Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 98/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-08-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6540
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Instytutu Pamięci Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 132
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 31 ust. 1, art. 30 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 1998 nr 155 poz 1016
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Sędzia WSA – Danuta Kania Sędzia WSA – Iwona Maciejuk Protokolant starszy sekretarz sądowy – Aneta Duszyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia dokumentów – oddala skargę –


UZASADNIENIE

Skarżący J. S. w dniu [...] marca 2016 r. złożył w Oddziałowym Biurze Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów Instytutu Pamięci Narodowej w W., wniosek o udostępnienie do wglądu dokumentów na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.

W wyniku kwerendy archiwalnej przeprowadzonej w zgromadzonym i dostępnym zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu odnaleziono następujące dokumenty dotyczące skarżącego:

– kartę [...] w kartotece paszportowej Biura Paszportów MSW,

– kartę [...] w kartotekach MON,

– kartę [...] w kartotece odtworzeniowej Biura "C" MSW,

– wydruk z systemu ZSKO,

– akta o sygn. [...].

W tej sytuacji Dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w W.. decyzją z dnia [...] września 2016 r. nr [...], działając na podstawie art. 31 ust. 1 w zw. z art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 152 ze zm.), udostępnił skarżącemu J. S. strony nr 12 – 19, 33 – 34, 42, 44 – 50, 53 – 55, 68, 75 i 90 – 92 z akt o sygnaturze [...] w formie kopii. W uzasadnieniu – wskazując na opisany powyżej stan faktyczny – podał, że po analizie zgromadzonych dokumentów dotyczących skarżącego stwierdzono, że treść dokumentów zawartych na stronach nr 33 – 34, 42, 44 – 50, 53 – 55, 75 i 90 – 92 z akt o sygnaturze [...] została wytworzona przez wymienionego w ramach czynności wykonywanych w związku z jego służbą w organach bezpieczeństwa państwa, natomiast treść dokumentów zawartych na stronach nr 12 – 19 i 68 z akt o sygnaturze [...] została wytworzona przy udziale wnioskodawcy w ramach czynności wykonywanych w związku z jego służbą w organach bezpieczeństwa państwa, co spełnia warunki zawarte w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu i skutkuje udostępnieniem powyższych dokumentów w formie kopii. Przy ocenie powyższych dokumentów oparto się wyłącznie na treści dokumentów znajdujących się w zasobie IPN, gdyż w trybie postępowania dotyczącego udostępnienia dokumentów jest to jedyny dowód, jaki może być brany pod uwagę podczas ich kwalifikacji. W dalszej części wskazano, że wśród odnalezionych w wyniku kwerendy jednostek archiwalnych dotyczących skarżącego, znajduje się teczka akt personalnych żołnierza Ludowego Wojska Polskiego nosząca sygnaturę [...] i po jej analizie stwierdzono, że skarżący w okresie od dnia 24 kwietnia 1973 r. do 12 maja 1974 r. i od 13 września 1974 r. do 4 marca 1985 r. pełnił służbę w Zarządzie II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, który zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 11 ustawy, jest organem bezpieczeństwa państwa. W aktach o sygnaturze [...] na stronach nr 33 – 34 znajduje się uzupełnienie do akt personalnych nr [...], sporządzone i podpisane przez skarżącego w dniu 15 grudnia 1978 r., na stronie nr 42 znajduje się zobowiązanie podpisane przez skarżącego w dniu 24 kwietnia 1973 r., na stronach nr 44 – 50 i 53 – 55 znajduje się ankieta personalna wypełniona i podpisana przez wnioskodawcę w dniu 24 kwietnia 1973 r., na stronie nr 75 tychże akt znajduje się zobowiązanie zwolnionego podpisane przez wnioskodawcę w dniu 4 marca1985 r., na stronach nr 90 – 91 znajduje się meldunek z dnia [...] marca1985 r. sporządzony i podpisany przez skarżącego, a na stronie nr 92 znajduje się raport z dnia [...] maja1977 r. sporządzony i podpisany przez skarżącego. Treść powyższych dokumentów, jak i fakt ich obecności w teczce akt personalnych żołnierza LWP wskazują jednoznacznie, że były one wytworzone przez skarżącego w ramach czynności wykonywanych w związku z jego służbą w Zarządzie II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego. Ponadto w powyższych aktach na stronach nr 12 – 19 znajduje się opinia okresowa podpisana przez skarżącego w dniu [...] kwietnia 1979 r., a na stronie nr 68 znajduje się wyciąg z przebiegu służby, podpisany przez skarżącego w dniu [...] sierpnia 1984 r. Treść powyższych dokumentów, jak i fakt ich obecności w teczce akt personalnych żołnierza LWP wskazują jednoznacznie, że były one wytworzone przy udziale skarżącego w ramach czynności wykonywanych w związku z jego służbą w Zarządzie II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego.

