Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 68/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celnych
Hasła tematyczne: Celne prawo
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 122 i art. 240 § 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1 art. 220 ust. 2 lit. b)
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marzenna Zielińska Sędziowie NSA Janusz Zajda (spr.) Henryk Wach Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt III SA/Wr 471/14 w sprawie ze skargi H.C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w przedmiocie określenia kwoty długu celnego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu na rzecz H.C. 180 zł (sto osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 21 października 2014 r., sygn. akt III SA/Wr 471/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu sprawy ze skargi H.C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu z [...] maja 2014 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie określenia należności wynikających z długu celnego, uchylił zaskarżoną decyzję, określił, że nie podlega ona wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku, a także zasądził na rzecz skarżącego koszty postępowania.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym:

Po objęciu sprowadzonego przez skarżącego z Kambodży towaru (rowerów) procedurą dopuszczenia do obrotu, zgodnie ze zgłoszeniami celnymi wskazanymi w zaskarżonej decyzji i zastosowaniu preferencyjnej stawki celnej 0% na podstawie załączonych do zgłoszeń świadectw pochodzenia FORM A, wypełnionych przez A. Ltd i .B. Co. Ltd. (potwierdzających preferencyjne - kambodżańskie pochodzenie towaru), do organów celnych wpłynęło pismo Departamentu Kontroli Celno-Akcyzowej i Kontroli Gier z [...] stycznia 2010 r., za którym przekazano raport Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych OLAF nr [...]1 z [...] listopada 2009 r. Raport ten dotyczył przeprowadzenia dochodzenia w związku z podejrzeniem obchodzenia ceł określonych w taryfie celnej oraz ceł antydumpingowych przy sprowadzaniu rowerów z Kambodży, a wynikało z niego, że wydane przedsiębiorcom A.Co. Ltd. i B.Co. Ltd. świadectwa pochodzenia na formularzu A należy uznać za nieważne, ponieważ zostały one wystawione na podstawie przedstawionych przez eksportera nieprawidłowych i wprowadzających w błąd informacji. W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Celnego we Wrocławiu wszczął z urzędu postępowanie celne, a po jego przeprowadzeniu wydał decyzje w których stwierdził, że skarżący bezpodstawnie skorzystał z preferencyjnego traktowania importowanych towarów i orzekł o retrospektywnym zaksięgowaniu kwoty należności celnych według stawki erga omnes w wysokości 14% oraz odstąpił od poboru odsetek.

Dyrektor Izby Celnej we Wrocławiu utrzymał w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji. Wskazał, że w wyniku dochodzenia przeprowadzonego przez OLAF przy udziale władz kambodżańskich stwierdzono, że świadectwa pochodzenia przedłożone przy zgłoszeniach celnych okazały się świadectwami wystawionymi przez właściwe do tego organy na podstawie podania przez eksportera nieprawidłowych i wprowadzających w błąd informacji, tym samym nie została spełniona konieczna przesłanka dla ewentualnego odstąpienia przez organy celne od retrospektywnego zaksięgowania należności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokami o sygnaturach III SA/Wr 455-479/11 oddalił skargi na powyższe decyzje, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargi kasacyjne od powyższych orzeczeń wskazując w uzasadnieniach, że w sprawach nie doszło do naruszenia art. 220 ust. 2 lit. b/ WKC.

W dniu [...] stycznia 2014 r. H.C. złożył wnioski o wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; dalej: Op), w sprawach zakończonych decyzjami ostatecznymi Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu, podnosząc, że po ich wydaniu wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne i dowody, istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi II instancji. Na poparcie swojego stanowiska załączył dokumenty w postaci: aneksów do Raportu OLAF nr [...]2, [...]3 i [...]4 wraz z tłumaczeniami przysięgłymi, zbioru e-maili, pism z [...] maja i [...] czerwca 2008 r., protokołu z czynności audytowych z [...] października 2010 r., pism Kambodżańskiego Ministerstwa Handlu nr ... z [...] grudnia 2009 r., i nr [...] z [...] lipca 2010 r. wraz z tłumaczeniami, decyzji Komisji [...] z [...] listopada 2012 r., decyzji Głównego Urzędu Celnego Hamburg-Hafen z [...] października 2013 r. wraz z tłumaczeniami przysięgłymi oraz stwierdził, że dokumenty te mają kluczowe znaczenie dla merytorycznego rozpoznania spraw i wydania decyzji w przedmiocie odstąpienia od retrospektywnego zaksięgowania należności celnych.

