Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1551/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6359 Inne o symbolu podstawowym 635
658
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Sportu
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i stwierdzono, że występująca w sprawie przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w pozostałym zakresie pos
Powołane przepisy: article: art. 35 par. 1 - 3, art. 12 par. 1, art. 61a.
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 149 par. 2, art. 154 par. 6.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia del. WSA Stefan Kowalczyk (spr.) Protokolant Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej O. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 maja 2018 r. sygn. akt VI SAB/Wa 6/18 w sprawie ze skargi O. D. na bezczynność i przewlekłość Ministra Sportu i Turystyki w przedmiocie przewlekłości postępowania przed organem w sprawie wniosku o przyznanie stypendium sportowego 1. uchyla zaskarżony wyrok w pkt 2 i 3; 2. stwierdza, że przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje O. D. od Ministra Sportu i Turystyki kwotę 2000 (dwa tysiące) złotych; 4. oddala skargę kasacyjną w pozostałym zakresie.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 9 maja 2018 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. (dalej: Sąd I instancji), po rozpoznaniu skargi O. Dz. (dalej: Skarżący), na bezczynności i przewlekłość Ministra Sportu i Turystyki (dalej: MSiT) w przedmiocie wydania decyzji, w zakresie wniosku o przyznanie stypendium sportowego stwierdził, iż organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, przewlekłość ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa i oddalił skargę w pozostałym zakresie m.in. co do wymierzenia grzywny organowi oraz co do stwierdzenia bezczynności organu.

Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynikało, że:

Wnioskiem z dnia 25 listopada 2015 r. Skarżący zwrócił się do MSiT, o przyznanie stypendium sportowego, za zajęcie II miejsca na Mistrzostwach Świata, w kombinacji 10 tańców w kategorii wiekowej U-21, które odbyły się 31 października 2015 r. w R. (Ł.). W odpowiedzi MSiT, pismem z 4 grudnia 2015 r. poinformował Skarżącego, że zgodnie z obowiązującymi przepisami właściwym podmiotem do złożenia wniosku jest polski związek sportowy reprezentujący dany sport, w tym przypadku P. Z. T. S..

Skarżący w związku z otrzymaną odpowiedzią pismem z 28 grudnia 2015 r. wniósł do MSiT skargę, uznając argumentację organu za niezasadną. Jak wskazał organ powinien wydać w sprawie decyzję.

Pismem z 27 stycznia 2016 r. MSiT ponownie poinformował Skarżącego, że zgodnie z obowiązującymi przepisami właściwym podmiotem do złożenia wniosku jest polski związek sportowy reprezentujący dany sport.

Pismem z 18 sierpnia 2016 r., Skarżący wezwał MSiT do usunięcia naruszenia prawa, poprzez brak wydania w sprawie decyzji administracyjnej w przedmiocie stypendium.

Postanowieniem z 14 września 2016 r. MSiT, działając na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej: k.p.a.) w związku z art. 32 ust. 7 ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie (Dz. U. z 2016 r. poz. 176 ze zm., dalej: ustawa o sporcie) i § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sportu i Turystyki z dnia 15 października 2012 r. w sprawie stypendiów sportowych dla członków kadry narodowej (Dz. U poz. 1130), po rozpatrzeniu wniosku Skarżącego o stypendium sportowe, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie.

W uzasadnieniu wskazał, że jedynym uprawnionym podmiotem do wniesienia wniosku o przyznanie stypendium sportowego jest właściwy polski związek sportowy.

Wskazał również, że przepisami materialnymi dającymi podstawę do wszczęcia postępowania administracyjnego są przepisy art. 32 ust. 1 i ust. 7 ustawy o sporcie oraz przepisy wskazanego rozporządzenia. Na podstawie tych przepisów właściwe postępowanie mogłoby być wszczęte na podstawie wniosku właściwego polskiego związku sportowego, a nie Skarżącego. Stwierdził, w związku z tym, powołując się na art. 61a § 1 k.p.a., że Skarżący nie posiada przymiotu strony, ponieważ wniosek o przyznanie stypendium może wnieść właściwy polski związek sportowy, a nie osoba, która uzyskała wynik sportowy uprawniający ewentualnie do przyznania stypendium sportowego na podstawie rozporządzenia.

