Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 71/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2021-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 31zo ust. 8, art. 15zzzh ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędziowie: Sędzia WSA Marzena Łozowska (spr.) Asesor sądowy Anna Komorowska-Kaczkowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 maja 2021 r. sprawy ze skargi T. Ł. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 grudnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od lipca do września 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi T. Ł. jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 10 grudnia 2020 r. znak [...] odmawiająca prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r.

Z akt sprawy wynika, iż 26 października 2020 r. T. Ł. (dalej: skarżący, wnioskodawca) wniósł do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu (dalej: organ) o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r.

W treści wniosku w części - Informacje dotyczące sytuacji ekonomicznej podmiotu, któremu ma być udzielona pomoc publiczna (wg stanu na 31.12.2019 r.), zgodnie z Komunikatem Komisji Europejskiej (2020/C 91 1/01 z 20.03.2020 r.), w pkt 4 pozycji C – "Czy podmiot spełnia kryteria kwalifikujące go do objęcia postępowaniem upadłościowym", została zaznaczona odpowiedź NIE.

W wydanej 4 listopada 2020 r. decyzji Zakład odmówił stronie prawa do zwolnienia z opłacania należnych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od lipca do września 2020 r. w związku z tym, że: "zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek stanowi pomoc publiczną. Pomoc tę może otrzymać przedsiębiorstwo, które na dzień 31 grudnia 2019 r. i na dzień złożenia wniosku nie było w trudnej sytuacji. Wynika to z regulacji UE". Jak wskazał organ na dzień 29 grudnia 2019 r. i na dzień złożenia wniosku na koncie strony zaległość z tytułu nieopłaconych składek przewyższa sumę przypisów składek w roku 2019. Pismem z 20 października 2020 r. ZUS poinformował stronę o rozwiązaniu umowy z 4 czerwca 2019 r. o rozłożenie na raty należności z tytułu składek. Umowa została rozwiązana od 14 października 2019 r. Powyższe zdaniem organu oznacza, że na dzień 31 grudnia 2019 r. i na dzień złożenia wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek dla płatników określonych branży za okres od lipca 2020 r. do września 2020 r. skarżący znajdował się w trudnej sytuacji. Tym samym ZUS nie mógł zwolnić strony z opłacania należności z tytułu składek.

Pismem, które wpłynęło do ZUS 5 listopada 2020 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku podniósł w szczególności, że na dzień 31 grudnia 2019 r. opłacał regularnie program ratalny, czego dowodem jest zaświadczenie wydane przez ZUS 19.03.2020 r. Z tego wynika, że nie znajdował się w trudnej sytuacji na dzień 31grudnia 2019 r. W dalszej części pisma skarżący wskazał, że na dzień złożenia wniosku znajdował się oczywiście w trudnej sytuacji spowodowanej pandemią COVID-19, w innym przypadku nie wnioskowałby o zwolnienie w opłacaniu składek, co przysługuje mu na podstawie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem przeciwdziałania i zwalczania COVID-19. Zarzucił także, iż od 29 czerwca 2020 r. ZUS nie wydał decyzji na jego wniosek o umorzenie zaległości z tytułu składek.

Zaskarżoną decyzją z 10 grudnia 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu, na podstawie 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm., dalej: ustawa z 2 marca 2020 r.) odmówił skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za miesiąc lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r.

W uzasadnieniu organ podał, że wnioskodawca, ubiegając się o zwolnienie, nie może znajdować się w trudnej sytuacji finansowej. Zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek stanowi bowiem pomoc publiczną, mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce, o której mowa w Sekcji 3.1 Komunikatu Komisji Europejskiej - Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (Dz. Urz. UE C 911 z 20.03.2020). Zgodnie z tymi przepisami pomoc może zostać przyznana przedsiębiorstwu, które nie znajdowało się w trudnej sytuacji w dniu 31 grudnia 2019 r. i w dniu złożenia wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia składek. Oznacza to m.in., że przedsiębiorca nie może spełniać kryteriów do objęcia go postępowaniem upadłościowym, czyli nie powinien mieć opóźnień w płatnościach, które przekraczają trzy miesiące.

