Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 36/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2016-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 36 ust. 1 pkt 10, art. 41a ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1991 nr 7 poz 24
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.
article: art. 107
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jarosław Szulc (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Urszula Wiśniewska sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 luty 2016 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego we W. odmówił skarżącej umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń.

W uzasadnieniu organ podał, że decyzją z dnia [...]r. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego we W. przyznała skarżącej od dnia [...]r. prawo do renty rolniczej okresowej, która jako świadczenie okresowe wypłacana była do dnia [...]r. W wyniku przeprowadzonej weryfikacji prawa do renty rolniczej Kasa ustaliła, że w okresie od [...]r. do [...]r. skarżąca podlegała również ubezpieczeniu społecznemu w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Organ podał, że w oparciu o art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 01 stycznia 2013r., renta rolnicza z tytułu niezdolności do pracy przysługuje jako renta okresowa przez okres wskazany w decyzji Prezesa Kasy lub do czasu objęcia rencisty innym ubezpieczeniem społecznym. Kasa, decyzją z dnia [...]r. ustaliła nadpłatę renty rolniczej za okres od [...]r. do [...]r. na łączną kwotę 39.315,02 zł. Odpisano kwotę 21.078,94 zł. Do zwrotu przypisana została kwota 18.236,08 zł za okres od [...]r. do [...]r.

Organ podał, że w dniu [...]r. skarżąca złożyła wniosek o umorzenie nienależnie pobranej renty rolniczej, argumentując, że nie jest w stanie utrzymywać się z otrzymywanego świadczenia, po dokonanym potrąceniu na nadpłatę. Wskazał, że rozpoznając wniosek, nie znalazł podstaw do udzielenia wnioskowanej ulgi. Organ nie stwierdził szczególnych okoliczności powodujących trudną sytuację materialną i rodzinną skarżącej. Podkreślił, że strona nie przedstawiła żadnych zdarzeń losowych, które wpływałyby na trudną sytuację materialno-bytową rodziny. Podczas wizytacji ustalono, że zobowiązana prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem i synem. Dochodami rodziny są emerytura rolnicza skarżącej, renta strukturalna męża oraz gospodarstwo rolne, którego właścicielem jest syn. Powierzchnia gospodarstwa wynosi 37,85 ha fizycznych, które stanowią 25,41 ha przeliczeniowych. Organ zauważył, że przy rozpatrywaniu sprawy uwzględnił ponoszenie wydatków według przedłożonych przez stronę dokumentów oraz złożonych oświadczeń.

Wskutek rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzją z dnia [...]r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...]r.

W uzasadnieniu przedstawił stan sprawy. Podał, że po rozpatrzeniu wszystkich okoliczności przedstawionych przez skarżącą i wnikliwej analizie materiałów dowodowych zgromadzonych w postępowaniu nie znalazł przesłanek do umorzenia nienależnie pobranych świadczeń. Ponadto zaznaczył, że jako organ administracji publicznej, zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r. poz. 267) podejmując decyzję miał na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, jak również stan finansów funduszy Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, które dofinansowywane są z budżetu państwa w ramach ustawy budżetowej.

Nie zgadzając się z tą decyzją, strona wniosła na nią skargę do tut. Sądu. Wskazała, że z emerytury w wysokości 860 zł KRUS potrąca miesięcznie 330 zł na poczet spłaty ustalonej nadpłaty. Podkreśliła, że kwota ta nie wystarcza na życie. Dodała, że nie ma możliwości podjęcia żadnego zatrudnienia. Renta męża, który jest człowiekiem schorowanym (zawał, cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, kręgosłup), wynosi 1.170 zł. Z tego musi opłacić KRUS 260 zł, wykupić lekarstwa 500 zł oraz dojazdy do lekarzy. Dodatkowo skarżąca podkreśliła, że ponosi wydatki na wodę, prąd, wywóz śmieci i opał, a także zobowiązania wobec banków. Wskazała, ze syn prowadzi gospodarstwo rolne, ale także spłaca zobowiązania wobec banków oraz kary za przekroczenie kwoty mlecznej. Podała również, że sprawowała funkcję opiekuna prawnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Pismem z [...]r. skarżąca uzupełniła wniesioną skargę, załączając do niego kopie dokumentów opłat oraz rozwiązanie umowy dzierżawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. z 2014r. poz. 1647 ), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 dalej jako "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a ).