Pismem z 3 października 2016 r., Skarżący wniósł skargę na bezczynność MSiT i przewlekłe załatwienie sprawy. Wskazał przy tym, że jego wniosek o przyznanie stypendium ministerialnego, powinien być rozpoznany pozytywnie, w drodze decyzji administracyjnej.

W związku z powyższym wniósł o uwzględnienie skargi w całości i stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania oraz stwierdzenie, że bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a ponadto zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji o stwierdzeniu albo uznaniu uprawnienia wynikającego z przepisów prawa, tj. uprawnienia Skarżącego do wystąpienia z wnioskiem o stypendium sportowe. Ponadto wniósł o przyznanie od organu na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 19 maja 2017 r., w sprawie VI SAB/Wa 43/16, oddalił powyższą skargę. Uznał, że organ nie pozostawał w bezczynności, a przewlekłość postępowania nie miała miejsca, bowiem organ nie był, zgodnie z obowiązującymi przepisami zobowiązany do wydania względem Skarżącego jakiegokolwiek aktu prawnego.

Wyrokiem z dnia 6 grudnia 2017 r., w sprawie II GSK 3391/17, Naczelny Sąd Administracyjny, uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W..

Sąd I instancji, wyrokiem z dnia 9 maja 2018r. stwierdził, iż organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, przewlekłość ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa i oddalił skargę w pozostałym zakresie , m.in. co do wymierzenia grzywny oraz co do bezczynności organu.

Związany dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny wykładnią prawa, zgodnie z art. 190 p.p.s.a., za niezasadny uznał zarzut bezczynności organu, ponieważ w chwili złożenia skargi, MSiT nie pozostawał w bezczynności w związku z formalnym zakończeniem postępowania, z wniosku Skarżącego, z dnia 25 listopada 2015 r., na skutek wydania postanowienia z dnia 14 września 2016 r., o odmowie wszczęcia postępowania, w sprawie przyznania stypendium sportowego, wydanym na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., wobec złożenia wniosku o przyznanie stypendium, przez nieuprawniony podmiot.

Na skutek zobligowania Sądu I instancji, przez Naczelny Sąd Administracyjny, do ponownego rozpoznania skargi, wobec nie przedstawienia w wystarczający stanu sprawy, co do przewlekłości postępowania, nie wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz nie dokonania ustaleń w zakresie prowadzonego przez organ postępowania, w okresie od złożenia wniosku o stypendium, do dnia wniesienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, Sąd I instancji uznał, iż skarga w zakresie przewlekłego prowadzenia postępowania jest uzasadniona. Organ bowiem nie prowadził postępowania w sposób efektywny, w konsekwencji czego, zakończenie postępowania nastąpiło z przekroczeniem terminu do załatwienia sprawy, przy jednoczesnym braku obiektywnych okoliczności uzasadniających niedochowanie tego terminu.

Sąd I instancji wskazał, iż Skarżący wystąpił z wnioskiem dnia 25 listopada 2015 r. do MSiT o przyznanie stypendium sportowego. W odpowiedzi MSiT, pismem z 4 grudnia 2015 r. poinformował Skarżącego, że zgodnie z obowiązującymi przepisami, właściwym podmiotem do złożenia wniosku, jest polski związek sportowy, reprezentujący dany sport. Skarżący pismem z 28 grudnia 2015 r. wniósł do MSiT skargę uznając argumentację organu za niezasadną, a MSiT, pismem z 27 stycznia 2016 r. ponownie poinformował Skarżącego, że zgodnie z obowiązującymi przepisami, właściwym podmiotem do złożenia wniosku jest polski związek sportowy reprezentujący dany sport. Pismem z 18 sierpnia 2016 r., Skarżący wezwał MSiT do usunięcia naruszenia prawa i wydanie decyzji administracyjnej, w przedmiocie stypendium, na skutek czego postanowieniem z dnia 14 września 2016 r. MSiT odmówił wszczęcia postępowania w sprawie.

