Wyrok NSA, sygn. akt I SA 1680/98
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1999-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 621  Sprawy mieszkaniowe, w tym dodatki mieszkaniowe
Powołane przepisy: article: art. 95 pkt 2
journal: Dz.U. 1990 nr 30 poz. 179
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.
Teza: Jeżeli w myśl art. 95 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji /Dz.U. nr 30 poz. 179 ze zm./ nie przydziela się lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej policjantowi, który posiada lokal mieszkalny /dom jednorodzinny/ w miejscowości, w której pełni służbę /lub miejscowości pobliskiej/, a pomoc finansowa przysługuje "na uzyskanie" mieszkania /domu/ policjantowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, to oznacza, że nie można przyznać pomocy finansowej policjantowi, który już posiada dom jednorodzinny.

TEZY

Jeżeli w myśl art. 95 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji /Dz.U. nr 30 poz. 179 ze zm./ nie przydziela się lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej policjantowi, który posiada lokal mieszkalny /dom jednorodzinny/ w miejscowości, w której pełni służbę /lub miejscowości pobliskiej/, a pomoc finansowa przysługuje "na uzyskanie" mieszkania /domu/ policjantowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, to oznacza, że nie można przyznać pomocy finansowej policjantowi, który już posiada dom jednorodzinny.


UZASADNIENIE

Andrzej A., będący od dnia 1 października 1994 r. policjantem w służbie stałej, wystąpił w dniu 20 lutego 1995 r. do Komendanta Rejonowego Policji o przyznanie mu pomocy finansowej na wykończenie domu jednorodzinnego, który otrzymał jako darowiznę od swych rodziców. Decyzją z dnia 6 marca 1995 r., wydaną z powołaniem się na par. 4 ust. 1 w zw. z par. 3 ust. 1 pkt 2 oraz art. 2 zarządzenia nr 41 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 marca 1993 r. /Dz.Urz. MSW nr 3 poz. 40/, Komendant Rejonowy Policji odmówił przyznania Andrzejowi A. pomocy finansowej, ponieważ dom, składający się z 7 izb i mający powierzchnię użytkową 180 m2 i całkowitą 249 m2, nie może być uznany za jednorodzinny w świetle mającego nadal zastosowanie w tych sprawach przepisu par. 6 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 1987 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów prawa lokalowego /Dz.U. nr 36 poz. 203 ze zm./. Ta decyzja została utrzymana w mocy przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w S., a skargę na jego decyzję ostateczną oddalił Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 sierpnia 1996 r. I SA 724/95, podzielając wykładnię prawa dokonaną przez organy Policji.

W dniu 3 maja 1998 r. Andrzej A. wystąpił do Komendanta Rejonowego Policji z nowym wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej, jednakże i ten wniosek został załatwiony odmownie, przy czym jako podstawę prawną decyzji z dnia 21 lipca 1998 r. Komendanta Rejonowego Policji wskazano art. 105 par. 1 i art. 145 Kpa w związku z art. 94 ustawy o Policji oraz par. 1 pkt 1 i 2 zarządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 września 1997 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez policjantów /M.P. nr 76 poz. 709/. Odmowę organ wyjaśniał faktem, że mimo zmiany stanu prawnego postępowanie "jest bezprzedmiotowe", gdyż dotyczy sprawy "uprzednio rozstrzygniętej ostateczną decyzją administracyjną (...), chyba że dojdzie do wzruszenia takiej decyzji w wyniku wznowienia postępowania /art. 145 i nast. Kpa/". Natomiast zmiana stanu prawnego "nie może być podstawą do wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej, gdyż nie przewiduje tego zarówno art. 145 par. 1 Kpa, jak i art. 156 par. 1 Kpa". Nowe zarządzenie nie przewiduje udzielenia pomocy finansowej na modernizację lub wykończenie domu, a przy nie zmienionym stanie faktycznym ponowny wniosek nie może odnieść pożądanych skutków.

W odwołaniu od tej decyzji Andrzej A. zarzucił organowi błędną interpretację prawa. Uważał, że ponieważ z decyzji wydanych uprzednio nie nabył prawa, w sprawie ma obecnie zastosowanie art. 154 Kpa. Błędny jest także pogląd o powadze rzeczy osądzonej, jak również pogląd dotyczący zastosowania art. 145 Kpa, ponieważ zmiana stanu prawnego oznacza nową sprawę.

