Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 494/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Pomoc publiczna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183 § 1 zd. pierwsze, art. 174, art. 106 § 3, art. 133 § 1 zd. pierwsze, art. 103 i art. 105, art. 133 § 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 306a  art. 306n,art. 306k, art. 306a  art. 306i art. 306l i art. 306m
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: (§ 2 ust. 1 pkt 12 lit. e) i f), § 4a
journal: Dz.U. 2007 nr 245 poz 1810
law: Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób  niepełnosprawnych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz (spr.) Sędzia NSA Maria Jagielska sędzia del. WSA Małgorzata Grzelak Protokolant Marzena Bal po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej ze skargi kasacyjnej G. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 30 kwietnia 2013 r. sygn. akt I SA/Gl 1313/12 w sprawie ze skargi G. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o pomocy de minimis oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G., sygn. akt I SA/Gl 1313/12 oddalił skargę G.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o pomocy de minimis.

Sąd I instancji rozstrzygał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Organ I instancji postanowieniem z dnia [...] r. odmówił skarżącej wydania żądnego zaświadczenia o pomocy de minimis. Stwierdzając brak związku przyczynowego pomiędzy zakupem samochodu, a zmniejszeniem ograniczeń zawodowych wynikających z niepełnosprawności pracownika zatrudnionego na stanowisku administracyjno – biurowym – goniec.

Rozpoznając zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie, organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] r., utrzymał je w mocy. Wskazując, że wydatek na zakup samochodu osobowego dla pracownika administracyjno – biurowego – gońca nie może być poniesiony w ramach realizacji ustaleń poczyniony w Indywidualnym Programie Rehabilitacji (IPR), albowiem cel – "podniesienie jakości i komfortu pracy" nie mieści się w katalogu wydatków określonych w § 2 ust. 1 pkt 12 rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r., w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 245, poz. 1810 ze zm.), dalej rozporządzenie. Podkreślił, że w przedstawionym przez stronę IPR wskazano, że przyczyną niepełnosprawności jest dyskopatia szyjna i depresja, a więc pracownik nie ma problemu z poruszaniem się i przemieszczaniem, wobec czego poniesiony wydatek nie służy zmniejszeniu ograniczeń zawodowych pracownika, którego niepełnosprawność nie dotyczy jego zdolności do przemieszczenia się. Zarzucając, tym samym sprzeczność w przedłożonym IPR.

Organ odwoławczy uznał również, że organ I instancji był w pełni uprawniony i zobowiązany do opracowania indywidualnych programów rehabilitacji i przyznania mu w tym zakresie kompetencji na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (j.t. Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zm.), dalej: ustawa.

W dalszej kolejności wskazał, że w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. ordynacja podatkowa (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 749), dalej: o.p. nie zaś przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2013 r. poz. 267), dalej k.p.a. Oceniając materiał dowodowy organ odwoławczy uznał, że organ I instancji dokonał oceny materiału dowodowego zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Wobec czego podniesione zarzuty w tym zakresie uznał za chybione.

Sąd I instancji rozpoznający skargę na powyższe rozstrzygnięcie organu odwoławczego uznał, że ten prawidłowo odmówił wydania stronie zaświadczenia o pomocy de minimis, stwierdzając brak związku przyczynowego pomiędzy zakupem samochodu a zmniejszeniem ograniczeń zawodowych wynikających z niepełnosprawności pracownika zatrudnionego na stanowisku administracyjno - biurowym – goniec.

W uzasadnieniu wskazał, iż podstawowym aktem prawnym odnoszącym się do pomocy publicznej, w tym do pomocy de minimis, jest Traktat Ustanawiający Wspólnotę Europejską - art. 87 i 88 (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/2 z późn. zm.), a w dalszej kolejności rozporządzenie Komisji (WE) nr 69/2001 z dnia 12 stycznia 2001 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis (Dz. Urz. WE L 10 z dnia 13 stycznia 2001 r.) zmienione rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 379 z dnia 28 grudnia 2006 r., s. 5). Natomiast na gruncie prawa krajowego podstawową rolę pełni ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2007 r. Nr 59, poz. 404 ze zm.), a także rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 marca 2007 r. w sprawie zaświadczeń o pomocy de minimis i pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie (Dz. U. Nr 53, poz. 354). W sprawie istotne znaczenie mają także przywołane wyżej przepisy ustawy oraz rozporządzenia.

