Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2516/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8 pkt 1 lit. c, art. 11 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 28 poz 153
law: Ustawa z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym.
article: art. 13 pkt 4
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
article: art. 88a ust. 1
journal: Dz.U. 1999 nr 101 poz 1178
law: Ustawa z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2016 r. sprawy ze skargi F. O. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027 ze zm.), oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania F. O., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2013 r. stwierdzającą, że w/wym. jest objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 8 stycznia 2001 r.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Prezes NFZ wyjaśnił, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] wystąpił z wnioskiem o rozstrzygnięcie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia przez F. O. pozarolniczej działalności gospodarczej. Organ odwoławczy wskazał, że na podstawie art. 8 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153, z późn. zm.) obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r., zwanej dalej "ustawą o ubezpieczeniu zdrowotnym" - obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały i podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi. Stosownie natomiast do art. 11 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Zgodnie natomiast z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 121) zwanej dalej "ustawą o systemie", w brzmieniu obowiązującym w okresie objętym przedmiotową decyzją, obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegały osoby prowadzące działalność pozarolniczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności. Stosownie do obowiązującego w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 1 stycznia 2004 r. art. 88 a ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.), podjęcie działalności gospodarczej przez osoby fizyczne, w tym również wykonujące działalność gospodarczą na podstawie koncesji, zezwoleń wymagało zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej.

Organ wyjaśnił, że z pisma Urzędu Miasta i Gminy w [...] z dnia 20 czerwca 2013 r. wynika, iż wpis dotyczący F. O. został przekazany do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Na podstawie prowadzonych rejestrów archiwalnych dla których organem jest Burmistrz Miasta i Gminy [...] wynika, iż odnotowano pismo z dnia 10 stycznia 2001 r. informujące o wykreśleniu z działalności gospodarczej z dniem 8 stycznia 2001 r. - wpis [...]. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat w [...] pismem z dnia 8 marca 2013 r., poinformował, że F. O. prowadził działalność gospodarczą "P." w okresie od 16 listopada 1994 r. do 8 stycznia 2001 r. Z załączonego wykazu dochodów osób fizycznych wynika, że płatnik za 2001 r. złożył PIT-36 w którym wykazał dochód. Ponadto wnioskodawca poinformował, iż od 1 stycznia 1999 r. do nadal pozostaje w stosunku pracy oraz, że nie dopełnił obowiązku dokonania zgłoszenia i wyrejestrowania prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej oraz zgłoszenia i wyrejestrowania do ubezpieczenia zdrowotnego.

Organ zauważył, że datę zgłoszenia rozpoczęcia działalności przyjmuje się jako domniemanie faktyczne, że z tą datą działalność została podjęta i była prowadzona do czasu jej wykreślenia. Ciężar udowodnienia, że pomimo dokonanego wpisu, działalność nie była prowadzona spoczywa jednak na osobie, która wywodzi z tego skutki prawne. F. O. nie przedstawił dowodów odnośnie osiąganych przychodów z działalności, które mogłyby potwierdzić, że zawiesił działalność w dniu 1 grudnia 1999 r. Skarżący do odwołania załączył jedynie druki ZUS ZWUA z datą wyrejestrowania z ubezpieczeń od dnia 1 grudnia 1999 r., które zostały wypełnione w dniu 7 listopada 2013 r. i złożone w ZUS w dniu 11 grudnia 2013 r., oraz deklaracje rozliczeniowe ZUS DRA za okresy marzec 1999 r. - lipiec 1999 r., październik 1999 r. - grudzień 1999 r. złożone w ZUS w dniu 11 grudnia 2013 r.