Dyrektor Izby Celnej we Wrocławiu decyzjami z dnia [...] marca 2014 r. odmówił uchylenia decyzji ostatecznych Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu, a w wyniku odwołania skarżącego rozstrzygnięcia te zostały utrzymane w mocy zaskarżoną decyzją z [...] maja 2014 r.

Stwierdził, że odmienna ocena dowodu, który istniał i był znany organowi, nie może stanowić uzasadnienia wzruszenia decyzji ostatecznej. Od obowiązku retrospektywnego zaksięgowania długu celnego organy celne odstępują jedynie w przypadkach przewidzianych w art. 220 ust. 2 WKC, a zatem w sytuacji, gdy kwota należności prawnie należnych nie została zaksięgowana w następstwie błędu samych organów celnych, który to błąd nie mógł zostać w racjonalny sposób wykryty przez płatnika działającego w dobrej wierze i przestrzegającego przepisów obowiązujących w zakresie zgłoszenia celnego. Za błąd, którego nie można było w taki sposób wykryć uważa się także wydanie nieprawidłowego świadectwa przez organy kraju trzeciego dla potwierdzenia, w ramach systemu współpracy administracyjnej, preferencyjnego statusu towaru. To ostatnie zastrzeżenie nie ma jednak zastosowania wówczas, gdy wystawienie takiego nieprawidłowego świadectwa nastąpiło na podstawie niewłaściwego przedstawienia faktów przez eksportera, chyba że jest oczywiste, iż wydające świadectwo organy kraju trzeciego wiedziały lub powinny wiedzieć, że towary nie spełniają warunków wymaganych do korzystania z preferencji (art. 220 ust. 2 b/ tiret 3 WKC). Zdaniem organu, potwierdzające nieprawdziwe dane świadectwa Form A wystawione zostały co prawda przez właściwe do tego organy, ale na podstawie nieprawidłowego przedstawienia faktów przez eksportera, który w zestawieniach kosztów, stanowiących podstawę uzyskania świadectw na formularzu A podawał nieprawdziwe dane dla nadania im pochodzenia w ramach Generalnego Systemu Preferencji. W czasie trwania misji ustalono, że żaden z dwóch eksporterów kambodżańskich nie brał udziału w podejmowaniu decyzji dotyczących sprzedaży lub zakupu. Zakupem zajmowały się wyłącznie spółki tajwańskie (spółki matki) i z tego powodu w kambodżańskich fabrykach nie było informacji na temat rzeczywistego kosztu części używanych przez te fabryki. W świetle powyższego koszt rowerów określony w zestawieniach kosztów przygotowanych przez fabryki kambodżańskie nie był rzeczywistym kosztem wytworzenia roweru. Sytuacja ta, choć potwierdzała nierzetelnie stan faktyczny, stała się dla organów celnych Kambodży podstawą do wydania świadectwa, którego prawidłowość została następnie zakwestionowana w drodze weryfikacji przeprowadzonej w ramach misji OLAF. Powodem zakwestionowania świadectw pochodzenia nie były zatem nieprawidłowości o charakterze proceduralnym, lecz nieprawidłowe dane użyte przez importera dla potrzeb sporządzenia kalkulacji w zakresie wykazania udziału procentowego "Materiałów pochodzących". Brak jest jakiegokolwiek dowodu, który potwierdzałby, że wydające świadectwo organy kraju trzeciego wiedziały lub powinny wiedzieć, że towary nie spełniają warunków wymaganych do korzystania z preferencji. Także skarżący, mimo załączenia wielu dokumentów, nie przedstawił dowodu, który przeczyłby, że ustalenia poczynione w ramach misji i wskazane w raporcie są nieprawdziwe, ani też, że w którejkolwiek z konkretnych spraw świadectwo pochodzenia jest prawidłowe, tj. wystawione na podstawie prawidłowych informacji udzielonych przez eksportera. Z pism Ministerstwa Handlu Kambodży wynika jedynie, że przegląd procedur stosowanych do wystawienia świadectw kambodżańskiego pochodzenia w odniesieniu do rowerów wysyłanych z Kambodży do UE zidentyfikował trzy wady proceduralne, które występowały przy ustalaniu pochodzenia towarów, jednakże treść i wnioski Raportu OLAF wyraźnie wskazują, że pomimo uchybień kambodżańskich władz celnych przy wystawianiu świadectw pochodzenia Form A, to podawanie przez eksporterów nieprawidłowych i wprowadzających w błąd informacji było podstawą do unieważnienia świadectw pochodzenia. Ponadto, w aktach sprawy znajduje się pismo Królestwa Kambodży Ministerstwa Handlu Nr [...] z [...] września 2010 r., które w kwestii wad proceduralnych zidentyfikowanych przy procedurze wystawiania świadectw jest zbieżne co do treści z pismami przedłożonymi w postępowaniu wznowieniowym. W świetle powyższego, przywołane przez skarżącego w odwołaniach z [...] marca 2014 r. pisma Królestwa Kambodży, jako stanowiące o okolicznościach znanych organowi w dniu wydawania rozstrzygnięcia zawartych już w Raporcie OLAF, nie posiadają przymiotu nowych, ani istotnych dla sprawy i tym samym nie spełniają przesłanek określonych w art. 240 § 1 pkt 5 Op. Włączony przez organ do akt sprawy dokument w postaci raportu końcowego wraz z uwierzytelnionym tłumaczeniem potwierdza stanowisko zawarte w Raporcie OLAF, że to podawanie przez eksporterów nieprawidłowych i wprowadzających w błąd informacji było podstawą do unieważnienia świadectw pochodzenia, a nie błąd organów kambodżańskich, jak podnosi skarżący.

