Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 38/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 71a par 9
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art 504
journal: Dz.U. 2020 poz 1740
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Szulc Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Olesińska Sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 marca 2022 r. sprawy ze skargi D. sp. z o. o. w P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości kwoty nieprzekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2020 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. określił nieprzekazaną przez dłużnika zajętej wierzytelności [...]. sp. z o. o. ("Skarżąca", "Strona", "Spółka") kwotę w wysokości [...] zł.

W złożonym zażaleniu Spółka zarzuciła naruszenie art. 71a § 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm., dalej: "u.p.e.a.") przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że uchylanie się dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania organowi było bezpodstawne, gdy z zebranego materiału dowodowego wynika, że na dzień zajęcia wierzytelności [...] sp. z o. o. były niewymagalne, a więc nie podlegały przekazaniu organom egzekucyjnym. Ponadto wskazano na obrazę przepisów art. 498 § 1 w zw. z art. 504 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r., poz. 1740 ze zm., dalej: "k.c.") przez jego niezastosowanie i przyjęcie, że [...].[...] sp. z o. o. nie przysługiwało prawo potrącenia wierzytelności wzajemnej względem [...] sp. z o. o. Zarzucono również naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 18 u.p.e.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy przez niedostateczne wyjaśnienie podstawy prawnej potrąceń, dokonanie zajęcia bez wskazania konkretnych wierzytelności, których zajęcie dotyczy, niewyjaśnienie które z wierzytelności składających się na kwotę [...]zł wynikają z obciążenia Sprzedającego kosztami rękojmi za wady sprzedanego towaru oraz niewyjaśnienie wpływu rozliczeń z umowy z dnia [...] kwietnia 2018 r. o zwolnienie dłużnika z obowiązku świadczenia na wzajemne rozliczenia stron i wstąpienie [...].[...] sp. z o. o. w prawa wierzyciela, co modyfikuje ograniczenia płynące z art. 504 k. c. Mając na uwadze powyższe Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenie postępowania w sprawie, względnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do rozpatrzenia właściwemu organowi pierwszej instancji.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ wskazał, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. prowadził postępowanie egzekucyjne z majątku [...] sp. z o. o. w B.. Wcześniej egzekucję z majątku Spółki prowadził Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B. oraz Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B.. Organy egzekucyjne w toku postępowania egzekucyjnego zajęły inne wierzytelności pieniężne należne [...] sp. z o. o. od [...].M. sp. z o. o. w P. , kierując wielokrotnie zawiadomienia o ich zajęciu.

W związku ze zbiegiem egzekucji administracyjnych, łączne ich prowadzenie przejął Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B..

Na podstawie raportów JPK aplikacji WRO-system organ egzekucyjny ustalił, że kwota środków pieniężnych przekazana przez [...].M. sp. z o. o. jako dłużnika zajętej wierzytelności w okresie od [...] kwietnia 2019 r. do [...] września 2019 r. w wysokości [...] zł była znacznie niższa, niż kwota wynikająca z faktur wystawianych przez [...] sp. z o. o. Otrzymane od [...].M. sp. z o. o. środki pieniężne zostały rozliczone również na tytuły wykonawcze objęte wcześniejszymi zajęciami wierzytelności.

Z uwagi na przekazywane na rachunek bankowy organu egzekucyjnego środki pieniężne z tytułu uznanej przez [...].M. sp. z o. o. wierzytelności w zaniżonych kwotach, organ egzekucyjny pismem z dnia [...] października 2019 r. zlecił przeprowadzenie u dłużnika zajętej wierzytelności [...].M. sp. z o. o. kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego. Kontrolę przeprowadził zgodnie z właściwością miejscową Naczelnik W.-M. Urzędu Skarbowego w O.. W toku kontroli ustalono, że podmioty [...] sp. z o. o. i [...].M. sp. z o. o. zawarły następujące umowy:

- z dnia [...] marca 2018 r. umowę o współpracy na czas nieokreślony. Na mocy tej umowy [...].M. sp. z o. o., jako kupujący oraz [...] sp. z o. o. jako sprzedający określiły prawa i obowiązki stron w zakresie sprzedaży i promocji mebli oferowanych przez Sprzedającego;

- z dnia [...] kwietnia 2018 r. umowę o zwolnienie Dłużnika, którym jest [...] sp. z o. o. od obowiązku świadczenia istniejących i przyszłych wierzytelności, na podstawie art. 392 k.c. Zobowiązany, czyli [...].M. sp. z o. o. oświadczyła, że zwalnia Dłużnika od obowiązku świadczenia wierzytelności przedstawionych Zobowiązanemu, które będą istniały lub mają charakter periodyczny, będą niesporne co do zasady i wysokości oraz będą wolne od wad prawnych. Zakres wierzytelności objętych zwolnieniem będzie każdorazowo wspólnie ustalany między stronami. Tytułem zapłaty, Dłużnik będzie zobligowany do zapłaty Zobowiązanemu wynagrodzenia równego wartości zapłaconych wierzytelności podwyższonego o 0,5% prowizji. Umowę zawarto na czas nieokreślony;

