Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 424/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-05-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6274 Nabywanie nieruchomości przez cudzoziemca
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art 7, 6, 10, 81, 127
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Szymańska, sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2015 r. sprawy ze skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie zgłoszenia sprzeciwu do wydania zezwolenia na nabycie nieruchomości rolnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1, w zw. z art. 127 § 3 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", utrzymał w mocy swoje postanowienie z [...] sierpnia 2014 r., którym - w związku z treścią art. 1 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (Dz.U. z 2014 r., poz. 1380) - zgłosił sprzeciw do wydania zezwolenia na nabycie przez B. sp. z o.o., zwana dalej "Spółką", nieruchomości rolnych, położonych na terenie gminy P. w województwie [...], o powierzchni [...] ha, oznaczonych jako działki ew. nr [...], [...] i [...], stanowiących dotąd własność P. S.A.

Uzasadniając orzeczenie, przywołano następujące okoliczności faktyczne i uwarunkowania prawne sprawy:

- wnioskiem z dnia 29 kwietnia 2014 r. Spółka, wystąpiła do Ministra Spraw Wewnętrznych o wydanie zezwolenia na nabycie przedmiotowych nieruchomości rolnych; w uzasadnieniu zadeklarowano, że działki zostałyby nabyte w celu dalszego przeniesienia praw własności na rzecz B. sp. z o.o., przy jednoczesnym uzyskaniu przez ten podmiot zgody na nabycie nieruchomości; nieruchomości byłyby docelowo wydzierżawiane innym podmiotom do prowadzenia działalności, zgodnie z przeznaczeniem wynikającym ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, przy uwzględnieniu ich położenia na terenach obsługi komunikacji,

- pismem z 27 czerwca 2014 r. Minister Spraw Wewnętrznych zwrócił się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o zajęcie stanowiska w sprawie, natomiast postanowieniem z [...] lipca 2014 r. przedłużył termin do wniesienia sprzeciwu przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (do 27 sierpnia 2014 r.),

- Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w celu poznania interesu społecznego lokalnych rolników, pismem z 3 lipca 2014 r. wystąpił do [...] Izby Rolniczej [...], zwanej dalej "Izbą", o wydanie opinii, co do planowanej transakcji; Izba zaopiniowała ją negatywnie, uzasadniając, że sprzedaż gruntów rolnych kolejnemu podmiotowi prawa handlowego, który nie prowadzi i nie zamierza prowadzić na nich działalności rolniczej, pozostaje w sprzeczności z ustawowymi priorytetami istotnymi dla producentów rolnych, w zakresie poprawy struktury obszarowej istniejących gospodarstw rolnych oraz tworzenia i poprawy struktury obszarowej gospodarstw rodzinnych; ponadto Izba wskazała na fakt, że studium uwarunkowań i zagospodarowania przestrzennego gminy nie przesądza o zmianie przeznaczenia gruntów do czasu uchwalenia aktualnego planu zagospodarowania przestrzennego dla danego obszaru,

- przepisy ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców nie zakreślają merytorycznego zakresu oceny dokonywanej w ramach współdziałania przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi; powinna więc ona dotyczyć tych aspektów sprawy, które wiążą się z zadaniami organu orzekającego, czyli szeroko pojętymi zagadnieniami z zakresu kształtowania ustroju rolnego państwa; taki zakres badania wniosku przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi wyznacza art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz.U. z 2013 r., poz. 743 ze zm.), zgodnie z którym dział rozwój wsi obejmuje m. in. sprawy kształtowania ustroju rolnego państwa oraz ochrony gruntów przeznaczonych na cele rolne,

- organ współdziałający jest uprawniony, na podstawie art. 7 K.p.a., do uwzględnienia interesu społecznego oraz słusznego interesu obywatela poprzez odwołanie się do postanowień ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz.U. z 2012 r, poz. 803),

