Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 1322/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2016-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Minister Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 1 pkt 4, art. 13, art. 14, art. 16 ust. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 782
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jednolity
article: art. 11 pkt 4
journal: Dz.U. 2003 nr 153 poz 1503
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant Specjalista Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi spółki A na decyzję Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego NFZ z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia "[...]", nr "[...]".


UZASADNIENIE

Spółka A pismem z dnia 26 sierpnia 2016 roku (data wpływu do Oddziału 30.08.2016 r.) zwróciła się do Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej "podania ilości wykonanych świadczeń zgodnych z katalogiem grup JGP: E16, E17, E18, E51, E52, E53, E54, E56, E57, E59, E60, E62, E71, E62, E73, E74, E77, E86, E88 przez "Klinikę Kardiologii A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (nr świadczeniodawcy 140002529) w okresie styczeń-grudzień 2015 r. oraz oddzielnie w okresie styczeń - czerwiec 2016r.". Pismem z dnia 7 września 2016r. znak POIN.0122.21.2016 Warmińsko-Mazurski Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia poinformował wnioskodawcę, że zgodnie z art. 135 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r. poz. 581 ze zm.) Fundusz realizuje zasadę jawności umów przez zamieszczenie na swojej stronie internetowej informacji o każdej zawartej umowie, z uwzględnieniem maksymalnej kwoty zobowiązania, rodzaju, liczby i ceny zakupionych świadczeń. W piśmie wskazano również, że szczegółowe dane dostępne są na stronie internetowej Narodowego Funduszu Zdrowia i znajdują się w zakładce Biuletyn Informacji Publicznej NFZ w katalogu Informator o umowach pod adresem internetowym hnfz.gov.pl/o-nfz/informator-o-zawartych-umowach. W tym samym piśmie wnioskodawca został poinformowany, że Oddział ustosunkuje się do wniosku dotyczącego liczby wykonanych świadczeń zgodnie z katalogiem JGP za rok 2015 i I-VI2016r. przez Klinikę Kardiologii " Spółka z ograniczoną odpowiedzialności, w terminie do dnia 30 września 2016 r., a powodem braku możliwości rozpatrzenia przez Oddział wniosku o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 od dnia otrzymania wniosku jest konieczność ustalenia czy zakres żądanych informacji nie stanowi tajemnicy Kliniki Kardiologii "A" sp. z o.o. i czy stanowi informację publiczną.

Jednocześnie Oddział pismem z dnia 7 września 2016 r. zwrócił się do

Kliniki Kardiologii "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z zapytaniem czy ilość wykonanych i sprawozdanych do Funduszu świadczeń, zaprezentowanych zgodnie z katalogiem grup JGP za rok 2015 i okres I-VI 2016 r., w opinii Kliniki Kardiologii "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa i czy może zostać udostępniona na podstawie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Spółka (przed zmianą nazwy Klinika Kardiologii "ALLENORT" Spółka z o.o.- pismo z informacją o zmianie nazwy z dnia 9 września 2016 r.) w piśmie z dnia 29.09.2016r., poinformował że "ilość wykonanych i sprawozdanych do Funduszu świadczeń, zaprezentowanych zgodnie z katalogiem grup JGP za rok 2015 i okres I-VI 2016r., stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji".

Mając na względzie w/w przepisy prawa oraz odmowę spółki na udostępnienie wnioskowanych informacji, Oddział decyzją z dnia 30 września 2016 r. nr 3/POIN12016 odmówił udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej.

Pismem z dnia 4 października 2016 r. znak P-M/S/448912016 spółka A (data wpływu do Oddziału - 10.10.2016 r.) wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy o udostępnienie informacji publicznej.

Decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Oddziału NFZ utrzymał w mocy własna decyzję z dnia 30 września 2016r. W uzasadnieniu podniesiono, że w związku z tym, że ilość wykonanych świadczeń przez świadczeniodawcę, o którą zwrócił się wnioskodawca, nie jest informacją obligatoryjną, którą świadczeniodawca składał na etapie postepowania konkursowego, informacja ta nie mogła być informacją, którą można było zastrzec na etapie postępowania konkursowego.

