zalewanie piwnic budynku mieszkalnego o numerze ewidencyjnym [....] . W uzasadniu omawianej decyzji Burmistrz podniósł także, iż w trakcie wizji J.D. , pełnomocnik J.D. wnioskował o natychmiastowy upust wody ze stawu położonego na działce nr [....] w miejscowości S. do rzędnej rowu odwadniającego 246,4 m n.p.m. oraz o niwelację części zachodniej działki nr [....] w celu nie przelewania się wody przez murek ogrodzeniowy oraz usunięcie stopnia wodnego wykonanego na potoku [....] . Prośbę swą J.D. kilkakrotnie podkreślał w trakcie prowadzonego postępowania w kierowanych do organu pierwszej instancji pismach (z dnia 22.11.2010 r., 15.12.2010 r., 12.06.2011 r., 23.10.2011 r., 15.12.2011 r.). Dodatkowo J.D. poruszył temat zalegających w potoku [....] głazów oraz fragmentów murków ogrodzeniowych, jak również problem biegu i nurtu potoku [....] w pobliżu działki nr [....] .

Równocześnie Burmistrz podniósł m.in., iż w toku postępowania w dniu 30.12.2010 r. tut. organ zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [....] z prośbą o sprawdzenie, zgodności z przepisami prawa budowlanego prac związanych z przebudową stawów rybnych na działce nr [....] w miejscowości S. wykonanych przez jej właściciela Pana W.R. W odpowiedzi Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. stwierdził, że: "przeprowadzona w dniu [....] 2011 r. kontrola na działkach nr nr [....] w miejscowości S. wykazała, że ich właściciele rozpoczęli wykonywanie przebudowy stawów rybnych pomimo, że decyzja o pozwoleniu na budowę z dnia 18.08.2008r. znak: [....] wydana przez Starostę [....] była nieostateczna, a w końcu uchylona przez Wojewodę [....] " W piśmie tym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [....] oznajmił, iż w przedmiotowej sprawie zostanie wszczęte postępowania administracyjne mające na celu doprowadzenie dotychczas wykonanych robót budowlanych związanych z przebudową stawów rybnych do stanu zgodnego z prawem.

Zdaniem organu pierwszej instancji kluczową kwestią w przedmiotowej sprawie jest ustalenie czy doszło w ogóle do zmiany stanu wody na gruncie, po wtóre - na czyjej nieruchomości, a po trzecie -jeśli do takiego naruszenia doszło - to czy wynikły z tego faktu szkody dla gruntów sąsiednich. Przy czym należy ustalić czy owe szkody zostały spowodowane przedmiotowym naruszeniem stanu wody na gruncie w rozumieniu art. 29 p.w. Zdaniem Burmistrza po pierwsze, wskazać należy, iż ustalenie czy nastąpiło w jakiejś sprawie naruszenie stanu wody na gruncie może nastąpić jedynie w porównaniu sytuacji jak istniała poprzednio na analizowanej nieruchomości po przeprowadzeniu szczegółowego postępowania dowodowego w tym zakresie" (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 października 2007 roku, sygnatura akt II SA/Kr 444/06, czy też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 10 czerwca 2010 roku, Sygnatura akt II SA/Bk 137/10).

Równocześnie Burmistrz podniósł, iż w niniejszej sprawie ustalono, iż zgodnie z przeznaczeniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta i Gminy D. - dla obszaru [....] położonego w miejscowości [....] na terenie Gminy D. , zatwierdzonego uchwałą nr XV/127/07 Rady Miejskiej w D. z dnia 30 października 2007 r. teren działki nr [....] w miejscowości S. został zakwalifikowany jako teren gospodarki rybnej ("1.GR"), który został przeznaczony dla realizacji stawów rybnych wraz z niezbędnymi dla ich prowadzenia obiektami i urządzeniami, jak: urządzenia zasilające stawy w wodę, niezbędne obiekty i urządzenia infrastruktury technicznej komunikacji. Dla terenu zostały ustalone następujące zasady zagospodarowania:

1) stawy mogą być realizowane jako odtworzenie stawów istniejących w tej lokalizacji, z wykorzystaniem istniejących grobli, bądź jako nowe obiekty,

2) zaopatrzenie stawów w wodę z potoku [....] , na warunkach określonych przez zarządcę cieku,

3) dopuszcza się lokalizację niekubaturowych obiektów służących rekreacji, jak zadaszenia, obiekty małej architektury, przy czym powierzchnia terenu wykorzystywanego dla celów rekreacyjnych nie może być większa niż 5 % powierzchni terenu "1. GR",

4) teren należy wyposażyć w dojazd techniczny oraz co najmniej 3 miejsca postojowe.

