Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2610/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2, 3, 5, 7 ust. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: WSA Bożena Marciniak (spr.) WSA Anna Wesołowska Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2015 r. sprawy ze skarg S. T. i M. T. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [....]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz skarżącego S. T. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz skarżącej M. T. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania S. T. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] o odmowie potwierdzenia S. T. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez E. B. nieruchomości w L. przy ul. [...], dawne woj. [...].

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

W dniu 30 grudnia 2008 r. do Wojewody [...] wpłynął wniosek S. T. o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty za mienie pozostawione przez małżonków E. i W. B. w L. przy ul. [...], dawne woj. [...].

Wojewoda [...] przekazał ów wniosek według właściwości do rozpoznania Wojewodzie [...] uznając, iż dotyczy on także nieruchomości będącej własnością E. B., położonej w L. przy ul. [...].

W dniu 21 listopada 2013 r. do Wojewody [...] wpłynął wniosek S. T. o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione przez E. B. w L. przy ul. [...]. dawne woj. [...].

W toku postępowania Wojewoda [...] wskazał, że zasady potwierdzania prawa do rekompensaty za pozostawione mienie "zabużańskie", formy tej rekompensaty oraz tryb realizacji unormowane zostały przepisami ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze .zm.) – dalej powołana jako ustawa. W przypadku niespełnienia wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2, wojewoda na podstawie art. 7 ust. 2 ww. ustawy wydaje decyzję o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty.

Organ pierwszej instancji zauważył, że w aktach sprawy znajduje się kserokopia pozwolenia Urzędu Wojewódzkiego [...] z dnia [...] lutego 1939 r., nr [...], kserokopia pozwolenia na użytkowanie Zarządu Miejskiego w [...] L. z dnia [...] kwietnia 1939 r., L.dz. [...], kserokopia protokołu oględzin kinoteatru z dnia [...] marca 1939 r., L.dz. [...], zaświadczenie nr [...] Archiwum Państwowego w Obwodzie [...] z dnia [...] listopada 2010 r. wraz z tłumaczeniem z których to dokumentów wynika, że E.B. była właścicielką budynku przy ul. [...] w L., dawne woj. [...], w którym mieściła się sala kinematograficzna.

Wojewoda zauważył, że w myśl art. 5 ust. 1 ustawy potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 roku. Termin zawarty w tym artykule, jest terminem zawitym i nie podlega przywróceniu, a ponadto przesłanki wynikające z w/w ustawy muszą być spełnione łącznie, a zatem niespełnienie choćby jednej z nich obliguje organ wojewódzki do wydania decyzji odmownej.

Wojewoda zauważył, że z akt sprawy wynika, że S. T. wniosek złożył w dniu 21 listopada 2013 r. (data nadania pocztowego 18 listopada 2013 r.), natomiast dokumenty świadczące o istnieniu nieruchomości w L. przy ul. [...], dawne woj. [...], zostały złożone do akt sprawy dopiero dnia 29 grudnia 2009 r. , a zatem z naruszeniem przepisu dotyczącego terminu jego składania.

Wojewoda wskazał również, że z całości posiadanych aktualnie akt spraw dotyczących rekompensaty, w tym przekazanych mu zgodnie z właściwością przez wszystkich starostów województwa [...], jak również inne organy administracji publicznej z terenu całej Polski, wynika, że ani właścicielka mienia zabużańskiego, ani jej spadkobiercy nigdy nie ubiegali się o potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną przez E. B. w L. przy ul. [...], dawne woj. [...] i nie składali wniosków w przedmiotowej sprawie w terminie wskazanym ustawą o realizacji prawa do rekompensaty, tj. do dnia 31 grudnia 2008 r. W aktach znajdują się jedynie wnioski I. M. oraz J. B.- S. z dnia 9 grudnia 1992 r. złożone odpowiednio do Urzędu Rejonowego w [...] oraz do Urzędu Miasta S. Jednakże, z ich treści oraz z dokumentów stanowiących załącznik do tych wniosków (nie ma wśród nich żadnej dokumentacji świadczącej o posiadaniu przez E.B. nieruchomości w L. przy ul. [...], dawne woj. [...]), wynika, iż dotyczą one jedynie nieruchomości pozostawionej przez małżonków E. i W. B. w L. przy ul. [...], dawne woj. [...].