- dodatkowo art. 1a ust. 6 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców wskazuje wprost, że nabycie nieruchomości rolnych następuje z zachowaniem przepisów ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego; powołana ustawa zawiera istotne wskazówki dla zdefiniowania interesu ogólnego (społecznego) przez określenie zasad kształtowania ustroju rolnego państwa, które uwzględniają: konieczność poprawy struktury obszarowej gospodarstw rolnych, przeciwdziałanie nadmiernej koncentracji nieruchomości rolnych oraz zapewnienie prowadzenia działalności rolniczej w gospodarstwach rolnych przez osoby o odpowiednich kwalifikacjach (art. 1 ustawy); zgodnie z przepisami ustawy, preferowanym nabywcą nieruchomości rolnych jest rolnik, prowadzący gospodarstwo rodzinne, posiadający kwalifikacje rolnicze i zamieszkały w gminie, na terenie której położona jest chociaż część nabywanej nieruchomości rolnej; ustawa definiuje również pojęcie prowadzenia działalności rolniczej (art. 2 pkt 3 ustawy), wskazując, że jest nią prowadzenie działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej,

- zgodnie z kolei z przepisami ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1205), gruntami rolnymi są grunty określone w ewidencji gruntów, jako użytki rolne (art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy); ochrona gruntów rolnych polega na ograniczeniu ich przeznaczenia na cele nierolnicze (art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy); zmiana przeznaczenie gruntów rolnych na cele nierolnicze dokonuje się w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego; w sytuacji natomiast, gdy brak jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który zmieniałby przeznaczenie tych gruntów, nie ma podstaw do przyjęcia, że działki objęte wnioskiem nie stanowią gruntów rolnych; ustalenia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego mają znaczenie tylko w toku uchwalania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, jako aktów prawa miejscowego; studium nie jest aktem prawa miejscowego o mocy powszechnie obowiązującej i wiąże jedynie przy sporządzaniu projektów planów miejscowych – tak: art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2012 r., poz. 647 ze zm.); tym samym również uchwała w sprawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego nie może stanowić podstawy prawnej dla decyzji i postanowień wydawanych w postępowaniu administracyjnym (por. Z. Niewiadomski, "Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne - komentarz", Warszawa 2008, str. 87),

- ustaleń stanu faktycznego w niniejszej sprawie dokonano na podstawie dowodów przedstawionych przez Spółkę: wniosku z 29 kwietnia 2014 r. oraz zawartych w nim danych, jak również na podstawie dołączonych doń dokumentów, w postaci wypisu z rejestru gruntów oraz zaświadczenia Wójta Gminy P. (z [...] marca 2014 r.),

- jak wynika z Krajowego Rejestru Sądowego, przedmiotem działalności wnioskodawcy jest prowadzenie na terenie Rzeczypospolitej Polskiej działalności audytorsko – doradczej,

- z wypisu z rejestru gruntów wynika, że objęte wnioskiem działki stanowią grunty orne oraz łąki; z zaświadczenia Wójta Gminy P. wynika, że dla wymienionych działek brak jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego; w opracowanym Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy P., zatwierdzonym uchwałą nr [...] Rady Gminy w P. z dnia [...], zwanym dalej "Studium", działki znajdują się na terenach obsługi komunikacji i w całości objęte są obszarem specjalnej ochrony ptaków,

- w związku z powyższym, skoro nieruchomości których dotyczy wniosek nie są objęte aktualnym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a zgodnie z danymi z ewidencji gruntów stanowią grunty rolne, to - w myśl powołanych wyżej przepisów - powinny być wykorzystywane zgodnie z ich przeznaczeniem, a więc na cele działalności rolniczej; tymczasem - jak wprost wynika z wniosku - celem nabycia przez Spółkę nieruchomości rolnych jest ich dalsze zbycie (na rzecz B. sp. z o.o.), przy zachowaniu wymogów uzyskania zezwolenia na nabycie nieruchomości przez ten podmiot, a następnie - docelowo - wydzierżawianie innym osobom do prowadzenia działalności, zgodnie z kwalifikacją terenu, wynikającą ze Studium, a więc przy uwzględnieniu położenia nieruchomości na terenach obsługi komunikacji; zgodnie natomiast z wyżej powołanymi przepisami, położenie gruntów - wedle Studium - na terenach obsługi komunikacji, nie stanowi o zmianie przeznaczenia nieruchomości rolnych; tym samym nie może wpływać na odmienną ocenę charakteru tych gruntów; zmianę przeznaczenia gruntów rolnych dopuszczają tylko i wyłącznie miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego,

