Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2727/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 119 pkt 2, art. 120, art. 134 § 1, art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 348
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 18 ust. 1e
journal: Dz.U. 2013 poz 687
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. P. i W. P. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy powiększenia odszkodowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

I. Stan faktyczny

1. Nieruchomość położona w obrębie [...], gmina[...], oznaczona jako działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha, decyzją Wojewody [...] z dnia [...] października 2013 r., nr[...], o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej została przeznaczona pod inwestycję polegającą na budowie obwodnicy miejscowości [...] w ciągu drogi krajowej nr [...] wraz z rozbudową drogi wojewódzkiej nr[...].

2. Decyzją z dnia [...] października 2012 r., nr [...], Wojewoda [...] orzekł o ustaleniu odszkodowania w wysokości [...] zł na rzecz B. i W. P. (dalej jako: "skarżący") z tytułu przejęcia z mocy prawa na rzecz Województwa [...] prawa własności opisanych działek oraz o zmniejszeniu ustalonego odszkodowania o kwotę [...] zł stanowiącą wartość ustanowionego na ww. nieruchomości ograniczonego prawa rzeczowego w postaci hipoteki umownej zwyklej na rzecz Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział w [...]. Filii w [...] i zaliczeniu odszkodowania na spłatę świadczenia głównego wierzytelności zabezpieczonej hipoteką wraz z odsetkami zobowiązał Zarząd Województwa [...] do zapłaty odszkodowania.

3. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł Zarząd Województwa [...] skarżący reprezentowany przez Zarząd Dróg Wojewódzkich.

4. Po rozpatrzeniu odwołania Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej ostateczną decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...], sprostowaną postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r., utrzymał w mocy decyzję organu wojewódzkiego.

5. Wnioskiem z dnia [...] lutego 2013 r., uzupełnionym pismem z dnia [...] lutego 2013 r., skarżący wystąpili o przyznanie kwoty stanowiącej równowartość 5% ustalonego odszkodowania.

6. Decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...], Wojewoda [...] odmówił powiększenia odszkodowania o kwotę [...] zł stanowiącą 5% wysokości ustalonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] października 2012 r. odszkodowania za prawo własność opisanej wyżej nieruchomości.

7. Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli skarżący wskazując, że nigdy nie wyrazili jakiegokolwiek sprzeciwu wobec wydania nieruchomości inwestorowi i nie czynili w tym zakresie żadnych przeszkód. Wskazali również, że dowodem na wyrażenie woli wydania nieruchomości jest m.in. uczestnictwo W. P. w spotkaniach związanych z planowaniem przebiegu budowanej drogi. Ponadto o fakcie dobrowolnego wydania nieruchomości świadczą również protokoły sporządzone przez [...]., z którego wynika, że nie wnosili żadnych zastrzeżeń s prawie wydania nieruchomości. Podnieśli również, że właściciele nieruchomości nie byli informowani przez organy o konieczności sporządzenia protokołu zdawczo odbiorczego w celu udokumentowaniu faktu dobrowolnego wydania nieruchomości.

8. Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że stosownie do art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji

w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 687, dalej jako: "specustawa drogowa") w przypadku, w którym dotychczasowy właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości objętej decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej odpowiednio wyda tę nieruchomość lub wyda nieruchomość i opróżni lokal oraz inne pomieszczenia niezwłocznie, lecz nie później niż w terminie 30 dni od dnia: doręczenia zawiadomienia o wydaniu decyzji, o której mowa w art. 17, doręczenia postanowienia o nadaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej rygoru natychmiastowej wykonalności albo w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna - wysokość odszkodowania powiększa się o kwotę równą 5% wartości nieruchomości lub wartości prawa użytkowania wieczystego.

Minister wskazał, że dopuszczalne było wydanie uzupełniającej decyzji w sprawie powiększenia odszkodowania, gdyż z treści rozstrzygnięcia, jak również z uzasadnienia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2012 r. oraz z akt sprawy nie wynika, aby kwestia powiększenia odszkodowania o kwotę równą 5% wartości nieruchomości była przedmiotem rozpoznania w toku postępowania.