W wyniku ponownej analizy sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że składki za miesiąc lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. nie podlegają zwolnieniu. Umowa o ratalnej spłacie zadłużenia podpisana została 4 czerwca 2019 r. i na dzień 31 grudnia zadłużenie objęte było umową ratalną. Sytuacja finansowa skarżącego nie była trudna i nie determinowała koniczności zgłoszenia wniosku o upadłość. Sytuacja zmieniła się w związku z zerwaniem umowy ratalnej. Organ dodał, iż wnioskodawca złożył wniosek o umorzenie należności. Sama czynność złożenia wniosku o umorzenie nieopłaconych należności nie wpływa na istnienie zadłużenia. Zadłużenie istnieje i w myśl postanowień umowy ratalnej winno być spłacane. ZUS podkreślił, że zobowiązany nie wystąpił o aneksowanie umowy i zmniejszenie rat bądź ich odroczenie. Stąd umowa ratalna została rozwiązana 14 października 2020 r. Na dzień złożenia wniosku skarżący nie miał podpisanej umowy o rozłożenie na raty należności z tytułu nieopłaconych składek. W myśl przepisów Komisji Europejskiej przedsiębiorstwo wnioskodawcy na dzień złożenia wniosku o zwolnienie z opłacenia składek było w trudnej sytuacji. Zatem brak jest podstaw do uchylenia decyzji z 4 listopada 2020 r. nr [...].

W terminowo wniesionej skardze skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem przedstawionym w zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że zdaniem ZUS wnioskodawca ubiegający się o zwolnienie, nie może znajdować się w trudnej sytuacji finansowej. Jednocześnie organ zwraca uwagę na to, że 31 grudnia 2019 r. skarżący nie znajdował się w trudnej sytuacji, ponieważ korzystał z układu ratalnego z ZUS i jego sytuacja nie determinowała konieczności zgłoszenia wniosku o upadłość. W kolejnym zdaniu ZUS twierdzi, że sytuacja skarżącego zmieniła się w związku z zerwaniem umowy ratalnej. Zdaniem skarżącego taka ocena jest nieuprawniona, gdyż jego sytuacja nie zmieniła się na trudną - w związku z zerwaniem umowy ratalnej, a tylko i wyłącznie z powodu pandemii COVID-19 i zupełnym zakazem pracy według PKD 90.02.Z, którą skarżący wykonuje nieprzerwanie od 15 lat. Pomimo tego, że 29 czerwca 2020 r. skarżący poinformował ZUS o swojej sytuacji spowodowanej COVID-19 i wniósł o umorzenie zaległości, to 20 października 2020 r. ZUS zawiadomił stronę skarżącą o zerwaniu układu ratalnego z dniem 14 października 2020 r. Skarżący zarzucił, iż nie rozumie, dlaczego organ od 29 czerwca 2020 r. nie potrafi podjąć decyzji w sprawie jego wniosku o umorzenie zaległości, ściśle związanego z pandemią COVID-19. Skarżący nie rozumie również, dlaczego ZUS popełnia błędy tekstowe w odpowiedziach i błędnie interpretuje powód powstania jego obecnej trudnej sytuacji finansowej.

W związku z powyższym skarżący wniósł o przyznanie mu prawa do zwolnienia z opłacania składek ZUS za miesiące lipiec, sierpień i wrzesień na mocy art. 31zq ust. 8 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19. Jednocześnie wniósł o ponaglenie ZUS do wydania decyzji uwzględniającej jego wniosek z 29 czerwca 2020 r. w sprawie umorzenia zaległości przez wzgląd na trudną sytuację finansową spowodowaną tylko i wyłącznie pandemią COVID-19 i zakazem pracy w branży PKD 90.02.Z, który utrzymuje się nieprzerwanie od 12 marca 2020 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Nadto wskazał, w odniesieniu do zarzutu w przedmiocie wniosku z dnia 29 czerwca 2020 r., że decyzja w sprawie została wydana 22.01.2021 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Kryteria sądowej kontroli zaskarżonych aktów organów administracji publicznej zostały wyznaczone przepisem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) - dalej jako: p.p.s.a., zgodnie z którym decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Równocześnie w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem niemającym tu zastosowania).

