Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 347/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-06-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.136, 137
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aldona Gąsecka-Duda WSA Renata Czeluśniak WSA Krystyna Daniel (spr.) Protokolant: Anna Balicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2014 r. sprawy ze skarg Skarbu Państwa-Rejonowego Zarządu Infrastruktury w K. oraz Spółki [ ] S.A. w K. na decyzję Wojewody [ ] z dnia 15 stycznia 2013 r. nr [ ] w przedmiocie zwrotu nieruchomości skargę oddala.


UZASADNIENIE

Starosta K. decyzją z 6 czerwca 2013 r. orzekł: w pkt 1 o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działki nr [....] o pow. 0,0113 ha, położonej w obrębie M. gm. W. , odpowiadającej części wywłaszczonej parceli l.kat. [....] i działki nr [....] o pow. 0,5983 ha położonej w obrębie M. gm. W. , odpowiadającej wywłaszczonej parceli l. kat. [....] i części parceli l.kat. [....] na rzecz K.S. w 5/20 części oraz A.A. , K.D. , i innych ....po 3/20 części, w pkt 2 o zobowiązaniu w/w osób do zwrotu na rzecz Skarbu Państwa kwoty 6394,09 zł, odpowiadającej zwaloryzowanej wysokości odszkodowania ustalonego z tytułu wywłaszczenia nieruchomości (tj. K.S. do zwrotu kwoty 1598,54 zł, natomiast pozostałe osoby do zwrotu po 959,11 zł), w pkt 3 o sposobie spłaty zwaloryzowanego odszkodowania oraz o skutkach wynikających ze zwłoki lub opóźnienia w zapłacie należności.

W uzasadnieniu organ podał, że pismem z 28 lutego 2008 r. K.S. , i inni..... wystąpili do Starosty K. z wnioskiem o zwrot wywłaszczonych parcel: l. kat. [....] o pow. 0,3392 ha i l. kat. [....] o pow. 0,2704 ha, b. gm. kat. M..

Organ ustalił, że decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 21 października 1969 r., Nr [....] , wydaną w trybie przepisów ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, nastąpiło odjęcie prawa własności nieruchomości oznaczonej jako parcele: l. kat. [....] o pow. 0,3392 ha i l. kat. [....] o pow. 0,2704 ha, b. gm. kat. M. , objętej księgą wieczystą nr [....] , przysługującego T.S. Z tytułu wywłaszczenia nieruchomości ustalono na rzecz T.S. odszkodowanie za grunt w kwocie 12435,84 zł.

Przedmiotowa nieruchomość była niezbędna Skarbowi Państwa na cele budownictwa, zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej Nr [....] z 5 sierpnia 1965 r., Nr [....] wydaną przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury w K. , co wskazano w treści ww. decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 21 października 1969 r., Nr [....].

Roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przysługuje obecnie: K.S. , i innym ....

Z porównania mapy katastralnej z obowiązującą mapą ewidencji gruntów wynika, że parcela l. kat. [....] odpowiada części działek: nr [....] o pow. 17,0942 ha i nr [....] o pow. 110,45 ha, poł. w obr. M. gm. W., natomiast parcela l. kat. [....] , b. gm. kat. M. odpowiada części działki nr [....] o pow. 17,0942 ha, poł. w obr. M. gm. W. . Działki: nr [....] o pow. 17,0942 ha i nr [....] o pow. 110,45 ha, zgodnie z księgą wieczystą [....] stanowią własność Skarbu Państwa w zarządzie Ministerstwa Obrony Narodowej, ustanowione decyzją Urzędu Gminy W. z 16 lutego 1987 r. nr [....] .

Działka nr [....] o pow. 17,0942 ha, umową użyczenia nr [....] z 4 stycznia 2002 r. została przekazana w użyczenia Agencji Mienia Wojskowego w K. , która zawarła umowę dzierżawy [....] z 31 stycznia 2005 r. z [....] Sp. z o.o., której następcą jest [....] S.A.

