Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1704/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 17
journal: Dz.U. 2002 nr 241 poz 2074
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw
article: art. 24 ust. 4
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art. 133 § 1, art.  145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 176
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 77 § 1, art. 107 § 1, art. 107 § 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędziowie NSA Stanisław Gronowski Ludmiła Jajkiewicz (spr.) Protokolant Marcin Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 1 czerwca 2012 r. sygn. akt I SA/Bd 290/12 w sprawie ze skargi W. R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. wyrokiem z dnia 1 czerwca 2012 r., wydanym w sprawie ze skargi W.R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2012 r. (nr [...]) w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł o jej niewykonalności.

Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia:

Decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, wskazując na brak przesłanek do udzielenia ulgi, odmówił W.R. umorzenia należności z tytułu składek wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej wysokości 42.530,58 zł. Na należność tę składały się zaległości w składkach na ubezpieczenie społeczne pracowników za okres od grudnia 1992 r. do czerwca 1993 r. wraz z odsetkami za zwłokę od powyższych należności.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący wniósł o rozważenie możliwości umorzenia kwoty odsetek.

Po ponownym przeanalizowaniu sprawy ZUS, decyzją z [...] lutego 2012 r., utrzymał w mocy powyższą decyzję odmawiającą umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek wraz z odsetkami za zwłokę. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, że w obecnym stanie prawnym, zgodnie z art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2002 r. nr 241 poz. 2074) ZUS może podjąć decyzję o umorzeniu należności przy braku ich całkowitej nieściągalności tylko w przypadku osób fizycznych nie podlegających przepisom ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1287 ze zm.), jeśli przemawia za tym ważny interes tej osoby. Organ wyjaśnił, że osobami takimi są osoby, w stosunku do których przepisy powołanej ustawy nie miały zastosowania w okresie obowiązywania omawianego aktu prawnego z uwagi na utratę statusu przedsiębiorcy w myśl uregulowań prawnych zawartych w ustawie z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2004r. Nr 173, poz. 1807 ze zm.). W związku z powyższym organ wskazał, że osoba fizyczna posiadająca wykreślenie działalności gospodarczej z właściwego rejestru nie była uprawniona do skorzystania z restrukturyzacji zadłużenia. Ponadto organ podkreślił, że ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek z uwagi na ważny interes zobowiązanego do ich opłacenia jedynie w wyjątkowej sytuacji, w szczególności w przypadku ubóstwa osoby zobowiązanej do uregulowania należności, której sytuacja majątkowa i konieczność jednoczesnej spłaty zadłużenia zagraża dalszej egzystencji poprzez niezapewnienie minimum socjalnego, tj. w sytuacji braku środków niezbędnych dla zachowania potrzeb życiowych (wyżywienie, ubranie, utrzymanie mieszkania i inne). Organ podkreślił, że obowiązek wykazania, że zachodzi okoliczność stwarzająca możliwość umorzenia należności z tytułu składek ciąży na zobowiązanym.

ZUS zaznaczył, że skarżący w trakcie postępowania nie przedłożył żadnego dowodu, który mógłby świadczyć o jego trudnej sytuacji materialnej (np. decyzji o uzyskiwanych zasiłkach z pomocy społecznej, decyzji o przyznanych dodatkach mieszkaniowych), co świadczy o braku konieczności ubiegania się o te świadczenia i w logicznej konsekwencji dowodzi, że ubezpieczony nie znajduje się w trudnej sytuacji finansowej.

Odnosząc się do sytuacji skarżącego organ podał, że pobiera on świadczenie rentowe w wysokości 934,47 zł brutto, które po potrąceniu kwoty 233,61 zł wynosi 567,76 zł do wypłaty. Ponadto, jak ustalił ZUS, wnioskodawca aktualnie pracuje na pełen etat w firmie M. B. A. otrzymując wynagrodzenie w wysokości 1.481,04 zł brutto. Pomimo, że skarżący twierdzi, że umowa o pracę zawarta była na czas określony do 31 grudnia 2011 r., brak dokumentu potwierdzającego tę okoliczność, nie pozwolił w ocenie organu uznać twierdzeń skarżącego za zgodne z prawdą. Organ zaznaczył, że wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, zamieszkuje u znajomych i (jak oświadcza) partycypuje w opłatach za gaz i energię, nie wykazuje żadnych osób na utrzymaniu, ani też innych zobowiązań. Jak wskazał organ, określone przez stronę koszty leczenia wynoszą 200 zł miesięcznie (brak faktur, rachunków). Ponadto strona nie wskazuje majątku ruchomego czy nieruchomości mogących stanowić przedmiot egzekucji.

