Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2196/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Iwona Kosińska Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Żurawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi W. B. i S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ustalającej użytkowanie wieczyste 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżących E. B. i S. B. solidarnie kwotę 714 (siedemset czternaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. - działając na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekło o uwzględnieniu skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] w całości oraz uchyliło decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Zaskarżone orzeczenie wydano w oparciu o następujący stan faktyczny sprawy.

Nieruchomość położona w W. przy ul. [...] ozn. hip. nr [...] stała się z dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), tj. z dniem 21 listopada 1945 r. własnością gminy m.st. Warszawy, a od 1950 r. własnością Skarbu Państwa.

Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Grodzkiego w W., Oddział Ksiąg Wieczystych Nr [...] z dnia [...] czerwca 1948 r. tytuł własności ww. nieruchomości był uregulowany jawnym wpisem na imię W. z W. - co do połowy, J. z W. - co do [...] części i Z. z W. R. - co do [...] części.

Wniosek o ustanowienie prawa własności czasowej do ww. nieruchomości w trybie art. 7 dekretu został złożony w dniu 16 lutego 1949 r. Akta sprawy nie zawierają wniosku, natomiast strona posiada jego kopię oraz dowód opłaty wraz z numerem pod którym został on zarejestrowany. Rejestr wniosków dekretowych, znajdujących się w [...] Urzędzie Wojewódzkim, także potwierdził fakt zarejestrowania wniosku pod nr [...] z datą 16 lutego 1949 r.

Aktem notarialnym z dnia [...] maja 1948 r., Rep. nr [...] J. U. i Z. R. sprzedały swojej siostrze, współwłaścicielce W. B. wszystko to, co stanowi ich własność i co posiadają i posiadać mają prawo z tego, co znajduje się na powyższej nieruchomości oraz przelewają wszystkie prawa przysługujące im do gruntu powyższej nieruchomości, jako dotychczasowych właścicieli gruntu - na mocy dekretu.

Zgodnie z postanowieniem Wydziału III Cywilnego Sądu Rejonowego dla W. sygn. akt [...] z dnia [...] lutego 1989 r., spadek po W. B. z domu W. na podstawie ustawy nabyli E. B. oraz S. S. po [....] części spadku każde z nich.

W wyniku rozpatrzenia wniosku dekretowego Wydział Terenów Urzędu Dzielnicowego W. decyzją nr [...] z dnia [...] maja 1976 r. odmówił dawnym właścicielom przyznania prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu i jednocześnie stwierdził, że wszystkie budynki znajdujące się na gruncie przeszły na własność Państwa.

Z dniem 27 maja 1990 r. przedmiotowa nieruchomość stała się własnością Dzielnicy-Gminy W. - co zostało potwierdzone decyzją Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] marca 1991 r. (dz. nr [...]), a obecnie stanowi własność Miasta W.

Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] maja 2002 r., sygn. [...] stwierdziło, iż ww. decyzja Wydziału Terenów Urzędu Dzielnicowego WW. nr [...] z dnia [...] maja 1976 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa i w związku z powyższym, stwierdziło jej nieważność.

W tej sytuacji pozostał do rozpoznania wniosek dekretowy dawnych właścicieli z dnia 16 lutego 1949 r.

Decyzją z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] Prezydent W. rozpoznał ww. wniosek ustanawiając prawo użytkowania wieczystego gruntu do działki nr [...] i nr [...], z obrębu [...] na rzecz spadkobierców dawnych właścicieli hipotecznych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. - po rozpoznaniu odwołania M. G. (właściciela wykupionego lokalu mieszkalnego) - decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r., sygn. [...] uchyliło ww. decyzję Prezydenta uzasadniając, iż nie była ona doręczona wszystkim stronom postępowania.

Ponownie rozpoznając wniosek Prezydent W. decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] ustanowił na lat [...] prawo użytkowania wieczystego do [...] części gruntu o pow. [...] m2, oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...], w obrębie [...], uregulowanego w księdze wieczystej KW Nr [...] - na rzecz E. B. w udziale wynoszącym [...] części oraz na rzecz S. S. w udziale wynoszącym [...] części, a także ustalił "czynsz symboliczny" z tytułu ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do powyższego gruntu w wysokości [...] zł netto.

Natomiast w punkcie 3 decyzji odmówił ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do udziału wynoszącego [...] części ww. gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste właścicielom 9-ciu lokali mieszkalnych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...] znajdujących się w budynku frontowym przy ul. [...].