- w tym kontekście, nie przekracza granic swobodnej oceny dowodów konkluzja, że Wnioskodawca nie zapewni wykorzystania gruntów rolnych zgodnie z ich przeznaczeniem, a więc w zakresie prowadzenia gospodarki rolnej; wydanie wnioskodawcy zezwolenia na nabycie przedmiotowych nieruchomości rolnych byłoby zatem sprzeczne z interesem rolnictwa i interesem społecznym,

- w takiej sytuacji chybiony jest, sformułowany we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzut naruszenia - przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia - art. 7 K.p.a.; bez znaczenia jest również rozwinięcie tego zarzutu, poprzez podnoszenie argumentacji, że wnioskodawca dąży do aktywowania gospodarczego i społecznego, objętych wnioskiem nieruchomości, które obecnie również nie są wykorzystywane rolniczo; bez znaczenia pozostaje fakt, że na chwilę obecną nieruchomość nie jest przez jej aktualnego właściciela wykorzystywana na cele rolnicze; o rolniczym charakterze gruntu przesądza bowiem jego rolnicze przeznaczenie, a nie sposób jego aktualnego wykorzystywania (tak: postanowienie SN z 28 stycznia 1999 r., sygn. akt III CKN 140/98),

- co do zarzutów dotyczących naruszenia przez organ procedury administracyjnej, w zakresie gromadzenia i oceny dowodów, oraz naruszenia art. 10 K.p.a., poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu, w szczególności w zakresie możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym, w tym z opinią [...] izby Rolniczej [...] wskazano:

- toczące się przed Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi postępowanie jest postępowaniem w ramach współdziałania organów; organ obowiązany do zajęcia stanowiska może - w razie potrzeby - przeprowadzić postępowanie wyjaśniające (art. 106 § 4 K.p.a.); przedmiotem postępowania wyjaśniającego mogą być tylko okoliczności, których ustalenie jest konieczne do zajęcia stanowiska przez organ współdziałający; organ jest też związany nieprzekraczalnymi terminami do wniesienia ewentualnego sprzeciwu; jest on wyrażany w drodze postanowienia, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wystąpienia ministra właściwego do spraw wewnętrznych; tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach minister właściwy do spraw wewnętrznych, przedłuża termin na jego wniesienie do 2 miesięcy (art. 1 ust. 1a ustawy o nabywaniu nieruchomości prze cudzoziemców);

- dowód, w postaci opinii Izby, nie był decydującym w sprawie; organ wystąpił do Izby o wyrażenie opinii, co do planowanej transakcji, by poznać interes społeczny lokalnych rolników w zakresie przysługujących organowi kompetencji czuwania nad kształtowaniem polityki rolnej i szeroko rozumianego interesu rolnictwa, będąc uprawnionym do uwzględnienia interesu społecznego - na podstawie art. 7 K.p.a.; w piśmie organ nie ujawniał informacji poufnych przedsiębiorstwa wnioskodawcy, którymi w ogóle nie dysponował, w związku z czym zarzut naruszenia tajemnicy przedsiębiorstwa jest chybiony,

- wyrażona przez Izbę opinia ma charakter niewiążący organu, ale istotny z uwagi na interes społeczny, który jest brany pod uwagę, przy wyrażaniu stanowisko w sprawie; w tej sprawie, decydującymi o wyrażeniu sprzeciwu były: rolny charakter objętych wnioskiem nieruchomości, wynikający z danych ewidencji gruntów i - deklarowany przez wnioskodawcę - cel ich nabycia, niezgodny z ich rolnym przeznaczeniem, a przez to sprzeczny z interesem rolnictwa i polityką kształtowania ustroju rolnego państwa oraz ochroną gruntów przeznaczonych na cele rolne, nad którymi to czuwa Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w zakresie swoich zadań i kompetencji,

