Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1442/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-09-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1 pkt. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
article: art. 156 § 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz (spr.) Zygmunt Zgierski Protokolant Agnieszka Gugała - Szczerbicka po rozpoznaniu w dniu 3 września 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezydenta Miasta Poznania od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 czerwca 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 1706/08 w sprawie ze skargi Prezydenta Miasta Poznania na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej nieodpłatnego nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 czerwca 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1706/08 oddalił skargę Prezydenta Miasta Poznania na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2008 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] września 2008r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku Miasta Poznania o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Nr [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Przedmiotowa decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne: Decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził nieważność decyzji Wojewody Poznańskiego z dnia [...] marca 1994 r., Nr [...], stwierdzającej nieodpłatne nabycie przez Miasto Poznań z mocy prawa własności nieruchomości położonej w Poznaniu, przy ul. [...] oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej obrębie Poznań, jako działka nr [...]) o pow. 0,0596 ha, uregulowanej w księdze wieczystej Nr [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr B-08-88.

Organ ustalił, że w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17), tj. 5 lutego 1946 r. przedsiębiorstwo Wytwórnia [...] stanowiła własność kupca O. S. w Poznaniu.

Decyzją z dnia 14 marca 1950 r. Minister Przemysłu Rolnego i Spożywczego na podstawie § 81 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U. R.P. Nr 16, poz. 62) wznowił postępowanie w sprawie przejęcia Wytworni [...] na własność Państwa, bowiem na mocy wcześniej wydanego postanowienia Głównej Komisji do Spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw z dnia 25 września 1947 r. nr I .A.107/47, omawiane przedsiębiorstwo zostało skreślone z wykazu przedsiębiorstw przejmowanych na własność Państwa.

W dniu 18 grudnia 1950 r. Minister Przemysłu Rolnego i Spożywczego wydał orzeczenie Nr 15 o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa części dotyczącej pn. Wytwórnia [...] Poznań, ul. [...] - O. S. – S.

Wojewoda Poznański decyzją z dnia [...] marca 1994 r., Nr [...] powołując się na art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późno zm.), stwierdził, że Miasto Poznań nabyło z mocy prawa, nieodpłatnie, własność zabudowanej nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] (AM-16) w obrębie Poznań.

Organ ustalił, że przed wydaniem decyzji komunalizacyjnej aktem notarialnym z dnia 27 maja 1988 r., Rep A. [...], Skarb Państwa zbył na rzecz A. K. lokal nr [...] wraz z przynależnym udziałem w częściach wspólnych budynku oraz oddał 2/100 części gruntu działki nr [...] w użytkowanie wieczyste. W § 2 aktu zaznaczono, że zbycie lokalu następuje na podstawie decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w Poznaniu z dnia [...] grudnia 1987 r., Nr [...].

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazał, że Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej decyzją z dnia [...] czerwca 1996 r., [...], stwierdził nieważność:

- decyzji Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia 14 marca 1950 r., Nr I.A.100/50 dotyczącej wznowienia postępowania w sprawie Wytwórni [...] w Poznaniu, ul. [...], stanowiącej własność O. S. – S. ,

- zarządzenia Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia 13 września 1950 r. w sprawie ustanowienia zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem: Wytwórnia [...] w Poznaniu, ul. [...], stanowiącym własność O. S. – S. ,

- orzeczenia Nr 15 Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia 18 grudnia 1950 r. o przejęciu na własność Państwa Wytwórni [...] Poznań, ul.- [...] - O. S. – S. (postanowienie Głównej Komisji z dnia 29 września 1950 r., Nr I A 100/50).

Organ w uzasadnieniu decyzji podniósł, że zakwestionowana decyzja została wydana w oparciu o art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), który stanowi, że mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie tej ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990 r., z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Z brzmienia powyższego przepisu wynika jednoznacznie, że komunalizacja w tym trybie następuje tylko wtedy, gdy mienie spełnia łącznie następujące warunki: a) posiada cechy mienia ogólnonarodowego (państwowego ), b) należy do osób wymienionych w tym przepisie. Organ wskazał, że nieruchomość położona w Poznaniu, oznaczona ewidencyjnie jako działka nr [...] nie spełnia ustawowych warunków. Organ ustalił, że przedmiotowa nieruchomość wchodziła w skład przedsiębiorstwa pn. Wytwórnia [...] Poznań, ul. [...], O. S. – S. Przedsiębiorstwo to zostało przejęte na własność Państwa na podstawie orzeczenia Nr 15 Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia 18 grudnia 1950 r., jednakże Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej decyzją z dnia [...] czerwca 1996 r., [...] stwierdził jego nieważność.

