Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 110/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-03-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. c
journal: Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda Sędziowie: Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski Sędzia NSA Bogusław Klimowicz (spr.) Protokolant: St. sekretarz sądowy Dominika Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2018 r. sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr UNP: [...] [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2015 r. oraz od stycznia do kwietnia 2016 r., a także nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za październik 2015 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. określił A Sp. z o.o. w Ł. wysokość nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za miesiąc październik 2015r. oraz zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za listopad 2015r. – kwiecień 2016r.

Podstawę do takiego rozstrzygnięcia stanowiło stwierdzenie, że spółka w październiku 2015r. bezpodstawnie odliczyła podatek naliczony zawarty w fakturach zakupu maszyn, urządzeń i wyposażenie wystawionych przez spółkę B. Przy zawieraniu transakcji doszło do nadużycia prawa podatkowego w celu osiągnięcia korzyści sprzecznych z tym prawem

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej po rozpatrzeniu odwołania spółki zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji wskazano w szczególności, że spółka A została zawiązana przez I. M. i S. P. 26 stycznia 2015r. a kapitał zakładowy spółki wynosił 5.000 zł. Siedzibę spółki wskazano w miejscu adresu biura rachunkowego, które prowadziło księgowość spółki. Dla potrzeb podatku VAT spółka została zarejestrowana w kwietniu 2015r.

Spółka A pierwsze operacje gospodarcze przeprowadziła w marcu 2015r. (nabycie od C Sp. z o.o. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz nieruchomości za kwotę 4.387.461 zł) korzystając z pożyczek w wysokości 4.530.000 zł zaciągniętych w spółce B. W dniu zakupu spółka nabytą nieruchomość wynajęła sprzedawcy za kwotę 5.000 zł miesięcznie na okres do 31 maja 2015r. W dniu 25 maja 2015r. spółka A zawarła umowę najmu nieruchomości z innym podmiotem C Sp. z o.o. z siedzibą w W. (udziałowcem tej spółki jest B) za kwotę 45.000 zł miesięcznie. Aneksem z 1 czerwca 2015r. (po 6 dniach) zmieniono stawkę czynszu na kwotę 191.716, 50 zł, a kolejnym aneksem z 25 czerwca 2015r. określono płatność czynszu najmu z góry za 6 miesięcy (łącznie 1.150.299 zł). W ten sposób spółka A pozyskała środki na zakup rzeczy ruchomych od spółki B.

Na podstawie 3 faktur z dnia 15 października 2015r. skarżąca spółka nabyła od B maszyny, urządzenia i wyposażenie w łącznie wartości brutto 6.323.757,13 zł ( w tym VAT 1.182.491,22 zł). Cena nabycia została zapłacona jedynie w części (671.567,22 zł) a pozostała część miała być zapłacona do 15 października 2017r. W dniu nabycia wskazanych rzeczy ruchomych spółka A wynajęła część maszyn do C Sp. z o.o. za kwotę netto 40.000 zł miesięcznie a pozostałą część sprzedała na rzecz tego samego podmiotu w dniu 9 listopada 2015r.

Wszystkie maszyny i urządzenia nabyte przez stronę skarżącą były wcześniej własnością C Sp. z o.o. a stały się własnością spółki B w wyniku transakcji pomiędzy tą spółką a podmiotami powiązanymi z osobą A. K.

Spółka B w krótkim czasie dokonała szeregu transakcji mających na celu wyprowadzenie majątku z upadającej Spółki C, tj.:

- w dniu 11.05.2015 r. wykupiła za 3.500.000 zł (płatne do dnia 11.05.2018 r., tj. po 3 latach) wierzytelność Spółki D S.A., która w okresie od grudnia 2014 r. do marca 2015 r. udzieliła pożyczek dla C Sp. z o. o. o wartości 3.558.678,95 zł i tym samym przejęła maszyny o wartości 3.536.070 zł, które były przedmiotem zabezpieczenia przez D S.A. za udzielone pożyczki do C. Jak wykazano, maszyny te były użytkowane przez Spółkę C w ramach umów leasingowych, które Spółka ta wykupiła przed wygaśnięciem umów leasingowych, tj. w dniu 08.04.2015 r., po to by już w miesiącu maju 2015 r. mogły być wystawione jako przedmiot przewłaszczenia za udzielone pożyczki;

