Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 616/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2004 nr 92 poz 880
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
article: art. 48 ust. 1, art. 29 ust. 2 pkt 9 lit. b
journal: Dz.U. 2017 poz 1332
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak (sprawozdawca), Protokolant specjalista Michał Syta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2019 r. w Radomiu sprawy ze skargi K. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku likwidacji zbiornika wodnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: WINB, organ odwoławczy) decyzją Nr [...] z [...] czerwca 2018 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., zwanej dalej: k.p.a.) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2017 r., poz. 1332 ze zm., zwanej dalej: P.b.), po rozpatrzeniu odwołania K. G. (dalej: skarżący, inwestor, strona) od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: PINB, organ I instancji) Nr [...] z [...] kwietnia 2018 r., nakazującej inwestorowi likwidację poprzez zasypanie samowolnie wybudowanego sztucznego ziemnego zbiornika wodnego o wymiarach 15 m x 30 m na działce nr [...] w miejscowości [...], gmina [...] – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że w dniach: 13 lutego i 6 marca 2018 r. na ww. działce przeprowadzono oględziny, podczas których stwierdzono wybudowanie na niej stawu o wymiarach 15 m x 30 m. Z wyjaśnień inwestora wynikało, że w 2014 r. pogłębił w sposób mechaniczny istniejące zagłębienie terenu, które obecnie ma około 3 m głębokości. Roboty budowlane doprowadziły do powstania zbiornika wodnego, a urobek z nich uzyskany został zagospodarowany na wyrównanie i podniesienie działki. W połowie dłuższego boku skarżący wykonał drewniany podest wchodzący w zbiornik o wymiarach 1,60 m x 3 m, zakończony drewnianym karmnikiem dla ryb. Inwestor oświadczył również, że

w miejscu istniejącego zbiornika istniały tereny podmokłe, na których znajdowała się woda oraz zagłębienie terenu, które pogłębił i uregulował brzegi. Roboty te zostały wykonane bez zgody właściwego organu architektoniczno-budowlanego, chociaż

w tym zakresie skarżący w dniu 22 września 2014 r. wystąpił do Urzędu Gminy [...] z wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie urządzenia wodnego w zabudowie zagrodowej, zlokalizowanej na części działki nr [...].

Organy nadzoru budowlanego ustaliły, że zbiorniki wodne zostały zaliczone na podstawie art. 3 pkt 3 P.b. do budowli, tj. do obiektów budowlanych. Z uzyskania pozwolenia na budowę zwolnione zostały jedynie przydomowe baseny i oczka wodne o powierzchni do 30 m² (art. 29 ust.1 pkt 15 P.b. w brzmieniu obowiązującym w dacie realizacji przedmiotowego zbiornika, tj. w 2014 r.) Nadto w tej dacie pozwolenia na budowę nie wymagało wykonanie robót budowlanych polegających na wykonywaniu urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, z wyjątkiem ziemnych stawów hodowlanych, urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, usytuowanych

w granicach parków narodowych, rezerwatów przyrody i parków krajobrazowych oraz ich otulin (art. 29 ust. 2 pkt 9 lit. a) i b) P.b.).

W ocenie WINB, popartej orzecznictwem sądowym, utworzony przez człowieka - poprzez pogłębienie obniżenia terenu – zbiornik wodny, niezależnie od tego czy będzie ziemnym stawem rybnym, czy też będzie służył celom rekreacyjno-wypoczynkowym, będzie budowlą o charakterze hydrotechnicznym, której realizacja bez pozwolenia na budowę jest samowolą budowlaną w świetle art. 48 ust. 1 P.b. Organ odwoławczy nie zgodził się ze stanowiskiem strony, zawartym w odwołaniu, że przedmiotowe roboty stanowiły jedynie pogłębienie istniejącego w tym samym miejscu zagłębienia z wodą, a więc należało je zaliczyć do działań wykonanych

w istniejącej substancji, mających na celu jej utrzymanie w dobrym stanie i zabezpieczenie przed zniszczeniem. O wybudowaniu zbiornika wodnego świadczy jego znaczna powierzchnia (450 m²) oraz duże ilości urobku, co kwalifikuje te prace jako roboty budowlane z art. 3 pkt 7 P.b. Istnienie w tym miejscu podmokłej łąki nie ma znaczenia, skoro na skutek robót budowlanych powstał zbiornik wodny, wymagający pozwolenia na budowę.

