Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1040/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art. 8 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grażyna Firek sędzia WSA Piotr Głowacki (spr.) sędzia WSA Inga Gołowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 marca 2018 r. spraw ze skarg K. Z. - S. na postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 2 sierpnia 2017 roku nr [...] i [...] w przedmiocie oddalenia skarg na czynności egzekucyjne; oddala skargi.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego K. , jako organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanej K. Z. na podstawie własnych tytułów wykonawczych oraz tytułu wykonawczego wystawionego przez prezydenta W..

W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia 5.09.2016r. i 25.04.2017r. dokonał zajęcia wszelkich wierzytelności zobowiązanej w Urzędzie Miasta K.. Zawiadomienia o zajęciu doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności (Urząd Miasta K.) w dniu 9.09.2016r. i 4.05.2017r. Zawiadomienia o zajęciu doręczono zobowiązanej w dniu 22.09.2016r. i 17.05.2017r.

Zobowiązana wniosła skargi na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu w Urzędzie Miasta K. wierzytelności pieniężnej. Zobowiązana wniosła o uchylenie w całości w/w zajęcia oraz wstrzymanie czynności egzekucyjnych prowadzonych z innej wierzytelności pieniężnej, w postaci dotacji dla Niepublicznej Szkoły Podstawowej nr [...] w K.. W uzasadnieniu wskazano, że zajęcie dotacji jest niezgodne z przepisem art. 8 § 1 pkt 15 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.(dalej upea). Podniesiono również, że organ egzekucyjny skierował zajęcie do szkoły, która jest odrębnym od zobowiązanej bytem prawnym. W skardze powołano treść art. 7 § 2 upea, wskazując, iż organ winien stosować środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Zobowiązana twierdzi, iż zastosowany środek egzekucyjny jest najbardziej uciążliwym środkiem egzekucyjnym.

Naczelnik Urzędu Skarbowego K. postanowieniami z dnia 26.10.2016r, nr [...] i z dnia 13.06.2017r. nr [...] oddalił skargi.

Zobowiązana złożyła zażalenia, przywołując argumenty zawarte w skargach na czynności egzekucyjne, wskazując w szczególności na art, 8 § 1 pkt 15 upea, zgodnie z którym nie podlegają zajęcia środki pochodzące z dotacji przyznanej z budżetu państwa na określone cele i znajdujące się na wyodrębnionym rachunku bankowym prowadzonym dla obsługi bankowej dotacji (...). Skarżąca wskazała jednocześnie na odrębność podmiotową jej, jako zobowiązanej K. Z. i Niepublicznej Szkoły Podstawowej nr [...] w K.. Z powyższego wywodzi, iż do zajęcia nie mogło dojść. Ponadto wskazuje na to, iż organ egzekucyjny nie doprecyzował pisemnie, że w zawiadomieniu o zajęciu wierzytelności zajęto dotację, co jest niezgodne z art. 67 § 1 upea. Ponadto zobowiązana podtrzymała swoje stanowisko w zakresie zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. postanowieniami z dnia 2 sierpnia 2017 roku nr [...] i [...], na podstawie art 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa w związku z art. 17, 18 i 54 upea, utrzymał w mocy postanowienia organu pierwszej instancji.

Organ wyjaśnił w uzasadnieniach postanowień, iż zakwestionowany środek egzekucyjny wymieniony został w art. 89 § 1 upea nie narusza prawa. Zawiadomienie o zajęciu doręczono zarówno zobowiązanej, jak i dłużnikowi zajętej wierzytelności. Druk zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego sporządzony został według wzoru przewidzianego w załączniku nr [...] do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22.08.2016r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnej (Dz.U. z 2010r, poz. 1339). Druk ten zawiera wymagane dane dotyczące przedmiotu zajęcia, wskazania danych dotyczących dochodzonych należności, wskazuje zobowiązanego, organ egzekucyjny, a także dłużnika zajętej wierzytelności. Zawiera w swojej treści pouczenie dla zobowiązanego. Organ działał w oparciu o istniejące przepisy prawne regulujące sposób i formę dokonanej czynności egzekucyjnej mając jednocześnie podstawę w wystawionym tytule wykonawczym.