- co do zarzutu naruszenia przepisów proceduralnych, poprzez brak umożliwienia wnioskodawcy zapoznania się z opinią Izby i nie podjęcie działań umożliwiających mu wypowiedzenie się, co do tego dokumentu wskazano, że uczynienie zadość wymogom tego przepisu, w toczącym się postępowaniu, niejako w I. instancji, nie byłoby możliwe, z uwagi na związanie organu, jako współdziałającego, nieprzekraczalnymi terminami do wyrażenia stanowiska, wynikającymi z ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców; przedłużony przez Ministra Spraw Wewnętrznych termin do wniesienia sprzeciwu upływał 27 sierpnia 2014 r. zaś opinia Izby wpłynęła do organu 25 sierpnia 2014 r,; organ nie miałby więc możliwości zapoznania strony z jej treścią przed upływającym 27 sierpnia 2014 r. terminem; z kolei - wysyłając wcześniej zawiadomienie, wobec art. 10 K.p.a., informujące o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, które nie zawierałyby nic ponad dokumenty znane stronie - organ również byłby narażony na zarzut naruszenia tego przepisu poprzez zapoznanie strony z niepełnym materiałem dowodowym; w toku natomiast postępowania, z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Strona została poinformowana o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i z tej możliwości skorzystała.

W skardze sformułowano zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego:

- art. 6 i 7 K.p.a., poprzez przyjęcie, że - dowolnie interpretowany przez organ - interes społeczny (rolnictwa), jest przy ocenie wniosku o udzielenie zezwolenia na nabycie przez cudzoziemca nieruchomości rolnej nadrzędny nad słusznym interesem wnioskodawcy, podczas gdy art. 1 ust 1a ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców nie określa merytorycznych kryteriów podstawy sprzeciwu, a tym bardziej nie wskazuje na nadrzędność interesu społecznego nad słusznym interesem wnioskodawcy,

- art. 10 § 1 w zw. z art. 77 § 1 i 4 oraz art. 81 K.p.a., poprzez:

- uniemożliwienie stronie czynnego udziału w postępowaniu w terminie pozwalającym jej na zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz umożliwiającym jej zgłoszenie żądań, wyjaśnień oraz wypowiedzenie się co do całości postępowania; w konsekwencji oparcie zaskarżonego postanowienia na ustaleniach faktycznych, które - z uwagi na brak wypowiedzenia się przez stronę (pozbawioną prawa do czynnego udziału w postępowaniu) co do treści tych ustaleń, oraz poprzedzających je dowodów - nie mogą być uznane za udowodnione – ergo, nie mogą stanowić podstawy faktycznej zaskarżonego aktu;

- oparcie zaskarżonego postanowienia na - poczynionych w oparciu o opinię Izby - ustaleniach faktycznych, znanych organowi z urzędu, których nie zakomunikował Stronie, przed wydaniem postanowienia z 26 sierpnia 2014 r.; skutkowało to brakiem jej wypowiedzenia się na temat treści tych okoliczności, które w takim przypadku nie mogą być uznane za udowodnione – ergo, nie mogą stanowić podstawy faktycznej zaskarżonego postanowienia,

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1, oraz art. 80 K.p.a., poprzez:

- zaniechanie podjęcia wszechstronnego postępowania dowodowego w sprawie, a w konsekwencji dokonania przez organ oceny na podstawie niepełnego materiału dowodowego;

- dokonanie całkowicie dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych z uwagi na brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy;

- zinterpretowanie wątpliwości, co do stanu faktycznego sprawy, na niekorzyść Strony skarżącej, co stanowiło oczywiste naruszenie zasady pierwszeństwa słusznego interesu strony,

- art. 107 § 3 w zw. z art. 126 i 8 K.p.a., polegające na sporządzeniu uzasadnienia postanowienia w sposób niewystarczający, niezgodnie z wymaganiami prawa, w tym poprzez posługiwanie się ogólnikowymi zwrotami, zamiast wszechstronnego i obiektywnego rozpatrzenia całości materiału dowodowego i wskazania dlaczego określone dowody zostały uznane za wiarygodne, a inne nie; brak spójnego wywodu, uzasadniającego wydane rozstrzygnięcia,

- art. 1 ust. 1 oraz 1a ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, poprzez naruszenie ustawowego prawa cudzoziemców do nabywania nieruchomości,

- art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1995 r. o izbach rolniczych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1079), poprzez wystąpienie oraz uwzględnienie opinii Izby bez podstawy prawnej; wskazano również na naruszenie tajemnicy przedsiębiorstwa,