Organ odwoławczy wskazał na treść art. 48 ust. 1 i ust. 2 P.b. i wywiódł, że jednym z obligatoryjnych etapów postępowania legalizacyjnego jest ustalenie zgodności inwestycji z decyzją o warunkach zabudowy (gdy nie ma planu miejscowego). W przypadku braku takiej zgodności, legalizacja obiektu wzniesionego bez wymaganego pozwolenia na budowę nie jest możliwa.

W przedmiotowej sprawie decyzją Nr [...] z [...] lutego 2015 r. Wójt Gminy [...] odmówił skarżącemu ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie urządzenia wodnego (stawu, oczka wodnego dla celów niehodowlanych) w zabudowie zagrodowej, zlokalizowanej na części działki nr [...], o powierzchni nieprzekraczającej 450 m² i głębokości mniejszej niż 3 m.

Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że teren inwestycji znajduje się w obrębie rezerwatu przyrody "[...]", ustanowionego rozporządzeniem nr [...] Wojewody [...] z [...] października 2001 r. (Dz.Urz.Woj.Maz. [...],[...] ze zm.) oraz jego otulinie. Wójt Gmina [...] wskazał, że planowana inwestycja jest niezgodna z przepisami tego rozporządzenia, tj. § 3 ust. 1 pkt 6, pkt 8, pkt 16 oraz art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ochronie przyrody.

W związku z brakiem możliwości zalegalizowania przedmiotowej samowoli

(brak zgodności budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym), organy nadzoru budowlanego - w przypadku zbiornika wodnego - nakazały jej likwidację przez zasypanie.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, WINB uznał, że zawarty w art. 3 pkt 1 P.b. definicji obiektu budowlanego wymóg jego wzniesienia z użyciem wyrobów budowlanych umożliwia w dalszym ciągu stosowanie w procesie budowlanym materiałów niestanowiących wyrobów budowlanych, co wynika bezpośrednio z art. 10 P.b. Ponadto nieużycie do budowy wyrobów budowlanych nie zmienia faktu, że określona rzecz może stać się obiektem budowlanym po jej usytuowaniu

w określonym miejscu, ze względu na jej przeznaczenie i sposób użytkowania.

Skargę na decyzję WINB do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie wniósł skarżący, zarzucając:

- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie wszystkich niezbędnych czynności mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz niezałatwienie sprawy, zgodnie

z obowiązującymi przepisami, co miało wpływ na wynik sprawy i spowodowało wydanie błędnej decyzji.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organ odwoławczy nałożył na stronę obowiązek likwidacji zbiornika wodnego poprzez jego zasypanie, co jest sprzeczne z treścią art. 48 ust. 1 P.b., który nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Poza tym wadliwa jest ocena WINB, że brak jest podstaw do przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego, bowiem ustalenia faktyczne winny być dokonywane na dzień wydania rozstrzygnięcia. Tym samym odwołanie się do decyzji Wójta Gminy [...] z [...] lutego 2015 r. jest nieaktualne. Skarżący wskazał również na wątpliwość, jaka pojawia się przy stosowaniu art. 3 pkt 1 P.b. w okolicznościach powoływanych przez organ odwoławczy w kontekście nowelizacji tego przepisu, która obowiązuje od 28 czerwca 2015 r.

Zdaniem inwestora w przedmiotowej sprawie organy nadzoru budowlanego pominęły istotną okoliczność, czy wykonanie obowiązku nie naruszy stosunków wodnych na gruncie w taki sposób, że doprowadzi do czynu zagrożonego karą,

o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a. W toku postępowania nie dokonano

w tym zakresie żadnej analizy skutków wykonania nałożonego obowiązku (możliwe podtopienia działek sąsiednich, skutkujące czynem z art. 194 pkt 1 Prawa wodnego).

W związku z powyższymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie

w całości zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

W świetle powołanego przepisu, do kompetencji sądu administracyjnego należy badanie aktów administracyjnych pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd uwzględnia skargę tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym.

W niniejszej sprawie takie naruszenia i wady nie wystąpiły, dlatego skarga została oddalona. Sąd w całości podziela ustalenia faktyczne oraz ocenę prawną dokonaną przez organy nadzoru budowlanego.

Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 28 ust. 1 P.b, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Przepis art. 29 ww. ustawy wymienia przypadki, w których pozwolenie na budowę nie jest wymagane, a przepis art. 30 P.b. określa, kiedy wymagane jest dokonanie zgłoszenia zamiaru wykonywania robót budowlanych właściwemu organowi.

