Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 1013/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6073 Opłaty adiacenckie oraz opłaty za niezagospodarowanie nieruchomości w zakreślonym terminie
Hasła tematyczne: Planowanie przestrzenne
Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 143 ust. 1 i 2, art. 144, art. 145 ust. 1 i 2, art. 146 ust. 1-4, art. 148 ust. 4
journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 2 pkt 5, art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 139
law: Ustawa z dnia  7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200 i art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2017 r. sprawy ze skargi I. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P z dnia [...] października 2016 r. Nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P na rzecz skarżącej kwotę 100,- (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...], Wójt Gminy S. L. na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), art. 144 ust. 1, art. 145, art. 146, art. 148 ust. 1-3 i art. 148b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 z późn. zm., dalej: "u.g.n.") oraz uchwały nr [...] Rady Gminy S. L. z dnia [...] lutego 2008 r. w sprawie ustalenia stawki procentowej opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości objętej budową infrastruktury technicznej (Dz. Urz. Woj. Wlkp. Nr [...], poz. 1003 z późn. zm.) ustalił wobec I. C. opłatę adiacencką w wysokości [...] zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, położonej w C., zapisanej w księdze wieczystej nr [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], arkusz mapy [...], obręb C., w związku z wybudowaniem z udziałem środków Gminy S. L. kanalizacji sanitarnej w ul. [...] w C..

