Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1105/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-03-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7 i art. 77 § 1,
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 2168
law: Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - tekst jedn.
article: art. 3, art. 134 § 1, art. 177 § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Grzegorz Wałejko (spr.) po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 1059/20 w sprawie ze skargi J. A. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 6 lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od J. A. na rzecz Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia 240 (dwieście czterdzieści) złotych z tytułu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem dnia 28 października 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 1059/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. A. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 6 lutego 2020 r., nr [...], w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Skarżący zaskarżając ten wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu orzeczeniu, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), zarzucił naruszenie przepisów postępowania

- art. 134 § 1 p.p.s.a w zw. art. 3 § 1 p.p.s.a - poprzez nieuwzględnienie przez Sąd w toku rozpoznania sprawy okoliczności niezgłoszonej w skardze, że Dyrektor [...] Oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia w B. i Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia pomimo treści art. 7 i 77 § 1 k.p.a. i zebranego w sprawie materiału dowodowego i zgłoszonych wniosków dowodowych nie podjęli żadnych działań mających na celu zbadanie, czy działalność skarżącego polegająca na zarobkowym wykonywaniu oprysków była wykonywania, nieamatorsko, nieokazjonalnie, niesporadycznie, niedorażnie i nieincydentalnie.

Ewentualnie (w razie nieuwzględnienia zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a w zw. art. 3 § 1 p.p.s.a) zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisu prawa materialnego

- art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie - uznanie, iż w okolicznościach sprawy zasadnym jest przyjęcie, że w okresach w wskazanych w decyzji Dyrektora [...] Oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia w B. z [...] 01.2019 r. skarżący prowadził działalność gospodarczą w rozumieniu tego przepisu.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Skarżący przedstawił argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawi e naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

W rozpatrywanej sprawie spór prawny dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego stwierdził, że decyzja ta nie jest niezgodna z prawem. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku – najogólniej rzecz ujmując – wynika, że przeprowadzone przez organ administracji ustalenia faktyczne, wobec ich prawidłowości, uzasadniały po pierwsze, przyjęcie ich za podstawę wyrokowania w rozpatrywanej sprawie, zaś po drugie, zaakceptowanie dokonanej na ich podstawie oceny, że działalność strony skarżącej po przejściu na emeryturę odpowiadała cechom działalności gospodarczej w rozumieniu art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej – zwłaszcza, że jakkolwiek była prowadzona z mniejszą częstotliwością, to jednak miała charakter zorganizowany i ciągły, a wykonywane czynności były powtarzalne i ukierunkowane na uzyskanie dochodu – a w konsekwencji, że w okresach opisanych w zaskarżonej decyzji strona podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.

Skarga kasacyjna – której zarzuty wyznaczają, zgodnie z zasadą dyspozycyjności, granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku – nie uzasadnia twierdzenia, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie wyroku Sądu I instancji, której konsekwencją powinno być jego uchylenie. Innymi słowy, skarga kasacyjna nie podważa trafności stanowiska Sądu I instancji, że kontrolowana przez ten Sąd decyzja nie jest niezgodna z prawem.

Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej – a mianowicie do zarzutu naruszenia art. 134 § 1 w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a. (stawianego w powiązaniu, jak wynika to z jego konstrukcji, z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. i adresowanego wobec faktycznych podstaw wydanego w sprawie rozstrzygnięcia) oraz do zarzutu naruszenia art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej przez jego niewłaściwe zastosowanie – których komplementarny charakter uzasadnia, aby rozpoznać je łącznie, trzeba stwierdzić, że nie zostały one usprawiedliwione na usprawiedliwionych podstawach.

Jeżeli bowiem w rozumieniu art. 134 § 1 p.p.s.a., granice rozpoznania wojewódzkiego sądu administracyjnego określa sprawa administracyjna będąca przedmiotem zaskarżenia – co innymi słowy oznacza, że sąd ten jest zobowiązany rozpatrzeć sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia jego zgodności z prawem (zob. np. wyrok NSA z dnia 26 maja 1998 r., sygn. akt II SA 915/97) – której treść i zakres wyznaczają normy prawa determinujące treść rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym akcie i precyzujące czynności pozwalające zidentyfikować skonkretyzowany w nich stosunek prawny (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2005 r., sygn. akt II GSK 321/07), to nie ma podstaw, aby twierdzić, że rozpoznając sprawę ze skargi na decyzję wydaną w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, Sąd I instancji nie uwzględnił znaczenia konsekwencji wynikających z przywołanego przepisu prawa. Mianowicie, że nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, nie wyszedł poza ich granice, mimo że w danej sprawie powinien był to uczynić lub rozpoznając skargę dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym), niż sprawa rozstrzygnięta zaskarżonym aktem lub rozpoznał skargę z przekroczeniem granic danej sprawy lub nie rozpoznał istoty sprawy, co gdyby istotnie nastąpiło, mogłoby stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacyjną (zob. np. wyrok NSA z dnia 13 marca 2019 r., sygn. akt II GSK 2349/17; wyrok NSA z dnia 3 listopada 2021 r., sygn. akt II OSK 3805/18).