Zgodnie z załączoną do akt sprawy, przez J.D. , kserokopią ekspertyzy geotechnicznej wykonanej w maju 2011 roku, przez uprawnionych geologów Pana J.J. oraz Pana W.O. , do projektu przebudowy stawów rybnych i budowy stopnia wodnego wraz z ujęciem wody w S. , gmina D. , powiat [....] obejmującą obszar działek nr nr [....] inwestycja na działce Pana W.R. dotyczy przebudowy i rozbudowy starego stawu rybnego zlikwidowanego prawdopodobnie po 1945 r. "Stary staw przeznaczony do przebudowy podczas prowadzenia wierceń , przy wysokich stanach wód gruntowych był w całości zalany płytko wodą. Wał od strony południowej jest nie szczelny występują w nim przecieki." We wnioskach ekspertyzy znajduje się stwierdzenie, iż: "obwałowania stawu zwłaszcza od strony południowej należy uszczelnić odpowiednim ekranem likwidującym przecieki."

W dalszej części Burmistrz podniósł, iż w myśl art. 29 ust. 1 pkt 1 p.w. właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Zgodnie natomiast z ust. 3 powołanego przepisu jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Zdaniem Burmistrza analiza przytoczonego przepisu prowadzi do nie budzącego wątpliwości wniosku, iż ewentualne wydanie przez właściwy organ decyzji nakazującej przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom bezwzględnie wymaga zatem uprzedniego wykazania, iż właściciel gruntu istotnie zmienił stan wód na gruncie a nadto, że zmiana ta szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie. W konsekwencji oczywistym jest, że postępowanie oparte na art. 29 ust. 3 p.w. doprowadzić ma, w zależności od wyniku ustaleń, bądź to do nakazania właścicielowi gruntu dokonania odpowiednich czynności bądź też, w przypadku postępowania prowadzonego na wniosek, do odmowy wydania wobec właściciela gruntu nakazu przewidzianego w art. 29 ust. 3 p.w. (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 czerwca 2011 r., sygn. II SA/G11358/10).

W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego i dowodowego organ pierwszej instancji uznał więc, iż działania właścicieli J.R. i W.R. na działce nr [....] w miejscowości S. nie doprowadziły do zmiany stanu wody na gruncie, ponieważ zgodnie z oświadczeniem J.D. na terenie działki nr [....] istniały stawy zasilające młyn. W związku z tym odmówiono nakazania J.R. i W.R. wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na działce nr [....] w S.

Pismem datowanym na dzień 30 kwietnia 2012r. J.D. złożyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. odwołanie od opisanej powyżej decyzji Burmistrza Gminy i Miasta D. Wnosząc o uchylenie przedmiotowej decyzji J.D. podniosła m.in., iż wyniki dotychczasowego postępowania dowodowego wykazały, że działanie J.R. oraz W.R. doprowadziły do zmiany stanu wody na stawie poprzez pogłębienie jego dna i utrzymanie wysokiego poziomu wody na stawie powyżej 150 cm.. Równocześnie skarżąca podkreśliła, iż w aktach sprawy nie odnalazła wyników ekspertyzy stanu technicznego, w szczelności starej wiekowo grobli ziemnej. Skarżąca wyjaśniła, iż z uwagi na powyższe powodowana uzasadnioną obawą zagrożenia bezpieczeństwa należącej do niej posiadłości poprzez jej podtapianie spowodowane infiltracją wody przez groble i podłoże pismem dnia 27 lipca 2008r. wniosła o zapis "zastrzeżenia" do udzielanego pozwolenia budowlanego dotyczącego przebudowy stawów rybnych.