W celu określenia, czy informacja, o którą wystąpił wnioskodawca, jest tajemnicą

przedsiębiorstwa ma znaczenie stanowisko przedsiębiorcy w zakresie możliwości udostępnienia ich podmiotom działającym na tym samym rynku, z wyłączeniem informacji, o których mowa w art. 135 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2015r. poz. 581 ze zm.), co spółka wyraziło pismem z dnia 29 września 2016 r.

Skargę na ww. decyzję wywiodła spółka A, wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że żądane dane nie są informacjami technologicznymi, czy też innymi, co do których przedsiębiorca podjął działania w celu zachowania poufności. W ocenie skarżącego udostępnienie informacji co do ilości wykonanych świadczeń z konkretnych katalogów grup w ramach umowy zawartej z NFZ w żaden sposób nie podlega utajnieniu i nie stanowi tajemnicy przedsiębiorstwa, ale jest informacją NFZ co do rozliczenia kontraktu. Strona skarżąca zarzuciła, że organ nie rozważył samodzielnie zaistnienia tajemnicy przedsiębiorstwa tylko oparł się na stanowisku spółki.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując co do zasady stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga wniesiona w rzeczonej sprawie jest zasadna.

Podnieść należy, że stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przy czym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 718) zwanej dalej: ustawą ppsa. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty administracyjne lub czynności z zakresu administracji publicznej, enumeratywnie wymienione w art. 3 § 2 ustawy ppsa, jak również stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 tej ustawy stronie przysługuje skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Udostępnianie zaś informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni - art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2014r., poz. 782, j.t.), za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2. Stosownie do art. 13 ust. 2 jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.

Ponadto trzeba mieć na uwadze, że zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Do rozstrzygnięć podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji, niebędących organami władzy publicznej, o odmowie udostępnienia informacji oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji przepisy art. 16 stosuje się odpowiednio. Wnioskodawca może wystąpić do podmiotu, o którym mowa w ust. 1, o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołania (art. 17 ustawy). Na ograniczenia w zakresie udzielenia informacji publicznej wskazuje art. 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Stosownie do tej regulacji prawnej organ może ograniczyć dostęp do żądanych informacji publicznych np. ze względu na prywatność osoby fizycznej lub z uwagi na ochronę informacji niejawnych lub innych tajemnic ustawowo chronionych.

W ocenie Sądu wnioskowane przez stronę skarżącą informacje mają charakter informacji publicznych. Nie ulega to wątpliwości, ponieważ żądane dane dotyczą podmiotu realizującego zadania publiczne czyli Dyrektora Oddziału NFZ. Stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej obowiązek udostępnienia informacji publicznej nałożony został na "podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego". Ze względu na to, że zgodnie z art. 96 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych Narodowy Fundusz Zdrowia jest państwową jednostką organizacyjną posiadającą osobowość prawną, a w jego skład wchodzą oddziały wojewódzkie Funduszu (art. 96 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy), to na podmiocie reprezentującym oddział wojewódzki Funduszu, tj. na Dyrektorze takiego Oddziału (art. 107 ust. 1 ustawy), spoczywał obowiązek rozpoznania skierowanego do Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Olsztynie wniosku o udzielenie informacji publicznej. Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego NFZ nie jest "organem władzy publicznej", o jakim mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., lecz "podmiotem reprezentującym państwową jednostkę organizacyjną", tj. podmiotem wymienionym w art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. Dlatego uznać należy, że zaskarżona decyzja została wydana przez podmiot właściwy.