Podkreślił, iż od zainicjowania przez Skarżącego postępowania w sprawie wnioskiem z 25 listopada 2015 r., do zakończenia postępowania w sposób, który nie wymagał postępowania wyjaśniającego, upłynęło prawie 10 miesięcy. Wprawdzie, na każde pismo Skarżącego, MSiT reagował kierując pisma do Skarżącego w terminach nie przekraczających miesiąca, jednak do czasu wydania postanowienia z dnia 14 września 2016 r., nie były to pisma kończące postępowanie w sprawie. W związku z tym stwierdził, że sprawa była prowadzona przez organ w sposób niesprawny, nieskuteczny i nieefektywny, w sytuacji gdy mogła być załatwiona niezwłocznie.

Z tych względów, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, w przedmiocie przyznania Skarżącemu stypendium sportowego. Ponieważ jednak, organ zakończył sprawę postanowieniem z 14 września 2016 r., odmawiającym wszczęcia postępowania w sprawie, Sąd nie zobowiązał organu do wydania w określonym terminie aktu, o którym mowa w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oraz nie zobowiązał, na podstawie art. 149 § 1 pkt 2 p.p.s.a., organu do stwierdzenia albo uznania uprawnienia Skarżącego do wystąpienia ze spornym wnioskiem.

Sąd I instancji, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził również, że przewlekłość nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ całokształt okoliczności sprawy wskazuje, że wydanie postanowienia z 14 września 2016 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie, po blisko 10 miesiącach od wniesienia wniosku przez Skarżącego, nastąpiło nie wskutek zaniedbań i celowego, opieszałego działania organu lecz na skutek błędnego przekonania organu, że pismo z 4 grudnia 2015 r., skierowane do Skarżącego informujące, że właściwym podmiotem do złożenia wniosku w przedmiotowej sprawie, jest polski związek sportowy, reprezentujący dany sport, jest pismem, które zakończyło sprawę. W konsekwencji, do czasu wezwania przez Skarżącego organu do usunięcia naruszenia prawa, pismem z 18 sierpnia 2016 r., organ pozostawał w przekonaniu, że nie jest zobligowany do wydania jakiegokolwiek aktu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie i że jego dotychczasowe, podejmowane bez zbędnej zwłoki, działanie, odpowiada prawu. Dlatego, w ocenie Sądu, naruszenie w niniejszej sprawie ustawowego terminu do załatwienia sprawy, nie miało charakteru rażącego, w związku z tym, że organ podejmując działania w odpowiedzi na pisma Skarżącego, pozostawał w przekonaniu, że sprawę zakończył w terminie. Z tych samych też względów Sąd uznał, że niezasadnym byłoby wymierzenie organowi na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., grzywny, wnioskowanej przez pełnomocnika Skarżącego.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożył Skarżący, zaskarżając wydany wyrok, poza jego punktem 1, dotyczącym stwierdzenia, iż organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, a więc w zakresie m.in. braku stwierdzenia, iż przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz co do przyznania sumy pieniężnej określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., jak również, w zakresie braku stwierdzenia bezczynności organu.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił, w oparciu o:

I. art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie prawa materialnego, przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, to jest:

1. art. 149 § 1a p.p.s.a., przez błędną wykładnię pojęcia "rażącego naruszenia prawa" w związku z wyłączeniem z tej definicji "błędnego przekonania organu", że "jego dotychczasowe, podejmowane bez zbędnej zwłoki, działanie, odpowiada prawu", w sytuacji gdy przekonanie to było nieuzasadnione i wyrządziło krzywdę Skarżącemu, a działania organu były podejmowane bez podstawy prawnej, w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 20 stycznia 2011r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. 2011, nr 34, poz. 173, ze zm.),

2. art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 20 stycznia 2011r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz.U.2011, nr 34, poz. 173, ze zm.), przez jego niezastosowanie przy dokonywaniu oceny, czy w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. przewlekłość postępowania organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy przepis ten powinien być odnośnikiem przy dokonywaniu tej oceny.