Rozpoznając przedmiotowe odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia 9 października 2012r.znak. [....] działając na podstawie art. 29 p.w. oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa,- utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem Kolegium zarzuty podniesione w odwołaniu nie są zasadne, lub też odnoszą się do takich okoliczności, które nie decydują o słuszności i poprawności decyzji.

Na wstępie Kolegium podniosło m.in., iż dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszego postępowania prowadzonego przed Burmistrzem Gminy i Miasta D. koniecznym było ustalenie, czy właściciel lub właściciele wskazywanych nieruchomości dokonali zmiany stanu wody na gruncie oraz, czy takie ewentualne zmiany szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. W tym celu organ I instancji powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające z uwzględnieniem treści przepisu art. 75 kpa, który stanowi, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Kolegium podkreśliło równocześnie, iż podstawowym obowiązkiem organów administracji publicznej jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, aby następnie w oparciu o cały materiał dowodowy podjąć decyzję rozstrzygającą sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób zakończyć sprawę w danej instancji (art. 7, 77 §1 i 104 kpa). Dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego jest podstawą realizacji naczelnej zasady postępowania - zasady prawdy obiektywnej i ma ścisły związek z realizacją zasady praworządności zawartej w art. 6 kpa. W ocenie Kolegium, w rozpoznawanej sprawie, wbrew twierdzeniom odwołania, organ I instancji zebrał i rozpatrzył w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy, do czego zobowiązuje art. 77 § 1 kpa, jak też - zdaniem Kolegium - wykazano należytą dbałość i staranność o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, jak tego wymaga art. 7 kpa. Zapewniono też stronom czynny udział w każdym stadium postępowaniu -wypełniając zasadę zawartą w art. 10 kpa. W dalszej części omawianego uzasadnienia organ odwoławczy podkreślił m.in., iż jak wynika z akt sprawy i zaskarżonej decyzji - jej treść przystaje do ustaleń faktycznych poczynionych przez organ, a stwierdzenia w niej zawarte znajdują potwierdzenie w zgromadzonych dowodach. Zdaniem Kolegium organ I instancji dokonał pogłębionej analizy dokumentów i okoliczności faktycznych sprawy oraz uwzględnił w swej ocenie fakty konsekwentnie podnoszone przez J.D. (wnioskodawczynię) i jej pełnomocnika - J.D. To wszystko - w zestawieniu z ustaleniami organu, według Kolegium doprowadziło do prawidłowej i jednoznacznej kwalifikacji i oceny okoliczności faktycznych sprawy. Organ I instancji uznając, że nie doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich, wyjaśniając motywy swego działania w oparciu o przedstawione w uzasadnieniu decyzji wyniki postępowania dowodowego - stwierdził, że nie doszło do spełnienia przesłanek z art. 29 p.w. i nie jest zasadne uwzględnienie wniosku J.D. W dalszej części uzasadnienia Kolegium szczegółowo przedstawiło przebieg postępowania przed organem pierwszej instancji oraz poczynione w nim ustalenia .

Zdaniem Kolegium, organ I instancji uczynił zadość wskazanym wcześniej obowiązkom, co znalazło odzwierciedlenie w treści i uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W szczególności zgromadzono w aktach sprawy materiał dowodowy i dokonano jego oceny. Nadto organ I instancji przeprowadzając postępowanie wyjaśniające, dokonał kompleksowej weryfikacji dowodów i poczynionych wniosków oraz twierdzeń, nadto w uzasadnieniu zawarł wyjaśnienia uzyskane od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. odnośnie prac związanych z przebudową stawów rybnych na działkach nr [....] i [....] w S. przez inwestora- p. W.R. i doprecyzował swe ustalenia, a w konsekwencji stwierdził, że po wykonaniu prac związanych z przebudową stawów na działce nr [....] nie uległa zwiększeniu ilość wód opadowych spływających w kierunku posesji należącej do p. J.D. (działki nr...). Dokonano też ponownych oględzin nieruchomości objętych postępowaniem. O terminach oględzin zawiadamiano pisemnie wszystkie strony postępowania (dowody doręczenia w aktach sprawy), a z czynności tych sporządzono protokoły podpisane przez wszystkich uczestników wizji, nadto wykonano dokumentację fotograficzną. Do akt sprawy włączono również materiały dowodowe przekazane przez p. J.D. i jej pełnomocnika (fotografie, kopie pism i dokumentów oraz ekspertyzę geotechniczną z maja 2011 r.). Ponadto - przed wydaniem decyzji - pismem z dnia 20 marca 2012r. poinformowano wszystkich uczestników postępowania, że w Urzędzie Gminy i Miasta D. można zapoznać się ze zgromadzonymi materiałami w tej sprawie oraz zgłosić ewentualne wyjaśnienia i wnioski (dowody doręczenia zawiadomienia w aktach sprawy k. 141).