Organ wskazał również, że w odpowiedzi na zapytanie z dnia 31 października 2013 r. w piśmie z dnia 13 listopada 2013 r. S. T. oświadczył, że ani on, ani nikt z jego poprzedników prawnych, nigdy nie ubiegał się o rekompensatę za nieruchomość pozostawioną przez E. B. w L. przy ul. [...], dawne woj. [...]. W ocenie organu, oznacza to, że wnioskodawca nie mógł stać się ewentualnym beneficjentem wniosku o rekompensatę za mienie pozostawione przez E. B. w L. przy ul. [...], dawne woj. [...].

Uznając więc brak spełnienia jednej z przesłanek warunkujących wydanie pozytywnego orzeczenia Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. odmówił potwierdzenia S. T. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez E.B. nieruchomości w L. przy ul. [...], dawne woj. [...].

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł S. T. W toku postępowania odwoławczego Minister wskazał, że przedmiotem postępowania jest nieruchomość pozostawiona przez E. B. w L. przy ul. [...], natomiast w pozostałym zakresie wniosku strony dotyczącego innych nieruchomości właściwy organ wojewódzki wyda odrębną decyzję w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Minister podniósł, iż w toku postępowania prowadzonego w pierwszej instancji ustalono, że S. T. wnioskiem z dnia 13 listopada 2013 r. nadanym w dniu 18 listopada 2013 r., wystąpił do Wojewody [...] o uzupełnienie wniosku z dnia 30 grudnia 2008 r. w zakresie nieruchomości pozostawionej przez E. B. w L. przy ul. [...]. Minister powtórzył ustalenia poczynione przez Wojewodę dotyczące daty przekazania przez S. T. dokumentów świadczących o pozostawieniu nieruchomości w L. przy ul. [...], ustalenia czy właścicielka mienia zabużańskiego i spadkobiercy ubiegali się o potwierdzenie prawa do rekompensaty i czy składali wnioski w przedmiotowej sprawie przed dniem 31 grudnia 2008 r.

Organ odwoławczy zauważył, że w aktach prowadzonej sprawy znajdują się wnioski J. B.— S. oraz I. M. z dnia 9 grudnia 1992 r. złożone do Urzędu Rejonowego w [...] oraz do Urzędu Miasta S., w których wnioskodawczynie wskazały, że ubiegają się o prawo do rekompensaty za jedną nieruchomość pozostawioną poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez E. i W. B. przy ul. [...] w L., zabudowanej domem mieszkalnym o nazwie willa "O.". Podkreślił, że osoby te w treści wniosków nie wskazały, iż ubiegają się o potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną przez E. B. w L. przy ul. [...]. Nie załączyły również żadnych dokumentów mogących świadczyć o pozostawieniu tej nieruchomości przez E. B.

Minister dodał również, że S. T. wnioskiem z dnia 30 grudnia 2008 r., wystąpił do Wojewody [...] o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia willi z ogrodem przez E. i W. B. w L. przy ul. [...], dawne województwo [...] oraz o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez F. B. nieruchomości położonej D. i B., woj. [...] stanowiącej kopalnie [...]. Minister zaznaczył również, że w odpowiedzi na pismo Wojewody [...] z dnia 31 października 2013 r. S. T. w piśmie z dnia 13 listopada 2013 r. wyjaśnił, iż nie występował wcześniej z wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną przez E. B. w L. przy ul. [...], i jednoczenie wniósł o rozszerzenie przedmiotu postępowania również o tę nieruchomość. Ponadto, w treści odwołania S.T. wyjaśnił, iż zainicjował postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty w zakresie nieruchomości pozostawionej w L. przy ulicy [...], natomiast po uzyskaniu dokumentów dotyczących nieruchomości pozostawionej przy ul. [...], wniósł o rozszerzenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty również o tę nieruchomość.