Uwzględniając skargę na powyższą decyzję Sąd I instancji stwierdził, że istota rozpoznawanej sprawy sprowadza się do tego, czy istniały podstawy wznowienia postępowania, to jest, czy zachodziła wskazywana przez skarżącego przesłanka z art. 240 § 1 pkt 5 Op. Nie mogą natomiast odnieść skutku te wszystkie argumenty, które zmierzały do podważenia merytorycznej zasadności decyzji ostatecznej. Przesłanka istotnych okoliczności lub dowodów, o której mowa w wymienionym przepisie, jest spełniona wtedy, gdy ujawnią się w sprawie nowe okoliczności lub nowe dowody w stosunku do przeprowadzonego dotąd postępowania wyjaśniającego i muszą być istotne dla sprawy, czyli takie które mogą mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie, wywołując konieczność uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej w całości lub w części.

Sąd I instancji przypomniał, że kwestią sporną w tej sprawie jest to, czy wobec skarżącego organy celne mogły odstąpić od zaksięgowania retrospektywnego należności celnych, to jest - czy w sytuacji w jakiej znalazł się skarżący można było zastosować art. 220 ust. 2 pkt b/ WKC, czyli czy wydanie nieprawidłowego świadectwa pochodzenia towarów stanowiło błąd uzasadniający odstąpienie od naliczenia zaległych należności celnych, czy takiego błędu nie stanowiło. Wydanie nieprawidłowego świadectwa nie stanowi błędu, jeżeli świadectwo zostało wystawione na podstawie niewłaściwego przedstawienia faktów przez eksportera, z wyjątkiem przypadku, gdy w szczególności jest oczywiste, że organy wydające świadectwo wiedziały lub powinny były wiedzieć, że towary nie spełniają warunków wymaganych do korzystania z preferencji (art. 220 ust. 2 lit. b/ zdanie trzecie WKC).

Sąd I instancji przywołał fragment uzasadnienia wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanych w postępowaniach zwykłych, zgodnie z którym "co istotne, kasator nie podważył skutecznie okoliczności, że eksporter deklarował niezgodnie z rzeczywistością bardzo wysoką marżę, zatem uznać należy, iż świadectwo zostało wystawione na podstawie niewłaściwego przedstawienia faktów przez eksportera" (v. art. 220 ust. 2 lit. b/ zdanie trzecie WKC). Z niepodważonego stanu faktycznego przyjętego przez Sąd I instancji za podstawę wyrokowania nie wynika, aby organy wydające świadectwo wiedziały lub powinny były wiedzieć, że towary nie spełniają warunków wymaganych do korzystania z preferencji."