Organ odwoławczy stwierdził, iż organ pierwszej instancji przeprowadził prawidłowo postępowanie wyjaśniające, dokonał uzupełnień poprzez uzyskanie informacji od innych organów, w szczególności została uwzględniona ekspertyza wykonana przez osoby posiadające wiadomości specjalne z zakresu geologii, dokumentacja fotograficzna, graficzna /mapa/ i dokonano dodatkowych oględzin w terenie.

Reasumując Kolegium uznało zarzuty odwołania jako chybione. W szczególności w ocenie organu odwoławczego nie zasługuje na uwzględnienie zarzut odnoszący się do braku umieszczenia proponowanego przez stronę - "zastrzeżenia" w zaskarżonej decyzji oraz decyzji Starosty [....] i w kolejnych wydawanych przez różne organy rozstrzygnięciach, w tym pozwoleniu wodnoprawnym. Treść zastrzeżenia, którego umieszczenia domaga się odwołująca się sprowadza się do zobowiązania właściciela działki nr [....] (p. W.R. ) do usunięcia na jego koszt przyczyn i skutków ewentualnych szkód jakie mogą wystąpić na działce J.D. w związku z infiltracją wody ze stawu rybnego na działce nr [....] . Jak wynika z dokumentacji sprawy oraz treści odwołania. J.D. od roku 2008 domaga się umieszczenia w decyzjach zapisu zastrzeżenia o treści: "W przypadku wystąpienia podtopienia terenów mojej działki nr [....] z istniejącą zabudową mieszkalną i gospodarczą [....] - spowodowanego infiltracją wody ze stawu rybnego na działce nr [....] spowoduje nałożenie na inwestora- użytkownika ( W.R. ) na jego koszt - obowiązku niezwłocznego działania i usunięcia przyczyn i skutków szkód" i formułowanego w pismach kierowanych do organów administracji prowadzących postępowania związane z przebudową ww. stawów rybnych .

Kolegium, rozumiejąc obawy o bezpieczeństwo posesji - zgłaszane systematycznie przez J.D. - wskazało, że spełnienie oczekiwania odwołującej się i ujęcie w decyzji takiego rodzaju zapisu - zastrzeżenia, przekracza kompetencje organu odwoławczego i organu I instancji, a nadto nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa. Natomiast w przypadku wyrządzenia szkód, Strona może domagać się w szczególności ich naprawienia, na zasadach ogólnych - na podstawie przepisów kodeksu cywilnego.

Pismem z dnia 19 listopada 2012r. (data wpływu na dziennik podawczy SKO w K. ) J.D. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie opisaną powyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K . Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła organowi odwoławczemu oraz organowi pierwszej instancji brak precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego sprawy. W szczególności skarżąca podniosła , iż w sprawie nie ustalono ostatniego stanu wody na gruncie, nie ustalono nadto czy doszło do jego zmiany, czy nastąpiła zmiana kierunku odpływu wody opadowej , a jeśli tak to z jakiej przyczyny. W kontekście tego zarzutu skarżąca podkreśliła, iż wykonanie robót inwestycyjnych na działce [....] przez Pana W.R. polegało na :

- zlikwidowaniu łąki z rowem odwadniającym wody opadowe do potoku [....] - pogłębienie dna stawu o około 80 cm na działce [....] przez wybranie gruntu

- odbudowa wału w miejscu byłego rowu odwadniającego

-wykonanie nasypu z wybieranego gruntu w celu poszerzenia wału od strony południowej

-zabudowa mnichów stawowych, a w szczególności mnicha stawowego z kręgów betonowych o wysokości 300 cm i zabudową zasuwy spustowej wody w pozycji "zamknięta"

W kontekście opisanych prac skarżąca podkreśliła, iż przed ich wykonaniem woda opadowa z łąki działki [....] spływała rowem odwadniającym do potoku [....] .