Następnie Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] września 2006 r., Nr [...] stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia 3 sierpnia 1965 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa Wytwórnia [...] Poznań ul. [...] - O. S. – S.

Organ wskazał, że stwierdzenie nabycia przez Miasto Poznań z mocy prawa własności nieruchomości należącej do osób fizycznych stanowi rażące naruszenie prawa, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy- Przepisy wprowadzające (...), co uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Poznańskiego z dnia [...] marca 1994 r., Nr [...], w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zdaniem organu decyzja komunalizacyjna nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a., przemawiających przeciwko stwierdzeniu jej nieważności.

Pismem z dnia 11 lipca 2008 r., Miasto Poznań - wystąpiło do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając decyzji Nr [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. naruszenie art. 7, art. 77 i art. 156 § 2 k.p.a.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] września 2008r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku Miasta Poznania o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Nr [...] z dnia [...] czerwca 2008 r., - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ II instancji podniósł, że stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej było jedynie prawną konsekwencją decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] czerwca 1996 r., Nr [...], stwierdzającej nieważność orzeczenia Nr 15 Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia 18 grudnia 1950 r. o przejęciu na własność Państwa Wytwórni [...] Poznań, ul. [...] - O. S. – S. oraz decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] września 2006 r., Nr [...], stwierdzającej nieważność orzeczenia Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia 3 sierpnia 1965 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa Wytwórnia [...] Poznań ul. [...] – O. S. – S. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji oceniając legalność decyzji komunalizacyjnej Wojewody Poznańskiego z dnia [...] marca 1994 r., Nr [...], podniósł, wskazując na kartę inwentaryzacyjną nieruchomości stanowiącą integralną część decyzji, że udział osoby fizycznej w prawie własności nieruchomości budynkowej został wyłączony spod komunalizacji.

Organ II instancji wskazał, że prowadzone w trybie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) postępowanie komunalizacyjne (tak instancyjne, jak i nadzorcze) nie dotyczy interesu prawnego podmiotów będących użytkownikami, użytkownikami wieczystymi, najemcami, czy posiadaczami nieruchomości, gdyż komunalizacja nie wpływa na zmianę zakresu uprawnień tych osób. W sprawie niniejszej osoba fizyczna stała się właścicielem lokalu nr [...] i użytkownikiem wieczystym 2/100 części gruntu nieruchomości położonej w Poznaniu przy ul. [...] na podstawie umowy cywilnoprawnej zawartej w formie aktu notarialnego z dnia 27 maja 1988 r., Rep. [...], jednakże zawarcie tej umowy między reprezentantem Skarbu Państwa a osobą fizyczną było następstwem decyzji administracyjnej Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w Poznaniu z dnia [...] grudnia 1987 r., Nr [...]

Skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2008 r. nr [...] oraz decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Nr [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. - do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Prezydent Miasta Poznania. Zaskarżonym decyzjom zarzucał naruszenie art. 7, 77, 138 § 1 pkt 1 i 156 § 1 pkt 2 kpa, poprzez wadliwie ustalony stan faktyczny, wadliwie ustalony stan prawny, w wyniku czego dokonano błędnej oceny zgromadzonego materiału, czym doprowadzono do wydania wadliwych decyzji administracyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę zaskarżonym wyrokiem wskazał, że skarżący zarzucał zaskarżonej decyzji generalnie stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Poznańskiego z dnia [...] marca 1994 r. pomimo, że wywołała one nieodwracalne skutki prawne w części dotyczącej ustanowienia odrębnej własności lokalu nr [...] oraz ustanowienia prawa użytkowania wieczystego 2/100 części działki gruntu nr [...], na rzecz A.K. Zarzuty skargi odnoszą się do tych rozważań organu, których przedmiotem była ocena, która decyzja, a mianowicie czy decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w Poznaniu dnia [...] grudnia 1987 r. poprzedzająca umowę sprzedaży lokalu nr [...], przy ul. [...] w Poznaniu, czy też decyzja Wojewody Poznańskiego z dnia [...] marca 1994 r. stwierdzająca nieodpłatne nabycie przez Miasto Poznań z mocy prawa własności nieruchomości położonej w Poznaniu, przy ul. [...] - wywołała nieodwracalne skutki prawne w zakresie działki nr [...]. Okolicznością nie kwestionowaną przez strony jest to, że podstawą sprzedaży lokalu nr [...] oraz oddania A. K. w użytkowanie wieczyste udziału w nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], zabudowanej domem wielomieszkaniowym, wynoszącego 2/100 części, była umowa w formie aktu notarialnego poprzedzona ostateczną decyzją administracyjną.