W odwołaniu z dnia [...] października 2016 r. do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu skarżący stwierdził, iż nie polega na prawdzie stwierdzenie w zaskarżonej decyzji, jakoby w okresie od dnia 24 kwietnia 1973 r. do dnia 4 marca 1985 r. pełnił służbę wojskową w Zarządzie II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego. Podkreślił, że nawet jednego dnia nie pełnił służby wojskowej w powyższej jednostce organizacyjnej Sztabu Generalnego Wojska Polskiego. Natomiast pełniąc służbę w Jednostce Wojskowej [...], przemianowanej później na Jednostkę Wojskową [...], podlegał pod Zarząd II Sztabu Generalnego. Dodał, że nie był donosicielem, konfidentem czy tajnym współpracownikiem i nie działał przeciwko Narodowi Polskiemu.

Prezes Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu decyzją z dnia z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...], mając za podstawę art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w W. z dnia [...] września 2016 r. nr [...]. W uzasadnieniu – powołując się na argumenty w niej zawarte oraz na opisany powyżej stan faktyczny – podał, że nie sposób zgodzić się ze skarżącym, jakoby nigdy nie pełnił służby w Zarządzie II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, bowiem wskazuje na to zarówno przebieg służby opisany w Zeszycie Ewidencyjnym, znajdującym się w aktach personalnych wymienionego, jak i podpisane przez niego w dniu [...] kwietnia 1973 r. zobowiązanie do ścisłego przestrzegania postanowień zawartych w pouczeniu oraz utrzymywania w ścisłej tajemnicy wszystkiego, co jest mu wiadome w związku z czynnościami służbowymi, przy czym J. S. jest w tym zobowiązaniu przedstawiony jako pracownik Zarządu II Sztabu Generalnego. W Zeszycie Ewidencyjnym odnotowano dwukrotnie pełnienie służby w Zarządzie II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, a to pierwszy raz w okresie od dnia 24 kwietnia 1973 r. do dnia 12 maja 1974 r. oraz ponownie od dnia 13 września 1974 r. Zatem przyporządkowanie stanu faktycznego do normy prawnej zawartej w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy zostało przeprowadzone prawidłowo. Wszystkie wskazane w osnowie zaskarżonej decyzji dokumenty zostały sporządzone albo przez skarżącego, albo przy jego udziale, o czym świadczy podpis wnioskodawcy na tych dokumentach. Jednocześnie spełniają one pozostałe przesłanki określone w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy. Natomiast w zaskarżonej decyzji nie wskazuje się, że był donosicielem, konfidentem czy tajnym współpracownikiem, ani że działał przeciwko Narodowi Polskiemu. Podstawą do wydania decyzji był art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy, który ma zastosowanie nie tylko do dokumentów dotyczących skarżącego i wytworzonych przez niego lub przy jego udziale w związku z czynnościami wykonywanymi w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji. Przepis ten stosuje się również do dokumentów dotyczących skarżącego i wytworzonych przez niego lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych w związku z jego pracą lub służbą w organach bezpieczeństwa państwa. Podkreślono dalej, że Prezes Instytutu Pamięci w niniejszym postępowaniu nie bada autentyczności dokumentów, nie prowadzi postępowania dowodowego w celu ustalenia prawdziwości faktów opisanych w dotyczących wnioskodawcy dokumentach. Zatem w rozpoznawanej sprawie nie oceniano, czy doszło do współpracy w rozumieniu art. 3a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944 – 1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2013 r. poz. 1388 ze zm.).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący J. S. wskazał, że służbę pełnił w jednostce wojskowej oznaczonej symbolem [...] w J., podległej służbowo pod [...] w W., której niejawna nazwa to "Zarząd II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego." Do złożenia wniosku o przeniesienie do [...] zmusiła go sytuacja życiowa, bowiem matka wymagała opieki, gdyż cierpiała na przewlekłą chorobę. Natomiast o podporządkowaniu jednostki wojskowej [...] pod Zarząd II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego dowiedział się w chwili podpisania zobowiązania do przestrzegania tajemnicy wojskowej w związku ze służbą wojskową. W dalszej części podniósł, że nikogo nie represjonował, zaś jego żona była członkiem Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego "[...]". Reasumując, akta personalne nie odzwierciedlają w pełni stanu faktycznego, a sam fakt podpisania przez niego niektórych dokumentów w Zarządzie II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego nie musi oznaczać, że w nim służył. Do niniejszej skargi załączył kopie dokumentów osobowych.

W odpowiedzi na skargę, Prezes Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.

W piśmie procesowym z dnia [...] kwietnia 2017 r. stwierdził, że nie pełnił służby w samym Zarządzie II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego i w dalszej części opisał przebieg pełnionej przez siebie zawodowej służby wojskowej, a o tym, że [...] jest Zarządem II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego dowiedział się w roku 1973, kiedy to uzupełniał akta personalne i został zobowiązany do zachowania tajemnicy wojskowej. Natomiast w dalszej części podtrzymał stanowisko zawarte w skardze, przeprowadzając polemikę z organem.

