Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SAB/Łd 88/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
659
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Stwierdzono, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 12, art. 35, art. 36, art. 37 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3 par. 2 pkt 8, art. 161 par. 1 pkt 3, art. 149 par. 1a, art. 149 par. 2 w zw. z art. 154 par. 6, art. 200, art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 29 czerwca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień (spr.) Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Protokolant st. specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2016 roku sprawy ze skargi S. M. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. w przedmiocie legalności budowy budynku mieszkalnego 1. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3. wymierza Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w B. grzywnę w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych; 4. przyznaje od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. na rzecz skarżącego S. M. sumę pieniężną w kwocie 1000 (jeden tysiąc) złotych; 5. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. na rzecz S. M. kwotę 196,95 (sto dziewięćdziesiąt sześć 95/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. LS


UZASADNIENIE

W dniu 10 listopada 2015 r. S. M. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na przewlekłe prowadzenie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. sprawy wszczętej wnioskiem R. J. z dnia 3 lutego 2012 r., dotyczącej legalności budowy całego budynku mieszkalnego, położonego w B., przy ul. A 23, którego współwłaścicielem jest skarżący, wnosząc o: zobowiązanie organu do wydania w zakreślonym przez sąd terminie aktu administracyjnego; stwierdzenie przewlekłości postępowania oraz, że przewlekłość postępowania ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa; przyznanie w trybie art. 154 § 7 p.p.s.a. od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości do uznania sądu; wymierzenie organowi w trybie art. 149 § 2 p.p.s.a. grzywny w wysokości uwzględniającej stopień przewlekłości; zasądzenie w trybie art. 200 p.p.s.a. od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego.

Motywując skargę jej autor stwierdził, że sprawa "załatwiana jest" przez organ administracji przez prawie 4 lata, bowiem wniosek o wszczęcie postępowania w tej sprawie datowany jest na dzień 3 lutego 2012 r. Pismem z dnia [...] PINB zawiadomił strony o wszczęciu postępowania oraz wyznaczył oględziny na dzień 14 marca 2012 r. Oględziny obiektu zostały przeprowadzone w wyznaczonym terminie.

W dniu 24 kwietnia 2012 r. organ wezwał strony do ponownych oględzin w związku

z nowymi okolicznościami, powstałymi w toku prowadzenia postępowania, wyznaczając ich termin na dzień 30 maja 2012 r. Te oględziny zostały również przeprowadzone

w wyznaczonym terminie. Po upływie dwóch miesięcy bezczynności organu, w dniu 22 sierpnia 2012 r. skarżący w trybie art. 37 k.p.a. wniósł zażalenie do organu wyższego stopnia na bezczynność PINB.

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] wyznaczył PINB dodatkowy termin na załatwienie sprawy do dnia 12 grudnia 2012 r.

Pismem z dnia 10 grudnia 2012 r. (dwa dni przed upływem dodatkowego terminu) organ zawiadomił skarżącego w trybie art. 10 k.p.a. o zakończeniu postępowania dowodowego i decyzją z dnia [...] nr [...] umorzył postępowanie. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy przez [...]WINB decyzją z dnia [...] nr [...].

Wyrokiem z dnia 23 sierpnia 2013 r. sygn. akt II SA/Łd 433/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzje organów obu instancji.

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] [...]WINB rozstrzygnął zażalenie D. i R. J. w przedmiocie bezczynności organu, wyznaczając dodatkowy termin załatwienia sprawy do dnia 30 czerwca 2014 r. Rażącą bezczynność organu stwierdził w tej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 stycznia 2015 r. sygn. akt II SAB/Łd 177/14, nakładając na organ grzywnę i zobowiązując do wydania orzeczenia w terminie 30 dni od uprawomocnienia się orzeczenia.