II. art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

1. art. 3 § 1 i § 2 pkt 8 i pkt 9 p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1a p.p.s.a. i art. 149 p.p.s.a., przez:

a. niedostateczną kontrolę organu w związku z brakiem stwierdzenia, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa i brakiem przyznania od organu na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., co w okolicznościach sprawy stanowi odpowiedni środek nadzorczy wobec krzywdy, którą organ wyrządził przewlekłością Skarżącemu, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

b. art. 134 § 1 p.p.s.a., przez jego niezastosowanie w związku z wadliwym uznaniem, że sąd administracyjny ponownie rozpoznając sprawę nie może go stosować i w związku z tym niedokonanie oceny działań organu z perspektywy krzywdy Skarżącego i braku zawinienia po jego stronie, co mogło mieć istotny wpływ ha wynik sprawy, albowiem skutkowało brakiem stwierdzenia, że przewlekłość była rażąca i brakiem przyznania odpowiedniej sumy od organu na rzecz Skarżącego,

c. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1a p.p.s.a. i art. 149 § 2 p.p.s.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia, bez odniesienia się do zachowania Skarżącego, który w żaden sposób nie przyczynił się do przewlekłego prowadzenia sprawy, ale przeciwnie - wskazywał organowi prawidłowe działania, jak również przez zbagatelizowanie krzywdy, której doznał Skarżący wskutek przewlekłego prowadzenia postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem Sąd I instancji nie poddał wszechstronnej kontroli działań organu i nie zbadał kompleksowo sprawy, a w skutek tego nie zastosował odpowiednich środków nadzorczych tj. przepisów art. 149 § 1a i § 2 p.p.s.a., w związku ze stwierdzonym przewlekłym prowadzeniem postępowania, chociaż posiada kompetencje, aby zadośćuczynić krzywdzie wyrządzonej Skarżącemu,

d. art. 149 § 1b p.p.s.a., poprzez brak stwierdzenia, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zważywszy, że organ naruszył szereg przepisów proceduralnych, w szczególności art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. nr 30 poz. 168, ze zrn., dalej: kpa), art. 7 kpa, art. 8 § 1 i § 2 kpa, art. 12 § 1 i § 2 kpa, art. 35 § 1, § 2 i § 3 kpa, art. 104 § 1 i § 2 kpa, jak również biorąc pod uwagę, że Skarżący nie tylko nie przyczynił się do powstania przewlekłości, ale kierował do organu pisma,, w których wskazywał właściwy sposób postępowania i podstawy prawne żądań, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

e. art. 149 § 2 p.p.s.a., w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a, przez nieprzyznanie od organu na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., pomimo że jest to zasadne w okolicznościach sprawy, albowiem organ naruszył szereg przepisów postępowania administracyjnego, nie reagował w sposób właściwy na pisma Skarżącego, który wielokrotnie wskazywał prawidłowy sposób postępowania i dodatkowo powoływał podstawy prawne swoich żądań, wyrządził Skarżącemu znaczną krzywdę, zaprzepaszczając jego karierę sportową i podważył zaufanie Skarżącego do organów publicznych, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wobec powyższych zarzutów Skarżący wniósł o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonym zakresie oraz o rozpoznanie skargi w trybie art. 188 p.p.s.a.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną MSiT wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw do stwierdzenia nieważności w niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.

Oceniając skargę kasacyjną przy zastosowaniu powyższych kryteriów oceny, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się uzasadnione.

Zauważyć należy, że Skarżący zaskarżając wydany wyrok, w skardze kasacyjnej, sformułował jedynie zarzuty w odniesieniu do braku stwierdzenia, iż przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i nie przyznania Skarżącemu odpowiedniej sumy pieniężnej. Nie przedstawił natomiast zarzutów, co do pozostałej części zaskarżonego wyroku.

Rodzaj wskazanych w skardze kasacyjnej zarzutów, oraz ich uzupełniający się charakter, pozwala na ich łączne rozpatrzenie.