Powołując się na obowiązujące przepisy oraz orzecznictwo uznał, że organ był uprawniony do wydania zaświadczenia i oceny zasadności dokonanego przez skarżącą wydatku zarówno w zakresie przedmiotu zakupu jak i wysokości wydatkowanych środków. Jak również, że organ odwoławczy nie pominął istotnych fragmentów IPR, lecz dokonał oceny przedmiotowego wydatku w sposób odmienny od oceny wyrażonej w IPR przez komisję rehabilitacyjną. Uznając słusznie, że wydatek ten (zakup samochodu) nie zmniejszy ograniczeń zawodowych niepełnosprawnego pracownika, zgadzając się natomiast z tym, że za pomocą tego wydatku poprawi się jakoś i komfort pracy.

W ocenie Sądu organ nie uchybił przepisom postępowania regulujących wydawanie zaświadczeń zatem bezpodstawne są zarzuty skarżącej, iż organ uchybił obowiązkowi w zakresie gromadzenia materiału dowodowego na zasadach właściwych dla postępowania rozpoznawczego. W oparciu o materiał dowodowy, którym organ dysponował, odmowa wydania zaświadczenia o żądanej treści była uzasadniona.

Sąd I instancji oceniając schorzenia pracownika, stwierdził, że nie sposób uznać, że posiadanie pojazdu w jakikolwiek sposób zmniejszy jego ograniczenia zawodowe jak również, że jego brak nie może stać się przyczyną pogłębienia dysfunkcji. Ponadto wykazane obowiązki pracownika mogą być wykonywane również przez osobę o opisanych schorzeniach poruszającą się środkami komunikacji, a lokalizacje pomiędzy, którymi porusza się są bardzo dobrze skomunikowane. Jak również, że mając nienormowany czas pracy pracownik może zorganizować swoją pracę w taki sposób, by nie musieć poruszać się komunikacją w godzinach szczytu. Sąd I instancji podzielił również pogląd organu, że wskazany wydatek nie mieści się w ramach ekonomiczno – celowościowych, zakreślonych przez ustawodawcę § 4a rozporządzenia.

Reasumując, Sąd I instancji stwierdził, że organ prawidłowo odmówił wydania stronie zaświadczenia o pomocy de minimis ponieważ opisany wyżej wydatek nie mógł zostać uznany za wydatek mający na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych niepełnosprawnego pracownika, a nadto wydatek ten nie spełnia wymogów ekonomiczno-celowościowych, a zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i zasługuje na pozostawienie w obrocie prawnym.

Skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie złożyła skarżąca, zarzucając naruszenie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy prawo postępowania przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., tj.:

1. naruszenie przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 120, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 o.p. przejawiające się tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności organów podatkowych ustalił, że problemy z poruszaniem się pracownika są nieistotne oraz odległości, jakie pokonuje jako goniec są niewielkie, aby wyposażenie stanowiska pracy w samochód służyło zmniejszeniu ograniczeń zawodowych pracownika;

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 306b § 2, w zw. z art. 121 § 1 o.p. poprzez nieuwzględnienie skargi w sytuacji, gdy ani organ I, ani II instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w zakresie okoliczności, które ostatecznie doprowadziły do wydania postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia o pomocy de minimis;

c) art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie oraz niedopuszczenie dowodów z dokumentów dołączonych do skargi (zaświadczenie lekarskie oraz karta parkingowa osoby niepełnosprawnej), które były niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię: § 4a rozporządzenia poprzez uznanie, że wydatek na zakup samochodu osobowego nie mieści się w ramach ekonomiczno – celowościowych wskazanych w § 4a rozporządzenia.