Jak wynika z wypisu z rejestru gruntów, działka nr [...] o powierzchni 1,73 ha, położona w miejscowości [...], gmina [...] stanowi własność małżonków K. G. i S.L.-G. i obejmuje grunty orne (0,02 ha), łąki trwałe (0,62 ha) oraz lasy (1,09 ha). Przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte w dniu 13 marca 2018 r. z urzędu przez PINB na skutek zawiadomienia Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w [...] (dalej: RDOŚ) z [...] stycznia 2018 r., z którego wynikało, że na działce nr [...], obręb [...], gmina [...] stwierdzono istnienie sztucznego zbiornika wodnego, wobec którego odmówiono uzgodnienia jego realizacji postanowieniem wydanym przez RDOŚ, znak: [...]. Organ ochrony środowiska ustalił położenie spornego stawu w trakcie przeglądu granic rezerwatu przyrody [...].

Podczas oględzin ziemnego zbiornika wodnego na działce nr [...] w dniach: 13 lutego i 6 marca 2018 r. PINB ustalił, że został on wykopany przez skarżącego

w sposób mechaniczny, a urobek z tych robót zgromadzono częściowo na hałdach

z tyłu budynku stodoły, a częściowo posłużył na wyrównanie i podniesienie terenu działki. Zbiornik ten powstał w 2014 r. na terenie podmokłej łąki i bez jakiegokolwiek pozwolenia na budowę. Skarżący potwierdził, że pogłębił zagłębienie terenu na działce, a następnie uregulował brzegi. Oba protokoły oględzin kontrolowanego obiektu budowlanego skarżący podpisał bez zastrzeżeń, a te protokoły

w przedmiotowej sprawie były elementem ustalonego przez organy nadzoru budowlanego stanu faktycznego, który w powyższym zakresie jest bezsporny.

Z akt administracyjnych wynika również, że przedmiotowa działka nr [...] oraz działki sąsiednie położone w jej otoczeniu są włączone w obszar rezerwatu przyrody pod nazwą "[...]", utworzonego przez Wojewodę [...] na mocy rozporządzenia Nr [...] z dnia [...] października 2001 r. (Dz.Urz.Woj.Maz. z [...] r. Nr [...], poz. [...] ze zm.).

Rezerwat przyrody, jako jedna z form ochrony przyrody, obejmuje obszary zachowane w stanie naturalnym lub mało zmienionym, ekosystemy, ostoje i siedliska przyrodnicze, a także siedliska roślin, siedliska zwierząt i siedliska grzybów oraz twory i składniki przyrody nieożywionej, wyróżniające się szczególnymi wartościami przyrodniczymi, naukowymi, kulturowymi lub walorami krajobrazowymi (art. 6 ust. 1 pkt 2 oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, Dz.U. z 2018 r. poz. 1614 ze zm., dalej jako: u.o.p.).

W rezerwatach przyrody zabrania się m.in. budowy lub przebudowy obiektów budowlanych i urządzeń technicznych, z wyjątkiem obiektów i urządzeń służących celom parku narodowego albo rezerwatu przyrody (art. 15 ust. 1 u.o.p.). Z w.cyt. rozporządzenia Wojewody [...] również wynikają ograniczenia na obszarze rezerwatu przyrody, m.in. zabrania się w § 3 ust. 1 pkt 6, pkt 8 i pkt 16:

- zmiany stosunków wodnych, jeżeli służą one innym celom niż ochrona przyrody,

- niszczenia gleby lub zmiany sposobu jej użytkowania,

- wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu.

Wybudowany przez skarżącego sztuczny staw ziemny kwalifikowany jest jako budowla, zgodnie z art. 3 pkt 3 P.b. Wśród przykładów budowli wymienionych w tym przepisie występują ogólnie "zbiorniki", przez które należy rozumieć wszelkiego rodzaju zbiorniki wodne utworzone przez człowieka, jeżeli są efektem robót budowlanych, jako powstałe w sztucznie pogłębionym obniżeniu terenu, niezależnie od tego, czy będą służyły celom hodowlanym, czy też wyłącznie celom rekreacyjno-wypoczynkowym (por. wyrok NSA Oddział Zamiejscowy w Białymstoku z 8 kwietnia 2003 r., sygn. akt SA/Bk 1530/02, publ. cbosa).

