Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 165/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2015-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 262 § 6
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Tomasz Smoleń / spr./ Sędziowie SO del. Piotr Popek WSA Jarosław Szaro Protokolant sekr. sąd. Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 marca 2015r. sprawy ze skargi "A" sp. z o.o. w D. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] listopada 2014r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia postanowienia o nałożeniu kary porządkowej 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] września 2014r. nr [...], 2) określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz strony skarżącej "A" sp. z o.o. w D. kwotę 357 (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA/Rz 165/15

Uzasadnienia

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia własnego postanowienia o nałożeniu kary porządkowej w wysokości 2500 zł.

Z uzasadnienia postanowienia i akt sprawy wynika, że w ramach prowadzonego postępowania podatkowego w sprawie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za kwiecień 2013 r., Naczelnik Urzędu Celnego pismem z dnia 2 kwietnia 2014 roku wezwał "A" Sp. z o.o. z siedzibą w D. (dalej - Skarżąca, Spółka) do przedłożenia:

- oryginałów paragonów fiskalnych dokumentujących sprzedaż towarów za okres od 27 kwietnia do 30 kwietnia 2013 r.,

- faktur sprzedaży liści tytoniu za okres od 27 kwietnia do 30 kwietnia 2013 r. listach wykonywania działalności gospodarczy.

Jako podstawę prawną wezwania powołano przepisy art. 155 § 1 w związku z art. 189 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zmianami, dalej -ord.pod.). Wskazano, że czynność należy dokonać w terminie trzech dni, pod rygorem nałożenia kary porządkowej, o których mowa w art. 262 § 1 ord.pod.

W odpowiedzi na powyższe pismem z dnia 18 kwietnia 2014 r. pełnomocnik strony poinformował organ, że strona do dnia 6 maja 2014 r. będzie przebywała na zwolnieniu lekarskim i nie będzie w stanie zastosować się do treści wezwania. W załączeniu przedstawiono kopię zwolnienia lekarskiego wystawionego na nazwisko A.Z.

Pismem z dnia 5 czerwca 2014 roku Naczelnik Urzędu Celnego ponownie wezwał Spółkę do przedstawienia przedmiotowej dokumentacji w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wezwania. Odpowiedzi na to pismo pełnomocnik spółki stwierdził, że nie posiada żadnej dokumentacji, dlatego treści wezwania przekaże prokurentowi spółki w terminie trzech dni, celem dalszego postępowania.

Po bezskutecznym upływie terminu, Naczelnik Urzędu Celnego postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r. nałożył na Spółkę karę w kwocie 2500 zł, powołując się na treść art. 262 § 1 pkt 2 ord.pod. Jako uzasadnienie nałożenia kary wskazano, że strona bezzasadnie uchyliła się od odpowiedzi na wezwanie nie przedstawiła dokumentów będących w jej posiadaniu, niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Powyższe postanowienie zostało zaskarżone do Dyrektora Izby Celnej , który w postanowieniem z dnia [...] października 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...]. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na to postanowienie złożyła Spółka.

Równolegle z zażaleniem na postanowienie o nałożeniu kary porządkowej, pełnomocnik Spółki złożył wniosek o uchylenie kary porządkowej w oparciu o treść art. 262 § 6 ord.pod.. Do wniosku dołączono zezwolenie lekarskie wystawione dla A. Z. oraz D.S., upatrując w tym uzasadnionego usprawiedliwienia zaniechania wykonania wezwań kierowanych do Spółki.

Naczelnik Urzędu Celnego postanowieniem z dnia [...] września 2014 roku numer [...] odmówił uchylenia własnego postanowienia nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. o nałożeniu kary porządkowej w kwocie 2500 zł.

Uzasadnieniu wskazał, że przytoczone przez pełnomocnika Spółki argumenty nie stanowią uzasadnionego usprawiedliwienia zaniechania wykonania wezwania kierowanego do Spółki przez organ podatkowy.