- z dnia [...] kwietnia 2019 r. umowę podnajmu nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w M. prowadzi księgę wieczystą nr [...], najmowanej przez [...].M. sp. z o. o., zwanej "Najemcą". Podnajemca [...] sp. z o. o. zobowiązana jest do zapłaty miesięcznego czynszu w wysokości [...] zł netto, na podstawie faktury VAT wystawionej przez oddającego w podnajem [...].M. sp. z o. o. Umowę zawarto na czas nieokreślony.

W toku kontroli stwierdzono, że w okresie od [...] kwietnia 2019 r. (dzień doręczenia pierwszych zawiadomień o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej dłużnikowi zajętej wierzytelności) do [...] grudnia 2019 r. (dzień wszczęcia kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego) między [...].M. sp. z o. o. i [...] sp. z o. o. dochodziło do współpracy gospodarczej, dokumentowanej fakturami. Podmiot [...] sp. z o. o. wystawiła dla [...].M. sp. z o. o. faktury na kwotę [...]zł. W tym samym czasie [...].M. sp. z o. o. wystawiła dla [...] sp. z o. o. faktury na kwotę [...]zł brutto. Różnica w rozrachunkach wynosiła [...] zł. Ustalono ponadto, że na dzień [...] kwietnia 2019 r. saldo rozrachunków pomiędzy podmiotami wynosiło [...] zł (po stronie zobowiązań [...].M. sp. z o. o.) i tylko ta kwota podlegała potrąceniu w ramach wzajemnych rozliczeń.

Organ wskazał, że [...].M. sp. z o. o. od dnia [...] kwietnia 2019 r., będąc dłużnikiem zajętej wierzytelności zobowiązana była przekazywać wszelkie wymagalne należności z tytułu faktur wystawionych przez [...] sp. z o. o. na rachunek organu egzekucyjnego. [...].M. sp. z o. o. nie wykonała w całości obowiązków, jakie ciążyły na dłużniku zajętej wierzytelności, co potwierdziła przeprowadzona kontrola. Protokół z kontroli doręczono [...] lipca 2020 r., a w dniu [...] sierpnia 2020 r. kontrolowana Spółka wniosła zastrzeżenia do tego protokołu, zarzucając niewłaściwe zastosowanie art. 71a § 9 u.p.e.a. Spółka podniosła, że nie uchylała się od przekazania organowi egzekucyjnemu zajętych kwot, a na dzień zajęcia nie była zobligowana do zapłaty świadczenia, gdyż przysługiwało Spółce skuteczne prawo potrącenia wierzytelności wzajemnej względem [...] sp. z o. o. Zgłoszono również zastrzeżenia w związku z niedostatecznym wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy, niewyczerpującym zebraniem materiału dowodowego oraz zarzucono niewłaściwe wskazanie wysokości nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu kwoty.

Organ kontrolujący, Naczelnik W.-M. Urzędu Skarbowego w O., nie uwzględnił zgłoszonych zastrzeżeń i podtrzymał ustalenia poczynione w toku kontroli, wskazując, że podmioty [...].M. sp. z o. o. oraz [...] sp. z o. o. nie miały prawa do kompensowania wzajemnych zobowiązań (nawet gdy miały one charakter potrąceń umownych), w sytuacji gdy doszło do egzekucyjnego zajęcia wierzytelności [...] sp. z o. o.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, że w niniejszej sprawie organ egzekucyjny stwierdził nieprawidłowości w realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z innych wierzytelności pieniężnych. Jako dłużnik zajętej wierzytelności - [...].M. sp. z o. o. - nie wykonał obowiązków wynikających z art. 89 § 1 u.p.e.a. i nie przekazał w całości zajętych kwot na rachunek organu egzekucyjnego. Wskazując na treść tego przepisu organ podał, że od chwili doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wszystkie należności pozostające do zapłaty na rzecz zobowiązanego winny być przekazane na rachunek organu egzekucyjnego. Potrącenie po zajęciu wierzytelności jest skuteczne, gdy w chwili zajęcia istniała możliwość potrącenia wierzytelności wzajemnych. Zatem, jak ustalono w toku kontroli, jedynie kwota w wysokości [...] zł podlegała kompensacie w ramach wzajemnych rozliczeń pomiędzy [...].M. sp. z o. o. i [...] sp. z o. o.

