Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2065/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-05-09 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Odmówiono zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 258 par. 2 pkt 7,  art. 246 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz Sądowy Dariusz Pirogowicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. M. na uchwałę Rady Miasta S. z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...] w przedmiocie należytego wykonywania zadań dotyczących poboru opłaty z tytułu wieczystego użytkowania gruntów postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Prawomocnym postanowieniem z dnia 5 lutego 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 2065/07 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał M. M. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na uchwałę Rady Miasta S. z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...] w przedmiocie należytego wykonywania zadań dotyczących poboru opłaty z tytułu wieczystego użytkowania gruntów, w pozostałym zakresie referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy.

W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z dnia 20 marca 2008 r. wezwano skarżącego do uiszczenia, w terminie siedmiu dni, wpisu w kwocie 300 złotych pod rygorem odrzucenia skargi.

Pismem z dnia 2 kwietnia 2008 r. M.M. wniósł zażalenie na ww. zarządzenie Przewodniczącej Wydziału i wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzupełnieniu braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy, w dniu 15 kwietnia 2008 r. skarżący złożył wniosek na urzędowym formularzu (druku PPF). Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartym w obecnie złożonym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz akt sprawy wynika, że M. M. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną. Zamieszkują oni w domu córki, która ustanowiła na rzecz skarżącego służebność osobistą w postaci prawa zamieszkiwania w jednym z pokoi znajdujących się we wspomnianym domu oraz współkorzystania z innych pomieszczeń budynku. Źródłem utrzymania skarżącego i jego małżonki są otrzymywane przez nich emerytury w kwotach: [...] złotych skarżący oraz [...] złotych jego żona. Skarżący jest osobą schorowaną, w podeszłym wieku ([...] lat). Przedstawiając swoja sytuację ekonomiczną skarżący podał, że w miesiącu lutym 2008 r. przebywał wraz z żoną w sanatorium w C. (on w ramach skierowania NFZ, żona zaś za pełną odpłatnością w kwocie [...] złotych). Łączne koszty poniesione w miesiącu lutym w związku z wyjazdem do sanatorium wyniosły ok. [...] złotych i obejmowały one prócz wspomnianej wyżej odpłatności za pobyt żony także koszty dojazdu (ok. [...] złotych), dopłaty skarżącego do sanatorium (ok. [...] złotych), drobne wydatki (ok. [...] złotych) leki ([...] złotych), wyżywienie przed wyjazdem do sanatorium (ok. [...] złotych). Skutkiem tych wydatków powstał u skarżącego debet w kwocie [...] złotych, którego nie spłacił z uwagi na wydatki świąteczne (święta wielkanocne). Oświadczył on ponadto, iż w miesiącu kwietniu będzie ponosił następujące wydatki: opłata za ogrzewanie ok. [...] złotych, wydatki na leki ok. [...] złotych, codzienne życie [...] złotych, spłata debetu [...] złotych.

Celem oceny rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy referendarz sądowy pismem z dnia 22 kwietnia 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 2065/07 wezwał w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) M. M. do złożenia w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy wykazu i wyciągów z posiadanych przez wnioskodawcę oraz osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące poprzedzające datę złożenia wniosku oraz wyjaśnienie w powyższym terminie rozbieżności miedzy treścią składanego uprzednio wniosku, w którym informował, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a danymi zawartymi w we wniosku złożonym obecnie wskazującymi, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący przy piśmie z dnia 2 maja 2008 r. przedłożył m.in. kopię faktury za gaz za okres od 1 lutego do 30 kwietnia 2008 r. opiewającą na kwotę [...] złotych, kopię dokumentu potwierdzającego opłacenie obowiązkowego ubezpieczenia OC w kwocie [...] złotych samochodu osobowego marki Opel Corsa rocznik [...], kopię faktury za pobyt leczniczy żony w uzdrowisku na kwotę [...] złotych, kopie rachunków za opłaty ponoszone w związku z własnym pobytem w sanatorium na łączną kwotę [...] złotych, kopie wyciągów z rachunków bankowych żony i własnego za trzymiesięczny okres poprzedzający datę złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Ponadto skarżący przedłożył kopie dokumentów potwierdzających zawarcie przez niego ponownego związku małżeńskiego w dniu 26 stycznia 2008 r., kopię aktu notarialnego o ustanowieniu na rzecz K. D. O. (żony) przez jej syna nieodpłatnie dożywotniej służebności osobistej polegającej na prawie korzystania z jednej izby w budynku mieszkalnym należącym do syna. W piśmie z dnia 2 maja 2008 r. skarżący wyjaśnił ponadto, iż na początku maja posiada on z żoną łącznie do dyspozycji ok. [...] złotych, z której to kwoty pokryć muszą wszelkie swoje wydatki (w tym opłacić gaz). Dodatkowo pod koniec maja skarżący spodziewa się zwiększonych wydatków związanych z przeglądem i przerejestrowaniem samochodu zwróconego mu po siedmiu latach przez córkę.