Organ podkreślił, że skoro z dokumentów zgromadzonych w przedmiotowej sprawie, w szczególności w świetle informacji wynikających z pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat w [...] z dnia 8 marca 2013 r., że F. O. figurował w ewidencji podatników jako osoba prowadząca działalność gospodarczą od 16 listopada 1994 r. do 8 stycznia 2001 r. oraz, że za 2001 r. wykazał dochód (PIT 36), to należy uznać, że F. O. podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od 1 stycznia 1999 r. do dnia 8 stycznia 2001 r.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję, F. O., zwany dalej skarżącym, wniósł o jej uchylenie, względnie unieważnienie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł zarzut przedawnienia, wskazując, że skoro roszczenie NFZ mogło być wymagalne w 1999 r. i w 2000 r. to można było się go domagać najdalej do 2005 r. Tymczasem organ zaczął się domagać rzekomego braku wpłat w 2013 r., a wiec na długo po przedawnieniu. Tym samy w ocenie skarżącego dochodzenie roszczeń składkowych z tego tytułu należy uznać za przedawnione. Skarżący podkreślił, że swoją działalność gospodarczą zawiesił 1 grudnia 1999 r., o czym powiadomił inspektorat ZUS i Urząd Miasta w [...]. Od tego czasu skarżący był zatrudniony w ramach stosunku pracy, na zasadzie umowy zlecenia w obcej firmie i z tego tytułu pobierał miesięczne wynagrodzenie. W ocenie skarżącego, skoro był on zatrudniony na podstawie umowy zlecenia i odprowadzano od tego należne podatki, to nie mógł w tym czasie prowadzić własnego warsztatu w rozumieniu pozarolniczej działalności gospodarczej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jak również utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.

W działaniu organów rozstrzygających w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.

Na wstępie należy podkreślić, iż stosownie do art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (1a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (1b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (1c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) z przyczyń określanych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa.

Podkreślenia wymaga również, iż stosownie do powołanych wyżej przepisów Sąd nie bada zaskarżonej decyzji pod względem jej celowości czy słuszności.

Na podstawie art. 8 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153, z późn. zm.) obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r., zwanej dalej "ustawą o ubezpieczeniu zdrowotnym" - obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały i podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi. Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób, stosownie do art. 11 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym - powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 121) zwanej dalej "ustawą o systemie", w brzmieniu obowiązującym w okresie objętym przedmiotową decyzją, obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegały osoby prowadzące działalność pozarolniczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności.

Stosownie do obowiązującego w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 1 stycznia 2004 r. art. 88a ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 z późn. zm.), podjęcie działalności gospodarczej przez osoby fizyczne, w tym również wykonujące działalność gospodarczą na podstawie koncesji, zezwoleń wymagało zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat w [...] pismem z dnia 8 marca 2013 r. poinformował, że z pisma Urzędu Skarbowego w z dnia 27 lutego 2013 r., wynika, że skarżący prowadził działalność gospodarczą "P." w okresie od 16 listopada 1994 r. do 8 stycznia 2001 r. Z załączonego wykazu dochodów osób fizycznych wynika, że płatnik za 2001 r. złożył PIT-36, w którym wykazał dochód. Ponadto wnioskodawca poinformował, iż od 1 stycznia 1999 r. do nadal pozostaje w stosunku pracy oraz, że nie dopełnił obowiązku dokonania zgłoszenia i wyrejestrowania prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej oraz zgłoszenia i wyrejestrowania do ubezpieczenia zdrowotnego.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy wskazać, że zgłoszenie rozpoczęcia działalności ma znaczenie jako domniemanie faktyczne. Przyjmuje się zatem, że z datą zgłoszenia działalności, działalność ta została podjęta i jest prowadzona do czasu jej wykreślenia. Tym samym ciężar udowodnienia, że pomimo dokonanego wpisu, działalność nie była prowadzona spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne. czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego jest tożsamy z czasem prowadzenia działalności gospodarczej w oparciu o przepisy o działalności gospodarczej lub inne przepisy szczególne. Nie jest przy tym istotne czy uzyskuje się z niej przychody. Jak akcentował Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 marca 2006 r. wydanym w sprawie I UK 220/05, z określeniem przez samego przedsiębiorcę we wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej daty podjęcia tej działalności wiąże się co najmniej domniemanie faktyczne (art. 231 k.p.c.), że działalność gospodarcza została podjęta w tej właśnie dacie. Podobne stanowisko zaprezentował również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 października 2006 r. w sprawie II GSK 179/06 stwierdzając, że zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi tylko podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej w rozumieniu jej legalizacji i nie jest zdarzeniem ani czynnością utożsamianą z podjęciem takiej działalności. Z tego powodu wpisowi nadawano zawsze charakter deklaratoryjny, a nie - konstytutywny. Nie kreował on również bytu prawnego przedsiębiorcy. Określanie przez samego przedsiębiorcę daty rozpoczęcia działalności gospodarczej wpisywanej do ewidencji powodowało istnienie domniemania faktycznego, że z tą datą działalność gospodarcza została podjęta i była prowadzona aż do czasu jej wykreślenia z ewidencji.