Stwierdził także, iż powyższy grunt w planie miejscowym zagospodarowania przestrzennego dzielnicy [...] oznaczony był symbolem [...] i przeznaczony pod zabudowę mieszkaniową o charakterze śródmiejskim, usługi ponadlokalne i lokalne oraz administrację. Natomiast aktualnie teren ten nie jest objęty żadnym obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.

Dodał, że grunt, do którego ustanawia się prawo użytkowania wieczystego, zabudowany jest budynkiem mieszkalnym, murowanym, wybudowanym przed 1945 rokiem. Budynek frontowy (w części niesprzedanej) zgodnie z art. 5 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, stanowi odrębną od gruntu nieruchomość pozostającą własnością następcy prawnego dotychczasowego właściciela hipotecznego.

Poinformował również, iż rozpoznanie wniosku co do pozostałej części nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] nastąpi odrębną decyzją.

W uzasadnieniu orzeczenia Prezydent stwierdził, że zgodnie z Uchwałą Rady m. st. Warszawy z 10 października 2006 r., Nr LXXXII/2746/2006 w sprawie studium uwarunkowań kierunków zagospodarowania przestrzennego m.st. Warszawy – przedmiotowa nieruchomość położona jest w obszarze oznaczonym jako [...]. Dla strefy [...] ustala się rozwój funkcji usługowych o znaczeniu międzynarodowym, krajowym, regionalnym i ogólnomiejskim. W związku z tym uznał, iż nieruchomość położona w W. przy ul. [...] spełnia warunki określone w art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy.

Dodał, że frontowy budynek mieszkalny położony przy ul. [...] znajdował się na posesji w dniu [...] listopada 1945 r. i jako uszkodzony w skutek działań wojennych zostały odbudowany. Spełnia, więc warunki określone w art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz.279).

Natomiast odmowa ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do [...] niepodzielnej części gruntu z ogólnej pow. [...] m2, pochodzącego z granic dawnej hipoteki nr [...], stanowiącego działkę ewid. nr [...] z obrębu [...], uregulowaną w księdze wieczystej KW Nr [...], zabudowaną budynkiem mieszkalnym (front), nastąpiła z uwagi na to, iż ww. część gruntu została oddana w użytkowanie wieczyste właścicielom lokali mieszkalnych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] - wykupionych aktami notarialnymi. Zatem nie można ustanowić prawa użytkowania wieczystego do tego gruntu na rzecz następców prawnych dawnych właścicieli hipotecznych przedmiotowej nieruchomości.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył M. G. Podniósł w nim, iż organ nie dokonał kompleksowych ustaleń, co do budynku jakim zabudowana jest nieruchomość. Zaskarżona decyzja nie wyjaśnia z jakich względów orzeka się o nim w decyzji administracyjnej, bowiem nie zostało udowodnione, że istniał w dniu wejścia w życie dekretu. Ponadto nieprawidłowo ustalono strony postępowania, gdyż E. P. zbyła swoje prawo własności lokalu.

Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...].

W uzasadnieniu Kolegium podniosło, że przepisy dekretu warszawskiego z 1945 r., przejmując z mocy art. 1 na własność grunty, na podstawie art. 5 pozostawiały budynki na własność dotychczasowym właścicielom. Dotychczasowi właściciele i ich następcy prawni uprawnieni byli na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu do złożenia wniosku - w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę - o przyznanie na tym gruncie prawa własności czasowej lub prawa zabudowy.

Do czasu rozstrzygnięcia wniosku budynki pozostały własnością dotychczasowego właściciela i stanowiły nadal jego własność jeżeli gmina uwzględniła wniosek na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu. W przypadku odmowy przyznania własności czasowej lub prawa zabudowy właścicielowi służyło odszkodowanie za grunt. Natomiast stosownie do art. 8 wszystkie budynki położone na gruncie przechodziły na własność gminy również za odszkodowaniem, które gmina zobowiązana była wypłacić właścicielowi za budynki nadające się do użytkowania lub naprawy.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, począwszy od uchwały z dnia 11 grudnia 1995 r., sygn. akt VI SA 9/95, ONSA 1996, nr 1, poz. 7, a następnie uchwały z dnia 23 października 2000 r., sygn. akt OPK 11/00, ONSA 2001, nr 2, poz. 60, przyjmuje się, iż rozstrzyganie wniosków złożonych w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Dlatego też w decyzji ustanawiającej prawo użytkowania wieczystego nie można przenosić własności budynku, gdyż brak jest ku temu podstawy prawnej, zaś decyzja, stanowiąca o tym, dotknięta jest wadą nieważności.