Na powyższe postanowienie Skarżąca złożyła zażalenie do Dyrektora Izby Celnej, wnosząc o jego uchylenie w całości, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. Postanowieniu zarzucono naruszenie art. 120, art. 121 § 1, art. 122 w związku z art. 262 § 1, § 3 i § 6 ord.pod. poprzez niewyjaśnienie i w konsekwencji nieuwzględnienie wszystkich okoliczności w sprawie, których uwzględnienie spowodowałoby usprawiedliwienie niewykonania obowiązku nałożonego na Spółkę w zakresie przedłożenia wymaganych - określonych dokumentów. Spółka podkreśliła, że w przedmiotowej sprawie nie miała miejsca bezzasadne odmówienie wykonania wezwania, bowiem prokurent (uprzednio członek zarządu spółki) A. Z., jak również ówczesny prezes zarządu Spółki D. S. przebywali na zwolnieniu lekarskim i z uwagi na stan chorobowy nie mogli przedłożyć wymaganych dokumentów. Końcowo spółka wskazała, że nie jest możliwe dostarczenie organowi podatkowemu oryginałów paragonów, bowiem zostały one wydane nabywcom towarów.

Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] września 2014 r. w przedmiocie odmowy uchylenia własnego postanowienia z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] o nałożeniu kary porządkowej w wysokości 2500 zł

Skargę na powyższe postanowienie złożyła Spółka zarzucając:

1. naruszenie przepisów to jest art.120, 121, 262 § 6 ord.pod. poprzez niezasadne odmówienie uznania za usprawiedliwione niewykonanie przez stronę obowiązku nałożonego przez organ,

2. naruszenie przepisów ustawy art. 120 121,262 § 1 pkt 2 w związku z art. 217 ord.pod. poprzez nałożenie na stronę kary porządkowej w wysokości 2500 zł, wskutek nieprzedłożenia przez stronę w wymaganym terminie oryginałów paragonów fiskalnych dokumentujących sprzedaż towaru za okres od 27 kwietnia 2013 r. do 30 kwietnia 2013 r., podczas gdy w postanowieniu kierowane do strony nie określono precyzyjnie, o jakiego rodzaju paragony chodziło organowi wzywającemu, a także nie uzasadniono, dlaczego w została wyliczona tak właśnie wysokość nałożonej kary, nie wykazano ponadto przesłanek do orzeczenia nałożonej kary porządkowej, oraz nie wykazano w uzasadnieniu postanowienia przesłanek, dla których organ uznał, iż strona bezzasadnie odmówiła wykonania wezwań, brak poinformowania za jakie naruszenie obowiązku dany podmiot został ukarany karą porządkową,

3. naruszenie art. 262 § 1 pkt 2 ord.pod. - poprzez jego bezzasadne zastosowanie, albowiem przepis ten nie zawiera w swoich postanowieniach możliwości nałożenia kary porządkowej za zwłokę nieprzedłożenie dokumentu, podczas gdy przedmiotem sprawy mamy do czynienia ze zwłoką, nie zaś bezzasadną odmową wykonania czynności przez stronę,

4. naruszenie art. 120 ord.pod. w związku z art. 111 ust. 3 a pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług - poprzez błędne domaganie się przez organ przedłożenia przez stronę oryginałów paragonów fiskalnych, podczas gdy paragony te wydane są nabywca towarów i nie znajdują się w posiadaniu strony postępowania.

Mając powyższe na uwadze, wniosła o:

1. uchylenie zaskarżonego postanowienia,

2. zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz skarżącego od strony przeciwnej.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że prezes Spółki nie przebywa w Polsce i nie miał możliwości osobistego wykonania czynności żądanej przez Urząd Celny w R. Wyłącznie prokurent mógł w imieniu spółki podejmować decyzje jej dotyczące, w tym wykonywać wezwanie organu, ale w dacie otrzymania przez spółkę wezwania jej prokurent pozostawał na zwolnieniu lekarskim, nie mógł więc również wykonać obowiązków nałożonych przez organ. Wbrew twierdzeniem organu, żadna inna osoba, jak na przykład osoba odpowiedzialna za prowadzenie dokumentacji księgowej firmy, nie miała uprawnień do wykonywania wezwania organu.