W ocenie Ministra, S. T. nie złożył przed dniem 31 grudnia 2008 r. wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną przez E. B. w L. przy ul. [...]. Natomiast złożenie dokumentów dotyczących tej nieruchomości w dniu 29 grudnia 2009 r. oraz wystąpienie z wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty za tę nieruchomości w dniu 13 listopada 2013 r. należy potraktować jako rozszerzenie pierwotnego wniosku o nowe nieruchomości, które nie były objęte wcześniejszym wnioskiem złożonym w terminie określonym w ustawie. Analiza wniosku S.T. z dnia 13 listopada 2013 r. bezspornie bowiem wskazuje, że domaga się on potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza obecnymi granicami Polski przez E. B. w L. przy ul. [...].

Mając powyższe na uwadze, Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r.

Na powyższą decyzję skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli S. T. i M.T. domagając się jej uchylenia i przekazania sprawy do dalszego prowadzenia Wojewodzie [...].

W uzasadnieniu skargi S. T. wskazał, iż Minister nie dokonał oceny czy Wojewoda w sposób prawidłowy i wyczerpujący ustalił wszystkie strony postępowania, czy umożliwił im udział w sprawie i zaskarżenie wydanych decyzji. Decyzje organów zostały doręczone tylko skarżącemu z pominięciem innych spadkobierców E. B., w tym M. T.

Skarżący podniósł również, że organ odwoławczy zaniechał zbadania innych postępowań administracyjnych dot. prawdopodobnie tych samych nieruchomości a postępowanie zainicjowane jego wnioskiem z dnia 30 grudnia 2008 r. dotyczyło wszystkich nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP przez E. i W. B., w tym nieruchomości położonych w L.; przy ul. [...] oraz ul. [...].

Wskazał, że z akt sprawy wynika, że organ I instancji kilkakrotnie wzywał go do uzupełnienia materiału dowodowego, w tym także co do nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] (por. pismo Wojewody[...] z dnia [...] listopada 2011 r. sygn. [...]). Skarżący przyznał, że w toku postępowania prowadzonego przez Wojewodę pismem z dnia 13 listopada 2013 r. oświadczył, że nie występował z odrębnym wnioskiem o wydanie decyzji w przedmiocie potwierdzenie prawa do rekompensaty dot. powyższej nieruchomości. Było dla niego bowiem oczywiste z opisanych wyżej względów, iż postępowanie to dotyczy także tej właśnie nieruchomości, skoro wcześniej Wojewoda wzywał go do uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie tej nieruchomości.

W ocenie skarżącego, wyłączenie sprawy dotyczącej nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] po prawie pięciu latach od zainicjowania postepowania - powołując się na fakt rzekomego złożenia wniosku w zakresie opisanej wyżej nieruchomości dopiero w listopadzie 2013 r. - jest niezasadne w świetle art. 62 k.p.a.