W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że niniejsze postępowanie administracyjne zostało wszczęte w dniu [...] maja 2016 r. Następnie Wójt Gminy S. L. przytoczył przepisy, które w jego ocenie powinny znaleźć zastosowanie w rozpatrywanej sprawie oraz wskazał, że przedmiotowa nieruchomość znajduje się na obszarze, dla którego obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzony uchwałą nr [...] Rady Gminy S. L. z dnia [...] lutego 2011 r. (Dz. Urz. Woj. Wlkp. Nr [...], poz. 1775). Zgodnie z przepisami tego aktu prawa miejscowego, działka skarżącego przeznaczona jest pod tereny zabudowy mieszkaniowej – oznaczenie symbolem 13 MN na rysunku planu miejscowego. Inwestycja polegająca na budowie kanalizacji sanitarnej w ul. [...] w C. została odebrana na podstawie protokołu komisyjnego odbioru robót z dnia [...] października 2013 r. Z kolei decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego udzielił pozwolenia na użytkowanie sieci kanalizacji sanitarnej z przepompownią, obejmującą m.in. ul. [...] w C.. Tym samym dzień [...] grudnia 2013 r. jest dniem stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacji sanitarnej. W tej dacie właścicielem rozważanej działki był skarżący. W dniu [...] grudnia 2013 r. stawka procentowa opłaty adiacenckiej, określona w powołanej uchwale z dnia [...] lutego 2008 r., wynosiła 15%. Wzrost wartości nieruchomości skarżącego został z kolei ustalony na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego. Ten ostatni szczegółowo wyjaśnił w sporządzonym przez siebie opracowaniu, w jaki sposób obliczył wartość rynkową 1 m2 nieruchomości w stanie przed wybudowaniem kanalizacji sanitarnej oraz po wybudowaniu tejże infrastruktury. Biegły opisał zarazem dokładnie podejście i metodę szacowania oraz uzasadnił jej dobór. W. nieruchomości przed realizacją inwestycji i po jej zrealizowaniu ustalono stosownie do funkcji nieruchomości przewidzianej w planie miejscowym i bez uwzględnienia części składowych. W obu przypadkach zastosowano podejście porównawcze, metodą korygowania ceny średniej. W tym celu rzeczoznawca majątkowy przeprowadził analizę lokalnego rynku nieruchomości, badając ceny transakcyjne gruntów przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową. Na tej podstawie stwierdzono, że w miejscowościach G., C. i Z. najwyższy poziom cen jednostkowych osiągają grunty o powierzchniach od 400 m2 do 800 m2. Ś. cena 1 m2 z tego zakresu powierzchni kształtowała się na poziomie 134 zł, a ich odsetek stanowił ok. 10% ogółu transakcji. Niewiele niższy poziom cen osiągają grunty z zakresu od 800 m2 do 1.000 m2 – średnio ok. 124 zł/m2 i z zakresu od 1.000 m2 do 1.200 m2 – średnio ok. 117 zł/m2. W zakresie od 1.200 m2 do 1.400 m2 średnia cena obniża się do poziomu 110 zł/m2, a w zakresie od 1.400 m2 do 2.000 m2 – do ok. 103 zł/m2. Grunty o powierzchni powyżej 2.000 m2 osiągają zdecydowanie niższe ceny – ok. 78 zł/m2. Transakcje takie zawierane są jednak sporadycznie – w ostatni 3 latach stwierdzono tylko 4 takie transakcje. Dlatego określenie wartości dużych nieruchomości wymaga odwołania się do szerszego obszaru, obejmującego także inne gminy powiatu poznańskiego. Biegły stwierdził następnie, że przeciętna wartość jednostkowa gruntów w miejscowościach pozbawionych kanalizacji (G., C. i Z.) wynosiła 116 zł/m2, przy czym większość transakcji zawierana była w cenach od 97 zł/m2 do 133 zł/m2. W przypadku gruntów mających dostęp do kanalizacji na analizowanym obszarze, średnie osiągane ceny wynosiły ok. 130 zł/m2. Większość transakcji zawierana była w cenach mieszczących od 109 zł/m2 do 115 zł/m2. Na analizowanym całościowo obszarze kilku gmin wokół P. grunty o dużych powierzchniach, które nie mają dostępu do kanalizacji, sprzedawane są średnio po ok. 86 zł/m2, przy czym większość transakcji zawierana była w cenach od 70 zł/m2 do 103 zł/m2. Grunty o dużych powierzchniach, które mają dostęp do kanalizacji sprzedawane są na średnim poziomie ok. 95 zł/m2, przy czym większość transakcji zawierana jest 2 cenach od 80 zł/m2 do 114 zł/m2. Rzeczoznawca wyselekcjonował następnie próbki przyjęte do porównań, przedstawiając dla każdej z nich charakterystykę nieruchomości o cenie minimalnej i cenie maksymalnej. Dla poszczególnych grup nieruchomości przyjęto zerowy trend czasowy z uwagi na stagnację cen. Biegły wskazał ponadto dokładnie cechy rynkowe wpływające na wartość nieruchomości oraz ocenił wielkość wpływu tych cech na zróżnicowanie cen transakcyjnych. Na podstawie tych danych dokonano następnie odpowiedniej korekty. W wycenie nieruchomości po wybudowaniu kanalizacji sanitarnej biegły uwzględnił także fakt, że jej wybudowanie miało wpływ na wartość nieruchomości w ograniczonym pasie wzdłuż ul. [...] na głębokości 35 m. Na potrzeby wyceny przyjęto założenie, że szerokość tego pasa jest nie większa niż pas odpowiadający pierwszej linii zabudowy względem ul. [...]. Głębokość pierwszej linii zabudowy określono względem głębokości najbliższej standardowej działki pod zabudowę jednorodzinną, oznaczonej nr [...], która wynosi 2.495 m2. Na pozostałym obszarze o powierzchni 2.505 m2 wybudowanie kanalizacji nie miało wpływu na wartość gruntu, gdyż odległość od ulicy jest zbyt duża. Wartość nieruchomości dla stanu po wybudowaniu kanalizacji sanitarnej w ul. [...] stanowi zatem sumę wartości jej części od strony tejże ulicy o powierzchni 2.495 m2 oraz pozostałej części o powierzchni 2.505 m2, której wartość jednostka ze względu na brak dostępu do kanalizacji jest taka sama jak przed budową. Konsekwentnie rzeczoznawca majątkowy doszedł do wniosku, że wartość działki nr [...] przed wybudowaniem kanalizacji sanitarnej wynosiła [...] zł, po wybudowaniu tejże kanalizacji – [...] zł, wobec czego wzrost wartości nieruchomości wyniósł [...] zł, co przekłada się na [...] zł opłaty adiacenckiej. Organ I instancji zaznaczył następnie, że przedmiotowy operat szacunkowy został w jego ocenie sporządzony prawidłowo, zgodnie z obowiązującymi przepisami i wymogami formalnym. Opracowanie to jest czytelne, logiczne i nie zawiera błędów rachunkowych.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2016 r. I. C. odwołała się od powyższej decyzji z dnia [...] lipca 2016 r.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że nikt nie zwracał się do niej o potwierdzenie faktu podłączenia urządzeń infrastruktury technicznej do granicy nieruchomości. Okoliczność ta ma natomiast kluczowe znaczenie dla ustalenia opłaty adiacenckiej. Gmina S. L. nie stworzyła przy tym warunków do podłączenia nieruchomości kanalizacji, gdyż właścicielka nieruchomości musiała na swój koszt zlecić i zapłacić wykonawcy za wybudowanie przyłącza kanalizacji od kolektora do granicy nieruchomości oraz od granicy nieruchomości do studzienki wraz z tą studzienką i następnie do systemu kanalizacji wewnątrz domu. Tymczasem wydatki obejmujące wybudowanie przyłącza kanalizacji od kolektora do granicy nieruchomości powinien pokryć inwestor. W zaskarżonej decyzji z dnia [...] lipca 2016 r. brak natomiast takiego dowodu, wobec czego nie został spełniony podstawowy warunek ustalenia opłaty adiacenckiej.