Zdaniem spółki, nie sposób zgodzić się z twierdzeniami organu, że to na stronie skarżącej spoczywał obowiązek informowania organu o wszelkich nieprawidłowościach bądź niejasnej treści wezwania, do którego była zobowiązana. Należy zauważyć, iż możliwość wezwania stron do złożenia wyjaśnień, zeznań lub do dokonania określonych czynności, co miało miejsce w niniejszej sprawie, następuje wówczas, kiedy jest tu niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego lub rozstrzygnięcie sprawy. Wezwanie powinno odpowiadać zasadom jawności, rzetelności czy też ekonomii procesowej. Treści wezwania skierowanego do strony postępowanie musi zatem odnosić się do niezbędności dokonania przez stronę czynności, w celu podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia określonej sprawie przy uwzględnieniu zasad postępowania. W przedmiotowej sprawie doszło przede wszystkim do zaniedbań ze strony organu nakładającego karę porządkową, bowiem nie wystosował on do strony postępowania precyzyjnego wezwania, wskazującego jakiego rodzaju dokumenty mu chodzi. W odpowiedzi na to wezwanie strona wskazała, iż nie jest w stanie wykonać czynności, do których została zobowiązana, bowiem nie posiada oryginalnych dokumentów. Oznacza to, że organ nakładający karę porządkową nie spotkał się z bierną postawą strony, która by mogła usprawiedliwiać nałożenie na nią karę porządkową.

Ponad to organ wymierzając karę winien przedstawić argumenty, dlaczego wymierza tak a nie inną wysokość kary. Powinien również powiązać dotkliwość nałożonej kary z rodzajem przewinień, które dopuściły się strona nie wystarczy bowiem w ocenie Spółki zacytowanie przepisu, który stanowi podstawę do wymierzenia kary porządkowej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sąd kontroluje zaskarżone rozstrzygnięcia w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 poz. 270 ze zmianami - dalej PPSA), nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga jest uzasadniona, jednakże nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie.

Aby ocenić zasadność podniesionych zarzutów należy odnieść się do przepisu art. 262 § 1 ord.pod. (w brzmieniu obowiązującym wydanie w dacie wydania zaskarżonego postanowienia), który stanowił, że strona, pełnomocnik strony, świadek lub biegły, którzy mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego:

1. nie stawili się osobiście bez uzasadnionej przyczyny, mimo że byli do tego zobowiązani, lub

2. bezzasadnie odmówili złożenia wyjaśnień, zeznań, wydanie opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziałów innej czynności, lub

3. bez zezwolenia tego organu opuścili miejsce przeprowadzenia czynności przed jej zakończeniem,

mogą zostać ukarani karą porządkową do 2800 zł.

Jak wynika z powyższego, podstawową przesłanką nałożenia kary porządkowej jest skierowanie do strony przez organ podatkowy prawidłowego wezwania do określonego zachowania się. Z takiego wyzwania powinno wynikać w sposób jasny i precyzyjny, jakiego zachowania, spośród wymienionych w art. 262 § 1 ord.pod. oczekuje organ, a nadto zastosowanie się przez stronę do wezwania jest możliwe.

Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że skierowane do Spółki wezwania, do przedstawienia w wyznaczonym terminie dowodów znajdujących się w jej posiadaniu, wymogów powyższych nie spełniają, dlatego nie możne być uznany za prawidłowe.

Naczelnik Urzędu Celnego dwukrotnie wezwał Skarżącą do przedstawienia m.in. oryginałów paragonów fiskalnych dokumentujących sprzedaż towarów za określony okres. Na zarzut strony, że nie jest w stanie przedstawić oryginałów paragonów, gdyż zostały one wydane kupującym, a żądanie organu w tym zakresie jest sprzeczne z prawem, organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego postanowienia stwierdził, że obowiązek przedłożenia organowi podatkowemu dokumentów ograniczyło się tylko do tych, które są w posiadaniu strony, a zatem jasnym i oczywistym jest, że organ podatkowy wzywał strony do przedłożenia posiadanych kopii dokumentów fiskalnych w postaci oryginalnych wydruków na taśmie papierowej, bowiem tylko taki dowód jest w posiadaniu strony.