Odnosząc się do zarzutów podano, iż zgodnie z art 90 pkt 1 ustawy z dnia 7.09.1991r. o systemie oświaty szkoły podstawowe otrzymują dotacje z budżetu gminy. W tym rozumieniu przepisu, Niepubliczna Szkoła Podstawowa nr [...] w K. jest uprawniona do otrzymywania dotacji. Niemniej zgodnie z art. 5 pkt 7 w/w ustawy organ prowadzący szkołę lub placówkę odpowiada za jej działalność. W niniejszej sprawie prowadzącą szkołę jest zobowiązana. Wedle wskazań wyroku Sądu Najwyższego z 15.03.2009r., sygn. akt V CSK 366/08 art. 5 powołanej ustawy wskazuje, że szkoły i placówki wchodzące w skład struktury organizacyjnej systemu oświaty, inaczej niż szkoły wyższe, nie mają osobowości prawnej, a w obrocie cywilnoprawnym mogą występować wyłącznie przez swoje organy prowadzące. W zawiadomieniu o zajęciu nie wymieniono szkoły, ani też nie wskazano konkretnego przedmiotu zajęcia w szczególności nie wskazano, że zajmuje się dotację na prowadzenie szkoły. W zawiadomieniu widnieją natomiast dane zobowiązanej K. Z.-S., a przedmiotem zajęcia w Urzędzie Miasta K. były wszelkie wierzytelności. Zatem zajęto wierzytelność zobowiązanej, przysługującą jej z tytułu dotacji na prowadzenie szkoły. Szkoła natomiast nie posiada osobowości prawnej (nie jest zatem odrębnym podmiotem jako osoba prawna), a jest własnością osoby fizycznej. Z tego powodu prowadzenie egzekucji do majątku zobowiązanej, jako osoby prowadzącej szkołę jest możliwe. Skoro w swej działalności zobowiązana posiada wierzytelność w Urzędzie Miasta K., zajęcie tej wierzytelności było nie tylko możliwe, a konieczne.

Organ odwoławczy podkreślił, iż zgodnie z art. 8 § 1 pkt 15 upea, nie podlegają egzekucji administracyjnej, środki pochodzące z dotacji przyznanej z budżetu państwa na określone cele i znajdujące się na wyodrębnionym rachunku bankowym prowadzonym dla obsługi bankowej dotacji oraz środki pochodzące z programów finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, chyba że wierzytelność egzekwowana powstała w związku z realizacją projektu, na który środki te byty przeznaczone. Zapis w/w przepisu wskazuje wyraźnie, iż nie podlega egzekucji dotacja z budżetu państwa. Wskazany przepis nie wymienia dotacji z budżetu jednostki samorządu terytorialnego. Zajęta kwota jest natomiast wierzytelnością z tytułu dotacji z budżetu gminy, a więc pochodzącą z budżetu jednostki samorządu terytorialnego. Przedmiotowa dotacja podlega więc zajęciu i nie korzysta z wyłączenia na podstawie w/w przepisu.

Odnosząc się do zarzutu zobowiązanej, iż organ egzekucyjny w zawiadomieniu o zajęciu nie doprecyzował, że zajęcie dotyczy dotacji, a przez to czynność jest wadliwa, organ odwoławczy stwierdził, że doprecyzowanie, na które wskazuje zobowiązana nie było konieczne. Organ egzekucyjny zajął bowiem wszystkie inne wierzytelności zobowiązanej, aniżeli te określone w art. 72-85 upea (egzekucja z wynagrodzenia, z zaopatrzenia emerytalnego, z rachunku bankowego). Zawiadomienie organu egzekucyjnego nie musi konkretyzować "nazwy" innej zajętej wierzytelności i takiej konkretyzacji nie zawierało. Jest to słuszne, bowiem organ egzekucyjny nie jest wstanie przewidzieć, jakie konkretnie wierzytelności zobowiązana posiada u dłużnika zajętej wierzytelności. Takie doprecyzowanie następuje już w odpowiedzi dłużnika zajętej wierzytelności, czy wierzytelność uznaje, a jeśli tak, z jakiego tytułu. To dłużnik zajętej wierzytelności jest wykonawcą zajęcia wierzytelności. Dłużnik stwierdza zatem, czy wierzytelność istnieje, czy może są to też wierzytelności zwolnione spod egzekucji, np. na podstawie art. 8 § 1 pkt 15 upea. W przypadku, gdy dłużnik zajętej wierzytelności uzna, iż wierzytelność nie podlega zajęciu, to nie przekazuje wierzytelności organowi egzekucyjnemu i informuje organ egzekucyjny z jakiego powodu odmówił przekazania wierzytelności. Adresatem normy prawnej w/w przepisu jest zatem dłużnik zajętej wierzytelności. Organ egzekucyjny mógłby naruszyć ten przepis tylko, gdyby w zajęciu napisał wyraźnie, że zajmuje dotację na wyodrębnionym rachunku. W tej sprawie tak nie było, a zajęcie było prawidłowo sporządzone i nie stwierdzono wadliwości w jego przeprowadzeniu.

