Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Sędziowie WSA Maciej Busz WSA Józef Maleszewski Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 marca 2015 r. sprawy ze skargi T. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2014r., nr [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], działający z upoważnienia Wójta [...] na podstawie art. 106 ust. 1, art. 39, ust. 1, 2 art. 17, ust. 1, art. 8, ust. 1, art. 7, art. 3, art. 2 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 roku (tekst jednolity Dz.U. z dnia 7 lutego 2013 roku, poz. 182), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 roku, poz. 267 t.j.), Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 roku w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Rozporządzenie Rady Ministrów z dn. 17 lipca 2012 roku, poz. 823), Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 czerwca 2012 roku w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. z 2012 r. poz. 712 ze zmianami) i upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach (Zarządzenie Wójta [...]) po rozpatrzeniu wniosku [...] z dnia [...] maja 2014. postanowił odmówic przyznania T. N. zasiłku celowego z przeznaczeniem na szkolenie specjalistyczne. Powodem odmowy było to, że wnioskowana pomoc nie mieści się w kategorii niezbędnej potrzeby bytowej oraz w celach pomocy społecznej.

W uzasadnieniu podał, że T. N. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jego jedynym dochodem jest zasiłek stały w kwocie 529 zł, który nie przekracza kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarujacej wynoszącego 542 zł miesięcznie. Na bieżace koszty utrzymania wnioskodawcy składają się: wywóz nieczystości ciekłych – 37,50 zł, wywóz nieczystosci stałych – 37 zł (zaległośc od lutego 2014r.), woda- 63,16 zł, gaz- 50,00 zł. Wnioskodawca utrzymuje się z pomocy opieki społecznej, otrzymuje zasiłek stały, w 2013r. otrzymał zasiłki celowe w łącznej kwocie 1.230,00 zł ( 4 zasiłki na częściowqe pokrycie kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania w wysokości 150 zł i 1 w wysokości 130 zł, 1 zasiłek na zakup opału w kwocie 200 zł, 1 zasiłek na częściowe pokrycie kosztów zakupu okularów w kwocie 150 zł oraz 1 zasiłek na częściowe pokrycie rachunku za energię elektryczną w kwocie 150 zł). W 2014r. otrzymał: zasiłek okresowy na okres od 1 do 30 kwietnia 2014r. w kwocie 20 zł, zasiłki celowe na częściowe pokrycie kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania w styczniu w kwocie 100 zł oraz w kwietniu w kwocie 50 zł. W 2014r. otrzymał również zasiłek celowy na opał w kwocie 200 zł i na częściowe pokrycie kosztów związanych z dojazdami na rehabilitację w kwocie 100zł, od decyzji przyznających ten zasiłek wnioskodawca złożył odwołanie do SKO w [...]. Dnia [...] maja 2014r. wnioskodawca złozył wniosek o przyznanie pomocy w formie jednorazowego świadczenia pieniężnego w kwocie 10.800 zł z przeznaczeniem na szkolenie specjalistyczne. W trakcie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wnioskodawca ograniczył swoje żądanie finansowe do kwoty 3500 zł na szkolenie specjalistyczne. Organ podał, że zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może zostać przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zasiłek celowy może być przyznany na zaspokojenie konkretnej potrzeby bytowej. Za taką należy uważać tylko tę, która związana jest z egzystencją, z codziennym życiem i zaspokajaniem potrzeb żywieniowych, zdrowotnych, mieszkaniowych. Wnioskowana przez wnioskodawcę pomoc nie może być, zdaniem organu, uznana za niezbędną potrzebę życiową, na zaspokojenie których przyznawane są zasiłki celowe. Nie mieści się ona w kategorii niezbędnej potrzeby bytowej oraz w celach pomocy społecznej. Organ wyjaśnił, że istota pomocy społecznej polega na wspieraniu osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Pomoc społeczna jest niewątpliwie instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1). Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3). Celem pomocy społecznej jest jedynie udzielenie wsparcia, a nie zastąpienie indywidualnych wysiłków w dążeniu do poprawy swej sytuacji bytowej. Korzystanie z instytucji zasiłku celowego nie może polegać na żądaniu od organów pomocy społecznej zaspokajania potrzeb w sposób ciągły i we wszelkich sferach. Pomoc społeczna w postaci zasiłku celowego nie ma charakteru obligatoryjnego lecz wyłącznie jest to świadczenie fakultatywne, którego przyznanie należy każdorazowo do uznania administracyjnego. Świadczenie to ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ ma prawo decydować w ustalonych okolicznościach sprawy o przyznaniu, bądź odmowie przyznania świadczenia, jak również o jego wysokości. Oceny takiej dokonuje na tle konkretnych okoliczności sprawy i biorąc pod uwagę swoje możliwości finansowe. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Zaplanowana kwota wydatków na zasiłki celowe w 2014r. wynosi: 83.166,00 zł w przeliczeniu miesięcznym daje to kwotę: 6.930,50 zł. Średnio w miesiącu wpływa ok. 50 wniosków na tę formę pomocy. Średnia wysokość zasiłku wynosi 138,61 zł. Organ wskazał, że aktualnie wiele rodzin z terenu gminy [...] znajduje się również w trudnej sytuacji finansowej, a tutejszy Ośrodek dysponuje ograniczonymi środkami i nie ma możliwości, by zaspokoić wszystkie potrzeby osób ubiegających się o pomoc. Organy pomocy społecznej muszą brać pod uwagę nie tylko oczekiwania osoby ubiegającej się o świadczenie, lecz także interes innych osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, które także kwalifikują się do uzyskania tego rodzaj świadczenia. Wobec ograniczonych możliwości finansowych ośrodek obowiązany jest dysponować środkami w sposó nie pozbawiający pomocy innych pozostających w trudnej sytuacji osób. W związku z tym, iż wnioskowana przez wnioskodawcę pomoc nie mieści się w kategorii niezbędnej potrzeby bytowej oraz w celach pomocy społecznej, odmówiono przyznania pomocy.

