Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1181/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145  par. 1  pkt   lit. a w zw. z  art. 152 oraz  art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 136  ust. 3
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędzia WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2011 r. sprawy ze skarg G. P. i P. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. ze skargi G. P. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty P. z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] - obie w zakresie orzekającym o zwrocie odszkodowania; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja w części opisanej w pkt 1 nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej G. P. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4. oddala skargę P. W.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta W. od decyzji Starosty [...] Nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. orzekającej o zwrocie nieruchomości położonej w W. przy [...] i ul. [...] stanowiącej według mapy sytuacyjnej z projektowanym podziałem, zaewidencjonowanym w powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej

i Kartograficznej w W. pod numerem [...] w dniu [...] sierpnia 2009 r. działki ewidencyjne nr [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2 z obrębu [...], stanowiące część dawnej działki nr [...] z dawnego obrębu [...] oraz zobowiązującej G. P. do zwrotu na rzecz Miasta W. zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości w kwocie [...]zł (słownie: [...]) – uchylił zaskarżoną decyzję

w całości i orzekł zwrot powyższej nieruchomości, zobowiązując jednocześnie G.P. do zwrotu na rzecz Miasta W. zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości w kwocie [...] zł (słownie: [...] złotych) oraz do zwrotu wartości naniesień budowlanych w kwocie [...] zł (słownie; [...] złote) powstałych w wyniku działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu.

Jednocześnie organ orzekł, że zwrotu kwoty zwaloryzowanego odszkodowania tj. [...] zł (słownie: [...] złotych) należy dokonać na konto Urzędu Miasta W. [...], w terminie 14 dni od daty, w której decyzja niniejsza stanie się ostateczna. W przypadku zwłoki w uiszczeniu należności przysługują odsetki naliczone na zasadach określonych w kodeksie cywilnym.

Na wniosek pełnomocnika strony z dnia [...] grudnia 2009 r. zwrot wartości naniesień budowlanych w kwocie [...] zł (słownie; [...] złote) powstałych w wyniku działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu rozłożono na raty płatne przez okres

[...] lat, po [...] zł (słownie: [...]) za każdy rok. Pierwsza rata płatna w ciągu sześciu miesięcy od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji, następne raty "z dołu" do dnia

31 grudnia każdego roku, przy czym druga rata płatna jest w następnym roku kalendarzowym następującym po zapłacie pierwszej raty. Raty o których mowa w pkt 2 podlegają oprocentowaniu przy zastosowaniu stopy procentowej równej stopie redyskonta weksli stosowanej przez Narodowy Bank Polski. do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie należności stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu cywilnego (Dz. U. z 1964 r., Nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

Wierzytelności Miasta W., o których mowa w pkt 2 podlegają zabezpieczeniu poprzez ustanowienie hipoteki na nieruchomości stanowiącej projektowane działki nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2 z obrębu [...]. Ostateczna decyzja o zwrocie stanowi podstawę wpisu hipoteki do księgi wieczystej. Zobowiązuje G. P. do złożenia wniosku do właściwego sądu wieczystoksięgowego o założenie księgi wieczystej dla działek nr [...] i nr [...]

z obrębu [...] oraz obciążenie przedmiotowych nieruchomości hipoteką na rzecz W. w kwocie [...] zł w terminie 30 dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Dowód wystąpienia do sądu wieczystoksięgowego należy przedłożyć Prezydentowi W. w terminie 7 dni od złożenia wniosku. W przypadku uchylenia się od powyższego zobowiązania, należność o której mowa podlega zapłacie na rzecz W. w całości w terminie 60 dni od daty, w której niniejsza decyzja stała się ostateczna.

Ostateczna decyzja o zwrocie nieruchomości stanowi podstawę do dokonania wpisu prawa wartości w księdze wieczystej oraz ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie

z art. 96 ust. 1b ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.) będące przedmiotem zwrotu części działek nr [...] i nr [...] z obrębu [...] oznaczone są na mapie z projektowanym podziałem, zewidencjonowanym

w Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i kartograficznej w W. pod numerem

[...] w dniu [...] sierpnia 2009 r. jako działki ewidencyjne: nr [...] z obrębu

[...] o pow. [...] ha, oraz nr [...] z obrębu [...]o pow. [...]ha.

Ostateczna decyzja o zwrocie przedmiotowej nieruchomości zatwierdza projekt podziału działki nr [...] i [...] z obrębu [...] na działki : nr [...] z obrębu [...]

o pow. [...]ha; nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] ha; nr [...] z obrębu

[...] o pow. [...] ha oraz nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] ha; nr [...]

z obrębu [...] o pow. [...]ha.

Dzierżawa na projektowanej działce nr [...] z obrębu [...] zawarta pomiędzy Miastem W. a R. G. wygasa z upływem trzech miesięcy od dnia, w którym niniejsza decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości stanie się ostateczna.

W bardzo obszernym uzasadnieniu decyzji (8 stron) organ podniósł między innymi, że decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. Starosta [...] orzekł o zwrocie w/w nieruchomości na rzecz G. P. uzasadniając rozstrzygnięcie zbędnością przedmiotowej nieruchomości na cel wywłaszczenia. Jednocześnie organ pierwszej instancji zobowiązał uprawnioną do zwrotu na rzecz Miasta W. zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości w kwocie [...]zł (słownie: [...] złotych) odstępując zaś od zwrotu wartości naniesień budowlanych w kwocie [...] zł.