Decyzją z dnia [...] października 2016 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. na podstawie art. 1 ust. 1 i art. 2 ustawy z dnia [...] października 1004 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1659 z późn. zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] sierpnia 2016 r.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił w pełni ustalenia faktyczne i prawne organu I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wyjaśniło zarazem, że Gmina S. L. stworzyła skarżącemu warunki do podłączenia do sieci kanalizacyjnej. W przeciwnym razie nie mógłby on bowiem wykonać przyłącza. Z mapy znajdującej się w aktach administracyjnych wynika przy tym, że wspomniana sieć została wybudowana do granicy nieruchomości skarżącej. Inne zgromadzone dokumenty wskazują również na wybudowanie głównego kanału wraz z przyłączami do poszczególnych nieruchomości. Organ II instancji zaznaczył również, że ustalenie daty stworzenia warunków do korzystania z infrastruktury następuje na podstawie przepisów szczególnych i nie wymaga co do zasady zgody właściciela podłączanej nieruchomości. Odnosząc się natomiast do nakładów poczynionych przez skarżącą, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. uznało, że sieć kanalizacyjna została doprowadzona do granicy nieruchomości skarżącej. I. C., mimo wezwania do zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy, nie przedstawiła żadnych dowodów na potwierdzenie swoich wywodów. Dlatego też podnoszone w tej mierze zastrzeżenia należy ocenić jako bezpodstawne.