Analizując sytuację skarżącego ZUS stwierdził, że w sprawie nie zachodzi przesłanka innego niż tylko finansowy, ważnego interesu osoby zobowiązanej. Organ podkreślił, że mimo posiadania orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wnioskodawca osiąga dochód z tytułu zatrudnienia, zatem zajęcie egzekucyjne świadczenia rentowego nie uniemożliwia zaspokojenia jego potrzeb życiowych. ZUS stwierdził ponadto, że skarżący nie jest całkowicie i trwale niezdolny do pracy, a także do samodzielnej egzystencji o czym świadczy okoliczność, że nie otrzymuje dodatku pielęgnacyjnego, a posiadane orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wskazuje możliwość pracy w warunkach chronionych. W konsekwencji, zdaniem ZUS, me można uznać obecnej sytuacji ubezpieczonego za szczególnie drastyczną. Organ zaznaczył również, że skarżący nie wykazał, że zaległości powstały na skutek nadzwyczajnego, niezależnego zdarzenia losowego.

Organ podniósł jednocześnie, że ustawodawca nałożył na ZUS obowiązek podejmowania działań zmierzających do przymusowego wyegzekwowania należności składkowych na koncie pracowniczym i ze względu na szczególny charakter składek ubezpieczeniowych, wyposażył Zakład w szereg instrumentów prawnych pozwalających realizować nałożone na niego zadania w zakresie poboru składek ubezpieczeniowych. Organ wyjaśnił również, że umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania, a biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Podkreślił, że podejmując rozstrzygnięcie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym.

W.R. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. wyrokiem z dnia 1 czerwca 2012 r. uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł o jej niewykonalności.

Sąd wskazał, że dla oceny "ważnego interesu" strony, stanowiącego zgodnie z art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. przesłankę umorzenia należności, konieczne jest uprzednie prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja tego wymogu nie spełniła.

Sąd zwrócił uwagę, że dwuinstancyjność postępowania administracyjnego polega na tym, że organ wydający decyzję w II instancji ma obowiązek ponownie, w pełnym zakresie, rozstrzygnąć sprawę, a nie ograniczyć się do oceny rozstrzygnięcia organu I instancji. Zaznaczył jednak, że organ I instancji zasadniczą przesłanką swojej decyzji odmawiającej umorzenia zaległości uczynił ustalenie, że skarżący (nie mając nikogo na utrzymaniu) utrzymuje się ze świadczenia rentowego w kwocie 934,47 zł oraz pracy w pełnym wymiarze w firmie M. B. z wynagrodzeniem miesięcznym w kwocie ok. 1.476,72 zł. Sąd podkreślił, że ze złożonego przez skarżącego oświadczenia o stanie majątkowym wynikało, że umowa o pracę trwała jedynie do końca 2011 r., której to okoliczności organ II instancji nie wziął pod uwagę. Jak zaznaczył Sąd, o ile organ I instancji wydając decyzję miał podstawy, by uznać, że skarżący osiąga miesięcznie dochody w wysokości ponad 2000 zł i z tej perspektywy oceniać "ważny interes" wnioskodawcy, o tyle decyzja II instancji została wydana [...] lutego 2012 r. i organ winien okoliczności, co do wysokości miesięcznych dochodów skarżącego ocenić wówczas w sposób odmienny.

Jak wskazał Sąd, poniekąd słuszny pogląd organu, że na skarżącym ciąży obowiązek wykazania okoliczności, które uzasadniają umorzenie zaległości, nie zmienia ogólnych zasad postępowania administracyjnego, które mają zastosowanie także w tym postępowaniu. W związku z powyższym, Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W ocenie Sądu, z powyższego przepisu wynika, że jeśli jakaś okoliczność faktyczna istotna dla sprawy jest organowi znana (np. fakt ustania zatrudnienia), to nie musi on oczekiwać na potwierdzenie takiego faktu przez stronę, lecz może tę okoliczność samodzielnie ustalić u pracodawcy. Natomiast, jak wskazał Sąd, okoliczności dotyczące np. wydatków ponoszonych przez skarżącego na konieczne cele, nie mogą być uwzględnione przez organ bez inicjatywy skarżącego, gdyż organ nie ma obiektywnych warunków, do ich ustalenia.

Ponadto Sąd zaznaczył, że kwestią, która nie została w sprawie wykazana przez organ jest brak przedawnienia należności będących przedmiotem wniosku o umorzenie na moment orzekania o ich umorzeniu. Sąd zaznaczył, że niewątpliwie w przypadku stwierdzenia, że należności te uległy przedawnieniu, nie byłoby przedmiotu wniosku o ich umorzenie. Sąd wskazał, że w związku z tym, że należności stanowiące zaległość dotyczą składek na ubezpieczenie społeczne pracowników za okres od grudnia 1992 r. do czerwca 1993 r., organ z urzędu powinien przeanalizować możliwość ich przedawnienia. Sąd wskazał, że w niniejszym postępowaniu dziesięcioletni termin przedawnienia (wynikający z art. 24 § 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm., dalej: u.s.u.s.) został zawieszony (zgodnie z art. 24 § 5b ustawy) od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Organ wskazał, że taka sytuacja zachodzi w przypadku skarżącego, jednocześnie nie uzasadniając takiego stanowiska żadnym konkretnym faktem (np. wskazaniem daty czynności egzekucyjnej).