Jeżeli przy tym z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika, aby strona skarżąca wykazała zaistnienie którejkolwiek z wymienionych powyżej sytuacji lub sytuacji rodzajowo im podobnej, która mogłaby uzasadniać twierdzenie, że Sąd I instancji naruszył art. 134 § 1 p.p.s.a., to zarzut naruszenia tego przepisu prawa trzeba uznać za nieusprawiedliwiony.

Zwłaszcza, gdy ponownie podkreślić – w tym w relacji do znaczenia konsekwencji wynikających z zasady dyspozycyjności obowiązującej w postępowaniu wywołanym skarga kasacyjną (zob. np. wyroki NSA z dnia: 10 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 1492/18; 19 stycznia 2021 r., sygn. akt II OSK 2523/20; 17 grudnia 2020 r., sygn. akt II GSK 832/18; 16 lipca 2020, sygn. akt I GSK 611/20) – że naruszenia przywołanego przepisu prawa, w tym poprzez braku rozpoznania istoty sprawy, czy też poprzez brak wyjścia poza ich granice skargi, nie sposób jest upatrywać w argumentacji prezentowanej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, argumentacja prezentowana w skardze kasacyjnej nie uwzględnia bowiem w dostatecznym stopniu tej okoliczności – której nota bene również nie kwestionuje – że wykonując działalność gospodarczą od dnia 14 marca 1989 r., strona skarżąca po przejściu na emeryturę nie wystąpiła z wnioskiem o wykreślenie wpisu, ani też nie zgłaszała faktu zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG), ograniczając się w tym zakresie do dokonywania takich zgłoszeń do urzędu skarbowego, którego zaświadczenia – jak wynika to z akt sprawy – stanowiły podstawę uwzględnienia przez organ administracji okoliczności zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej w okresach opisanych w tychże zaświadczeniach.

Tym samym – w tym w relacji do znaczenia konsekwencji wynikających z zaświadczenia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] września 2018 r., z którego wynika, że strona figurowała w ewidencji podatników podatku dochodowego od osób fizycznych opłacanego w formie zryczałtowanego podatku dochodowego w formie karty podatkowej w okresie od dnia 1 marca 1985 r. do dnia 19 czerwca 2014 r. – za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że w okresach nie wynikających z treści przywołanych zaświadczeń potwierdzających fakt zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej, wobec faktu braku wystąpienia z wnioskiem o wykreślenie działalności gospodarczej z CEIDG (w tym wobec faktu braku zgłoszenia zawieszenia prowadzenia działalności do CEDG, w tym w innych również okresach, niż wynikające z przywołanych zaświadczeń), strona skarżąca wykonywała działalność gospodarczą w pozostałych okresach szczegółowo opisanych w decyzji kontrolowanej przez Sąd I instancji.

Wniosek ten trzeba uznać za tym bardziej uzasadniony, gdy odwołać się do znaczenia konsekwencji wynikających z wpisu do CEIDG. Tworzy on bowiem domniemanie faktyczne wykonywania działalności gospodarczej zgodnie z wpisem, a domniemanie to można obalić w drodze przeprowadzenia przeciwdowodu, który obciąża stronę twierdzącą o faktach przeciwnych twierdzeniom wynikającym z domniemania (zob. np.: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 września 2018 r., sygn. II UK 247/18; wyrok SA w Warszawie z dnia 9 listopada 2020 r., sygn. akt III AUa 970/18; zob. również wyroki NSA z dnia: 29 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 394/13; 17 grudnia 2019 r., sygn. akt II GSK 956/19). Przedmiotowe domniemanie ma charakter faktyczny, co oznacza, że możliwe jest jego obalenie w drodze przeprowadzenia odpowiedniego postępowania dowodowego na okoliczność rzeczywistego zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej.