- art. 23 ust. 1 ustawy o działach administracji rządowej, poprzez brak wyjaśnienia zastosowania przepisu, przywołanego w uzasadnieniu skarżonego postanowienia z [...] listopada 2014 r., a tym samym wydanie go bez podstawy prawnej,

- art. 1 i 3 ust. 4 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, poprzez niewyjaśnienie zakresu zastosowania przepisów tej ustawy, w tym zastosowanie tych przepisów, bez powoływania się na konkretne przepisy wskazanej ustawy,

W odpowiedzi na skargę organ administracji, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

W dodatkowym piśmie procesowym (k. 90-97) Spółka sformułowała polemikę ze stanowiskiem organu, wyrażonym w odpowiedzi na skargę.

W trakcie rozprawy, Pełnomocnik skarżącej spółki wskazał, że przesłanką nabycia nieruchomości jest w istocie chęć odzyskania części należności, jaka przysługuje wnioskodawcy od obecnego jej właściciela. Stąd Spółka zamierza w dalszej kolejności zbyć nieruchomości. Wywodził, że opinia Izby miała istotne znaczenie w sprawie, gdyż organ czekał z wydaniem rozstrzygnięcia aż do jej wpływu, jest ono z nią zbieżne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Wbrew twierdzeniom skargi, w sprawie są bezsporne (znajdujące potwierdzenie w przywołanych przez organ administracji dokumentach a równocześnie niekwestionowane przez Stronę) wszelkie istotne okoliczności faktyczne i prawne. Z uwagi na szerokie zreferowanie stanowiska organu, jego ponowne przytaczanie byłoby bezzasadne. Sąd uznaje je za własne.

Kluczowymi w sprawie są:

- zamiar nabycia nieruchomości, stanowiących użytki rolne, niezależnie od sposobu ich faktycznego obecnie wykorzystywania oraz przeznaczenia postawieniami Studium,

- negatywne stanowisko, co do nabycia gruntów, instytucji powołanej do reprezentowania interesów rolników na danym obszarze - Izby.

Wobec wskazanych okoliczności, organ administracji, właściwy w sprawie z punktu widzenia uzgodnienia, był uprawniony do zgłoszenia sprzeciwu (stanowi on szczególna formą uzgodnienia – przez możliwość wniesienia wiążących zastrzeżeń w zakreślonym czasie). Stanowisko organ – wbrew wywodom skargi - zostało jasno uzasadnione a przesłanki formalne, na jakich się oparto znajdują umocowanie w regulacjach prawa materialnego.

Nie znajdują uzasadnienia poszczególne zarzuty skargi, z następujących powodów:

