Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 874/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: Art. 1 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: Art. 134 , art. 145, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: Art. 13, art. 130 a
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: Art. 102
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: Art. 61, art. 262, art. 264
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Tadeusz Wołek Sędziowie NSA Krystyna Kutzner (spr.) WSA Halina Jakubiec Protokolant Bernadetta Szczypka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 24 czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania należności z tytułu dozoru samochodów I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 2500,- (dwa tysiące pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego, działając na podstawie:

- art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /tekst jednolity - Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm./

- w związku z § 3 pkt. 1 lit. c oraz § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz. U. Nr 50 poz. 449/ -

postanowieniem z [...] 2009 r. znak [...] odmówił przyznania dozorcy ruchomości skarżącej - A, Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, kwoty 15.704,72 zł tytułem zwrotu koniecznych wydatków oraz wynagrodzenia związanych z dozorem niżej wymienionych pojazdów:

- Fiat 126p, nr rej. [...]

- Fiat 126p, nr rej. [...]

- Skoda Forman, nr rej. [...]

- Fiat 126p, nr rej. [...]

- Fiat 126p, nr rej. [...]

- Fiat 126p, nr rej. [...]

- skuter Chuanl, nr rej. [...]

umieszczonych na parkingu strzeżonym skarżącej, z uwagi na dokonane całkowite rozliczenie kosztów postępowania likwidacyjnego pomiędzy organem likwidacyjnym, a skarżącą.

W uzasadnieniu przedmiotowego postanowienia organ egzekucyjny wyjaśnił, że na podstawie art. 102 § 2 ww. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny przyzna, na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór.

Natomiast stosownie do § 3 pkt. 1 lit. c oraz § 6 ww. rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, między innymi art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji , stosuje się do ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie zrzeczenia się oraz objęcia w posiadanie rzeczy niczyjej.

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego stwierdził ,że prowadził postępowanie likwidacyjne pojazdów wyżej wymienionych nieodebranych przez właścicieli, które przeszły na rzecz Skarbu Państwa:

1. Fiat 126p, nr rej.[...] – sygn. akt [...];

pojazd został zabezpieczony przez Policję na parkingu strzeżonym skarżącej w dniu 21.06.2007 r. i przekazany do dyspozycji ww. organu likwidacyjnego w dniu 08.04.2008 r.; decyzja o przejęciu przedmiotowego pojazdu na rzecz Skarbu Państwa została wydana w dniu 02.05.2008 r.

w dniu 18.06.2008 r., przekazano pojazd do złomowania skarżącej i zlecenie zostało wykonane przez punkt demontażu w dniu 24.06.2008 r. - zaświadczenie Nr [...].

2. Skuter Chuanl, nr rej. [...] – sygn. akt [...];

pojazd został zabezpieczony przez Policje na parkingu strzeżonym Policji w dniu 29.09.2007 r. i przekazany do dyspozycji ww. organu likwidacyjnego w dniu 08.04.2008 r.; decyzja o przejęciu przedmiotowego pojazdu na rzecz Skarbu Państwa została wydana w dniu 02.05.2008 r.

w dniu 18.06.2008r., przekazano pojazd do złomowania skarżącej, wnosząc jednocześnie o jego odholowanie z parkingu strzeżonego Policji; zlecenie zostało wykonane przez punkt demontażu w dniu 26.06.2008 r. - zaświadczenie Nr [...];

3. Fiat 126p, nr rej. [...] – sygn. akt [...];

pojazd został zabezpieczony przez Policję na parkingu strzeżonym skarżącej w dniu 24.06.2007 r. i przekazany do dyspozycji ww. organu likwidacyjnego w dniu 20.03.2008 r.; decyzja o przejęciu przedmiotowego pojazdu na rzecz Skarbu Państwa została wydana w dniu 14.04.2008 r.

w dniu 18.06.2008 r., przekazano pojazd do złomowania skarżącej i zlecenie zostało wykonane przez punkt demontażu w dniu 24.06.2008 r. - zaświadczenie Nr [...].

4. Skoda Forman, nr rej. [...] – sygn. akt [...];

pojazd został zabezpieczony przez Policje na parkingu strzeżonym w dniu 26.04.2007 r. i przekazany do dyspozycji ww. organu likwidacyjnego w dniu 16.11.2007 r.; decyzja o przejęciu przedmiotowego pojazdu na rzecz Skarbu Państwa została wydana w dniu 13.12.2007 r.

w dniu 28.03.2008 r., przekazano pojazd do złomowania skarżącej i zlecenie zostało wykonane przez punkt demontażu w dniu 08.04.2008 r. - zaświadczenie Nr [...].

