Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1538/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 59 ust. 1 i 5, art. 81
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon (spr.) Sędzia del. WSA Aleksandra Łaskarzewska Protokolant Andżelika Nycz po rozpoznaniu w dniu 27 października 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 kwietnia 2010 r., sygn. akt II SA/Kr 1760/09 w sprawie ze skargi A. O. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] września 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania nakazu rozbiórki oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2010 r., sygn. akt II SA/Kr 1760/09, oddalił skargę A. O. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] września 2009 r., w przedmiocie odmowy wydania nakazu rozbiórki.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy:

W dniu 24 stycznia 2008 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Nowym Sączu wpłynął wniosek A. O., w którym wnioskodawca zażądał nakazania E. K. rozbiórki budynku inwentarsko-składowego wraz z garażem na sprzęt rolniczy zlokalizowanego na dz. 620 w miejscowości H.. Do wniosku dołączono – kopię decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia [...] maja 2007 r. uchylającą własną decyzję z dnia [...] stycznia 2002 r. oraz decyzję Wójta Gminy Nawojowa z dnia [...] listopada 2001 r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą E. K. pozwolenia na budowę budynku inwentarsko-składowego z garażem na sprzęt rolniczy z urządzeniami towarzyszącymi na dz. 620 w H. gm. Nawojowa i umarzającą postępowanie w I instancji, wyrok SR w Nowym Sączu Wydział I Cywilny z dnia 10 kwietnia 2003 r., sygn. akt IC 131/02 w sprawie o ochronę naruszonego posiadania, wyrok SO Wydział I Cywilny z dnia 9 września 2003 r., sygn. akt I Ca 394/03 oddalający apelację od ww. wyroku SR w Nowym Sączu, postanowienie SR w Nowym Sączu z dnia 22 lutego 2005 r., sygn. akt Ns 8/02 o rozgraniczenie w sprawie pomiędzy E. K. a A. O., postanowienie Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z dnia 17 maja 2005 r., sygn. akt [...] oddalające apelację od ww. postanowienia SR w Nowym Sączu, mapę uzupełniającą z rozgraniczenia działek 616 i 618 z działką 620 w H., oraz odpis z księgi wieczystej [...] z dnia 2 stycznia 2008 r.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiat Nowosądecki decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. odmówił nakazania inwestorowi – E. K. rozbiórki budynku inwentarsko-składowego z garażem zlokalizowanego na dz. nr 620/1 w miejscowości H., gmina Nawojowa.

W uzasadnieniu ww. decyzji podniesiono, iż sporny budynek został wybudowany na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...] listopada 2001 r., wydanej przez Wójta Gminy Nawojowa, a następnie przyjęty został do użytkowania – co potwierdza decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Nowym Sączu dla Powiatu Nowosądeckiego z dnia [...] lutego 2004 r., udzielająca pozwolenia na użytkowanie spornego obiektu. Ustalono także, że decyzją z dnia [...] maja 2007 r. Wojewoda Małopolski uchylił decyzję Wójta Gminy Nawojowa z dnia [...] listopada 2001 r. i umorzył postępowanie I instancji.

W ocenie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego uchylenie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, na podstawie której inwestor wybudował obiekt budowlany, stwarza sytuację, w której konieczne może być przeprowadzenie tzw. postępowania legalizacyjnego w oparciu o przepisy art. 50-51 Prawa budowlanego, ale jedynie w sytuacji gdy inwestycja nie została zakończona i obiekt nie został oddany do użytkowania.

Uchylenie pozwolenia na budowę nie oznacza konsekwencji w postaci zastosowania do takiej budowy przepisu art. 48 Prawa Budowlanego, a więc przepisu przewidującego alternatywę: albo legalizacja samowoli budowlanej po uiszczeniu opłaty legalizacyjnej, albo nakaz rozbiórki. Przepis ten ma zastosowanie jedynie do obiektów wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, a w zaistniałej sytuacji przesłanka ta nie zachodzi. Roboty budowlane zostały wykonane na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, zgodnie z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego, a obiekt oddany do użytkowania. Nie można także bezwzględnie stosować innych przepisów Prawa budowlanego przewidujących rozbiórkę – np. art. 51 ust. 1 pkt 1 czy też art. 67, których zastosowanie musi jednoznacznie wynikać z przepisów prawa lub stanu faktycznego obiektu wykluczającego możliwość doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła sytuacja uzasadniająca rozbiórkę o czym świadczą zgromadzone w sprawie dokumenty przekazane przez strony jak i włączone do akt przez organ (dokumenty ze sprawy [...]). Ratio legis przepisów art.50-51 Prawa budowlanego polega na wymuszeniu na inwestorze doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z warunkami określonymi w pozwoleniu na budowę oraz w przepisach prawa. Nie można więc bezwzględnie kierując się jedynie względami subiektywnego interesu skarżącego podpartymi zmianami w przebiegu granic oraz uchyleniem pozwolenia na budowę jakie wystąpiły po przyjęciu obiektu do użytkowania orzec o rozbiórce legalnie wybudowanego budynku.