Zawiadomieniem z dnia 3 kwietnia 2015 r. PINB poinformował strony w trybie art. 36 §1 k.p.a. o niemożliwości zakończenia postępowania dowodowego w sprawie w związku z potrzebą przesłuchania w charakterze świadka autora ekspertyzy technicznej, załączonej przez stronę. Organ wyznaczył termin zakończenia postępowania do dnia 1 sierpnia 2015 r.

Jednocześnie pismem z dnia 1 czerwca 2015 r. PINB powiadomił strony o wezwaniu

w charakterze świadka C. D. na dzień 24 czerwca 2015 r. Do czynności dowodowych nie doszło z powodu niestawiennictwa świadka.

PINB od czerwca 2015 r. nie podjął w sprawie czynności, korzystając ze środków przymuszających wobec świadka. Nie podjął też w sprawie żadnych innych czynności, ani też nie wydał w sprawie rozstrzygnięcia.

W dniu 23 września 2015 r. skarżący złożył do [...]WINB zażalenie na bezczynność

i przewlekłość prowadzonego postępowania administracyjnego.

Organ wojewódzki do dnia złożenia niniejszej skargi nie zajął żadnego stanowiska

w przedmiocie zażalenia.

Według skarżącego z przedstawionego toku postępowania wynika jednoznacznie, że PINB prowadzi postępowanie w sposób przewlekły od lutego 2012 r., podejmując sporadyczne i pozorne czynności. Okresy, w których organ w sprawie nie dokonywał żadnych czynności są wielomiesięczne. Zatem, nie ulega wątpliwości, że PINB

w B. uchyla się od merytorycznego rozpoznania sprawy i wydania decyzji administracyjnej rozstrzygającej sprawę co do jej istoty. Skarżący zauważył nadto, że przewlekłość postępowania w tej sprawie, polegająca na uchylaniu się organu od wydania zgodnej z prawem decyzji administracyjnej, podejmowanie pozornych czynności w długich odstępach czasu, oprócz tego, że powoduje niezałatwienie sprawy ze wszelkimi tego konsekwencjami negatywnymi dla strony, pozbawia również skarżącego możliwości złożenia środków odwoławczych, a w dalszej konsekwencji wniesienia skargi do sądu, co godzi już w konstytucyjne wolności i prawa człowieka

i obywatela. Czynności pozorowane, utrzymujące postępowanie w toku i zastępujące merytoryczne rozstrzygnięcie, które organ od lat podejmuje, mają na celu omijanie (mimo czynności dyscyplinujących podejmowanych przez organ wyższego stopnia

i przez sąd) wydania decyzji. PINB ignoruje nie tylko prawa skarżącego. Ignoruje orzeczenia organu wojewódzkiego, wyznaczające kolejne terminy załatwienia sprawy, ale i nie reaguje na wyroki sądowe w przedmiocie bezczynności tego organu. Nie odnoszą też żadnego skutku nałożone na organ grzywny. Ostatnią czynność w sprawie PINB podjął zarządzając przeprowadzenie dowodu na dzień 24 czerwca 2015 r. Nie wiadomo z jakich przyczyn PINB nie podejmuje w sprawie dalszych czynności. Prowadzenie postępowania przez PINB przez lata blokuje skarżącemu jakiekolwiek uzyskanie pozwolenia na roboty budowlane w budynku, którego jest właścicielem. Prowadząc postępowanie w sposób przewlekły organ ogranicza skarżącemu korzystanie z przysługującego mu prawa własności wobec obiektu, który jest przedmiotem postępowania.