- w dniu 26.05.2015 r. Spółka B zawarła umowę (aneks do umów przewłaszczenia na zabezpieczenie) z C Sp. z o. o., z której wynika, że tracą moc wcześniejsze umowy i z dniem 01.06.2015 r. rzeczy przewłaszczone na wierzyciela to jest B Sp. z o. o. pozostają jego własnością. W związku z transakcją przewłaszczenia wierzytelności na rzecz Spółki B Spółka C wystawiła fakturę nr [...] z dnia 30.05.2015 r. tytułem: "dostawa przedmiotu przewłaszczenia na podstawie umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie" o wartości netto: 4.540.540 zł, podatek VAT 1.044.324,20 zł,

- w dniu 11.06.2015 r. Spółka B oraz Spółka C zawarły porozumienie na podstawie którego Spółka C dała w zabezpieczenie przedmiot przewłaszczenia (wg załącznika do umowy maszyny, urządzenia, wyposażenie wartości rynkowej 639.091 zł). W związku z transakcją przewłaszczenia wierzytelności na rzecz Spółki B Spółka C wystawiła w dniu 15.06.2015 r. dwie faktury nr 15024 i nr 15025 tytułem przewłaszczenia na zabezpieczenie zgodnie z porozumieniem z dnia 11.06.2015 r. o wartości netto: 511.480 zł, podatek VAT 117.640,40 zł oraz o wartości netto: 122.902 zł, podatek VAT 28.267,46 zł,

- w dniu 30.09.2015 r. ww. Spółki podpisały oświadczenie o wzajemnym rozliczeniu, z którego wynika, że łączna wartość brutto (z podatkiem VAT) przedmiotów przewłaszczenia ostatecznie przejętych przez Spółkę B od Spółki C, na poczet zaspokojenia zadłużenia z tytułu pożyczek, udokumentowanego fakturami wystawionymi przez Spółkę C na rzecz Spółki B (nr [...] z dnia 30.05.2015 r., nr [...] z dnia 15.06.2015 r. oraz nr [...] z dnia 15.06.2015 r.) wyniosła 6.365.154,06 zł. W porozumieniu tym wskazano również, że Spółki C i B całkowicie rozliczyły wszelkie tytuły związane z pożyczkami oraz umowami przewłaszczenia, oraz że B zapłaciła za Spółkę C podatek VAT wynikający z powyższych faktur.

Z akt sprawy wynika, że w okresie od 01.06.2015 r. do 15.10.2015 r. Spółka B maszyny przejęte od Spółki C wynajmowała do Spółki C, a następnie w dniu 15.10.2015 r. sprzedała Spółce A po to, by ta ostatnia w tym samym dniu częściowo wynajęła je z powrotem Spółce C i częściowo 9.11.2015 r. sprzedała do tego samego podmiotu.

A. K. w spółkach uczestniczących w transakcjach obrotu wierzytelnościami, maszynami i nieruchomościami pełnił następujące funkcje:

- Prezesa Zarządu w Spółce B Sp. z. o.o. (93% udziałów posiada Spółka E S.A. której prezesem Zarządu Spółki jest K. K., 7% udziałów posiada A. K.),

- Prezesa Zarządu Spółki C Sp. z o.o.,

- Przewodniczącego Rady Nadzorczej Spółki C Sp. z o.o. (w upadłości likwidacyjnej),

- Przewodniczącego Rady Nadzorczej w Spółce D S.A. oraz jako prezes B Sp. z o.o. wraz z S. K. posiadał 57,78% kapitału Spółki D S.A.,

- komandytariusza obok A Sp. z o.o. w F Sp. z o.o. Sp. k. (później G Sp. z o.o. Sp. k.) komplementariuszem było C Sp. z o.o. (gdzie A. K. pełnił funkcję prezesa Zarządu Spółki).

Prezes spółki A – I. M. jest siostrą męża córki A. K.