Kolegium stwierdziło, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż zaskarżona decyzja przenosi własność istniejącego na gruncie budynku, bowiem walor konstytutywny mają jedynie trzy pierwsze punkty zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niemniej na organie I instancji ciąży obowiązek wyjaśnienia całokształtu okoliczności sprawy, dotyczy to więc niewątpliwie charakteru istniejącego na nieruchomości budynku.

Dodało, że materiał sprawy nie potwierdza zarzutów odwołującego się, bowiem w aktach znajduję się m.in. karta rejestracyjna nieruchomości pochodząca z dnia [...] października 1948 r., z której wynika, iż nieruchomość jest zabudowana budynkiem użytkowanym od 1946 r., po przeprowadzonej odbudowie. W karcie była możliwość wskazania, iż budynek jest budową nową - jednakże zaznaczono wyraźnie, iż budynek został odbudowany.

Natomiast, w zakresie zarzutów nie zapewnienia udziału wszystkim stronom postępowania, Kolegium wskazało, iż z informacji z ewidencji wynika, że właścicielką lokalu nr 1 w przedmiotowym budynku jest E. P. Natomiast przepis art. 23 prawa geodezyjnego i kartograficznego nakłada na właściwe organy, sądy i kancelarie notarialne obowiązek przesyłania odpisów prawomocnych decyzji i orzeczeń oraz odpisów aktów notarialnych, z których wynikają zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji, orzeczenia lub sporządzenia aktu notarialnego. Jeśli zatem nastąpił obrót prawem własności lokalu nr 1 w chwili, kiedy Samorządowe Kolegium Odwoławcze wystąpiło o aktualne dane z ewidencji, zmiana danych winna być już znana organowi i uwidoczniona w ewidencji.

Ponadto z druku zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, iż decyzja skierowana do E. P. została podjęta. Nie wpłynęło również żadne pismo od ewentualnego nowego właściciela nieruchomości wskazujące, iż nie zapewniono mu udziału w postępowaniu. Jednocześnie odwołujący nie przedłożył żadnego innego dowodu z którego wynikałoby, że nastąpił obrót prawem własności lokalu. Wobec powyższego nie ma podstaw do przyjęcia, iż strony sprawy ustalono w sposób nieprawidłowy.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. - wniósł M. G. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Decyzji tej zarzucił:

- naruszenie przepisu art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez skierowanie decyzji do osoby zmarłej,

- naruszenie przepisu art. 10 kpa poprzez dowolne ustalanie stron postępowania,

- obrazę przepisów postępowania – art. 7,8 i 77 § 1 i 4 kpa poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz brak wnikliwej oceny i kontroli zebranego w sprawie materiału dowodowego.

W uzasadnieniu skargi podniósł, iż krąg stron postępowania został ustalony nieprawidłowo i jako dowód przedłożył akt zgonu E. P. Dodał też, że wątpliwości budzi udział w sprawie właścicieli lokalu nr [...] – państwa Z.

Decyzja Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2009 r. została doręczona Z. Z., natomiast decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] została doręczona – według rozdzielnika – J. Z., zaś decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2010 r. została doręczona – według rozdzielnika – J. Z. i Z. Z.

W związku z powyższym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] września 2010 r. - działając na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekło o uwzględnieniu skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] w całości oraz uchyliło decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

W uzasadnieniu powyższego orzeczenia Kolegium powołało wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2006 r., sygn. I SA 1589/03 stwierdzający, iż: "obowiązkiem organu rozpatrującego żądanie stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie przyznania własności czasowej (użytkowania wieczystego) jest jednoznaczne ustalenie kręgu osób, które są byłymi właścicielami nieruchomości, bądź ich spadkobiercami oraz osób, które są aktualnymi właścicielami tych nieruchomości a także osób, które są właścicielami lokali wykupionych w budynkach zlokalizowanych na takich nieruchomościach", (LEX nr 208955).

Dodało, że w przedmiotowej sprawie przychyliło się do zarzutu skarżącego i zauważyło, iż organ odwoławczy dokonuje oceny stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji. W związku z tym obowiązkiem organu odwoławczego jest uwzględnianie zmian zachodzących po stronie podmiotowej - jak przedmiotowej w postępowaniu.