Organ stwierdził, że dwie przesłanki zbędności określone w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomości zostały spełnione bowiem K.S. , i inni..... są spadkobiercami poprzedniego właściciela, a prawo własności przedmiotowej nieruchomości Skarb Państwa nabył w trybie przepisów ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Ustalając zbędność nieruchomości na cel wywłaszczenia, organ ustalił, że na początku lat 60 - tych ubiegłego wieku, w związku z projektowanymi zamierzeniami ogólnego planu zagospodarowania przestrzennego miasta K. , pomiędzy Prezydium Rady Narodowej m. K. i Ministerstwem [....] prowadzone były rozmowy w sprawie pozyskania dla celów wielorodzinnego budownictwa mieszkaniowego terenów zlokalizowanych na terenie m. K. , zajętych pod obiekty wojskowe. W tym celu dla poszczególnych obiektów wojskowych, których tereny przeznaczone zostały na potrzeby mieszkaniowe, ustalono lokalizacje zamienne.

W zamian za przekazanie władzom cywilnym terenów wojskowych, władze miejskie zaproponowały lokalizację nowych terenów dla potrzeb wojska obejmującą między innymi ok. 52 ha terenu istniejącego wówczas placu ćwiczeń [....] (będących już w dyspozycji wojska) oraz ok. 178 ha terenów w granicach administracyjnych miasta K. i powiatu [....] . Na terenie tzw. "[....] " zamierzano zlokalizować następujące obiekty: plac ćwiczeń usytuowany na północny - zachód od drogi przebiegającej przez istniejący wówczas plac ćwiczeń [....] i łączącej szosy z [....] do [....] i z [....] do [....] , jako teren zamienny za place ćwiczeń wojskowych zlokalizowane dotychczas w M. (komp. Nr.....) i P. (komp. Nr....); zespół dwóch strzelnic szkolnych, w zamian za oddane miastu tereny na [....] i [....] (komp. Nr nr ....) z czynnymi [....] ; obiekty kubaturowe mające stanowić zaplecze ww. [....] , w zamian za obiekty

na [....] i [....]. Z uwagi na fakt, iż wskazany teren nie zabezpieczał w całości potrzeb wojska, przewidziano zlokalizowanie inwestycji zamiennych na cele magazynowe w rejonie miejscowości M. na terenie o powierzchni ok. 30 ha.

Zgodnie ze sporządzonym i zatwierdzonym w 1964 roku Programem Inwestycji Zamiennych w Garnizonie K. powyższy teren stanowić miał rejon budynków magazynowych wraz z zapleczem, w zamian za takie same obiekty oddane miastu, a mianowicie: kompleks nr [....] , kompleks nr [....] i kompleks nr [....] .. Dla obszaru placu ćwiczeń Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. wydało decyzję o lokalizacji szczegółowej nr [....] z 21 kwietnia 1965 r., znak: [....] ustalającą lokalizację terenów wojskowych, natomiast dla obszaru przeznaczonego na cele magazynowe Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. wydało decyzję o lokalizacji szczegółowej nr [....] z 5 sierpnia 1965 r., znak: [....] .

Ponadto ustalono, iż decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. nr [....] z 24 kwietnia 1969 r. zmieniono za zgodą stron decyzję o lokalizacji szczegółowej: nr [....] z 21 kwietnia 1965 r. i nr [....] z 5 sierpnia 1965 r. wydane na rzecz Dyrekcji Inwestycji Miejskich I w K. i orzeczono, iż prawa te przejmuje Wojskowy Rejonowy Zarząd Kwaterunkowo - Budowlany w K. , a całość terenu objętego tymi decyzjami będzie użytkowana przez [....] .