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że skarga okazała się zasadna. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że rozstrzygnięcie to narusza przepisy postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem skargi, a tym samym kontroli Sądu, jest decyzja ZUS w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że odmowę prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek organ umotywował tym, że przedsiębiorstwo skarżącego na dzień złożenia wniosku (26.10.2020 r.) znajdowało się w trudnej sytuacji, co w myśl przepisów unijnych uniemożliwia zastosowanie wnioskowanego zwolnienia.

O wystąpieniu trudnej sytuacji przedsiębiorstwa skarżącego świadczy, w ocenie organu, posiadanie zaległości z tytułu nieopłaconych składek, która przewyższa sumę przypisów składek w roku 2019. Skarżący zawarł umowę o ratalnej spłacie zadłużenia w dniu 4.06.2019 r. i na dzień 31 grudnia zadłużenie objęte było umową ratalną. Z uwagi na niewywiązywanie się z ww. umowy, pismem z 20.01.2020 r. poinformowano skarżącego o rozwiązaniu umowy z 4 czerwca 2019 r. o rozłożenie na raty należności z tytułu składek. Umowa została rozwiązana od 14 października 2019 r. Organ wskazał, że podmiot wnioskujący o udzielenie przedmiotowego zwolnienia nie może mieć opóźnień w płatnościach, które przekraczają trzy miesiące.

W konsekwencji, zdaniem organu, w świetle powyższych okoliczności, udzielnie przedmiotowego zwolnienia (stanowiącego pomoc publiczną) byłoby niezgodne z regulacjami zawartymi w Komunikacie Komisji Europejskiej - Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (Dz. Urz. UE C 911 z 20.03.2020).

W ocenie Sądu w składzie rozpoznającym sprawę zaskarżona decyzja narusza prawo w sposób nakazujący jej uchylenie.

Organ nie wyjaśnił bowiem w sposób wystarczający podstawy prawnej rozstrzygnięcia, jak i nie poczynił wyczerpujących ustaleń faktycznych.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 31zo ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r., na wniosek płatnika składek prowadzącego, na dzień złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek, działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami 49.39.Z, 55.10.Z, 77.39.Z, 79.ll.A, 79.90.A, 82.30.Z, 90.01.Z, 90.02.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 lipca 2020 r. do dnia 30 września 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w pierwszym miesiącu kalendarzowym, za który składany jest wniosek o zwolnienie z opłacania tych składek, był niższy co najmniej o 75% w stosunku do przychodu uzyskanego w tym samym miesiącu kalendarzowym w 2019 r.

Zgodnie z przepisem art. 15 zzzh ust. 1 ustawy z 2 marca 2020 r. zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek stanowi pomoc publiczną, mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce, o której mowa w Sekcji 3.1 Komunikatu Komisji – Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (Dz. Urz. UE C 91 I z 20.03.2020). Komunikat Komisji wskazuje, że pomoc może zostać przyznana przedsiębiorstwu, które nie znajdowało się w trudnej sytuacji - w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i art. 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z 26.06.2014) - w dniu 31 grudnia 2019 r. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 2 pkt 18) Rozporządzenia Komisji nr 651/2014: "przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji" oznacza przedsiębiorstwo, wobec którego zachodzi co najmniej jedna z poniższych okoliczności:

a) w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (innej niż MŚP, które istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od daty pierwszej sprzedaży komercyjnej, które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej subskrybowanego kapitału zakładowego została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Taka sytuacja ma miejsce, gdy w wyniku odliczenia od rezerw (i wszystkich innych elementów uznawanych za część środków własnych przedsiębiorstwa) zakumulowanych strat powstaje ujemna skumulowana kwota, która przekracza połowę subskrybowanego kapitału zakładowego. Do celów niniejszego przepisu "spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek podanych w załączniku I do dyrektywy 2013/34/UE 45, a "kapitał zakładowy" obejmuje, w stosownych przypadkach, wszelkie premie emisyjne;

b) w przypadku spółki, w której co najmniej niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za jej zadłużenie (innej niż MŚP, które istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od daty pierwszej sprzedaży komercyjnej, które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej kapitału wykazanego w sprawozdaniach finansowych tej spółki została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Do celów niniejszego przepisu "spółka, w której co najmniej niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za jej zadłużenie" odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek wymienionych w załączniku II do dyrektywy 2013/34/UE;