Argument zażalenia, że dłużnik zajętej wierzytelności nie uchylał się bezpodstawnie od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu, ponieważ na dzień zajęcia nie były one wymagalne, a każdorazowe potrącenia miały charakter potrąceń umownych wierzytelności niewymagalnych, w ocenie organu odwoławczego nie jest trafny. Spółka nie była uprawniona do dokonania potrącenia wierzytelności wzajemnych, po doręczeniu zawiadomień o egzekucyjnym zajęciu wierzytelności. Doręczenie zawiadomień o zajęciu innych wierzytelności pieniężnych powoduje, że obowiązkiem dłużnika zajętej wierzytelności jest przekazywanie wymagalnych wierzytelności do organu egzekucyjnego, a nie dokonywanie wzajemnych potrąceń.

Organ wskazał, że zajęcie może dotyczyć również przyszłych wierzytelności.

W rozpatrywanej sprawie została zawarta umowa pomiędzy [...].M. sp. z o. o. i [...] sp. z o. o. w dniu [...] marca 2018 r., która obligowała do dokonywania na jej rzecz dostaw, z tytułu których powstały w przyszłości wierzytelności. W konsekwencji były podstawy do wydania zaskarżonego postanowienia, ponieważ podmioty te łączył trwały stosunek prawny, pisemna umowa, zawarta na czas nieokreślony, na mocy której Spółka [...] sp. z o. o zobowiązała się do dokonywania dostaw na rzecz Skarżącej.

Odnosząc się do zarzutów zażalenia organ wyjaśnił, że nie ma obowiązku wskazywać w zawiadomieniu konkretnych wierzytelności, jak również wskazywać, które faktury obejmują zobowiązania z tytułu rękojmi za wady sprzedanego towaru i na tej podstawie obniżyć wysokość kwoty nieprzekazanego zobowiązania. Organ egzekucyjny zajmuje inne wierzytelności pieniężne, nie wskazując konkretnie, o które wierzytelności chodzi. To dłużnik zajętej wierzytelności zobowiązany jest do ustalenia stanu wzajemnych rozliczeń z kontrahentem i należne kwoty przekazać na rachunek organu egzekucyjnego. Obowiązek realizacji zajęcia przez dłużnika zajętej wierzytelności ograniczony jest zarówno wysokością tej wierzytelności, jak również wysokością dochodzonych należności wskazaną w zawiadomieniu o zajęciu innych wierzytelności. W sytuacji, gdy kwota wymagalnych wierzytelności znacznie przewyższa kwotę wynikającą z zajęcia, dłużnik zajętej wierzytelności zobligowany jest do przekazania środków pieniężnych odpowiadających wysokością kwocie określonej w zawiadomieniach o zajęciu i z chwilą ich przekazania obowiązki dłużnika zajętej wierzytelności wygasają. Niewypełnienie obowiązków dłużnika zajętej wierzytelności i niezrealizowanie zajęcia skutkowało wydaniem zaskarżonego postanowienia, które jest zgodne z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W skardze spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia zarzucając naruszenie:

- art. 71 a § 9 u.p.e.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że uchylanie się dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania organowi było bezpodstawne, gdy z zebranego materiału dowodowego wynika, że na dzień zajęcia [...].M. sp. z o.o. nie była zobligowana do zapłaty świadczenia, ponieważ przysługiwało spółce skuteczne prawo potrącenia;

- art. 498 § 1 k.c. w zw. z art. 504 k.c. przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że [...].M. sp. z o.o. nie przysługiwało prawo potrącenie wierzytelności wzajemnej względem [...] sp. z o.o., gdy z zebranego materiału dowodowego wynika, że na dzień [...] kwietnia 2019 r. (data doręczenia pierwszego zawiadomienia) obie wierzytelności i następne w momencie powstania wierzytelności wzajemnej istniały i były niewymagalne, a termin wymagalności wierzytelności [...].M. sp. z o. o. nastąpił wcześniej aniżeli wierzytelności [...] sp. z o.o.;

- art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy przez niedostateczne wyjaśnienie podstawy prawnej dokonanych potrąceń, podstawy powstania wierzytelności [...] sp. z o.o. i [...].M. sp. z o.o. oraz terminów ich wymagalności, a także zasadność roszczeń z rękojmi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją argumentację w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021r., poz. 137), sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego orzeczenia - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz.329, dalej jako: "p.p.s.a."). W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sprawa niniejsza została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.. Zgodnie z treścią przywołanego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia - w granicach i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem wbrew jej twierdzeniom, postanowienie nie narusza prawa.