Podkreślając w tym kontekście – w tym odpowiedzi na zarzuty skargi kasacyjnej – że ciężar przeciwdowodu spoczywał w rozpatrywanej sprawie na stronie, nie zaś na organie administracji, trzeba podnieść, że wniosków przeciwnych, niż wywiedzione w sprawie na podstawie przeprowadzonych w niej dowodów, nie może uzasadniać stanowisko osadzone na gruncie twierdzeń odnoszących się do potrzeby ustalenia okoliczności odbycia przez stronę stosownego przeszkolenia, ustalenia zleceniodawców, wykorzystywanego sprzętu (w tym źródła jego pochodzenia), sytuacji zdrowotnej i materialnej strony, gdy chodzi o uzyskiwane dochody, czy też motywacji mającej towarzyszyć jej działaniom (s. 3 – 4 skargi kasacyjnej). Z punktu widzenia dotychczas przedstawionych argumentów okoliczności te nie mogą być bowiem uznane za przydatne dla wykazania tezy przeciwnej.

Zwłaszcza, gdy wobec znaczenia konsekwencji wynikających z treści przywołanego powyżej zaświadczenia z dnia [...] września 2018 r. oraz wobec konsekwencji wynikających z faktu braku wystąpienia z wnioskiem o wykreślenie działalności gospodarczej z CEIDG (w tym z faktu braku zgłoszenia zawieszenia prowadzenia działalności do CEDG) podnieść, że przecież nie bez uzasadnionych powodów strona skarżąca – już po przejściu na emeryturę – zgłaszała we właściwym urzędzie skarbowym zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej w poszczególnych wskazywanych przez nią okresach oraz nie zgłaszała faktu zawieszenia jej prowadzenia w innych okresach. Okoliczność ta nie jest bez znaczenia dla wniosku, że w tych tylko i przez nią wskazywanych okresach zawieszała swoją aktywność, prowadząc działalność w pozostałych okresach, które zostały opisane w zaskarżonej decyzji.

Intensywność zaś prowadzenia tej działalności gospodarczej – wobec treści art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz jego rozumienia, którego skarga kasacyjna nota bene nie kwestionuje, ograniczając się w tej mierze do zarzutu jego niewłaściwego zastosowania, co wobec braku podważenia ustaleń faktycznych nie może pozostawać bez wpływu na ocenę odnośnie do braku jego zasadności – nie uzasadnia twierdzenia, że strona skarżąca faktycznie zaprzestała jej prowadzenia, a w konsekwencji, że wpis do CEIDG nie koresponduje ze stanem rzeczywistym.

Tak jak bowiem, faktycznego zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej, w tym utraty przez nią cechy ciągłości, nie uzasadnia fakt zawieszenia jej prowadzenia – a w tej mierze, jak podniesiono powyżej, nie jest bez znaczenia to, że z takiej możliwości strona skarżąca korzystała we wskazywanych przez nia okresach – tak również nie uzasadnia twierdzenia o faktycznym zaprzestania prowadzenia tej działalności fakt wykonywania jej z mniejszą niż pierwotna intensywnością, a co za tym idzie w mniejszej niż pierwotna skali, albowiem okoliczności te są bez znaczenia dla oceny odnośnie do jej ciągłości, a co za tym idzie wykonywania jej w sposób zorganizowany. Zwłaszcza, gdy w korespondencji do dotychczas przedstawionych argumentów – w tym, treści zaświadczenia z dnia [...] września 2018 r. oraz treści zaświadczeń potwierdzających fakt zgłoszenia właściwemu urzędowi skarbowemu zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej w okresach wskazanych w tych zaświadczeniach w relacji do objętego zaskarżoną decyzją okresu, a mianowicie okresu od dnia 1 marca 2006 r. do dnia 3 czerwca 2013 r. – podkreślić również, że elementem kreującym działalność gospodarczą jest nastawienie na jej zarobkowy charakter, a przesłanka ta aktualizuje się nie tylko wtedy, gdy jej prowadzenie przynosi rzeczywisty zysk, ale także wówczas, gdy mimo jego nieosiągnięcia, przedsiębiorca nastawiony był na uzyskanie dochodu (por. wyroki Sądu Najwyższego dnia: z 13 września 2016 r., sygn. I UK 455/15; 6 kwietnia 2017 r., sygn. II UK 98/16; 15 marca 2018 r., sygn. III UK 47/17), a jej zarobkowego charakteru nie niweczą przy tym generowane straty (por. wyrok SA w Warszawie z dnia 9 listopada 2020 r., sygn. akt III AUa 970/18).

Z wszystkich przedstawionych zarzuty skargi kasacyjnej należało więc uznać za nieusprawiedliwione.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.