Zdaniem Sądu, analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego i ocena podniesionych przez strony skarżące zarzutów prowadzą do przekonania, że brak jest podstaw do podważenia legalności zaskarżonej decyzji i wskazują na bezzasadność skargi. Sąd stwierdził, że wydanie decyzji komunalizacyjnej przez Wojewodę Poznańskiego z dnia [...] marca 1994 r. umożliwiły decyzje nacjonalizacyjne.

Stwierdzenie nieważności orzeczenia Nr 15 Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia 18 grudnia 1950 r. o przejęciu na własność Państwa Wytwórni [...] Poznań, ul. [...] - O. S. – S. i oraz orzeczenia Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia 3 sierpnia 1965 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa Wytwórnia [...] Poznań ul. [...] - O. S. – S. wywołało skutek prawny ex tunc, tzn. od dnia wydania aktu administracyjnego, który podlega unieważnieniu. Oznacza to, że w dniu 27 maja 1990 r. nieruchomość oznaczona w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej obrębie Poznań jako działka nr [...] nie stanowiła własności Skarbu Państwa, lecz spadkobierców O. S. , a tym samym nie podlegała ona działaniu powołanej ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

Stwierdzenie nabycia przez Miasto Poznań z mocy prawa własności nieruchomości należącej do osób fizycznych, spadkobierców O. S.. , stanowi rażące naruszenie prawa, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy- Przepisy wprowadzające (...), co oznacza, że zaskarżona decyzja jest uzasadniona. Stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej było jedynie prawną konsekwencją stwierdzenia nieważności decyzji nacjonalizacyjnych. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podniósł, że na karcie inwentaryzacyjnej nieruchomości stanowiącej integralną część decyzji komunalizacyjnej odnotowano odrębny udział w prawie do budynku wynoszący 2/100 części, z tego względu, że Skarb Państwa zbył na rzecz A. K. lokal nr [...] wraz z przynależnym udziałem w częściach wspólnych budynku oraz oddał 2/100 części gruntu działki nr [...] w użytkowanie wieczyste na mocy aktu notarialnego z dnia 27 maja 1988 r., Rep [...].

W sytuacji, gdy umowa sprzedaży lokalu i ustanowienia użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej była poprzedzona decyzją administracyjną w tym przedmiocie, a taka sytuacja zachodzi w sprawie niniejszej, to ta decyzja o sprzedaży lokalu i oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste, a nie decyzja komunalizacyjna była podstawą sprzedaży lokalu i oddania w użytkowanie wieczyste udziału w nieruchomości na rzecz określonej osoby trzeciej. Jeżeli podstawą zawarcia umowy cywilnoprawnej o sprzedaży lokalu i oddaniu w użytkowanie wieczyste gruntu była decyzja administracyjna w tym przedmiocie, to okoliczności związane z nieodwracalnością skutków prawnych dotyczą tej decyzji, nie zaś decyzji komunalizacyjnej.

Stwierdzenie nieważności decyzji nacjonalizacyjnych i decyzji komunalizacyjnej otwiera możliwość wszczęcia z tego powodu postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji o sprzedaży lokalu i oddaniu w użytkowanie wieczyste udziału w nieruchomości na rzecz osoby trzeciej i tym samym dokonywania w tym postępowaniu ustaleń i ocen, czy zawarcie na podstawie tej ostatniej decyzji umowy sprzedaży lokalu i oddania w użytkowanie wieczyste udziału w nieruchomości powoduje, w świetle aktualnego stanu prawnego, nieodwracalność skutków prawnych decyzji o ustanowieniu tego prawa.