Stosownie do art. 89 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego czy: a) uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego, b) przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania, i c) w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność (art. 89 § 3 pkt 1 u.p.e.a.). Wraz z ww. zawiadomieniem organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią (art. 89 § 3 pkt 2 u.p.e.a.).

Wymogi wskazane powyżej zostały w realiach rozpoznawanej sprawy spełnione.

Powołany jako podstawa prawna orzeczeń organów obu instancji przepis art. 71a § 9 u.p.e.a. wskazuje dwie przesłanki uprawniające organ egzekucyjny do określenia wysokości nieprzekazanej kwoty w drodze postanowienia, które jest podstawą do wystawienia przeciwko dłużnikowi zajętej wierzytelności tytułu wykonawczego, a mianowicie: 1. przeprowadzenie kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności; 2. stwierdzenie w wyniku kontroli, że dłużnik bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności. Okoliczność, że zajęta wierzytelność została uznana i jest wymagalna może wynikać wprost z pisemnego oświadczenia uprawnionego do reprezentacji przedstawiciela dłużnika zajętej wierzytelności albo zostać ustalona w toku kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego, do której przeprowadzenia u dłużników zajętej wierzytelności organy egzekucyjne uprawnione są na podstawie art. 71a § 1 u.p.e.a.

W niniejszej sprawie na podstawie raportów JPK aplikacji WRO system organ egzekucyjny ustalił, że kwota środków pieniężnych przekazana przez [...].M. sp. z o. o. jako dłużnika zajętej wierzytelności w okresie od [...] kwietnia 2019 r. do [...] września 2019 r. w wysokości [...] zł była znacznie niższa, niż kwota wynikająca z faktur wystawianych przez [...] sp. z o. o. Okoliczności te doprowadziły do przeprowadzenia kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego. Spełniona została zatem pierwsza z wymienionych przesłanek wydania postanowienia na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a.

W ocenie Sądu organy obu instancji prawidłowo uznały, że została zrealizowana również przesłanka bezpodstawnego uchylania się od przekazania zajętej wierzytelności, o której mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a. Zwrot "bezpodstawnie uchyla się", odnosi się wyłącznie do okoliczności prawnych, umożliwiających dłużnikowi zajętej wierzytelności skuteczne uchylenie się od wykonania zobowiązania (np. zarzut potrącenia, jak w rozpatrywanej sprawie). Przesłanki tej nie można natomiast zdaniem Sądu, odnosić do okoliczności faktycznych związanych ze złą kondycją finansową dłużnika zajętej wierzytelności. Pojęcie to oznacza tyle, co "bez podstawy prawnej" (por. wyrok NSA z dnia [...] czerwca 2007 r., I FSK 984/06, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Bezpodstawne uchylanie się dłużnika zajętej wierzytelności zachodzi wówczas, gdy ten po wezwaniu do przekazania kwot stanowiących wierzytelność zobowiązanego dokona czynności prawnych, których stronami obok niego są zobowiązany i jego wierzyciele, w wyniku których zarówno zobowiązany jak i dłużnik zajętej wierzytelności stali się w stosunku do siebie jednocześnie wierzycielami i dłużnikami, co dawało podstawę do dokonania potrąceń wzajemnych wierzytelności i nieprzekazywania do organu kwot należnych od zobowiązanego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia [...] maja 2008 r., III SA/Wa 209/08, publ. j.w.).

A zatem istotne jest czy w sprawie miał zastosowanie art. 504 k.c. Zgodnie z tym przepisem zajęcie wierzytelności przez osobę trzecią wyłącza umorzenie tej wierzytelności przez potrącenie tylko wtedy, gdy dłużnik stał się wierzycielem swego wierzyciela dopiero po dokonaniu zajęcia albo gdy jego wierzytelność stała się wymagalna po tej chwili, a przy tym dopiero później aniżeli wierzytelność zajęta. Zajęcie wierzytelności przez osobę trzecią, o którym mowa w tym przepisie dotyczy także zajęcia dokonanego w toku administracyjnego postępowania egzekucyjnego (por. K. Zawada, w: Kodeks cywilny. Komentarz. t. 1, (red.) K. Pietrzykowski, Warszawa 2005, s. 106). Tym samym przepis ten ma również zastosowanie w przypadku dokonania potrącenia przez dłużnika zajętej wierzytelności w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W przypadku gdy wierzytelności nie są wymagalne w momencie złożenia oświadczenia o potrąceniu, to w świetle art. 498 § 1 k.c., mogą być one objęte potrąceniem, a w konsekwencji nie dotyczy ich skutek potrącenia, o którym mowa w art. 498 § 2 k.c. Nie ulegają więc umorzeniu te wierzytelności, lecz nadal istnieją i mogą być przedmiotem zajęcia na podstawie art. 89 § 1 u.p.e.a. (zob. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2007 r., II FSK 1380/06). Dokonanie potrącenia wzajemnych wierzytelności - w sytuacji uprzedniego zajęcia jednej z nich może zatem stanowić podstawę do przyjęcia bezpodstawnego uchylenia się dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania tej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. Dłużnik zajętej wierzytelności nie może według swego uznania decydować o przeznaczeniu zajętych już wierzytelności, bądź ich uiszczeniu zobowiązanemu, bez zgody organu egzekucyjnego.