Biorąc pod uwagę powyższe uchybienia, na podstawie art. 185 i art. 200 p.p.s.a., wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w G. oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

Uzasadniając zarzuty wnosząca skargę kasacyjną przestawiła argumentację prawną przemawiającą za ich zasadnością.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego w stosunku do zaskarżonego orzeczenia jest zdeterminowany granicami środka zaskarżenia. W myśl art. 183 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.

Niniejsza skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a., tj. naruszeniu prawa materialnego (pkt 1) oraz naruszeniu przepisów postępowania (pkt 2).

Przystępując do jej rozpoznania wypada na wstępie wskazać, że w postępowaniu o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis mają zastosowanie przepisy o.p., tj. art. 306a – art. 306n, a także na mocy art. 306k o.p., w sprawach nieuregulowanych w art. 306a – art. 306i oraz art. 306l i art. 306m o.p., odpowiednio przepisy rozdziału 1 – 6, 8, 9 z wyłączeniem art. 171a, rozdziałów 10 – 12, 14, 16 oraz 23 działu IV o.p.

Z treści tych przepisów wynika, że postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia o pomocy de minimis stanowi rodzaj uproszczonego i w znacznym stopniu odformalizowanego postępowania o charakterze administracyjnym, w ramach którego organ podatkowy jest zobowiązany do porównania treści żądania ze stanem rzeczy wynikającym z dokumentów będących w jego posiadaniu lub przedłożonych przez stronę. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że wydanie zaświadczenia jest czynnością materialno – techniczną, a zarazem urzędowym potwierdzeniem określonych faktów lub stanu prawnego. Innymi słowy jest ono przejawem tego, co zostało zawarte w dokumentach, na podstawie których jest ono wydawane. Organ jest więc zobowiązany odmówić wydania zaświadczenia, jeśli z dokumentów tych nie wynika żądana treść zaświadczenia.

W ramach zarzutu naruszenia przepisów postępowania, wnosząca skargę kasacyjną podniosła, że Sąd I instancji nieprawidłowo ustalił, że poniesiony przez nią wydatek, w ramach IPR, na zakup samochodu osobowego dla osoby niepełnosprawnej nie służy zmniejszeniu ograniczeń zawodowych.

Z poglądem tym nie można się zgodzić.

W ramach IPR mogą być finansowane wydatki przeznaczone na zmniejszenie ograniczeń zawodowych pracownika, w tym m.in. na dostosowanie miejsca pracy i stanowiska pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności pracownika (§ 2 ust. 1 pkt 12 lit. e) rozporządzenia) oraz "inne koszty" ponoszone w ramach realizacji tego programu (§ 2 ust. 1 pkt 12 lit. f) rozporządzenia).

Wybór podstaw wydatkowania należy do pracodawcy.

Nie oznacza to jednak, że każdy wydatek sfinansowany z zfron może być uznany za pomoc de minimis. Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 12 rozporządzenia, poniesiony przez pracodawcę wydatek powinien mieć na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych niepełnosprawnego pracownika, a więc musi powstać związek o charakterze przyczynowo – skutkowym między tym wydatkiem a realizowanym celem. Nadto, z uwagi na treść § 4a rozporządzenia, wydatek ten musi być dokonany w sposób celowy i oszczędny z uwzględnieniem optymalnego doboru metod i środków realizacji w stosunku do zakładanego efektu.

Zatem, wydatek finansowany w ramach IPR powinien być zindywidualizowany, skoro jego celem jest zmniejszenie ograniczeń zawodowych pracownika, a nadto, ze względu na źródło jego finansowania (środki publiczne) powinien być on również optymalny do zakładanego celu, a więc najlepszy z możliwych w jakiś warunkach.