Zmiany w przebiegu granic spowodowały, iż sporny obiekt znajduje się w odległości zmiennej 1-3 m od granicy z działką sąsiednią (obecnie nr 616/1), na której zlokalizowano budynki również w zbliżeniu do tej granicy. Okoliczność ta, zdaniem organu nie stoi w sprzeczności z przepisami § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2002 r. Nr 75, poz. 690) dopuszczającymi sytuowanie budynku w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy granicy (§ 12 ust. 3 i 4 in fine), jak również obowiązującymi w okresie wydania pozwolenia na budowę warunkami technicznymi – § 12 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tj. Dz. U. 1999 r. Nr 15, poz. 140 ze zm.).

Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie, po rozpatrzeniu odwołania A. O., decyzją z dnia [...] września 2009 r., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W jej uzasadnieniu organ podniósł, że z przeprowadzonych czynności dowodowych wynika, iż budynek, którego rozbiórki domaga się A. O., a stanowiący własność E. K., został wybudowany na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...] listopada 2001 r., a następnie przyjęty do użytkowania, co potwierdza decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Nowym Sączu dla Powiatu Nowosądeckiego z dnia 2 lutego 2004 r. udzielająca pozwolenia na użytkowanie spornego obiektu. Powyższa decyzja stanowiąca pozwolenie na budowę została uchylona decyzją z dnia [...] maja 2007 r. przez Wojewodę Małopolskiego – a postępowanie I instancji zostało umorzone. Jednakże do tego czasu obiekt został wybudowany, a inwestycja oddana do użytkowania. W tej sytuacji nie jest możliwe zastosowanie procedury opisanej w art. 48 ustawy – Prawo budowlane prowadzącej albo do postępowania legalizacyjnego albo do rozbiórki obiektu.

Przedmiotowy obiekt został już wybudowany a roboty budowlane zakończone. Nadto budynek został wybudowany zgodnie z wymaganym pozwoleniem na budowę – a pozwolenie to zostało uchylone dopiero po jego wybudowaniu. Podobne rozważania dotyczą art. 49b ustawy – Prawo budowlane.

Zdaniem organu odwoławczego nie jest możliwe wdrożenie także procedur opisanych w art. 50 ustawy – Prawo budowlane, gdyż dotyczy on jedynie prowadzonych, nie zakończonych robót budowlanych, natomiast "zastosowanie wszelkich innych przepisów nakazujących rozbiórkę (np. art. 67 ustawy – Prawo budowlane) musi wynikać z przepisów prawa lub stanu faktycznego obiektu wykluczającego możliwość doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem".

Dalej organ odwoławczy podniósł, iż obowiązkiem organu administracji w niniejszym postępowaniu było dokładne ustalenie treści żądania strony, która wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania. Organ bowiem jest tym żądaniem związany. Treść żądania wyznacza stosowną normę prawa materialnego lub normę prawa procesowego, która ma znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania (art. 61 § 1 w związku z art. 63 § 2 k.p.a.). Skarżący wskazał i jednoznacznie sprecyzował, iż jego żądanie dotyczy rozbiórki obiektu budowlanego – zatem organ nie jest władny do rozpatrzenia sprawy skarżącego wszelkimi środkami zmierzającymi do zapobiegania niedogodnościom wynikającym z bliskości innego budynku przy posesji skarżącego, albowiem organ ten jest związany żądaniem sprawy.