Mając na uwadze złożony do akt sprawy akt zgonu E. P., krąg osób, którym winno zapewnić się udział w toczącym się postępowaniu, nie został ustalony prawidłowo. W tej sytuacji zaistniały przesłanki do uchylenia zarówno orzeczenia Kolegium, jak i decyzji organu I instancji. Organ I instancji zobligowany był do przeprowadzenia postępowania w zakresie istnienia następców prawnych tej osoby. Przeprowadzenie takiego postępowania przed Kolegium naruszałoby uprawnienie stron w zakresie dwuinstancyjności postępowania.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli E. B. i S. B. - wnosząc o jej uchylenie.

W uzasadnieniu podnieśli, że wydając orzeczenie o uchyleniu decyzji Prezydenta W. i przekazaniu jej do ponownego rozpoznania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło art. 138 §2 kpa - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Przepis ten, daje bowiem możliwość przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji tylko wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. W sytuacji, która ma miejsce w niniejszej sprawie, postępowania wyjaśniającego nie trzeba przeprowadzać ani w całości, ani w znacznej części. Do ustalenia przez organ orzekający pozostaje jedynie kwestia następstwa prawnego po zmarłej E. P., która z pewnością nie uzasadnia przekazywania sprawy do organu I instancji.

Ponadto skarżący stwierdzili, iż w dacie wydawania decyzji przez Prezydenta W., uczestniczka E. P. żyła. Brak jest więc podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji, który prawidłowo ustalił krąg osób mających status strony w przedmiotowym postępowaniu. Ustalenie kręgu osób zainteresowanych było obowiązkiem organu orzekającego w II instancji. Organ wydając decyzję powinien uwzględnić stan faktyczny i prawny istniejący w dniu wydawania decyzji drugo instancyjnej. Niezrealizowanie takiego obowiązku wiąże się z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej (vide: Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia [...] kwietnia 2010 roku, sygn. akt: II SA/Kr 541/09).

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zakwestionowanym orzeczeniu. Stwierdziło, że okoliczność śmierci oddziaływuje nie tylko na postępowanie przed organem odwoławczym, lecz również na postępowanie, jakie prowadzono przed organem I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo – administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżone orzeczenie nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego orzeczenia, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może zatem wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżony akt także z powodów, które w skardze nie zostały podniesione, a stanowią o wydaniu aktu z naruszeniem prawa.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja narusza prawo.

W niniejszej sprawie decyzją z dnia [...] września 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., działając na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uwzględniło skargę M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] w całości, uchyliło decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] oraz przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

W każdym postępowaniu administracyjnym winny brać udział wszystkie podmioty, które posiadają przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa.

Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa i stanowiskiem doktryny stroną postępowania jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki decyzji (np. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1994 r., sygn. akt II SA 2164/92 - ONSA 1995 nr 1 poz. 32) - przy czym interes prawny musi być osobisty, własny, indywidualny, konkretny i oparty o przepis prawa administracyjnego.

Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, a zatem jeżeli ma zdolność prawną. Zdolność prawną należy zaś oceniać według przepisów prawa cywilnego (art. 30 § 1 kpa). Zgodnie z art. 8 k.c. zdolność prawna osoby fizycznej powstaje z chwilą narodzin, a kończy się z chwilą śmierci. Z powyższego wynika zatem, że status strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci. Osoba zmarła nie może mieć ani zdolności prawnej, ani być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego. W konsekwencji w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć, ani prowadzić postępowania; nie mogą też być do niej kierowane wydane w sprawie akty administracyjne.

W przedmiotowej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie zweryfikowało w sposób prawidłowy kręgu stron postępowania.

Z załączonej do skargi M. G. kopii odpisu skróconego aktu zgonu wynika, że E. P. zmarła w dniu [...] czerwca 2010 r.

Natomiast decyzja Prezydenta W. (organu I instancji) została wydana w dniu [...] listopada 2009 r. – a więc jeszcze za życia uczestniczki postępowania.

Wobec powyższego decyzja ta została prawidłowo skierowana do E. P. Niesłuszne są więc twierdzenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., że śmierć ww. osoby oddziaływuje również na postępowanie przed organem pierwszej instancji, przez co wadliwa jest także decyzja tego organu. Taki pogląd organu nie zyskał akceptacji Sądu orzekającego w niniejszej sprawie.

Dopiero decyzja organu II instancji (Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W.) wydana w dniu [...] czerwca 2010 r. została skierowana do osoby już nieżyjącej w dniu wydania tego orzeczenia.

W doktrynie i orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, zgodnie z którym prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa - jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności.

