Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 548/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2014-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 27
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 26 § 4 i § 5
journal: Dz.U. 2013 poz 1030
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - tekst jednolity
article: art. 3, art. 10
journal: Dz.U. 2013 poz 707
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz (spr.) Sędzia WSA Sławomir Pauter Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi Sklepu R.D. i B.D. spółki jawnej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego Sklepu R.D. i B.D. spółki jawnej kwotę 757 (siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] października 2013 r. Burmistrz, w wyniku rozpoznania sprawy z wniosku M. i K.C. ustalił warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku usługowego (handel) na działce nr ewidencyjny [...]. Organ I instancji uznał za strony tego postępowania właścicieli/użytkowników wieczystych (władających) nieruchomości objętych wnioskiem, jak i nieruchomości położonych w bezpośrednim sąsiedztwie działki inwestycyjnej, czyli działek przyległych. Za strony postępowania zostali uznani w tej sprawie: B.D., R.D. (obaj ujawnieni w ewidencji gruntów jak również w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...] - w aktach sprawy, jako współużytkownicy wieczyści gruntu), M.C., K.C., Województwo - Zarząd Dróg Wojewódzkich, Agencja Nieruchomości Rolnych, P S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami.

W dniu 12 czerwca 2013 r. Sklep R.D. i B.D. spółka jawna, reprezentowany przez pełnomocnika, zgłosił udział w postępowaniu, jako użytkownika wieczystego działki nr [...].

Wydaną w dniu [...] października 2013 r. decyzję organ I instancji doręczył B.D. i R.D., a także pełnomocnikowi Sklepu R.D. i B.D. spółka jawna.

Odwołanie od tej decyzji wniósł jedynie Sklep R.D. i B.D. spółka jawna. W odwołaniu tym pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie w całości decyzji z dnia [...] października 2013 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji ewentualnie - o uchylenie tej decyzji w całości i umorzenie postępowania. Przedmiotowej decyzji Spółka zarzuciła naruszenie norm procesowych, tj. art. 6, art. 9, art. 10 § 1 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej "k.p.a.", a w szczególności rażące naruszenie praw strony, czyli Spółki do czynnego udziału w postępowaniu, gdyż organ administracji publicznej w przedmiotowej sprawie - sprzecznie z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego (w szczególności z: zasadą praworządności, zasadą zaufania publicznego i zasadą czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym) uznał za strony tego postępowania R.D. i B.D. zamiast Spółki. Jak podniosła odwołująca - spółka cywilna, w ramach której w/w osoby fizyczne, jako jej wspólnicy, nabyli na zasadzie współwłasności łącznej działkę nr ewid. [...] przekształciła się - na zasadzie art 26 § 4 ksh - w spółkę jawną - Sklep R.D. i B.D. spółka jawna. Powołując się na powyższe i na treść § 5 art. 26 ksh zdaniem odwołującej, Spółce przysługują wszystkie prawa i obowiązki stanowiące majątek wspólny wspólników, w tym również prawo do w/w działki nr ewid. [...]. Do odwołania Spółka dołączyła odpisy dwóch dokumentów, tj. warunkowej umowy sprzedaży prawa użytkowania wieczystego gruntu - działki nr [...] (akt notarialny z dnia [...] maja 1999 r.) oraz odpis z Krajowego Rejestru Sądowego Spółki.

Kolegium wezwało odwołującą do wykazania swojej legitymacji procesowej w przedmiotowej sprawie, tj. do wykazania swojego interesu prawnego lub obowiązku prawnego do działania w tej sprawie jako strona postępowania (art. 28 k.p.a.), w szczególności do wykazania, czy odwołująca jest właścicielem/użytkownikiem wieczystym nieruchomości, a wówczas jakiej nieruchomości i jak położonej względem nieruchomości inwestycyjnej, z przedłożeniem na tę okoliczność stosownego pod rygorem skutków prawnych, w tym też - do oświadczenia się kogo (jakie osoby/osobę) reprezentuje, wniesionym w dniu 21 października 2013 r. odwołaniem pełnomocnik. Ponadto organ odwoławczy - na zasadzie art. 136 k.p.a. - zlecił z urzędu Burmistrzowi, jako organowi I instancji, przeprowadzenie i zakończenie, dodatkowego postępowania wyjaśniającego w celu uzupełnienia dowodów i materiałów zebranych w sprawie poprzez przedłożenie do akt sprawy wypisów z rejestru gruntów dla wszystkich działek bezpośrednio sąsiadujących z działką inwestycyjną w tym też dla działek: [...]; odpisu z księgi wieczystej prowadzonej dla działki nr [...], przedstawienia w formie graficznej (na kopii wycinka stosownej mapy), ustalonego w skarżonej decyzji, dostępu działki inwestycyjnej do drogi publicznej, zwłaszcza do drogi wojewódzkiej.