A. O. w skardze domagał się uchylenia obu decyzji oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzucił naruszenie art. 7, 9, 77, 104 w związku z art.107 k.p.a., a także art. 51, 80 w związku z art. 83 Prawa budowlanego "i przepisy Konstytucji, a to art. 7, 8, 21 oraz art. 64 ust. 1 i 2 w zakresie ochrony własności i działania na podstawie i w granicach prawa – co z kolei wytykają zaskarżonemu orzeczeniu wskazane poniżej procedury skutkujące naruszeniem prawa materialnego, to jest art.140 i 144 k.c. wobec naruszenia prawa do korzystania ze swej własności zgodnie z jej przeznaczeniem poprzez niedopuszczalną immisję i ingerencję w tą sferę chronioną ustawą zasadniczą i skutkującą powstaniem szkód".

Organ II instancji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku podniósł, że zarzuty skarżącego odnoszące się do naruszenia art.140 i 144 k.c. w związku z nadmierną immisją i ingerencją sąsiada w sferę własności nieruchomości chronioną prawem nie są prawnie relewantne na gruncie prawa administracyjnego. Stosownej ochrony udziela w tym zakresie prawo cywilne i to przed sądem powszechnym w postępowaniu cywilnym skarżący powinien dochodzić ochrony swojego prawa wynikającego z własności nieruchomości.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego organy administracyjne obu instancji działały na podstawie i w granicach prawa oraz prawidłowo zebrały materiał dowodowy. Bezzasadne są zatem zarzuty naruszenia art. 7, art. 9, art. 77, art. 104 i art. 107 k.p.a.

Sąd podkreślił, że organy nadzoru budowlanego rozważyły wniosek skarżącego w odniesieniu do różnych uregulowań Prawa budowlanego mogących mieć zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Artykuł 48 Prawa budowlanego ma zastosowanie wyłącznie do obiektu budowlanego będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. W przedmiotowej sprawie inwestor zrealizował swój obiekt na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...] listopada 2001 r. utrzymanej w mocy decyzją Wojewody Małopolskiego z dnia 18 stycznia 2002 r. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie – Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie wyrokiem z dnia 9 grudnia 2002 r., sygn. akt II SA/Kr 418/02, oddalił skargę A. O. na ww. decyzję Wojewody Małopolskiego. W konsekwencji przedmiotowa decyzja o pozwoleniu na budowę pozostaje w obrocie prawnym do dnia dzisiejszego, albowiem decyzja Wojewody Małopolskiego z dnia [...] maja 2007 r., znak: [...], (uchylająca decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] stycznia 2002 r. i decyzję Wójta Gminy Nawojowa z dnia [...] listopada 2001 r. oraz umarzająca postępowanie I Instancji) została uchylona w całości decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2008 r., znak: [...], a postępowanie wznowieniowe zostało umorzone.

Z powyższych względów nie ma zastosowania w sprawie art. 49b Prawa Budowlanego, który ma zastosowanie do obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Obiekt ten nie podlegał zgłoszeniu, lecz wymagał uzyskania pozwolenia na budowę i takowym pozwoleniem legitymuje się inwestor.

Sąd I instancji wskazał dalej, że przepis art. 50 Prawa budowlanego stosuje się wyłącznie do prowadzonych i nie zakończonych robót budowlanych. W przedmiotowej sprawie obiekt budowlany został już zrealizowany i żadne roboty budowlane nie są prowadzone. Odnosząc się natomiast do art. 51 ust. 7 w zw. z art. 50 Prawa budowlanego, który ewentualnie mógłby mieć tu zastosowanie, Sąd podkreślił, że w dniu 2 lutego 2004 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Nowosądeckiego wydał decyzję zawierającą pozwolenie na użytkowanie przedmiotowego obiektu. Zatem wszelkie kwestie dotyczące odstępstw od pozwolenia na budowę, warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, obowiązujących przepisów prawa itd. zostały już ocenione i zweryfikowane. Konkludując dopóki w obrocie prawnym pozostaje decyzja o pozwoleniu na użytkowanie budynku inwentarsko-składowego zlokalizowanego na działce nr 620 położonej w miejscowości H. oraz decyzja o pozwoleniu na budowę tego obiektu, brak jest podstaw do nakazania inwestorowi E. K. rozbiórki tego obiektu w całości lub w części. Obecny przebieg granic pomiędzy działkami nr 620 a nr 616 i nr 618 został w sposób konstytutywny dokonany w postanowieniu Sądu Rejonowego w Nowym Sączu, Wydział I Cywilny z dnia 22 lutego 2005 r., sygn. akt Ns 8/02. W wyniku tego rozgraniczenia wszystkie te działki zmieniły konfigurację i powierzchnię oraz przyjęły nowe oznaczenie. Dopiero w stosunku do nowo ustabilizowanych granic działki nr 620/1 położenie obiektu, którego rozbiórki żąda skarżący, wynosi od 1 do 3 m od granicy z działkami 616/1 i 618/1. Z tych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