W złożonym od powyższej decyzji odwołaniu Prezydent W. zakwestionował prawidłowość rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, wnosząc o jej uchylenie. Decyzję z dnia [...] grudnia 2010 r. Starosta [...] podjął działając jako organ wyznaczony z urzędu przez Wojewodę [...] do załatwienia przedmiotowej sprawy, na podstawie postanowienia nr [...] z dnia [...] września 2006 r. w związku z uchwałą siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego

z dnia 19 maja 2003 r. sygn. akt OPS 1/03 wyłączającą prezydenta miasta na prawach powiatu w sprawach zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, stanowiących własność tego miasta.

Organ stwierdził, że zgodnie z aktualnie obowiązującym art. 142 ust. 2 ustawy

z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej ugn) w sprawach zwrotów nieruchomości, w których stroną postępowania jest gmina lub powiat, czy też prezydent miasta na prawach powiatu sprawujący funkcję starosty podlega wyłączeniu na zasadach określonych w rozdziale 5 działu I Kodeksu postępowania administracyjnego.

Z akt sprawy wynika, że decyzją Naczelnika Dzielnicy [...]

nr [...] z dnia [...] maja 1975 r. wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość rolną o powierzchni [...] m2, położoną w W. przy

[...] i [...] oznaczoną jako działka nr [...] z obrębu [...] będąca własnością G. P. – na podstawie aktu własności ziemi z dnia [...] lipca 1974 r. nr [...], pochodzącą z gruntów tabelowych "[...]", z przeznaczeniem pod budowę szpitala ogólnego, zgodnie z decyzją lokalizacyjną nr [...] z dnia [...] marca 1973 r. Wywłaszczenia dokonano na wniosek Dyrekcji Rozbudowy Miasta W. z dnia [...] września 1974 r. Nr [...].

Decyzja lokalizacyjna nr [...] z dnia [...] marca 1973 r. dotyczyła budowy szpitala ogólnego, a na skutek rewizji planu zagospodarowania przestrzennego miasta W. oraz opracowania szczegółowego [...] i [...] została uchylona decyzją z dnia [...] marca 1976 r. nr [...],[...].

Następnie wywłaszczony teren został objęty decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia

1976 r. o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej, budowy osiedla mieszkaniowego [...] zgodnie z miejscowym planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego miasta W. Inwestor [...] zajął grunt i rozpoczął budowę osiedla nie posiadając tytułu prawnego do terenu. Powyższe zostało potwierdzone pismem z dnia [...] kwietnia 1991 r. Urzędu [...], Wydziału Geodezji i Gospodarowania Gruntami.

Wnioskiem z dnia [...] października 1990 r. pełnomocnik G. P. wystąpił

o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w W. przy [...]

i ul. [...], stanowiącej projektowane działki ewidencyjne nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2 z obrębu [...], będącej częścią dawnej działki nr [...] z dawnego obrębu nr [...], wykazaną na mapie sytuacyjnej z projektowanym podziałem, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w [...]

w W. Następnie pismem z dnia [...] lipca 1991 r. i z dnia [...] sierpnia 1991 r.

o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wystąpiła G. P.

Decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 1991 r. Burmistrz [...] orzekł, iż część wywłaszczonej nieruchomości opisana w [...] jako dz. nr [...]

o pow. [...] m2 stała się zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej.

W uzasadnieniu tej decyzji stwierdzono, że ponieważ ta część nieruchomości wywłaszczona była na wniosek poprzedniego właściciela, więc nie można stwierdzić jej zbędności. W związku z odwołaniem złożonym przez G. P. Prezydent W. decyzją nr [...] z dnia [...] września 1992 r. uchylił decyzję Burmistrza [...] i umorzył postępowanie pierwszej instancji.

Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 1992 r. kierownik Urzędu Rejonowego

w W. orzekł zwrot części wywłaszczonej nieruchomości o pow. [...] m2. Odwołanie od powyższej decyzji złożył Burmistrz [...] podnosząc, że zwaloryzowane odszkodowanie powinno być zwrócone na rzecz Gminy [...], a nie Skarbu Państwa jak orzeczono w decyzji.

Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 1993 r. Wojewoda [...] uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Wnioskiem z dnia [...] maja 1993 r. G. P. wystąpiła z prośbą o zmianę decyzji wywłaszczeniowej, tylko w zakresie powierzchni wywłaszczonej nieruchomości.

Decyzją nr [...] z dnia [...] października 1993 r. Kierownik Urzędu Rejonowego zmienił za zgodą stron decyzję wywłaszczeniową z dnia [...] maja 1975 r. orzekając, iż wywłaszczeniem objęto grunt o pow. [...] m2 z ogólnej powierzchni [...] m2 tj. o pow. [...] m2, działki nr [...] o pow. [...] m2, działki nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2. Decyzja stała się ostateczna z dniem [...] listopada 1993 r.

Wnioskami z dnia [...] stycznia 1994 r. i z dnia [...] lipca 1995 r. G. P. wystąpiła o ponowne rozpatrzenie kwestii zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, na której zamiast celu wywłaszczenia czyli budowy szpitala, wybudowano osiedle [...].

Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2003 r. Prezydent W. umorzył postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w W. przy

ul. [...] i [...] wchodzącej w skład działek ew. [...] i [...]

z obrębu [...] jako bezprzedmiotowe. Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2003 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 14 marca 2005 r. ( sygn. akt

I SA/Wa 166/04) uchylił decyzję Wojewody [...] oraz decyzję Prezydenta W. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny zobowiązał organ: "do zbadania decyzji potwierdzających oddanie takiej części nieruchomości w użytkowanie wieczyste, jak też do zbadania okoliczności zawarcia umów o oddanie takiej części gruntu w użytkowanie wieczyste, z punktu widzenia ich ważności w świetle prawa cywilnego. Jednocześnie Sąd zaznaczył, że zrealizowanie na wywłaszczonej nieruchomości, innej inwestycji niż przewidziana w decyzji o wywłaszczeniu nie stoi na przeszkodzie zwrotowi nieruchomości. Spór pomiędzy właścicielem nakładów a właścicielem gruntu rozstrzygany jest na płaszczyźnie prawa cywilnego ".

Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2006 r. Prezydent W. odmówił zwrotu części nieruchomości stanowiącej działki nr [...] i nr [...] z obrębu

[...] ze względu, że zrealizowano na nich ulice publiczne. Decyzja ta stała się ostateczną z dniem [...] maja 2006 r.

Po przeprowadzeniu przewidzianego prawem postępowania Starosta [...] decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. orzekł o zwrocie nieruchomości położonej w W. przy [...] i ul. [...], stanowiącej projektowane działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] z obrębu [...].

W wyniku rozpatrzenia odwołania Prezydenta W. od powyższej decyzji, Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2010 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Po ponownym przeprowadzeniu postępowania administracyjnego Starosta [...] decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r., orzekł o zwrocie nieruchomości położonej w W. przy [...] i ul. [...], stanowiącej projektowane działki ewidencyjne nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2 i nr [...] o powierzchni [...] m2 z obrębu [...] wskazując, iż nie zostały one zagospodarowane zgodnie z celem wywłaszczenia w rozumieniu art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł Prezydent W., podnosząc że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest nieprawidłowe. Zdaniem odwołującego zaskarżona decyzja nie uwzględnia wzrostu wartości zwracanej nieruchomości, wskutek działań podjętych w związku z realizacją budowy garaży.

Wojewoda [...] rozpatrując odwołanie oparł się na art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r., który stanowi, iż poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeśli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Zgodnie z dyspozycją art. 137 ust. 1 u.g.n., nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu albo,

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel nie został zrealizowany.

Organ rozpatrujący sprawę zwrotu nieruchomości wywłaszczonej związany jest treścią art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który zawiera zamknięty katalog okoliczności, w których można uznać nieruchomość za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu i który to katalog nie może podlegać wykładni rozszerzającej. Zbędność przejętej nieruchomości stanowi materialnoprawną przesłankę do jej zwrotu na rzecz uprawnionego podmiotu. Dlatego też w postępowaniu o zwrot nieruchomości konieczne jest jednoznaczne ustalenie przez organ orzekający rzeczywistego celu wywłaszczenia. Dopiero bowiem wtedy możliwe stanie się badanie przez organ prowadzący postępowanie, czy cel ten został, czy też nie został zrealizowany w aspekcie jego zgodności z celem na jaki nieruchomość została przejęta. Ustalenie celu wywłaszczenia co do zasady, następuje poprzez przywołanie celu, jaki podano w decyzji wywłaszczeniowej. Jednak w sytuacji gdy, cel ten określony jest

w decyzji w sposób ogólnikowy, nieprecyzyjny lub bardzo generalny, organ prowadzący postępowanie zwrotowe jest zobowiązany ustalić precyzyjnie cel wywłaszczenia, jaki miał być zrealizowany na konkretnej nieruchomości. To uszczegółowienie (doprecyzowanie) winno nastąpić na podstawie analizy całej dostępnej dokumentacji, która powstała w celu przeprowadzenia postępowania wywłaszczeniowego np. decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego.

Oznacza to, że oba wymienione w art. 137 ugn kryteria opierają się na założeniu wygaśnięcia celu wywłaszczenia, czy to z powodu zaniechania określonego zadania inwestycyjnego, czy to z powodu ustania omawianej podstawy rozpoczęcia realizacji inwestycji. Przyczynami zaś niepodjęcia w ogóle lub odstąpieniem od realizacji celu, dla którego nieruchomość została wywłaszczona mogą być: zmiana przeznaczona terenu

w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, utrata ważności decyzji

o lokalizacji inwestycji.

Jak wynika ze zgromadzonej dokumentacji, a przede wszystkim pisma Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2008 r. na dawnej wywłaszczonej działce

- obecnie działki nr [...],[...],[...],[...] i [...] z obrębu [...], istnieje zabudowa mieszkalna wielorodzinna, zrealizowana zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego terenu.

Na przedmiotowych działkach mieszczą się droga, garaże oraz zabudowa mieszkalna wielorodzinna. Pismem z dnia [...] lipca 2008 r. Urząd W. Biuro Architektury i Planowania Przestrzennego Delegatura w Dzielnicy [...] poinformował, że w posiadanych zasobach archiwalnych nie odnaleziono informacji na temat wydanych decyzji na budowę dotyczących działek ew. nr [...],[...],[...],[...] i [...]

z obrębu [...].

Podczas przeprowadzonej w dniu [...] stycznia 2009 r. wizji w terenie ustalono, że działka nr [...] stanowi w części teren porośnięty drzewami, nieogrodzony, a w części zabudowany garażami wraz z dojazdem i kioskiem. Działka nr [...] stanowi natomiast wąski pas gruntu za garażami, nieogrodzony, porośnięty drzewami (brzozy i sosny).