W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując sądowej kontroli według wskazanych kryteriów, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza prawo zarówno ze względu na zaistnienie przesłanki dającej podstawę do wznowienia postępowania, jak i naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy.

I. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, utrzymująca w mocy decyzję o odmowie umorzenia pozostałej do spłaty kwoty 16.915,64 zł nienależnie pobranego świadczenia ( renty rolniczej ). W jej ramach, Sąd w pierwszej kolejności stwierdził naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ p.p.s.a. ).

Stosownie do przepisu art. 36 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2015r., poz. 704 ) dalej "u.u.s.r.", w sprawach, o których mowa w art. 41a ust. 1 pkt 2 u.u.s.r., a więc między innymi w sprawach o umorzenie należności Kasy z tytułu nienależnie pobranych świadczeń, Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wydaje decyzje. Prezes Kasy może upoważnić do wydania takiej decyzji pracowników Kasy ( art. 36 ust. 2 zd. 1 u.u.s.r. ). Z art. 2 ust. 2 u.u.s.r. wynika natomiast, że Prezes Kasy jest centralnym organem administracji rządowej.

Z kolei w myśl art. 180 § 1 k.p.a., w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. Przepisy ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników nie regulują zasad i przebiegu postępowania o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia. Zatem skoro kwestia umorzenia stanowi indywidualną sprawę rozstrzyganą w drodze decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a., to jego przepisy powinny być stosowane w przebiegu całego postępowania, w tym z mocy art. 181 k.p.a., także w postępowaniu przed organami odwoławczymi.

Od decyzji w sprawach o umorzenie należności m.in. z tytułu nienależnie pobranego z KRUS świadczenia odwołanie nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do złożenia wniosku do Prezesa KRUS o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w kodeksie postępowania administracyjnego.

Do decyzji Prezesa KRUS w sprawach umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie, w tym także nienależnie pobranych świadczeń, ma zastosowanie art. 127 § 3 k.p.a. Przepis ten stanowi, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, a do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie jest sensu stricto odwołaniem, wykazuje jednak wiele podobieństw do odwołania i powinny mu towarzyszyć te same proceduralne gwarancje bezstronności, które wiążą się z postępowaniem dwuinstancyjnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 marca 2008r., II GSK 472/07, dostępny na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl ). W demokratycznym państwie prawnym nie jest dopuszczalne różnicowanie gwarancji ochrony obiektywizmu i bezstronności orzekania przez organy administracji publicznej. Zasada bezstronności stanowi europejski standard procedury administracyjnej. Zgodnie z Kartą Praw Podstawowych, prawo do dobrej administracji wymaga, by sprawy indywidualne załatwiane były bezstronnie (art. 41 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej). Zasadę tę wymienia również Europejski Kodeks Dobrej Administracji. Także rekomendacja Komitetu Ministrów Rady Europy z dnia 20 lipca 2007 r. CM/Rec (2007) 7 - Prawo do dobrej administracji, zobowiązuje organy publiczne do bezstronności, rozumiejąc przez to działania obiektywne, uzasadnione tylko relewantnymi dla sprawy okolicznościami (Z. Kmieciak, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne a prawo europejskie, Warszawa 2010, s. 64 i n.).