Pismem z dnia [...] listopada 2016 r. I. C. zaskarżyła opisaną wyżej decyzję Kolegium z dnia [...] października 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. naruszyło art. 7 k.p.a. przez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, naruszającej z kolei w sposób rażący art. 7-9 i art. 107 § 3 k.p.a. Następnie skarżąca zauważyła, że zakres prac budowlanych, zleconych przez Gminę S. L., dotyczył jedynie wykonania kanału głównego i nie obejmował prac związanych z budową odcinków sieci między wspomnianym kanałem i granicą posesji. W 2014 r. przedstawiciel wykonawcy tych robót zaproponował skarżącej wykonanie odpłatnie przyłącza kanalizacyjnego, rozumianego jako wybudowanie odcinka między granicą posesji i zrealizowanym kanałem głównym. Skarżąca zapłaciła z tego tytułu [...] zł, wobec czego faktycznie wykonała część głównej sieci kanalizacyjnej, zakończonej studzienką kanalizacyjną, usytuowaną zaraz za granicą działki. Gmina S. L. posiadała przy tym pełną wiedzę o okolicznościach wybudowania dodatkowych odcinków tejże sieci (nieobjętych przetargiem). Była ona zatem zobowiązana do uwzględnienia nakładów skarżącej przy ustalaniu wysokości opłaty adiacenckiej. Co więcej, bez poniesienie przez skarżącą kosztu wybudowania przykanalika, nie można by również uznać, że zostały spełnione warunki przyłączenia nieruchomości do sieci.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że rachunki przedstawione przez skarżącą w zakresie wykonania przyłącza odnoszą się do prac w granicach jej nieruchomości. Koszty te obciążają z kolei właściciela gruntu. W pozostałym zakresie organ administracji publicznej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga okazała się zasadna.

Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 z późn. zm., dalej: "u.g.n."). Zgodnie z art. 144 u.g.n. właściciele nieruchomości uczestniczą w kosztach budowy infrastruktury technicznej przez wnoszenie na rzecz gminy opłat adiacenckich. Jak wynika przy tym z art. 143 ust. 1 u.g.n., przepisy ten znajduje zastosowanie do nieruchomości bez względu na ich rodzaj i położenie, jeżeli urządzenia infrastruktury technicznej zostały wybudowane z udziałem środków Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego, środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej lub ze źródeł zagranicznych niepodlegających zwrotowi, z wyłączeniem nieruchomości przeznaczonych w planie miejscowym na cele rolne i leśne, a w przypadku braku planu miejscowego – do nieruchomości wykorzystywanych na cele rolne i leśne. Ustawodawca wskazuje zarazem w art. 143 ust. 2 u.g.n., że wyrażenie "budowa urządzeń infrastruktury technicznej" oznacza budowę drogi oraz wybudowanie pod ziemią, na ziemi albo nad ziemią przewodów lub urządzeń wodociągowych, kanalizacyjnych, ciepłowniczych, elektrycznych, gazowych i telekomunikacyjnych.

Z art. 145 ust. 1 u.g.n. wynika ponadto, że wójt, burmistrz albo prezydent miasta może, w drodze decyzji, ustalić opłatę adiacencką każdorazowo po stworzeniu warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej albo po stworzeniu warunków do korzystania z wybudowanej drogi. Wydanie tej decyzji może nastąpić w świetle art. 145 ust. 2 u.g.n. w terminie do 3 lat od dnia stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej albo od dnia stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej drogi, jeżeli w dniu stworzenia tych warunków obowiązywała uchwała rady gminy, o jakiej mowa w art. 146 ust. 2 u.g.n. Do ustalenia opłaty przyjmuje się stawkę procentową określoną w uchwale rady gminy obowiązującą w dniu, w którym stworzono warunki do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej albo w dniu stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej drogi.

Jak wskazuje zarazem art. 146 ust. 1 u.g.n., ustalenie i wysokość opłaty adiacenckiej zależą od wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego budową urządzeń infrastruktury technicznej. Ustalenie omawianej opłaty następuje przy tym w myśl art. 146 ust. 1a u.g.n. po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości. Zgodnie bowiem z art. 146 ust. 2 u.g.n. wysokość opłaty adiacenckiej wynosi nie więcej niż 50% różnicy między wartością, jaką nieruchomość miała przed wybudowaniem urządzeń infrastruktury technicznej, a wartością, jaką nieruchomość ma po ich wybudowaniu. W. stawki procentowej opłaty adiacenckiej ustala rada gminy w drodze uchwały. Wartość nieruchomości według stanu przed wybudowaniem urządzeń infrastruktury technicznej i po ich wybudowaniu określa się w świetle art. 146 ust. 3 u.g.n. według cen na dzień wydania decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej. Ustawodawca wskazuje przy tym w art. 148 ust. 4 u.g.n., że przy ustaleniu opłaty adiacenckiej, różnicę między wartością, jaką nieruchomość ma po wybudowaniu urządzeń infrastruktury technicznej, a wartością, jaką miała przed ich wybudowaniem, pomniejsza się wartość nakładów poniesionych przez właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości, na rzecz budowy poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej.