W piśmie z dnia [...] lutego 2014 r. pełnomocnik - adw. M.R. oświadczył, że w sprawie tej działa wyłącznie jako pełnomocnik Spółki i że to wyłącznie Spółka jest stroną wnoszącą w tej sprawie odwołanie. Ponadto dodał, że spółka jest użytkownikiem wieczystym działki nr [...], z czego wywodzi swoją legitymację procesową w tej sprawie. Na okoliczność wejścia w prawa R.D. i B.D. - osób fizycznych ujawnionych dotychczas w ewidencji gruntów, jak i w księdze wieczystej przedmiotowej nieruchomości, Spółka przedłożyła dodatkowo następujące dokumenty: umowę spółki cywilnej z dnia [...] października 1993 r., warunkową umowę sprzedaży (akt notarialny z dnia [...] maja 1999 r., Repertorium A numer [...]), odpis KW nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r., umowę spółki jawnej z [...] maja 2013 r. (tekst jednolity), odpis z KRS Spółki z dnia [...] lipca 2013 r. Według odwołującej się treść powyższych dokumentów dowodzi, że prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości gruntowej zostało nabyte przez R.D. i B.D., przy czym przy nabyciu tym działali oni, jako wspólnicy spółki cywilnej, założonej w dniu [...] października 1993 r., wobec czego prawo użytkowania wieczystego było objęte wspólnością łączną wspólników spółki cywilnej. Następnie na zasadzie art. 26 § 4 Kodeksu spółek handlowych, spółka cywilna, o której mowa powyżej przekształciła się w spółkę jawną - Sklep R.D. i B.D. spółka jawna. Mając na uwadze treść art. 26 § 5 Kodeksu spółek handlowych, zgodnie z którą spółka przekształcona - spółka jawna - staje się z mocy prawa podmiotem wszystkich praw i obowiązków stanowiących majątek wspólny wspólników spółki cywilnej, w ocenie odwołującej się Spółki jest ona obecnie użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości gruntowej zaś okoliczność braku ujawnienia prawa tejże Spółki w ewidencji gruntów czy w księdze wieczystej nieruchomości nie ma istotnego znaczenia, gdyż wpisy w takich rejestrach mają jedynie charakter deklaratoryjny a nie konstytutywny.

Organ odwoławczy w oparciu o przedłożone przez organ I instancji do akt sprawy dokumenty, tj. na podstawie w/w wypisu z rejestru gruntów dla działki nr [...], jak również na podstawie treści wpisów w księdze wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy pod numerem [...] dla nieruchomości nr [...], ustalił, że użytkownikami wieczystymi są dwie osoby fizyczne – R.D. i B.D., a nie Spółka. W oparciu o powyższe dokumenty SKO decyzją z dnia [...] marca 2014r., nr [...] orzekło o umorzeniu postępowania odwoławczego z odwołania Spółki.

Zdaniem SKO odwołanie wniesione przez Spółkę nie mogło zostać uznane za prawnie skuteczne, gdyż w myśl art.127 § 1 w związku z art. 28 k.p.a. odwołująca się Spółka nie posiada przymiotu strony (nie jest właścicielem czy użytkownikiem wieczystym nieruchomości oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...], a tylko stronie postępowania administracyjnego przysługuje prawo wniesienia odwołania od decyzji wydanej w tej sprawie. Organ zaznaczył, iż stroną postępowania administracyjnego jest zaś osoba, której interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo, która żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny, którego istnienie po stronie osoby odwołującej się od decyzji warunkuje przyznanie takiej osobie przymiotu strony w określonej sprawie administracyjnej, musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej tej osoby. Innymi słowy - stroną danego postępowania administracyjnego może być wyłącznie osoba, o której prawach lub obowiązkach organ rozstrzyga w danej sprawie w drodze decyzji albo osoba, na której prawa j lub obowiązki będzie miała wpływ decyzja organu rozstrzygająca o sferze praw lub obowiązków innej osoby, przy czym interes prawny winien być wywiedziony z norm prawa materialnego a następnie potwierdzony (udowodniony) stosownymi dokumentami. Wobec powoływania się w przedmiotowej sprawie przez Spółkę na przysługujące jej prawo użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu, podstawą do ustalenia tego prawa mogła być - w okolicznościach tej sprawy - jedynie treść wpisu zawarta w księdze wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości.