Od decyzji tej wnioskodawca – w terminie i formie prawem przewidzianej złozył odwołanie, w którym zarzucił obrazę wszystkich mozliwych przepisów obowiązującego prawa i przewlekłośc postępowania (blisko 30 dni od przeprowadzonego wywiadu i z doręczeniem ponad 30 dni). Nie wskazał konkretnych naruszonych jego zdaniem przepisów. W uzasadnieniu podał, że na podstawie orzeczeń o stopniu niepełnosprawności i zawartych w nim wytycznych jego słusznym interesem jest dopasowanie kwalifikacji i środka lokomocji do niepełnosprawności. Uzyskanie kwalifikacji umozliwiłoby mu podjęcie pracy zarobkowej, dzieki której mógłby zaspokoić swoje potrzeby. Poszukując pracy trzeba mieć odpowiednie kwalifikacje. Aby zdobyć te kwalifikacje zawnioskował o udzielenie pomocy finansowej. W orzeczeniu o niepełnosprawności wskazano, że wymaga szkolenia specjalistycznego. To samo dotyczy przeróbki środka lokomocji do potrzeb swej niepełnosprawnosci (ma problem z poruszaniem się). Za kwotę zasiłku stałego w wysokości 529 zł miesięcznie nie jest w stanie się utrzymać.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2014 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 2 ust.1, art. 7, art. 8 ust.1 pkt 1, ust. 3 i 4, art. 39 ust. 1 i 12 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013r., poz. 182 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarzoną decyzję z [...] czerwca 2014r.