Tak więc dla określenia okresu objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania działalności pozarolniczej znaczenie prawne ma wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz jego wykreślenie z tej ewidencji. Zarejestrowana działalność gospodarcza wiąże się z przymusem podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Ustanie obowiązku ubezpieczenia powoduje wykreślenie wpisu pozarolniczej działalności gospodarczej z ewidencji lub odnotowanie przerwy w jej prowadzeniu. Faktyczne zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej zgłoszone tylko w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych nie powoduje ustania podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 210/06, LEX nr 205585, lub też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1636/05, LEX nr 197465).

O zakończeniu czy zawieszeniu prowadzenia działalności gospodarczej nie świadczy brak dochodów z tytułu prowadzenia tej działalności. W niniejszej sprawie skarżący nie przedstawił dowodów, które mogłyby potwierdzić jego zarzuty, że zawiesił działalność w dniu 1 grudnia 1999 r. Skarżący załączył jedynie druki ZUS ZWUA z datą wyrejestrowania z ubezpieczeń od dnia 1 grudnia 1999 r., oraz deklaracje rozliczeniowe ZUS DRA za okresy marzec 1999 r. - lipiec 1999 r., październik 1999 r. - grudzień 1999 r., które zostały złożone w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych w dniu 11 grudnia 2013 r.

Z pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat w [...] z dnia 8 marca 2013 r. wynika, że skarżący figurował w ewidencji podatników jako osoba prowadząca działalność gospodarczą od 16 listopada 1994 r. do 8 stycznia 2001 r. oraz, że za 2001 r. wykazał dochód (PIT 36). Należało zatem uznać, że skarżący podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od 1 stycznia 1999 r. do dnia 8 stycznia 2001 r. Twierdzenia skarżącego, że informował Zakład Ubezpieczeń Społecznych o zawieszeniu działalności od 1 stycznia 1999 r., nie mogły odnieść skutku skoro skarżący nie dopełnił obowiązku dokonania zgłoszenia i wyrejestrowania do ubezpieczenia zdrowotnego. A zatem skarżący od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej do dnia jej wykreślenia z ewidencji był objęty ubezpieczeniem zdrowotnym. W sprawie istotnym jest rozumienie dwóch pojęć: "podleganie" ubezpieczeniu zdrowotnemu i "objęcie" tym ubezpieczeniem. Jak wyraził to Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 lutego 2006 r. w sprawie I UK 227/05 - "podleganie" ubezpieczeniu zdrowotnemu związane z obowiązkiem opłacania składki wynika z "objęcia" ubezpieczeniem społecznym. W art. 8 ust. 1 ustawy z 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym wśród "objętych" ubezpieczeniem wymieniono osoby prowadzące działalność gospodarczą. W kontekście ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym i ustawy systemowej z dnia 13 października 1998 r. kategoria osób objętych ubezpieczeniem społecznym jest szersza niż podlegających temu ubezpieczeniu. Podleganie wynika z objęcia ubezpieczeniem, ale jest kategorią węższą niż objęcie. Objęcie ubezpieczeniem to przynależność do określonej kategorii podmiotów w razie spełnienia ustawowych przesłanek. Podleganie natomiast oznacza przyznanie (na ogół z mocy ustawy, czasem tylko na wniosek) prawa powiązanego z nałożeniem obowiązku. W tym rozumieniu skarżący w okresie wskazanym w decyzji podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba objęta ubezpieczeniem społecznym, która prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą.

Podkreślić należy, iż co innego jest naliczenie i wysokość składek ubezpieczeniowych, a co innego fakt objęcia ubezpieczeniem. Obowiązek opłacania składek powstaje skutkiem podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu przez objęcie tym ubezpieczeniem ubezpieczonego, a ich wysokość określa właściwy terytorialnie dla ubezpieczonego Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Istotą kontrolowanych w niniejszej sprawie przez Sąd decyzji administracyjnych jest stwierdzenie, czy skarżący w okresie wskazanym w decyzji był objęty obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego.

W ocenie Sądu organ prawidłowo ustalił okres podlegania przez skarżącego obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej. Organy administracji prowadząc postępowanie nie naruszyły przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem podjęły wszelkie możliwe i niezbędne zarazem czynności celem pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w oparciu o zebrany w sposób wyczerpujący materiał dowodowy. Ponadto poprzez pełne - w ocenie Sądu - uzasadnienie faktyczne obu zaskarżonych decyzji organ nie naruszył normy postępowania administracyjnego wskazanej w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.