Skarżąca podniosła dalej , że dotychczas do 10 kwietnia 2012r.(opróżniono nieckę stawu) woda opadowa na stawie działka nr [....] i spiętrzenie jej do poziomu wysokości około 200 cm, nastąpiła zmiana kierunku jej odpływu na grunt działki [....] w wyniku wystąpienia infiltracji wody przez wał i podłoże ze szkodą na zabudowę mieszkalną nr [....] i zalewanie wodą piwnicy w sposób ciągły 24 godziny na dobę przez 356 dni w roku. Równocześnie w ocenie skarżącej niwelacja terenu, wyrównanie poziomu gruntu, czy też jego podwyższenie nie stanowią robót budowlanych , które podlegają regulacji prawa budowlanego. Prace te mogą być jednak zdaniem skarżącej przedmiotem oceny w postępowaniu dotyczącym naruszenia stosunków wodnych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi J.D. powtarzając przy tym argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając przedmiotową sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2002.153.1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji ( innego aktu lub czynności ) z przepisami prawa materialnego , które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego , regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia . Wiążące przy tym są przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi –zwanej dalej p.p.s.a.- tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga J.D. zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają prawo w stopniu powodujący konieczność ich uchylenia.

W tym miejscu należy podkreślić, iż przedmiotowa skarga pomimo, iż nie jest napisana przez profesjonalnego pełnomocnika, i z tej racji nie zawiera zarzutów dotyczących naruszenia konkretnych przepisów prawa procesowego oraz materialnego, to jednak celnie opisuje te naruszenia koncentrując się przede wszystkim na zarzucie braku precyzyjnego ustalenia przez organ pierwszej jak i drugiej instancji stanu faktycznego niniejszej sprawy, który jest punktem wyjścia dla właściwego jej rozstrzygnięcia.

Dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego jest gwarancją realizacji naczelnej zasady postępowania - zasady prawdy obiektywnej i ma bezpośredni związek z realizacją zasady praworządności, o której mowa w art. 6 kpa. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w rozpoznawanej sprawie, wbrew twierdzeniom organu odwoławczego, zarówno organ pierwszej jak i drugiej instancji nie zebrał i rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, do czego zobowiązuje art. 77 § 1 kpa. Równocześnie zarówno Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. jak i Burmistrz Miasta i Gminy [....] nie wykazał należytej dbałość i staranność o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, jak tego z kolei wymaga art. 7 kpa.

W tym miejscu należy przypomnieć, iż materialnoprawny zakres niniejszej sprawy wyznacza art.29 p.w.. Zgodnie z ust.1 przywołanego przepisu

Właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie.