Odnosząc się do zarzutu zastosowania najbardziej uciążliwego sposobu egzekucji, organ egzekucyjny wskazał, iż na przestrzeni ostatnich lat prowadzenia egzekucji do majątku zobowiązanej, zastosowany środek egzekucyjny jest jedynym skutecznym środkiem egzekucyjnym. Organ odwoławczy stwierdził ponadto, iż tak sformułowany zarzut stanowi w zasadzie zarzut z art. 33 upea i nie mieści się w przedmiocie oceny w postępowaniu wszczętym ze skargi na czynności egzekucyjne. Jego formalne rozpatrzenie nie jest zatem możliwe.

W skargach wniesionych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie K. Z., przywołała argumentację przedstawioną w skargach na czynności egzekucyjne i zażaleniach zarzucając, iż nastąpiło naruszenie:

- art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa, poprzez niepodjęcie niezbędnych czynności dla wszechstronnego wyjaśnienia i załatwienia sprawy, w szczególności poprzez uznanie, że organ słusznie ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w sposób pełny i merytoryczny,

- art. 8 i 124 kpa, poprzez nienależyte uzasadnienie z uwagi na zawarcie zbyt ogólnikowych stwierdzeń, jak również poprzez brak odniesienia się do zarzutu skarżącej, iż dotacja otrzymana na szkołę w rzeczywistości pochodzi z budżetu państwa, co uniemożliwiło realizację zasady pogłębionego zaufania obywateli do państwa oraz uniemożliwiło dokonanie kontroli zaskarżonego postanowienia,

- art. 9 i 11 kpa, poprzez niewyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w mocy, a w szczególności brak wyjaśnienia niezastosowania art. 8 § 1 pkt 15, oraz art. 15 i art. 67 upea,

- art. 138 § 1 kpa, polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego,

- art. 8 § 1 pkt 15 upea poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że dotacja pochodząca od jednostek samorządu terytorialnego może zostać zajęta,

- art. 7 § 2 upea, poprzez zastosowanie w stosunku do skarżącej środka najbardziej uciążliwego,

- art. 90 ustawy o systemie oświaty, poprzez nieuwzględnienie charakteru dotacji oraz brak uwzględnienia, na co mogą zostać przeznaczone środki pochodzące z dotacji.

W odpowiedzi na skargi Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. wniósł o ich oddalenie, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 – dalej p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. – następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, stwierdzeniem ich nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a. sąd w przypadku nieuwzględnienia skargi, oddala skargę.

Zarzuty skarg nie są uzasadnione.

Zauważyć należy na wstępie, iż zarzuty skargi, pomimo ich pozornej obszerności, koncentrują się na próbie wykazania naruszenia przepisów prawa procesowego przez pryzmat obrazy reguł określonych w upea., tudzież naruszenia zasad dotacyjnych wyprowadzonych także z brzmienia ustawy o systemie oświaty. Istotą sporu było zatem określenie, czy zajęcie wierzytelności było dopuszczane i spełniało wszystkie wymogi formalne do jego przeprowadzenia, zwłaszcza w kontekście oceny, czy szkoła prowadzona przez skarżącą jest odrębnym od niej bytem prawnym, co rzutuje na możliwość zajęcie wierzytelności, oraz czy środki pochodzące z dotacji podlegają zajęciu wobec treści art, 8 § 1 pkt i 5 upea, a także, czy zastosowany środek egzekucyjny nie był zbyt uciążliwy.