Skarżący, domagając się przyznania w trybie art. 149 § 2 p.p.s.a. od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, wniósł, aby sąd uwzględnił okoliczność całkowitego lekceważenia przez organ obowiązków przewidzianych prawem. Takie zachowanie organu powoduje dla skarżącego potworny uszczerbek moralny, w postaci całkowitej utraty zaufania, że organ nadzoru budowlanego w Polsce nie jest powołany dla załatwienia sprawy dotyczącej jego budynku i jest pozbawiony on całkowicie prawa do załatwienia jakiejkolwiek sprawy w tym organie od wielu lat. Skarżący czuje się wykluczony ze społeczeństwa, poprzez traktowanie przez organ jego spraw z całkowitą ignorancją. Poza uprawnieniem wnoszenia skarg do sądu, nie pozostało skarżącemu żadne uprawnienie do tego, że jego sprawa zostanie kiedykolwiek załatwiona. Wysokość grzywny i sumy pieniężnej przewidzianych w ustawie, skarżący pozostawił do uznania sądu wnosząc, aby były one adekwatne do zachowania organu oraz stopnia wywołanej tym zachowaniem, a ponoszonej przez skarżącego krzywdy.

Odpowiadając na skargę PINB w B. wniósł o jej oddalenie, argumentując, że przedmiotowe postępowanie wszczęte zostało na wniosek R. J., który jest właścicielem nieruchomości bezpośrednio sąsiadującej z nieruchomością, na której zlokalizowany jest przedmiot postępowania. Zakres wszczętego postępowania dotyczy legalności budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego w B. przy ul. A 23, dz. nr ewid. 455, obręb [...] B.

W związku z koniecznością ustalenia stanu faktycznego sprawy PINB w dniu 14 marca 2012 r. przeprowadził oględziny obiektu budowlanego, w następstwie których ustalił, że obiekt został wybudowany w latach 1977-1978 przez H. i E. M. Obecni właściciele nie posiadają całości dokumentów prawnych dotyczących realizacji obiektu.

W toku czynności kontrolnych strony postępowania D. i R. J., podnieśli problem nieprawidłowego usytuowania okien na elewacji zachodniej, w sytuacji gdy budynek zlokalizowany jest w odległości mniejszej niż 3 m od granicy.

W ramach prowadzonych czynności wyjaśniających PINB wystąpił do Archiwum Zakładowego Urzędu Miasta B. o udostępnienie wszelkich dokumentów dotyczących budowy przedmiotu postępowania. Stosownym pismem z dnia 5 kwietnia 2012 r. Urząd Miasta B. udostępnił poświadczoną za zgodność kopię pozwolenia na budowę wraz z towarzyszącą dokumentacją z niezrozumiałą adnotacją urzędu, iż przekazane pozwolenie na budowę przypuszczalnie dotyczy budynku, o którym jest mowa w piśmie organu.

W dniu 10 maja 2012 r. U. Z. i S. M. przedłożyli odnalezione kserokopie rzutu parteru obiektu przy ul. A 23 w B. z naniesionymi poprawkami i zmianami przez projektanta obiektu. W dniu 22 maja 2012 r. do akt sprawy dołączono dokumenty znajdujące się w materiałach archiwalnych Urzędu Miasta B., które błędnie zostały zakwalifikowane jako dokumenty dotyczące posesji przy ul. A 21 w B. Wśród dołączonych do akt sprawy był m.in. dziennik budowy nr [...] wydany do pozwolenia na budowę znak: [...] z dnia [...] oraz zawiadomienie o oddaniu obiektu budowlanego do użytku, złożone przez E. i H. M. z dnia 23 września 1987 r. Powyższe dokumenty potwierdzają jednoznacznie legalność budowy przedmiotowego obiektu. W dniu 30 maja 2012 r., dokonano ponownych oględzin budynku mieszkalnego zlokalizowanego przy ul. A 23 w B.

W dniu 22 sierpnia 2012 r., w trybie art. 37 k.p.a. U. Z. złożyła skargę na bezczynność w niniejszej sprawie, w związku z czym [...]WINB postanowieniem z dnia [...], wyznaczył PINB w B. dodatkowy termin załatwienia niniejszej sprawy.

Decyzją z dnia [...], nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. umorzył przedmiotowe postępowanie z uwagi na brak możliwości faktycznych i prawnych do podjęcia rozstrzygnięcia. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Wyrokiem z dnia 5 listopada 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzję [...]WINB z dnia [...] i decyzję PINB z dnia [...].