Z kolei zgodnie z ust.2 przywołanego artykułu stanowi, iż na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Równocześnie zgodnie z dyspozycją ust.3 ww. przepisu jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Zastosowanie unormowania art. 29 ust. 3 p.w., wymagało więc ustalenia, czy właściciele działek nr nr [....] ( które powstały z podziału geodezyjnego działki.....) tj J.R. oraz W.R. swoim działaniem lub zaniechaniem spowodowali zmianę stanu wody na gruncie, szkodliwie wpływającą na grunty sąsiednie w szczególności na należącą do skarżącej działkę nr [....] . Tym samym należało ustalić czy może zachodzić związek przyczynowy pomiędzy spowodowaną zmianą, a szkodą dla gruntów sąsiednich. O ile treść zarówno zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji wskazuje , iż oba organy administracyjne były świadome tego zadania to jednak świadomość ta nie przełożyła się na sposób prowadzonego postępowania dowodowego, prawidłową ocenę zebranych dowodów, oraz poczynione w oparciu o nie ustalenia. W szczególności należy podkreślić, iż w niniejszej sprawie faktem bezspornym jest okoliczność, iż właściciele działki [....] wykonali prace związane z przebudową istniejącego na tej działce od kilkudziesięciu lat stawu . Jak wynika nie tylko z twierdzeń skarżącej ale przede wszystkim ustaleń Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [....] prace te polegały na pogłębieniu istniejącego zbiornika wodnego, wykonaniu obwałowania przedmiotowego zbiornika o zmiennej szerokości której usytuowany jest staw, zamontowaniu trzech studni spustowych wraz z odprowadzeniem do istniejącego cieku wodnego. Równocześnie wskazany powyżej organ nadzoru budowlanego ustalił, iż powyższe prace budowalne rozpoczęte zostały przez inwestora w 2007r. tj. przed otrzymaniem pozwolenia na budowę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [....] ustalił nadto, iż twierdzenia J.D. i J.D. co faktu zalewania ich budynku mieszkalnego i gospodarczego znalazły potwierdzenie w treści protokołu oględzin z dnia [....] 2011r. oraz w załączonej dokumentacji fotograficznej. Powyższe znajduje odzwierciedlenie w treści postanowienia PINB w [....] z dnia 9 września 2011r.(k.102-103), oraz w przywołanym protokole oględzin wykonanych przez pracowników PINB w [....] w dniu 29 kwietnia 2011r. w [....] . na działkach [....] i [....] . Z punktu widzenia przedmiotu niniejszej sprawy determinowanego przez treść art.29 p.w. istotnym jest więc odpowiedzenie na pytanie czy przedmiotowe prace doprowadziły do zmiany stanu wody na gruncie znajdującym się na działce [....] i [....] , który szkodliwie wpływa na należącą do skarżącej działkę v . Tymczasem w niniejszym postępowaniu oba organy administracyjne skupiły się na ustaleniu, aktualnego stanu technicznego przebudowanego stawu rybnego. W szczególności posłużono się w tym zakresie kserokopią ekspertyzy geotechnicznej wykonanej w maju 2011r., przez uprawnionych geologów Pana J.j. oraz Pana W.O. , załączoną przez inwestora do projektu przebudowy stawów rybnych i budowy stopnia wodnego wraz z ujęciem wody w S. , gmina [....] , powiat [....] obejmującą obszar działek nr nr [....] . (k,142-149) W oparciu o przedmiotową ekspertyzę organ pierwszej instancji, a w ślad za nim organ odwoławczy ustalił m.in., iż wał stawu od strony południowej jest nie szczelny i występują w nim przecieki, a obwałowanie stawu zwłaszcza od strony południowej należy uszczelnić odpowiednim ekranem likwidującym przecieki". Powyższe ustalenia korespondują także z treścią operatu wodnoprawnego z września 2011r. autorstwa mgr inż. L.S. , który został załączony do wniosku o uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego (k.194-189).W ocenie obu organów administracyjnych skoro w toku postępowania ustalono, iż na działce [....] od kilkudziesięciu lat istniały już stare stawy, które są przeznaczone do przebudowy a infiltracja wody następuje przez nieszczelne obwałowanie starego stawu to nie można zarzucić właścicielom działek nr nr [....] , iż ich działania doprowadziły do istotnej zmiany stanu wody na gruncie, która szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie. W kontekście tej konkluzji należy podkreślić, iż przywołane powyżej ekspertyzy sporządzone dla potrzeb innych postępowań datowane są odpowiednio na maj 2011r, oraz wrzesień 2011r. opisując m.in. stan techniczny stawu na chwilę ich sporządzenia. Tymczasem należy podkreślić, iż jak jednoznacznie wynika z akt sprawy, przebudowę istniejących stawów inwestor rozpoczął samowolnie już 2007r. Należy więc przede wszystkim ustalić szczegółowy zakres wykonanych prac związanych z przebudową stawu. W tym zakresie należy zweryfikować podniesioną w skardze kwestię odbudowy wału w miejscu byłego rowu odwadniającego.[1] W następnej kolejności należy także ustalić jaki był stan wody na gruncie przed ich rozpoczęciem i porównać go ze stanem obecnym. Jeżeli stan ten różni się należy w dalszej kolejności ustalić, czy wykonane w związku z jego przebudową prace doprowadziły do zmiany stanu wód na gruncie, powodując infiltracje wody przez wał stawu rybnego lub w inny sposób naruszyły stosunki wodne szkodliwie wpływając na grunty sąsiednie w szczególności na należącą do skarżącej działkę nr [....] . Przepis art. 29 ust. 3 p.w. należy rozumieć bowiem w ten sposób, że sam fakt dokonania określonej zmiany na gruncie nie jest wystarczający do jego zastosowania. Konieczne jest nadto ustalenie, że zmiana zmodyfikowała stan wody na gruncie powodując pogorszenie stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Dla przypisania odpowiedzialności za szkodliwą zmianę stosunków wodnych niezbędne jest ustalenie związku przyczynowego między działaniem a szkodą. (por. wyrok WSA w Szczecinie z 4 kwietnia 2012r.sygn.akt II SA/Sz 1381/11, publ. LEX nr 1138839).