W uzasadnieniu organ II instancji podzielił ustalenia faktyczne i zważenia prawne dokonane przez organ I instancje. Podał, że wnioskowaną kwotę 3500 zł T. N. zamierzał przeznaczyć na udział w szkoleniu w celu uzyskania licencji ochroniarza. W ocenie Kolegium odwołania nie można uwzględnić. Przedmiotem prowadzonego postępowania odwoławczego była odmowa przyznania specjalnego zasiłku celowego na odbycie szkolenia w zakresie uzyskania licencji ochroniarza osobie samotnie gospodarującej, której rzeczywisty dochód jest niższy od ustawowego kryterium dochodowego. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej - pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Przy czym rodzaj, forma i rozmiar pomocy społecznej są zależne od okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej a potrzeby zainteresowanych mogą być uwzględnione jeżeli odpowiadają możliwościom finansowym pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 ustawy). W myśl art. 8 ust. 1 pkt 1 tej ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kryterium dochodowego ustalonego na poziomie 524,00 zł, , przy jednoczesnym spełnieniu warunków określonych w art. 7 pkt 2-15 cyt. ustawy. Z dyspozycji art. 39 tej ustawy wynika, że zasiłek celowy jest świadczeniem fakultatywnym, które może być przyznane w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, jeżeli spełnione jest określone w art. 8 ustawy kryterium dochodowe. Może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Definicja dochodu zawarta w art. 8 ust. 3 i ust. 4 ustawy o pomocy społecznej oznacza sumę miesięcznych dochodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony bez względu na tytuł i źródło ich pochodzenia pomniejszony o podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Z dochodu wyłączone są jedynie jednorazowe świadczenia socjalne, zasiłki celowe, pomoc materialna o charakterze socjalnym lub motywacyjnym, przyznawana na podstawie przepisów o systemie oświaty, świadczenia w naturze i świadczenie przysługujące osobie bezrobotnej wykonującej prace społecznie użyteczne. Konstrukcja przepisu art. 39 cyt. ustawy wskazuje, że został on sformułowany na zasadzie uznania administracyjnego, co oznacza, iż organ rozpatrujący wniosek o udzielenie na jego podstawie pomocy społecznej, może ale nie musi taką pomoc przyznać. Przy czym organ korzystający z uznania administracyjnego powinien w aktach sprawy utrwalić wyniki postępowania dowodowego, zbadać stan faktyczny sprawy, a w uzasadnieniu decyzji wykazać w przekonujący sposób motywy jakie przesądziły o podjętym stanowisku. Kolegium podało, że z akt sprawy wynika, że Pan T. N. jest stałym podopiecznym Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] od 2009 r. Podopieczny (47 lat) posiada średnie wykształcenie, ale jest osobą trwale bezrobotną, a od sierpnia 2012 r. nie jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...]. Odwołujący zamieszkuje w miejscowości [...]. Z wywiadu środowiskowego wynika, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, wynajmuje mieszkanie od rodziny ( pokój z kuchnią) nie ponosząc z tego tytułu opłat. Ponosi natomiast bieżące koszty związane z utrzymaniem mieszkania. Według ustaleń pracownika socjalnego w okresie objętym wnioskiem to koszt ok. 189,00 zł. Odwołujący nie dysponuje własnym dochodem, źródłem jego utrzymania jest zasiłek stały przyznany już na kolejny okres od 1 kwietnia 2014 r. do 30 kwietnia 2017 r. jak również pomoc społeczna udzielana w formie zasiłku celowego i okresowego w możliwym zakresie. T. N. jest osobą niepełnosprawną. Orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] kwietnia 2014 r. został okresowo zaliczony do 30 kwietnia 2017 r. do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, z przyczyn oznaczonych kodem "02-P