Przez roboty budowlane należy z kolei rozumieć budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego (art. 3 pkt 7 P.b.).

Skarżący w toku postępowania administracyjnego wyjaśnił, że roboty budowlane, związane z pogłębieniem zagłębienia do około 3 m, uregulowaniem brzegów zbiornika o wymiarach 15 m x 30 m, wykonaniem pomostu drewnianego

z karmnikiem, miały miejsce w 2014 r. Organ I instancji prawidłowo ustalił, że inwestor przed rozpoczęciem ww. inwestycji powinien uzyskać decyzję o pozwoleniu na budowę, zgodnie z art. 28 ust. 1 P.b. Z uzyskania takiego pozwolenia zostały bowiem zwolnione jedynie przydomowe baseny i oczka wodne o powierzchni do 30 m² (por. art. 29 ust. 1 pkt 15 P.b. w brzmieniu obowiązującym w dacie realizacji budowli). To zwolnienie nie dotyczy przedmiotowego stawu, którego powierzchnia wynosi 450 m². Nadto w myśl art. 29 ust. 2 pkt 9 lit. a) i b) P.b. w brzmieniu obowiązującym w 2014 r., pozwolenia na budowę nie wymagało wykonanie robót budowlanych polegających na wykonywaniu urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, z wyjątkiem ziemnych stawów hodowlanych i urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, usytuowanych w granicach parków narodowych, rezerwatów przyrody i parków krajobrazowych oraz ich otulin. Przepis art. 30 ust. 1 pkt 2 P.b. przewidywał w wypadku wykonywania robót budowlanych, o których mowa w art. 29 ust. 2 pkt 9 P.b., zgłoszenie organowi architektoniczno-budowlanemu.

Przedmiotowy staw nie jest stawem hodowlanym, ale w dacie jego budowy był urządzeniem melioracji wodnych szczegółowych w rozumieniu art. 73 pkt 5 ustawy

z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r. poz. 1121, dalej jako: P.w.),

a więc usytuowanie w granicach rezerwatu przyrody decydowało o konieczności uzyskania pozwolenia na budowę, zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 9 lit. b) P.w. w związku z art. 30 ust. 1 pkt 2 P.b. w brzmieniu z 2014 r.

Jak wynika z powyższego, przedmiotowy zbiornik wodny został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej, gdyż inwestor nie legitymował się pozwoleniem na jego budowę.

W tym miejscu należy wskazać, że kwalifikacji obiektu budowlanego jako samowoli należy dokonywać w oparciu o przepisy obowiązujące w dacie realizacji tego zamierzenia budowlanego, natomiast zastosowanie przepisów dotyczących usuwania skutków samowoli uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy,

z zachowaniem zasady, że organy wydają decyzje według stanu faktycznego

i prawnego obowiązującego w dacie wydawania decyzji. Istotne jest przy tym rozróżnienie samego zdarzenia prawnego, jakim jest samowola budowlana, od likwidacji jej skutków (por. wyroki WSA w Krakowie z dnia 19 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 1402/17, publ. Lex nr 2447087 oraz z dnia 18 października 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 822/17, publ. Lex nr 2406417, wyrok NSA z 30 października 2018 r., sygn. akt II OSK 2904/17, publ. Lex nr 2586886).

Wykonywanie robót budowlanych w warunkach samowoli budowlanej skutkuje wdrożeniem przez organy nadzoru budowlanego odpowiedniego postępowania naprawczego przewidzianego w przepisach art. 48-51 P.b.

Zgodnie z art. 48 ust. 1 pkt 1 P.b., stanowiącym materialnoprawna podstawę zaskarżonej decyzji, właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia.

Należy przy tym zaznaczyć, że nakaz rozbiórki nie jest orzekany bezwzględnie, tzn. stwierdzenie przez organ faktu zaistnienia samowoli budowlanej nie prowadzi wprost do nakazania rozbiórki wzniesionego nielegalnie obiektu budowlanego. Przed orzeczeniem rozbiórki organ nadzoru budowlanego ma bowiem obowiązek zbadania, czy jest możliwa legalizacja danego obiektu budowlanego zrealizowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Stosownie do treści art. 48 ust. 2 P.b., w pierwszej kolejności organ nadzoru budowlanego powinien zbadać, czy budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu

i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych,

w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Jeśli powyższe ustalenia są pozytywne, organ nadzoru budowlanego może przejść do procedury legalizacyjnej przewidzianej w art. 48 ust. 3 P.b., nakładając na inwestora obowiązek przedstawienia w wyznaczonym terminie stosownych dokumentów.