Jak słusznie zauważył tut. Sąd w wyroku z dnia 2 kwietnia.2012r.sygn.akt II SA/Kr 205/12 publ. LEX nr 1138593 w tego typu sprawach oględziny nieruchomości dokonane przez osoby nie posiadające fachowej wiedzy w odnośnym zakresie nie zawsze mogą być wystarczające dla obiektywnej oceny okoliczności danej sprawy, tj. czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Dlatego też nie można wykluczyć, iż koniecznym będzie w toku ponownego postępowania przed organem pierwszej instancji zasięgnięcie opinii właściwego biegłego . W sprawach o przywrócenie stosunków wodnych na gruncie i wydanie decyzji na podstawie art. 29 ust. 3 p.w. opinia biegłego jest zasadniczo niezbędna. Zarówno ustalenie czy w ogóle nastąpiła zmiana stanu wód na gruncie i czy ta zmiana została wywołana działaniem właściciela (właścicieli) gruntu, a także czy spowodowało to szkody, jak i następnie ustalenie sposobu zapobiegania szkodom tj. określenie odpowiednich "urządzeń", do wykonania których organ powinien zobowiązać stronę na podstawie art. 29 ust. 3 p.w., przekraczają wiedzę ogólną i wymagają fachowej wiedzy i specjalistycznych wyliczeń ( por. wyrok WSA w Lublinie z 8 kwietnia 2010 r. sygn. akt II SA/Lu 761/09)

W kontekście powyższych rozważań oraz stwierdzonych uchybień organów obu instancji mających wpływ na wynik sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie kierując się dyspozycją art.145 § 1 pkt 1 a oraz 1 c p.p.s.a uwzględniając skargę uchylił w pkt I wyroku zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Podstawą uchylenia decyzji organu pierwszej instancji był art. 135 p.p.s.a, który stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Skoro także powyższe orzeczenie zostało wydane z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego oraz procesowego, jego uchylenie stało się konieczne.

O kosztach postępowania sąd orzekł w pkt II wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na kwotę kosztów postępowania w niniejszej sprawie złożyła się kwota 300 zł zasądzona tytułem zwrotu wpisu uiszczonego przez skarżącą od wniesionej skargi (§ 2 ust. 3 pkt 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2003 r., Nr 221, Póz. 2193 z późn. zm.)

-----------------------

[1] Por w tym zakresie wyrok WSA w Poznaniu z dnia 8.02.2012r. sygn. akt IV SA/Po 1002/11 publ. LEX nr 1146092 gdzie stwierdzono m.in. powodowanie przez właściciela zmiany stanu wody na gruncie, dające organom podstawę do zastosowania sankcji, o jakiej mowa w art. 29 ust. 3 p.w., to takie działanie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi czy też hydrologicznymi. Działaniem takim jest między innymi wykonanie przeszkody w odpływie wody opadowej z terenów sąsiednich zgodnie z naturalnym kierunkiem odpływu, np. zasypanie rowu. W podobnym duchu wypowiedział się także WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 11.06.2011r. sygn..akt II SA/Gl 1013/09 publ. LEX nr 672748 stwierdzając m.in. zasypanie i zastąpienie "peszlem" rowu usytuowanego w granicy działek, który istniał od ponad 50 lat i odprowadzał wody gruntowe i opadowe z terenu nieruchomości oraz spowodowanie w wyniku tego zalewania wodami opadowymi nieruchomości niżej położonej wyczerpuje niewątpliwie hipotezę art. 29 ust. 1 p.w.