Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 608/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2022-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 8 par. 1, art. 9, art. 10 par. 1, art. 11, art. 79a par. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) Asesor WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 października 2022 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. WSA/wyr.1a – sentencja wyroku (tryb uproszczony)


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 6 kwietnia 2022 r., działająca z upoważnienia Burmistrza J. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej (dalej jako: "Burmistrz", "organ pierwszej instancji"), po rozpatrzeniu wniosku A.K. (dalej jako: "strona", "skarżąca"), odmówiła stronie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na J.K.

W uzasadnieniu decyzji Burmistrz nie zakwestionował faktu sprawowania przez stronę opieki nad niepełnosprawnym w znacznym stopniu bratem J.K. i spokrewnienia w linii prostej z osobą niepełnosprawną wymagającą opieki. Organ pierwszej instancji stwierdził jednak, że niepełnosprawny J.K. ma ojca, który nie posiada orzeczeń o stopniu niepełnosprawności, nie był pozbawiony wobec syna władzy rodzicielskiej i nie miał ustalonych alimentów na rzecz syna. Stan pogarszającego się zdrowia ojca nie zwalnia go z obowiązku alimentacyjnego wobec syna. Wskazywane przez ojca osoby niepełnosprawnej okoliczności nie są tymi, które w sposób obiektywny wyłączają możliwość realizacji obowiązku alimentacyjnego wobec syna. W ocenie Burmistrza, wykluczenie jednej osoby i jednocześnie zobowiązanie innej do obowiązku sprawowania opieki nie jest logicznym ani zgodnym z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym postępowaniem. Obowiązek sprawowania opieki może się przejawiać nie tylko w wykonywaniu osobistej opieki, ale może również być realizowany w postaci zadośćuczynienia finansowego dla osoby taką opiekę sprawującą.

W ocenie organu pierwszej instancji, nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 17 ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 z późn. zm.), dalej jako: "u.ś.r."

W odwołaniu od decyzji Burmistrza, strona wskazała, że [...] letni brat ma [...], porusza się na wózku inwalidzkim. Ojciec nie nadaje się do opieki nad synem i sam przyznał, że nie zna jego potrzeb i nie potrafiłby go wesprzeć. Ojciec porzucił rodzinę i nigdy nie starał się utrzymywać z nią relacji. Zawsze nadużywał alkoholu, jest osobą starszą, schorowaną i nadal nadużywa alkoholu. Niedługo sam będzie potrzebował wsparcia. Brat nie utrzymuje żadnych relacji z ojcem. Po śmierci matki, strona sprawuje opiekę nad bratem. Brat nie może pozostawać bez wsparcia drugiej osoby przez dłuższy czas.

Decyzją z 29 czerwca 2022 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze

w Olsztynie (dalej jako: "Kolegium", "organ odwoławczy"), utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy w całości.

W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że J.K. został zaliczony do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności na czas określony do 31 maja 2023 r. Niepełnosprawność istnieje od urodzenia, a ustalony stopień niepełnosprawności od [...] 2017 r. Choruje przewlekle z powodu [...], ma [...] oraz porusza się na wózku inwalidzkim. Siostra A.K. sprawuje nad nim opiekę.

Wskazano, że ojciec J.K. nie wie, w jakim zakresie syn wymaga opieki i nie może jej zapewnić ze względu na problemy zdrowotne oraz nie wyraża zgody na pokrycie kosztów tej opieki. Nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności.

W ocenie organu odwoławczego, należało odmówić stronie prawa do wnioskowanego świadczenia, z uwagi na niespełnienie ustawowego warunku określonego w art. 17 ust. 1a u.ś.r.

W stanie faktycznym sprawy, J.K. wprawdzie oświadczył, że nie jest w stanie z uwagi na wiek ([...] lat), stan zdrowia, czy problemy z alkoholem sprawować opieki nad synem, niemniej jednak, powyższe nie zostało potwierdzone żadną dokumentacją, a strona wprost wskazała, że ojciec nie podejmuje leczenia. Ponadto, wskazał źródło utrzymania oraz wysokość miesięcznego dochodu. Zatem

w ocenie Kolegium, nie zachodzą obiektywne okoliczności uniemożliwiające spełnienie ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego wobec syna, np. w formie świadczenia środków pieniężnych koniecznych do zapewnienia opieki.