Z powyższego uregulowania prawnego wynika, że wdrożenie procedury legalizacyjnej wymaga wstępnej oceny zgodności samowolnie zrealizowanego obiektu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz

z przepisami techniczno-budowlanymi. Negatywna ocena w zakresie zgodności wzniesionego obiektu budowlanego z powyższymi przepisami będzie skutkować wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę samowoli budowlanej. Jeśli więc legalizacja a priori nie jest możliwa z uwagi na zawarte w art. 48 ust. 2 P.b. obwarowania, wydanie decyzji o rozbiórce jest obligatoryjne i niezależne od woli organu. Decyzje podejmowane w tym trybie mają bowiem charakter związany. Oznacza to, że jeżeli stwierdzona zostaje samowola budowlana i nie ma możliwości jej legalizacji, to organ jest nie tylko uprawniony, lecz zobowiązany do wydania nakazu rozbiórki (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 21 września 2017 r., sygn. akt II SA/Bk 352/17, publ. Lex nr 2373325).

W niniejszej sprawie organy nadzoru budowlanego prawidłowo uznały, że przedmiotowa inwestycja jest niezgodna z przepisami o planowaniu

i zagospodarowaniu przestrzennym. Z akt administracyjnych sprawy wynika bowiem, że skarżący miał świadomość konieczności posiadania na realizację zbiornika wodnego pozwolenia na budowę, ponieważ w dniu 22 września 2014 r. wystąpił do Urzędu Gminy [...] z wnioskiem o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie urządzenia wodnego w zabudowie zagrodowej, zlokalizowanego na części działki nr [...] w miejscowości [...], gmina [...]. Planowane zamierzenie miało wymiary dokładnie takie, jakie zostały stwierdzone podczas oględzin, tj. powierzchnię 450 m² i głębokość mniejszą niż 3 m. Jednak Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. Nr [...] odmówił ustalenia warunków zabudowy dla wnioskowanej inwestycji, z powodu braku uzgodnienia projektu decyzji przez RDOŚ, wyrażonego w postanowieniu z [...] grudnia 2014 r., znak: [...], wydanego na podstawie art. 53 ust. 4 pkt 8 w związku z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2018 r. poz. 1945, dalej jako: u.p.z.p.).

Organy nadzoru budowlanego w toku przedmiotowego postępowania nie mogą samodzielnie weryfikować ustaleń zawartych w decyzji o warunkach zabudowy, gdyż takie działanie nie leży w ich kompetencji (vide: w.cyt. wyrok NSA

z 30 października 2018 r., sygn. akt II OSK 2904/17). Były więc związane odmowną decyzją o warunkach zabudowy, która stała się ostateczna w dacie [...] marca 2015 r. Tym samym organy administracji publicznej orzekające w tej sprawie nie mogły zalegalizować przedmiotowej samowoli budowlanej, a jedynym sposobem usunięcia stanu niezgodnego z prawem było orzeczenie nakazu rozbiórki obiektu, co

w przypadku zbiornika wodnego oznacza jego przymusowe zasypanie i przywrócenie terenu do stanu poprzedniego (vide: w.cyt. wyrok NSA z 8 kwietnia 2003 r., sygn. akt SA/Bk 1530/02).

Adresatem decyzji o nakazie rozbiórki na podstawie art. 48 ust. 1 P.b. jest inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego (art. 52 P.b.).

W przedmiotowej sprawie organy uczyniły adresatem decyzji rozbiórkowej skarżącego, jako inwestora spornego zbiornika wodnego oraz jednego ze współwłaścicieli (wspólność ustawowa małżeńska), pomijając przy tym wskazanie

również S. L.;-G.. Z akt administracyjnych wynika jednak, że żona skarżącego w toku postępowania korzystała z wszystkich praw strony (np. doręczanie decyzji, udział w oględzinach, podpisanie protokołu oględzin z 6 marca 2018 r.). Decyzja o nakazie rozbiórki doręczona powinna być wszystkim współwłaścicielom nieruchomości, na której wzniesiono samowolę budowlaną, ale niekoniecznie wszyscy muszą być adresatami tej decyzji (tak wyrok NSA z 10 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 952/15, publ. Lex nr 2248140).