i 10-N". Natomiast zgodnie z Orzeczeniem zmieniającym z dnia 9 maja 2014 r. zmieniono przyczynę niepełnosprawności na "02-P, 05-R i 03-L" oraz zalecenie w zakresie szkolenia uznając, że osoba niepełnosprawna wymaga szkolenia, w tym specjalistycznego. Właśnie ten zapis w "Orzeczeniu" w przekonaniu podopiecznego uprawnia go do wystąpienia o pomoc społeczną na uzyskanie kwalifikacji ochroniarza. Zdaniem Kolegium sytuacja wnioskodawcy jest niewątpliwie trudna. Akta sprawy wskazują, że organ orzekający wspiera Wnioskodawcę różnymi formami pomocy społecznej. Dlatego Kolegium nie zgadza się z zarzutem podniesionym w odwołaniu uznając, że strona z powodu dysfunkcji jest objęta właściwą pomocą należną osobom niepełnosprawnym. Wprawdzie aktualny stan zdrowia podopiecznego może stanowić przeszkodę do zaktywizowania działań w celu polepszenia sytuacji życiowej we własnym zakresie. To Kolegium podkreśliło, że wnioskodawca nie jest osobą całkowicie niezdolną do pracy - będąc w wieku 47 lat i posiadając stwierdzony umiarkowany stopień niepełnosprawności może wykonywać prace nie wymagające dużego wysiłku fizycznego, co choć w pewnym stopniu poprawiłoby jego sytuację materialną. W tym zakresie wnioskodawca niezmiennie od 2009 r. prezentuje bierną postawę. Pomimo zrozumienia dla wszelkich uciążliwości istniejących w życiu wnioskodawcy, Kolegium w zaskarżonej decyzji nie dopatrzyło się nieprawidłowości mających wpływ na wynik rozpatrywanej sprawy. Zdaniem organu odwoławczego, tak jak to ocenił organ I instancji, zgłoszona potrzeba finansowania kosztów szkolenia nie nosi znamion niezbędnej potrzeby bytowej. Nawiązując do art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, na który powołał się wnioskodawca, organ odwoławczy wyjaśnił, że pomoc społeczna została powołana po to, aby wspierać osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do uspokojenia ich niezbędnych potrzeb życiowych i umożliwić im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, czyli że "rolą organów administracji publicznej jest wyłącznie ograniczenie się do wspierania wysiłków osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej. W orzecznictwie wskazuje się, iż pod pojęciem niezbędnych potrzeb życiowych należy rozumieć potrzeby związane z codziennym funkcjonowaniem każdego człowieka i niezbędne do normalnej, godnej egzystencji na poziomie elementarnym. Za niezbędną potrzebę bytową należy uznać taką, która jest niezbędna do normalnej egzystencji osoby ubiegającej się o przyznanie zasiłku, w warunkach odpowiadających godności człowieka. Niezbędna potrzeba to taka bez zaspokojenia której osoba nie może egzystować, zagrożone są warunki jej istnienia, a w szczególności życie lub zdrowie. Zdaniem Kolegium, w tak rozumianych potrzebach, nie mieści pomoc na pokrycie kosztów szkolenia o szczególnym charakterze. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które trzeba ustalać w kontekście stale rosnącej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków bilansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana. Oznacza to również, że pomoc potoczna wspierając osoby i rodziny w pokonywaniu ich trudności życiowych nie ma obowiązku zaspokajania wszystkich potrzeb podopiecznych. Ustalenia stanu faktycznego sprawy nie budzą zastrzeżeń Kolegium. Organ odwoławczy uznał, że zgłaszana potrzeba finansowania kosztów szkolenia nie nosi znamion niezbędnej potrzeby bytowej. Ubocznie Kolegium zauważa, że na podstawie akt sprawy nie można jednoznacznie ocenić pracy socjalnej ukierunkowanej na zaktywizowanie osoby trwale bezrobotnej, czy rzeczywiście Pan T. N. jest osobą mogącą podjąć zatrudnienie w szczególnych warunkach, czy jest to abstrakcyjne oczekiwanie. Istnieją bowiem programy służące zaangażowaniu osób niepełnosprawnych.