Charakter strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z jej śmiercią. Oznacza to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć postępowania i wydać decyzji. Gdyby zaś doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i nie wywołuje skutków prawnych. Takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 listopada 2001 r. w sprawie sygn. akt. I SA 2462/99 (LEX nr 82653) oraz w wyroku z dnia 30 września 2009 r. w sprawie sygn. akt. I OSK 1429/08.

Ponadto Sąd zauważa, że zgodnie z art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa.

Skarżący M. G. wniósł tylko o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2010 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Tymczasem organ administracji orzekł:

1) na podstawie art. 54 § 3 Prawa o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi uwzględnić skargę w całości oraz

2) na podstawie art. 138 § 2 kpa uchylić decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania.

Powyższe oznacza, że w sentencji zaskarżonej decyzji Kolegium nie określiło dokładnie na czym polega uwzględnienie skargi w całości, a ponadto - w sposób nieprawidłowy - orzekło ponad żądanie strony.

Analogiczne stanowisko wynika z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych – vide;

- wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 20 sierpnia 2008 r., sygn. akt I SA/Go 414/08 (LEX nr 499764), w którym Sąd stwierdził, że: " Warunkiem koniecznym skorzystania z możliwości przeprowadzenia autokontroli w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. jest uznanie za uzasadnione zarówno zarzutów oraz wniosków (żądań) skargi, jak i wskazanej w niej podstawy prawnej. Jedynie wówczas można mówić o uwzględnieniu skargi w całości.",

- wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1575/07 (LEX nr 525966), w którym Sąd stwierdził, że: "Warunkiem zastosowania autokontroli przez organ administracji publicznej jest uwzględnienie skargi w całości co oznacza uznanie za zasadne zarówno zawartych w niej zarzutów, podstawy prawnej a także wniosków.",

- wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 września 2008 r., sygn. akt I SA/Łd 298/08 (LEX nr 522639), w którym Sąd stwierdził, że:

"Art. 54 § 3 p.p.s.a. zawiera regulację materialnoprawną. W decyzji wydanej na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a., organ obowiązany jest wykazać swoją właściwość, a zatem powołać podstawę prawną weryfikacji decyzji zaskarżonej do sądu, z której wynika właściwość organu, rodzaj naruszonego prawa i zastosowanie sankcji (wzruszenia, nieważności) decyzji, a w tym i zakres właściwości merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.

Uwzględnienie skargi w całości następuje wówczas, gdy organ:

✓ uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub części i orzeka w tym zakresie co do istoty sprawy,

✓ uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji i orzeka o istocie sprawy,

✓ uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję organu I instancji i umarza postępowanie przed organem I instancji.",

- wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego za dnia 8 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OSK 935/07 (LEX nr 493164) stwierdzający, że:

"1. Organ administracji publicznej respektując podstawową zasadę decyzji autokontrolnej (wydanej na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a), polegającą na uwzględnieniu skargi w całości, może następnie skorzystać ze wszystkich uprawnień przysługujących organowi odwoławczemu na podstawie art. 138 k.p.a., a więc również w sytuacji kiedy zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, uchylić decyzję organu I instancji w całości i sprawę przekazać temu organowi do ponownego rozpatrzenia.

2. Jeżeli zostaje spełniona podstawowa przesłanka decyzji autokontrolnej, a mianowicie uwzględnienie skargi przez organ w całości, to nie ma żadnych przeszkód do zastosowania przez ten organ również art. 138 § 2 k.p.a.".

- wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego za dnia 26 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OSK 280/07 (LEX nr 49126) stwierdzający, że:

"Brak jest podstaw do twierdzenia, iż przepis art. 54 § 3 p.p.s.a. zakazuje wydania rozstrzygnięcia o uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, a więc jest ono możliwe pod warunkiem, że wiąże się z uwzględnieniem skargi w całości."

Rozpoznając ponownie sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uwzględni powyższe ustalenia, których treść ma istotne znaczenie dla przedmiotowej sprawy.

Organ weźmie pod uwagę, że tylko decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2010 r. została skierowana do osoby nieżyjącej – co skutkuje jej nieważnością.

Potem organ II instancji ustali krąg spadkobierców po zmarłej uczestniczce postępowania E. P., wyjaśni kwestię własności lokalu nr [...] - a następnie właściwe określi strony postępowania, do których skieruje podjętą w sprawie decyzję.

Mając zaś na uwadze, że zaskarżona decyzja podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze wskazanej wyżej przyczyny, Sąd nie badał jej merytorycznie pod względem zgodności z prawem - uznając to za przedwczesne.

Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c, art. 152 oraz art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.