Postanowieniem nr [...] organ II instancji po rozpatrzeniu skargi na bezczynność Państwa J. wyznaczył dodatkowy termin zakończenia postępowania do dnia 30 czerwca 2014 r.

W toku prowadzonych czynności w sprawie S. M. zawnioskował o dopuszczenie materiału dowodowego w postaci projektu technicznego, który był załączony do złożonych dokumentów odbiorowych. Z przekazanej przez stronę kopii złożonego

w dniu 23 września 1987 r., zawiadomienia wynika, iż taki dokument został przekazany do Urzędu Miasta B. PINB przychylił się do wniosku S. M. występując w dniu 29 września 2014 r., do Urzędu Miasta B. z prośbą o ponowne przekazanie dokumentów odbiorowych dotyczących przedmiotu postępowania.

W związku ze złożoną skargą na bezczynność Państwa J. w dniu 29 października 2014 r., PINB w B. przekazał do [...]WINB akta sprawy wraz z wyjaśnieniami. Organ II instancji postanowieniem z dnia [...] wyznaczył PINB dodatkowy termin załatwienia przedmiotowej sprawy. Następnie postanowieniem z dnia [...] sprostował omyłkę, która wystąpiła w w/w postanowieniu.

W dniu 2 lutego 2015 r. oraz 19 marca 2015 r. doręczono wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zobowiązując PINB w B. do załatwienia przedmiotowej sprawy w terminie 30 dni od uprawomocnienia się wyroku oraz nakładając grzywnę.

W dniu 3 kwietnia 2015 r. na podstawie art. 10 § 1 k.p.a. wysłano do wszystkich stron postępowania zawiadomienie, iż organ kończy podstępowanie dowodowe. W związku

z powyższym w dniu 14 kwietnia 2015 r. do PINB zgłosił się R. J. oraz w dniu 21 kwietnia 2015 r. D. J. w celu zapoznania się z aktami sprawy. Następnie w dniu 30 kwietnia 2015 r. G. S. złożyła pisemnie zastrzeżenia i uwagi do zebranego materiału dowodowego oraz przedstawiła ekspertyzę techniczną dotyczącą stanu technicznego budynku przy ul. A 21 w B.

Z przedłożonej oceny wynika, iż prace związane z wykonaniem i uszczelnieniem obróbek blacharskich, zamontowaniem rynny, wykonania ogniomuru zostały wykonane niezgodnie za sztuką budowlaną oraz naprawa tych wad "leży po stronie właściciela budynku przyległego do przedmiotowego".

W związku z powyższym w dniu 1 czerwca 2015 r. wezwano w charakterze świadka C. D. do osobistego stawiennictwa przed organem w związku z wykonaną oceną techniczną. W dniu 22 czerwca 2015 r. C. D. telefonicznie poinformował, iż nie ma możliwość stawienia się na wezwanie i prosi o przesłanie akt sprawy do PINB w K. albo o możliwość złożenia wyjaśnień pisemnie. Ustalono kontakt telefoniczny i rozmowę na następny dzień, który nie nastąpił. W dniu 24 czerwca 2015 r. C. D. nie stawił się w celu przesłuchania.

S. M. i U. Z. podtrzymywali swoje stanowisko dotyczące przesłuchania świadka.

W dniu 26 czerwca 2015 r. do PINB wpłynęło pismo [...]WINB z prośbą o przekazanie akt sprawy w związku ze złożonym zażaleniem D. i R. J. W dniu 9 lipca 2015 r. zostały przekazane akta oraz wyjaśnienia przedmiotowego postępowania. W związku ze złożonym zażaleniem na przewlekłe prowadzenie postępowanie D.

i R. J. w dniu 30 lipca 2015 r. została udzielona odpowiedź z wyjaśnieniami oraz przekazano akta sprawy. [...]WINB w Ł. postanowieniem z dnia [...] uznał, że PINB prowadzi postępowanie w sposób przewlekły i wyznaczył mu dodatkowy termin załatwienia przedmiotowej sprawy. W dniu 28 września 2015 r. wpłynęło do PINB pismo [...]WINB w Ł. przekazujące skargę na bezczynność G. S. oraz drugie pismo [...]WINB przekazujące zażalenie U. Z. na bezczynność i przewlekłość postępowania. W dniu 21 października 2015 r. [...]WINB ponownie zwrócił się z prośbą o złożenie wyjaśnień i przesłanie akt sprawy.

