Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 170/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: § 2 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2015 poz 982
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 lipca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz  zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności  gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

SENTENCJA

Dnia 6 lipca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędziowie WSA Szymon Widłak (spr.) WSA Izabela Paluszyńska Protokolant: ref. staż. Marta Chocianowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2017 roku przy udziale sprawy ze skargi T. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] grudnia 2016r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] sierpnia 2016 roku, nr [...] 2. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. na rzecz skarżącego kwotę [...]- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "ARiMR") w P. decyzją z [...] grudnia 2016 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania [...] (dalej: "strona") od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z [...] sierpnia 2016 r., nr [...], o odmowie przyznania pomocy finansowej na operacje typu "Pomoc dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym.

Strona wnioskiem z [...] kwietnia 2016 r. zwróciła się do Biura Powiatowego w K. o przyznanie pomocy na rozpoczęcie działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników – "Pomoc dla młodych rolników", PROW 2014-2020.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. decyzją z [...] sierpnia 2016 r. odmówił stronie przyznania wnioskowanej pomocy. Organ ARiMR uznał, że wnioskodawca rozpoczął urządzenie gospodarstwa przed terminem 18 miesięcy do dnia złożenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej. Organ powołał się przy tym na postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z [...] grudnia 2007 r., sygn. akt [...], o stwierdzeniu nabycia spadku po A. B., w którym postanowiono, że spadek ten nabyli żona C. B. (1/4 części) oraz A. B., T. B., M. B., S. B. (każde w 3/16 części). Ponadto, organ wskazał na postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z [...] grudnia 2010 r., sygn. akt [...], o dział spadku i podział majątku wspólnego, w ramach którego nieruchomość przyznano na współwłasność C. B. w 13/16 części i T. B. w 3/16 części. Wynika z niego, że pozostali spadkobiercy przekazali swoje udziały w nieruchomości na rzecz matki C. B.. Jako że zgodnie z § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 lipca 2015 r. jeżeli właścicielem lub posiadaczem gospodarstwa o powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha stała się osoba niepełnoletnia – za dzień rozpoczęcia urządzania gospodarstwa uznaje się dzień uzyskania przez tę osobę pełnoletności – w ocenie organu ARiMR wnioskodawca rozpoczął urządzanie gospodarstwa [...] 2013 r., to jest z dniem uzyskania pełnoletności.

W odwołaniu, wnosząc o uchylenie decyzji organu I instancji oraz przyznanie pomocy finansowej, strona zarzuciła naruszenie § 2 ust. 1 pkt 1 oraz § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 lipca 2015 r., przez uznanie, że rozpoczęła urządzenie gospodarstwa przed terminem 18 miesięcy od złożenia wniosku w sytuacji, gdy nie była ani nie jest właścicielem gospodarstwa o powierzchni użytków rolnych o wielkości co najmniej 1 ha. Odwołujący podniósł, że nabywając udział we współwłasności gospodarstwa rolnego był osobą małoletnią i nie mógł nim dysponować. Po uzyskaniu pełnoletności dnia [...] grudnia 2015 r. zbył jednak swój udział na rzecz matki C. B.. Nie jest zatem prawdą, aby był on współwłaścicielem gospodarstwa rolnego. Ponadto odwołujący zwrócił uwagę na konieczność odróżnienia prawa współwłasności od własności. Nie można przez to, jego zdaniem, przyjąć, że stał się on właścicielem gospodarstwa o powierzchni co najmniej 1 ha. Zresztą matka C. B. pobierała dopłaty bezpośrednie do rzeczonych gruntów.

Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w P., utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, wskazał, że odwołujący ubiegając się o wnioskowaną płatność nie spełnił warunku z § 2 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 lipca 2015 r. Bezspornym pozostaje, że odwołujący nabył prawo własności nieruchomości po śmierci ojca A. B. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] grudnia 2007 r. (sygn. akt [...]), które uprawomocniło się [...] 2008 r. Uznać trzeba, zgodnie z § 4 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 przywołanego rozporządzenia, że osoba fizyczna rozpoczęła urządzanie gospodarstwa, jeżeli stała się właścicielem lub weszła w posiadanie gospodarstwa o powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha, przy czym, jeżeli urządzanie gospodarstwa rozpoczyna się w wyniku dziedziczenia, to okres 18 miesięcy, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, liczony jest od dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, chyba że dziedziczy osoba niepełnoletnia – wówczas za dzień rozpoczęcia urządzania gospodarstwa uznaje się dzień uzyskania przez nią pełnoletności, jeżeli uzyskanie pełnoletności nastąpiło po dniu uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku. Pomoc, stosownie do § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, przyznaje się natomiast osobie fizycznej, która rozpoczęła urządzanie gospodarstwa rolnego przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy, lecz nie wcześniej niż w okresie 18 miesięcy przed dniem złożenia tego wniosku.