A. O. w skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wniósł o jego uchylenie w całości oraz zwrot poniesionych kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 28 oraz art. 81 Prawa budowlanego, a także art. 140, art. 144 oraz art. 153 i art. 154 Kodeksu cywilnego poprzez zaniechanie w zaskarżonym orzeczeniu analizy wydanych decyzji o pozwoleniu na budowę oraz pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymania go w należytym stanie technicznym i estetycznym skoro posadowienie spornego obiektu ma być dokonane w odległościach przewidzianych obowiązującymi przepisami w powiązaniu z normami dotyczącymi korzystania ze swego prawa własności oraz poprzez pominięcie w analizie istnienia trwałych znaków granicznych oraz płotu w granicy jedynie potwierdzonej przez prawomocne orzeczenie o rozgraniczeniu wobec zaniechania zgodności działania inwestora z przysługującym mu prawem własności wobec wskazania w postępowaniu o udzielenie pozwolenia trwałych znaków granicznych w postaci istniejącego od około stu lat płotu oraz pomimo początkowego zawieszenia postępowania z powodu toczącego się postępowania rozgraniczeniowego, w sytuacji gdy art. 154 § 1 k.c. nakłada respektować domniemanie, że mury, płoty, miedze, rowy i inne urządzenia podobne, znajdujące się na granicy gruntów sąsiadujących, służą do wspólnego użytku sąsiadów, jak też poprzez pominięcie w zaskarżonym wyroku, iż organy wydające powyższe decyzje winny mieć na względzie fakt, że normatywnie granice własności stanowią sprzężone ze sobą trzy "wyznaczniki", a mianowicie przepisy ustawy, dalej zasady współżycia społecznego oraz społeczno-gospodarcze przeznaczenie prawa własności skoro "w granicach określonych przez ustawy zasady współżycia społecznego właściciel może (...) korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa" (art. 140 zd. 1 k.c.), a powyższe uchybienie spowodowało błędne ustalenie, iż realizacja inwestycji w oparciu o udzielenie pozwolenia na budowę wyklucza przyjęcie w niniejszym postępowaniu ustalenia naruszenia norm prawa sąsiedzkiego zakazanych normą art. 144 k.c., wobec wykazywanego zakłócenia ponad przeciętną miarę korzystania z nieruchomości przez skarżącego kasacją, co winno prowadzić do skutecznej ochrony naruszonego prawa w postępowaniu administracyjnym eliminując stan zakłócenia (naruszenia własności nieruchomości sąsiedniej) włącznie z wnioskowaną rozbiórką obiektu. Naruszenie prawa materialnego, to jest cytowanych przepisów Prawa budowlanego w związku z art. 153 k.c. miało także bezpośrednie skutki na treść orzeczenia wobec przyjęcia, iż konstytutywnego charakteru postanowienia rozgraniczeniu w sytuacji istnienia granicy przywróconej do stanu poprzedniego wyrokiem posesoryjnym naruszonej przez inwestora w toku realizacji budowli, a następnie potwierdzonej sądowym orzeczeniem o granicach.