Z przedstawionych względów Sąd pierwszej instancji uznał, że skarga jest nieuzasadniona, gdyż przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia prawa.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku o oddaleniu skargi.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł Prezydent Miasta Poznania , zaskarżając wyrok w całości, zarzucając:

- na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi naruszenie prawa materialnego – art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych poprzez przyjęcie, że nieruchomość położona w Poznaniu przy ul. [...] nie stała się z mocy prawa własnością Miasta Poznań;

- na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi naruszenie przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w decyzjach z dnia [...] czerwca 2008 r. i z dnia [...] czerwca 2009 r. przepisu art. 156 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego co skutkować powinno uchyleniem wymienionych decyzji;

Wskazując na powyższe zarzuty Prezydent Miasta Poznania wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpatrzeniu skargi błędnie uznał, że właścicielem nieruchomości w Poznaniu przy ul. [...] w dniu 27 maja 1990 r. nie był Skarb Państwa, lecz spadkobiercy O. S. i na tej podstawie uznał, że nie została spełniona jedna z przesłanek komunalizacji określonych w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

Sąd I instancji, pomimo że wskazał w uzasadnieniu do wyroku na zbycie w 1987 roku przez Skarb Państwa własności lokalu nr [...] wraz z przynależnym udziałem w częściach wspólnych budynku i użytkowania wieczystego 2/100 części gruntu w Poznaniu przy ul. [...] - to uznał, że fakt zbycia nie wywołał nieodwracalnych skutków i nie stanowi okoliczności przewidzianej w art. 156 § 2 K.p.a, uniemożliwiającej stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Poznańskiego z dnia [...] marca 1994 r. Nr [...]. Lokal nr [...], tak jak cały budynek i grunt figurowały w 1987 roku jako własność Skarbu Państwa, (co było następstwem decyzji nacjonalizacyjnej). W związku z tym, że przedmiotem użytkowania wieczystego mogą być grunty Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego decyzje Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, a także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie doprowadzają do sytuacji, w której nieruchomość obciążona prawem użytkowania wieczystego nie będzie własnością zarówno Skarbu Państwa, jak i jednostki samorządu terytorialnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że stwierdzenie przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nieważności decyzji Wojewody Poznańskiego z dnia [...] marca 1994 r. Nr [...] stwierdzającej nieodpłatne nabycie przez gminę Miasto Poznań własności nieruchomości położonej w Poznaniu przy ul. [...] było prawną konsekwencją decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] czerwca 1996 r. Nr [...] stwierdzającej z kolei nieważność orzeczenia Nr 15 Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia 18 grudnia 1950 r. o przejęciu na własność Państwa Wytwórni [...] Poznań, ul. [...] – O. S. –S. oraz decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] września 2006 r. stwierdzającej nieważność orzeczenia Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia 3 sierpnia 1965 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa Wytwórnia [...] Poznań ul. [...] - O. S. – S.

Skarżący podniósł, że w sprawie tej jednak nie ma jeszcze prawomocnego orzeczenia i w chwili obecnej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym toczy się postępowanie na skutek wniesienia skargi kasacyjnej na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2007 r. (sygn. akt. IV SA/Wa 173/07) oddalającego skargę Miasta Poznania na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia 3 sierpnia 1965 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa Wytwórnia [...] Poznań ul. [...] — O. S. — S.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnicy postępowania T. S. , P. S. i E. S. – K. wnieśli o jej oddalenie. Podali, że skarga kasacyjna jedynie powiela argumentację przedstawioną przed Sądem pierwszej instancji. Wskazali, że administrują sporną nieruchomością od 1996 r. w związku z czym ponieśli ogromne nakłady finansowe na remonty i częściową odbudowę.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

W ramach zarzutu naruszenia przepisów postępowania skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w decyzjach z dnia [...] czerwca 2008 r. i z dnia [...] czerwca 2009 r. przepisu art. 156 § 2 k.p.a.