W związku z powyższym, w ocenie Sądu, nie można uznać, że wezwania wystosowane do Spółki były jasne i precyzyjne, bowiem wcale nie jest oczywiste, że żądając przedłożenia "oryginałów paragonów fiskalnych“ organ w istocie żądał "kopie dokumentów fiskalnych w postaci oryginalnych wydruków na taśmie papierowej “.

Jak organ słusznie wskazał orzeczenie o ukaraniu karą porządkową może podlegać wzruszeniu za pomocą dwóch różnych środków prawnych. Pierwszy znajduje oparcie w art. 262 § 5 ord.pod., drugi natomiast wynika z art. 262 § 6 ord. pod. Oba tryby są odrębne niezależne od siebie i rodzą odmienne skutki. Zażalenie (art. 262 § 5 ord.pod.) powoduje weryfikacji przez organ odwoławczy zasadności samego ukarania, natomiast wniosek o uchylenie kary porządkowej (art. 262 § 6 ord.pod.) powoduje że organ bada wyłącznie fakt, czyli niestawiennictwo lub nie niewykonanie nałożonego obowiązku zostało usprawiedliwione.

Zgodnie z art. 262 § 6 ord.pod. organ podatkowy, który nałożył karę porządkową, może, na wniosek ukaranego, złożony w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia o nałożeniu kary porządkowej, uznać za usprawiedliwione niestawiennictwo lub niewykonanie innych obowiązków, o których mowa w § 1, i uchylić postanowienie nakładające kary.

W ocenie Sądu dwukrotne błędne wezwanie Skarżącej, jak wyżej wskazano, do przedłużenia oryginał paragonów fiskalnych spowodowało, że nie mogła ona wykonać nałożonego na nią obowiązku i tą okoliczność organy podatkowe winny uznać za usprawiedliwiającą niewykonanie nałożonego obowiązku na Skarżącą, a co za tym idzie uchylić postanowienie nakładające karę. Należy podkreślić że to organ ma obowiązek tak sformułować wezwanie, aby jego treść nie nasuwała żadnych wątpliwości. Nie ma też żadnych podstaw aby organ podatkowy obarczył stronę obowiązkiem informowania organu o błędnym zrozumieniu treści wezwania. Jakiekolwiek błędy zawarte w wezwaniu nie mogą obarczać strony tego wezwania. Wezwanie nieprawidłowe nie będzie wywoływało skutków wobec osoby, która nie zastosowała się do tego wezwania.

W ocenie Sądu za błędne należy uznać stanowisko strony Skarżącej, że choroba członka zarządu lub prokurenta spółki, czyli osób reprezentujących spółkę, stanowiła przeszkodę w realizacji wezwania organu do przedłożenia dokumentów. Realizacja wezwanie o przedłożenie dokumentów nie wymaga bowiem ani osobistego stawiennictwa, ani osobistego działania osób reprezentujących spółkę. Obowiązkiem spółki jest taka organizacja swojej działalności, aby ewentualna nieobecność czy też choroba osób ją reprezentujących, nie uniemożliwiała udziału tej osoby prawnej w postępowaniu podatkowym.

Zarzut Skarżącej, że postanowienie o nałożeniu kary porządkowej nie zawiera żadnego uzasadnienia w zakresie wysokości tej kary należy uznać za niemający żadnego znaczenia w rozpoznawanej sprawie. Zarzut ten winien być złożony zażaleniu opartym o przepis art. 262 § 5 ord.pod. nie zaś we wniosku opartym na przepisie art. 262 § 6 ord.pod., albowiem w rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy nie badał zasadności samego ukarania Spółki.

Mając na uwadze przedstawione wyżej wywody, w tym w szczególności dotyczące nieprawidłowości wezwań o przedłożenie dokumentów, które powodują, że należy uznać za usprawiedliwione niewykonanie przez Spółkę nałożonego na nią obowiązku dostarczenia dokumentów, Sąd stwierdził, że zarówno zaskarżone postanowienie, jak też poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji naruszają przepis art. 262 § 6 ord.pod. Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i art. 200 PPSA.