Jak wynika z akt sprawy, Skarżący wystąpił wnioskiem z dnia 25 listopada 2015 r. do MSiT o przyznanie stypendium sportowego. W odpowiedzi MSiT, pismem z dnia 4 grudnia 2015 r. poinformował Skarżącego, że zgodnie z obowiązującymi przepisami właściwym podmiotem do złożenia wniosku w przedmiotowej sprawie jest polski związek sportowy reprezentujący dany sport. Skarżący, w związku z powyższym, pismem z dnia 28 grudnia 2015 r. wniósł do MSiT skargę uznając argumentację organu za niezasadną, a MSiT, pismem z 27 stycznia 2016 r. ponownie poinformował Skarżącego, że zgodnie z obowiązującymi przepisami właściwym podmiotem do złożenia wniosku jest polski związek sportowy reprezentujący dany sport. Następnie pismem z dnia 18 sierpnia 2016 r., Skarżący wezwał MSiT do usunięcia naruszenia prawa i wydanie decyzji administracyjnej w przedmiocie stypendium, a postanowieniem z dnia 14 września 2016 r. MSiT odmówił wszczęcia postępowania w sprawie.

Tak więc od momentu złożenia przez Skarżącego wniosku o wszczęcie postępowania, do zakończenia postępowania upłynęło prawie 10 miesięcy.

Zgodnie natomiast z art. 35 § 1 - § 3 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie natomiast powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę, łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego, powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania.

Zauważyć należy, iż zakończenie sprawy i wydanie stosownego orzeczenia nie wymagało przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Organ nie działał w sprawie wnikliwie i szybko, naruszając przepis art. 12 § 1 k.p.a. Nie podjął bowiem stosownych czynności, celem zakończenia postępowania. Podkreślić bowiem należy, iż w dacie złożenia wniosku przez Skarżącego obowiązywał art. 61a k.p.a. stanowiący, iż w przypadku gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn, postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W pismach kierowanych do Skarżącego, organ informował, iż nie przysługuje mu przymiot strony. Nie będąc jednak konsekwentny w prowadzonym postępowaniu, nie wydał postanowienia w oparciu o art. 61a k.p.a., co w takiej sytuacji było niezbędne.

W świetle powyższych okoliczności należy uznać, iż przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie miało charakter rażący. Przewlekłe prowadzenie postępowania ma bowiem charakter rażący, w sytuacji w której, bez żadnej wątpliwości można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. MSiT nie dochował żadnych terminów określonych w art. 35 § 1 – 3 k.p.a., nie tylko przewidzianych dla spraw które winny być załatwiane niezwłocznie, ale również terminów, jednego i dwóch miesięcy, dla spraw które wymagają przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, czy tez spraw szczególnie skomplikowanych. Nie dochowanie tych terminów nastąpiło mimo, iż postępowanie nie wymagało przeprowadzenia żadnego postępowania wyjaśniającego. Dla MSiT kwestia braku przymiotu strony w postępowaniu była od początku sprawą oczywistą. Jednocześnie wskazać należy, iż przekroczenie powyższych terminów załatwienia sprawy było znaczne i niezaprzeczalne, zważając na jednostkowe działanie które miał podjąć MSiT oraz pozbawione racjonalnego uzasadnienia (vide wyroki WSA: w O. z dnia 5 maja 2016 r. sygn. akt II SAB/Ol 31/16; w Ł. z dnia 14 października 2015 r. sygn. akt II SAB/Łd 137/15; wyrok NSA z dnia 17 listopada 2015 r. sygn. akt II OSK 652/15 https://www.orzeczenia.nsa.gov.pl). MSiT wydał bowiem postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania dopiero po prawie 10 miesiącach i po wezwaniu Skarżącego do usunięcia naruszenia prawa.

Należy zauważyć również, iż stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku stwierdzenia bezczynności, może ponadto orzec o wymierzeniu organowi grzywny lub przyznać od organu na rzecz Skarżącego sumę pieniężną.

Suma pieniężna przyznawana na rzecz Skarżącego ma charakter prewencyjny i kompensacyjny, przy czym ustawa pozostawia sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie za oczekiwanie na załatwienie sprawy, czy też zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się bezczynności.