We wniesionej skardze od w/w decyzji Samorządowego Kolegium Odwołwczego w [...] skarżacy zarzucił: przewlekłe postępowanie, brak obiektywizmu, obrazę art. 2 lub 3 Konstytucji RP i narażenie Skarbu Państwa na straty, nie akceptowanie wyroku WSA w Poznaniu z dnia 1.12.2010r.

W uzasadnieniu podał, że wg Kolegium kwalifikacje zawodowe są abstrakcyjnym oczekiwaniem osoby ubiegającej się o zatrudnienie. Przewlekłość postępowania nastąpiła z uwagi na fakt, że postępowanie zostało przedłużone do 30.09.2014r., a decyzja nadana została dopiero 4.11.2014r. Brak obiektywizmu wynikał z uznania, że niezdolność do zatrudnienia została zinterpretowana jako zdolność do pracy zarobkowej, Kolegium pominęło fakt, że wnioskodawca otrzymywał świadczenie rehabilitacyjne po wypadku , że pracował w latach 2010 – 2011 a przyjęło trwałe bezrobocie od 2009r. Kolegium nie uwzględniło faktu, że ponoszenie kosztów leczenia doprowadza do ciągłego deficytu jego gospodarstwa domowego. Skarżacy wyjaśnił, że przy dysponowaniu kwotą 529 zł miesięcznie z uwzględnieniem ponoszonych kosztów nie jest w stanie się utrzymać. Przedstawił wyliczenie, z którego wynikało, że po otrzymaniu pomocy, po pokryciu kosztów utrzymania mieszkania, zakupu okularów i zakupu leków pozostało mu na ubranie i wyżywienie po 7,34 zł dziennie. Tak niskie kwoty pogłębiły jego niepełnosprawność i utratę zdolności do pracy. Zaskarżona decyzja naraża Skarb Państwa na straty związane z zadośćuczynieniem za przewlekłe postępowanie i łamanie praw człowieka. Osoby niepełnosprawne mają także prawo do życia w warunkach nie urągających godności człowieka. Każdy ma prawo do wnikliwego zbadania sedna sprawy, rodziny niepełne mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych. Skarżący podał, że Kolegium nie uwzględniło wyroku WSA w Poznaniu z 1.12.2014r., w którym podano, że zgodnie z art. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej w ewntualnej sytuacji trudności finansowych jednostki pomocy społecznej są zobowiązane do udzielenia świadczenia. Beneficjentowi przysługuje bowiem roszczenie o przyznanie takiego świadczenia i jakiekolwiek okoliczności faktyczne nie mogą go tego uprawnienia pozbawić. Skarżący wskazał, że organy nie przeprowadziły analizy struktury dochodów jego i innych osób korzystających z pomocy, że nie kwestionowałby orzeczenia, gdyby organ II instancji uchylił decyzję organu I instancji w zakresie powodu odmowy przyznania świadczenia i umorzył postępowanie w tym zakresie i utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji w pozostałej części.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późń.zm,.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi. Przy czym ocena ta jest dokonywana zasadniczo według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270 z późń.zm., dalej ppsa), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Zgodnie z art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawa prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (czynności).

Przedmiotem niniejszego postępowania była ocena legalności zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2014r. nr [...] utrzymująca w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] czerwca 2014r., nr [...] Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], działającego z upoważnienia Wójta Gminy [...], którą odmówiono przyznania skarżącemu zasiłku celowego z przeznaczeniem na szkolenie specjalistyczne i podano, że powodem odmowy było to, że wnioskowana pomoc nie mieści się w kategorii niezbędnej potrzeby bytowej oraz w celach pomocy społecznej.

Jak słusznie zauważył skarżący w rozstrzygnięciu decyzji organu I instancji zbędne było wskazanie co było powodem odmowy przyznania wnioskowanego zasiłku celowego. Podanie powodów odmowy przyznania świadczenia jest elementem uzasadnienia a nie rozstrzygnięcia w decyzji administracyjnej (art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego , t.j. Dz.U. z 2013r., p. 267 ze zm., zwanej dalej kpa). Naruszenie to nie miało jednak wpływu na wynik sprawy wobec tego nie było podstaw do uchylania przez Sąd decyzji. Zgodnie bowiem z art. 145 § 1pkt 1 ppsa Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Analizując przedmiotową sprawę Sąd uznał, że ustalenia zarówno w zakresie stanu faktycznego sprawy, jak i podania podstawy prawnej zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji są prawidłowe i tym samym nie wymagają powórzenia.

Prawidłowo organy ustalił, że skarżący z uwagi na pozostawaniu jedynie na utrzymaniu opieki społecznej, nie posiadający innych dochodów poza zasiłkiem stałym i zasiłkami celowymi z opieki społecznej, prowadzący samodzielne gospodarstwo domowe nie przekracza kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, które wynosi 542 zł (art. 8, ust. 1 pkt 1, ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 roku (tekst jednolity Dz.U. z dnia 7 lutego 2013 roku, poz. 182), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 roku, poz. 267 t.j.), Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 roku w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Rozporządzenie Rady Ministrów z dn. 17 lipca 2012 roku, poz. 823). Skarżący jest objęty pomocą z opieki społecznej.

Organy prawidłowo ustaliły, że podstawę prawną żądania skarżącego w niniejszej sprawie stanowił art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z tym przepisem: 1. W celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy.

2. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

3. Osobom bezdomnym i innym osobom niemającym dochodu oraz możliwości uzyskania świadczeń na podstawie przepisów o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych może być przyznany zasiłek celowy na pokrycie części lub całości wydatków na świadczenia zdrowotne.

