Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 579/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2017 poz 2188
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 , art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 210 par. 1 pkt 6 i par. 4, art. 120, art. 122, art. 124, art. 128, art. 233 par. 1 pkt 1, art. 21 par. 1 pkt 2, art. 68 par. 1 i 2, art. 208 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. a)
journal: Dz.U. 2015 poz 1800
law: Rozporządzenie z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dominik Mączyński Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Wolna - Kubicka (spr.) Sędzia WSA Barbara Rennert Protokolant: st. sekretarz sądowy Katarzyna Fornalik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 lutego 2019 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012 rok I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r., nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz strony skarżącej kwotę 1017,- zł (tysiąc siedemnaście złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA/Po 579/18

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] nr [...], Prezydent Miasta ustalił AD łączne zobowiązanie pieniężne za [...] w kwocie [...]. W dniu [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] nr [...], Prezydent Miasta na podstawie art.13 §1 pkt.1, art.21 §1 pkt.2 oraz art. 207 i 210 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2017r. poz.201 ze zm dalej O.p. ), art. 1, 3, 4, 6, 6a, 6c ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym (t.j. Dz. U. z 2017r., poz. 1892 ze zm. dalej u.p.r.), art. 2, 3, 4, 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2017r., poz.1785 ze zm. dalej u.p.o.l.), art. 1, 2, 3, 4, 5, 6 ustawy z dnia 30 października 2002r. o podatku leśnym (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1821 ze zm. dalej u.o.p.l.) oraz §1 uchwały Rady Miasta Poznania Nr XX/264/VI/2011 z dnia 8 listopada 2011r. w sprawie wysokości stawek podatku od nieruchomości na 2012 rok (Dz.U. Woj. Wlkp. z dnia 14 grudnia 201 lr. Nr 344, poz.5885) ustalił AD łączne zobowiązanie pieniężne za [...] w [...].

Jak wynika z uzasadnienia decyzji wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego dokonano na podstawie danych wynikających z ewidencji podatkowej oraz złożonych w dniu [...] informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych, gruntach rolnych i lasach, stosując dla podatku rolnego stawki ustawowe, a dla podatku od nieruchomości stawki uchwalone przez Radę Miasta Poznania uchwałą powołaną na wstępie decyzji, przy czym łączna kwota podatku jest sumą iloczynów stawki i wielkości podstaw opodatkowania odpowiednich dla poszczególnych podatków. W złożonych w dniu [...] informacjach strona podała, iż powierzchnia użytkowa budynku mieszkalnego posadowionego na nieruchomości wynosi łącznie [...], przy czym na powierzchni [...] wysokość pomieszczeń przekracza [...], natomiast na powierzchni [...] wysokość ta mieści się w przedziale [...]. Ponadto, w uzasadnieniu do składanych deklaracji wskazano, iż na działce [...] znajduje się wiata służąca wyłącznie celom prywatnym, zatem nie podlega ona opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości.Z zapisów w ewidencji gruntów i budynków wynika, iż działki wchodzące w skład nieruchomości przy ulicy K [...] sklasyfikowane są w następujący sposób:

- [...], działka oznaczona numerem geodezyjnym: obręb [...], arkusz mapy [...],działka [...] o łącznej powierzchni [...], w tym użytek [...], użytek [...], użytek [...].

- [...], działki oznaczone numerami geodezyjnymi: obręb [...], arkusz mapy [...], działki [...] o łącznej powierzchni [...], w tym użytek [...], użytek [...].

Odnosząc się do pisma podatnika wskazującego, iż "z księgi wieczystej [...] wynika, że teren działki nr [...] to grunty orne, grunty orne przeznaczone pod zalesienie, natomiast z księgi wieczystej [...] wynika, że dla działki nr [...] — grunty orne przeznaczone do zalesienia, rola; dla działki [...] — teren mieszkalny niezabudowany, rola", organ zauważył że, podstawą wymiaru podatku przy jego określaniu w zakresie opodatkowania gruntów są zapisy wynikające z ewidencji gruntów i budynków, a nie z księgi wieczystej. Oznacza to, że grunty oznaczone jako [...] o łącznej powierzchni [...] podlegać winny opodatkowaniu stawką przewidzianą dla "pozostałych gruntów", natomiast podatek rolny za łączną powierzchnię [...], z uwagi na ustawowe zwolnienie gruntów ornych [...] klasy, nie może zostać ustalony.