Ponadto przedmiotem wniosku strony jest ilość wykonanych świadczeń zgodnych z katalogiem grup JGP: E16, E17, E18, E51, E52, E53, E54, E56, E57, E59, E60, E62, E71, E62, E73, E74, E77, E86, E88 przez "Klinikę Kardiologii A "Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (nr świadczeniodawcy "[...]") w okresie styczeń-grudzień 2015 r. oraz oddzielnie w okresie styczeń - czerwiec 2016 r.".

Organ wskazał w zaskarżonej decyzji, że w celu określenia, czy informacja, o którą wystąpił wnioskodawca, jest tajemnicą przedsiębiorstwa ma znaczenie stanowisko przedsiębiorcy w zakresie możliwości udostępnienia ich podmiotom działającym na tym samym rynku, z wyłączeniem informacji, o których mowa w art. 135 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, co spółka wyraziło pismem z dnia 29 września 2016 r. W związku z powyższym na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, który stanowi, że prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy, decyzją odmówił udzielenia wnioskowanej informacji publicznej z uwagi na objęcie żądanych danych tajemnicą przedsiębiorstwa.

Wskazać w tym miejscu warto, że zgodnie z przepisem art. 11 pkt 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2003r. Nr 153, poz. 1503 z późn. zm.), przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia z dnia 10 stycznia 2014 r., sygn. I OSK 2143/13 (LEX nr 1505074) tajemnicę przedsiębiorstwa stanowi poufna informacja posiadająca wartość gospodarczą, a w szczególności informacja techniczna, technologiczna lub organizacyjna (por. Michalak "Komentarz do art. 11 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji" w: M. Zdyb (red.), A. Michalak, M. Mioduszewski, J. Raglewski, J. Rasiewicz, M. Sieradzka, J. Sroczyński, M. Szydło Marek, M. Wyrwiński, "Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz"; LEX nr 93420). Podobnie w tej kwestii wypowiedział się również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 marca 2003 r. sygn. I CKN 89/01; LEX nr 583717). Innymi słowy na tajemnicę przedsiębiorstwa składają się takie informacje należące do tegoż podmiotu, których przekazanie, ujawnienie lub wykorzystanie albo nabycie od osoby nieuprawnionej zagraża lub narusza interes przedsiębiorcy. Warunkiem respektowania tej tajemnicy jest uprzednie złożenie w odniesieniu do konkretnych informacji zastrzeżenia, że nie mogą być one ogólnie udostępnione. Jednakże samo zastrzeżenie nie jest przesłanką wystarczającą, jeżeli informacja nie spełnia kryterium posiadającej waloru wartości gospodarczej, technologicznej czy organizacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanym wcześniej wyroku w sprawie I OSK 2143/13 wskazał, że niewystarczającym jest powołanie się jedynie na tajemnicę przedsiębiorcy, bez szczegółowego rozwinięcia, w jakim aspekcie tajemnicę tę należałoby oceniać. Podobnie w wyroku z dnia 10 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 2112/13, NSA orzekł, że aby określone informacje mogły zostać objęte tajemnicą przedsiębiorcy muszą ze swojej istoty dotyczyć kwestii, których ujawnianie obiektywnie mogłoby negatywnie wpłynąć na sytuację przedsiębiorcy (informacje takie muszą mieć choćby minimalną wartość) z wyłączeniem informacji, których upublicznienie wynika np. z przepisów prawa.

Zastrzec przy tym trzeba, że w materii usług medycznych dane dotyczące sprzętu, aparatury medycznej czy pomieszczeń, w których udzielane są świadczenia, harmonogram pracy personelu czy jego dostępność godzinowa nie mogą być traktowane jako tajemnica przedsiębiorstwa. Z chwilą zawarcia umowy stają się one zresztą jawne dla każdego potencjalnego pacjenta. Wpisy do rejestru podmiotów leczniczych, statut, odpisy z KRS, wpisy do ewidencji działalności gospodarczej są informacjami jawnymi. Nie ma również powodu by utajniać wykaz personelu i jego kwalifikacje (w zakresie obejmującym imię i nazwisko oraz posiadaną specjalizację, względnie numer prawa wykonywania zawodu). Zgodnie z § 11 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 6 maja 2008 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz.U. Nr 81 poz. 484) świadczeniodawca jest zobowiązany do umieszczenia wewnątrz budynków siedziby i jednostek organizacyjnych informacji dotyczących imion i nazwisk osób kierujących pracą komórki organizacyjnej, a w przypadku ambulatoryjnej opieki zdrowotnej - także imion i nazwisk osób udzielających świadczeń oraz godzin i miejsca udzielania świadczeń. Dane osobowe osób wykonujących zawód zaufania publicznego są i powinny być jawne i powszechnie dostępne właśnie ze względu na specyfikę zawodu.