4. Zasiłek celowy może być przyznany w formie biletu kredytowanego.

W przepisie tym wyraźnie wskazano, że zasiłek celowy nie służy zaspokojeniu każdej potrzeby a w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby. W ust. 2 art. 39 cyt. ustawy wskazano przykładowo co ustawodawca uważa za potrzebę niezbędną. I jest nią : zakup żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Katalog niezbędnych potrzeb objętych normą tego przepisu nie ma charakteru zamkniętego. Świadczy o tym użycie słowa "w szczególności". Nie oznacza to oczywiście, że każda potrzeba osoby występującej o pomoc z opieki społecznej może być uznana za niezbędną. Interpretacji należy dokonywać z uwagi na cele takiej pomocy. Wskazane one zostały w art. 2 i 3 tej ustawy, a są nimi umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, które wskazano wyżej, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach godziwych. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Każdy więc wniosek wymaga indywidualnej oceny pod kątem ustalenia czy wnioskowana pomoc mieści się w ramach niezbędnej potrzeby i w możliwościach pomocy społecznej. Decyzja wydana w oparciu o treść w/w art. 39 ustawy o pomocy społecznej ma charakter uznaniowy. Uznaniowość nie oznacza dowolności. Wymaga uzasadnienia z uwzględnieniem okoliczności podanych wyżej. Sąd oceniając decyzje uznaniowe ocenia ich legalność w zakresie nie przekroczenia granic uznaniowości, tj. bada czy uzasadnienie jest logiczne, spójne i czy uwzględnia wszystkie okoliczności danego przypadku.

Przenosząc to na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji nie przekroczyła granic uznaniowości uznając, że żądana przez skarżącego pomoc nie mieści się w granicach niezbędnej potrzeby. Skarżący zarzucił brak obiektywizmu organu II instancji przez uznanie jego bierności w zakresie zatrudnienia od 2009r. Na podstawie art. 133 § 1 p.p.s.a. analizując materiał zgromadzony w aktach administracyjnych Sąd ustalił, że prawidłowo organy uznały, że skarżący ma 47 lat, jest stałym podopiecznym GOPS w [...] od 2009r., ma średnie wykształcenie i jest trwale bezrobotny. Ten stan nie ma jednak miejsca od 2009r., jak słusznie wskazał skarżący. Jak wynika z decyzji o odmowie przyznania zasiłku chorobowego (k. 126 akt administracyjnych) w okresie od 13.07.2010r. do 19.03.2011r. był on zatrudniony w [...] zakładzie pracy chronionej. Po tym okresie zatrudniony nie był. Obecnie jak wynika z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności jest zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności okresowo do 30.04.2017r. i aktualnie jest niezdolny do zatrudnienia. Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. 2011, poz. 721) do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych. Zgodnie z ust. 5 tego przepisu zaliczenie do znacznego albo umiarkowanego stopnia niepełnosprawności osoby, o której mowa w ust. 1 lub 2, nie wyklucza możliwości zatrudnienia tej osoby u pracodawcy niezapewniającego warunków pracy chronionej, w przypadkach:

1) przystosowania przez pracodawcę stanowiska pracy do potrzeb osoby niepełnosprawnej;

2) zatrudnienia w formie telepracy.