Organ odwoławczy zauważył, że w myśl przepisów art. 1 ust. 1 i art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2013 r. poz. 707 ze zm.), księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości i że ustawodawca ustanowił domniemanie prawne, polegające na tym, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. W treści zaś w/w księgi wieczystej prawo Spółki, która powstała w dniu [...] maja 2013 r. w wyniku przekształcenia spółki cywilnej, której wspólnicy, będący osobami fizycznymi, nabyli prawo użytkowania wieczystego w/w gruntu, nie zostało do tej pory ujawnione (ani zawnioskowane - brak wzmianki o wniosku w księdze wieczystej. Organ podkreślił, iż nie jest rzeczą organu i administracji publicznej badanie, czy odwołująca się Spółka rzeczywiście stała się następcą prawnym w/w, dwóch osób fizycznych, jako wspólników spółki cywilnej, ujawnionych jako użytkownicy wieczyści. Nadto w myśl art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych - w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane łub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności w postępowaniu sądowym, czego Spółka - co dowodzi treść jej odwołania - nie czyni. W tym stanie rzeczy organ odwoławczy ocenił - w zakresie swoich kompetencji - iż Spółka nie wykazała stosownym dowodem, że posiada interes prawny do działania w tej sprawie na prawach strony, czyli, że legitymuje się prawem do udziału w postępowaniu odwoławczym w przedmiotowej sprawie.

Sklep R.D. i B.D. spółka jawna, działając przez pełnomocnika, zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. decyzję Kolegium. Zdaniem skarżącej decyzja Kolegium narusza przepisy postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 127 § 1 w zw. z art. 28, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, w wyniku którego organ ustalił, że Spółka nie jest użytkownikiem wieczystym nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], a zatem nie może być uznana za stronę w postępowaniu dotyczącym ustalenia warunków zabudowy na działce nr [...] oraz

- art. 7 i art. 8 poprzez ich niezastosowanie przejawiające się w zaniechaniu organu II instancji w ustaleniu prawdy obiektywnej.