Skarżący wskazał również, że przedmiotowa sprawa jest prowadzona przez [...] Urząd Wojewódzki z uwagi na fakt, że uprzednio były składane wnioski o rekompensatę przez innych spadkobierców E. B. położonych poza obecnymi granicami RP, w tym nieruchomości w L. przy ul. [...] - tj. J. B.- S. i I. M. Pomimo tego, zaskarżona decyzja nie została doręczona zarówno spadkobiercom J. B.-S.- nie ustalono nawet tych spadkobierców - jak i spadkobiercom I. M. Z treści zaś art. 5 ust. 2 ustawy nie wynika, że wnioski o potwierdzenie prawa do rekompensaty muszą zostać złożone od razu przez wszystkich uprawnionych. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że stosowny wniosek może zostać złożony przez jeden podmiot, lecz decyzje organów obu instancji nie zostały doręczone żadnemu innemu spadkobiercy poza skarżącym. W jego ocenie, takie działanie organów jest niezgodne z obowiązującymi przepisami i sprzeczne z metodyką prowadzenia postępowań w zakresie przedmiotowej ustawy. W sprawie o sygn. [...] - z której niniejsza sprawa została wyłączona do odrębnego prowadzenia - Wojewoda [...] w kolejnych pismach kierowanych do skarżącego zwracał się bowiem o podanie wszystkich spadkobierców E. B. i wzywał do przedłożenia potwierdzających ten fakt dokumentów. W szczególności, dotyczy to M. T.-spadkobierczyni E. B.

Skarżący zaznaczył, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że w czasie wydawania zaskarżonej decyzji przez Wojewodę nie dysponował on dokumentem stwierdzającym osoby spadkobierców zmarłego M. T., którym stała się jego wnuczka M. T., córka S.T. Organ nie zwracał się przez cały okres prowadzonego postępowania o przedłożenie takiego dokumentu. Tym samym, nie ustalił on w sposób pełny i wyczerpujący zakresu podmiotowego prowadzonego postępowania, mimo że okoliczności te ustalał nadal w toku postępowania, z którego niniejsze postępowanie wyłączono.

M. T. w skardze złożonej do Sądu powtórzyła zarzuty podniesione przez S. T. Ponadto dodała, że Wojewoda [...] w żaden sposób nie poinformował jej o prowadzonym postępowaniu, uniemożliwił branie w nim udziału i nie doręczył jej zaskarżonej decyzji. W jej ocenie, organ naruszył tym jej prawa jako strony i uchybił przepisom art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a.

W związku ze złożoną skargą Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zarządzeniem z dnia 8 września 2014 r., zwrócił się do M. T. o wykazanie jej interesu prawnego do udziału w postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżoną decyzją oraz o wykazanie legitymacji do złożenia przez nią skargi do Sądu.

W odpowiedzi na ww. wezwanie M.T. wyjaśniła, że sprawa zawisła przed Sądem dotyczy jej interesu prawnego. Jest ona bowiem spadkobiercą M. T., ojca S. T. (vide: kopia postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] sierpnia 1989 r. sygn. [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym M. T.). Podniosła, że wydając zaskarżoną decyzję Wojewoda nie uwzględnił jej praw jako strony przedmiotowego postępowania. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Wojewoda [...] nie dysponował dokumentem stwierdzającym osoby spadkobierców zmarłego M. T. i przez cały okres prowadzonego postępowania nie zwracał się o przedłożenie przez S. T. takiego dokumentu.

Zdaniem skarżącej, budzi to zasadnicze wątpliwości skoro w drugim z prowadzonych postępowań (w zakresie wyłączonym z niniejszej sprawy) organ uznał ją prawnym spadkobiercą M. T. i zwrócił się z zapytaniem w kwestii ewentualnego przystąpienia do postępowania. Powyższe okoliczności wskazują na posiadanie przez nią interesu prawnego w niniejszej sprawie poprzez ubieganie się o potwierdzenia prawa do rekompensaty za opisane wyżej mienie i w konsekwencji uzasadniają jej legitymację do złożenia skargi. Skarżąca podniosła również, że z treści art. 5 ust. 2 ustawy nie wynika aby stosowne wnioski o potwierdzenie prawa do rekompensaty musiały zostać złożone od razu przez wszystkich uprawnionych. Wystarczy aby wniosek złożył jeden podmiot.

Skarżąca zaznaczyła ponadto, że przez cały okres postępowania organ nie uzyskał od wnioskodawcy stosownego potwierdzenia prawa do spadku po M. T., mimo że podobnych dokumentów żądał odnośnie pozostałych wstępnych, przez co pominął jej interes prawny jako strony postępowania.