Organ odwoławczy zaznaczył, że wnioskodawca nie odrzucił spadku po ojcu, a jego wyjaśnienia mogą świadczyć co najwyżej o tym, że faktycznym użytkownikiem gruntów wchodzących w skład gospodarstwa zaliczanego do masy spadkowej była matka C. B.. Faktyczne użytkowanie gospodarstwa przez matkę nie ma jednak w ocenie organu ARiMR znaczenia. Przywołane regulacje nie ograniczają się także do przypadków samodzielnego nabycia własności gospodarstwa, jakby chciał tego odwołujący. W przedstawionym przypadku mamy do czynienia z sytuacją, w której wnioskodawca nabył w posiadanie część gospodarstwa w wyniku dziedziczenia z dniem uprawomocnienia się postanowienia sądu o nabyciu spadku. Odwołujący osiągnął pełnoletność w [...] 2013 roku i od tego momentu biegnie okres urządzania gospodarstwa. Nie ma żadnego znaczenia późniejsze zbycie udziału na rzecz C. B., nie zmienia to bowiem faktu, że już wcześniej stał się on współwłaścicielem gospodarstwa rolnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, skarżący podniósł zarzut naruszenia: 1) art. 14 ust. 1 ustawy z 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, przez uznanie, że nie spełnił warunków przyznania pomocy, 2) § 2 ust. 1 pkt 1 oraz § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 lipca 2015 r., przez błędną interpretację i uznanie, że rozpoczął urządzanie gospodarstwa przed terminem 18 miesięcy do złożenia wniosku w sytuacji, gdy nie jest i nie był właścicielem gospodarstwa o powierzchni użytków rolnych i tego gospodarstwa nie urządził, 3) art. 2 ust. 1 lit. n rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z 17 grudnia 2013 r., przez pominięcie definicji określenia "młody rolnik" i nie uwzględnienia okoliczności, że skarżący po raz pierwszy rozpoczął działalność w gospodarstwie rolnym jako kierujący tym gospodarstwem we wrześniu 2015 roku.

W uzasadnieniu skargi, nie kwestionując ustaleń faktycznych organu ARiMR, ponownie zwrócono uwagę na konieczność odróżnienia współwłasności od własności oraz kwestię braku samodzielności w dysponowaniu udziałem spadkowym przez skarżącego. Skarżący podał, że do 31 sierpnia 2015 r. pozostawał uczniem w szkole dziennej [...]. W tym okresie nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników, nie pobierał płatności obszarowych, nie miał zarejestrowanych stad zwierząt gospodarskich, nie był w posiadaniu jakiegokolwiek gruntu związanego z udziałem, nie pracował w gospodarstwie rolny, lecz jak większość osób w tym wieku – uczył się. Całość gruntów wchodzących w skład spadku użytkowała jego matka C. B., otrzymując dopłaty obszarowe z ARiMR. Dopiero po ukończeniu szkoły i uzyskaniu kwalifikacji rolniczych, a więc od września 2015 roku, skarżący rozpoczął urządzanie gospodarstwa rolnego – wpisując się do ewidencji producentów rolnych, zgłaszając i uzyskując numer siedziby stada, podlegając ubezpieczeniu społecznemu rolników. Ponadto z prawodawstwa unijnego wynika, że istotne jest rozpoczęcie działalności w gospodarstwie rolnym przez "młodego rolnika" po raz pierwszy jako kierującego tym gospodarstwem, nie zaś właściciela lub posiadacza określonego areału gruntów rolnych.

Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w P. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. Podkreślił także, że stosownie do treści § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, aby uznać, że osoba fizyczna rozpoczęła urządzanie gospodarstwa, wystarczy, że spełni jedną z przesłanek, to jest stanie się właścicielem gospodarstwa lub jego posiadaczem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżona decyzja z [...] grudnia 2016 r. Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w P., jak i poprzedzająca jej wydanie decyzja z [...] sierpnia 2016 r. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K., wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") powoduje konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego.

W realiach kontrolowanej sprawy skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020. Warunki i tryb przyznawania tej pomocy określone zostały na poziomie prawodawstwa unijnego oraz krajowego.