Granicę lokalizacji przewidziane w ww. decyzjach: z 21 kwietnia 1965 r., znak: [....] i z 5 sierpnia 1965 r., znak: [....] określone zostały na mapach katastralnych stanowiących do nich załącznik graficzny. Pomimo podejmowanych czynności nie odnaleziono w zbiorach archiwalnych załącznika graficznego do lokalizacji szczegółowej nr [....] , bądź planu realizacyjnego inwestycji polegającej na budowie magazynów wojskowych. Odnaleziono natomiast odrysy z mapy katastralnej z zaznaczonymi granicami nieruchomości objętych wnioskiem o wywłaszczenie, na których zlokalizowana miała być inwestycja polegająca na budowie magazynów. Z analizy tej mapy nie wynika, aby w granicach lokalizacji magazynów wojskowych znajdowały się wnioskowane do zwrotu parcele: l. kat. [....] i l. kat. [....] , b. gm. kat. M. Natomiast w posiadaniu organu jest oryginał mapy katastralnej, której uwierzytelniona kserokopia dołączona jest do akt sprawy, na której zaznaczono granicę lokalizacji szczegółowej nr [....] obejmujące obszar wojskowy na terenie tzw. [....] i z jej analizy bezspornie wynika, że w skład obszaru objętego granicami tej lokalizacji weszły wnioskowane do zwrotu parcele: l. kat. [....] i l. kat. [....] , b. gm. kat. M. Powyższe opracowanie zostało pozytywnie zaopiniowane jako materiał do lokalizacji i z jego treści wynika, że ww. parcele znalazły się częściowo na terenie ośrodka szkolenia artyleryjskiego oraz na terenie placu ćwiczeń taktycznych, a w pozostałej części stanowiły pas terenu oddzielający od siebie poszczególne elementy placu ćwiczeń wojskowych, który to teren, zgodnie z wyjaśnieniem zawartym w piśmie dowódcy [....] z 2 kwietnia 2001 r., przeznaczony był do szkolenia [....] innych jednostek stacjonujących w garnizonie K.

Organ wskazał, że chociaż w sentencji ww. decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej m. K. cel wywłaszczenia wskazano ogólnie jako "budownictwo", to jednak w uzasadnieniu tej decyzji następuje wyraźne odesłanie do decyzji o lokalizacji szczegółowej Nr [....] z 5 sierpnia 1965 r., który to dokument ustalał lokalizację szczegółową magazynów wojskowych. Zarówno decyzja wywłaszczeniowa jak i poprzedzająca ją decyzja o ustaleniu lokalizacji szczegółowej pozostają w obrocie prawnym i jednoznacznie odnoszą się do nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot. Natomiast żadne z istniejących dokumentów nie pozwalają przyjąć innego celu wywłaszczenia niż wskazany w decyzji wywłaszczeniowej w połączeniu z decyzją o ustaleniu lokalizacji szczegółowej nr [....] .

Powyższe przesądza niewątpliwie, iż to właśnie budowa magazynów była celem wywłaszczenia ww. nieruchomości.

W powyższej sprawie nie doszło do zmiany celu wywłaszczenia jakim była w tym przypadku budowa magazynów. Wprawdzie decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. nr [....] z 24 kwietnia 1969 r. zmieniono za zgodą stron decyzję o lokalizacji szczegółowej: nr [....] z 21 kwietnia 1965 r. i nr [....] z 5 sierpnia 1965 r. wydane na rzecz Dyrekcji Inwestycji Miejskich I w K. jednakże nie modyfikuje ona ani przedmiotu, ani zakresu zamierzeń określonych decyzjami lokalizacyjnymi, a wynika z niej jedynie, że prawa z tych decyzji wydanych na rzecz i imię Dyrekcji Inwestycji Miejskich I w K. przejmuje Wojskowy Rejonowy Zarząd Kwaterunkowo - Budowlany w K. (por. wyrok WSA w Krakowie z 25 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Kr 1243/08, wyrok WSA w Krakowie z 19 stycznia 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 1296/10).

Organ kilkukrotnie przeprowadził rozprawy administracyjne połączone z oględzinami nieruchomości. W dniu 26 lipca 2012 r. przeprowadzono kolejną rozprawę administracyjną z udziałem geodety uprawnionego, podczas której zlokalizowano w terenie położenie przeznaczonej do zwrotu części działki nr [....] , w granicach wywłaszczonych parcel: l. kat. [....] i l. kat. [....] , b. gm. kat. M. Stwierdzono wówczas, iż nieruchomość ta ma kształt nieregularny. Od strony północno-wschodniej stanowiła teren porośnięty drzewami. Była silnie zakrzaczona, trudno dostępna. W miarę jak granice nieruchomości biegły na południe jej teren przestawał być porośnięty drzewami, ale nadal był trudno dostępny, porośnięty wysoką, niekoszoną trawą i chwastami. W niektórych miejscach porośnięty był kępami drzew i krzewów. Natomiast podczas rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu 13 września 2012 r. z geodeta uprawniony okazał w terenie położenie przeznaczonej do zwrotu części działki nr [....] o pow. 110,45 ha, w granicach parceli: l. kat. [....] o pow. 0,2704 ha, b. gm. kat. M. Nieruchomość w okazanych granicach ma kształt trójkąta. W całości porośnięta była wysoką, niekoszoną trawą i chwastami. Przedstawiciel Rejonowego Zarządu Infrastruktury wniósł do protokółu, iż teren ten stanowi część poligonu wojskowego wykorzystywany do ćwiczeń wojsk. Podczas szkoleń wojska poddziały wojska wykonują budowle ziemne tj. okopy dla pojedynczych żołnierzy do pozycji leżącej, klęczącej i stojącej oraz transzeje, a także okopy dla pojazdów. Po zakończeniu ćwiczeń budowle ziemne były najczęściej likwidowane, zasypywane i teren jest przygotowywany do ćwiczeń kolejnych pododdziałów. Budowle te zgodnie z art. 3 pkt 3 ustawy prawo budowlane są definiowane jako budowle ochronne i obronne.