W ocenie organu nabycie maszyn i urządzeń przez spółkę A na podstawie faktur z dnia 15 października 2015r. miało charakter rzeczywisty, ale ich zasadniczym celem było uzyskanie korzyści podatkowej poprzez uzyskanie zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym – co stanowi ewidentne nadużycie prawa. Maszyny i urządzenia faktycznie przez cały okres były w posiadaniu spółki C a kwota należności obciążająca wynajmującego nie uległa zmianie. Działalność spółki A ograniczyła się do zakupu prawa użytkowania wieczystego gruntu, na którym znajdowała się zakupiona przez spółkę nieruchomość oraz jednorazowego zakupu maszyn i urządzeń, które w tym samym dniu zostały częściowo wynajęte i częściowo wkrótce sprzedane. Spółka nie dysponowała pracownikami, aby prowadzić rzeczywistą działalność gospodarczą, a jedynymi pośrednimi kosztami były wydatki na zakup usług księgowych oraz wynajem lokalu w biurze rachunkowym. Pozostałą niesprzedaną część rzeczy ruchomych oraz nieruchomości spółka A w dniu 31 maja 2015r. wniosła aportem do kolejnej nowoutworzonej spółki G Sp. z o.o. Sp. k., która następnie zmieniła nazwę na F Sp. z o.o. Sp. k. Komandytariuszami w tej spółce zostali A. K. oraz A Sp. z o.o., natomiast komplementariuszem została spółka C Sp. z o.o., która podobnie jak skarżąca wniosła aportem cały swój majątek w postaci przedsiębiorstwa. W wyniku rozwiązania tej spółki bez przeprowadzenia likwidacji cały jej majątek został przekazany komandytariuszowi A. K., co dodatkowo wskazuje na dowolność w kreowaniu relacji między podmiotami, oderwaną od ekonomicznych podstaw. Rozwiązanie spółki komandytowej i przejęcie przedsiębiorstw nastąpiło tego samego dnia, w którym zmieniono umowę spółki komandytowej i podniesiono wartość C o kwotę ponad 4,5 mln zł. Z dniem 28 października 2016r. F Sp. z o.o. Sp. k. wniosła o wykreślenie wszystkich wpisów w KRS.

Za zakupione maszyny i urządzenia spółka A nie uregulowała swoich zobowiązań wobec B na kwotę ponad 5,6 mln złotych, nie uregulowała też należności z tytułu mowy pożyczki. W wyniku podejmowanych działań w 2015r. doszło do przejęcia majątku C Sp. z o.o. przez A. K. W C Sp. z o.o. nie powstał podatek należny z tytułu sprzedaży środków trwałych, które zostały wniesione aportem wraz z innymi składnikami do C Sp. z o.o. jako zorganizowana część przedsiębiorstwa. Celem podejmowanych działań było skoncentrowanie majątku C Sp. z o.o. w powiązanych spółkach m.in. także po to, aby wygenerować VAT do zwrotu i przejąć majątek tej spółki przez A. K. Po wniesieniu aportem przedsiębiorstwa działalność spółki A była wygaszana od sierpnia 2016r. W deklaracjach VAT-7 nie wykazano żadnych obrotów (jedynie nabycia o małych wartościach i nadwyżki podatku naliczonego nad należnym z poprzednich deklaracji.

Zdaniem organu okolicznościami świadczącymi o nadużyciu prawa są:

- przeprowadzenie wszystkich transakcji w gronie podmiotów powiązanych z osobą K. A., bądź powiązanych kapitałowo;

- założenie Spółki A w celu dokonania określonych transakcji. Spółka została zarejestrowana w KRS w dniu 12 lutego 2015 r., prezesem zarządu tej Spółki została I. M. (siostra K. A.). Zgłoszenie rejestracyjne w zakresie podatku VAT Spółka złożyła 24 kwietnia 2015 r. W okresie od daty powstania Spółki do dnia zarejestrowania jej jako czynnego podatnika podatku VAT podmioty, w których Pan K. A. pełnił funkcje zarządcze i nadzorcze przeprowadzały transakcje mające na celu przewłaszczenie majątku C Sp. z o.o. przez Spółkę B, która to majątek po ostatecznym przejęciu został sprzedany w dniu 15.10.2015 r. do Spółki A. Okoliczność ta oraz fakt, że Strona nabyła towary od C Sp. z o.o. nie mając możliwości finansowych na zrealizowanie takiej transakcji oraz brak innych kontrahentów poza powiązanymi wskazuje, że A powstała jedynie w celu przeprowadzenia transakcji kupna nieruchomości, maszyn i urządzeń, co w następstwie umożliwiło jej wystąpienie o zwrot podatku VAT w wysokości 820.000 zł;