Stosownie do motywów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE Seria L z 2013 r. Nr 347, poz. 487 ze zm., dalej: "rozporządzenie 1305/2013") dla rozwoju obszarów wiejskich zasadnicze znaczenie ma tworzenie i rozwój nowej działalności gospodarczej w postaci nowych gospodarstw. Działanie dotyczące rozwoju gospodarstw i działalności gospodarczej powinno ułatwiać młodym rolnikom rozpoczęcie działalności i strukturalne dostosowanie ich gospodarstw rolnych po rozpoczęciu działalności (por. motyw 17). Należy przy tym zauważyć, że w ogólnych ramach wspólnej polityki rolnej ("WPR"), wsparcie rozwoju obszarów wiejskich przyczynia się do osiągnięcia celu polegającego na wspieraniu konkurencyjności rolnictwa (por. art. 4 lit. a rozporządzenia 1305/2013). Natomiast, wśród priorytetów w zakresie rozwoju obszarów wiejskich wymienia się zwiększenie rentowności gospodarstw i konkurencyjności wszystkich rodzajów rolnictwa we wszystkich regionach oraz promowanie innowacyjnych technologii w gospodarstwach, gdzie jako cel szczegółowy wskazuje się m.in. na ułatwienie wejścia rolników posiadających odpowiednie umiejętności do sektora rolnictwa, a w szczególności wymianę pokoleń (art. 5 pkt 2 lit. b rozporządzenia 1305/2013). Przyczynieniu się do realizacji priorytetów służą podprogramy tematyczne, jak ten odnoszący się do młodych rolników, który obejmuje m.in. pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników po raz pierwszy rozpoczynających działalność w gospodarstwie rolnym (por. art. 7 ust. 1 w zw. z załącznikiem IV do rozporządzenia 1305/2013). Nota bene, w powyższe wpisują się przewidziane w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 "Premie dla młodych rolników" (zob. zwłaszcza s. 265 i nast.; PROW 2014-2020 dostępny jest na stronie internetowej: http://www.minrol.gov.pl/Wsparcie-rolnictwa/Program-Rozwoju-Obszarow-Wiejskich-2014-2020).

Zgodnie z art. 19 ust. 1 lit. a pkt (i) rozporządzenia 1305/2013 wsparcie w ramach działania "Rozwój gospodarstw i działalności gospodarczej" obejmuje pomoc na rozpoczęcie działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników. Wsparcia tego udziela się młodym rolnikom (art. 19 ust. 2 rozporządzenia 1305/2013). Cytowane rozporządzenie definiuje przy tym pojęcie "młodego rolnika" jako osobę, która w chwili składania wniosku ma nie więcej niż 40 lat, posiada odpowiednie umiejętności i kwalifikacje zawodowe i po raz pierwszy rozpoczyna działalność w gospodarstwie rolnym jako kierujący tym gospodarstwem rolnym (art. 2 ust. 1 lit. n). Wszystkie elementy tej definicji muszą być spełnione w chwili złożenia wniosku o wsparcie w ramach tego rozporządzenia. Beneficjentowi można jednak przyznać okres karencji nieprzekraczający 36 miesięcy, aby umożliwić mu nabycie umiejętności zawodowych określonych w programie rozwoju obszarów wiejskich, o czym stanowi już art. 2 ust. 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 807/2014 z 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i wprowadzające przepisy przejściowe (Dz. Urz. UE Seria L z 2014 r. Nr 227, poz. 1 ze zm.). Wsparcie, zgodnie z art. 19 ust. 4 rozporządzenia 1305/2013, uzależnione jest jednocześnie od przedłożenia planu biznesowego. Realizacja planu biznesowego musi rozpocząć się w terminie dziewięciu miesięcy od daty decyzji o przyznaniu pomocy. W przypadku młodych rolników otrzymujących wsparcie na mocy art. 19 ust. 1 lit. a pkt (i) rozporządzenia 1305/2013 plan biznesowy musi przewidywać, że młody rolnik spełnia wymogi art. 9 rozporządzenia 1307/2013 w odniesieniu do definicji rolników aktywnych zawodowo w terminie 18 miesięcy od daty rozpoczęcia działalności.

Na poziomie krajowym poddziałanie "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" w ramach działania "Rozwój gospodarstw i działalności gospodarczej" ujęte zostało w ustawie z 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 349 ze zm., dalej: "u.w.r.o.w."; zob. art. 3 ust. 1 pkt 6 lit. a tej ustawy). Z kolei, szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020 określa rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 lipca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 982 ze zm., dalej: "rozporządzenie krajowe").