W ocenie organu wnioskowane do zwrotu parcele: l. kat. [....] i l. kat. [....] , b. gm. kat. M. w całości znajdowały się poza granicami lokalizacji szczegółowej nr [....] z 5 sierpnia 1965 r. wydanej przez Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. wskazanej w decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 21 października 1969 r. orzekającej o jej wywłaszczeniu, gdyż znajdowały się granicach lokalizacji szczegółowej nr [....] obejmującej obszar placu ćwiczeń na terenie "[....] ".

Powyższa okoliczność wskazuje więc na fakt, że parcele: l. kat. [....] i l. kat. [....], b. gm. kat. M. od samego początku były zbędne na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, w rozumieniu przepisu art. 137 ust. 1 cytowanej ustawy.

Ze względu na treść art. 138 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, prawo zarządu i użytkowania ustanowione na rzecz Ministerstwa [....] oraz umowa użyczenia nr [....] z 4 stycznia 2002 r. zawarta pomiędzy Agencją [....] a Rejonowym Zarządem [....] oraz umowa dzierżawy [....] z 31 stycznia 2005 r. zawarta pomiędzy Agencją [....] a [....] Sp. z o.o., której następcą jest [....] S.A., gdy decyzja stanie się ostateczna - wygasną.

Ponadto organ podał, że orzeczenie o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości pociąga za sobą obowiązek zwrotu uprzednio ustalonego odszkodowania.

Odwołanie od w/w decyzji Starosty K. wniósł Rejonowy [....] w K. , podnosząc, iż sprawa wszczęta wnioskiem z 28 lutego 2008 r. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości była już przedmiotem rozstrzygnięcia ostateczną decyzją Starosty K. z 8 października 2002 r. nr [....] o odmowie ich zwrotu. Powyższa decyzja nadal pozostaje w obrocie prawnym. Dokonując analizy sprawy poprzedniej z rozstrzyganą zaskarżoną decyzją uznać należy, że są to sprawy tożsame. Obie dotyczą tych samych stron.

Odwołanie od w/w decyzji wniosła również [....] S.A. w K. , wskazując, iż w opinii strony doszło do błędnego wskazania celu wywłaszczenia, opierając się na decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [....] , a nie na decyzji o lokalizacji szczegółowej [....] znak: [....] z 21 kwietnia 1965 r., wskazującej iż wywłaszczone nieruchomości zostały przeznaczone jako tereny wojskowe.

Wojewoda [....] decyzją z 15 stycznia 2014 r., znak: [....] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty K.

W uzasadnieniu organ II instancji podał, że zaskarżona decyzja wydana została w ponownie prowadzonym postępowaniu w wyniku decyzji Wojewody [....] z 22 lipca 2009 r. którą uchylono wcześniejszą decyzję Starosty K. orzekającą o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej poprzednio jako parcele l. kat. [....] i l. kat [....] b. gm. kat. M. , a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu organ zauważył, że w decyzji z 22 lipca 2009 r. wskazano, iż z uwagi na zmianę stanu prawnego związanego z nowelizacją art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami z 28 listopada 2003 r. nie występuje tożsamość sprawy, prowadzonej z wniosku K.S. ,i innych...... o zwrot w/w parcel, rozstrzygniętej decyzją Starosty K. z 8 października 2002 r. nr [....] oraz sprawy zainicjowanej wnioskiem w/w osób z 28 lutego 2008 r., którym ponownie zwrócono się o zwrot w/w parcel. Powyższe stanowisko zaprezentowane w decyzji Wojewody [....] z 22 lipca 2009 r. nr [....] organ II instancji uznał za nadal obowiązujące.