Wnosząca skargę kasacyjną dokonała zakupu samochodu osobowego w związku z nowo utworzonym stanowiskiem pracy dla osoby niepełnosprawnej, co de facto, jak słusznie zostało zauważone w postępowaniu, odpowiada treści § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia, a nie - § 2 ust. 1 pkt 12 lit. f) rozporządzenia. Z analizy postanowień rozporządzenia należy bowiem wnioskować, że prawodawca rozróżnia wyposażenie stanowiska pracy oraz przystosowanie jego otoczenia do potrzeb osób niepełnosprawnych (§ 2 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia) od dostosowania miejsca pracy i stanowiska pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności (§ 2 ust. 1 pkt 12 lit. e) rozporządzenia), finansowanego w ramach IPR. Mogłoby to mieć ewentualne znaczenie dla ustalenia, czy poniesiony przez pracodawcę wydatek mieści się w § 2 ust. 1 pkt 12 lit. f) rozporządzenia. W okolicznościach sprawy prowadzenie rozważań na ten temat mijało się z celem, ponieważ istota sporu między stronami dotyczy innego zagadnienia, a mianowicie, czy między poniesionym przez stronę wydatkiem a celem IPR powstał związek przyczynowo – skutkowy, niezbędny do uznania wydatku za pomoc de minimis.

Z wyjaśnień strony oraz zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika, że jako metodę realizacji IPR wnosząca skargę kasacyjną przyjęła przekwalifikowanie pracownika ze stanowiska kadrowo – księgowego na stanowisko pracownika administracyjno – biurowego – goniec oraz wyposażenie nowego stanowiska pracy w "odpowiedni samochód".

Wyrazem tego było zakupienie samochodu osobowego Ch. C. [...], w wersji seryjnej ze standardowym wyposażeniem, bez dodatkowego indywidualnego wyposażenia. Okoliczność ta nie jest kwestionowana, a co za tym idzie brak było podstaw do podejmowania dalszych czynności procesowych w tym zakresie, czego domaga się strona. Nie jest również sporne to, że pracownik posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności, jak i to, że zgodnie z przedłożonym w postępowaniu podatkowym zaświadczeniem lekarskim pracownik ten może wykonywać pracę gońca. Spór dotyczy sposobu wykonywania przez pracownika pracy. Zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną schorzenia (02-P - depresja; 05R – dyskopatia szyjna), na które cierpi pracownik pozwalają na wykonywanie zawodu gońca wyłącznie przy wykorzystaniu samochodu osobowego, natomiast zdaniem organu i Sądu I instancji z przedłożonych przez stronę dokumentów nie wynika, aby stan zdrowia pracownika uzasadniał wykonywanie zawodu gońca wyłącznie przy użyciu samochodu osobowego,z czym należy się zgodzić.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, by zdiagnozowane u pracownika schorzenia ograniczały w sposób istotny mobilność tego pracownika, wykluczając poruszanie się publicznymi środkami transportu, co ewentualnie mogłoby uzasadniać wyposażenie nowo utworzonego stanowiska pracy w samochód osobowy. Takiego stanowiska, nie uzasadniają też wskazywane przez autora skargi kasacyjnej objawy, mogące potencjalnie wystąpić w tego rodzaju schorzeniach, skoro z przedłożonych w toku postępowania podatkowego zaświadczeń lekarskich wynika, że pracownik może wykonywać pracę gońca i być kierowcą samochodu osobowego. Z informacji tych należy raczej wnioskować, że stan zdrowia pracownika nie stanowi ograniczenia jego zdolności ruchowych, które wymagałoby korzystania z pomocy osób trzecich, chociażby chwilowej, jak wskazano w IPR, czy też korzystania z "odpowiedniego" samochodu osobowego, przez który należałoby raczej rozumieć pojazd dostosowany do stopnia i rodzaju niepełnosprawności, a nie pojazd w wersji seryjnej, który zakupiła strona. Z materiału dowodowego wynika ponadto, że pracownik korzysta ze stałej opieki medycznej i rehabilitacyjnej oraz zaopatrzenia ortopedycznego w postaci pasów i kołnierza ortopedycznego, co niewątpliwie wpływa na dyskomfort pracy i życia. Niemniej jednak nie daje to w dalszym ciągu podstawy do wyposażenia stanowiska pracy w samochód osobowy. Ograniczenia w poruszaniu się, czy też złe samopoczucie spowodowane depresją nie dowodzą tego, że pracownik może poruszać się wyłącznie samochodem osobowym, a nie środkami transportu publicznego. Trzeba bowiem przyznać rację Sądowi I instancji, że poruszanie się w tak dużej aglomeracji miejskiej, jaką są K. czy B., wymaga odpowiedniej wytrzymałości fizycznej i psychicznej, co nakazuje poszukiwania innych rozwiązań niż przekwalifikowanie na stanowisko gońca i zakup samochodu osobowego, bardziej skutecznych i oszczędnych.