Skarżąca zażądała uchylenia zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu skargi Spółka podjęła polemikę z argumentacją organu zawartą w uzasadnieniu skarżonej decyzji, podnosząc, że organ II instancji - wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi m.in. w zakresie dochodzenia prawdy obiektywnej - zaniechał ustalenia, na podstawie dokumentów przedłożonych przez Spółkę do akt sprawy, że Spółka ta stała się następcą prawnym spółki cywilnej tworzonej ówcześnie przez dwie osoby fizyczne, tj. B.D. i R.D. (którzy nadal są ujawnieni, zarówno w ewidencji gruntów, jak i w księdze wieczystej nieruchomości jako współużytkownicy wieczyści gruntu). Zdaniem skarżącej to Kolegium, jako organ administracji publicznej rozpatrujący odwołanie od decyzji organu I instancji o warunkach zabudowy, było w tej sprawie uprawnione (a tym samym zobowiązane) do prowadzenia postępowania mającego na celu obalenie domniemania zgodności stanu ujawnionego w księdze wieczystej przedmiotowej nieruchomości (działka nr [...]) z rzeczywistym stanem prawnym. Nadto wg skarżącej Kolegium dokonało niespójnych ustaleń i ocen, gdyż skoro uznało, że Spółka nie ma legitymacji procesowej w tej sprawie to niezasadnym było dokonywanie przez organ odwoławczy analizy i oceny dowodów zawnioskowanych przez Spółkę na okoliczność wykazania, czy jako odwołująca posiada przymiot strony w tej sprawie. Ustalenia te i zważenia, dokonane przez Kolegium, Spółka uznała za dowolne, a nie swobodne.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do zarzutów skargi Kolegium wyjaśniło, że jedną z podstawowych zasad obowiązujących w postępowaniu administracyjnym jest zasada praworządności, co oznacza, że organ administracji publicznej działa na podstawie i w granicach prawa, co odnosi się także do dokonywania ustaleń faktycznych w postępowaniu, w tym do zasad dot. przeprowadzania dowodów. W tym przypadku Kolegium było zobligowane do wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (w tym przedłożonych przez Spółkę dowodów z dokumentów), a następnie do dokonania ich oceny oraz ustalenia okoliczności faktycznych, tj. (w tym przypadku), czy Spółka posiada przymiot strony w postępowania w związku z rzekomo przysługującym jej prawem rzeczowym (użytkowanie wieczyste) do gruntu oznaczonego ewidencyjnie jako działka nr [...]. Nie jest zatem trafny zarzut skargi o niespójnych ustaleniach i ocenach dokonanych przez tut. organ, gdyż k.p.a. wymaga - przed wydaniem każdej decyzji w sprawie, nawet decyzji o charakterze niemerytorycznym, jak to miało miejsce w tym przypadku - przeprowadzenia przez organ postępowania dowodowego (tu : ograniczonego do ustalenia w/w okoliczności, tj., czy Spółce przysługuje prawo użytkowania wieczystego gruntu oznaczonego ewidencyjnie jako działka nr [...], skoro z tego faktu Spółka ta wywodziła swoją legitymację procesową w tej sprawie). SKO należycie a zatem i wszechstronnie zebrało i zbadało stosowne dowody, przy czym na ich podstawie dokonało ustaleń odmiennych od postulowanych przez Spółkę. Wynika z nich zdaniem organu, że Spółka nie jest użytkownikiem wieczystym w/w a przedmiotowego w sprawie gruntu (działki nr [...]), co wynika wprost z wpisów w księdze wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości jak też w ewidencji gruntów (zapisy w obu tych rejestrach są zbieżne i wynika z nich, że współużytkownikami wieczystymi tej nieruchomości są dwie osoby fizyczne: R.D. i B.D.). Tej okoliczności faktycznej nie może zaprzeczyć Spółka, która w istocie domagała się od organu dokonania ustalenia, że jest następca prawnym w/w dwóch osób fizycznych w zakresie prawa rzeczowego (tu : użytkowania wieczystego gruntu). Zdaniem organu administracji publicznej, organ ten nie jest uprawniony do dokonywania takich ustaleń, a zwłaszcza w zakresie stanu prawnego nieruchomości odmiennych niż to wynika z treści wpisów w księdze wieczystej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Sądy administracyjne, zgodnie z art. 1 § 2 ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność dokonanej przez nie wykładni przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwaną dalej p.p.s.a.

Dodać należy, iż sąd ograniczając się do kontroli legalności funkcjonowania administracji publicznej, orzeka na podstawie materiału zgromadzonego w aktach administracyjnych (art. 133 § 1 p.p.s.a ). Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przedmiot kontroli Sądu w ramach niniejszej sprawy stanowiła decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] umarzająca postępowanie odwoławcze. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa, które miało wpływ na wynik sprawy.

Podstawę umorzenia postępowania odwoławczego, wywołanego wniesieniem odwołania przez Sklep R.D. i B.D. sp.j., stanowiło stwierdzenie przez organ, iż odwołująca Spółka nie posiada przymiotu strony (nie jest właścicielem ani użytkownikiem wieczystym nieruchomości oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...] – sąsiadująca z działką inwestycyjną), a co za tym idzie nie jest uprawniona do złożenia odwołania.

Wobec powyższego zasadniczym zagadnieniem jakie rozstrzygnąć musiał Sąd było udzielenie odpowiedzi na pytanie czy skarżąca – Sklep R.D. i B.D. sp. j. przekształcona ze spółki cywilnej (R.D. i B.D. s.c.) winna zostać uznana za stronę (odwołującą) w sprawie o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku usługowego (handel) na działce nr ewidencyjny [...].

Aby udzielić odpowiedzi na tak postawione pytanie należało w pierwszej kolejności odwołać się do zasad ogólnych dotyczących ustalania kręgu stron postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego stroną postępowania administracyjnego jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W uchwale z dnia 25 września 1995 r., sygn. akt VI SA 13/95, NSA przyjął, iż stronami postępowania administracyjnego o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu mogą być właściciele lub użytkownicy wieczyści sąsiednich działek.