Organ podzielił stanowisko organu I instancji, że spełnione zostały dwie podstawowe przesłanki, bez zaistnienia których nie jest możliwe orzeczenie o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. Po pierwsze, z wnioskiem o zwrot wystąpiły wszystkie uprawnione do tego osoby. Po drugie zaś wywłaszczone parcele mogą zostać uznane za wywłaszczone w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W kwestii dokonania oceny zbędności w/w parcel na cel ich wywłaszczenia, organ zauważył, że podstawową kwestią w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jaką winien ustalić organ administracyjny, jest zbadanie jaki był cel wywłaszczenia wynikający z decyzji wywłaszczeniowej, lub aktu notarialnego, a następnie ocena czy stała się ona zbędna w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami dla realizacji tego celu. W przedmiotowej sprawie cel wywłaszczenia w decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 21 października 1969 r. nr [....] został określony jako "budownictwo". W kontekście w/w rozważań, wobec faktu, iż termin ten ma charakter dość ogólny i mało precyzyjny, należało zatem go sprecyzować za pomocą zgromadzonej dokumentacji wywłaszczeniowej, w tym zwłaszcza za pomocą decyzji lokalizacyjnej, w oparciu o którą decyzja wywłaszczeniowa została wydana. Organ odwoławczy podkreślił, że decyzja o wywłaszczeniu parcel l. kat. [....] i l. kat [....] b. gm. kat. M. w uzasadnieniu wyraźnie powołuje się na decyzję o lokalizacji szczegółowej nr [....] z 5 sierpnia 1965 r., który to dokument ustalał lokalizację szczegółową "magazynów". Powyższe przesądza (pomimo nieodnalezienia załącznika graficznego do tej decyzji), iż to właśnie budowa magazynów (prawdopodobnie o charakterze wojskowym) była celem wywłaszczenia w/w nieruchomości.

Jak ustalił Starosta K. wnioskowane do zwrotu parcele w całości znajdowały się poza granicami lokalizacji szczegółowej nr [....] . Natomiast pozyskana przez organ I instancji mapa katastralna z zaznaczonymi granicami lokalizacji szczegółowej nr [....] obejmujący obszar wojskowy na terenie tzw. "[....]" z zaznaczonymi granicami projektowanego placu ćwiczeń wskazuje, iż w skład obszaru objętego granicami tej lokalizacji weszły wnioskowane do zwrotu w/w parcele.

Wojewoda [....] zwrócił uwagę na orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie podejmowane w podobnych sprawach dotyczących zwrotu nieruchomości wywłaszczonych decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 21 października 1969 r. Nr [....] jako niezbędne na cele budownictwa zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [....] z 5 sierpnia 1965 r., w sytuacji gdy nieruchomości te znalazły się w granicach lokalizacji szczegółowej Nr [....] z 21 kwietnia 1965 r. tj. m. in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 17 lipca 2006r. sygn. akt II SA/Kr 50/03, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 10 lipca 2006 r. sygn. akt II SA/Kr 44/03, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 17 lipca 2006r. sygn. akt II SA.Kr 48/03. W podanych orzeczeniach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazywał na zbędność tak wywłaszczonych nieruchomości.

Odnosząc się do zarzutów [....] S.A. w K. , organ odwoławczy podkreślił, że nie można potraktować za oczywistą omyłkę powołanie w decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. o wywłaszczeniu z 21 października 1969 r. Nr [....] decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [....] z 5 sierpnia 1965 r. Decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 21 października 1969 r. nr [....] orzekająca o wywłaszczeniu w/w parcel wyposażona jest bowiem w atrybut ostateczności, a zatem wiąże ona erga omnes.

Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnieśli [....] S.A. w K. oraz Skarb Państwa – Rejonowy Zarząd [....] w K.