Zasadę bezstronności wyraża art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., który stanowi, że pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu, zasada ta znajduje zastosowanie również przy rozpatrywaniu sprawy na skutek złożenia wniosku o jej ponowne rozpoznanie w trybie art. 127 § 3 k.p.a. Także Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 grudnia 2008 r., P 57/07 wskazał, że zawsze tam, gdzie dochodzi do ponownego rozpatrzenia wniosku przez ten sam organ (art. 127 § 3 k.p.a.), trzeba oceniać, czy jest możliwe zastosowanie przesłanki wyłączenia pracownika lub członka organu kolegialnego przewidzianej w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. ( por. też uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 22 lutego 2007 r., II GPS 2/06 oraz uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 18 lutego 2013 r., I GSP 2/12 dostępne na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Zatem wyartykułowana w tym przepisie reguła znajduje zastosowanie między innymi w odniesieniu do sytuacji, w której pracownik centralnego organu administracji rządowej brał udział w wydaniu przez ten organ decyzji w pierwszej instancji, która następnie zostaje zaskarżona do tego samego organu, zgodnie z art. 127 § 3 K.p.a., poprzez złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Treść art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. wskazuje, że ustawodawca uznał za niepożądaną sytuację, w której w drugiej instancji przy rozpatrywaniu sprawy merytorycznie, w jej całokształcie będzie zaangażowany pracownik, który brał już udział w wydaniu decyzji w niższej (pierwszej) instancji. Pracownik taki nie tylko uczestniczyłby w dokonywaniu ponownej oceny materiału dowodowego, ale również musiałby się odnieść do zarzutów stawianych przez stronę w zaskarżeniu. Może istnieć obawa, że ze względu na bliskość pracownika wobec sprawy, nie będzie on obiektywny, gdyż ma już wypracowany pogląd na rozpatrywaną sprawę, a w świetle stawianych zarzutów będzie niejako "sędzią" we własnej sprawie. Skłaniałby się więc do utrzymywania w mocy decyzji wydanej w pierwszej instancji. Pod znakiem zapytania stałaby wobec tego rzetelność i prawidłowość takiego postępowania, a kontrola instancyjna byłaby iluzoryczna.

Przez "udział w wydaniu zaskarżonej decyzji" w niższej instancji należy rozumieć nie tylko wydanie (podpisanie) decyzji przez pracownika, lecz także podejmowanie czynności procesowych mających lub mogących mieć wpływ na wynik (rozstrzygnięcie) sprawy. Wystarczy udział w wydaniu, niekoniecznie decyzja musi pochodzić od urzędnika, względnie przez niego być podpisaną. Ograniczenie zakresu tego pojęcia tylko do fazy wydania decyzji w znaczeniu teoretycznym wydaje się nieuzasadnione ze względu na tę szczególną właściwość postępowania administracyjnego, w którym, w odróżnieniu od postępowania sądowego, poszczególne czynności o różnej doniosłości procesowej mogą być wykonywane przez różnych pracowników, którzy mogą mieć mniejszy lub większy wpływ na treść rozstrzygnięcia w sprawie (por. wyrok NSA z dnia 22 października 2010 r., I OSK 1164/10 dostępny j/w ).

W piśmiennictwie przyjmuje się na przykład, że pracownik, który przygotowywał projekt rozstrzygnięcia dla piastuna funkcji organu administracji załatwiającego sprawę w pierwszej instancji, co najmniej na podstawie art. 24 § 3 k.p.a. powinien być wyłączony od udziału w tej sprawie, toczącej się z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (por. W. Chróścielewski, Glosa do uchwały NSA z dnia 22 lutego 2007 r., II GPS 2/06 Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 2007/3/137).

II. Mając zatem na uwadze przedstawiony powyżej kontekst prawny, Sąd stwierdza, że na decyzji z dnia [...] r. nr [...] oprócz podpisu p.o. Zastępcy Kierownika Placówki Terenowej A. K., znajdują się także odciski pieczęci oraz podpisy pracowników organu: starszego inspektora R. W. i kierownika wydziału świadczeń M. Ż. ( k. 511 akt administracyjnych ). Nie budzi zatem wątpliwości, że osoby te brały udział w wydaniu tej decyzji, co potwierdza również znajdująca się w aktach metryka sprawy ( k. 512 akt administracyjnych )..

Na skutek złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w dniu [...]r. została wydana decyzja o tym samym numerze [...], utrzymująca w mocy w/w decyzję z [...]r. Decyzja z dnia [...] r. została podpisana przez Kierownika Placówki Terenowej M. K. Obok tego podpisu na decyzji widnieją odciski pieczęci oraz podpisy: starszego inspektora R. W. i kierownika wydziału świadczeń M. Ż. ( k. 519 akt administracyjnych).