Również oględziny nieruchomości przeprowadzone w dniu [...] listopada 2010 r. przez rzeczoznawców majątkowych W. K. (uprawnienia nr [...])

i A. K. wykazały, że projektowana działka nr [...] z obrębu [...] zabudowana jest garażami ([...] sztuk), pawilonem handlowym o konstrukcji stalowej

o powierzchni zabudowy [...] m2, konstrukcją metalową, słupkami metalowymi (2 szt.), nawierzchnią z mieszanek mineralno-bitumicznyych asfaltowych - [...] m2. Na terenie działki rosną dęby w wieku około 20/ 30 lat, żywopłot i krzaki ozdobne.

Projektowana działka nr [...] położona jest pomiędzy budynkiem wielorodzinnym a zespołem garaży, częściowo na skarpie, na działce tej rosną cztery brzozy.

Jak wynika z pisma Urzędu W. Urząd [...] Zespół Nieruchomości dla [...] z dnia [...] października 2010 r. na działce nr [...] z obrębu [...] brak jest jakichkolwiek zawartych umów, natomiast dzierżawcą części działki nr [...] z obrębu [...], na której jest pawilon handlowy jest aktualnie R. G.

Odnośnie wykonania wytycznych zawartych w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2010 r. nr [...], organ I instancji podjął działania zmierzające do zgromadzenia pełnej dokumentacji. W ramach przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ zgromadził kopię mapy stanowiącej integralną część decyzji

o lokalizacji inwestycji Nr [...] z dnia [...] marca 1973 r., załącznik do decyzji o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji Nr [...], poświadczoną za zgodność

z oryginałem decyzję Nr [...] z dnia [...] grudnia 1976 r. o ustaleniu miejsca

i warunków realizacji inwestycji budowlanej, kopię decyzji nr [...] z dnia [...] marca

1973 r. i kopię decyzji uchylającej decyzję [...] z dnia [...] marca 1973 r.

Organ II instancji uznał, że skoro oryginałów dokumentów nie udało się odnaleźć, to nie można czynić organowi I instancji zarzutu, że dokonał ustaleń w oparciu

o niepełny materiał dowodowy.

W sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania Starosta [...] ustalił wysokość zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości, podlegającej zwrotowi na rzecz Miasta W.,

w kwocie [...] zł ( słownie: [...] złotych). Organ dokonał tego ustalenia na podstawie operatu szacunkowego z dnia [...] listopada 2010 r. sporządzonego przez rzeczoznawców majątkowych: W. K., oraz A. K.

W powyższym operacie rzeczoznawcy określili wartość rynkową nieruchomości na kwotę [...]zł oraz wartość zwaloryzowanego odszkodowania na kwotę [...]zł. Jednocześnie biegli uznali, iż wartość nieruchomości po wywłaszczeniu wzrosła na skutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości o kwotę [...]zł. Wzrost wartości nieruchomości biegli uzasadnili wybudowaniem na nieruchomości obiektów budowlanych. Wartość naniesień ustalono na podstawie kosztu odtworzenia tj. koszt odtworzenia obiektów budowlanych pomniejszonych o stopień zużycia.

Organ pierwszej instancji nie uwzględnił w zaskarżonej decyzji kwoty zwiększającej wartość nieruchomości, z uwagi na to, iż nakłady na przedmiotowej nieruchomości zostały poczynione po ustawowym terminie przez osoby fizyczne i nie są związane

z celem wywłaszczenia. Wskazane stwierdzenia zostały zakwestionowane przez Prezydenta W., który zarzucił organowi pierwszej instancji, iż orzekając

o zwrocie zwaloryzowanego odszkodowania nie uwzględnił naniesień na nieruchomości o wartości [...]zł. W ocenie Wojewody [...] wyciągnięte przez Starostę [...] wnioski są sprzeczne z art. 139 ugn zgodnie, z którym nieruchomość wywłaszczona podlega zwrotowi w stanie, w jakim znajduje się w dniu jej zwrotu.

W ramach roszczenia o zwrot nieruchomości nie następuje restytucja jej stanu faktycznego, a osobie, która uzyskała zwrot nieruchomości lub jej części nie przysługuje roszczenie o przywrócenie nieruchomości do stanu faktycznego sprzed wywłaszczenia. Osoba taka nie może w szczególności żądać odłączenia od nieruchomości jej części składowych, zwiększających wartość nieruchomości.

Organ podniósł, że jakkolwiek podmiot publicznoprawny nie może dokonywać żadnych zmian w sposobie zagospodarowania nieruchomości, bez wyczerpania warunków wskazanych w art. 136 ust. 2 ugn, to jednak stan faktyczny ukształtowany na nieruchomości może być wynikiem różnych działań podejmowanych na nieruchomości. Stan faktyczny może być ukształtowany poprzez zrealizowanie celu wywłaszczenia, ale z przekroczeniem terminów z art. 137 ust. 1 ugn, a także może być wynikiem innego sposobu zagospodarowania zwłaszcza wtedy, gdy stan ten został ukształtowany przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, kiedy to poprzednie regulacje prawne nie określały tak precyzyjnie, jak w art. 136 ust. 2 i 5 ugn zakazu wykorzystania nieruchomości na inne cele bez uprzedniego zawiadomienia uprawnionych o możliwości zwrotu. Niezależnie więc od przyczyn zaistniałego stanu faktycznego na zwracanej nieruchomości lub jej części, stan ten nie może być kwestionowany przez osoby uprawnione do zwrotu, lecz osoby te zobowiązane są rozliczyć ten stan faktyczny w trybie art. 140 ust. 4 ugn, jeżeli wpływa na wzrost wartości nieruchomości (por. Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz.