W § 2 ust. 1 rozporządzenia krajowego przewidziano, że pomoc finansowa na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020, jest przyznawana osobie fizycznej, która m.in.: - rozpoczęła urządzanie gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 553 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 121 ze zm.), zwanego dalej "gospodarstwem", przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy, lecz nie wcześniej niż w okresie 18 miesięcy przed dniem złożenia tego wniosku (pkt 1), - w dniu złożenia wniosku o przyznanie pomocy jest pełnoletnia i ma nie więcej niż 40 lat (pkt 3), a ponadto - najpóźniej w terminie 9 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy rozpocznie jako kierujący prowadzenie działalności, o której mowa w § 2 ust. 2 rozporządzenia krajowego, w gospodarstwie: a) o łącznej powierzchni gruntów ornych, sadów, łąk trwałych, pastwisk trwałych, gruntów rolnych zabudowanych, gruntów pod stawami i gruntów pod rowami, zwanych dalej "użytkami rolnymi", równej co najmniej powierzchni minimalnej, którą stanowi średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju, a w przypadku gdy gospodarstwo jest położone w województwie, w którym średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie jest niższa niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju – średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie w województwie oraz nie większej niż 300 ha, b) którego wielkość ekonomiczna jest nie mniejsza niż 13.000 euro i nie większa niż 150.000 euro (pkt 6). Pomoc jest przyznawana, jeżeli w gospodarstwie, którego rozwoju dotyczy biznesplan, planuje się prowadzenie działalności w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym produkcji materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego lub reprodukcyjnego, produkcji warzywniczej, roślin ozdobnych lub grzybów uprawnych, sadownictwa, hodowli i produkcji materiału zarodowego zwierząt, ptactwa i owadów użytkowych lub produkcji zwierzęcej typu przemysłowo-fermowego, z wyłączeniem chowu i hodowli ryb, zwanej dalej "działalnością rolniczą" (§ 2 ust. 2 rozporządzenia krajowego).

Wreszcie § 4 ust. 1 przywołanego rozporządzenia krajowego przewiduje, że uznaje się, że osoba fizyczna rozpoczęła urządzanie gospodarstwa, jeżeli stała się właścicielem lub weszła w posiadanie gospodarstwa o powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha. Jeżeli właścicielem lub posiadaczem gospodarstwa o powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha, o czym mowa już w § 4 ust. 2 tego rozporządzenia, stała się: 1) osoba niepełnoletnia – za dzień rozpoczęcia urządzania gospodarstwa uznaje się dzień uzyskania przez tę osobę pełnoletności; 2) osoba fizyczna w wyniku dziedziczenia – za dzień rozpoczęcia urządzania gospodarstwa uznaje się dzień uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowania przez notariusza aktu poświadczenia dziedziczenia, chyba że dziedziczy osoba niepełnoletnia - wówczas za dzień rozpoczęcia urządzania gospodarstwa uznaje się dzień uzyskania przez nią pełnoletności, jeżeli uzyskanie pełnoletności nastąpiło po dniu uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowania przez notariusza aktu poświadczenia dziedziczenia. Stosownie do § 4 ust. 3 rozporządzenia krajowego urządzanie gospodarstwa kończy się z dniem zakończenia realizacji biznesplanu.

W ramach kontrolowanej sprawy organ ARiMR uznał, że skarżący nie spełnił warunku z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia krajowego, to jest stwierdził, że skarżący rozpoczął urządzanie gospodarstwa rolnego wcześniej niż w okresie 18 miesięcy przed dniem złożenia wniosku o przyznanie rozważanej pomocy. Do konkluzji tej organ ARiMR doszedł na gruncie bezspornych okoliczności faktycznych, w świetle których skarżący będąc niepełnoletnią osobą fizyczną z dniem [...] 2008 r. stał się – w wyniku dziedziczenia – współwłaścicielem w części ułamkowej gospodarstwa rolnego zmarłego ojca. Wobec tego, w ocenie organu ARiMR, stosownie do § 4 ust. 2 pkt 2 in fine rozporządzenia krajowego, jako dzień rozpoczęcia urządzania gospodarstwa uznać trzeba w przypadku skarżącego dzień uzyskania przez niego pełnoletności, to jest [...] 2013 r., który zdecydowanie poprzedza dzień wystąpienia z wnioskiem z [...] kwietnia 2016 r. Jednocześnie organ ARiMR uznaje za nie mającą znaczenia okoliczność, że to matka skarżącego była dotychczas faktycznym użytkownikiem gruntów wchodzących w skład rzeczonego gospodarstwa rolnego.