W ocenie Sądu I instancji, w świetle tak przedstawionego problemu należało dokonać oceny, czy wskazane przez skarżącego dowody i okoliczności są istotne i nowe dla sprawy. Zauważył, że realizację zasady prawdy obiektywnej zapewniają gwarancje zawarte w przepisach regulujących postępowanie dowodowe (obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia oraz oceny materiału dowodowego). W rozpoznawanej sprawie zaistniały przesłanki do wznowienia postępowania wskazane w art. 240 § 1 pkt 5 Op, gdyż wyszły na jaw istotne okoliczności istniejące w dniu wydania decyzji oraz postępowania sądowoadministracyjnego, które nie były znane organom podatkowym obu instancji. Sąd stwierdził, że organy w ramach realizacji zasady prawdy obiektywnej (art. 122 Op) powinny ustalić w sposób niebudzący wątpliwości czy: organy władz Kambodży wystawiając świadectwa na formularzu A dokonały tego na podstawie niewłaściwego przedstawienia faktów przez eksportera, ewentualnie, czy organy wiedziały, że towary, których te świadectwa dotyczyły, nie spełniały warunków do korzystania z preferencji przy ustalaniu stawek celnych. Zauważył bowiem, że w piśmie z dnia [...] lipca 2010 r. Starszego Ministra Handlu Królestwa Kambodży [...] stwierdzono, że "przedmiotowy eksporter, A. Ltd. w swoim wniosku o formularz A prawidłowo przedstawił fakty, oraz że urzędnicy Ministerstwa Handlu mieli pełny dostęp do wszystkich informacji niezbędnych do dokonania oceny kwalifikowalności rowerów do celów formularza A". W ocenie Sądu istotne jest, czy w świetle treści tego pisma i w sytuacji w jakiej znalazł się skarżący można było zastosować art. 220 ust. 2 pkt b/ WKC.

Sąd I instancji stwierdził, że zważywszy na treść ujawnionego dowodu (pismo z dnia [...] lipca 2010 r. Starszego Ministra Handlu Królestwa Kambodży) istniejącego w dniach wydania decyzji w postępowaniu zwykłym, który dotyczy istotnych dla sprawy okoliczności, należy również odnieść się do treści decyzji Komisji z dnia [...] listopada 2012 r. Nr [...] wydanej na wniosek Finlandii, czy odstąpienie od zaksięgowania należności celnych jest zasadne w sytuacji sprowadzania pomiędzy [...] maja 2008 r. a [...] lipca 2009 r. rowerów z Kambodży do tego Państwa. Jakkolwiek bowiem zgodzić się trzeba z Naczelnym Sądem Administracyjnym, że wydanie tej decyzji Komisji stanowiło okoliczność zaistniałą po wydaniu decyzji przez organy celne w postępowaniach zwykłych, to zważyć jednak należy, że jej treść odnosi się przecież de facto do okoliczności istniejących już w dniu ich wydania i nieznanych wówczas organom celnym. Z jej treści (punktów 22, 23 i 26) wynika wprost, że aktywny błąd zaistniał po stronie samych władz Kambodży (a nie po stronie eksportera) i błąd ten nie mógł zostać wykryty przez operatora działającego w dobrej wierze w rozumieniu art. 220 § 2 lit. b/ WKC. Ustalenia te stanowią istotną okoliczność w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 Op. Z powyższych względów Sąd I instancji uchylił zaskarżoną decyzję w celu przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego pod kątem przesłanek art. 240 § 1 pkt 5 Op i jednoznacznego ustalenia, czy wobec skarżącego można było odstąpić od retrospektywnego zaksięgowania kwoty należności celnych.