W zakresie ostatniej kwestii, z powodu nie podniesienia jej w skargach na czynność egzekucyjną, lecz dopiero w zażaleniach na postanowienia organu I instancji, zarzut ten nie może zostać objęty zakresem niniejszego postępowania, gdyż stanowiłoby to obejście zarówno art. 54 § 4, jak i art. 33 upea, w aspekcie terminu wniesienia skargi na czynność egzekucyjną, czy zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Stąd zarzuty skarg odnoszące się do naruszeniu przepisów prawa procesowego w powyższym zakresie są bezprzedmiotowe, a w konsekwencji bezpodstawne.

Nie zasługują na uwzględnienie także pozostałe wyżej opisane zarzuty odnoszące się do zbadania, czy zajęcie było dopuszczane i spełniono wszystkie wymogi formalne do jego przeprowadzenia.

Organ egzekucyjny zajął wszystkie inne wierzytelności zobowiązanej, aniżeli te określone w art. 72-85 upea (egzekucja z wynagrodzenia, z zaopatrzenia emerytalnego, z rachunku bankowego). Wbrew zarzutom, zawiadomienie organu egzekucyjnego istotnie nie musi konkretyzować "nazwy" innej zajętej wierzytelności i takiej konkretyzacji rzeczywiście nie zawierało. Nie było to wadliwe, bowiem organ egzekucyjny nie jest wstanie i nie musi, a nawet nie może przewidzieć, jakie konkretnie wierzytelności zobowiązana posiada u dłużnika zajętej wierzytelności. Takie doprecyzowanie rzeczywiście następuje w odpowiedzi dłużnika zajętej wierzytelności, a to przez wskazania czy wierzytelność uznaje, a jeśli tak, to z jakiego tytułu. To dłużnik zajętej wierzytelności jest wykonawcą zajęcia wierzytelności. Dłużnik stwierdza zatem, czy wierzytelność istnieje, ewentualnie czy są to wierzytelności zwolnione spod egzekucji. W przypadku, gdy dłużnik zajętej wierzytelności uzna, iż wierzytelność nie podlega zajęciu, to nie przekazuje wierzytelności organowi egzekucyjnemu i informuje organ egzekucyjny, z jakiego następuje to powodu. Adresatem normy prawnej w/w przepisu jest zatem dłużnik zajętej wierzytelności. Organ egzekucyjny mógłby naruszyć ten przepis tylko wówczas, gdyby w zajęciu określił, że zajmuje dotację na wyodrębnionym rachunku, która nie podlega zajęciu, lub inne wyłączone spod zajęcia. W tej sprawie powyższe nie wystąpiło, zatem zajęcie było prawidłowo sporządzone i nie stwierdzono wadliwości w jej przeprowadzeniu. Zatem organ egzekucyjny w zawiadomieniu o zajęciu nie musiał doprecyzowywać, że zajęcie dotyczy dotacji, gdyż zajmował wszystkie inne wierzytelności zobowiązanej, aniżeli te określone w art. 72-85 upea.