W kolejnym piśmie procesowym z dnia [...] sierpnia 2017 r. podtrzymał swoje stanowisko zawarte w skardze do Sądu i załączył do niego kserokopie dokumentów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Stosownie do treści art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej o Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (tekst jedn. z 2016 r., poz. 1575), każdy ma prawo wystąpić z wnioskiem do Instytutu Pamięci o udostępnienie do wglądu dotyczących go dokumentów będących w zasobach Instytutu Pamięci.

W rozpoznawanej sprawie skarżący korzystając z tego prawa, w dniu [...] marca 2016 r. złożył w Oddziałowym Biurze Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów Instytutu Pamięci Narodowej w W. wniosek o udostępnienie do wglądu dotyczących go dokumentów, bowiem zaznaczył we wniosku podstawę prawną z art. 30 ust. 1 ustawy.

Z kolei w myśl ust. 2 pkt 1 tegoż przepisu, Instytut Pamięci udostępnia dokumenty, o których mowa w ust. 1, dotyczące wnioskodawcy lub kopie tych dokumentów, jeżeli stan fizyczny zachowania dokumentów nie pozwala na ich udostępnienie lub jeżeli o dostęp do tych samych dokumentów ubiega się jednocześnie wiele osób lub gdy dysponuje wyłącznie kopiami tych dokumentów, przy czym Instytut Pamięci udostępnia kopie dokumentów, o których mowa w ust. 1, dotyczących wnioskodawcy i wytworzonych przez wnioskodawcę lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych w związku z jego pracą lub służbą w organach bezpieczeństwa państwa albo w związku z czynnościami wykonywanymi w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji. Natomiast według brzmienia art. 5 ust. 11 ustawy, organami bezpieczeństwa państwa, w rozumieniu ustawy jest Zarząd II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego.

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie w trakcie przeprowadzonej kwerendy ustalono, że w aktach personalnych skarżącego J. S. znajduje się Zeszyt Ewidencyjny z którego wynika, że wymieniony pełnił służbę w Zarządzie II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego w okresie od dnia 24 kwietnia 1973 r. do dnia 12 maja 1974 r. oraz od dnia 13 września 1974 r. do 4 marca 1985 r. Ponadto w aktach osobowych znajduje się również podpisane przez niego w dniu [...] kwietnia 1973 r. zobowiązanie do ścisłego przestrzegania postanowień zawartych w pouczeniu oraz utrzymywania w ścisłej tajemnicy wszystkiego, co jest mu wiadome w związku z czynnościami służbowymi, przy czym skarżący jest w tym zobowiązaniu przedstawiony jako pracownik Zarządu II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego. Skoro zaś w aktach o sygn. [...] dokumenty znajdujące się na stronach nr 33 – 34 (uzupełnienie do akt personalnych nr S-89 sporządzone i podpisane przez skarżącego), 42 (zobowiązanie podpisane przez skarżącego w dniu 24 kwietnia 1973 r.), 44 – 50, 53 – 55 ankieta personalna wypełniona i podpisana przez skarżącego w dniu [...] kwietnia 1973 r., 75 (zobowiązanie zwolnionego podpisane przez skarżącego w dniu 4 marca 1985 r.) i 90 – 92 (meldunek z dnia 4 marca 1985 r. sporządzony i podpisany przez skarżącego oraz raport z dnia [...] maja 1977 r. sporządzony i podpisany przez skarżącego) zostały wytworzone przez skarżącego w ramach czynności wykonywanych w związku z jego służbą w Zarządzie II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, natomiast treść dokumentów zawartych na stronach nr 12 – 19 (opinia okresowa podpisana przez skarżącego w dniu 30 kwietnia 1979 r.) i 68 (wyciąg z przebiegu służby podpisany przez skarżącego w dniu 17 sierpnia 1984 r.) została wytworzona przy udziale skarżącego w ramach czynności wykonywanych w związku z jego służbą w Zarządzie II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, to organ związany ustawowym sformułowaniem "udostępnia", nie posiadał żadnego luzu decyzyjnego i był zobowiązany przekazać kopie powyższych dokumentów J. S.

W tym miejscu należy wskazać skarżącemu, że Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu będąc zobowiązana do udostępnienia dokumentów, o ile odnajdzie je w trakcie prowadzonej kwerendy, nie posiada jakichkolwiek uprawnień do badania ich autentyczności, co znajduje swoje uzasadnienie w stanowisku judykatury (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2015 r. sygn. akt I OSK 551/15). Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie nie oceniano, czy doszło do współpracy w rozumieniu art. 3a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944 – 1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2013 r. poz. 1388 ze zm.).

Na marginesie zauważyć należy, że użyta w ustawie nazwa "Zarząd II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego" nie oznacza tylko jego "centrali", ale też podporządkowane mu hierarchicznie jednostki organizacyjne. Z kolei skarżący sam wyjaśnił w skardze do Sądu i w piśmie procesowym z dnia [...] kwietnia 2017 r., że wiedział o tej podległości, jeśli chodzi o [...] w której pełnił służbę.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 i art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), należało orzec jak w sentencji wyroku.