W złożonym odwołaniu z dnia [...] skarżąca nie zgodziła się na arbitralną zmianę kwalifikacji gruntów podlegających opodatkowaniu. Organ nie wyjaśnił z jakich powodów i na jakiej podstawie grunty nagle zmieniły swoje przeznaczenie, a podatek od nieruchomości wzrósł pieciokrotnie. Gdy nabywała nieruchomość w [...], działając w dobrzej wierze, w oparciu o dostępne jej informacje wiedziała, że podatek kształtuje się na poziomie ok. [...]. Skarżaca podniosła istniejącą niezgodność stanu faktycznego wynikającego z treści ksiąg wieczystych ze stanem istniejącym w ewidencji gruntów i budynków, wskazując na wadliwość tej ostatniej. Ponadto, po raz kolejny organ nie wyjaśnił, czy wymiar podatku odnosi się do części terenu pokrytego zbiornikiem wodnym.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...], nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że podatek od nieruchomości na rok podatkowy od osób fizycznych ustala w drodze decyzji opartej na danych wynikających ze złożonych przez te osoby deklaracji/informacji o nieruchomościach ( art. 6 ust 6 u.p.o.l.) Obowiązkiem podatnika jest informowanie organu o wszelkich zmianach mogących mieć wpływ na wysokość zobowiązania. Podane dane podlegają weryfikacji organu podatkowego. Dane te podlegają aktualizacji nie tylko na wniosek ale także z urzędu. ( § 46 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29.03. 2001r w sprawie ewidencji gruntów i budynków Dz. U Nr 38 poz. 454) O dokonanych zmianach w ewidencji starosta zawiadamia osoby i jednostki organizacyjne ale tylko wówczas, gdy zgłoszona zmiana została wprowadzona na ich wniosek (§ 49 ust 1 pkt 4 rozporządzenia). Jeśli więc zmiana nastąpiła z urzędu właściciel gruntu może nie wiedzieć o zmianie jego klasyfikacji. Ponadto organ wskazał, że wymiar podatku od nieruchomości i rolnego ustalany jest zarówno na podstawie treści księgi wieczystej jak i treści ewidencji gruntów i budynków. Treść księgi wieczystej jest wiążąca dla organu co do okoliczności związanych z własnością nieruchomości, a treść ewidencji gruntów co do danych dotyczących powierzchni i klasy gruntów.

Co do opodatkowania stawu organ stwierdził, że grunty działek [...] sklasyfikowane zostały wyłącznie jako [...] oraz [...]. Wskazany przez skarżącą staw mógłby być opodatkowany podatkiem rolnym, w przypadku gdy grunt na którym staw się znajduje zostałby sklasyfikowany pod symbolem [...]. Takiego wpisu w ewidencji nie ma, a zatem decyzja nie mogła uwzględniać stawu jako nieujawnionego w ewidencji gruntów, której treść jest wiążąca dla organów.

AD, działająca przez pełnomocnika, w skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosła o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji organu I instancji oraz o zwrot kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 kpa, polegające na jego błędnym zastosowaniu przez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy decyzję tę należało stosownie do art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylić i umorzyć postępowanie z uwagi na przedawnienie zobowiązania podatkowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu [...] skarżąca sprostowała swoje zarzuty w ten sposób, że zarzuciła organowi naruszenie przepisów ordynacji podatkowej, a nie kodeksu postępowania administracyjnego.