c) w sytuacji gdy przedsiębiorstwo podlega zbiorowemu postępowaniu w związku z niewypłacalnością lub spełnia kryteria na mocy obowiązującego prawa krajowego, by zostać objętym zbiorowym postępowaniem w związku z niewypłacalnością na wniosek jej wierzycieli;

d) w sytuacji gdy przedsiębiorstwo otrzymało pomoc na ratowanie i nie spłaciło do tej pory pożyczki ani nie zakończyło umowy o gwarancję lub otrzymało pomoc na restrukturyzuję i nadal podlega planowi restrukturyzacyjnemu;

e) W przypadku przedsiębiorstwa, które nie jest MŚP, jeśli w ciągu ostatnich dwóch lat: 1) stosunek księgowej wartości kapitału obcego do kapitału własnego tego przedsiębiorstwa przekracza 7,5 oraz 2) wskaźnik pokrycia odsetek zyskiem EBITDA tego przedsiębiorstwa wynosi poniżej 1,0.

Przywołanym powyżej przepisom odpowiada treść wniosku RDZ – B o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za lipiec – wrzesień 2020 r. Zauważyć bowiem należy, iż ubiegający się o pomoc musi podać informacje dotyczące sytuacji ekonomicznej podmiotu, któremu ma być udzielona pomoc (wg stanu na dzień 31.12.2019 r.) zgodnie z Komunikatem Komisji Europejskiej:

A. Czy w przypadku spółki akcyjnej , spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki komandytowo-akcyjnej, wysokość niepokrytych strat przewyższała 50% wysokości kapitału zarejestrowanego? TAK NIE NIE DOTYCZY

B. Czy w przypadku spółki jawnej, spółki komandytowej, spółki partnerskiej oraz spółki cywilnej wysokość niepokrytych strat przewyższała 50% wysokości jej kapitału według ksiąg spółki? TAK NIE NIE DOTYCZY

C. Czy podmiot spełniał kryteria kwalifikujące go do objęcia postępowaniem upadłościowym ? TAK NIE

D. w przypadku podmiotu innego niż mikroprzedsiębiorca, mały lub średni przedsiębiorca, w ciągu ostatnich dwóch lat stosunek długów do kapitału własnego był większy niż 7,5 a stosunek zysku operacyjnego powiększonego o amortyzację do odsetek był niższy niż 1? TAK NIE NIE DOTYCZY

Skarżący we wniosku podał m.in., że na dzień 31 grudnia 2019 r. nie znajdował się w trudnej sytuacji, tj. nie spełnił kryteriów do objęcia go postępowaniem upadłościowym.

Odnosząc powyższe do realiów rozpoznawanej sprawy, zauważyć należy, że w zaskarżonej decyzji brak jest wyczerpującego omówienia podstawy prawnej wnioskowanego przez stronę zwolnienia. Organ wskazał jedynie na Sekcję 3.1. Komunikatu Komisji – Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (Dz. Urz. UE C 91 I z 20.03.2020) i zauważył, że pomoc może zostać przyznana przedsiębiorstwu, które nie znajdowało się w trudnej sytuacji w dniu 31.12.2019 r. i w dniu złożenia wniosku o zwolnienie. Wskazał też, że przedsiębiorca nie może spełniać kryteriów do objęcia go postępowaniem upadłościowym, czyli nie powinien mieć opóźnień w płatnościach, które przekraczają trzy miesiące. Zatem organ nie powołał treści konkretnych przepisów, a ograniczył się do lakonicznych i ogólnikowych twierdzeń. Takie uzasadnienie prawne nie spełnia wymogów zawartych w art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a.

Zauważyć przy tym należy, że prawidłowe wyjaśnienie podstaw prawnej decyzji determinuje czynione przez organ ustalenia faktyczne. W ocenie Sądu z powyższych względów uzasadnienia faktyczne decyzji również jest wadliwe.