Zdaniem odwołującego się, pogląd, że według obowiązującego zarządzenia nie przysługuje mu pomoc na wykończenie domu otrzymanego od rodziców, "jest wynikiem nadinterpretacji prawa", ponieważ dom jest "w stadium budowy na etapie wykończenia jej". Sposób nabycia domu "nie dyskwalifikuje" go w ubieganiu się o pomoc finansową. Komendant Wojewódzki Policji w S., swą decyzją z dnia 26 sierpnia 1998 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, powołując się na art. 94 ust. 1 i art. 97 ust. 5 ustawy o Policji oraz na par. 1 powołanego zarządzenia z dnia 30 września 1997 r. i uznając, że "w stanie faktycznym i prawnym (...) ma zastosowanie art. 105 par. 1 Kpa, gdyż postępowanie (...) w sprawie uprzednio rozstrzygniętej ostateczną decyzją administracyjną jest bezprzedmiotowe. Stan faktyczny nie zmienił się, a zmiana stanu prawnego (...) nie może być podstawą do wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej". W skardze na tę decyzję Andrzej A. zarzuca organowi naruszenie art. 145 Kpa i niezastosowanie art. 154 Kpa. Ponawia także swą argumentację z odwołania. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, powołując się nadal na zastosowanie w sprawie art. 105 par. 1 Kpa i argumentację z uzasadnień decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Organy Policji są w błędzie twierdząc, że w sprawie ma zastosowanie art. 105 par. 1 Kpa, gdyż sprawa była już prawomocnie rozstrzygnięta. Nie ma jednak racji także skarżący, uważający, że organy powinny zastosować art. 154 Kpa, a ich odmowa jest "nadinterpretacją" prawa. Te błędne poglądy wynikają z faktu traktowania nowego wniosku Andrzeja A. jako wniosku o wzruszenie decyzji ostatecznej, gdy tymczasem wniosek z dnia 3 maja 1998 r. był wnioskiem nowym, złożonym w związku ze zmianą stanu prawnego. Wypada organom orzekającym przypomnieć, że rozstrzygając pierwotny wniosek Andrzeja A. powoływały się na przepisy prawa lokalowego dotyczące powierzchni normatywnej dla domu jednorodzinnego, a podstawą prawną orzekania uczyniły przepisy zarządzenia nr 41 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19 marca 1993 r. w sprawie określenia wysokości pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe dla funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej oraz zasad jej przyznawania i zwracania /Dz.Urz. MSW nr 3 poz. 40 ze zm./, które rzeczywiście odwoływało się w pewnych kwestiach do przepisów prawa lokalowego. Po wejściu w życie zarządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 września 1997 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez policjantów /M.P. nr 76 poz. 709/ odesłania tego rodzaju przestały obowiązywać z dniem 31 października 1997 r. /przestała mieć zastosowanie klauzula zawarta w art. 60 ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych - Dz.U. nr 105 poz. 509 ze zm./, a to upoważniało Andrzeja A. do ponowienia swego wniosku o pomoc finansową. Było to zgodne z tezą wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 1991 r. II SA 893/91 /ONSA 1993 Nr 2 poz. 33 oraz OSP 1995 z. 2 poz. 26 str. 56 z glosą M. Szubiakowskiego/, że zmiana obowiązującego prawa powoduje, że powstaje nowa sprawa nie tylko w sensie procesowym, lecz również w znaczeniu materialnoprawnym. Wszystko to oznacza, że wniosek Andrzeja A. z dnia 3 maja 1998 r. należało rozpoznać jako nową sprawę i rozstrzygnąć ją na podstawie przepisów wyżej cytowanego zarządzenia z dnia 30 września 1997 r. Taką właśnie podstawę prawną wskazał w tej decyzji z dnia 21 lipca 1998 r. organ I instancji, a potwierdził swą decyzją organ II instancji, tyle że oba organy błędnie swe decyzje uzasadniły, kładąc nacisk na przeszkody procesowe, gdy tymczasem istota sprawy tkwi w prawie materialnym. Faktem jest bowiem, że w obecnie obowiązującym zarządzeniu z dnia 30 września 1997 r. prawidłowo zinterpretowano zasadę z art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji /Dz.U. nr 30 poz. 179 ze zm./, że pomoc finansowa przysługuje policjantowi "na uzyskanie" lokalu mieszkalnego albo domu jednorodzinnego.

Konsekwencją tej ścisłej wykładni było wyeliminowanie z treści zarządzenia definicji "budowy", która występowała w opisanym wcześniej zarządzeniu nr 41 i obejmowała swym pojęciem także rozbudowę, nadbudowę oraz wykończenie domu jednorodzinnego. Autorzy zarządzenia z dnia 30 września 1997 r. konsekwentnie przyjęli założenie, że jeżeli w myśl art. 95 pkt 2 cytowanej ustawy nie przydziela się lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej policjantowi, który posiada lokal mieszkalny /dom jednorodzinny/ w miejscowości, w której pełni służbę /lub miejscowości pobliskiej/, a pomoc finansowa przysługuje "na uzyskanie" mieszkania /domu/ policjantowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, to oznacza, że nie można przyznać pomocy finansowej policjantowi, który już posiada dom jednorodzinny. Jeśli bowiem taki dom posiada, odpada przesłanka "uzyskania", a także odpada uzasadnienie pomocy dla jego rozbudowy bądź też nadbudowy; przesądzające znaczenie ma posiadanie, będące przeciwstawieniem dążenia do uzyskania.

Skarżący uzyskał dom mieszkalny, a tym samym uzyskał zaspokojenie swych potrzeb mieszkaniowych, w wyniku darowizny /akt notarialny z dnia 22 lutego 1994 r./, a więc był objęty hipotezą art. 95 pkt 2 ustawy o Policji, a tym samym nie mógł być objęty dyspozycją art. 94 ust. 1 tej ustawy i przepisami zarządzenia z dnia 30 września 1997 r. Mimo więc tego, że organy orzekające uzasadniły swe decyzje z wyraźnym akcentowaniem przepisów prawa procesowego nie mających zastosowania w sprawie, podały także właściwe przesłanki materialnoprawne odmowy. To powoduje, że zaskarżone decyzje odpowiadają prawu, a opisane wyżej uchybienia nie miały w ocenie sądu wpływu na wynik sprawy. Z tego względu skargę Sąd uznał za nieuzasadnioną i orzekł o jej oddaleniu zgodnie z art. 27 ust. 1 z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.