- nieuregulowanie przez Spółkę A należności wobec Spółki B z tytułu zakupu maszyn i urządzeń, a także z tytułu uzyskanych pożyczek;

- udzielenie przez Spółkę B prolongaty w spłacie pożyczki i odroczonego (dwuletniego) terminu płatności z tytułu zakupu maszyn i urządzeń w wysokości 5.652.190,10 zł;

- brak kontaktu z jedynym przedstawicielem Spółki A (brak zatrudnionych pracowników) umożliwiającego szczegółowe wyjaśnienie okoliczności założenia i działalności Spółki oraz przygotowania i posiadanej praktyki Prezesa Zarządu Spółki w zakresie obrotu nieruchomościami. I. M. nie wyraziła zgody na złożenie zeznań w charakterze strony;

- finansowanie Spółki A przez powiązaną Spółkę B. Kapitał zakładowy Spółki A wynosił 5.000 zł, a stan środków na początek jej działalności wynosił 0zł;

- brak uzasadnienia gospodarczego dla transakcji;

- wniesienie 31.05.2016 r. aportem przedsiębiorstwa do kolejnej powiązanej Spółki

i wygaszanie działalności.

Sporne transakcje wypełniły dyspozycję art. 58 § kc i organ pierwszej instancji prawidłowo zastosował przepis art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. c ustawy o podatku od towarów i usług, zgodnie z którym nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku gdy wystawione faktury korygujące lub dokumenty celne potwierdzają czynności, do których mają zastosowanie przepisy art. 58 i art. 83 Kodeksu cywilnego - w części dotyczącej tych czynności.

W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję A Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i umorzenie postępowania.

Strona skarżąca podniosła zarzuty naruszenia następujących przepisów prawa:

1) art. 187 § 1, art. 191 i art. 199 w związku z art. 120, art. 121 § 1, art. 122 i art. 124 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia pełnego materiału dowodowego, a także dowolną ocenę zebranych w sprawie dowodów, tj. dokonaną z przekroczeniem zasad wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego, która skutkowała uznaniem, że Spółka uzyskała korzyść majątkową w postaci nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy Spółki w rozliczeniu za kwiecień 2016 r., której przyznanie byłoby sprzeczne z celem art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług. Naruszenie ww. przepisów polegało w szczególności na:

- pominięciu wszelkich okoliczności wskazujących na gospodarczy cel działań podejmowanych po przejęciu C przez D S.A. (w wyniku których finalnie własność składników majątkowych w postaci nieruchomości i maszyn została przeniesiona na rzecz spółek powiązanych);

- pominięciu faktu ujęcia przez B kwot podatku należnego wynikających z faktur nr [...], [...] i [...] z dnia 15 października 2015 r. wystawionych na rzecz Skarżącej przez B, które dokumentowały nabycie przez Spółkę maszyn i urządzeń pochodzących z C (dalej: "Towary") w rozliczeniach VAT B za październik 2015 r. i zapłaty kwoty zobowiązania podatkowego za ten miesiąc na rachunek urzędu skarbowego,

- bezzasadnym przypisywaniu A. K. (uznanemu za "czynnik sprawczy" działań podejmowanych przez C, D S.A, B, F oraz Spółkę) rzekomych "korzyści" podatkowych, jakie miał odnieść w wyniku ww. transakcji,