Zakwestionowała również stanowisko organu, iż wnioski o potwierdzenie prawa do rekompensaty zarówno w jej przypadku jak i jej ojca S. T. zostały złożone po terminie tj. po dniu 31 grudnia 2008 r. W jej ocenie, S. T. niezwłocznie po uzyskaniu dokumentów potwierdzających fakt posiadania przez przodków nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] przedłożył te dokumenty do akt postępowania, a organ je przyjął i załączył do akt sprawy, a następnie kontynuował przez okres kilku lat postępowanie również w zakresie tej nieruchomości.

W odpowiedzi na skargi Minister Skarbu Państwa wniósł o ich oddalenie.

Organ odwoławczy zaznaczył, że sam wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomość położoną przy ul. [...] złożony został w listopadzie 2013 r. co doprowadziło do nieuprawnionego rozszerzenia pierwotnego wniosku po upływie terminu określonego w art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej. Minister wskazał, że organ wojewódzki prawidłowo przyjął, iż strona nie złożyła przed dniem 31 grudnia 2008 r. wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomość położoną przy ul. [...]. Natomiast złożenie dokumentów dotyczących tej nieruchomości w dniu 29 grudnia 2009 r. oraz wystąpienie z wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty za te nieruchomości w dniu 13 listopada 2013 r. należy potraktować jako rozszerzenie pierwotnego wniosku o nowe nieruchomości. W ocenie organu, postępowanie prowadzone na podstawie ustawy wymaga złożenia przez każdą uprawnioną osobę odpowiedniego wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty za konkretną nieruchomość wraz z wymaganymi przez tę ustawę dokumentami i następuje wyłącznie na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r.

Ustosunkowując się do skargi M. T. Minister zauważył, że w terminie przewidzianym w art. 5 ust. 1 ustawy nie złożyła ona wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Co więcej, w aktach sprawy nie ma żadnego jej wniosku złożonego w oparciu o art. 5 ust. 1 ustawy. Znajdują się tam jedynie wnioski S. T. oraz córek E.B.

Minister zauważył, że każda z osób, która pragnie uzyskać prawo do rekompensaty powinna we własnym imieniu złożyć wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty, który spełnia wymogi ustawowe. Ustawa zabużańska nie tworzy po stronie ewentualnych spadkobierców właścicieli nieruchomości pozostawionych na "Kresach Wschodnich" legitymacji łącznej i koniecznej przejawiającej się w założeniu, iż wystarczy aby jeden ze spadkobierców złożył wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty we własnym imieniu, ażeby postępowaniem objęci byli bezwzględnie wszyscy pozostali spadkobiercy. Każdy ze spadkobierców - aby uzyskać potwierdzenie prawa do rekompensaty - powinien wystąpić ze stosownym wnioskiem w ustawowym terminie do dnia 31 grudnia 2008 r. Przy tym, każdy spadkobierca powinien złożyć samodzielnie wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Przewidziany w art. 5 ust. 1 ustawy termin jest terminem prawa materialnego, który ogranicza w czasie dochodzenie rekompensaty i jako termin zawity nie podlega przywróceniu.

Na rozprawie w dniu 6 lutego 2015 r. Sąd postanowił zarządzić połączenie spraw o sygnaturach akt I SA/Wa 2610/14 i I SA/Wa 2611/14 w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz prowadzenie obu akt pod wspólną sygnaturą akt I SA/Wa 2610/14.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "ppsa", Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, iż skargi S.T. i M. T. zasługują na uwzględnienie.