J. Jaworski, A. Prusaczyk, A. Tułodziecki, M. Wolanin, Warszawa 2009, s. 930-932). Podobny pogląd wyraził T. Woś (por. Wywłaszczenie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości. T. Woś, Warszawa 2004, s. 266-267), zgodnie z którym przyrost wartości nieruchomości należy uwzględnić niezależnie od tego, przez kogo - podmiot, na rzecz którego zostało dokonane wywłaszczenie, czy tez przez inny podmiot

(np. dzierżawcę, najemcę) - zostały poczynione nakłady na nieruchomości.

Stosownie do art. 75 kpa opinia biegłego jest jednym z dowodów w sprawie i jako dowód podlega swobodnej ocenie organu prowadzącego postępowanie.

W szczególności ocena ta musi dotyczyć prawidłowości ustalonej przez biegłego wysokości odszkodowania w powiązaniu z przepisami Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 z późn. zm.). Konieczność przeprowadzenia dowodu z operatu szacunkowego jest powodem uznania przez ustawodawcę, że organ nie posiada wiadomości specjalnych potrzebnych dla prawidłowego ustalenia wartości nieruchomości, a organ powinien ten dowód ocenić.

W ocenie organu odwoławczego organ pierwszej instancji wydał decyzję zgodnie z art. 7, art. 77 i art. 80 kpa.

Jednak w rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił decyzje organu pierwszej instancji w całości i orzekł co do istoty sprawy ze względu na nieuwzględnienie przez organ I instancji wartości naniesień budowlanych w kwocie [...] zł (trzysta [...]złote) powstałych w wyniku działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, pomimo prawidłowości przeprowadzonego przez ten organ postępowania zarówno pod względem procesowym jak i merytorycznym.

W przedmiotowej sprawie należało bowiem zdaniem organu odwoławczego zmienić jedynie wartość kwoty zwrotu za naniesienia budowlane znajdujące się na zwracanej nieruchomości, a ustalenie tego nie wymagało dodatkowego uzupełnienia materiału dowodowego, który jest zdaniem organu odwoławczego wystarczający do orzeczenia co do istoty w sprawie.

Na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2011 r. skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli G. P.

i Prezydent W.

G. P. zarzuciła zaskarżonej decyzji, że obowiązek zwrotu nakładów został orzeczony pomimo, że dokonane nakłady nie są i nie były związane z celem wywłaszczenia, a zwrot nakładów został oparty na operacie szacunkowym z dnia

[...] września 2009 r., a więc nieaktualnym w chwili wydawania decyzji i w związku z tym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej zwrotu nakładów.

W uzasadnieniu podniosła, że zwracana nieruchomość zgodnie z decyzją o lokalizacji inwestycji nr [...] z dnia [...] marca 1973 r. stanowiącą podstawę wywłaszczenia oraz zgodnie z planem realizacyjnym przeznaczona była pod budowę szpitala ogólnego na [...] łóżek. Naniesienia budowlane na działkach przeznaczonych do zwrotu to garaże zbudowane z elementów prefabrykowanych oraz pawilon handlowy o konstrukcji stalowej o pow. zabudowy [...] m2.

Tak więc wskazane wyżej naniesienia budowlane nie są nakładami związanymi z celem wywłaszczenia. Zdaniem skarżącej zgodnie z orzecznictwem sądowym sądów administracyjnych, zwiększenie wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości powiększające wysokość odszkodowania zwracanego jednostce samorządu terytorialnego może obejmować tylko te nakłady, które zostały podjęte dla realizacji celu na rzecz, którego nastąpiło wywłaszczenie. W tej sytuacji brak było zdaniem skarżącej podstaw do zobowiązania jej do zwrotu wartości dokonanych naniesień budowlanych.

Natomiast Prezydent Miasta W. zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651) podnosząc w uzasadnieniu, że nieruchomość będąca przedmiotem sprawy decyzją Naczelnika [...] Nr [...] z dnia [...]maja 1975 r. została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa, na cele zrealizowania szpitala ogólnego, zgodnie z decyzją o lokalizacji inwestycji Nr [...] z dnia [...] marca 1973 r.

Natomiast na skutek dokonanej korekty planu zagospodarowania przestrzennego W. oraz opracowania szczegółowego [...] i [...], decyzja lokalizacyjna Nr [...] z dnia [...] marca 1973 r. dotycząca budowy szpitala ogólnego została uchylona decyzją z dnia [...] marca 1976 r., a następnie wywłaszczony teren został objęty decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia

1976 r. o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej - budowy osiedla mieszkaniowego "[...]", zgodnie z miejscowym planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego Miasta W.

W zaistniałej sytuacji zdaniem skarżącego koniecznym staje się wyjaśnienie celu wywłaszczenia, gdyż stanowi to warunek rozstrzygnięcia sprawy zwrotu, w świetle przepisu art. 137 w/w ustawy.

Jest bezsporne, że w decyzji z dnia [...] maja 1975 r. celem wywłaszczenia była budowa [...]. Jednakże decyzja ta została za zgodą stron zmieniona w 1993 r.,- a więc w chwili, gdy już od 17 lat decyzja o lokalizacji szpitala nie istniała, zaś na wywłaszczonym gruncie było zrealizowane osiedle "[...]". Jedynie niewykorzystany pod inwestycję osiedlową fragment gruntu, o powierzchni [...] m2 (wywłaszczony na żądanie poprzedniego właściciela) i pozostający poza granicami osiedla, został wyłączony decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w W.

nr [...] z dnia [...] października 1993 r. z wywłaszczenia i stał się własnością byłego jej właściciela.