Poza tym jak wskazał organ IPR zawiera postanowienia, które się wzajemnie wykluczają (w pkt [...] i [...] – [...] uzasadnienia postanowienia organ II instancji), co również poddaje pod wątpliwość zaopiniowaną metodę zmniejszenia ograniczeń zawodowych pracownika.

Odnosząc się z kolei do zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] r., przedłożonego dopiero na etapie postępowania sądowoadministrcyjnego, należy podzielić w tym zakresie stanowisko zajęte przez Sąd I instancji. Dokument ten z uwagi na treść 306a § 3 o.p. nie mógł zostać uwzględniony przy rozpoznaniu tej sprawy, ponieważ został on wystawiony po zakończeniu postępowania podatkowego. Natomiast, jak wynika z powołanego przepisu, zaświadczenie potwierdza stan faktyczny lub prawny istniejący w dniu jego wydania.

Za prawidłowe należało więc uznać stanowisko Sądu I instancji, że zebrany przez organ materiał dowodowy nie wymagał przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.

Na marginesie powyższych rozważań, odnosząc się do argumentacji podniesionej w ramach skargi kasacyjnej, wypada też zauważyć, że podzielenie stanowiska wnoszącej skargę kasacyjną w kwestii braku możliwości wykonywania zawodu gońca przy wykorzystaniu innych środków przemieszczania się niż samochód osobowy, poddawałoby pod wątpliwość zajęte przez komisję rehabilitacyjną stanowisko w sprawie przekwalifikowania pracownika z dotychczas zajmowanego stanowiska kadrowo – księgowego, które ze swej istoty nie wymaga wzmożonej aktywności ruchowej, na stanowisko administracyjno- biurowe – goniec, które wymaga od pracownika większej mobilności, a więc i większej sprawności fizycznej. Do zakresu obowiązków gońca należy bowiem dostarczanie przesyłek, co wiąże się z przemieszczaniem się nie tylko w obrębie danej instytucji, ale też w terenie oraz możliwością wystąpienia nieprzewidzianych sytuacji, na które musi na bieżąco reagować. Stały kontakt z innymi osobami. Komisja rehabilitacyjna wybierając metodę musiała przecież mieć świadomość o istnieniu ograniczeń wywołanych schorzeniami, a mimo to zaopiniowała przekwalifikowanie pracownika na stanowisko gońca, co należy postrzegać, albo pewnego rodzaju niekonsekwencję w działaniach komisji, albo przekonanie, że nie ma przeciwwskazań zdrowotnych do zatrudnienia tego pracownika na stanowisku gońca. To, że goniec może korzystać przy wykonywaniu pracy z dostępnych środków transportu (rower, motorynka, motor, samochód osobowy czy inne środki komunikacji publicznej), nie oznacza, że stwierdzenie chociażby jakiejkolwiek niepełnosprawności może uzasadniać wyposażenie tego stawiska w samochód osobowy. Poza tym, jak słusznie zauważył organ oraz Sąd I instancji, w dobie Internetu i coraz powszechnej cyfryzacji urzędów państwowych, a także funkcjonowania innych środków komunikowania się, takich jak faks czy operator pocztowy, wybrana przez wnoszącą skargę kasacyjną metoda realizacji celu nie jest też optymalna. W okolicznościach sprawy, wnosząca skargę kasacyjną powinna była też uwzględnić fakt zażywania przez pracownika codziennie antydepresantów, mających wpływ na czynności psychomotoryczne.