W skardze kasacyjnej Dyrektor Izby Celnej we Wrocławiu zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Organ zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016 r., poz. 718; dalej: ppsa), które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ppsa w zw. z art. 240 § 1 pkt 5 oraz art. 122 Op poprzez przyjęcie, że organ nie ustalił, czy w świetle treści pisma z dnia 6 lipca 2010 r. Starszego Ministra Handlu Królestwa Kambodży i w sytuacji w jakiej znalazł się skarżący można było zastosować art. 220 ust. 2 lit. b/ WKC, które to ustalenie stanowi istotną okoliczność w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 Op, podczas gdy okoliczności wynikające ze wspomnianego pisma, istniejące w dniu wydania decyzji w postępowaniu zwykłym, znane były organowi a przy tym nie były nowe i istotne dla sprawy;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ppsa w zw. z art. 240 § 1 pkt 5 Op poprzez przyjęcie, że treść decyzji Komisji z dnia [...] listopada 2012 r. nr C (2012) 8694, z której wynika, że aktywny błąd zaistniał po stronie samych władz Kambodży i błąd ten nie mógł zostać wykryty przez operatora działającego w dobrej wierze w rozumieniu art. 220 ust. 2 lit. b/ WKC, stanowi ustalenie, które stanowi istotną okoliczność w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 Op, podczas gdy wydanie wspomnianej decyzji stanowiło okoliczność zaistniałą po wydaniu decyzji przez organy celne w postępowaniu zwykłym, a przede wszystkim okoliczności wynikające z treści decyzji Komisji znane były organowi w dniu wydania decyzji w postępowaniu zwykłym;

3) art. 141 § 4 ppsa poprzez brak w uzasadnieniu orzeczenia wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, rozważań w zakresie argumentacji organu co do podjętych na podstawie pisma z dnia [...] lipca 2010 r. Starszego Ministra Handlu Królestwa Kambodży oraz decyzji Komisji z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] ustaleń o braku podstaw do zastosowania art. 220 ust. 2 lit. b/ WKC, a także precyzyjnych wskazań co do dalszego postępowania.

Argumenty na poparcie powyższych zarzutów organ przedstawił w uzasadnieniu środka prawnego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną H.C. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego w stosunku do zaskarżonego orzeczenia jest zdeterminowany, poza przypadkami nieważności postępowania, które w sprawie nie występują, granicami środka zaskarżenia. Stosownie bowiem do art. 183 § 1 zd. 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.

Rozpoznawany środek prawny został oparty na podstawie naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 ppsa).

Wszystkie podniesione przez Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu zarzuty kasacyjne, tj. naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 ppsa oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ppsa w zw. z art. 240 § 1 pkt 5 oraz art. 122 Op sprowadzają się w istocie do kwestionowania nałożonego zaskarżonym wyrokiem na organ obowiązku rzetelnej oceny dokumentów powołanych we wniosku o wznowienie postępowania, które do tego wznowienia postępowania przez organ doprowadziły, a które w ocenie Sądu pierwszej instancji nie zostały przez organ w sposób prawidłowy ocenione z punktu widzenia możliwości i zasadności zastosowania wobec skarżącego art. 220 ust. 2 lit. b/ WKC.

Istotą rozpoznawanej sprawy, rozstrzyganej w trybie nadzwyczajnym w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego (celnego, do którego znajduje zastosowanie art. 240 Op) jest zatem ponowna, rzetelna ocena, czy z uwzględnieniem zaistniałych w sprawie okoliczności wydanie nieprawidłowego świadectwa pochodzenia towarów (potwierdzających preferencyjne - kambodżańskie pochodzenie towaru), na które powoływał się skarżący i na mocy których korzystał z preferencyjnej stawki celnej 0%, stanowiło błąd uzasadniający odstąpienie od naliczenia zaległych należności celnych, czy takiego błędu nie stanowiło.

Zgodnie bowiem z treścią art. 220 ust. 2 lit. b/ WKC: "Z wyjątkiem przypadków określonych w art. 217 ust. 1 akapit drugi i trzeci zaksięgowania retrospektywnego nie dokonuje się, gdy kwota należności prawnie należnych zgodnie z przepisami prawa nie została zaksięgowana w następstwie błędu samych organów celnych, który to błąd nie mógł zostać w racjonalny sposób wykryty przez osobę zobowiązaną do uiszczenia należności działającą w dobrej wierze i przestrzegającą przepisów obowiązujących w zakresie zgłoszenia celnego. Jeżeli preferencyjny status towaru potwierdzony został w ramach systemu współpracy administracyjnej z udziałem organów państwa trzeciego, wydanie przez te organy świadectwa, o ile stwierdzono jego nieprawidłowość, stanowi błąd, którego w racjonalny sposób nie można było wykryć w rozumieniu pierwszego akapitu. Jednakże wydanie nieprawidłowego świadectwa nie stanowi błędu, jeżeli świadectwo zostało wystawione na podstawie niewłaściwego przedstawienia faktów przez eksportera, z wyjątkiem przypadku, gdy w szczególności jest oczywiste, że organy wydające świadectwo wiedziały lub powinny były wiedzieć, że towary nie spełniają warunków wymaganych do korzystania z preferencji".