W związku z powyższym wątpliwe staje się zdaniem skarżącego Prezydenta

W., że w niniejszej sprawie przedmiotem oceny powinien być cel wywłaszczenia, wskazany w decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] maja 1975 r. (budowa [...]), lecz przedmiotem tej oceny powinien być cel wskazany w decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w W. Nr [...]z dnia [...] października 1993 r., zmieniającej w trybie art. 155 kpa wcześniejszą decyzję wywłaszczeniową. Jest bowiem oczywiste, że w wyniku zmiany decyzji w tym trybie, w obrocie prawnym pozostaje wyłącznie decyzja uwzględniająca aktualny (w dacie wydania) stan prawny i faktyczny sprawy.

W decyzji Nr [...] z dnia [...] października 1993 r. cel wywłaszczenia nie został ponownie określony. Zdaniem skarżącego, skoro w dacie wydania tej decyzji teren przedmiotowej nieruchomości objęty był działaniem decyzji lokalizacyjnej Nr [...]

z dnia [...] grudnia 1976 r., to celem wywłaszczenia mogło być wyłącznie przeznaczenie nieruchomości pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]". Wskazuje na to zdaniem skarżącego również opisanie w tej decyzji nieruchomości, zgodnie z mapą sytuacyjną [...] sporządzoną dla celów realizacji osiedla "[...]".

Osiedle mieszkaniowe obejmuje nie tylko budynki mieszkalne, lecz całą infrastrukturę, w skład której wchodzą pawilony handlowe, szkoły, przedszkola zieleńce, ulice osiedlowe i inne obiekty funkcjonalnie związane z osiedlem, w tym garaże.

Art. 3 ówcześnie obowiązującej ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości dopuszczał możliwość wywłaszczenia nieruchomości, na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych, a ponadto na cele planowanej realizacji budownictwa ogólno-miejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego.

Oznaczać może to zdaniem skarżącego, iż w omawianej sprawie nie występuje pozytywna przesłanka z art. 137 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy, co wyklucza jego zdaniem możliwość uznania nieruchomości za zbędną na cel wynikający z decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] października 1993 r.

W odpowiedzi na skargi organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności

z prawem (legalności). Ocenie sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak

i p4rocesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie

z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. powoływanej dalej jako ppsa), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Rozpoznając przedmiotową sprawę w oparciu o powyższe kryteria Sąd uznał, że tylko skarga G. P. zasługuje na uwzględnienie chociaż z innych powodów niż

w niej podniesione. Natomiast skargę Prezydenta W. Sąd uznał za całkowicie niezasadną. Jednocześnie Sąd zwraca uwagę, że ze względu na treść zaskarżonej decyzji (jej sentencję) i konieczność zapewnienia dwuinstancyjności postępowania przy ponownym rozpoznaniu sprawy w zakresie dotyczącym wysokości zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania i różnicy wartości zwracanej nieruchomości powstałej w wyniku dokonania na niej naniesień, zwłaszcza w celu konieczności ponownej oceny przez organy obu instancji operatu szacunkowego mającego istotny wpływ na wynik sprawy Sąd wydał w rozpoznawanej sprawie wyrok o konstrukcji jedynie możliwej w zaistniałej sytuacji.

W ocenie Sądu organ wydając zaskarżoną decyzję naruszył przepisy prawa materialnego – art. 140 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U.

z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Zniesienie skutków wywłaszczenia wiąże się

z obowiązkiem zwrotu przyznanego odszkodowania oraz dokonania rozliczeń między Skarbem Państwa lub właściwą jednostką samorządu terytorialnego (w zależności od tego kto jest właścicielem tej nieruchomości w dniu zwrotu), a osobą na rzecz której następuje zwrot.

Zasady rozliczeń między Skarbem Państwa lub gminą, a osobą na której rzecz następuje zwrot nieruchomości, regulują przepisy art. 139-141 oraz art. 217 ust. 2 i art. 227 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W myśl art. 139 ustawy nieruchomość podlega zwrotowi w stanie, w jakim znajduje się w dniu jej zwrotu. Oznacza to, że poprzedniemu właścicielowi nie przysługują roszczenia o przywrócenie nieruchomości do stanu istniejącego przed wywłaszczeniem, o odszkodowanie za zmianę stanu nieruchomości oraz za pozbawienie go możliwości korzystania z nieruchomości. Właściciel jest natomiast zobowiązany zwrócić wypłacone odszkodowanie oraz nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana. Kwota odszkodowania, jaką właściciel musi zwrócić Skarbowi Państwa lub gminie, podlega waloryzacji. Kwota ta musi uwzględnić stan faktyczny nieruchomości w momencie orzekania o jej zwrocie.

Oznacza to, że w razie zmniejszenia się albo zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych na niej po wywłaszczeniu, również kwota podlegająca zwrotowi ulega zmianie. Jeżeli wartość nieruchomości ulegnie zmniejszeniu, wówczas wartość odszkodowania podlegającego zwrotowi ulega odpowiedniemu zmniejszeniu. W przypadku zaś zwiększenia się wartości nieruchomości, właściciel zwraca odszkodowanie powiększone o kwotę równą przyrostowi wartości nieruchomości. Przy ustalaniu różnicy wartości przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz jej stan z dnia zwrotu (art. 140 ust. 4 ustawy). Nie uwzględnia się natomiast skutków wynikających ze zmiany przeznaczenia w planie miejscowym i zmian w otoczeniu nieruchomości (art. 140 ust. 3).