- chybiony jest zarzut jakoby interes społeczny, w rozumieniu art. 7 K.p.a., został - w przedmiotowej sprawie - zinterpretowany w sposób dowolny, ustawa o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców wskazuje expressis verbis, jako kryterium wydania zezwolenia, kwestie porządku publicznego, a także brak przeszkód ze względów polityki społecznej (art. 1a ust. 1 pkt 1); w tej sytuacji organ, w zakresie swojej właściwości (zakreślonej ustawą o działach administracji rządowej) był obowiązany do rozważania zarówno kwestii kształtowania prawidłowej struktury produkcji rolnej – zasady w tym zakresie zostały sprecyzowane wprost, w art. 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego – jak i zagadnienia ochrony gruntów rolnych, gdzie generalne zasady zakreśla ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych, w szczególności jej art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2 i art. 6 ust. 1; posłużenie się przez prawodawcę ogólnym określeniem "polityki społecznej", jako kryterium wyraźnie zgody (pośrednio – w ramach właściwości współdziałających organów – wniesienia sprzeciwu) oznacza, że nie chodzi tu o określony przepis powszechnie obowiązującego prawa, z którego wywieść by można konkretny zakaz, lecz ogólnie realizowaną politykę państwa w danym zakresie; wyrazem takiej polityki mogą być w szczególności przepisy zakreślające ogólnie określone cele, osiągane m.in. poprzez stanowienie regulacji szczególnych (np. w ramach reglamentacji obrotu nieruchomościami – jak w danym przypadku - wydawanie zezwolenia); sytuacja taka ma miejsce, gdy chodzi o zasadę ograniczania wyłączania gruntów rolnych z produkcji, realizowaną środkami wskazanymi w ustawie o ochronie gruntów rolnych i leśnych (poprzez system reglamentacji, opłat i sankcji w przypadku bezprawnego wyłączenia gruntów z produkcji), oraz tworzenia stosownej struktury rolnictwa, w ramach ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego (np. przez instytucję prawa pierwokupu); wobec wskazanych przez prawodawcę kryteriów wydania zezwolenia, nie można uznać, aby ustanowiono uprawnienie nabywania nieruchomości przez cudzoziemców, jako generalne prawo podmiotowe, od którego mogą istnieć jedynie stosowne wyjątki; skoro prawodawca obwarował możliwość realizacji prawa w tym zakresie od uzyskania zezwolenia, zaś warunkiem jego wydania jest ustalenie, że nie godziłoby to we względy porządku publicznego ani nie było sprzeczne z polityką społeczną, realizowaną przez państwo; uprawnienie podmiotu zagranicznego w tym zakresie ma jedynie charakter warunkowy; oceny tej nie może zmienić sam fakt akcesji Polski do Unii Europejskiej, gdzie obrót nieruchomościami należy do jednej z podstawowych swobód, skoro w kwestii tej ustanowiono stosowne okresy przejściowe, które dotąd nie wyekspirowały; w takiej sytuacji chybiony jest również zarzut naruszania przepisów prawa materialnego, upatrywany w regule art. 1 ust. 1 zd. 1 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, gdzie wskazano samą możliwość uzyskania zgody na nabycie nieruchomości; w istocie, jej uzyskanie jest możliwe, lecz uwarunkowane spełnieniem innych przesłanek, wskazanych w ustawie (także zakreślających przeszkody dla uzyskania zgody); brak jest podstaw, w aktualnym porządku normatywnym, aby domniemywać uprawnienie uzyskania zgody na nabycie nieruchomości przez cudzoziemca; rozstrzygnięcie w tym zakresie pozostawiono uznaniu organu administracji zakreślając kryteria zgody, odnoszące się odpowiednio w zakresie właściwości – do organu uprawnionych do wniesienia sprzeciwu; zakresu uznania administracyjnego w niniejszej sprawie nie przekroczono;

bezzasadne są, w związku z tym, zarzuty naruszania art. 6 i 7 K.p.a. oraz art. 1 ust 1 i 1a ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców,