[....] S.A. w K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jak i uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Strona skarżąca zarzuciła wydanie decyzji z naruszeniem zasady wszechstronnego wyjaśnienia stanu sprawy i dążenia do prawdy obiektywnej oraz swobodnej oceny dowodów. Argumentowała, że z jednej strony, decyzja wywłaszczeniowa wydana dla tej nieruchomości odwołuje się do lokalizacji szczegółowej nr [....] , która jako cel wywłaszczenia przewiduje budowę magazynów, a z drugiej strony, zachodzi duże prawdopodobieństwo, iż lokalizacja szczegółowa nr [....] w ogóle nie odnosiła się do parcel l. kat. [....] i l. kat [....] (jako że były one objęte lokalizacją nr.... ): tym samym ustalanie celu wywłaszczenia w oparciu o lokalizację nr [....] jest nieuzasadnione. W ocenie strony skarżącej materiał dowodowy, nie pozwalał na sformułowanie wniosków co do rzeczywistego celu wywłaszczenia na gruncie decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. nr [....] . Ponadto naruszeniem zasad postępowania jest również – zdaniem strony skarżącej - zastępowanie własnych ustaleń faktycznych stanowiskiem sądów administracyjnych zaprezentowanym w innych sprawach - choćby o zbliżonym stanie faktycznym i prawnym.

Regionalny Zarząd [....] w K. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów art. 16 §1 k.p.a. oraz art. 156 §1 pkt 3 k.p.a. przez uznanie, że sprawa zwrotu nieruchomości, stanowiącej obecnie działki nr nr [....] , może być ponownie rozstrzygnięta, pomimo że w sprawie została wydana wcześniej decyzja ostateczna nadal pozostająca w obrocie prawnym.

W uzasadnieniu strona skarżąca argumentowała, że sprawa została już rozstrzygnięta ostateczna decyzją Starosty K. z 8 października 2002 r. [....] . U podstaw odmiennego rozstrzygnięcia w ww. decyzji i będących przedmiotem zaskarżenia leżą odmienne ustalenia co do celu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości i jego zrealizowania, a nie zmiana stanu prawnego, która przedmiotowym stanie faktycznym jest nieistotna.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [....] wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do dyspozycji z art. 134 § 1 p.p.s.a.

Skargi są nieuzasadnione.

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody [....] z 15 stycznia 2014 r., znak: [....] , utrzymująca w mocy decyzję Starosty K. z 6 czerwca 2013 r. , w której organ I instancji orzekł o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działki nr [....] o pow. 0,0113 ha, położonej w obrębie M. gm. W. , odpowiadającej części wywłaszczonej parceli l.kat. [....] i działki nr [....] o pow. 0,5983 ha położonej w obrębie M. gm. W. , odpowiadającej wywłaszczonej parceli l. kat. [....] i części parceli l.kat. [....] na rzecz K.S. w 5/20 części oraz A.A., i innych....., po 3/20 części oraz o zobowiązaniu w/w osób do zwrotu na rzecz Skarbu Państwa kwoty 6394,09 zł, odpowiadającej zwaloryzowanej wysokości odszkodowania ustalonego z tytułu wywłaszczenia nieruchomości.

Na wstępie należy wskazać, że w pierwszej kolejności Sąd odniesie się do zarzutu naruszenia zasady res iudicata w okolicznościach rozpatrywanej sprawy jako zarzutu najdalej idącego, a następnie do zarzutu innych naruszeń prawa postępowania administracyjnego i prawa materialnego.

W sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [....] o pow. 0,0113 ha, położonej w obrębie M. gm. W. - odpowiadającej części wywłaszczonej parceli l. kat. [....] oraz działki nr [....] o pow. 0,5983 ha położonej w obrębie M. gm. W. odpowiadającej wywłaszczonej parceli l. kat. [....] i części parceli l. kat. [....] na rzecz: K.S. i innych....., toczyło się już z wniosku tych samych stron postępowanie zakończone ostateczną decyzją Starosty K. z 8 października 2002 r. , nr [....], , którą organ odmówił zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Mając na uwadze powyższy fakt w skardze Skarbu Państwa - Regionalnego Zarządu [....] w K. wniesiono o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji Wojewody [....] z 15 stycznia 2014 i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji jako wydanych z naruszenie zasady zakazującej ponownego rozstrzygania sprawy już poprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Zgodnie bowiem z art. 16 § 1 zd. Pierwsze kpa decyzje, od których nie przysługuje odwołanie w administracyjnym toku instancji są ostateczne, a zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Odnosząc się do zarzutu naruszenia zasady res iudicata należy stwierdzić, że nie jest on trafny. Nietrafność tego zarzutu wynika z tego, że warunkiem koniecznym do stwierdzenia, iż nastąpiło naruszenie zasady res iudicata, jest stwierdzenie tożsamości obu spraw. Tożsamość sprawy administracyjnej wyznaczają elementy podmiotowe (strony i uczestnicy postępowania), przedmiotowe (treść żądania i stan faktyczny) oraz stan prawny. "Stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 kpa możliwe jest tylko w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwoma decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Istotnym jest, że aby zaistniała tożsamość sprawy konieczne jest aby obie decyzje dotyczyły tożsamego podmiotu oraz tożsamego przedmiotu sprawy, przy jednoczesnej tożsamości stanu prawnego jak i faktycznego" ( M. Jaśkowska, Komentarz LEX do art. 156 kpa).

Odnosząc powyższe do okoliczności rozpatrywanej sprawy należy zważyć, że jakkolwiek w dacie złożenia kolejnego wniosku o zwrot przedmiotowych nieruchomości przez K.S. i innych.... , tj. w dniu 28 lutego 2008 r. nie uległ zmianie krąg stron postępowania, nie zmieniła się także tożsamość przedmiotu sprawy i jej okoliczności faktyczne, to jednak uległ zmianie stan prawny stanowiący podstawę rozstrzygania o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości w stosunku do stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji Starosty K. z 8 października 2002 r. Zmiana ta została dokonana ustawą z 21 czerwca 2004 r. (Dz. U. z 2004 r. nr 141, poz. 1492; weszła w życie w dniu 22. 09. 2004 r.) nowelizującą ustawę z 27. 08. 1997 gospodarce nieruchomościami (Dz. U. nr 115, poz. 741 ze zm.) w zakresie art. 137 poprzez zmianę definicji zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia. A zatem zmiana ta była również istotna dla spraw dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Nadto należy wskazać, że ustawodawca wprowadził zmiany nowelizujące treść art. 136 i kolejne zmiany nowelizujące art. 137 ustawą z 9 stycznia 2009 r. (Dz. U. nr 42, poz. 335). W związku z powyższym, należy przyjąć, że zaskarżona decyzja merytoryczna i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie są jest dotknięte wadą nieważności, jakkolwiek w chwili ich wydania istniała w obrocie prawnym inna decyzja odmawiająca zwrotu przedmiotowych nieruchomości.