5. Fiat 126p, nr rej. [...]– sygn. akt [...];

pojazd został zabezpieczony przez Policję na parkingu strzeżonym skarżącej w dniu 04.04.2007r. i przekazany do dyspozycji ww. organu likwidacyjnego w dniu 08.11.2007 r.; decyzja o przejęciu przedmiotowego pojazdu została wydana w dniu 13.12.2007 r.

w dniu 08.02.2008 r., przekazano pojazd do złomowania skarżącej i zlecenie zostało wykonane przez punkt demontażu w dniu 25.02.2008 r. - zaświadczenie Nr [...].

6. Fiat 126p, nr rej. [...] – sygn. akt [...];

pojazd został zabezpieczony przez Policje na parkingu strzeżonym skarżącej w dniu 16.11.2006 r. i przekazany do dyspozycji ww. organu likwidacyjnego w dniu 23.07.2007 r.; decyzja o przejęciu przedmiotowego pojazdu na rzecz Skarbu Państwa została wydana w dniu 10.08.2007 r.

w dniu 05.10.2007 r., przekazano pojazd do złomowania skarżącej i zlecenie zostało wykonane przez punkt demontażu w dniu 23.10.2007 r. - zaświadczenie Nr [...].

7. Fiat 126p, nr rej. [...] – sygn. akt [...];

pojazd został zabezpieczony przez Policję na parkingu strzeżonym skarżącej w dniu 30.12.2006 r. i przekazany do dyspozycji ww. organu likwidacyjnego w dniu 13.07.2007 r. ; decyzja o przejęciu przedmiotowego pojazdu na rzecz Skarbu Państwa została wydana w dniu 26.07.2007 r.

w dniu 05.10.2007 r., przekazano pojazd do złomowania skarżącej i zlecenie zostało wykonane przez punkt demontażu w dniu 23.10.2007 r. - zaświadczenie Nr [...].

Ponadto w dalszej części zaskarżonego postanowienia podniesiono, że Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego i skarżącą - A sp. z o.o. - łączy umowa z dnia 25.08.2005 r. w sprawie przemieszczania i parkowania pojazdów będących w dyspozycji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego, regulująca miedzy innymi kwestie kosztów parkowania pojazdów przejętych na rzecz Skarbu Państwa.

We wniosku o przyznanie zwrotu wydatków i wynagrodzenia za dozór wymienionych powyżej pojazdów skarżąca wskazała, iż na podstawie Zarządzenia Starosty Nr [...] z dnia 17.01.2007 r. została wyznaczona do usuwania, na polecenie Policji, pojazdów z drogi i prowadzenia dla nich parkingu strzeżonego , stosownie do art. 130a ww. ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Powołując się na orzecznictwo sądów powszechnych oraz art. 102 ww. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i ww. rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, skarżąca stwierdziła , iż przysługuje jej zwrot koniecznych wydatków i wynagrodzenie za dozór wymienionych pojazdów.

W ocenie organu egzekucyjnego, na podstawie art. 102 § 2 ww. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji , jednostki przechowujące na podstawie dyspozycji Policji, pojazdy usunięte z drogi w trybie art. 130a ustawy - Prawo o ruchu drogowym, mogą żądać zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór .

Żądanie to w zakresie skierowanym do organu likwidacyjnego, jako statio fisci Skarbu Państwa, jest jednak ograniczone do koniecznych wydatków i wynagrodzenia za dozór za okres od dnia przejścia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, tj. od dnia upływu 6-cio miesięcznego terminu liczonego od dnia usunięcia pojazdu z drogi.

Organ likwidacyjny nie jest zobowiązany natomiast do pokrywania wydatków za okres, kiedy Skarb Państwa nie był właścicielem pojazdu, co odnosi się do należności związanych z usunięciem pojazdu i kosztami parkowania za okres 6-ciu miesięcy od dnia usunięcia pojazdu .

Wskazując na powyższe okoliczności, organ egzekucyjny nie zgodził się ze stanowiskiem zawartym w wyroku Sądu Okręgowego z dnia 18 listopada 2008 r. sygn. akt [...], z którego wynika, iż do usuniętego pojazdu stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nawet , jeżeli nie przeszedł on na własność Skarbu Państwa oraz że mamy tu do czynienia z dozorem analogicznym , jak przy zajęciu, za które dozorcy należy się wynagrodzenie (art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), z tym, iż ostatecznie koszty dozoru poniesie właściciel jako zobowiązany.