- uznaniu warunków transakcji Spółki za sztuczne,

- wyprowadzeniu negatywnych dla Skarżącej skutków prawnych z faktu odmowy złożenia wyjaśnień w charakterze strony przez prezes Spółki, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia następujących przepisów prawa materialnego:

art. 86 ust. 1 w związku z art. 15 ust. 1 ustawy o VAT poprzez jego:

błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że Spółka nie może układać swoich transakcji w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej w sposób, który w ocenie Spółki jest właściwy i najlepiej służący jej interesom, co doprowadziło do uznania, że nabycie Towarów na podstawie Faktur oraz późniejszy wynajem oraz sprzedaż Towarów na rzecz F mają charakter sztuczny oraz ekonomicznie nieuzasadniony, podczas gdy zgodnie z prawidłową wykładnią ww. przepisów cel lub rezultat prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej (w tym dobór kontrahentów oraz rodzaj zawieranych umów w toku działalności gospodarczej) nie powinien mieć znaczenia dla możliwości skorzystania przez podatnika z prawa do odliczenia VAT, a w rezultacie:

brak zastosowania polegający na uznaniu, że Spółka nie ma prawa do odliczenia VAT z Faktur pomimo, iż spełnione zostały przesłanki odliczenia VAT wskazane w tym przepisie, tj. Spółka, będąc podatnikiem podatku VAT wykorzystywała realnie nabyte przez siebie Towary do wykonywania czynności opodatkowanych (tj. do wynajmu oraz sprzedaży na rzecz F),

3. art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. c ustawy o VAT w związku z art. 58 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym przyjęciu, że Faktury nie stanowią podstawy do odliczenia VAT przez Spółkę, gdyż nabycie Towarów przez Spółkę nastąpiło w warunkach nadużycia prawa, tj. było elementem szeregu transakcji podjętych przez C, D S.A, B, F, Spółkę oraz A. K., które miały sztuczny charakter i skutkowały uzyskaniem korzyści majątkowej w postaci nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy Spółki w rozliczeniu za kwiecień 2016 r., co pozostawałoby w sprzeczności z celem art. 86 ustawy o VAT, podczas gdy nie wystąpiła żadna z przesłanek nadużycia prawa, na co wskazują następujące okoliczności:

- prawo do zwrotu nadwyżki podatku naliczonego, stanowi realizację elementarnego prawa Skarżącej jako podatnika VAT, w związku z czym nie powinno być postrzegane w kategoriach "korzyści podatkowej" (tym bardziej, korzyści sprzecznej z celem przepisów o VAT);

- transakcje między ww. podmiotami miały uzasadnienie ekonomiczne (w szczególności, nabycie Towarów przez Spółkę było elementem działań naprawczych w stosunku do C, która znajdowała się bardzo złej kondycji finansowej, co w efekcie pozwoliło znacznie zredukować jej zadłużenie, Spółka nabywała Towary po cenach rynkowych) w związku z czym nie miały sztucznego charakteru;

- zobowiązanie podatkowe wynikające z rozliczenia Faktur zostało uiszczone przez B w listopadzie 2015 r. na rachunek urzędu skarbowego, stąd zwrot podatku VAT za kwiecień 2016 r. na rzecz Spółki byłby neutralny dla budżetu państwa.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Organy podatkowe w toku postępowania zakwestionowały prawo strony do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającego z faktur zakupu wystawionych przez spółkę B dokumentujących nabycie maszyn, urządzeń i wyposażenia o łącznej wartości brutto 6.323.757,13 zł. W ocenie organów podatkowych transakcje z dnia 15 października 2015r. potwierdzone 3 fakturami zostały zawarte w celu osiągnięcia korzyści podatkowej sprzecznej z celami ustawy o podatku od towarów i usług i stanowią nadużycie prawa.

Definicja nadużycia prawa została sformułowana w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (obecnie Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej) zasadniczo w trzech wyrokach (sprawy C-255/02 Halifax, C-419/02 BUPA Hospitals LTD i C-223/03 University of Huddersfield Higher Education Corporation. Dla stwierdzenia nadużycia prawa wymagane jest – po pierwsze, aby dane transakcje, pomimo iż spełniają formalne przesłanki przewidziane w odpowiednich przepisach szóstej dyrektywy (obecnie dyrektywy 112) i ustawodawstwa krajowego skutkowały osiągnięciem korzyści podatkowej, której przyznanie byłoby sprzeczne z celem tych przepisów, a po drugie z ogółu obiektywnych okoliczności powinno również wynikać, iż zasadniczym celem tych transakcji jest uzyskanie korzyści podatkowej.