Przechodząc do kolejnych zarzutów dotyczącego naruszenia przepisów prawa trzeba wskazać, że uchylenie przez sąd administracyjny skarżonej decyzji następuje w przypadku: uchybienia przepisom prawa materialnego - jeżeli uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy z a 30. 08. 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w przypadku rozstrzygnięcia dotkniętego wadą uzasadniającą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), jak również w przypadku wad postępowania, jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy lit. "c"). W ocenie skarżącej spółki [....] S.A w K. przedmiotowa nieruchomość nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia, czego organy obu instancji nie wyjaśniły wszechstronnie, naruszając zasadę prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 kpa, zgodnie z którą obowiązane są podjąć wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. W konsekwencji - jak podniosła Spółka - skarżone decyzje zostały wydane bez prawidłowego wyjaśnienia podstawowej dla sprawy kwestii tj. celu wywłaszczenia przedmiotowych nieruchomości w kontekście zbędności nieruchomości na ten cel, stanowiącej przesłankę jej zwrotu stosownie do treści art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie natomiast ze stanowiskiem organów ustaliły one w sposób prawidłowy cel wywłaszczenia i wykazały, iż nie został on zrealizowany, a zatem wobec zrealizowania pozostałych przesłanek zwrotu – zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Odnosząc się do powyższego należy wskazać, że Sąd w całości podziela argumentacje orzekających organów i zwraca przede wszystkim uwagę na nie budzącą wątpliwości treść decyzji 21 października 1969 r. Nr [....] orzekającej o wywłaszczeniu parcel l. kat.: [....] l. kat. [....] b. gm. kat. M. jako niezbędnych na cele budownictwa zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [....] z 5 sierpnia 1965 r., w której jako cel wywłaszczenia wskazano budowę magazynów. Nadto należy wskazać, że w sprawie poza sporem jest, ze przedmiotowe nieruchomości nie zostały wykorzystane pod budowę magazynów, gdyż jak ustalono w toku postępowania dowodowego teren wnioskowanych do zwrotu: części działki nr [....] , w granicach wywłaszczonych parcel: l. kat. [....] i l. kat. [....] oraz części działki nr [....] o pow. 110,45 ha, w granicach parceli: l. kat. [....] wykorzystywany był jako plac ćwiczeń oddziałów wojskowych podczas których wykonywano jedynie budowle ziemne tj. okopy i transzeje, które po zakończeniu ćwiczeń były najczęściej likwidowane, zasypywane, a teren był przygotowywany do kolejnych ćwiczeń wojskowych. Nadto należy w całości podzielić stanowisko organów I i II instancji , że w sytuacji gdy wnioskowane do zwrotu parcele: l. kat. [....] i l. kat. [....] , b. gm. kat. M. w całości znajdowały się poza granicami lokalizacji szczegółowej nr [....] z 5 sierpnia 1965 r. wydanej przez Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. wskazanej w decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 21. 10. 1969 r. orzekającej o ich wywłaszczeniu, gdyż znajdowały się granicach innej lokalizacji szczegółowej nr [....] obejmującej obszar placu ćwiczeń na terenie "[....] " to okoliczność ta stanowi dodatkowy argument wskazujący na zbędność wywłaszczonej nieruchomości na cel wywłaszczenia jakim była budowa "magazynów na terenie położonym w M". A zatem, jeśli na wywłaszczonej nieruchomości nigdy nie został realizowany cel wywłaszczenia w postaci budowy magazynów i pozostała ona niezabudowana to w ocenie Sądu przy spełnieniu pozytywnych przesłanek dla orzeczenia (nieruchomość została wywłaszczona i wniosek o jej zwrot został złożony przez wszystkich uprawnionych) została także spełniona przesłanka jej zbędności na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Tym samym zaskarżonej decyzji jak i utrzymanej nią w mocy decyzji organu l instancji nie można zarzucić naruszenia prawa. Trzeba mieć przy tym na względzie, iż ponieważ wywłaszczenie jest szczególną instytucją pozwalającą na przymusowe odjęcie właścicielowi prawa do nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli jest ona niezbędna dla realizacji określonych celów publicznych, których inaczej nie można zrealizować to kwestie jej zbędności na cel wywłaszczenia należy oceniać w kontekście decyzji wywłaszczeniowej, a jak wskazano wyżej z treści decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z 21 października 1969 r. Nr [....] orzekającej o jej wywłaszczeniu parcel l. kat[....] i l. kat. [....] b. gm. kat. M. wynika , że celem wywłaszczenia było budownictwo, a zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [....] z 5 sierpnia 1965 r., jako cel wywłaszczenia wskazano budowę magazynów. W ocenie Sądu nie ma żadnych podstaw aby powyższy cel można było modyfikować lub zmieniać.

Nie jest także zasadny zarzut skargi, iż organy wydały zaskarżoną decyzję i poprzedzającą zastępując własne ustalenia stanowiskiem bogato powoływanego orzecznictwa NSA i WSA w Krakowie, które pozostaje zgodne ze stanowiskiem zaprezentowanym w decyzjach obu instancji. Jak wynika z przedłożonych akt administracyjnych w przedmiotowej sprawie było prowadzone postępowanie dowodowe w tym obejmujące oględziny wywłaszczonej parceli L. kat [....] w dniu 13.09.2012 r. Prawidłowo wyjaśniono także nie budzący wątpliwości stan geodezyjny i prawny wnioskowanych do zwrotu nieruchomości, co wykazano szczegółowo w uzasadnieniu decyzji organu I instancji i co potwierdzają dokumenty przedłożone do akt administracyjnych sprawy.

W tym stanie rzeczy skoro dokonana kontrola nie wykazała aby zaskarżona decyzja, czy poprzedzająca ją decyzja organu l instancji naruszały prawo, na podstawie art. 151 p.o.p.s.a należało orzec jak w sentencji.