Po przeprowadzonej ponownie analizie zgromadzonego materiału dowodowego organ wydał stosowne rozstrzygnięcie w sprawie, które ma na celu doprowadzenie przedmiotu postępowania do stanu zgodnego z prawem.

Odnosząc się do przedmiotowej skargi PINB stwierdził, iż jest ona niezasadna

i wyjaśnił, że zaniedbanie w zakresie terminowości prowadzonego postępowania czy też przewlekłości jest od niego niezależne. Brak odpowiedniej kadry pracowniczej, liczne rozbudowane postępowania administracyjne, uczestnictwo w postępowaniach prowadzonych przez organy ścigania czy też konieczność podjęcia natychmiastowych działań w przypadku wystąpienia zagrożenia zdrowia i życia mieszkańców powiatu powoduje niezależne od organu zaniedbania w terminowym załatwianiu spraw.

W chwili obecnej organ posiada kadrę techniczną w postaci Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego powołanego z dniem 31 marca 2016 r. oraz jednego inspektora, dwóch referentów, którzy na dzień dzisiejszy muszą obsłużyć i zapewnić bezpieczeństwo mieszkańcom ponad 113 tysięcznego powiatu o obszarze 971 km2.

Na rozprawie w dniu 29 czerwca 2016 r. S. M. poparł skargę, modyfikując ją w ten sposób, iż wobec wydania decyzji przez organ wniósł o umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu. Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, przedkładając zestawienie kosztów oraz umowę z dnia 22 czerwca 2015 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skargę należało uwzględnić.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Obejmuje ona między innymi orzekanie w sprawach skarg na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi S. M. jest przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. w przedmiocie legalności budowy budynku mieszkalnego położonego w B., przy ulicy A 23.

Warunkiem dopuszczalności skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ jest uprzednie wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a.).

W przypadku takiej skargi niezbędne jest złożenie zażalenia do organu wyższego stopnia, jak stanowi art. 37 § 1 k.p.a. Organ ten może wyznaczyć dodatkowy termin na załatwienie sprawy (art. 37 § 2 k.p.a.). Dopiero po wyczerpaniu tego trybu strona może wnieść skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania. Dla uznania wyczerpania toku zażaleniowego przez stronę wystarczające jest wykazanie, że złożyła ona stosowne zażalenie do organu wyższego stopnia. Przy ocenie dopuszczalności skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ nie ma znaczenia sposób rozpoznania takiego zażalenia przez właściwy organ wyższego stopnia.

Zgromadzony w rozpoznawanej sprawie materiał dowodowy świadczy bezspornie o wyczerpaniu przez skarżącego trybu przewidzianego w art. 37 § 1 k.p.a., a tym samym o dopuszczalności skargi na przewlekłość PINB. Niewątpliwie S. M.

w dniu 23 września 2015 r. drogą elektroniczną wniósł do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. zażalenie na bezczynność i przewlekłość Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. w tej sprawie. Zatem skarga wniesiona w dniu 10 listopada 2015 r. jest dopuszczalna.

Przystępując w następnej kolejności do merytorycznego rozpoznania skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. sąd stwierdził, że jest ona w pełni uzasadniona.