Z ustaleń kontroli udokumentowanych w protokole z dnia [...] grudnia 2019r. wynika, że na dzień [...] kwietnia 2019r. (tj. dzień otrzymania pierwszego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności objętych kontrolą) saldo rozrachunków pomiędzy kontrolowaną a zobowiązanym [...] wynosiło [...] zł po stronie zobowiązań. Zatem Skarżąca od dnia [...] kwietnia 2019r. wchodząc w prawa i obowiązki dłużnika zajętej wierzytelności zobowiązana była do przekazywania wszelkich wymagalnych należności z tytułu wystawionych przez [...] faktur VAT na rachunek bankowy organu egzekucyjnego. Jak słusznie wskazały organy, Skarżąca miała prawo potrącić w ramach wzajemnych kompensat dokonywanych z [...] jedynie kwotę [...]zł. Po uwzględnieniu potrącenia przedmiotowej kwoty wszelkie należności względem [...] wynikające z wymagalnych faktur VAT należało przekazywać na konto depozytowe organu podatkowego.

W tych okolicznościach, wbrew zarzutom skargi, istniały podstawy do wydania przez organ egzekucyjny postanowienia, w którym określono wysokość nieprzekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności kwoty, wobec stwierdzenia, że dłużnik ten bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności (art. 71a § 9 u.p.e.a.). Zarzut potrącenia, co do zasady, stanowi podstawę prawną pozwalającą uchylić się dłużnikowi zajętej wierzytelności od spełnienia świadczenia, jednak w rozpoznawanej sprawie Sąd podziela stanowisko organów egzekucyjnych, które uznały okoliczność tę za nieskuteczną. Wbrew zarzutom skargi dokonana przez organy egzekucyjne wykładnia art. 504 k.c. jest prawidłowa. Niewątpliwie strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Nie oznacza to jednak braku konieczności respektowania przepisów prawa powszechnie obowiązującego, w tym mających w sprawie zastosowanie przepisów u.p.e.a.

W świetle powyższych rozważań, w sprawie zaistniały podstawy do wydania postanowienia na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a.

Sąd akceptuje stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu, iż organ egzekucyjny nie ma obowiązku wskazywać w zawiadomieniu konkretnych wierzytelności, jak również wskazywać, które faktury obejmują zobowiązania z tytułu rękojmi za wady sprzedanego towaru i na tej podstawie obniżyć wysokość kwoty nieprzekazanego zobowiązania. Organ egzekucyjny zajmuje inne wierzytelności pieniężne, nie wskazując konkretnie, o które wierzytelności chodzi. To dłużnik zajętej wierzytelności zobowiązany jest do ustalenia stanu wzajemnych rozliczeń z kontrahentem i należne kwoty przekazać na rachunek organu egzekucyjnego. Obowiązek realizacji zajęcia przez dłużnika zajętej wierzytelności ograniczony jest zarówno wysokością tej wierzytelności, jak również wysokością dochodzonych należności wskazaną w zawiadomieniu o zajęciu innych wierzytelności. W sytuacji, gdy kwota wymagalnych wierzytelności znacznie przewyższa kwotę wynikającą z zajęcia, dłużnik zajętej wierzytelności zobligowany jest do przekazania środków pieniężnych odpowiadających wysokością kwocie określonej w zawiadomieniach o zajęciu i z chwilą ich przekazania obowiązki dłużnika zajętej wierzytelności wygasają.

Wobec powyższego za bezpodstawny należało uznać zarzut skargi, dotyczący naruszenia art. 71 a § 9 u.p.e.a. oraz art. 498 § 1 i 504 k.c. Sąd za niezasadny uznał także zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organy prawidłowo zgromadziły i oceniły materiał dowodowy, odnosząc się do stanu faktycznego oraz dokonały jego analizy w kontekście zastosowanych w sprawie przepisów obowiązującego prawa.

Jeśli zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.