Należy również dodać, że przyrost wartości nieruchomości lub jej spadek należy uwzględniać niezależnie od tego, przez kogo zostały poczynione nakłady lub podjęte działania wpływające na obniżenie lub zwiększenie wartości działki.

Biorąc powyższe pod uwagę należy wskazać, że przez wyrażenie "rozliczenia

z tytułu zwrotu" użyte w art. 142 ustawy należy rozumieć rozliczenia związane ze zwrotem nakładów poczynionych przez Skarb Państwa lub określona jednostkę samorządu terytorialnego, zwiększających wartość zwracanej nieruchomości

i skutkujące podwyższeniem lub zmniejszeniem odszkodowania (art. 141 omawianej ustawy).

Przy czym ratio legis przepisu art. 140 ust. 4 powyższej ustawy nie sprowadza się do uwzględnienia wszystkich nakładów dokonanych na zwracanej nieruchomości, ale tylko takich które wpływają na wzrost jej wartości.

Zmniejszenie bądź zwiększenie wartości nieruchomości (a w konsekwencji odszkodowania podlegającego zwrotowi), o których mowa w powołanym przepisie, może być stwierdzone wyłącznie w oparciu o opinię biegłego rzeczoznawcy, który dokonuje wyceny nieruchomości w sposób określony w przepisach ustawy

o gospodarce nieruchomościami, a także rozporządzenia Rady Ministrów z dnia

21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.).

W przedmiotowej sprawie zdaniem Sądu, biegły nieprawidłowo w operacie szacunkowym ustalił wartość zwracanej G. P. nieruchomości położonej

w W. przy [...] oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...]

o powierzchni [...] m2 z obrębu [...] oraz działka nr [...] o powierzchni [...] m2

z obrębu [...]. Biegły określił bowiem nową wartość nieruchomości poprzez proste dodanie do wartości nieruchomości z dnia wyceny, wartości naniesień na niej powstałych po wywłaszczeniu uznając, że jej wartość wzrosła o [...]zł.

Natomiast z przepisu art. 140 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że rzeczoznawca powinien ustalić stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia (nabycia) oraz stan nieruchomości z dnia zwrotu. Następnie biegły winien dokonać wyceny ustalając dla obu tych nieruchomości wartość z dnia zwrotu, a otrzymaną różnicę pomiędzy uzyskanymi cenami winien odjąć lub dodać do kwoty odszkodowania zwaloryzowanego zgodnie z ust. 2 powyższego artykułu, pomijając takie czynniki zewnętrzne dotyczące nieruchomości jak skutki wynikające ze zmiany przeznaczenia w planie miejscowym, czy zmiany w otoczeniu nieruchomości, a uwzględniając wyłącznie zmianę stanu nieruchomości spowodowaną działaniami dokonanymi bezpośrednio na tej nieruchomości.

Tymczasem z operatu szacunkowego z dnia [...] listopada 2010 r. nie wynika, że biegły określił różnicę wartości nieruchomości, o której mowa w art. 140 ust. 4 ustawy

o gospodarce nieruchomościami. Nie wiadomo też dlaczego (na jakiej podstawie prawnej) rzeczoznawca zwiększył kwotę zwaloryzowanego odszkodowania o koszty budowy [...] garaży, pawilonu handlowego o konstrukcji stalowej oraz dwóch metalowych słupków reklamowych i nawierzchni z mieszanki bitumiczno-asfaltowej ([...] m2), a nie uwzględnił różnicy w wartości tej nieruchomości zgodnie z treścią wynikającą z powyższego przepisu, na co zupełnie nie zwrócił uwagi organ odwoławczy, przyjmując ten operat jako dowód w sprawie. Powyższa sytuacja nie pozwala Sądowi na uznanie tego operatu jako prawidłowo sporządzonego i wiarygodnego dowodu w sprawie.

Sąd zwraca uwagę, że wzrost wartości nieruchomości nie jest wprost zależny od wartości nakładów jakie na niej dokonano (np. w rozpoznawanej sprawie rzeczoznawca wycenił konstrukcje reklamowe (2 słupy metalowe) na kwotę [...] zł, a zdaniem Sądu są to naniesienia, które dotychczasowy właściciel może zabrać i nie będą one miały

w takiej sytuacji wpływu na wzrost wartości nieruchomości.

Skoro zatem w przedmiotowej sprawie kwota zwaloryzowanego odszkodowania została zdaniem Sądu ustalona nieprawidłowo tj. z istotnym naruszeniem art. 140 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, to decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] (zaskarżoną) i decyzję Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. należało uchylić obie w części w jakiej decyzje te orzekają o zobowiązaniu skarżącej G. P. do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania na rzecz Miasta W.

Przeprowadzenie postępowania dowodowego w całości (w zakresie w jakim uchylono powyższe decyzje) wyłącznie przez Wojewodę [...] naruszałoby zawartą w art. 15 kpa zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. (..) Konieczne jest bowiem, by rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzje, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone. Tak więc każda sprawa powinna być nie tylko rozstrzygnięta, ale i rozpoznana przez dwa organy administracji różnych stopni, stwarzając w ten sposób gwarancje realizacji praw i interesów stron oraz uczestników postępowania. (por. wyrok NSA IV SA 2058/97).