Skoro skarżący jak sam wykazuje nie jest z uwagi na stan zdrowia zdolny do zatrudnienia do 2017r. uznanie, że uzyskanie kwalifikacji zawodowych w celu podjęcia pracy jest niezbędną potrzebą w rozumieniu art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej jest bezzasadne. Prawidłowo więc organy uznały, że potrzeba wskazana przez skarżącego nie mieści się w granicach niezbędnych potrzeb w jego konkretnej sytuacji. Podkreślić należy, że ostatecznie domagał się on przyznania kwoty 3500 zł na specjalistyczny kurs w celu uzyskania licencji ochroniarza. Potrzeba ta w sytuacji skarżącego nie znajduje żadnego uzasadnienia. Po deregulacji wprowadzonej od 1 stycznia 2014r. z przepisów wyeliminowane te, wymagające dla wykonywania pracy ochroniarza uzyskania licencji. Obecnie pracę ochroniarza mogą wykonywać osoby wpisane na listę kwalifikowanych pracowników ochrony (art.26 ustawy z dnia 22 sierpnia 1997r. o ochronie osób i mienia t.j. Dz.U. 2014.1099) i osoby na taką listę nie wpisane. Zgodnie z art. 31 tej ustawy pracownikiem ochrony, co do którego nie jest wymagany wpis na listę kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej lub kwalifikowanych pracowników zabezpieczenia technicznego, może być osoba pełnoletnia, nieskazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwo umyślne. Do wykonywania pracy pracownika ochrony nie jest więc potrzebna licencja. Dla pracowników ochrony, którzy są wpisani na listę kwalifikowanych pracowników ochrony wymagane jest zdanie egzaminu, do którego przygotowuje kurs. Kursy te są płatne i jak wynika z faktów powszechnie znanych (ogólnodostępne dane z Internetu http://wsbio.waw.pl/kursy/kurs-ochrony, art. 106 § 1 p.p.s.a) koszt takiego kursu wynosi 950 zł. Gdyby więc nawet skarżący starał się o wpis na listę kwalifikowanych pracowników ochrony domaganie się przez niego na szkolenie kwoty 3500 zł było niezrozumiałe i nie poparte żadną argumentacją. Zauważyć również należy, że pracownicy ochrony muszą być osobami niekaranymi. Z akt administracyjnych wynika (k. 155v), że skarżący w 2011r. dostał pozwolenie na odbywanie kary pozbawienia wolności poza zakładem karnym. Pracownicy ochrony przechodzą testy psychologiczne, muszą spełnić wymagania odnośnie stanu zdrowia (art. 26 ustawy o ochronie osób i mienia, rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 19.12.2013r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się o wpis lub posiadających wpis na listę kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej – Dz.U. 2013. 1715). Jak wynika z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych i zaświadczeń składanych przez samego skarżącego jest on osobą chorą. Zgodnie z § 32 pkt 12 rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 15 lipca 2003r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz.U. 2014.813) umiarkowany stopień niepełnosprawności skarżącego wynika ze schorzeń 02-P (choroby psychiczne), 05- R( upośledzenie narządu ruchu) i 03-L (zaburzenia głosu, mowy i choroby słuchu). Jak wynika z przedłożonego przez skarżącego zaświadczenia z Przychodni Lekarskiej [...] (k. 302 akt administracyjnych) skarżący jest osobą chorą, ma wadę wzroku, nosi aparat słuchowy, ma założoną endoprotezę stawu biodrowego, przeszedł operację kręgosłupa. Kupił okulary korekcyjne do pracy przy komputerze (k. 226 akt administracyjnych), dostał za to dofinansowanie z MOPS w kwocie 150 zł. (k. 225v akt administracyjnych). Domaganie się w takiej sytuacji sfinansowania przez organ opieki społecznej szkolenia specjalistycznego na pracownika ochrony prawidłowo zostało uznane za potrzebę nie o charakterze niezbędnym. Trudno bowiem uznać, że osoba o takich schorzeniach jak skarżący, niezdolny do pracy do 2017r. pracę taką wykonywać może i tylko odbycie szkolenia jest przeszkodą do jej podjęcia.

Uwzględniając powyższe w sytuacji skarżącego sfinansowanie kosztów szkolenia na pracownika ochrony i to w kwocie znacznie przekraczającej koszt kursu nie jest niezbędną potrzebą w rozumieniu art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Skoro nią nie jest, nie jest wymagane, czego domagał się skarżący, szczegółowe analizowanie jego sytuacji dochodowej w porównaniu z innymi beneficjentami ośrodka pomocy społecznej.

Przedmiotowa skarga nie była skargą na przewlekłość. Skarżący podniósł takie okoliczności dotyczące faktu, że postępowanie organu II instancji zostało przedłużone do 30.09.2014r., a decyzja wysłana została do niego 4.11.2014r. Wskazać należy, że zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenia postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie decyzji. Jednocześnie sąd stwierdza czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak wynika z powyższego w przypadku wydania przez organ decyzji, a miało to miejsce przed wniesieniem przez skarżącego skargi zobowiązywanie organu do wydania decyzji jest bezprzedmiotowe. Rażące naruszenie prawa ma zaś miejsce w sytuacjach gdy przekroczenie terminu do rozpoznania sprawy jest znaczące, organ nie zawiadamia o przedłużeniu sprawy, co miejsca w niniejszej sprawie nie miało.

Mając zatem na uwadze przedstawione wyżej okoliczności sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny, uznając skargę za nieuzasadnioną, w oparciu o przepis art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

MZ