W tym zakresie organ podał, że umowa o ratalnej spłacie zadłużenia podpisana została 4 czerwca 2019 r. i na dzień 31 grudnia zadłużenie objęte było umową ratalną. Organ ocenił, że na 31.12.2019 r. sytuacji finansowa skarżacego nie była trudna i nie determinowała konieczności zgłoszenia wniosku o upadłość. Sytuacja zmieniła się w związku z zerwaniem umowy ratalnej. Samo złożenie przez skarżacego wniosku o umorzenie nieopłaconych należności nie wpływa na istnienie zadłużenia. Skarżący nie wystąpił o aneksowanie umowy i zmniejszenie rat bądź ich odroczenie. Stąd umowa ratalna została rozwiązana 14 października 2020 r. Na dzień złożenia wniosku skarzacy nie miał podpisanej umowy o rozłożenie na raty należności z tytułu nieopłaconych składek. W myśl przepisów Komisji Europejskiej przedsiębiorstwo skarżacego na dzień złożenia wniosku o zwolnienie z opłacenia składek było w trudnej sytuacji.

Wskazać tu trzeba, że z powyższego wynika również, iż stanowisko organu odnośnie trudnej sytuacji przedsiębiorstwa skarżacego na dzień 31.12.2019 r. zawarte w zaskarżonej decyzji różni się od stanowiska wyrażonego w decyzji I instancji, gdzie wskazano, że przedsiebiorstwo skarzącego na dzień 31.12.2019 r. znajdowało się w trundej sytuacji. Nieodniesienie się do tej okolicznosci w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji świadczy o naruszeniu przepisu art. 107 § 3 K.p.a.

Zauważyć dalej należy, że organ w zaskarżonej decyzji uznał niezapłacenie należności z tytułu składek za poprzednie okresy za równoważne z wystąpieniem przesłanki ogłoszenia upadłości, co z kolei –zdaniem organu- oznacza wystąpienie trudnej sytuacji na dzień złożenia wniosku o zwolnienie.

Organ uznał również, że ocenę tego czy przedsiębiorstwo znajdowało się w trudnej sytuacji należy odnosić nie tylko na 31.12.2019 r. (co wynika z ww. Komunikatu Komisji) ale również do stanu na dzień złożenia wniosku o zwolnienie – organ twierdzenia tego w żaden sposób nie uzasadnił, ani nie wskazał konkretnego przepisu na jego poparcie, co również stanowi o naruszeniu przepisów postępowania. Zaznaczyć należy również, że w druku RDZ- B strona obowiązana jest podać czy na dzień 31.12.2019 r. (podkreślenie Sądu) podmiot spełniał kryteria kwalifikujące go do objęcia postępowaniem upadłościowym.

Tym samym w ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie zawiera stosownego uzasadnienia.

Organ wskazał jedynie, że przedsiębiorca nie może spełniać kryteriów do objęcia go postępowaniem upadłościowym, czyli nie powinien mieć opóźnień w płatnościach, które przekraczają trzy miesiące. Nie podał jednak konkretnej przesłanki z Prawa upadłościowego (artykułu, ustępu). Tym samym organ nie podał podstawy prawnej, do której się odwołuje uznając, że wystąpiła przesłanka ogłoszenia upadłości. Ustalenia też wymaga od kiedy, w jakiej wysokości i za jakie okresy rozliczeniowe składki przez skarżącego nie są płacone, przy czym szczegółowe wyjaśnienie w tym zakresie winno znaleźć się w uzasadnieniu decyzji.

Wyjaśnić należy, że organ zobowiązany był wykazać w uzasadnieniu decyzji, jaki konkretny przepis prawa nie pozwala stwierdzić, że warunki uzyskania wnioskowanej pomocy zostały przez skarżącego spełnione. Należało podać jakie okoliczności faktyczne o tym przesądzają, a następnie odnieść je do konkretnych przepisów prawa i poczynić wywód, który pozwoli poznać klarowne stanowisko organu wraz z jego uzasadnieniem faktycznym i prawnym. Uzasadnienia decyzji wydanej w niniejszej sprawie nie czyni zadość temu wymogowi i po jego lekturze skarżący faktycznie nie miał szansy się dowiedzieć z jakiego konkretnie przepisu prawa i gdzie opublikowanego, organ wywodzi twierdzenie o tym, że zachodzą w jego przypadku podstawy do uznania, że na dzień złożenia wniosku znajdował się w trudnej sytuacji.

Zauważyć też należy, że w decyzji I instancji (utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją) użyto ogólnego zwrotu, że "na 31 grudnia 2019 r. i na dzień złożenia wniosku zaległość z tytułu nieopłaconych składek na koncie przewyższa sumę przypisów składek w roku 2019 r."