Powodem uwzględnienia skarg i uchylenia decyzji organów obu instancji jest naruszenie przez organy przepisów prawa materialnego, to jest art. 5 ust. 1 i 2 w związku z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 169, poz. 1418 z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą zabużańską", a także przepisów postępowania, tj. art. 10 kpa. Powołane naruszenie polegało na uznaniu przez organy, iż każdy ze spadkobierców powinien złożyć w terminie określonym w art. 5 ust. 1 tej ustawy oddzielny wniosek o przyznanie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami RP, a tym samym nieprzeprowadzenie przedmiotowego postępowania z udziałem wszystkich współuprawnionych spadkobierców po dawnej właścicielce nieruchomości.

Wskazać trzeba, iż zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy zabużańskiej, w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 tej ustawy. Zgodnie zaś z art. 5 ust. 1 ww. ustawy, potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Do wniosku należy dołączyć postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo o dziale spadku, stosownie do art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy. Stosownie zaś do art. 5 ust. 2 ustawy zabużańskiej, wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty w przypadkach, o których mowa w art. 3 tej ustawy, składa współwłaściciel lub spadkobierca, lub wskazana osoba uprawniona do rekompensaty.

Podnieść trzeba, iż powołane przepisy ustawy zabużańskiej wywoływały rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych. Jednakże, w obecnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zdecydowanie przeważa pogląd wskazujący na aspekt jedności materialnej złożonego wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2014 r., I OSK 2993/12, z dnia 16 lipca 2014 r., I OSK 3130/12, z dnia 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 642/11, z dnia 20 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1209/11 i I OSK 1494/11, z dnia 23 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OSK 593/12, z dnia 29 października 2013 r., sygn. akt I OSK 977/12 oraz z dnia 7 listopada 2014 r., I OSK 682/13 dostępne w bazie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Według tego poglądu, złożenie w terminie wniosku przez jednego z uprawnionych powoduje, iż – przechodząc z wykładni językowej na wykładnię funkcjonalną – wniosek tego uprawnionego jest traktowany jak wniosek pozostałych współuprawnionych. Okoliczność zaś jedności stosunku materialnoprawnego przesądza o tym, że toczy się jedno postępowanie administracyjne o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia określonego mienia nieruchomego poza obecnymi granicami państwa polskiego i przez określonego jego właściciela. Przyjmuje się, iż w postępowaniu tym konieczne jest dokonanie szeregu ustaleń faktycznych, takich jak np. skład majątku pozostawionego, jego wartość, okoliczności w jakich doszło do pozostawienia mienia, miejsce zamieszkania (i to w określonym czasie) byłego właściciela majątku, ewentualna data jego zgonu i ustalenie spadkobierców. Nie sposób zaś twierdzić, że czynienie tego rodzaju ustaleń nie dotyczy tej samej sprawy pod względem materialnoprawnym, chociaż wnioskodawcami są osoby różne (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2014 r., I OSK 2993/12). Powołany pogląd sąd w składzie orzekającym w pełni podziela.

Ponadto, jak przyjmuje się w powołanym orzecznictwie sądów administracyjnych, z konstrukcji art. 3 ust. 2 w związku z art. 5 ust. 1 i 2 wynika, że złożenie w terminie wniosku przez jednego z legitymowanych podmiotów wszczyna postępowanie administracyjne co do wszystkich uprawnionych. Wystarczy zatem, że jeden ze spadkobierców złożył wniosek przed 31 grudnia 2008 r. aby pozostali uprawnieni, którzy takich wniosków nie złożyli zachowali swoje roszczenia, stosownie do posiadanych udziałów w spadku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 2014 r., I OSK 682/13).