Na rozprawie w dniu [...] na podst. art. 106 § 3 ppsa przeprowadził z urzędu dowód ze złożonego przez skarżącą dokumentu z dnia [...] w postaci potwierdzenia transakcji pod tytułem, " kod podatnika [...] nr obiektu [...], decyzja z dnia [...]" na okoliczność ustalenia, że w dniu [...] została wydana decyzja ustalająca zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 dalej: "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że narusza ona prawo w stopniu nakazującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Zasadniczym problemem w rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, jest kwestia w jakim trybie została wydana decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] ustalająca AD łączne zobowiązanie pieniężne za [...] w kwocie [...]. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji ani z poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta ani też z akt administracyjnych nie wynika, że decyzja ta została wydana na skutek uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej w której ustalono AD wysokość zobowiązania podatkowego w łącznym zobowiązaniu pieniężnym dla nieruchomości położonej przy ul. K [...] za [...] lecz w niższej wysokości. A tak twierdzi skarżąca. Na dowód czego przedłożyła do akt sądowych dokument z dnia [...] w postaci potwierdzenia przeprowadzonej przez nią transakcji pod tytułem, " kod podatnika [...] nr obiektu [...], decyzja z dnia [...]" na kwotę [...]. Skarżaca w odwołaniu z dnia [...] nie zgodziła się na arbitralną zmianę kwalifikacji gruntów podlegających opodatkowaniu. Zarzuciła organowi, że nie wyjaśnił z jakich powodów i na jakiej podstawie grunty nagle zmieniły swoje przeznaczenie, a podatek od nieruchomości wzrósł pięciokrotnie.

Sąd uznał, że należy w tym względzie przyznać rację skarżacej. Wobec licznych wątpliwości zaskarżone decyzje uchylają się spod kontroli Sądu. Po pierwsze należy wskazać, że w aktach administracyjnych znajdują się dwa postanowienia wydane przez Prezydenta Miasta Poznania na podst. art. 165 § 1 O.p. skierowane do skarżącej o wszczęciu postepowania podatkowego w sprawie ustalenia wysokości zobowiazania podatkowego w łącznym zobowiązaniu pieniężnym dla nieruchomości położonej przy ul. K [...] za rok [...]. Jedna z [....] dotycząca lat [...] i druga z [....] dotycząca lat [....]. Nie ma natomast żadnego dokumentu czy i w jaki sposób zostało zakończone postępowanie wszczęte [....]. W aktach znajduje się również zawiadomienie z dnia [...] Prezydenta Miasta, że w operacie ewidencji gruntów na podstawie umowy darowizny z dnia [...] dokonano zmiany właściciela nieruchomości położonej przy ul. K [...]. W miejsce dotychczasowych właścicieli FD, RD i WK właścicielem została AD. W zawiadomieniu podany jest stan dotychczasowy nieruchomości i stan nowy. Wynika z niego, że zmianie uległ tylko wpis dotyczący wlaściciela. Natomiast powierzchnia i rodzaj gruntu nie zmieniły się. Wynika z tego, że już co najmniej od [....] Prezydent Miasta wiedział o zmianie właściciela nieruchomości przy ul. K [...] i że co najmniej od momentu kiedy skarżąca została jej właścicielem działka [...] ma łączną powierzchnię [...], w tym użytek [...], użytek [...], użytek [....], a działki [...] łączną powierzchnię [...], w tym użytek [...], użytek [...]. Jak wynika natomiast z oświadczenia skarżacej, popartego złożonym przez nią na rozprawie dokumentem z dnia [...] w postaci potwierdzenia transakcji pod tytułem, " kod podatnika [...] nr obiektu [...], decyzja z dnia [...]" płaciła ona podatek za tę nieruchomość w kwocie znacznie niższej bo wynoszącej [...]. Tak duża różnica w wysokości podatku ustalonym decyzją z dnia [...] na kwotę [....] nie mogła być spowodowana nieujawnieniem przez skarżącą budynku, gdyż jak wynika z zaskarżonej decyzji organu I instancji podatek od budynku wyliczony został na kwotę [...].