W związku z tym należy stwierdzić, że w postępowaniu wszczętym z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy brały udział osoby, które uczestniczyły w wydaniu pierwszej decyzji, tj. starszy inspektor R. W. i kierownik wydziału świadczeń M. Ż. Są to zatem pracownice, które na mocy art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. były wyłączone od udziału w postępowaniu, wywołanym złożonym przez skarżącą wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Osoby te powinny zatem na etapie postępowania odwoławczego, powstrzymać się od podejmowania dalszych czynności procesowych.

III. W ocenie Sądu, organ nie rozpatrzył również prawidłowo wniosku skarżącej, nie rozważył należycie przesłanek zawartych w art. 41a ust. 1 pkt 2 u.u.s.r., a uzasadnienie decyzji sporządzone zostało z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a. W punkcie wyjścia należy zauważyć, że w myśl art. 41a ust. 1 pkt 2 u.u.s.r., Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może umorzyć należności Kasy z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub części.

Z treści przepisu wynika, że udzielenie ulgi następuje w ramach tzw. "uznania administracyjnego", poprzedzonego oceną zaistnienia przesłanek wymienionych w przepisie prawa. Orzekając w konkretnej sprawie organ może więc, lecz nie musi umorzyć należności, przy czym wybór taki nie może być dowolny, ale powinien wynikać z wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności tych podnoszonych przez stronę. Istnienie możliwości podjęcia rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego, nie zwalnia organu z obowiązku wnikliwej oceny wystąpienia zawartych w przepisie przesłanek umorzenia i jednoznacznego wskazania, czy i która przesłanka wystąpiła w konkretnej sprawie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 2227/11, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dostępny na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Należy przy tym podkreślić, że samo ustalenie istnienia przesłanek nie jest oparte o kryterium uznania, a organ jest zobowiązany skonkretyzować użyte w przepisie pojęcia: "ważny interes zainteresowanego", "możliwości płatnicze", "stan finansów funduszu". Kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy organ uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na wystąpienie, bądź brak przesłanek oraz, czy w sytuacji wystąpienia ważnego interesu zainteresowanego, organ, działając w ramach uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Nie budzi wątpliwości, że ocena, czy przesłanki umorzenia istnieją w konkretnej sprawie, może być dokonana tylko po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, a poprzedzać ją powinno wyczerpujące zebranie całego materiału dowodowego oraz dokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznych, co wynika z art. 7 i 77 k.p.a.

IV. W tej sprawie, wydanie decyzji powinno być – stosownie do art. 41a ust. 1 pkt 2 u.u.s.r. – poprzedzone analizą wystąpienia bądź nie przesłanki uzasadnionego, ważnego interesu zainteresowanego, w relacji do możliwości płatniczych wnioskodawcy oraz stanu finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego. Wynik analizy i oceny każdej z tych przesłanek, powinien znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. W szczególności, w sytuacji gdy organ odmawia umorzenia należności, powinien ustalić i przesądzić, czy i dlaczego zachodzi lub nie, ważny, uzasadniony interes skarżącego, dlaczego organ jest zdania, że możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, nie przemawiają za umorzeniem.

Konieczność oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy, o której stanowi art. 41a ust. 1 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, zobowiązuje organ do dokonania ustaleń faktycznych, które pozwolą na oszacowanie stanu majątkowego wnioskodawcy, w relacji do kwoty należności, o umorzenie której wystąpił oraz możliwości jej spłaty, w sposób, który nie zagrozi podstawowej egzystencji zobowiązanego i jego rodziny.