W skardze na decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Olsztynie, strona zarzuciła zaskarżonej decyzji:

1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie, a mianowicie:

a) art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez wydanie decyzji

z pominięciem faktu, że J.K., ze względu na stan zdrowia i wiek nie jest w stanie sprawować opieki ani uczynić zadość obowiązkowi alimentacyjnemu, zaś jedyną osobą zapewniającą opiekę jest siostra;

b) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., przez przyjęcie, że ojciec może wykonywać obowiązek alimentacyjny, podczas gdy nie utrzymuje on z synem żadnych kontaktów;

c) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, podczas gdy materiał dowodowy pozwalał na zmianę tej decyzji;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw.

z art. 17 ust. 1a pkt 1 u.ś.r., poprzez ich błędną wykładnię polegającą na odmowie przyznania świadczenia, podczas gdy tylko strona może opiekować się bratem w zakresie uniemożliwiającym jej podjęcie zatrudnienia, ponosząc ciężar finansowy sprawowanej opieki, zaś uzyskanie środków od ojca jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami.

Mając na względzie powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że to właśnie brak opieki ojca legł

u podstaw przyjęcia przez nią opieki faktycznej nad bratem, jak i zaspokajanie wszelkich jego potrzeb. Z uwagi na rodzaj niepełnosprawności, opiekę sprawować może jedynie osoba posiadająca odpowiednie predyspozycje, potrafiąca zapewnić wszystkie potrzeby chorego. Takie cechy posiada skarżąca, a nie posiada ich ojciec. Uzyskanie jakichkolwiek środków od ojca jest niemożliwe, a już na pewno nadzwyczaj utrudnione, bowiem nie posiada on żadnego majątku i utrzymuje się z emerytury. Z J.K. nie przeprowadzono żadnej rozmowy odnośnie do jego stanu zdrowia, jego możliwości zarobkowych, czy relacji z synem. Przesłano mu dokumenty do wypełnienia. Opis stanu rzeczy został dokonany przez ojca.

Organy obu instancji nie miały wątpliwości co do potrzeby sprawowania opieki nad bratem i nie kwestionowały faktu, że to wyłącznie skarżąca sprawuje tę opiekę.

W odpowiedzi na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem. Stosownie zaś do art. 145

§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zakres kontroli Sądu wyznacza natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle powołanych wyżej kryteriów, tutejszy Sąd uznał, że skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana

w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt sprawy, wniosek taki został złożony przez organ

w odpowiedzi na skargę, a skarżąca nie sprzeciwiła się temu wnioskowi

w przepisanym terminie.

Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji wskazać należy, że poza sporem pozostaje, że skarżąca – siostra J.K., wniosła

o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad bratem, który legitymuje się orzeczeniem o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji.

Istota sprawy dotyczy zasadności odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego siostrze z tytułu rezygnacji z pracy w związku z opieką sprawowaną nad bratem w sytuacji, gdy jest jeszcze ojciec nielegitymujący się orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny

i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby

w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zgodnie zaś z art. 17 ust. 1a u.ś.r., osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych

w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Co do zasady zatem – jak wskazywały organy administracyjne – świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom, na których obowiązek alimentacyjny ciąży

w pierwszej kolejności. W każdej jednak sprawie kwestia ta powinna być oceniana indywidualnie, z uwzględnieniem konkretnego stanu faktycznego i wynikających

z niego uwarunkowań.

W odniesieniu do powołanych wyżej przepisów, w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd – który tutejszy Sąd w pełni podziela – zgodnie z którym należy je interpretować przez pryzmat zasad i wartości wyrażonych w Konstytucji RP, z uwzględnieniem celu unormowań, którym jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które rzeczywiście sprawują opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi.