- chybione są wywody, jakoby w sprawie naruszono obowiązek zapewnienia stronie udziału w postępowaniu; trafnie wskazuje organ, ze przyjęta przez prawodawcę formuła ograniczania terminu zgłoszenia sprzeciwu, generalnie do 14 dni (art. 1 ust. 1a ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców), wyłącza - co do zasady - możliwość pełnego stosowania reguł, mających zastosowanie w postępowaniu głównym – przed organem właściwym do wydania zezwolenia (ogólne reguły K.p.a.), gdy chodzi o umożliwienie stronie zapoznanie się z pełnym materiałem dowodowym; nawet zakładając wysłanie do strony informacji o możliwości zapoznania się z aktami w pierwszym dniu po otrzymaniu wniosku o zajęcie stanowiska przez organ uzgadniający, mając na uwadze termin doręczenia przesyłki, w tym reguły awizacji (do 14 dni), przy założeniu, że strona musi mieć także czas, aby stawić się w urzędzie, nagminnie nie byłoby możliwe wydanie orzeczenia w terminie, zakreślonym ustawą; każe to przyjąć, że reguły ogólne zawarte w art. 10 i 81 K.p.a. muszą - w tego rodzaju szczególnych sprawach - ulec stawnemu ograniczeniu, na etapie pierwotnego postepowania przed organem uzgadniającym w postępowaniu wpadkowym; wynika to wprost z woli prawodawcy, wyrażonej przez zakreślenie terminu dla sprzeciwu; w rozpatrywanym przypadku, pomimo przedłużenia terminu na zgłoszenie sprzeciwu, co stanowi wyjątek od reguły, dokument z którym Storna się nie zapoznała – w czym upatruje chybienie, wpłynął do organu na dwa dni przed ostatecznym terminem zajęcia stanowiska, co wyłączyło możliwość zachowania reguł ogólnych z K.p.a., lecz nie uchybiało to zasadom akceptowanym przez prawodawcę w tego rodzaju szczególnych postepowaniach wpadkowych; jednocześnie - wobec braku stosowanego terminu na etapie ponownego rozpoznawania sprawy, o ile wniesiono stosowny wniosek w myśl art. 127 §. 3 K.p.a. - strony mogą zapoznać się z pełnym materiałem dowodowym i - w danym przypadku - miało to miejsce; Strona - podnosząc w skardze, że uchybiono procedurze, wyłączając jej możliwość zapoznania z pełnymi aktami przed wydaniem pierwszego rozstrzygnięcia w sprawie - nie wskazuje jednocześnie, jakie istotne - z punktu widzenia ustawowych przesłanek wyraźnie zgody - okoliczności sprawy nie zostały wobec tego rozważone; w szczególności nie kwestionuje faktu, że stanowisko Izby było negatywne i w określony sposób uzasadnione, lecz polemizuje z nim, co nie może mieć wpływu na wynik sprawy; stanowisko to bowiem ma odzwierciedlać interes i zapatrywania samorządu rolników a równocześnie skarżąca spółka nie wykazała, ani nawet nie uprawdopodobniła, aby w jakiejkolwiek formie, reprezentatywna część społeczności lokalnej formułowała inne poglądy w tej kwestii; gdyby więc nawet – hipotetycznie - doszło w danym przypadku do naruszania przepisów postępowania, w zakresie umożliwienia stronie wypowiedzenia się, co dowodów w sprawie, to jednak nie mogło mieć to istotnego wpływu na wynik sprawy, a więc prowadzić do uchylenia skarżonego aktu, co wynik a contrario z art. 145 §. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.),

chybiony jest zatem zarzut naruszenia art. 10 § 1 w zw. z art. 77 § 1 i 4 oraz art. 81 K.p.a.,

- jak wskazano, nie uchybiono przepisom postepowania, gdy chodzi o wnikliwe wyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy; w szczególności - jak trefnie wskazał organ administracji - nie ma znacznie okoliczność, w jaki sposób aktualnie są wykorzystywane grunty, które chce nabyć Spółka; istotne, że stanową one użytki rolne i w ocenie organu, w takim charakterze powinny być wykorzystywane; w tym kontekście bezsporne jest ze nabywca nie zamierza prowadzić na nich produkcji rolnej, zaś samorząd lokalnych rolników sprzeciwia się ich zbyciu; materiał dowodowy został zgormadzony w wystarczającym zakresie a ustalenia faktyczne nie mogą być określone, jako dowolne i nieuprawnione; wobec braku wątpliwości, co do stanu faktycznego w istotnych kwestiach, organ nie mógł ich intepretować na niekorzyść wnioskodawcy;

nie jest wobec tego zasadny zarzut naruszania art. 107 § 3 w zw. z art. 126 i 8 K.p.a.

- nie uchybiono zasadom sporządzania uzasadnienia; wynika z niego jednoznacznie, jaki stan faktyczny uznał organ za ustalony, jakie przepisy znalazły z sprawie zastawanie oraz jakimi przesłankami kierował się organ, orzekając o wniesieniu sprzeciwu; jak wskazano, przesądzające znacznie miała kwestia zamiaru utrzymania stanu, gdy grunty rolne nie są wykorzystywane, zgodnie z ich przeznaczeniem;