W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne (wynika to zarówno z treści zaskarżonej decyzji, jak i uzasadnienia wyroku Sądu I instancji), że w sprawie zachodziła podstawa wznowienia powołana we wnioskach z [...] stycznia 2014 r., określona w art. 240 § 1 pkt 5 Op. Zgodnie z treścią tego przepisu w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Po wydaniu decyzji ostatecznych oraz ich kontroli w postępowaniu sądowoadministracyjnym w obydwu instancjach wpłynęły bowiem wnioski skarżącego o wznowienie postępowania, które zostały uwzględnione przez Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu. Postanowieniami z [...] i [...] lutego 2014 r. organ wznowił bowiem postępowania w sprawach zakończonych decyzjami ostatecznymi o retrospektywnym zaksięgowaniu kwoty należności celnych. Również w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził, że w sprawie zaistniały przesłanki do wznowienia postępowania wskazane w art. 240 § 1 pkt 5 Op, gdyż wyszły na jaw istotne okoliczności istniejące w dniu wydania decyzji oraz postępowania sądowoadministracyjnego, które nie były znane organom obu instancji.

Sporne w rozpoznawanej sprawie natomiast jest to, czy ocena dokumentów będących przyczynkiem do wznowienia postępowania, na które powoływał się skarżący we wnioskach o wznowienie, została przez organ dokonana z uwzględnieniem reguł procesowych (art. 122 Op), to jest czy w sposób prawidłowy oceniono, czy organy władz Kambodży wystawiając świadectwa na formularzu A dokonały tego na podstawie niewłaściwego przedstawienia faktów przez eksportera, ewentualnie, czy organy wiedziały, że towary, których te świadectwa dotyczyły, nie spełniały warunków do korzystania z preferencji przy ustalaniu stawek celnych.

Sąd pierwszej instancji zauważył, że w piśmie z dnia [...] lipca 2010 r. Starszego Ministra Handlu Królestwa Kambodży [...] stwierdzono, że "przedmiotowy eksporter, A.. Ltd. w swoim wniosku o formularz A prawidłowo przedstawił fakty, oraz że urzędnicy Ministerstwa Handlu mieli pełny dostęp do wszystkich informacji niezbędnych do dokonania oceny kwalifikowalności rowerów do celów formularza A". Z kolei, zdaniem Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu okoliczności wynikające z tego pisma istniały w dniu wydania decyzji w postępowaniu zwykłym i były znane organowi, a przy tym nie były nowe i istotne dla sprawy. Drugim zaś dokumentem spornym i objętym zarzutem kasacyjnym jest decyzja Komisji z [...] listopada 2012 r., Nr [...] (wydana na wniosek Finlandii, czy odstąpienie od zaksięgowania należności celnych jest zasadne w sytuacji sprowadzania pomiędzy [...] maja 2008 r. a [...] lipca 2009 r. rowerów z Kambodży do tego Państwa). Sąd pierwszej instancji przyznał bowiem, że wydanie tej decyzji Komisji stanowiło okoliczność zaistniałą po wydaniu decyzji przez organy celne w postępowaniach zwykłych, niemniej jednak jej treść odnosi się do okoliczności istniejących już w dniu ich wydania i wówczas nieznanych organom celnym. Z jej treści (punktów 22, 23 i 26) wynika wprost, że aktywny błąd zaistniał po stronie samych władz Kambodży (a nie po stronie eksportera) i błąd ten nie mógł zostać wykryty przez operatora działającego w dobrej wierze w rozumieniu art. 220 § 2 lit. b/ WKC.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, okoliczności te są istotne w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 Op. Organ natomiast twierdzi, że okoliczności wynikające z treści decyzji Komisji były mu znane w dniu wydania decyzji w postępowaniu zwykłym.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w zaistniałym sporze należało podzielić stanowisko wyrażone w zaskarżonym wyroku. Należy zacząć od tego, że wskazywane przez skarżącego we wniosku o wznowienie postępowania dokumenty, aby uzasadniać wznowienie, musiały istnieć w dniu wydania decyzji i mieć istotne znaczenie dla sprawy (w wyniku ich uwzględnienia zostałaby wydana decyzja co do istoty odmienna od dotychczasowego rozstrzygnięcia) oraz nie być znane organowi wydającemu decyzję (to jest wyjść na jaw po wydaniu decyzji ostatecznej).