Przepisy prawa nie definiują wprost, na czym polega "przewlekłe prowadzenie postępowania", o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a i art. 37 § 1 k.p.a. Należy jednak przyjąć, że przewlekłość w prowadzeniu postępowania wystąpi wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 k.p.a., ustanawiającego zasadę szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Organ prowadzi tym samym postępowanie w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje zatem wówczas, gdy będzie mu można skutecznie postawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności

(w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy znaczenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 26 października 2012 r. sygn. II OSK 1956/12 – Lex nr 1233717, 13 sierpnia 2013 r. sygn. akt II OSK 549/13 – Lex nr 1369030, 14 stycznia 2014 r. sygn. akt II OSK 2361/13 oraz wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w: Warszawie z dnia 11 września 2014 r. sygn. akt VIII SAB/Wa 55/14 – Lex nr 1554147 i 18 marca 2014 r. sygn. akt IV SAB/Wa 204/13 – Lex nr 1466033, Poznaniu z dnia 29 stycznia 2014 r. sygn. akt IV SA/Po 1003/13, Gorzowie Wielkopolskim z dnia 28 sierpnia 2014 r. sygn. akt II SAB/Go 56/14 – Lex nr 1520247, Gliwicach z dnia 3 czerwca 2014 r. sygn. akt II SAB/Gl 23/14 –Lex nr 1476619).

W jednym z wyroków Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z dnia 7 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 34/13 – Lex nr 1296088) stwierdził, że pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Stwierdzenie, że w określonej dacie, a tą będzie data orzekania przez sąd, można zakwalifikować postępowanie organu jako dotknięte przewlekłością jego prowadzenia, wymagać będzie gruntownego zbadania sprawy pod wieloma względami, dokonania oceny czynności procesowych, analizy faktów i okoliczności zależnych od działania organu i jego pracowników oraz stanu zastoju procesowego sprawy wynikającego z zaniechania lub wadliwości działań podejmowanych przez strony lub innych uczestników postępowania.

Jedną z podstawowych zasad procedury administracyjnej jest bowiem szybkość postępowania administracyjnego, wyrażona w art. 12 § 1 i 2 k.p.a. Jej istota sprowadza się do tego, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Natomiast sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. W myśl art. 35 § 1 - § 3 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).

Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 § 1 p.p.s.a.).

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).

W pierwszej kolejności stwierdzić trzeba, że na skutek skargi R. J. i D. J. (będących stronami postępowania w tej sprawie) na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. w przedmiocie legalności budowy budynku mieszkalnego, tutejszy sąd prawomocnym wyrokiem z dnia 13 stycznia 2015 r. sygn. akt II SAB/Łd 177/14 między innymi zobowiązał organ do załatwienia sprawy legalności budynku mieszkalnego usytuowanego przy ulicy A 23 w B., w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wprawdzie rzeczony wyrok konsumował ocenę bezczynności organu w tej sprawie za okres poprzedzający jego wydanie, nie mniej jednak biorąc pod uwagę tożsamy cel skargi na bezczynność oraz na przewlekłe prowadzenie postępowania przez PINB, jakim jest zmuszenie organu do załatwienia sprawy administracyjnej, sąd w ramach sprawy niniejszej badał wyłącznie, czy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. prowadził przewlekle niniejsze postępowanie i czy przewlekłość miała charakter rażący, poczynając od momentu upływu 30 - dniowego terminu do załatwienia sprawy, liczonego od zwrotu przez sąd akt administracyjnych organowi wraz z odpisem prawomocnego wyroku zgodnie z art. 286 § 1 i 2 p.p.s.a., co jak wynika z akt sprawy II SAB/Łd 177/14 miało miejsce w dniu 19 marca 2015 r.

Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, którego kompletność budzi poważne zastrzeżenia dostarcza, aż nadto argumentów, aby wyciągnąć wniosek o jej prowadzeniu w sposób przewlekły, nieefektywny, a nawet pozorny, poprzez wykonywanie czynności w dużych odstępach czasu. Niespornym jest bowiem, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. pierwszą czynność, licząc od daty 20 marca 2015 r. podjął w dniu 3 kwietnia 2015 r., zawiadamiając strony postępowania o zakończeniu postępowania dowodowego i przystąpieniu do jego rozpatrzenia oraz o możliwości zapoznania się i wypowiedzenia w trybie art. 10 § 1 k.p.a. z zebranymi materiałami. Po upływie prawie dwóch miesięcy, w dniu 1 czerwca 2015 r. zawiadomił strony o niemożności zakończenia postępowania w ustawowym terminie z powodu przedłożenia przez pełnomocnika strony postępowania P. S. – G. S. dodatkowego materiału dowodowego w postaci ekspertyzy technicznej dotyczącej stanu technicznego budynku przy ul. A 21 w B. Tego też dnia wezwano w charakterze świadka autora rzeczonej ekspertyzy C. D. Podejmowane przez organ działania w celu przesłuchania świadka okazały się jednak zupełnie nieskuteczne. Kolejną czynnością było wydanie przez PINB w dniu [...] postanowienia nr [...] o odmowie uwzględnienia żądania dowodowego S. M. dotyczącego przesłuchania biegłego na okoliczność przedłożonej przez G. S. ekspertyzy. Następnie zaś w dniu 16 listopada 2015 r. organ zawiadomił strony postępowania o zakończeniu postępowania dowodowego i przystąpieniu do jego rozpatrzenia. Dopiero po wniesieniu przedmiotowej skargi, PINB w B. w dniu [...] wydał decyzję nr [...], mocą której zobowiązał U. Z. i S. M. w terminie do 31 lipca 2016 r. do opracowania i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego samowolnie wprowadzone zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych związanych z budową budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zlokalizowanego na działce nr 455, obręb [...], przy ul. A 23, w B., zrealizowanego na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę nr [...] z dnia [...] wydanej przez Urząd Miasta i Gminy B. Niewątpliwie więc organ rozstrzygnął sprawę w trybie art. 104 § 1 k.p.a., zatem postępowanie w sprawie zobowiązania PINB do wydania aktu podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe. O powyższym sąd orzekł w punkcie drugim wyroku na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Z treści wspomnianej wyżej decyzji oraz treści skargi wynika, że PINB zaledwie jeden raz na przestrzeni roku - co miało miejsce w dniu 1 czerwca 2015 r. - poinformował strony pisemnie w trybie art. 36 § 1 k.p.a. o powodach niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie. Poza tym ocena materiału dowodowego sprawy zajęła mu rok. Taka sytuacja nie jest możliwa do pogodzenia z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje, iż przewlekłość postępowania organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wprawdzie materiał dowodowy sprawy świadczy o tym, że w trakcie tego postępowania wpływały od stron postępowania liczne pisma, czy zażalenia, które dodatkowo je przedłużały, jednakże nie zmienia to faktu, że PINB w sposób rażący przekroczył granice rozsądnego czasu jego trwania. Takie postępowanie nie zasługuje na aprobatę i w sposób oczywisty podważa zaufanie obywateli do organów administracji publicznej.

Wobec powyższego sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. w punkcie pierwszym wyroku stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W punkcie trzecim wyroku sąd w trybie art. 149 § 2 p.p.s.a. wymierzył organowi grzywnę w wysokości 2000 zł. Okoliczności niniejszej sprawy wskazują, iż grzywna

w tej wysokości będzie dostatecznie represyjna, a jednocześnie spełni cele w zakresie prewencyjnego oddziaływania i będzie dyscyplinować organ do sprawnego prowadzenia postępowania. Pozwoli również przywrócić skarżącemu zaufanie do organów administracji publicznej.

W punkcie czwartym wyroku sąd działając na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. przyznał od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie 1000 zł.

O kosztach postępowania należnych skarżącemu od organu orzeczono w punkcie piątym wyroku mając na względzie regulację art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę 196,95 zł składa się wpis sądowy od skargi – 100 zł oraz koszty dojazdu skarżącego na rozprawę w wysokości 96,95 zł zgodnie z przedłożonym na rozprawie zestawieniem.

Lp/