Podkreśla się, że zakaz nadużycia prawa nie musi wprost wynikać z przepisów krajowych. Decydującym czynnikiem potwierdzającym istnienie nadużycia wydaje się być celowościowy zakres powołanych przepisów wspólnotowych, który musi zostać określony w celu ustalenia, czy dochodzone praw przysługuje w istocie na podstawie takich przepisów, o ile nie pozostaje ono w oczywisty sposób poza ich zakresem (opinia RG Maduro z 7 kwietnia 2005r. w sprawie Halifax, pkt 69).

Z orzecznictwa TSUE wynika, że stwierdzenie istnienia nadużycia prawa nie może prowadzić do sankcji, dla której niezbędna byłaby jasna i jednoznaczna podstawa prawna, lecz do obowiązku zwrotu jako zwykłej konsekwencji tego stwierdzenia powodującego, iż odliczenia naliczonego VAT stają się w części lub w całości nienależne. Transakcje, których dokonanie stanowi nadużycie powinny być przedefiniowane w taki sposób, aby odtworzyć sytuację, która istniałaby, gdyby nie dokonano transakcji stanowiących nadużycie. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem TSUE podmioty nie mogą powoływać się na normy prawa wspólnotowego, czy krajowego w celach nieuczciwych lub mogących stanowić nadużycie.

Organy podatkowe mogą ustalić rzeczywistą treść i znaczenie transakcji przeprowadzonych przez podatnika, a w szczególności ustalić, czy z obiektywnych okoliczności wynika, że zasadniczym celem dokonywanych działań było osiągnięcie korzyści podatkowych. W tym celu organy mogą wziąć pod uwagę zarówno pozorny charakter tych transakcji, jak również i powiązania natury prawnej, ekonomicznej i osobowej pomiędzy podmiotami zawierającymi transakcje. Jeżeli po przeprowadzonej analizie uprawniony będzie wniosek, że zawarte transakcje mają charakter sztuczny i zmierzają jedynie (lub w głównej mierze) do osiągnięcia korzyści podatkowej, to takie czynności prawne mogą być uznane za nadużycie prawa.

Uwzględniając powyższe uwagi w rozpoznawanej sprawie trafnie wskazano, że sporne transakcje zawarte przez spółkę stanowią nadużycie prawa. Z porównania stanu istniejącego przed zawarciem transakcji z 15 października 2015r. i w następstwie późniejszych działań wynika, że mają one charakter sztuczny. W okresie od 1 czerwca 2015r. do 15 października 2015r. spółka B maszyny i urządzenia przejęte w drodze przewłaszczenia od spółki C wynajmowała spółce F. Zakwestionowane transakcje dotyczą sprzedaży tych maszyn i urządzeń oraz innego wyposażenia stronie skarżącej w dniu 15 października 2015r. W tym samym dniu spółka A zdecydowaną większość nabytych ruchomości ponownie wynajęła spółce C, część ruchomości o wartości 556.909,40 zł netto (przy cenie zakupu ponad 6,3 mln zł) została sprzedana spółce F w dniu 9 listopada 2015r. Tak więc przez cały czas niezależnie od spornych transakcji maszyny i urządzenia faktycznie były w posiadaniu oraz były wykorzystywane przez spółkę F. Również w wyniku podjętych działań stan ten nie uległ zmianie – spółka F nadal korzystała z tych samych maszyn i urządzeń na podstawie umowy najmu, z tym że część tych maszyn nabyła do swojego majątku.

Spółka A została zawiązana jako odrębny podmiot prawa handlowego w celu prowadzenia działalności gospodarczej. Przedmiotem tej działalności zgodnie z umową spółki miało być między innymi: kupno i sprzedaż nieruchomości na własny rachunek, wynajem i zarządzanie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi, działalność agencji reklamowych, pośrednictwo w sprzedaży czasu i miejsca na cele reklamowe w mediach drukowanych, badanie rynku i opinii publicznej, wynajem i dzierżawa samochodów osobowych, furgonetek i pozostałych pojazdów, wynajem i dzierżawa maszyn i urządzeń biurowych, pozostałych maszyn, urządzeń oraz dóbr materialnych, gdzie indziej niesklasyfikowanych. Zasadniczym celem działalności gospodarczej jest osiągnięcie zysku wynikającego z prowadzenia tej działalności i podejmowania ryzyka z nią związanego.