W tak ustalonym stanie faktycznym wobec licznych wątpliwości zaskarżone decyzje nie mogły sie ostać. Zasadniczą przyczyną dla której należy te decyzje wyeliminować z obiegu jest naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p. poprzez wydanie decyzji bez wyczerpującego uzasadnienia faktycznego i prawnego w zakresie zasadności opodatkowania gruntów należących do skarżącej, co w konsekwencji naruszyło także zasady ogólne postępowania wyrażone w art. 120 i 122, O.p. tj zasadę legalności działania organów podatkowych, zasadę prawdy obiektywnej i zasadę przekonywania określoną w w art. 124 O.p. Jak wynika z art. 210 § 1 pkt 6 O.p. uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Uzasadnienie prawne zawiera zaś wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. W sprawie mogło też dojść do naruszenia zasady trwałości decyzji ostatecznej wynikającej z art. 128 O.p. Przepis ten stanowi, że decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w niniejszej ustawie oraz w ustawach podatkowych. Jak wynika z twierdzeń skarżacej, popartych dokumentem z dnia [...] w postaci potwierdzenia transakcji pod tytułem, " kod podatnika [...] nr obiektu [...], decyzja z dnia [...]" w sprawie podatku od spornej nieruchomości mogła już wcześniej być wydana decyzja ustalająca zobowiązanie podatkowe. W zaskarżonych decyzjach nie ma jednak mowy że zostały one wydane na skutek uchylenia albo zmiany decyzji ostatecznej z [...]. Nie wynika to też z akt administracyjnych. Taki sposób wydania decyzji jaki zaprezentowały w niniejszej sprawie organy sprawia, że organy te w istocie uchyliły się od swoich podstawowych obowiązków względem adresata decyzji, a sądowi uniemożliwiły pełną kontrolę jej legalności.

Skutkiem tego, za słuszny należy także uznać zarzut naruszenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze przepisu art. 233 § 1 pkt 1 O.p., ( który w skardze błędnie wskazano jako art. 138 § 1 pkt. 1 kpa) poprzez niezasadne utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.

Ponownie rozpatrując sprawę organ i instancji uwzględni powyższe uwagi, usunie dostrzeżone uchybienia i wyda stosowną decyzję, w której zawrze prawidłowe i adekwatne do sprawy uzasadnienie faktyczne i prawne. W postępowaniu przede wszystkim wyjaśni, czy dla nieruchomości położonej przy ul. K [...] za [...] rok ustalono już wcześniej AD wysokość zobowiązania podatkowego w łącznym zobowiązaniu pieniężnym i czy w obrocie nie znajduje się nadal ostateczna decyzja dotycząca wymiaru tego podatku ( nie chodzi tu o decyzje z [...] uchyloną przez SKO decyzją [...]).

Skarżąca w skardze zgłosiła przede wszystkim zarzut przedawnienia zobowiązania za [...]. Sąd z uwagi na dostrzeżone naruszenia przepisów postępowania nie zajął w tej materii stanowiska. W pierwszej kolejności przy ponownym rozpatrzeniu sprawy do Prezydenta Miasta należeć będzie rozważenie czy w [...] będzie miał on prawo do ustalenia skarżącej zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za [...]. Należy pamiętać, że zobowiązanie w podatku od nieruchomości powstaje w sposób określony w art. 21 § 1 pkt 2 O.p., tj. przez doręczenie decyzji. Organ podatkowy ma określony czas na wydanie i doręczenie decyzji ustalającej wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości dla osób fizycznych, wynika to z art. 68 § 1 i 2 O.p. Jesli ten czas już minął organ I instancji będzie zmuszony do umorzenia postepowania na podst art. 208 § 1 O.p.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w pkt II zgodnie z art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit.a Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 z późn. zm.) uwzględniając wysokość uiszczonego wpisu od skargi ([...]) oraz kosztów zastępstwa procesowego ([...]) i opłatę skarbową od pełnomocnictwa ([...]).