W tym stanie sprawy stwierdzono co następuje.

Prawo pomocy zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) może być przyznane osobie fizycznej na jej wniosek. Może być ono przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 § 1 powołanej ustawy). Stosownie zaś do art. 246 § 1 pkt 1 -2 tej ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przywołanego przepisu art. 246 § 1 wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania sądowego spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Oznacza to, że rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.

Należy podkreślić, że w sytuacji, gdy wniosek strony o przyznanie prawa pomocy został już prawomocnie rozpoznany (co miało miejsce w niniejszej sprawie), zmiana uprzednio zajętego w tym przedmiocie stanowiska uzależniona jest od wykazania przez stronę, że jej sytuacja materialna uległa znacznemu pogorszeniu. Przepisy powołanej ustawy dopuszczają bowiem możliwość wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy w danej sprawie, jednakże dla zmiany stanowiska Sądu, konieczna jest zmiana okoliczności, na podstawie których odmówiono uprzednio przyznania wnioskodawcy przedmiotowego prawa. Stosownie bowiem do art. 165 powołanej ustawy prawomocne postanowienia niekończące postępowania w sprawie (a taki charakter ma rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy), mogą być zmieniane jedynie wskutek zmiany okoliczności sprawy.

W przedmiotowej sprawie M. M., składając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, wskazał wprawdzie na zmienione okoliczności związane z jego sytuacją rodzinną (zawarł ponowny związek małżeński) i ekonomiczną (poniósł znaczne wydatki w związku z pobytem w sanatorium) oraz wskazał, na czekające go wydatki związane z utrzymaniem zwróconego samochodu (koszty przeglądu i przerejestrowania) jednakże stwierdzić należy, że nie są to okoliczności, które by uzasadniały ocenę, że jego obecna sytuacja ekonomiczna i rodzinna ulegała pogorszeniu (i to w stopniu znacznym) w stosunku do okoliczności które przesądziły o przyznaniu skarżącemu w dnia 5 lutego 2008 r. prawa pomocy jedynie w zakresie częściowym. Nie zostało bowiem wykazane przez skarżącego, że znalazł się on obecnie w sytuacji braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów prowadzonego postępowania sądowego, a to oznacza, że nie wykazano by spełniona została przesłanka z art. 246 § 1 pkt 1 powołanej wyżej ustawy. Skarżący i jego żona posiadają stałe i regularne źródło dochodów w postaci emerytur w łącznej kwocie [...] złotych miesięcznie, a z przedłożonych wyciągów z rachunków bankowych wynika, że na koniec kwietnia bieżącego roku stan ich rachunków wynosił odpowiednio [...] złote (skarżący) i [...] złote (żona). W tej sytuacji poniesienie kosztów postępowania sądowego (wynoszących obecnie [...] złotych tytułem należnego wpisu i ewentualnych opłat kancelaryjnych) nie zagraża powstaniem uszczerbku w niezbędnych kosztach utrzymania rodziny. Planowane w przyszłości wydatki związane ze spłatą zadłużenia, czy też utrzymaniem samochodu nie uzasadniają przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów prowadzonego z własnej inicjatywy postępowania. Wszak podnieść należy, iż co do zasady strona winna partycypować w kosztach postępowania sądowego, zaś instytucja prawa pomocy przewidziana przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Przy czym skarżący musi wykazać brak możliwości zabezpieczenia środków niezbędnych do prowadzenia procesu przez własne oszczędności, oraz ewentualne oszczędności osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym.

Skoro w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał takiego braku możliwości jak również nie wykazał, by nie był w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, brak jest podstaw do zmiany uprzednio podjętego w sprawie rozstrzygnięcia i rozszerzenia przyznanego już (w zakresie częściowym) prawa pomocy i zwolnienie obecnie skarżącego także z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania.

W tej sytuacji na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.