Skarżący zarzucił również naruszenie przepisów postępowania – art. 7 k.p.a., art. 273 w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a, art. 1 § 2 p.u.s.a., art. 134 § 1, art. 151 p.p.s.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez błędne przyjęcie, iż wydane decyzje o pozwoleniu na budowę i o pozwoleniu na użytkowanie skutkują niemożność uwzględnienia wniosku o rozbiórkę obiektu, aczkolwiek prowadzący postępowanie organ administracji powinien każdorazowo dokładnie rozważyć wszystkie okoliczności konkretnej sprawy, w celu stwierdzenia czy planowana inwestycja nie narusza uzasadnionych interesów osób trzecich, skoro pogląd akcentujący szeroki zakres ochrony interesów osób trzecich z art. 5 Prawa budowlanego znajduje potwierdzenie w orzecznictwie NSA, zgodnie z którym ochrona może obejmować również niektóre zakazy immisji z art. 144 k.c. (postanowienie NSA z dnia 24 kwietnia 2001 r., sygn. akt IV SA 558/99, LEX nr 77640), a rygorystyczne odczytywanie treści art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego przez organ administracji publicznej, zmierzające do ograniczenia zakresu tej ochrony wynika z zasady uwzględniania słusznego interesu obywateli z art. 7 k.p.a., tym bardziej iż w przepisie art. 5 sformułowana została zasada ogólna Prawa budowlanego, określająca, jakie wymagania powinien spełniać obiekt budowlany, jak również jego budowa i użytkowanie, a nadanie temu przepisowi rangi zasady ogólnej (generalnej) oznacza, że jego postanowienia wymagają uwzględnienia przy interpretowaniu innych postanowień ustawy oraz przepisów Kodeksu cywilnego, a nie tylko przepisów wykonawczych, skoro bowiem sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skarg (art. 134 § 1 p.p.s.a.), to obowiązkiem sądu jest zbadanie z urzędu, czy nie istnieją powody wzruszenia zaskarżonego aktu lub czynności, które zostały pominięte w skardze. Stąd też zarówno negacja naruszenia prawa w świetle dokonanej analizy przepisów Prawa budowlanego traktujących o rozbiórce, jak i niedostrzeżenie naruszenia prawa jest również naruszeniem prawa świadczącym o zaniechaniu realizacji, a co najmniej o niewłaściwej realizacji funkcji kontrolnej sądu, a tym samym o naruszeniu art. 1 § 2 p.u.s.a. a podnoszone w skardze przemilczenie naruszenia prawa jest ponadto naruszeniem wynikającego z art. 141 § 4 p.p.s.a. obowiązku przedstawienia stanu sprawy, a błędne oddalenie skargi narusza także art. 151 p.p.s.a. w powiązaniu z wyżej podanymi przepisami jest także podstawą skargi kasacyjnej z art. 174 pkt. 2 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisem art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę wyłącznie nieważność postępowania sądowego, której w niniejszej sprawie nie stwierdzono.

Wszystkie zarzuty, sformułowane w ramach obu podstaw kasacyjnych z art. 174 pkt 1 i 2, okazały się nieusprawiedliwione. W pierwszej kolejności stwierdzić trzeba, że wbrew twierdzeniom strony skarżącej, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie naruszył art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Okoliczność, że wynik kontroli legalności zaskarżonej decyzji był niekorzystny dla skarżącego nie oznacza, że kontrola ta była niewłaściwie przeprowadzona.

Ciążące na Sądzie obowiązki wynikające ze sprawowania wymiaru sprawiedliwości zostały w niniejszej sprawie zrealizowane poprzez przeprowadzenie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem, który wskutek złożonej skargi kasacyjnej poddany jest ocenie Sądu drugiej instancji.

Wskazać należy, że kontrola legalności zaskarżonej decyzji dokonywana przez Sąd pierwszej instancji dotyczyła zarówno dochowania przez organy administracji wymaganej procedury, jak też zgodności rozstrzygnięcia z prawem materialnym. Wbrew jednak oczekiwaniom strony rozstrzyganie przez Sąd musiało odbywać się w granicach danej sprawy, która wyznaczona została przez zaskarżoną decyzję. Z kolei przedmiot sprawy administracyjnej określony został żądaniem skarżącego skierowanym do organu nadzoru budowlanego.

Tak jak wcześniej właściwe organy administracji, tak też Wojewódzki Sąd Administracyjny obowiązany był do rozpoznania sprawy w przedmiocie nakazania rozbiórki oznaczonych obiektów budowlanych.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przedstawiony został właściwie stan faktyczny sprawy, zarzuty podniesione przez skarżącego w skardze oraz podstawa prawna rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny akceptując stanowisko organów obu instancji trafnie wskazał, że w przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym wyjaśniono wszystkie okoliczności istotne w aspekcie tych przepisów Prawa budowlanego, które ewentualnie mogły stanowić podstawę do orzeczenia nakazu rozbiórki.

Podkreślenia wymaga to, że zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa.