Przepis ten nie precyzuje charakteru przyznawanej kwoty pieniężnej stanowiąc o "sumie pieniężnej". Przyznanie tej kwoty spełnia funkcją represyjną i prewencyjną, jak również powoduje, że groźba konieczności wydatkowania tych kwot ze środków publicznych na rzecz strony postępowania, wzmacnia gwarancje terminowego załatwiana spraw. Przyznanie tej kwoty ma też znaczenie kompensacyjne, bowiem ma na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek niesprawnie działającej administracji publicznej.

Zauważyć należy, iż Sąd Najwyższy w orzeczeniach o sygn. III SPP 163/05, III SPP 154/05, SPK 10/05, III SPP 10/15, którego wskazania można odnieść do niniejszej sprawy wskazał, iż przyznana kwota ma zrekompensować negatywne przeżycia psychiczne i moralne związane z przewlekłością postępowania oraz z naruszeniem prawa, do rozpoznania sprawy sądowej bez zbędnej zwłoki. Przyznanie jej następuje w wysokości proporcjonalnej do wielkości zwłoki, jej przyczyn oraz dotkliwości. Odpowiednia suma pieniężna pełni rolę swoistego zadośćuczynienia za stres i frustrację, spowodowane przewlekłością postępowania.

Mając na względzie powyższe uwagi, Naczelny Sąd Administracyjny uznał również za uzasadnione zarzuty dotyczące nie przyznania sumy pieniężnej zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a.., W sytuacji bowiem stwierdzenia, iż przewlekłość postępowania ma charakter rażący, należało przyznać odpowiednią sumę pieniężnej na rzecz Skarżącego, ze względu na potrzebę zadośćuczynienia Skarżącemu za oczekiwanie na załatwienie sprawy, jak też celem zdyscyplinowania organu, dopuszczającego się bezczynności.

Mając powyższe okoliczności na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. uznając że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, uchylił zaskarżony wyrok w odniesieniu do stwierdzenia, iż przewlekłość nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, oraz w związku z tym, w odniesieniu do przyznania od organu na rzecz Skarżącego odpowiedniej sumy pieniężnej określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a i zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. oraz 149 § 2 p.p.s.a. stwierdził, iż przewlekłość miała charakter rażący, oraz przyznał na rzecz Skarżącego kwotę 2000 złotych, uznając, że spełnia ona funkcję przewidzianą w tym przepisie, bowiem rekompensuje negatywne przeżycia psychiczne i moralne związane z przewlekłością postępowania sądowego oraz z naruszeniem prawa, do rozpoznania sprawy sądowej bez zbędnej zwłoki i jest proporcjonalna do wielkości zwłoki.

Nadto, w związku z tym, iż Skarżący zaskarżył wydany wyrok w szerszym zakresie m.in. co do bezczynności, a w skardze kasacyjnej, sformułował jedynie zarzuty w odniesieniu do braku stwierdzenia, iż przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i nie przyznania Skarżącemu w związku z tym odpowiedniej sumy pieniężnej, oddalił skargę kasacyjną w pozostałym zakresie, na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Wskazać również, że Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał wniosku ustanowionego dla Skarżącego pełnomocnika z urzędu, o przyznania wynagrodzenia z tytułu udzielonej pomocy prawnej, gdyż o przyznaniu lub odmowie przyznania pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia orzeka w drodze odrębnego postanowienia, wydanego na posiedzeniu niejawnym, referendarz sądowy (art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.) albo sąd (art. 258 § 4 zdanie pierwsze p.p.s.a). Na postanowienie wydane w przedmiocie wynagrodzenia pełnomocnika ustanowionego z urzędu przysługuje odpowiednio sprzeciw (art. 259 § 1 i § 2 p.p.s.a.) lub zażalenie (art. 258 § 4 zdanie drugie p.p.s.a.). W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny uprawniony jest jedynie do orzekania w przedmiocie wynagrodzenia dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu, w sprawach należących do właściwości wojewódzkich sądów administracyjnych, w ramach kontroli instancyjnej postanowień rozstrzygających wspomnianą kwestię.