W odniesieniu do zarzutów skargi Sąd uznał, że w okolicznościach tej sprawy organy orzekające nie naruszyły przepisów postępowania dotyczących wyjaśnienia stanu faktycznego i rozpatrzenia całego materiału dowodowego zebranego

w sprawie (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.), a organ odwoławczy nie naruszył art. 15 k.p.a. WINB rozpoznał sprawę w jej całokształcie na skutek odwołania skarżącego,

a swoje stanowisko merytoryczne wyraził w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, sporządzonej zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., ustosunkowując się jednocześnie do zarzutów zawartych w odwołaniu. Istota zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego polega nie tylko na formalnie dwukrotnym rozpatrzeniu przez dwa różne organy tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia, ale również na ponownym rozpatrzeniu całej sprawy "od nowa", co też organ odwoławczy uczynił w przedmiotowej sprawie.

W ocenie Sądu niezasadny jest zarzut braku ustaleń faktycznych na dzień wydania zaskarżonej decyzji w kontekście powołania się przez organy na decyzję

o odmowie wydania warunków zabudowy z [...] lutego 2015 r., tj. wydaną ponad 3 lata przed decyzjami organów nadzoru budowlanego. Należy pamiętać, że ww. decyzja korzysta z tzw. domniemania legalności, które oznacza, że jest ona ważna i powinna być wykonywana dopóty, dopóki nie zostanie zmieniona, uchylona lub nie zostanie stwierdzona jej nieważność przez właściwy organ i z zachowaniem przepisanego trybu postępowania (por. np. wyrok NSA z 14 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1545/15, publ. Lex nr 2289679). Ostateczna decyzja administracyjna jest wiążąca erga omnes, a więc również w stosunku do sądów administracyjnych (wyrok NSA

z 10 września 2014 r., sygn. akt I OSK 229/13, publ. Lex nr 1551287).

W odniesieniu do wątpliwości skarżącego dotyczącego stosowania art. 3 pkt 1 P.b. w jego aktualnej treści Sąd wskazuje, że przepis ten zmienił swoje brzmienie

z dniem 28 czerwca 2015 r. na skutek nowelizacji ustawy Prawo budowlane wprowadzonej ustawą z 20 lutego 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 443), definiując obiekt budowlany jako budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury wraz

z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych. Jednak w ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie przepis art. 3 pkt 1 P.b., stanowiący definicję obiektu budowlanego jako m.in. budowlę, którą niewątpliwie jest zbiornik wodny, należy stosować w brzmieniu obowiązującym w 2014 r., tj. w dacie wzniesienia samowoli budowlanej. W czasie wykonywania spornego stawu warunkiem zakwalifikowania do kategorii obiektów budowlanych nie było zatem użycie przy wykonaniu tego obiektu wyrobów budowlanych. A jeśli tak, to wyłącznie fakt nieużycia przy wykonaniu przedmiotowego zbiornika wodnego wyrobów budowlanych nie mógł a priori wykluczyć go z kategorii obiektów budowlanych i jednocześnie spod działania ustawy P.b. (tak samo w cytowanym w skardze wyroku WSA w Białymstoku z 21 stycznia 2016 r., sygn. akt II SAB/Bk 85/15, publ. Lex nr 1981761).

Nietrafny jest zarzut skargi dotyczący braku rozważenia przez organy orzekające okoliczności, czy wykonanie obowiązku nie naruszy stosunków wodnych na gruncie, co doprowadzi do czynu zagrożonego karą, o której mowa w art. 194 pkt 1 P.w., co stanowi przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a. Wykonanie obowiązku nałożonego na skarżącego decyzją

w trybie art. 48 ust. 1 P.b. jest konsekwencją samowoli budowlanej i w interesie inwestora jest podjęcie wymaganych czynności w taki sposób, aby nie doprowadzić do zmiany stosunków wodnych na gruncie. Należy pamiętać, że skarżący wybudował zbiornik wodny na terenie rezerwatu przyrody, tym samym lekceważąc zakazy tam obowiązujące w zakresie m.in. zmiany stosunków wodnych (§ 3 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Wojewody [...] w sprawie uznania za rezerwat przyrody pod nazwą "[...]").

Mając powyższe na uwadze zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie, bowiem stanowią jedynie polemikę z prawidłowymi ustaleniami organów orzekających w tej sprawie. Organy nadzoru budowlanego nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani przepisów skutkujących stwierdzeniem nieważności kontrolowanej decyzji. Dlatego Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.