Tylko wówczas, gdy wycena nieruchomości zostanie dokonana prze biegłego już w toku postępowania przed organem I instancji, strony i uczestnicy będą mieli prawo ustosunkować się do tej opinii oraz będą mogli podnosić i zgłaszać nowe wnioski dowodowe, dopuszczalne na tym właśnie etapie w postępowaniu wyjaśniającym. Rozstrzygnięcie organu I instancji, dokonane w oparciu o całokształt tak zebranych materiałów dowodowych będzie następnie podlegało ocenie organu odwoławczego, co zapewni przestrzeganie gwarancji procesowych strony.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela ustalony

w orzecznictwie sądowym pogląd, iż "przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego dopiero w toku postępowania odwoławczego stanowi naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania" (vide wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt

I SA 2383/02).

Natomiast powyższe zarzuty zawarte w skardze G. P., Sąd uznał za niezasadne.

Sąd nie podziela stanowiska skarżącej, że skoro nakłady na zwracanej nieruchomości nie były i nie są związane z celem wywłaszczenia, to nie ma ona obowiązku zapłaty wyższego odszkodowania z powodu wzrostu wartości zwracanej nieruchomości. Przepis art. 140 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie uzależnia zapłaty powyższego odszkodowania od tego czy nakłady te były związane, czy też nie były związane z celem na jaki uwłaszczono tę nieruchomość.

Jeśli to stanowisko ugruntowane zarówno w orzecznictwie i piśmiennictwie (vide: ustawa o gospodarce nieruchomościami, Komentarz, J. Jaworski, A. Prusaczek, A. Tułodnicki, M. Wolanin, Warszawa 2009, s. 930-932, T. Woś – Wywłaszczenie i zwrot wywłaszczanych nieruchomości, Warszawa 2004).

Także zarzut wydania orzeczenia przez organ administracji na podstawie nieaktualnego operatu szacunkowego jest niezasadny, bowiem decyzja Wojewody [...] została wydana w dniu [...] maja 2011 r., a operat szacunkowy został sporządzony

w dniu [...] listopada 2010 r.

Także zarzuty skargi Prezydenta W. Sąd uznał za nieuzasadnione.

Nie budzi wątpliwości Sądu, że celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości była budowa szpitala, co wynika wprost z decyzji Naczelnika [...] nr [...] z dnia [...] maja 1975 r. wydanej zgodnie z decyzją o lokalizacji inwestycji z dnia [...] marca 1973 r. nr [...].

Późniejsza korekta planu zagospodarowania przestrzennego i uchylenie powyższej decyzji lokalizacyjnej oraz objęcie tej nieruchomości decyzją lokalizacyjną z dnia [...] grudnia 1976 r. nr [...] o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej osiedla mieszkaniowego [...], które to osiedle zostało wybudowane bez stosownych pozwoleń nie ma zdaniem Sadu znaczenia dla rozpatrywanej sprawy.

Natomiast zmiana decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] maja 1975 r. dokonana

w 1993 r. w trybie art. 155 kpa, nie dotyczyła samego wywłaszczenia, (nie określono

w niej nowego celu wywłaszczenia) lecz wyłącznie zmiany powierzchni wywłaszczonej nieruchomości (pierwotnie wywłaszczono nieruchomość o powierzchni [...] m2, po korekcie [...] m2) poprzez wyłącznie z wywłaszczenia nieruchomości części gruntu o powierzchni [...] m2, (który był wywłaszczony na żądanie poprzedniego właściciela), zbędnego na cel wywłaszczenia i przekazania go z powrotem dawnym właścicielom.

Sąd nie podziela przy tym poglądu skarżącego Prezydenta W., że w wyniku zmiany decyzji w trybie art. 155 kpa w obrocie prawnym pozostaje wyłącznie decyzja lokalizacyjna z 1976 r., a decyzja z 1993 r. powinna uwzględnić aktualny stan prawny i faktyczny sprawy. Sąd nie podziela tez poglądu, że w takiej sytuacji celem wywłaszczenia powinno być wyłącznie przeznaczenie nieruchomości pod budowę osiedla mieszkaniowego [...] (z tego powodu, że w dacie zmiany decyzji w trybie art. 155 była już nowa decyzja lokalizacyjna z 1976 r.), a w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła pozytywna przesłanka z art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Skarżącemu Prezydentowi W. umknęło, ze podstawową zasadą dotyczącą wywłaszczonych nieruchomości jest zakaz ich przeznaczania na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zasada ta ulega załamaniu jedynie w przypadku wyrażenia zgody na takie działanie przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców.

Zgodnie z treścią art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 ,stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Ponadto na organie ciąży obowiązek zawiadomienia poprzedniego właściciela o możliwości zwrotu nieruchomości w sytuacji powzięcia zamiaru przeznaczenia wywłaszczonej nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji wywłaszczeniowej. Przy czym Sąd zauważa, że decyzja wywłaszczeniowa Naczelnika [...] z dnia [...] maja 1975 r.

nr [...] nadal pozostaje w obrocie prawnym.

Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji na nowo ustali wartość zwaloryzowanego odszkodowania, a dokonując oceny operatu szacunkowego stanowiącego dowód w sprawie weźmie pod uwagę przedstawioną w niniejszym wyroku ocenę prawną.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw.

z art. 152 oraz art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.