Wymaga przypomnienia, że postępowanie celne w trybie zwykłym zostało wszczęte w oparciu o zapisy raportu nr [...]1 z [...] listopada 2009 r. sporządzonego przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych OLAF (raport OLAF) i na jego podstawie wydano decyzje ostateczne w postępowaniu zwykłym. Wniosek o wznowienie postępowania skarżący oparł na okolicznościach świadczących, iż po wydaniu decyzji ostatecznej wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne i dowody, które istniały w dniu wydania decyzji, a były nieznane organowi II instancji, tj. na przesłance wynikającej z art. 240 § 1 pkt 5 Op, które to okoliczności skarżący wywodził m.in. z decyzji Komisji [...] z [...] listopada 2012 r., decyzji Głównego Urzędu Celnego Hamburg-Hafen z [...] października 2013 r., pism nr [...][...] grudnia 2009 r. i nr [...][...] lipca 2010 r. Kambodżańskiego Ministerstwa Handlu.

Prawidłowa i rzetelna ocena tych dokumentów była zatem obowiązkiem organu, który wznowił postępowanie w tej sprawie, a nie została ona dokonana w zaskarżonej decyzji, co zasadnie wytknął Sąd pierwszej instancji. Organy celne nie dokonały prawidłowej oceny okoliczności faktycznych wynikających z decyzji Komisji [...] z [...] listopada 2012 r. oraz z pisma nr [...] z [...] lipca 2010 r. Kambodżańskiego Ministerstwa Handlu.

Domagając się wznowienia postępowania skarżący podnosił, że wskazane powyżej dokumenty i okoliczności potwierdzają, że organy Kambodży wydające świadectwa pochodzenia form A co najmniej wiedziały, lub powinny były wiedzieć, że towary objęte tymi świadectwami nie spełniają warunków wymaganych do korzystania z preferencji celnych. Ta zaś okoliczność ma decydujące znaczenie z punktu widzenia możliwości ewentualnego odstąpienia wobec skarżącego w decyzji wydanej w wyniku wznowienia postępowania od retrospektywnego zaksięgowania należności celnych, to jest zastosowania art. 220 ust. 2 pkt b/ WKC. Możliwość taka ewentualnie mogłaby zaistnieć dopiero w wyniku rzetelnej oceny, czy wydając nieprawidłowe świadectwa pochodzenia towarów organy wiedziały lub powinny były wiedzieć, że towary nie spełniają warunków wymaganych do korzystania z preferencji (art. 220 ust. 2 lit. b/ zdanie trzecie WKC).

Za bezzasadny NSA uznał zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 ppsa. Przepis ten określa niezbędne elementy, jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku. Są nimi zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie te elementy. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 ppsa jedynie wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku, co w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. W okolicznościach sprawy naruszenia tego przepisu nie można natomiast upatrywać, jak tego chce wnoszący skargę kasacyjną organ, w braku precyzyjnego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia czy braku precyzyjnych wskazań co do dalszego postępowania. Sąd I instancji zalecił bowiem wprost w uzasadnieniu, że organ winien dokonać rzetelnej i wnikliwej oceny, czy wskazane przez skarżącego we wniosku o wznowienie dowody i okoliczności są istotne i nowe dla sprawy i w konsekwencji raz jeszcze rozważyć możliwość zastosowania wobec skarżącego art. 220 ust. 2 pkt b/ WKC.

Za nieadekwatne na obecnym etapie postępowania NSA uznał natomiast powoływanie się zarówno przez organ w zaskarżonej decyzji, jak i Sąd w zaskarżonym wyroku na stanowisko NSA wyrażone w tej sprawie w postępowaniu zwykłym (na ówczesnym etapie rozpoznawania tej sprawy).

W konkluzji stwierdzić należy, że wywiedzione przez organ w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ppsa w zw. z art. 240 § 1 pkt 5 oraz art. 122 Op są pozbawione usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu.

Wobec powyższego NSA oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ppsa.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 ppsa.