Powyższego stanowiska organu ARiMR – mając na względzie okoliczności kontrolowanej sprawy – nie sposób zaakceptować. Stanowisko to sprowadza się bowiem do stwierdzenia, że dla uznania, iż określona osoba fizyczna rozpoczęła urządzanie gospodarstwa rolnego wystarczające jest wykazanie, że osoba ta formalnie stała się właścicielem takiego gospodarstwa, niezależnie od dalszych okoliczności wskazujących na sposób korzystaniem przez tę osobę z przysługującego jej prawa własności, w tym zwłaszcza okoliczności związanych z przeznaczeniem gospodarstwa pod działalność rolniczą tejże osoby fizycznej. Taka wykładnia § 4 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 2 rozporządzenia krajowego, przeprowadzona przez organ ARiMR w zaskarżonej decyzji, abstrahuje całkowicie od przywołanych powyżej regulacji prawodawstwa unijnego. Przypomnieć trzeba, że z regulacji tych jasno wynika, iż omawiane wsparcie skierowane jest do młodych rolników, to jest osób, które – "po raz pierwszy rozpoczynają działalność w gospodarstwie rolnym jako kierujący tym gospodarstwem rolnym", a co nie mniej istotne – warunek ten musi być spełniony w chwili wystąpienia z wnioskiem o rzeczoną pomoc. Z warunku tego bezsprzecznie wynika natomiast, że dla uznania określonej osoby za młodego rolnika znaczenie ma nie tyle przysługujący jej tytuł prawny do gospodarstwa rolnego ile powzięty przez nią zamiar rozpoczęcia działalności w tym gospodarstwie rolnym jako kierujący gospodarstwem i podjęte czynności zmierzające do realizacji tego zamiaru. Odmienne założenie, w okolicznościach danej sprawy, może uniemożliwiać osiągnięcie celu omawianego wsparcia, jakim jest wymiana pokoleń w sektorze rolnictwa. Powyższe należy zatem mieć na względzie przy interpretacji § 4 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 2 rozporządzenia krajowego, a zwłaszcza przy wykładni użytego tam określenia – "rozpoczęła urządzanie gospodarstwa". Nie bez znaczenia pozostaje zatem – w tym względzie – zastrzeżenie przez krajowego ustawodawcę, obok okoliczności zostania właścicielem gospodarstwa rolnego, także okoliczności wejścia w jego posiadanie. Wprawdzie ustawodawca użył przy tym alternatywy łącznej "lub", na co słusznie zwraca uwagę organ ARiMR w odpowiedzi na skargę, jednak nie można wykluczyć sytuacji, w której konieczne będzie łączne spełnienie obydwu tych przesłanek. Tymczasem współwłaściciel, jakim w wyniku dziedziczenia stał się skarżący, w okolicznościach konkretnej sprawy może nie być w posiadaniu ani nie korzystać z rzeczy wspólnej (nie stoi temu na przeszkodzie art. 206 Kodeksu cywilnego, który ma charakter dyspozytywny, to znaczy nie wyklucza innego ułożenia relacji pomiędzy współwłaścicielami niż w nim podano). Natomiast organ ARiMR w kontrolowanej sprawie nie tylko z góry przyjął, że skarżący stając się formalnie współwłaścicielem gospodarstwa rolnego – wraz z osiągnięciem pełnoletności – rozpoczął jego urządzanie, całkowicie abstrahując od zbadania przesłanki wejścia przez skarżącego w posiadanie tego gospodarstwa, lecz nadto, jako okoliczność pozostającą bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, uznał to, że matka skarżącego otrzymywała do spornych gruntów rolnych do roku 2015 dopłaty bezpośrednie, co może wskazywać na to, że była ona do tego czasu wyłącznym posiadaczem tych gruntów. Powyższe doprowadziło do istotnego naruszenia przez organ ARiMR nie tylko § 2 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 4 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 rozporządzenia krajowego, lecz także art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) w zw. z art. 4 oraz art. 27 ust. 1 pkt 2 u.w.r.o.w. Podkreślenia przy tym wymaga to, że okoliczność, na którą powołuje się skarżący, to jest pobieranie przez matkę płatności do gruntów, a także dalsze fakty stąd wynikające, znane są organowi ARiMR i powinny być przez ten organ uwzględnione z urzędu (art. 77 § 4 K.p.a.).

Ponownie rozpoznając sprawę organ ARiMR uwzględni wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu ocenę prawną i wynikające z niej wskazania co do dalszego postępowania.

Mając powyższe na względzie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzeczono, jak w punkcie 1. sentencji wyroku. Z kolei o kosztach postępowania orzeczono w punkcie 2. sentencji wyroku na podstawie art. 200 P.p.s.a. w zw. z art. 202 § 2 P.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).