Przedsiębiorca ma wprawdzie swobodę w doborze metod i środków, za pomocą których będzie organizował pracę firmy, niemniej jednak musi się liczyć z konsekwencjami z tym związanymi, co w przypadku niezasadnego wydatkowania z zfron oznacza sfinansowanie tego wydatku ze środków firmowych. Zatem finansowanie wydatków z zfron wymaga właściwej oceny stanu zdrowia pracownika i z tym związanych ewentualnych przeszkód w wykonywaniu zawodu. Stąd też, dbałość o niepełnosprawnego pracownika nie powinna polegać tylko na wyposażeniu firmy w odpowiednie środki trwałe, ale przede wszystkim powinna przejawiać się w działaniach polegających na wyposażeniu pracownika w niezbędny sprzęt ortopedyczny, wspieraniu go w leczeniu oraz na umożliwieniu mu korzystania z zajęć rehabilitacyjnych.

Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. należy stwierdzić, że jest on również bezzasadny.

W myśl. art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek strony przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeśli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Przepis ten wprowadza więc wyjątek od wyrażonej w art. 133 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. ogólnej zasady, w myśl której sąd administracyjny dokonuje kontroli legalności zaskarżonego aktu administracyjnego na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu przed organem, który ten akt wydał.

Zastosowanie przez sąd I instancji tego przepisu jest zatem możliwe pod warunkiem, że wskazany dokument jest niezbędny do rozstrzygnięcia wątpliwości istniejących w sprawie, a co za tym idzie pozostaje w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu, a także, że przeprowadzenie dowodu nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania.

Ocena, co do tego, czy zachodzą okoliczności uzasadniające podjęcie czynności procesowych należy wyłącznie do sądu I instancji. Oznacza to, że przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu jest uprawnieniem sądu I instancji, a nie jego obowiązkiem – sąd może, ale nie musi przeprowadzić uzupełniającego dowodu z dokumentu. Z tego względu, w orzecznictwie jest wyrażany pogląd, że w ramach skargi kasacyjnej można zaskarżyć art. 106 § 3 p.p.s.a. jedynie w sytuacji, gdy sąd I instancji przeprowadzi postępowanie dowodowe w zakresie wynikającym z treści tego przepisu lub też, gdy podjęte przez stronę działania procesowe w tym zakresie nie odniosą zamierzonego skutku (v. art. 103 i art. 105 p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji pominął dowody przedłożone w postępowaniu sądowoadministracyjnym, co oznacza, że nie przeprowadził uzupełniającego dowodu z dokumentu. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd wskazał, że z przyjętej w art. 133 § 1 p.p.s.a. zasady wynika, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, a więc rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Wyrażony przez Sąd pogląd, zważywszy na to, co było przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego – postanowienie odmawiające wydania zaświadczenia o pomocy de minimis – jest merytorycznie poprawne. Natomiast z akt sprawy nie wynika, aby strona złożyła zastrzeżenia do protokołu zwracając uwagę sądowi na uchybienia przepisom postępowania, co do zastosowania art. 106 § 3 p.p.s.a. (art. 105 p.p.s.a.) lub też, aby złożyła do protokołu zastrzeżenia, które nie znalazły w nim odzwierciedlenia, a podjęte przez stronę czynności w celu sprostowania protokołu w formie procesowej nie przyniosły zamierzonego skutku (art. 103 p.p.s.a.), co ewentualnie pozwoliłoby na poprawne sformułowanie zarzutu kasacyjnego. Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. nie można bowiem formułować zarzutów kasacyjnych, zmierzających de facto do podważenia ustaleń faktycznych sprawy.