W rozpoznawanej sprawie działka nr [...], to działka sąsiadująca z działką inwestycyjną objętą wnioskiem. Zatem nie ulega wątpliwości, iż jej właściciele lub użytkownicy wieczyści winni zostać uznani za stronę postępowania.

SKO działając w oparciu o treść księgi wieczystej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] oraz wypis z ewidencji gruntów uznało, że stroną postępowania administracyjnego są osoby fizyczne wpisane jako jej wieczyści użytkownicy – R.D. i B.D.. Organ odmówił uznania za stronę Sklepu R.D. i B.D. sp. j., która powstała w dniu [...] marca 2001 r. (rejestracja dokonana [...] lipca 201 r. – odpis z KRS k. 270) w wyniku przekształcenia się spółki cywilnej – R.D. i B.D.. R.D. i B.D. działając jako osoby fizyczne w ramach spółki cywilnej nabyli w 1999 r. prawo użytkowania wieczystego dz. [...]. Kolegium zwróciło uwagę, iż prawo Spółki do w/w nieruchomości nie zostało do tej pory ujawnione, ani zawnioskowane (brak wzmianki o wniosku w treści księgi wieczystej), nie jest zaś rzeczą organu i administracji publicznej badanie, czy odwołująca się Spółka rzeczywiście stała się następcą prawnym w/w, dwóch osób fizycznych, jako wspólników spółki cywilnej, ujawnionych jako użytkownicy wieczyści. Zatem działając na podstawie art. 3 w zw. z art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 707 ze zm., w skrócie zwanej u.k.w.) Kolegium uznało, iż Spółka nie wykazała stosownym dowodem, że posiada interes prawny do działania w tej sprawie na prawach strony, czyli, że legitymuje się prawem do udziału w postępowaniu odwoławczym w przedmiotowej sprawie.

Strona skarżąca zanegowała takie stanowisko zarzucając organowi, że zaniechał ustalenia, na podstawie dokumentów przedłożonych przez Spółkę do akt sprawy, że Spółka ta stała się następcą prawnym spółki cywilnej tworzonej wówczas przez dwie osoby fizyczne, tj. B.D. i R.D., a którzy nadal są ujawnieni, zarówno w ewidencji gruntów, jak i w księdze wieczystej nieruchomości jako współużytkownicy wieczyści gruntu. Zdaniem skarżącej to Kolegium, jako organ administracji publicznej rozpatrujący odwołanie od decyzji organu I instancji o warunkach zabudowy, było w tej sprawie uprawnione i zobowiązane do prowadzenia postępowania mającego na celu obalenie domniemania zgodności stanu ujawnionego w księdze wieczystej przedmiotowej nieruchomości (działka nr [...]) z rzeczywistym stanem prawnym. Skarżąca spółka przedstawiła dowody w postaci: umowy spółki jawnej, odpisu z KRS, mające uzasadnić przyjęcie przez organ, że to spółka w wyniku przekształcenia ze spółki cywilnej, której wspólnicy nabyli pierwotnie prawo wieczystego użytkowania w/w działki, są stroną postępowania, gdyż w wyniku przekształcenia weszli we wszystkie prawa i obowiązku spółki cywilnej.

Mając na uwadze sprzeczne stanowiska stron należało zatem rozważyć czy organ prawidłowo przyjął za strony postępowania administracyjnego (odnośnie działki nr [...]) osoby fizyczne – R.D. i B.D., wpisane w księdze wieczystej nr [...] jako współużytkownicy wieczyści dz. [...], czy też był uprawniony i zobowiązany na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego do ewentualnego obalenia domniemania zgodności z prawem wpisu w KW wynikającego z treści art. 3 u.k.w. i dokonania ustaleń wbrew zapisom zawartym w księdze wieczystej.

Przepis art. 3 u.k.w. wyraża zasadę jawności materialnej, która polega na tym, że księga wieczysta ujawnia stan prawny nieruchomości, dla której jest prowadzona. Konsekwencjami tej zasady są dwa domniemania: po pierwsze - domniemanie wiarygodności ksiąg wieczystych, polegające na tym, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, i po drugie - domniemanie nieistnienia praw wykreślonych z księgi wieczystej. Domniemania z art. 3 u.k.w. są domniemaniami iuris tantum i jako takie mogą być obalone przez przeciwstawienie im dowodu przeciwnego albo w procesie o uzgodnienie stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (art. 10 u.k.w.), albo w każdym innym postępowaniu, w którym ocena prawidłowości wpisu ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Przyjmuje się, iż przy obalaniu tego domniemania można korzystać z wszelkich środków dowodowych (por. wyrok SN z dnia 5 kwietnia 2006 r., IV CSK 177/05, LEX nr 301835).

W uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 18 maja 2010 r., III CZP 134/09 Sąd Najwyższy podkreślił, że powództwo przewidziane w art. 10 ust. 1 u.k.w. jest jedyną drogą umożliwiającą trwałe i skuteczne wobec wszystkich obalenie domniemania ustanowionego w art. 3 u.k.w., iż prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, a prawo wykreślone nie istnieje. Wprawdzie możliwe jest podważanie tych domniemań także w innych postępowaniach, w których rzeczywisty stan prawny nieruchomości ma znaczenie jako przesłanka zgłaszanych żądań lub obrony przed nimi, jednak wówczas skutki obalenia domniemania ograniczają się do tego postępowania i jego stron, nie uzasadniając zmiany treści wpisów figurujących w księdze. Wyrok wydany w wyniku uwzględnienia powództwa przewidzianego w art. 10 ust. 1 u.k.w.h. jest natomiast podstawą skorygowania stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej.

Podkreślić należy, iż dorobek orzecznictwa dotyczącego możliwości obalenia prawdziwości wpisu w postępowaniu innym niż to, o którym mowa w art. 10 u.k.w.h., odnosi się w zasadzie do wpisu prawa własności, podczas gdy przedstawione w niniejszej sprawie zagadnienie prawne dotyczy wpisu prawa użytkowania wieczystego. W tym zakresie SN w uchwale z dnia 13 stycznia 2011 r., III CZP 123/10 stanął na stanowisku, iż domniemanie zgodności prawa użytkowania wieczystego z rzeczywistym stanem prawnym może być obalone wyłącznie w procesie o uzgodnienie treści księgi wieczystej wszczętym na podstawie art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (jedn. tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.).

Powyższa różnica wynika z charakteru wpisu jaki dotyczy prawa własności (wpis deklaratoryjny) i prawa wieczystego użytkowania (wpis konstytutywny). Konstytutywny charakter wpisu prawa wieczystego użytkowania wynika z treści art. 27 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. 2014 r. poz. 518 ze zm., dalej zwanej u.g.n.). W myśl w/w przepisu sprzedaż nieruchomości albo oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej wymaga zawarcia umowy w formie aktu notarialnego. Oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste i przeniesienie tego prawa w drodze umowy wymaga wpisu w księdze wieczystej.

Zgodnie ze stanowiskiem komentatora Ewy Bończak-Kucharczyk (Lex 2011) reguła, że wpis użytkowania wieczystego w księdze wieczystej ma charakter konstytutywny nie pozostaje bez wyjątków. Zdaniem komentatora przepis art. 27 u.g.n. nie ma zastosowania do wygaśnięcia prawa wieczystego użytkowania lub przejścia tego prawa na podmiot, który je ustanowił, gdyż dotyczy tylko umownego przeniesienia użytkowania wieczystego, a nie obejmuje, ani nabycia tego prawa na podstawie innych zdarzeń prawnych, ani jego wygaśnięcia. Dokonując interpretacji treści art. 27 u.g.n. stwierdzić należy, iż wymaganie konstytutywnego wpisu użytkowania wieczystego dotyczy przede wszystkim oddania gruntu w użytkowanie wieczyste umową oraz przeniesienia w drodze umowy już istniejącego użytkowania wieczystego. Jeśli więc nabycie użytkowania wieczystego nastąpiło z mocy prawa np. uwłaszczenie osoby prawnej, dziedziczenie, zasiedzenie to wpis do księgi wieczystej ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny (por. uchwała składu 7 sędziów SN z 9 listopada 1998 r. III CZP 33/98).