stąd chybiony jest zarzut naruszania art. 107 § 3 w zw. z art. 126 i 8 K.p.a.,

- organ był uprawniony do zasięgnięcia opinii Izby, choć naturalnie - jak sam podkreślał w uzasadnieniu - nie była ona wiążąca; zgodnie z ustawą o izbach rolniczych stanowią one jednostki organizacyjne samorządu rolniczego, reprezentujące zrzeszone weń podmioty (art. 1 ust. 1 i art. 3 ust. 1); do ich zadań zaś należy m.in. sporządzanie ocen i wniosków oraz przedstawienie ich organom administracji, także w zakresie szeroko rozumianej produkcji rolnej i rynku rolnego a do tego podejmowanie działań na rzecz poprawy infrastruktury agrarnej (art. 5 ust. 1 pkt 1 i 7), przy czym, zadania izb zostały wskazane przykładowo (użycie wyrażenia "w szczególności", w zdaniu wstępnym); w tej sytuacji organ administracji był uprawniony zwrócić się o stanowisko Izby, skoro - orzekając w sprawie, w granicach art. 7 K.p.a. - chciał mieć również na uwadze interes lokalnych producentów rolnych; pomimo analogicznej treści i konstatacji stanowiska Izby i uzasadnienia organu, zbyt daleko idące jest twierdzenie, jakoby organ orzekał, mając na uwadze wyłącznie stanowisko samorządu rolników (patrz wywody skarżącej, na rozprawie); nie może mieć w sprawie znaczenia zarzut uchybienia przepisom dotyczącym ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa; ewentualne ich naruszanie, poprzez ujawnienie tego rodzaju tajemnicy, nie mogłoby mieć żadnego wpływu na wynik sprawy, lecz rodzić może ewentualną odpowiedzialność cywilną organu za wynikające stąd szkody; dodatkowo Strona nie uprawdopodobniła nawet, że sama informacja o zamiarze zbycia nieruchomości ma szczególna wartość handlową dla uczestników obrotu gospodarczego w rozumieniu art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U. z 2003 r., Nr 153 poz. 1503 ze zm.);

chybiony jest więc zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 ustawy o izbach rolniczych,

- nie naruszono art. 23 ustawy o działach administracji rządowej; przepis ten zakreśla właściwość organu, wykonującego zadania w zakresie działu rozwój wsi; trafnie wskazano w uzasadnieniu postanowienia, że - wobec nie sprecyzowania w regulacji szczególnej zakresu dokonywania uzgodnienia, na etapie wydawania zezwolenia na nabycie nieruchomości przez cudzoziemca - organ administracji winien mieć na względzie ogólnie, zakres swoich ustawowych zadań – tu zakreślonych ustawą o działach administracji rządowej,

- trafnie organ przywołał stosowne - mające w mniejszej sprawie zastosowanie - normy ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego; jak wskazano, ustawa ta zawiera niejako dwa kompleksy regulacji – zakreślenie celów i opis instytucji, jakie mają być ku temu wykorzystywane; trafnie organ nawiązał do celów zakreślonych w ustawie; nie może mieć natomiast znaczenia w sprawie, że w przedmiotowym wypadku nie znajda zastosowania szczegółowe instytucje zamieszczone w ustawie - np. w jej art. 3 ust. 4; o ile kwestie dopuszczalności zbywania ziemi rolnej na rzecz cudzoziemców miałyby się sprowadzać do spełniania wskazanego wymagania, bezzasadna byłaby procedura uzgadniania przez organ właściwy do wyrażania zgody na nabycie ziemi przez cudzoziemca z ministrem właściwym w sprawach rozwoju wsi, na tym etapie.

W ocenie Sądu sytuacja faktyczna, gdy nabycie nieruchomości ma służyć zaspokojeniu roszczeń zagranicznego podmiotu względem aktualnego właściciela, nie może przemawiać za przyznaniem szczególnego statusu potencjalnemu nabywcy. Wprawdzie jego interes faktyczny może przemawiać sfinalizowaniem tego rodzaju transakcji jednak jej przeprowadzenie podlega analogicznym ograniczeniami obiektywnym jak obrót nieruchomościami w innych przepadkach. Jedynie na marginesie wypada odnotować, że odmienna interpretacja (przyznanie szczególnych uprawnień podmiotom, znajdującym się w sytuacji analogicznej do Wnioskodawcy) mogłoby prowadzić do praktyki obchodzenia prawa w kwestii nabywania nieruchomości przez cudzoziemców. Szczególne bowiem związki ekonomiczne pomiędzy zbywcą a nabywca, z których skarżąca Spółka chce wywodzić korzystne dla siebie skutki, są następstwem swobodnie dokonywanych czynności w obrocie gospodarczym (stosownych umów, czy innych zdarzeń, odzwierciedlających wolę stron).

Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.