W ocenie Sądu, z powyższego wynika, iż wszyscy współuprawnieni spadkobiercy powinni brać udział w postępowaniu w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty. W takiej sytuacji obowiązkiem organu administracji jest w pierwszej kolejności prawidłowe ustalenie wszystkich stron postępowania. Następnie - zgodnie z zasadą wyrażoną w art 10 kpa - zapewnienie stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Wskazać w tym miejscu trzeba ponadto na treść art. 6 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy, który przewiduje, że w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP do wniosku należy dołączyć: postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo o dziale spadku oraz oświadczenie o wskazaniu osoby uprawnionej w przypadku, o którym mowa w art. 3 ust. 2 ustawy. Niedołączenie wskazanego oświadczenia stanowi natomiast brak formalny wniosku, który podlega usunięciu na stosowane wezwanie organu w trybie art. 6 ust. 6 ustawy. Z powołanego przepisu wynika, że co do zasady już od momentu złożenia wniosku przez jedną z uprawnionych osób, znani są organowi pozostali spadkobiercy, którzy również posiadają uprawnienie do żądania potwierdzenia prawa do rekompensaty (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 2014 r., I OSK 682/13).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać trzeba, iż - jak wynika z akt administracyjnych - wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez E. B. i W. B. złożył S.T. Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy postanowienia Sądu Rejonowego w G., Wydział [...] Ksiąg Wieczystych z dnia [...] grudnia 1990 r., sygn. akt [...], spadek po E. H. B. nabyła, między innymi, S. T. Natomiast z postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] listopada 1977 r. wynika, iż spadek po S.T. nabył, między innymi, M. T. Z załączonego zaś do skargi M. T. postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] sierpnia 1989 r. o stwierdzeniu nabycia spadku wynika, iż spadek po M. T. nabyła w całości M. T. (sygn. akt [...]).

Z powyższego wynika, iż M. T. należy do kręgu spadkobierców po dawnej właścicielce nieruchomości, co oznacza iż należy do kręgu osób legitymowanych do złożenia stosownego wniosku. Jak już wskazano powyżej, z art. 5 ust. 2 ustawy zabużańskiej nie wynika aby stosowne wnioski o potwierdzenie prawa do rekompensaty musiały zostać złożone od razu w terminie ustawowym przez wszystkich współuprawnionych. Stosowny wniosek może być złożony przez jeden podmiot. Obowiązkiem zaś organu jest ustalenie wszystkich stron postępowania, zapewnienie stronom czynnego udziału w każdym jego stadium, a przed wydaniem decyzji - umożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

W ocenie Sądu, organ uchybił powołanym obowiązkom w toku przedmiotowego postępowania administracyjnego naruszając tym przepisy ustawy zabużańskiej, to jest art. 3 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 i 2 oraz przepisy postępowania, to jest art. 10 kpa. Jak wynika z dołączonego do skargi M. T. pisma Wojewody [...] z dnia 3 grudnia 2013 r. skierowanego do S. T. w postępowaniu administracyjnym dotyczącym nieruchomości pozostawionej przez E. i W. B. przy ul. [...] - w dniu 3 grudnia 2013 r., tj. przed datą wydania decyzji z dnia [...] kwietnia 2014 r. - Wojewoda [...] miał wiedzę o śmierci M. T. W pkt 2 ww. pisma organ zwrócił się bowiem do S. T. o ewentualne dostarczenie - w celu uzyskania prawa do rekompensaty w części udziału spadkowego przypadającego po M. T. - dokumentów stwierdzających nabycie prawa do spadku po M.T. i jego ewentualnych nieżyjących spadkobiercach. Pomimo tego Wojewoda [...] nie ustalił w przedmiotowym postępowaniu kręgu współuprawnionych spadkobierców. Nie dopełnił on zatem obowiązku polegającego na ustaleniu wszystkich stron postępowania i przeprowadzeniu postępowania z udziałem wszystkich spadkobierców po E.B.

Wobec powyższego, konieczne stało się uchylenie zaskarżonej decyzji praz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...]. Ponownie rozpoznając sprawę, obowiązkiem organów będzie ustalenie wszystkich stron postępowania, a następnie przeprowadzenie dalszych czynności w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy z dnia 8 lipca 2005 roku.

Ze wskazanych powodów, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), Sąd orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie w punkcie drugim sentencji wyroku wydano w oparciu o art. 152 ww. ustawy. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.