W tym miejscu należy zwrócić uwagę na uchwałę SN z dnia 5 grudnia 2002 r., III CZP 71/02, w której stwierdził, iż nabycie przysługującego przedsiębiorstwu państwowemu prawa użytkowania wieczystego przez jednoosobową spółkę Skarbu Państwa powstałą w wyniku przekształcenia tego przedsiębiorstwa na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych nie wymaga wpisu do księgi wieczystej. SN orzekł, iż przy przekształceniu przedsiębiorstwa państwowego w spółkę, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej, spółka ta występuje we wszystkie stosunki prawne, których podmiotem było przedsiębiorstwo państwowe, bez względu na charakter prawny tych stosunków. Przekształcenie takie jak wynika z wyjaśnienia wartego w art. 2 pkt 1 ustawy może nastąpić tylko w spółkę akcyjną lub w spółkę z o.o. Przyjęte w ustawie pojęcie komercjalizacji jest związane jedynie z faktem zmiany formy organizacyjno-prawnej przedsiębiorstwa państwowego (por. wyrok NSA z dnia 10 marca 2005 r. OSK 783/04).

Zdaniem Sądu wyrażone powyżej stanowisko odnieść można do przedmiotowej sprawy, gdzie również mamy do czynienia z przekształceniem ze spółki cywilnej w spółkę jawną bez zmiany składu osobowego spółki, a jedynie z zmianą formy organizacyjnej.

W świetle powyższych rozważań Sąd przyjął, iż w rozpoznawanej sprawie wpis w księdze wieczystej związany z przekształceniem spółki cywilnej w spółkę jawną nie ma charakteru konstytutywnego, gdyż prawo użytkowania wieczystego działki [...] przeniesione zostało ze wspólników spółki cywilnej (współwłasność łączna) na spółkę jawną bez zawierania dodatkowej umowy czy dokonywania jakichkolwiek czynności tylko z mocy prawa z chwilą zarejestrowania spółki jawnej.

Do wniosków takich prowadzi dodatkowo analiza treści art. 26 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych, będący podstawą przekształcenia ze spółki cywilnej w spółkę jawną. Zgodnie z art. 26 § 4 ksh spółka, o której mowa w art. 860 Kodeksu cywilnego (spółka cywilna), może być przekształcona w spółkę jawną. Przekształcenie wymaga zgłoszenia do sądu rejestrowego przez wszystkich wspólników. Przepisy § 1-3 stosuje się odpowiednio. Z kolei w myśl § 5 z chwilą wpisu do rejestru spółka, o której mowa w § 4, staje się spółką jawną. Spółce tej przysługują wszystkie prawa i obowiązki stanowiące majątek wspólny wspólników. Przepisy art. 553 § 2 i 3 stosuje się odpowiednio.

Zdaniem komentatora Andrzeja Kidyby (Lex 2014 do art. 26 ksh) oznacza to w konsekwencji, że mamy do czynienia z zasadą kontynuacji w sferze praw i obowiązków cywilnoprawnych, administracyjnoprawnych, członkowskich i pracowniczych. Dla usunięcia wątpliwości w tym zakresie ma miejsce odesłanie do art. 553 § 2 i 3 k.s.h. Użyte sformułowanie "przysługują wszystkie prawa i obowiązki" (art. 26 § 5 k.s.h.) jest odmienne od tego, jakie stosuje się przy zasadzie sukcesji uniwersalnej. Stąd wrażenie, że mamy do czynienia z zasadą kontynuacji. Jednakże analizując elementy charakterystyczne dla tej zasady, nie możemy odnosić ciągłości podmiotowej spółki jawnej do rzeczywistych stosunków, ale stosujemy tu fikcję ciągłości. Chodzi o to, że przekształceniu ulega w istocie stosunek zobowiązaniowy, a ściślej – wspólność łączna, a nie podmiot. Z tego punktu widzenia nie występuje tu charakterystyczna dla sukcesji utrata podmiotowości prawnej sukcesora (wyjątkiem w tym zakresie jest podział spółki przez wydzielenie i zbycie przedsiębiorstwa). Powyższe prowadzi do wniosku, że mamy swojego rodzaju mix compositum między zasadą kontynuacji a sukcesją uniwersalną (zob. także A. Kidyba, Sukcesja, kontynuacja, a może coś innego?, Monitor Prawa Handlowego 2011, nr 1, s. 35-36). Z zasady kontynuacji możemy wywodzić przysługiwanie wszelkich praw i obowiązków spółce jawnej, natomiast kontynuacja podmiotowa nie występuje, ma miejsce bowiem charakterystyczne dla sukcesji przejście praw z jednego podmiotu na drugi. W owej konstrukcji mieszanej charakterystyczne jest to, że spółka przekształcona (jawna) ma te same prawa i obowiązki co spółka cywilna. Kodeks wykreował więc swojego typu następstwo prawne mające elementy kontynuacji i sukcesji uniwersalnej.