Podnieść należy, że niezrozumiałe jest stwierdzenie, że wysokość zaległości jest wyższa niż przypisy. Z takiego bowiem stwierdzenia wynika, że zaległość powstała pomimo braku przypisu. Tymczasem w pierwszej kolejności powinien wystąpić przypis i następnie w wyniku jego nieuregulowania (niezapłacenia) powstaje zaległość w wysokości odpowiadającej przypisowi (gdy brak w ogóle wpłaty) lub w kwocie niższej niż przypis (gdy wpłacono tylko część należności). Jeżeli natomiast wskazana kwota zaległości powstała z nieopłacenia składek także z lat poprzedzających 2019 r. i organ porównuje ją z kwotą przypisanych składek tylko w 2019 r., wówczas powinno to znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 1.12.2020 r., sygn. akt I SA/Bd 577/20, dostępny, podobnie jak i pozostałe przywołane w tym uzasadnieniu orzeczenia, na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl)

Nie jest znana też kwota zaległości oraz kwota składek, które obowiązany był skarżący zapłacić (nie wynika ona z zaskarżonej decyzji). Podnieść należy, że skarżący we wniosku w części 4 zaznaczył w ramach lit. C (czy podmiot spełnia kryteria kwalifikujące go do objęcia postępowaniem upadłościowym) kwadrat przy słowie "NIE". Zachodzi zatem sprzeczność między treścią wniosku a danymi, na które organ powołuje się w uzasadnieniu decyzji.

W związku z tym zagadnienie istnienia zaległych składek, ich wysokości, okresów, których dotyczą wymaga wyjaśnienia. W konsekwencji powyższego w postępowaniu doszło do naruszenia także przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Pierwsze dwa powołane przepisy nakazują organom administracji podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy. Obowiązek ten jest realizowany dzięki nakazowi zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia przez organ administracji całego materiału dowodowego. Oznacza to, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie w sprawie, a zatem konieczne jest zgromadzenie i przeprowadzenie z urzędu dowodów niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy. Z kolei art. 80 K.p.a. stanowi, że organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Organ zatem obowiązany był wykazać w uzasadnieniu decyzji jaki konkretny przepis prawa nie pozwala stwierdzić, że warunki zwolnienia zostały przez skarżącego spełnione, w tym z przepisów unijnych (także ze wskazanego Rozporządzenia Komisji) i Prawa upadłościowego (nie wystarczy przywołać treść wielu przesłanek). Należało podać jakie okoliczności faktyczne o tym przesądzają. Następnie odnieść to do konkretnych przepisów prawa i poczynić wywód, który pozwoli poznać klarowne stanowisko organu wraz z jego uzasadnieniem faktycznym i prawnym. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie czyni zadość temu wymogowi i po jego lekturze skarżący faktycznie nie miał szansy się dowiedzieć z jakiego konkretnie przepisu prawa i gdzie opublikowanego, organ wywodzi twierdzenie o tym, że zachodzą w jego przypadku podstawy do uznania, że znajdował się w trudnej sytuacji w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. i to nie na dzień 19 grudnia 2019 r. a na dzień złożenia wniosku. W rezultacie motywy podjętego przez organ rozstrzygnięcia są nieczytelne. Brak stanowiska organu w powyższym zakresie w decyzji, pozbawił też skarżącego możliwości odniesienia się do tych kwestii w skardze.

W konsekwencji w ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej decyzji sporządzone zostało z naruszeniem art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a., na podstawie którego uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie stanowi zatem integralny składnik decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji (por. wyrok NSA z 12 maja 2000 r., I SA/Kr 856/98). Zatem uzasadnienie jako jeden z elementów decyzji, powinno zawierać ocenę materiału dowodowego zebranego w postępowaniu, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Prawidłowe zredagowanie pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienia decyzji administracyjnej ma kardynalne znaczenie dla stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 K.p.a., a realizowanej na mocy art. 107 § 3 tej ustawy. Organ administracyjny jest zobowiązany wyjaśnić stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła poznać i zrozumieć zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. Jak wyjaśnił WSA w wyroku z 7 stycznia 2009 r., II SA/Wa 1245/08: "Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych. Motywy decyzji winny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśnić tok rozumowań prowadzących do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy".