W rozpoznawanej zatem sprawie organy nadzoru budowlanego, działając w ramach określonych przepisem art. 81 Prawa budowlanego, uprawnione były do przeprowadzenia postępowania w trybie konkretnych przepisów Prawa budowlanego, nie były natomiast właściwe do rozstrzygania sprawy przy wykorzystaniu środków prawnych zastrzeżonych do kompetencji sądów powszechnych.

Nietrafnie więc podniesiono w skardze kasacyjnej, że kwestionowane przez skarżącego decyzje o pozwoleniu na budowę i pozwoleniu na użytkowanie powinny być ocenione w ramach tej sprawy przez pryzmat regulacji cywilnoprawnych.

Tymczasem organy nadzoru budowlanego badając legalność przedmiotowych obiektów mogły analizować wymienione decyzje ostateczne tylko w aspekcie tych przepisów Prawa budowlanego, które ewentualnie mogły stanowić podstawę orzeczeń w zakresie nakazu rozbiórki obiektów budowlanych. Wskazywane przez autora skargi kasacyjnej przepisy Kodeksu cywilnego nie mogły stanowić podstawy do władczego rozstrzygnięcia w drodze decyzji przez organy administracji.

Zaznaczyć przy tym należy, że regulacje cywilnoprawne dotyczące ochrony własności i prawa sąsiedzkiego są uwzględniane w określonym przepisami zakresie na etapie procedowania w sprawach dotyczących warunków zabudowy oraz zatwierdzania projektu budowlanego i wydawania pozwolenia na budowę.

Jednak w niniejszej sprawie, jak słusznie zaznaczył w uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny, organy nadzoru budowlanego musiały uwzględnić to, że w obrocie prawnym istnieją ważne decyzje o pozwoleniu na budowę i pozwoleniu na użytkowanie.

Zwrócić zatem należy uwagę, że właściwy organ wydaje decyzję w sprawie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego po przeprowadzeniu obowiązkowej kontroli, w ramach której dokonuje się stwierdzenia, czy obiekt zrealizowano zgodnie z ustaleniami i warunkami określonymi w pozwoleniu na budowę (art. 59 ust. 1 Prawa budowlanego). Ponadto inwestor musi spełnić inne wymagania dotyczące zgodności wykonania obiektu budowlanego z przepisami prawa (art. 59 ust. 5 Prawa budowlanego). W rezultacie pozwolenie na użytkowanie obiektu budowlanego nie mogło być weryfikowane w niniejszej sprawie. Niewyeliminowanie tego pozwolenia w stosownym trybie nadzwyczajnym sprawia, że użytkowanie określonego obiektu przez inwestora jest legalne.

Dodać również trzeba, że organy nadzoru budowlanego nie mogły badać legalności inwestycji na podstawie wskazanego w skardze kasacyjnej art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego w sytuacji, gdy wymaganych sprawdzeń dokonał organ wydając decyzję o pozwoleniu na użytkowanie obiektu oraz z tej przyczyny, że wymieniony przepis nie mógłby stanowić samodzielnej podstawy prawnej do orzeczenia nakazu rozbiórki.

Sąd Wojewódzki, uwzględniając całokształt okoliczności sprawy, wskazał trafnie w uzasadnieniu wyroku, że w niniejszej sprawie organy nadzoru budowlanego rozważyły wniosek skarżącego w odniesieniu do różnych uregulowań Prawa budowlanego, mogących mieć zastosowanie w sprawie. Następnie Sąd podał konkretne przyczyny, które wykluczały nakazanie rozbiórki w trybie art. 48, art. 49b, art. 50, art. 51 ust. 7 w zw. z art. 50 Prawa budowlanego.

Podkreślenia wymaga w tym miejscu, że do tej argumentacji Sądu nie odniesiono się w skardze kasacyjnej. Sformułowano natomiast ogólnikowe zarzuty w oderwaniu od przepisów prawa, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia przez organy nadzoru budowlanego, a następnie podstawę weryfikacji sądowej.

Zgodzić się należało z konkluzją Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który stwierdził, że na ocenę legalności obiektów wybudowanych na podstawie pozwolenia na budowę i dopuszczonych ostateczną decyzją do użytkowania – nie mogły mieć wpływu okoliczności wynikające z przeprowadzonych postępowań cywilnych, w szczególności dokonanego sądownie rozgraniczenia.

Reasumując należało stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadnie orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu na podstawie ar. 184 p.p.s.a.