Oceniając niniejszy zarzut w pierwszej kolejności należało podkreślić, że przedmiotem kontroli Sądu pierwszej instancji była decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2008 r. nr [...], którą po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał własną decyzję z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...]. Jak z tego wynika Sąd pierwszej instancji nie kontrolował żadnej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2009 r. Skarżący kasacyjnie nie wyjaśnia w uzasadnieni u skargi kasacyjnej dlaczego decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2008 r. wiąże z bliżej nieokreśloną decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. Skoro taka decyzja nie stanowiła przedmiotu kontroli Sądu pierwszej instancji brak jest podstaw do merytorycznych rozważań w tym zakresie.

Jednocześnie trzeba stwierdzić, że skoro przedmiotem zaskarżenia do Sądu pierwszej instancji była decyzja wskazanego wyżej organu z dnia [...] września 2008 r. nr [...], wydana po ponownym rozpatrzeniu sprawy, to formułowanie zarzutu w stosunku do decyzji z dnia [...] czerwca 2008 r., stanowiącej przedmiot wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie jest prawidłowe, gdyż kontroli Sądu I instancji podlegała decyzja ostateczna, wydana po wyczerpaniu administracyjnego toku instancji. Decyzja z dnia [...] czerwca 2008 r. taką decyzją nie jest.

Powyższe względy przemawiają za uznaniem omawianego zarzutu za nieusprawiedliwiony, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny, orzekając w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.) nie jest uprawniony do modyfikowania treści postawionych zarzutów.

Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych należało stwierdzić, że jest on niezasadny. Przede wszystkim podkreślenia wymaga fakt, że istota rozstrzygnięcia nie dotyczy okoliczności, czy nieruchomość położona w Poznaniu przy ul. [...] stała się z mocy prawa własnością Miasta Poznań. W związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji Wojewody Poznańskiego z dnia [...] marca 1994 r., stwierdzającej nieodpłatne nabycie przez Miasto Poznań z mocy prawa własności wskazanej wyżej nieruchomości, istota sporu dotyczyła tego czy zaistniała negatywna przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji w postaci "nieodwracalnych skutków prawnych". Tego właśnie zagadnienia dotyczą rozważania Sądu pierwszej instancji poczynione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Do stanowiska Sądu pierwszej instancji zajętego w tej kwestii odnosi się w gruncie rzeczy uzasadnienie skargi kasacyjnej. Jednakże treść samego zarzutu nie koresponduje z uzasadnieniem środka odwoławczego.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 5 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych należy podzielić prawidłowe stanowisko Sądu pierwszej instancji, że skutkiem stwierdzenie nieważności orzeczenia Nr 15 Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia 18 grudnia 1950 r. o przejęciu na własność Państwa Wytwórni [...] Poznań, ul. [...] – . O. S. – S. oraz orzeczenia Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia 3 sierpnia 1965 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego niniejszego przedsiębiorstwa wywołało skutki ex tunc. Skoro tak, to zasadne jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, że w dniu 27 maja 1990 r. sporna nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa, a co za tym idzie nie może być traktowana jako podlegająca działaniu cytowanej wyżej ustawy z dnia 10 maja 1990 r.

Odnośnie natomiast okoliczności, czy zaistniała negatywna przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, wymieniona w art. 156 § 2 k.p.a. (zarzut w tym zakresie wynika wprost z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej), zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko Sądu pierwszej instancji jest prawidłowe. Zasadnie bowiem Sąd ten wskazał, że umowa sprzedaży lokalu i ustanowienia użytkowania wieczystego części gruntu na rzecz A. K. poprzedzona była decyzją Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w Poznaniu z dnia [...] grudnia 1987 r. Zatem sprzedaż lokalu mieszkalnego oraz ustanowienie prawa użytkowania wieczystego stanowi bezpośredni skutek tej decyzji. W dacie wydania decyzji komunalizacyjnej ([...] marca 1994 r.) powyższy stan prawny już istniał. Zatem decyzja komunalizacyjna, która jest decyzją deklaratoryjną, nie mogła wywołać skutku istniejącego w dniu 27 maja 1990 r. Wobec tego skoro doszło do unieważnienia decyzji wywłaszczających, wprowadzających Państwo jako właściciela nieruchomości, to zasadne jest stanowisko, że niniejszej nieruchomości nie można traktować jako stanowiącej własność Skarbu Państwa w dniu 27 maja 1990 r., co z kolei musi prowadzić do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji stwierdzającej nieodpłatne nabycie przez Miasto Poznań prawa własności tej nieruchomości.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.