Ponadto Sąd zwrócił uwagę, że art. 24 ust 4 u.s.u.s., obowiązuje w tej wersji dopiero od 1 stycznia 2003 r., a poprzedni okres przedawnienia wynosił 5 lat, natomiast do należności, które do tego dnia nie uległy przedawnieniu, znajdował zastosowanie dłuższy termin przedawnienia. Jednak, co podkreślił Sąd, dla uznania, że w sprawie zastosowanie miał dłuższy termin, organ powinien zamieścić w zaskarżonej decyzji stosowny, poparty dowodami wywód na okoliczność, że przed tą datą nie doszło w sprawie do upływu terminu przedawnienia. W związku z powyższym Sąd wskazał, że powoływanie się na zawieszenie biegu terminu przedawnienia musi zostać wykazane, w szczególności przez odniesienie się do początkowego zdarzenia, które do takiego zawieszenia dało podstawę.

Sąd I instancji zobowiązał organ ponownie rozpatrujący sprawę do przeanalizowania i wykazania, że należności, których dotyczy wniosek istnieją i nie uległy przedawnieniu. Sąd wskazał, że przesądzenie tej kwestii stworzy przesłankę do ustalenia stanu faktycznego sprawy w zakresie źródeł dochodów miesięcznych, a następnie do rozstrzygnięcia kwestii "ważnego interesu" skarżącego i ewentualnego orzeczenia w ramach uznania administracyjnego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł pełnomocnik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w B. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. przez niewłaściwą wykładnię oraz naruszenie prawa procesowego art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jedn. tekst, Dz.U. z 2012, poz. 270), art. 77 § 1, art. 107 § 1 i 2 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik postępowania.

W związku z powyższym pełnomocnik ZUS wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego w stosunku do zaskarżonego orzeczenia jest zdeterminowany, poza przypadkami nieważności postępowania, które w niniejszej sprawie nie występują, granicami środka zaskarżenia. Stosownie do art. 183 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.

Niniejsza skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych, wymienionych w art. 174 p.p.s.a.

Przystępując do rozpoznania zarzutu naruszenia przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 77 § 1 i art. 107 § 1 i 2 k.p.a.) wypada na wstępie zauważyć, iż przedmiotem kontroli Sądu I instancji była decyzja oparta na uznaniu administracyjnym. Wprowadzając kryterium nieokreślone, a zarazem ocenne "ważny interes", ustawodawca pozostawił organowi margines swobody w zakresie oceny stanu faktycznego i konkluzji wynikających z tej oceny. W istocie więc kontrola sądu administracyjnego ogranicza się do zbadania czy organ nie naruszył przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na podjęte rozstrzygnięcie.

W stanie sprawy Sąd I instancji uznał, iż organ nie wyjaśnił w pełni kwestii dodatkowego zatrudnienia wnioskodawcy, z czym nie można się zgodzić. Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji organ rozpoznając ponownie sprawę podjął czynności, w ramach których ustalił, że zobowiązany oprócz przychodu z tytułu renty otrzymuje również wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia (s. 3 decyzji z dnia [...] lutego 2012 r.). Zatem stanowisko Sąd nakazując przeprowadzenie postępowania dowodowego w powyższym zakresie jest niesłuszne.

Natomiast, odnosząc się do drugiej z poruszonych przez Sąd I instancji kwestii, należy stwierdzić, że organ nie wykazał, iż dochodzone należności nie są przedawnione. Wprawdzie, jak słusznie zauważył organ nie należy to do koniecznych elementów decyzji w sprawie umorzenia należności, jednak w okolicznościach sprawy organ powinien był to wyjaśnić, a nie poprzestać na ogólnikach.

Niniejsze postępowanie dotyczyło składek za okres od grudnia 1992 r. do czerwca 1993 r., a więc za okres bardzo odległy.

Zgodnie z art. 17 ustawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umarzać należności z tytułu składek:

1) na ubezpieczenie społeczne, na Fundusz Pracy i na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, należnych do dnia 31 grudnia 1998 r.,

2) na ubezpieczenie rentowe w części finansowanej przez płatnika składek i na ubezpieczenie wypadkowe oraz na Fundusz Pracy i na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, należnych za okres od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2001 r.

- pomimo braku ich całkowitej nieściągalności w przypadku, gdy zobowiązana do ich opłacania jest osoba fizyczna niepodlegająca przepisom ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1287), jeżeli przemawia za tym ważny interes tej osoby.