SN w wyroku z 7 maja 2009 r., IV CSK 14/09, LEX nr 510999 podkreślił, że spółka jawna, będąca rezultatem "przeistoczenia" się spółki cywilnej, staje się właścicielem ruchomości i nieruchomości dotychczasowej wspólności łącznej wspólników tej spółki bez potrzeby dokonywania jakichkolwiek dodatkowych czynności prawnych, a tylko przez zgłoszenie do odpowiednich rejestrów, ksiąg wieczystych itp., wstępując ex lege w stosunki materialnoprawne spółki cywilnej (wspólników spółki cywilnej), wstępuje też w stosunki procesowe.

Mając na uwadze fakt, iż spółka cywilna – R.D. i B.D. uległa przekształceniu w spółkę jawną [...] marca 2001 r. (wynika to z treści odpisu z KRS) zauważyć należy, iż w dacie przekształcenia nie obowiązywał § 5 art. 26 ksh, który wszedł w życie w dniu 15 stycznia 2004 r. Jednakże orzecznictwo nakazuje przyjąć , iż dodany w 2004 r. zapis § 5 znajduje zastosowanie także do stanów sprzed jego wprowadzenia (wyrok SN z 9 stycznia 2008 r., III CSK 196/07, LEX nr 361445 oraz w wyrok SN z 4 marca 2008 r., IV CSK 496/07). W ocenie Sądu Najwyższego nowelizacja przepisu nie doprowadziła do zmiany zasad przekształcenia, jest jedynie wykładnią autentyczną (por. SN w wyroku z 9 września 2009 r., V CSK 35/09, LEX nr 520041). W świetle powyższego należy uznać, iż § 5 znajduje zastosowanie do przedmiotowej spółki.

Mając na uwadze wcześniejsze rozważania uznać należało, iż z chwilą wpisu spółki jawnej do Krajowego Rejestru Sądowego nie nastąpiło rozwiązanie spółki cywilnej, a doszło do przekształcenia skutkującego następstwem prawnym. Przekształconej spółce jawnej przysługują wszystkie prawa i obowiązki związane z majątkiem wspólnym wspólników, w tym prawo wieczystego użytkowania nieruchomości oznaczonej nr działki [...].

Zdaniem Sądu powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że stanowisko organ wyrażone w zaskarżonej decyzji było błędne. Organ miał obowiązek pomimo domniemania zawartego w art. 3 u.k.w. rozważyć czy zgromadzone dowody w sprawie nie potwierdzają przysługującego odwołującej spółce interesu prawnego uzasadniającego przyznanie odwołującej prawa strony i prowadząc do merytorycznego rozpoznania odwołania Spółki.

Zauważyć należy, iż z wypisu z księgi wieczystej Nr [...] wynika, iż umowa przeniesienia prawa wieczystego użytkowania zawarta została [...] czerwca 1999 r., poprzedzona umową warunkową sprzedaży z dnia [...] maja 1999 r. (odpis zwykły księgi wieczystej dz. [...],k.177). Z kolei z treści odpisu KRS wynika, iż spółka jawna powstała z przekształcenia spółki cywilnej [...] marca 2001 r.

Sąd uznał, iż w przedmiotowej sprawie organ naruszył art. 127 w zw. z art. 28 kpa przyjmując, iż odwołująca nie wykazała przysługującego jej interesu prawnego do działania w sprawie na prawach strony. W toku ponownego postępowania, organ odwoławczy ponownie winien dokonać analizy materiału dowodowego w sprawie i kierując się wskazaniami Sądu zawartym w uzasadnieniu wyroku ponownie rozpozna sprawę i wyda rozstrzygnięcie.

Ponieważ zaskarżona decyzja stanowiła decyzję o charakterze procesowym Sąd uchylając ją nie miał podstaw do dokonania merytorycznej oceny decyzji organu I instancji.

Ze względu na powyższe okoliczności Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Na podstawie art. 200 i art. 152 ww. ustawy orzeczono o kosztach sądowych i wykonalności zaskarżonych decyzji.