Między innymi w wyroku z dnia 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1261/21 (niepubl.), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wybranie przez ustawodawcę

z kręgu osób zobowiązanych do alimentacji wyłącznie tych wskazanych w art. 17

ust. 1a u.ś.r. i uniemożliwienie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego innym osobom zobowiązanym do alimentacji może – w okolicznościach konkretnej sprawy – prowadzić do naruszenia konstytucyjnej zasady równości i sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), a także godzić w konstytucyjny nakaz ochrony

i opieki nad rodziną (art. 18 Konstytucji RP). Trzeba mieć bowiem na względzie, że przepisy u.ś.r. przy określaniu kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, wyraźnie wskazują na osoby, na których, wobec osoby niepełnosprawnej, spoczywa obowiązek alimentacyjny w rozumieniu przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.). Jednocześnie jednak w sposób konkretny przepisy u.ś.r. określają warunki, na których osobom zobowiązanym do alimentacji wobec osoby niepełnosprawnej, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne (art. 17 ust. 1a u.ś.r.). Gdyby poprzestać na wykładni gramatycznej przytoczonych unormowań, to zaskarżoną decyzję można byłoby ocenić jako prawidłową. Jednakże prowadziłoby to do skutków niemożliwych do zaakceptowania na gruncie powołanych konstytucyjnych zasad sprawiedliwości społecznej gwarantowanej przez państwo prawa oraz nakazu ochrony i opieki nad rodziną (por. również por. wyrok NSA z 5 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1062/14; wyrok NSA z 13 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1230/14 czy wyrok NSA

z 21 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 829/16 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, CBOSA).

Z taką sytuacją mamy do czynienia m.in. w sytuacji gdy osoba uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego w pierwszej kolejności, nie jest w stanie opieki tej sprawować. W okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy, należało zatem przyznać pierwszeństwo wynikom wykładni systemowej i celowościowej nad wykładnią językową, uwzględniając regulacje dotyczące kolejności wykonywania obowiązku alimentacyjnego. Przepis art. 132 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r., poz. 1359, dalej jako: "k.r.o."), stanowi w tym zakresie, że obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi, lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Oznacza to, że nie w każdej sytuacji, gdy żyje pełnoletni krewny w pierwszym stopniu (nielegitymujący się orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności), możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego krewnemu w kolejnym stopniu jest definitywnie wyłączona. Przy ocenie, czy osoba zobowiązana w pierwszej kolejności do świadczenia alimentacyjnego nie jest w stanie uczynić zadość swojemu obowiązkowi, należy zastosować kryterium obiektywne, tzn. że dla przeciętnego obserwatora jest oczywiste, że osoba zobowiązana nie jest w stanie wypełniać obowiązku alimentacyjnego (por. wyrok NSA z 4 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1947/20, LEX nr 3109333 a także G. Jędrejek [w:] Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2019).

W rozpoznawanej sprawie nie ma wątpliwości co do tego, że skarżąca, jako siostra osoby wymagającej opieki, jest z nią spokrewniona i zobowiązana do alimentacji.

W świetle przyjętej w tej sprawie przez Sąd systemowej i celowościowej wykładni

art. 17 ust. 1a u.ś.r., należy jednak przyjąć, że możliwe jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego także w sytuacji, gdy osoba zobowiązana w pierwszej kolejności do sprawowania opieki nad niepełnosprawnym, sama nie legitymuje się wprawdzie orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale obiektywnie nie jest zdolna tego obowiązku wypełnić z przyczyn osobistych (w tym zdrowotnych), zarobkowych i majątkowych, a zrealizować tę pomoc jest w stanie - niejako w jej zastępstwie - osoba zobowiązana do alimentacji wobec osoby wymagającej opieki

w dalszej kolejności. Tym bardziej, że wykładnia przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4

w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r., uwzględniająca ww. zasady konstytucyjne, ma również oparcie w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego. W wyroku z dnia 15 listopada 2006 r., sygn. P 23/05 (pub. OTK ZU nr 10/A/2006, poz. 151) Trybunał stwierdził, że "choć zasiłek stały nominalnie przysługiwał opiekunowi, to korzyść czerpał z niego podopieczny, który dzięki zasiłkowi miał zapewnioną opiekę osoby bliskiej. (...) Skoro członek najbliższej rodziny wywiązuje się ze swych obowiązków wobec chorego krewnego, a wymaga to od niego rezygnacji z zarobkowania, to powinien w tych działaniach otrzymać odpowiednie wsparcie państwa. Przyznanie tylko rodzicom naturalnym prawa do zasiłku stałego narusza konstytucyjną zasadę równości,

a także zasadę sprawiedliwości społecznej". Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyroku uznał, że taka regulacja godzi również w konstytucyjny nakaz ochrony rodziny i opieki nad rodziną (art. 18 Konstytucji RP) oraz szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 Konstytucji RP). Orzeczenie to jest o tyle istotne, iż świadczenie pielęgnacyjne zastąpiło zasiłek stały, zatem uznać należy, że powyższe tezy pozostają aktualne (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r., sygn. P 27/2007, pub. OTK-A 2008/6/107 oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 lipca 2008 r., sygn.