Odnosząc powyższe uwagi do specyfiki rozważanej sprawy, należy najpierw zauważyć, że przedmiotem inwestycji realizowanej przez Gminę S. L. była budowa infrastruktury technicznej w C., w obszarze ul. [...], ul. [...], ul. [...], ul. [...] i ul. [...]. Okoliczność wybudowania wspomnianej infrastruktury oraz stworzenia warunków do korzystania z niej należy uznać za bezsporną, gdyż nie była ona w istocie kwestionowana przez żadną ze stron postępowania. Fakty ten znajduje ponadto swoje potwierdzenie także w protokole odbioru końcowego z dnia [...] lutego 2014 r. (k. 33-37 akt adm. organu I instancji), protokole komisyjnego odbioru robót i przekazania ich do użytkowania z dnia [...] października 2013 r. (k. 38-40 akt adm. organu I instancji) oraz decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...], o pozwoleniu na użytkowanie (k. 41 akt adm. organu I instancji). Nie ulega zarazem wątpliwości, że w dacie stworzenia warunków do korzystania z wymienionej infrastruktury technicznej obowiązywała uchwała nr [...] Rady Gminy S. L. z dnia [...] lutego 2008 r. w sprawie ustalenia stawki procentowej opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości objętej budową infrastruktury technicznej (Dz. Urz. Woj. Wlkp. nr [...], poz. 1003 z późn. zm.).

Należy przy tym wskazać, że zasadnicza infrastruktura techniczna została zlokalizowana w ul. [...] w C., Gmina S. L. (k. 42-42 akt adm. organu I instancji). Okoliczność ta nie była kwestionowana przez żadną ze stron. Wątpliwości, jakie wyłoniły się na tle rozpatrywanej sprawy, dotyczą natomiast w istocie odgałęzienia (odejścia) tej sieci w kierunku nieruchomości skarżącej. W tej mierze powstało bowiem pytanie, w jakim zakresie budowa tego elementu inwestycji należała do obowiązków Gminy S. L.. Organy administracji publicznej wywodziły w tym kontekście, że wspomniana infrastruktura techniczna powinna być i została wykonana przez Gminę S. L. do granicy nieruchomości skarżącej. I. C. twierdziła natomiast, że zrealizowała z własnych środków odejście od kanału głównego do granicy swojej nieruchomości oraz na terenie własnej nieruchomości od granicy nieruchomości do studzienki.

Zarysowana wyżej kontrowersja dotyczy zdaniem Sądu statusu przyłącza kanalizacyjnego. Zgodnie bowiem z art. 2 pkt 5 ustawy z dnia [...] czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2015 r., poz. 139 z późn. zm., dalej: "u.z.z.w.") wyrażenie "przyłącze kanalizacyjne" oznacza odcinek przewodu łączącego wewnętrzna instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną, za pierwszą studzienką, licząc od strony budynku, a w przypadku jej braku do granicy nieruchomości gruntowej. Jak wynika przy tym z art. 15 ust. 2 u.z.z.w., realizację budowy przyłączy do sieci oraz studni wodomierzowej, pomieszczenia przewidzianego do lokalizacji wodomierza głównego i urządzenia pomiarowego zapewnia na własny koszt osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci.