Organ wskazał, że z art. 18 ust. 1e specustawy drogowej wynika, że ustawodawca uzależnił przyznanie odszkodowania powiększonego o 5% od łącznego spełnienia przesłanek: 1) wydania przez właściciela nieruchomości objętej decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej oraz opróżnienia i wydania lokal i innych pomieszczeń, 2) dokonania powyższych czynności w terminie określonym w art. 18 ust. 1e specustawy drogowej. Zdaniem organu, dopiero spełnienie wszystkich powyższych warunków uprawnia do powiększenia ustalonego odszkodowania o 5%.

Minister zauważył, że uprawnionym do powiększenia odszkodowania jest właściciel, który wykazał się aktywnością i uzewnętrznił wolę wydania nieruchomości inwestorowi. Istotną kwestię stanowi sposób udokumentowania przekazania nieruchomości inwestorowi przez właściciela. Głównym dokumentem potwierdzającym wydanie nieruchomości jest protokół zdawczo-odbiorczy, a w dalszej kolejności jednostronne oświadczenia właściciela. W ocenie organu, jeżeli właściciel nieruchomości nie utrudnia inwestorowi wejścia na teren, jednak do chwili wejścia wykonawcy na grunt nie uzewnętrznił woli jego wydania, to brak jest podstaw do przyjęcia, że wyraził wolę wydania nieruchomości, a zatem nie spełnił przesłanki z art. 18 ust. 1e specustawy drogowej. Organ wskazał, że w tych okolicznościach nie ma możliwości powiększenia odszkodowania o 5% wartości nieruchomości, bowiem powołany przepis specustawy drogowej powiększenie odszkodowania uzależnia wyłącznie od aktywności w tym zakresie uprzedniego właściciela we wskazanym terminie.

Minister zaznaczył, że przy ocenie zaistnienia przesłanek zwiększenia wysokości odszkodowania o 5% wartości nieruchomości nie ma znaczenia, czy właściciel został uprzednio poinformowany o przysługującym mu uprawnienie do powiększenia kwoty odszkodowania. Uprawnienie to wynika bowiem, z treści przepisu, a jego przyznanie nie zależy od uprzedniego poinformowania przez organ czy inny podmiot o konieczności dokonania określonych działań w celu powiększenia odszkodowania.

Zdaniem organu odwoławczego bez znaczenia pozostaje fakt uczestniczenia przez stronę w spotkaniach dotyczących uzgodnień technicznych w planowanej inwestycji, czy też zaakceptowanie nowo wytyczonych granic działek w związku z budową obwodnicy. Okoliczność ta nie mogła stanowić samoistnej podstawy do zajęcia przez inwestora nieruchomości. Organ wskazał ponadto, że z zeznań świadków, ze zgromadzonych w sprawie dokumentów oraz z samych wyjaśnień skarżącego wynika, że celem jego działania było ustalenie jak najkorzystniejszego projektu nieruchomości oraz lokalizacji zjazdów z uwagi na plany inwestycyjne. Nie ma również znaczenia zgoda skarżącego na budowę obwodnicy, gdyż realizacji tej inwestycji nie zależy od zgody właściciela.

9. Skarżący złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. Zaskarżonej decyzji zarzucili:

a) naruszenie art. 18 ust. 1e specustawy drogowej poprzez błędne uznanie, iż wydanie nieruchomości może nastąpić jedynie na podstawie protokołu zdawczo-odbiorczego;

b) błędne ustalenie przez organ, iż dokonanie wszelkich ustaleń ze skarżącymi, całkowicie zgodnych z ich wolą, a związanych z dojazdami do nieruchomości do nich należących nie może być traktowane jako wydanie nieruchomości;

c) naruszenie art. 9 Kpa poprzez błędne ustalenie, iż nie istniała konieczność zawiadamiania właścicieli nieruchomości o możliwości otrzymania dodatkowo 5% odszkodowania za wydanie nieruchomości w zawiadomieniu o wydaniu decyzji w sprawie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej.

Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2014 r.

10. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Il. Uzasadnienie prawne

Wojewodzie Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. Sąd akceptując ustalenia faktyczne dokonane przez organ w zaskarżonych decyzjach dokonał kontroli zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zbadał, czy organy administracji, orzekające w sprawie, nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm.; dalej jako: "Ppsa") Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 Ppsa sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie.

2. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] czerwca 2014 r., utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. o odmowie powiększenia odszkodowania o kwotę [...] zł stanowiącą 5% wysokości ustalonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] października 2012 r. odszkodowania za prawo własność opisanej wyżej nieruchomości

W przedmiotowej sprawie istota sporu sprowadza się do kwestii dopuszczalności powiększenia odszkodowania o kwotę stanowiącą 5% wartości nieruchomości.

Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 18 ust. 1e specustawy drogowej wysokość odszkodowania powiększa się o kwotę równą 5% wartości nieruchomości lub wartości prawa użytkowania wieczystego w przypadku, w którym dotychczasowy właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości objętej decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej odpowiednio wyda tę nieruchomość lub wyda nieruchomość i opróżni lokal oraz inne pomieszczenia niezwłocznie, lecz nie później niż w terminie 30 dni od dnia: 1) doręczenia zawiadomienia o wydaniu decyzji, o której mowa w art. 17 ustawy (tekst jedn.: decyzji zrid - zezwalającej na realizację inwestycji drogowej - z nadanym rygorem natychmiastowej wykonalności); 2) doręczenia postanowienia o nadaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej rygoru natychmiastowej wykonalności; albo 3) w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna.

Powyższy art. 18 ust. 1e został dodany do specustawy drogowej przez art. 1 pkt 7 lit. b ustawy z dnia 25 lipca 2008 r. (Dz. U. Nr 154, poz. 958) zmieniającej specustawę drogową z dniem 10 września 2008 r.

Za niezasadny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 18 ust. 1e specustawy drogowej. Rację należy przyznać organowi, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające podwyższenie odszkodowania o 5% z tytułu wydania nieruchomości. Z uwagi na fakt, że skarżący nie przedstawili żadnych dowodów potwierdzających okoliczność wydania nieruchomości, twierdząc jedynie w odwołaniu, a następnie w skardze, że faktycznie to nastąpiło, wyjaśnić należy, że za wydanie nieruchomości nie można uznać pasywnej postawy właściciela, który oczekiwałby,

że inwestor będzie w każdej chwili zainteresowany zajęciem nieruchomości.

Wskazać należy, że skoro specustawa posługuje się pojęciem wydania rzeczy, ale nie definiuje go na użytek tej ustawy, to zasadne jest posłużenie się przepisami kodeksu cywilnego (art. 348 – 351). Zgodnie z art. 348 k.c. przeniesienie posiadania następuje przez wydanie rzeczy. Wydanie dokumentów, które umożliwiają rozporządzanie rzeczą, jak również wydanie środków, które dają faktyczną władzę nad rzeczą, jest jednoznaczne z wydaniem samej rzeczy. Oznacza to, że wola wydania powinna być uzewnętrzniona na tyle, aby była ona oczywista dla nabywcy (przejmującego), że dotychczasowy posiadacz zrezygnował z władania rzeczą zarówno w aspekcie corpus, jak i animus.

W przypadku posiadania przez byłych właścicieli jakiegokolwiek dokumentu, z którego wynikałaby, że dobrowolnie wydali nieruchomość, bądź zgodzili się na jej wydanie, powinny przedłożyć taki dowód do akt sprawy, czego nie uczynili. Takim dokumentem potwierdzającym wydanie nieruchomości jest protokół zdawczo-odbiorczy lub jednostronne oświadczenie właściciela o wydaniu nieruchomości. Wbrew zarzutom skargi, nie można uznać za wydanie nieruchomości ustaleń ze skarżącymi dokonywanymi na etapie uzgodnień technicznych w zakresie planowanej inwestycji,

czy zaakceptowanie nowo wytyczonych działek.

Tym samym brak jest podstaw do twierdzenia, że nastąpiło dobrowolne wydanie nieruchomości, skutkujące podwyższeniem odszkodowania na podstawie art. 18 ust. 1e specustawy drogowej.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 119 pkt 2, art. 120 i art. 151 Ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.