Skarżony organ również prawidłowo ocenił, iż szkoła prowadzona przez skarżącą nie jest odrębnym od niej bytem prawnym, przez co zajęcie wierzytelności było uprawnione. W świetle obowiązujących przepisów nie występuje odrębność podmiotowa pomiędzy skarżącą, a prowadzoną przez nią Niepubliczną Szkołą Podstawową nr [...] w K., która uniemożliwiałaby zajęcie spornej w niniejszej sprawie wierzytelności. W szczególności w świetle przepisów ustawy o systemie oświaty, szkoła prowadzona przez skarżącą nie została wyposażone przez ustawodawcę w zdolność prawną. Przymiotu zdolności prawnej nie można wywieść z art. 5 ust. 7 i czy art. 82 tej ustawy, gdyż jedynie wskazują one krąg podmiotów, którym przysługuje uprawnienie do zakładania i prowadzenia takich placówek, czy o uzyskiwaniu wpisu do ewidencji prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego. Istotne jest przy tym to, że ustawa nie wiąże z wpisem placówki do ewidencji skutków w postaci uzyskania przez nią osobowości prawnej lub zdolności prawnej. Z samego faktu obowiązku rejestracji konkretnej jednostki nie można zatem wywodzić skutku w postaci uzyskania osobowości prawnej lub zdolności prawnej. To osoba fizyczna, jako prowadząca szkołę stanowi podmiot prawa (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15.03.2009r. sygn. akt V CSK 366/08, a także postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 16 stycznia 2012r. I ACz 32/12 - LEX nr 11087910). W zaskarżonej czynności egzekucyjnej, zajęciu, nie wymieniono szkoły, widnieją natomiast dane zobowiązanej K. Z., a przedmiotem zajęcia były wszelkie wierzytelności jakie jej przysługują względem dłużnika zajętej wierzytelności. W niniejszym przypadku zajęto wierzytelność zobowiązanej, przysługującej jej z tytułu dotacji na prowadzenie szkoły. Szkoła natomiast nie posiada osobowości prawnej (nie jest zatem odrębnym podmiotem jako osoba prawna), a jest własnością osoby fizycznej. Z tego powodu prowadzenie egzekucji do majątku zobowiązanej, jako osoby prowadzącej szkołę jest dopuszczalne i możliwe. Skoro zatem w swej działalności zobowiązana posiada zajętą wierzytelność, zajęcie tej wierzytelności było zgodne z prawem.

Niezasadne są zarzuty odnoszące się do ustalenia, czy środki pochodzące z uzyskanej przez skarżąca dotacji nie podlegają zajęciu na postawie art. 8 § 1 pkt i 5 upea. Zgodnie z jego brzmieniem nie podlegają egzekucji administracyjnej, środki pochodzące z dotacji przyznanej z budżetu państwa na określone cele i znajdujące się na wyodrębnionym rachunku bankowym prowadzonym dla obsługi bankowej dotacji oraz środki pochodzące z programów finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, chyba że wierzytelność egzekwowana powstała w związku z realizacją projektu, na który środki te byty przeznaczone. Treść normatywna w/w przepisu wskazuje wyraźnie, iż nie podlega egzekucji dotacja z budżetu państwa. Wskazany przepis nie wymienia zatem dotacji z budżetu jednostki samorządu terytorialnego. Przedmiotowa dotacja podlega więc zajęciu i nie korzysta z wyłączenia na podstawie w/w przepisu. Zajęta kwota jest wedle ustaleń poczynionych przez organ wierzytelnością z tytułu dotacji z budżetu gminy, a więc pochodzącą z budżetu jednostki samorządu terytorialnego. Skarżąca sama wskazała w toku postępowania na art. 90 ustawy o systemie oświaty traktujący o dotacjach finansujących szkoły niepubliczne pochodzące z budżetu jednostki samorządu terytorialnego, nie wskazując żadnych regulacji o finansowaniu z budżetu państwa. Skoro obecnie skarżąca powołuje zarzut, iż zajęta dotacja pochodzi z budżetu państwa, to wobec wyżej przytoczonych ustaleń organu, winna to wykazać. Gołosłowne zarzuty odnoszące się do nieustalenia tej kwestii należy odrzucić. Nadto wskazywanie na charakter dotacji ze względu na przeznaczenie środków pochodzących z dotacji nie znajduje uzasadnienia w przepisach wyłączających stosowanie zajęcia egzekucyjnego, przez co zarzuty w tym względzie nie mogą być uwzględnione.

Wobec tego oczywiście bezzasadne są zarzuty dotyczące niepodjęcia niezbędnych czynności dla wszechstronnego wyjaśnienia i załatwienia sprawy. Organ niewadliwie ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Uzasadnienie zawiera szczegółowe i precyzyjne odniesienie się do zarzutów skarżącej, oraz uprawnioną konkluzję, że zajęta wierzytelność nie stanowi dotacji otrzymanej z budżetu Państwa. Skarżony organ wyjaśnił podstawy i przesłanki utrzymania postanowień Naczelnika Urzędu Skarbowego w mocy.

Mając powyższe na uwadze, sąd w oparciu o art. art. 151 ustawy o p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku, oddalając skargi.