Strona skarżąca podjęła działalność gospodarczą bez zaangażowania własnych środków finansowych (środki uzyskano w drodze pożyczki od podmioty powiązanego). Nie jest też sporny fakt istnienia powiązań pomiędzy A a spółkami C, F oraz B, które to spółki w istocie były wyłącznymi odbiorcami towarów i usług od strony skarżącej.

Osiągnięta przez spółkę korzyść w postaci prawa do zwrotu podatku od towarów i usług to nie wynik działalności gospodarczej (np. wytwórczej, handlowej czy usługowej), ale odpowiedniego ułożenia stosunków i relacji z podmiotami powiązanymi. Spółka zapłaciła za nabyte w wyniku transakcji z 15 października 2015r. maszyny i urządzenia jedynie kwotę ok. 670 tys. złotych uzyskując prawo do odliczenia podatku naliczonego w kwocie znacznie wyższej (ponad 1.180.000 zł). Spółka B w żaden sposób nie zabezpieczyła możliwości dochodzenia swoich należności od strony skarżącej. Nie bez znaczenia jest też okoliczność, że powiązane ze sobą spółki dokonywały przelewów środków finansowych przy zaangażowaniu wciąż tych samych pieniędzy. Na podstawie ustalonych okoliczności związanych ze spornymi transakcjami organy podatkowe były więc uprawnione do oceny, że ich zasadniczym celem było osiągnięcie korzyści podatkowej przez skarżącą spółkę i pominięcie skutków podatkowych wynikających z tych transakcji.

Zarzuty podnoszone w skardze nie są zasadne. Istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne związane z przebiegiem spornych transakcji, jak i powiązaniami istniejącymi pomiędzy podmiotami w nich uczestniczącymi zostały dostatecznie wyjaśnione.

W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe zakwestionowały prawo strony do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych 15 października 2015r. przez spółkę B, a okoliczności związane z działaniami innych podmiotów powiązanych z osobą A. K. jedynie dodatkowo wskazują na rzeczywisty cel spornych transakcji. Organy podatkowe wykazały, że strona skarżąca jako odrębny podmiot prawa handlowego uzyskała korzyść majątkową sprzeczną z celami ustawy o podatku od towarów i usług i nie były zobowiązane do szczegółowego wyjaśnienia wszystkich okoliczności związanych z działaniami podejmowanymi wobec spółki C, w tym do wyjaśnienia, czy określone działania innych podmiotów wobec tej spółki były korzystne dla spółki i jej wierzycieli.

Strona skarżąca podnosi też, że spółka B uwzględniła podatek należny wynikający ze spornych faktur w rozliczeniach VAT za październik 2015r. i go zapłaciła. Okoliczność zapłaty podatku VAT przez kontrahenta strony skarżącej nie oznacza jeszcze, że spółka A nie osiągnęła nieuzasadnionej korzyści podatkowej. Organy podatkowe mają jeszcze możliwość zweryfikowania rozliczeń spółki B za października 2015r., sama spółka może też dokonać korekty swojej deklaracji za wskazany okres. Prezes skarżącej spółki skorzystała z prawa do odmowy złożenia zeznań w charakterze strony ograniczając w ten sposób możliwości wykazania przez spółkę jak był cel zawarcia spornych transakcji. Oczywiście spółka może układać swoje transakcje w sposób najlepiej służący jej interesom, nie może jednak powoływać się na przepisy prawa krajowego w celu ich nadużycia. Prawo do odliczenia podatku VAT na podstawie faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług (art. 86 ust. 1 ustawy o VAT) to podstawowe prawo podatnika. Jednak nie jest to prawo nieograniczone i w określonych sytuacjach (tak, jak w rozpoznawanej sprawie) podatnik nie ma możliwości korzystania z tego prawa.

Z powyższych względów, wobec braku uzasadnionych podstaw skargi z mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) należało orzec jak w sentencji wyroku.

ak