W konsekwencji organ zobligowany jest zbadać w niniejszej sprawie, przesłanki zaistnienia tajemnicy przedsiębiorstwa i dopiero wtedy ewentualnie wydać na podstawie art. 16 ust. 1 w związku z art. 17 tej ustawy, decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej w rzeczonym zakresie.

Tymczasem organ wydając sporne rozstrzygnięcie oparł się automatycznie na stanowisku spółki , zaniechając zupełnie zbadania zaistnienia przesłanek zaistnienia tajemnicy przedsiębiorstwa co do wnioskowanych materiałów. Okoliczność, że istnieje w systemie obowiązującego prawa norma będąca podstawą do tego aby odmówić dostępu do informacji publicznej nie oznacza zaś, iż można z tej normy korzystać w dyskrecjonalny sposób, w oderwaniu od realiów sprawy. Jeżeli jakaś informacja nie może zostać udostępniona, to organ zobowiązany jest precyzyjnie przeanalizować i ustalić, jakie informacje podlegają ochronie ze względu na to, że są objęte tajemnicą.

Tym samym determinowane art. 107 § 1 i 3 k.p.a. uzasadnienie decyzji odmawiającej na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej udostępnienia informacji z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy powinno zawierać argumentację na okoliczność spełnienia w sprawie przesłanek formalnych i materialnych tej odmowy. Brak, ogólność lub pozorność takiej argumentacji świadczy rzeczywiście o wymagającym uchylenia decyzji naruszeniu formalnym art. 107 § 1 i 3 k.p.a., jednak już jej nietrafność stanowi uchybienie merytoryczne i oznacza naruszenie przez organ art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Sąd nie rozstrzyga w tym miejscu, że wnioskowane dane muszą być udostępnione wnioskodawcy. W decyzji jednak organ nie wykazał, że żądane dane, które dotyczą przecież tylko ilości wykonanych świadczeń zgodnych z katalogiem określonych grup, kwalifikują się jako dane objęte tajemnicą przedsiębiorstwa. Niezbędna jest zatem ponowna analiza wniosku strony oraz dogłębne rozważenie przez organ materii jakiej dotyczy ten wniosek, a następnie rozstrzygnięcie czy stanowi ona sferę zastrzeżoną tajemnicą przedsiębiorstwa. Jeśli organ dojdzie do przekonania, że żądane dane dotyczą sfery zastrzeżonej wspomnianą tajemnicą, to musi to odzwierciedlić w uzasadnieniu swojej decyzji. Powinien mieć również na uwadze, że do odmowy udostępnienia informacji publicznych nie wystarczy ogólnikowe wskazanie, że wnioskowane dane objęte są tajemnicą przedsiębiorcy lub ochroną danych osobowych. Takie przesłanki odmowy muszą być odnoszone do konkretnych przyczyn utajnienia określonych informacji ujętych w decyzji administracyjnej. Nie można bowiem generalnie utajniać informacji publicznych (odmówić dostępu do nich) bez wskazania w decyzji, czego konkretnie utajnienie dotyczy, z czego podmiot zobowiązany wywodzi daną przesłankę odmowy i w czym znajduje ona uzasadnienie (vide: wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2013r., I OSK 191/13).

Stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.