Na podstawie art. 24 ust. 4 u.s.u.s. należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu najpierw po upływie 5 lat, następnie od początku 2003 r. do końca 2011 r. - po upływie 10 lat, a od 1 stycznia 2012 r. ponownie - po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne.

Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 2 lipca 2008 r. (sygn. akt II UZP 5/08) stwierdził, że od roku 2003 należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po 10 latach. 10–letni okres przedawnienia stosuje się do należności z tytułu składek, które stały się wymagalne przed 1 stycznia 2003 r., jeśli do tej daty nie przedawniły się według dotychczasowych przepisów.

Oznacza to, że tylko należności, które nie uległy przedawnieniu do 31 grudnia 2002 r. zaczęły podlegać nowemu dziesięcioletniemu okresowi przedawnienia.

Okoliczność ta niewątpliwie nie została przez organ wykazana, a tym samym Sąd I instancji prawidłowo nabrał uzasadnionych wątpliwości, co do przedmiotowości postępowania w sprawie umorzenia należności za okres od grudnia 1992 r. do czerwca 1993 r.

Zawarte w decyzji organu stwierdzenie na powyższy temat jest zbyt ogólnikowe i nie pozwala na ocenę czy stanowisko organu w tym zakresie jest prawidłowe. Natomiast podniesiona na etapie skargi kasacyjnej argumentacja jest spóźniona i niewystarczająca. Sprawowana przez wojewódzki sąd administracyjny kontrola pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) polega na ocenie czy organ dokonał prawidłowych ustaleń, co do obowiązywania zaskarżonej normy prawnej, czy dokonał właściwej jej interpretacji oraz czy ustalił prawidłowo stan faktyczny sprawy. Sąd administracyjny nie dokonuje zatem ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną (podatkową, celną), a jedynie bada, czy ustalenia faktyczne dokonane przez organy administracji publicznej, których decyzje zostały zaskarżone, odpowiadają prawu. Kontrola ta, co do zasady, jest dokonywana przez sąd administracyjny na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a.).

W stanie sprawy Sąd I instancji zasadnie więc przyjął, iż z ustalonego w sprawie stanu faktycznego nie wynika czy dochodzone należności nie uległy przedawnieniu, co dla rozpoznania wniosku o umorzenie należności ma fundamentalne znaczenie.

Podsumowując, mimo że zarzut naruszenia przepisów postępowania okazał się częściowo zasadny, to jednak nie mogło to doprowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku.

Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia prawa materialnego przez jego niewłaściwą wykładnię, należy stwierdzić, iż nie odpowiada on ustawowym wymogom. Kasator nie wyjaśnił bowiem na czym miałoby polegać naruszenie art. 17 ustawy, do czego był zobowiązany. Stosownie do art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać m.in. przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Co oznacza, że kasator jest zobowiązany nie tylko do powołanie konkretnego przepisu prawa, formy jego naruszenia, ale również do wykazania na czym to naruszenie miałoby polegać. Tak więc, podnosząc zarzut błędnej wykładni prawa materialnego kasator powinien był przedstawić własną wykładnię tego przepisu. W rozpoznawanej skardze kasacyjnej brak jest tego typu rozważań. Podniesiona przez kasatora argumentacja jest w istocie polemiką ze stanowiskiem Sądu I instancji wyrażonym w zaskarżonym wyroku, a właściwie z dokonaną przez ten Sąd oceną stanu faktycznego sprawy, de facto nie chodzi więc o błędną wykładnię art. 17 ustawy.

Podsumowując, za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia prawa materialnego.

Końcowo Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, iż rozpoznał skargę kasacyjną mimo nieobecności ustanowionego pełnomocnika z urzędu oraz informacji strony, że wystąpiła o zmianę przyznanego jej pełnomocnika z urzędu.

W p.p.s.a. brak jest przepisu, który uprawniałby stronę do żądania wyznaczenia kolejnego adwokata (radcy prawnego) w sytuacji, gdy dotychczas wyznaczony adwokat (radca prawny) nie spełnił jej oczekiwań. Należy stwierdzić, że wyznaczenie adwokata (radcy prawnego) z urzędu przez korporację prawniczą i podjęcie przez niego czynności procesowych, stanowi o skorzystaniu przez stronę z prawa pomocy przyznanego postanowieniem Sądu. W powyższej sytuacji strona nie może skutecznie domagać się wyznaczenia kolejnego adwokata (radcy prawnego) z urzędu, bowiem przyznane jej prawo pomocy w tym zakresie zostało już skonsumowane. Bez znaczenia pozostaje zatem fakt wypowiedzenia przez skarżącego pełnomocnictwa adwokatowi wyznaczonemu imiennie przez właściwą radę adwokacką.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi W.R. wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i art. 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za udzieloną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.

Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) pełnomocnik W.R. powinien złożyć Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w B. stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.