Podsumowując, za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. (w zw. z art. 120, art. 122, art. 180 § 1 i art. 187 § 1 o.p., a także w zw. z art. 306b § 2 , w zw. z art. 121 § 1 o.p.) oraz art. 106 § 3 p.p.s.a.

Przystępując do rozpoznania zarzutu naruszenia prawa materialnego należy zauważyć, że rozważania w tym zakresie, skoro zarzut natury procesowej okazał się niezasadny, należało oprzeć wyłącznie na materiale dowodowym, przyjętym przez Sąd I instancji za podstawę orzekania.

Wnosząca skargę kasacyjną podniosła, że Sąd I instancji błędnie uznał, że poniesiony przez nią wydatek na zakup samochodu osobowego nie mieści się w ramach ekonomiczno – celowościowych, w rozumieniu § 4a rozporządzenia. Podniosła, że skoro w ustawie, jaki i w rozporządzeniu nie zostały zdefiniowane kluczowe dla zinterpretowania tego przepisu pojęcia, takie jak: celowy, oszczędny czy optymalny, to wszelkie wydatki, które służą zmniejszeniu ograniczeń życiowych i zawodowych pracownika, poniesione w ramach IPR, powinny być uznane za zasadne.

Wyrażony przez wnoszącą skargę kasacyjną pogląd jest co do zasady słuszny, niemniej jednak nie odpowiada on stanowi rzeczy. W sprawie istota sporu sprowadza się nie tyle do tego, jak należy rozumieć treść § 4a rozporządzenia, ale do tego, czy poniesiony przez pracodawcę wydatek mieści się w katalogu "innych kosztów", o jakich mowa w § 2 ust. 1 pkt 12 lit. f) rozporządzenia. Innymi słowy, czy wydatek ten realizował cel IPR, tj. służył zmniejszeniu ograniczeń zawodowych pracownika będącego osobą niepełnosprawną, czy jedynie wpływał na podwyższenie komfortu pracy. Zaistniały między stronami spór dotyczył więc dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych, dla zakwestionowania których zarzut naruszenia prawa materialnego nie jest właściwą płaszczyzną.

W orzecznictwie przyjmuje się, że błędna wykładnia prawa materialnego, na którą powołał się autor skargi kasacyjnej, polega na mylnym rozumieniu tego prawa. Dlatego też za niedopuszczalne uważa się podnoszenie w ramach tego zarzutu argumentacji zmierzającej de facto do zakwestionowania ustaleń faktycznych sprawy, tak jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie. Z treści argumentacji korespondującej z tym zarzutem wynika bowiem, że wnosząca skargę kasacyjną kwestionuje dokonaną przez organ i zaakceptowaną przez Sąd I instancji ocenę przedłożonej przez nią dokumentacji, zamiast wskazać, na czym miałoby polegać błędne rozumienie przez Sąd I instancji § 4a rozporządzenia i następnie odnieść to do ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Odmowa wydania zaświadczenia o żądanej treści nie świadczy bowiem o tym, że organ, czy Sąd I instancji dokonali błędnej wykładni prawa materialnego. Jak wcześniej zostało wywiedzione podstawą odmowy wydania przez organ zaświadczenia o pomocy de minimis było uznanie, że między zakupionym w ramach IPR samochodem osobowym, a wykazaną niepełnosprawnością i wykonywaną przez osobę niepełnosprawną pracą nie ma związku, o jakim mowa w § 2 ust. 1 pkt 12 lit. f) rozporządzenia (str. [...] postanowienia organu I instancji i str. [...] postanowienia II instancji). Skutkiem czego było uznanie, że poniesiony przez stronę wydatek nie mieści się kosztach kwalifikowanych. Zatem, wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, zastosowanie § 4a rozporządzenia nie wynika z błędnego jego rozumienia, lecz jest wynikiem oceny dokumentów, przedłożonych przez stronę.

Podsumowując, zarzut naruszenia prawa materialnego należało uznać za niezasadny.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.