Analizując art. 2 pkt 5 u.z.z.w., należy zdaniem Sądu podzielić stanowisko wyrażone w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 13 września 2007 r., sygn. akt III CZP 79/07 (OSNC 2008, nr 10, poz. 111). W orzeczeniu tym wskazano, że przyłącza wodociągowe i kanalizacyjne stanowią w świetle art. 15 ust. 2 u.z.z.w. własność odbiorcy. Wspomniany element ma przy tym charakter pośredni między urządzeniami wodociągowo-kanalizacyjnymi i wewnętrznymi instalacjami w nieruchomości odbiorców. Sąd Najwyższy trafnie zauważył jednak, że brzmienie art. 2 pkt 5 u.z.z.w. jest niejasne w zakresie ustalenia, jaki odcinek przewodu przyłączeniowego stanowi przyłącze kanalizacyjne sensu stricto. Punktem granicznym jest bowiem wprawdzie pierwsza studzienka albo granica nieruchomości. Niemniej określenia "za" lub "do" w przypadku tego punktu mogą prowadzić do różnych wniosków w zależności od przyjętego punktu odniesienia. Wątpliwości może budzić również pytanie, czy granica nieruchomości stanowi wspomniany punkt graniczny tylko w przypadku, gdy nie ma w ogóle studzienki kanalizacyjnej czy też także w przypadku, gdy studzienka kanalizacyjna znajduje się poza granicami nieruchomości odbiorcy usług. Uwzględniając argumenty historyczne i funkcjonalne, Sąd Najwyższy stwierdził w cytowanej uchwale, że przyłączem kanalizacyjnym w rozumieniu art. 2 pkt 5 u.z.z.w. jest odcinek przewodu kanalizacyjnego w granicach nieruchomości podmiotu przyłączanego – w przypadku braku studzienki.

Referowane stanowisko zasługuje na aprobatę. Powyższy wniosek był zresztą podzielany także przez organy administracji publicznej. Trzeba jednak zauważyć, że nie rozstrzyga ono jeszcze wszystkich wątpliwości związanych ze stanem faktycznym ustalonym w sprawie. Na terenie nieruchomości skarżącego położona jest bowiem studzienka kanalizacyjna. Powstaje zatem pytanie, jak okoliczność ta wpływa na zakres realizacji inwestycji przez Gminę S. L..

W tej mierze należy zdaniem Sądu powołać się na stanowisko wyrażone w wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 14 lipca 2016 r., sygn. akt VI ACa 738/15 (LEX nr 2094631). W orzeczeniu tym stwierdzono bowiem, że przyłączy wodociągowych oraz kanalizacyjnych nie stanowią części odpowiednich przewodów położone poza granicami danej nieruchomości. Wniosek ten potwierdza zatem stanowisko Sądu Najwyższego wyrażonej w cytowanej uchwale z dnia [...] września 2007 r. Niemniej Sąd Apelacyjny zauważył również, że w przypadku istnienia studzienki kanalizacyjnej na nieruchomości za przyłącze kanalizacyjne nie uważa się także tej części przewodu kanalizacyjnego, która znajduje się między wspomnianą studzienką i granicą nieruchomości. W konsekwencji więc w wyroku z dnia [...] lipca 2016 r. przyjęto, że gmina nie może domagać się od właściciela nieruchomości pokrycia kosztów wybudowania infrastruktury technicznej także za odcinek między granicą nieruchomości i studzienką kanalizacyjną. Orzeczenie to zostało wprawdzie wydane na skutek apelacji od wyroku wydanego w sprawie z powództwa przeciwko Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a zatem nie była to sprawa administracyjna. Niemniej Sąd w pełni podziela przytoczony wyżej pogląd Sądu Apelacyjnego w Warszawie.