P 41/2007, pub. OTK-A 2008/6/109).

Mając na uwadze powyższe rozważania, uznać należy, że w rozpoznawanej sprawie organy nie przeprowadziły wyczerpującego postępowania wyjaśniającego, mającego na celu ustalenie, czy ojciec J.K. rzeczywiście jest

w stanie podołać ciążącemu na nim obowiązkowi alimentacyjnemu, poprzez osobiste sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym synem, czy też pośrednio – poprzez pokrywanie kosztów opieki sprawowanej przez osoby trzecie. W toku postępowania organ poprzestał jedynie na oświadczeniu J.K., że nie może zapewnić opieki synowi, gdyż sam jej potrzebuje ma problemy podeszłego wieku i problem z alkoholem.

Okoliczności te nie zostały jednak przez organy w żaden sposób wyjaśnione. Na żadnym etapie postępowania organy nie wezwały strony do przedłożenia dokumentacji, potwierdzającej informacje strony i jej ojca o problemach zdrowotnych, w tym problemach z alkoholem.

Zgodnie zaś z art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.), dalej jako: "k.p.a." - organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W myśl zaś art. 8 § 1 k.p.a. - organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.

Powyższe oznacza, że organ ma w szczególności obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz stworzenia im warunków do wypowiedzenia się, jeszcze przed wydaniem decyzji, co do zebranego materiału dowodowego (art. 10 § 1 k.p.a.), wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kieruje się przy załatwianiu sprawy (art. 11 k.p.a.).

Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona. Pamiętać też należy, że decyzje wydane

w tym trybie nie mogą być zupełnie dowolne. Zwłaszcza negatywne rozstrzygniecie dotyczące odmowy przyznania świadczenia pileęgnacyjnego powinno być szczególnie przekonywująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów i co do prawa, ale także co do wyjaśniania motywów podjętej decyzji, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały wnikliwie rozważone

i ocenione, a ostateczne rozstrzygniecie jest ich logiczną konsekwencją (art. 80 k.p.a.).

Wskazać też należy na postanowienia art. 9 k.p.a., zgodnie z którymi którym ustawodawca nałożył na organy administracji publicznej obowiązek należytego

i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego; a także czuwania nad tym, aby strony

i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, a to poprzez udzielanie im niezbędnych wyjaśnień

i wskazówek.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że realizacja obowiązków wynikających z art. 9 k.p.a. polega m.in. na powinności organu administracji poinformowania strony w sposób szczegółowy o tym, od jakich okoliczności zależy rozstrzygnięcie sprawy i jakie dowody powinny być przedstawione przez stronę, aby zostało wydane rozstrzygnięcie o treści żądanej przez stronę (zob. wyrok NSA z 6 września 2001 r., sygn. V SA 44/01, dostępny

w Internecie).

Zgodnie zaś z art. 79a § 1 k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się.

Konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 k.p.a. stanowi więc art. 79a § 1 k.p.a. a jego celem jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy

o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia

30 marca 2022 r. sygn. akt III Po 1382/21).

W przedmiotowej sprawie takimi dowodami mogły być wszelkie informacje dotyczące stanu zdrowia ojca strony, w tym także informacje dotyczące jego problemów z alkoholem, na które sam się powołał. Nie można przyjąć za organem, że rozstrzygający w sprawie jest fakt, że "ojciec nie podejmuje leczenia". Organ nie mógł - biorąc pod uwagę powołane wyżej przepisy – ograniczyć się jedynie do stwierdzenia, że powyższe nie zostało potwierdzone żadną dokumentacją.

Ponownie rozpatrując sprawę, organy winny dokonać ustaleń, co do wszystkich okoliczności sprawy – przede wszystkim dotyczących obiektywnej niemożliwości sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną przez jej ojca,

a następnie dokonać ponownej oceny zaistnienia przesłanek do przyznania świadczenia, przy uwzględnieniu wykładni dokonanej przez Sąd w niniejszym wyroku, zgodnie z art. 153 p.p.s.a.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.