Sąd w składzie rozpoznającym sprawę ww. poglądy podziela.

W szczególności decyzje odmowne (negatywne, czyli takie jak w przedmiotowej sprawie) lub częściowo odmowne dla wnioskodawcy, powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi zatem wynikać między innymi, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego (wyrok NSA z 25 stycznia 2011 r., II GSK 96/10). Brak zatem wykazania, że ustalono istotne okoliczności faktyczne w odniesieniu do konkretnych przepisów prawa, stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonego aktu (wyroki: WSA w Kielcach z 28 lutego 2013 r., II SA/Ke 56/13 i WSA we Wrocławiu z 15 marca 2012 r., III SA/Wr 693/11).

W konsekwencji powyższego tut. Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja wymogów tych nie spełnia. Biorąc to pod uwagę podkreślić trzeba, że zadaniem sądu administracyjnego nie jest wyręczanie organów administracji w ich obowiązku stosowania zasady przekonywania, wyrażonej w art. 11 K.p.a., a realizowanej na mocy art. 107 § 3 K.p.a. W analizowanej sprawie organ nie odniósł się w sposób wyczerpujący do przedmiotu sporu. Organ nie uzasadniając należycie swojego stanowiska – stosownie do wymogów prawa - uniemożliwił tym samym stronie poznanie toku rozumowania, utrudniając tym samym możliwość polemiki z jego twierdzeniami, a następnie możliwość zweryfikowania tego stanowiska przez sąd administracyjny. Tym bardziej, że skarżący zaznaczył we wniosku rubrykę, że nie spełnia kryteriów kwalifikujących się do objęcia go postępowaniem upadłościowym. W tej sytuacji, przedwczesne byłoby merytoryczne ustosunkowanie się przez Sąd do zarzutów zawartych w skardze.

Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji uwzględni powyższe rozważania i przeprowadzi postępowanie, umożliwi skarżącemu wyjaśnienie kwestii jego sytuacji finansowej, regulowania należności w tym na rzecz ZUS, rozstrzygnie sprawę co do istoty, a swoje stanowisko uzasadni zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a.

Organ ustosunkuje się w uzasadnieniu decyzji w sposób rzetelny, dlaczego ewentualnie, w ocenie organu, strona jest podmiotem spełniającym kryteria kwalifikujące ją do objęcia postępowaniem upadłościowym i z jakich konkretnie ustaleń faktycznych dotyczących poszczególnych zaległości za określone okresy ma to wynikać.

W szczególności organ odniesie się do wszystkich zarzutów podniesionych przez stronę w sposób umożliwiający poznanie skarżącemu, a następnie ewentualnie sądowi administracyjnemu, powodów ich nieuwzględnienia (jeżeli nadal będzie miało to miejsce). Skarżący natomiast ubiegający się o zwolnienie powinien złożyć wyjaśnienia, przedłożyć organowi dokumenty mające potwierdzać kondycję finansową firmy, brak przesłanek do ogłoszenia upadłości. Jednocześnie Sąd nie przesądza czy skarżący ma, czy też nie ma prawa do zwolnienia z opłacenia składek. Stwierdza wyłącznie, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa, a organ ma obowiązek ponownego rzetelnego rozpoznania wniosku. Wydana decyzja powinna odpowiadać wymogom prawa krajowego, ale także prawa unijnego.

W razie ponownego uznania, że stronie nie może być udzielona pomoc publiczna, organ wyda decyzję zawierającą niezbędne uzasadnienie faktyczne i prawne. Organ w takiej sytuacji wyjaśni, ze wskazaniem dokładnej podstawy prawnej, odwołującej się do konkretnych jednostek redakcyjnych konkretnego przepisu prawnego (artykuł, ustęp, punkt, litera) określonego aktu prawnego, z jakich powodów i na jakiej podstawie uznał, że skarżący znajduje się w sytuacji, która uzasadnia odmowę przyznania pomocy publicznej. W szczególności wskaże, odwołując się do konkretnych przepisów prawa, na jaki dzień ocenia czy sytuacja skarżącego jest trudna, bowiem uzasadnienie zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji wydanej przez organ I instancji, także w tej części jest lakoniczne i niejasne.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania nie orzeczono, ponieważ skarżący był z mocy prawa zwolniony od obowiązku ich ponoszenia.