Mając wobec tego na uwadze tok dotychczasowych rozważań, należy przyjąć, że Gmina S. L. zobowiązana była do wybudowania infrastruktury technicznej obejmującej w szczególności odcinek od kanału głównego w kierunku nieruchomości skarżącej aż do studzienki kanalizacyjnej na nieruchomości odbiorcy. I. C. miała natomiast obowiązek zrealizowania we własnym zakresie studzienki i odcinka przewodu kanalizacyjnego od tejże studzienki do instalacji wewnętrznej swojego budynku mieszkalnego. Prezentowane wcześniej stanowisko organów administracji publicznej okazało się zatem nietrafne.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika zarazem, że przedmiotowa inwestycja została wykonana ze środków publicznych do granicy działki skarżącej. Wniosek ten znajduje swoje potwierdzenie w piśmie Dyrektora Przedsiębiorstwa Budowlano-Inżynieryjnego "K." z dnia [...] października 2016 r. (k. 28 akt adm. organu II instancji). W dokumencie tym stwierdzono bowiem, że zakresem zamówienie udzielonego przez Gminę S. L. była wyłącznie budowa sieci kolektora głównego wraz z odejściami z rur PCV do granic nieruchomości. Pozostała część odejścia, tj., fragment od granicy nieruchomości do studzienki rewizyjnej położonej na posesji skarżącej, a następnie do budynku mieszkalnego na tej działce, została wykonana i sfinansowana przez właściciela gruntu. Konsekwentnie zatem długość odcinka wykonanego na koszt Gminy S. L. wynosiła 4,91 mb, a długość odcinka wykonanego na koszt właściciela nieruchomości – 1,0 mb. Ponadto w protokole odbioru końcowego z dnia [...] lutego 2014 r. wskazano, że długość przyłącza wodociągowo-kanalizacyjnego przekazana przez A. S.A. wynosiła 4,91 mb. Z kolei w protokole odbioru przyłącza kanalizacji sanitarnej z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...], wskazuje się, że długość odcinka przewodu kanalizacyjnego na nieruchomości skarżącej wynosi 1,00 m (k. 24 akt sądowych). Ustalenia te należy uznać za wiarygodne. Sąd nie znalazł podstaw do ich zakwestionowania.

Tym samym nie ulega wątpliwości, że skarżąca uczestniczyła w wybudowaniu omawianej infrastruktury technicznej na odcinku od granicy swojej nieruchomości do studzienki kanalizacyjnej. Wniosek potwierdza dowód wpłaty wystawiony skarżącemu przez Przedsiębiorstwo Budowlano-Inżynieryjne "K." z dnia [...] grudnia 2013 r. (k. 25 akt sądowych). Wydatki związane z wykonaniem wymienionego odcinka przewodu przyłączeniowego powinna była natomiast ponieść Gmina S. L., lecz tego nie uczyniła. Konsekwentnie zatem podlegają one odliczeniu od opłaty adiacenckiej na podstawie art. 148 ust. 4 u.g.n. W tym zakresie stanowisko organów administracji publicznej okazało się więc nietrafne, co z kolei uzasadniało wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Wada ta może być bowiem usunięta przez organ II instancji w drodze ustalenia wartości nakładów poniesionych przez skarżącą i ponownego wyliczenia opłaty adiacenckiej.

Analizując sposób prowadzenia postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., Sąd uznał, że organ ten naruszył również art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Uchybienie to doprowadziło zarazem do naruszenia art. 77 § m1 k.p.a., w świetle którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, oraz art. 80 k.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] października 2016 r., [...], z uwagi na naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 143 i art. 148 ust. 4 u.g.n. w zw. z art. 2 pkt 5 i art. 15 ust. 2 u.z.z.w., co miało istotny wpływ na wynik postępowania, oraz z uwagi na naruszenie przepisów procesowego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynika postępowania.

Rozpatrując ponownie sprawę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. powinno wyliczyć opłatę adiacencką, mając na uwadze, że realizacja przewodu kanalizacyjnego na odcinku od granicy nieruchomości do studzienki kanalizacyjnej stanowiła nakład skarżącej na budowę urządzenia infrastruktury technicznej – kanalizacji sanitarnej. Wspomniany odcinek przewodu kanalizacyjnego stanowi w istocie fragment kanalizacji sanitarnej i jego budowa powinna być pokryta ze środków publicznych.

Sąd orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.