W orzecznictwie wskazuje się, że organy powinny ustalić konkretne dochody i wydatki skarżącego, a następnie odnieść tak oszacowaną sytuację majątkową skarżącego i jego rodziny do kryteriów umorzenia zaległości ( np. wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2010 r., sygn. akt II GSK 1061/09). Dla ustalenia sytuacji bytowej wnioskodawcy konieczne jest ustalenie wysokości wydatków oraz relacji pomiędzy dochodami a wydatkami koniecznymi dla egzystencji konkretnego zobowiązanego i jego rodziny pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Ważny interes w umorzeniu składek ze względu na trudną sytuację materialną skarżącej istnieje, gdy wykonanie obowiązku zapłaty składek mogłoby spowodować niemożność zaspokojenia przez zobowiązaną i jej bliskich podstawnych potrzeb życiowych. Aby dokonać takiej oceny, konieczne jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, ustalenie dochodów i wydatków, relacji pomiędzy tymi wielkościami, które umożliwiają organowi ocenę czy sytuacja materialna i życiowa skarżącej pozwala, i w jakim zakresie, na zapłatę należności (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 29 stycznia 2009 r., sygn. akt I SA/Ke 9/09; wyrok WSA w Kielcach z dnia 22 stycznia 2009 r., sygn. akt I SA/Ke 437/08; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 21 stycznia 2009 r., sygn. akt III SA/Gl 1245/08; wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 1038/08; - dostępne j/w/ ). Dokonane ustalenia, a także wnioski wyprowadzone na ich podstawie, powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji wydanej w sprawie umorzenia.

Należy podkreślić, że organ w wyjątkowo lakonicznym uzasadnieniu decyzji nie zawarł żadnych rozważań w powyżej wskazanym zakresie, nie rozważył i nie ocenił istnienia przesłanek umorzenia zawartych w art. 41a ust. 1 pkt 2 u.s.r., nie dokonał analizy osiąganych przez skarżącą i zamieszkujących z nią członków rodziny dochodów i ponoszonych, konkretnych wydatków na utrzymanie takich jak np. opłaty za media, wydatki na wyżywienie, ubrania, lekarstwa itp., nie odniósł sytuacji majątkowej skarżącej do kwoty dochodzonej zaległości i możliwości jej spłaty bez naruszenia podstaw egzystencji, nie odniósł się również do wskazywanych przez skarżącą problemów zdrowotnych jej i małżonka. Organ w ocenie stanu sprawy sporządzonej [...]r. ( k. 509 akt administracyjnych ), uwzględnił w dochodach rodziny gospodarstwo rolne syna J. S., nie podając jednak konkretnie, w jaki sposób oraz w jakiej kwocie dochody z prowadzenia gospodarstwa przekładają się na sytuację skarżącej, tym bardziej, że jak wskazał organ w decyzji, skarżąca podała, że syn prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Także, mimo ujęcia w ocenie stanu sprawy w wydatkach np. opłat za zużycie energii elektrycznej, opłat za wodę, śmieci, opał, internet, organ nie wyjaśnił również, poza samym odwołaniem się do zapisów aktu notarialnego, w którym ustanowiono dożywotnią służebność mieszkania, czy to skarżąca, a jeśli tak, to w jakich konkretnie kwotach ponosi te opłaty, czy też wydatki z tym związane ponosi wyłącznie syn skarżącej.

V. Brak tych rozważań powoduje, że wydana decyzja ma charakter dowolny i wymyka się spod kontroli Sądu, który z racji zakresu sprawowanej kontroli nie może w zastępstwie organu dokonywać ustaleń faktycznych oraz czynić rozważań co do istnienia przesłanek określonych w art. 41a ust. 1 pkt 2 u.u.s.r., w kontekście złożonego wniosku o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia i wykazanych w nim okoliczności.

Tymczasem postępowanie i rozstrzygnięcie nie może mieć charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7 k.p.a., prowadzenia postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej ( art. 8 k.p.a. ), wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a) oraz jego oceny (art. 80 k.p.a.), co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji, odpowiadającego wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Stosownie do tego przepisu, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Okoliczność, że przepis prawa materialnego w tym wypadku art. 41a ust. 1 pkt 1 u.s.r., pozostawia sposób rozstrzygnięcia sprawy uznaniu organu, nie zwalnia go od obowiązku jego należytego uzasadnienia. Decyzje uznaniowe powinny być przekonująco i wyczerpująco uzasadnione, zarówno co do faktów jak i co do prawa, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały wszechstronnie rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi również wynikać, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.

W ponownie prowadzonym postępowaniu, mając na uwadze art. 153 p.p.s.a., organ uwzględni ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w niniejszym wyroku.

Z podanych przyczyn, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b/ i c/ p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.