Skarżąca swoje żądanie zwrotu koniecznych wydatków i wynagrodzenia związanych z dozorem przedmiotowych pojazdów oparła na ww. wyroku, argumentując, iż organ likwidacyjny tymczasowo powinien ponieść koszty dozoru, które ostatecznie wyegzekwuje od właściciela pojazdu .

W ocenie organu egzekucyjnego skarżąca wyprowadziła wniosek jeszcze dalej idący , niż stanowisko wyrażone przez Sąd Okręgowy w ww. wyroku.

Analiza uzasadnienia wyroku z dnia 18 listopada 2008 r. prowadzi do wniosku, iż Sąd Okręgowy z treści § 3 pkt. 2 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wywodzi, iż usunięte pojazdy niestanowiące własności Skarbu Państwa stanowią nieodebrane rzeczy, do likwidacji których zastosowanie mają przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym art. 102 tej ustawy.

W ocenie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego, argumentacja taka jest nieuprawniona, gdyż usunięte pojazdy w okresie biegu 6-ci miesięcznego terminu od dnia usunięcia, nie mogą być uznane za rzeczy nieodebrane, które jako niestanowiące własności Skarbu Państwa podlegają likwidacji. Żaden przepis obowiązującego prawa nie nakazuje bowiem likwidacji tych pojazdów, gdyż posiadają one właścicieli, którym przysługuje prawo ich odbioru. Nie są więc one rzeczami niczyimi i niedopuszczalna jest ich likwidacja - ograniczona jest tylko w tym okresie faktyczna możliwość dysponowania przez właściciela pojazdem, z mocy dyspozycji właściwego organu administracyjnego, do czasu wywiązania się z obowiązków umożliwiających jego odbiór.

Ratio legis oraz literalne brzmienie § 3 pkt. 2 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wskazuje, iż regulacja ta dotyczy ruchomości, w tym nieodebranych rzeczy, niestanowiących własności Skarbu Państwa, a które podlegają likwidacji na podstawie właściwych (i wyraźnych) przepisów, w tym przepisów o nieodebranych rzeczach. Z tego też względu należy w pełni podzielić stanowisko sądów administracyjnych, iż przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stosuje się do likwidacji pojazdów usuniętych z drogi poprzez odesłanie z § 3 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (wyroki NSA : 1/ z dnia 2lutego 2007r. , sygn. akt I OSK 1794/06 , 2/ z dnia 15 maja 2007 r. sygn. akt I OSK 1838/06, 3/ z dnia 15 maja 2007 r. sygn. akt I OSK 1768/06).

Skoro pojazd usunięty z drogi i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaję się za porzucony z zamiarem wyzbycia się (art. 130a ust 10 ustawy - Prawo o ruchu drogowym), to staję się on rzeczą niczyją w rozumieniu art. 180 i 181 Kodeksu cywilnego. Na podstawie wyraźnej regulacji rzecz ta staje się własnością Skarbu Państwa i obejmowana jest w posiadanie przez organ go reprezentujący - organ likwidacyjny w postępowaniu likwidacyjnym.

Organ egzekucyjny wskazał na istotną – jego zdaniem - okoliczność, która między innymi uzasadnia pogląd, iż Skarb Państwa ponosi koszty związane z likwidacją pojazdu usuniętego z drogi dopiero od dnia upływu 6-cio miesięcznego terminu od usunięcia pojazdu z drogi. Przyjęty przez ustawodawcę sposób nabycia własności pojazdu przez Skarb Państwa jest nabyciem pierwotnym - Skarb Państwa uzyskuje to prawo niezależnie od woli poprzednika i jest ono wolne od dotychczasowych obciążeń .

Pojazdy usunięte z drogi przed upływem 6-cio miesięcznego terminu od dnia usunięcia są ruchomościami, w stosunku do których nie zaszła żadna zmiana w prawie własności i stosuje się do nich regulacje ustawy - Prawo o ruchu drogowym i aktów wykonawczych do tej ustawy. Niewątpliwie usuniecie ich z drogi i umieszczenie na parkingu strzeżonym ma charakter czynności władczych. Należy jednakże wyraźnie rozróżnić postępowanie prowadzone w celu zapewnienia bezpieczeństwa na drogach publicznych od postępowania likwidacyjnego ruchomości. Postępowania te następują oczywiście czasowo po sobie i są ze sobą związane, jednakże związek ten nie uprawnia do połączenia ich w jedno postępowanie - postępowanie likwidacyjne i w ramach takiego postępowania likwidacyjnego sensu largo rozstrzygać między innymi o kosztach postępowania prowadzonego w celu zapewnienia bezpieczeństwa na drogach publicznych.

Słabość takiej konstrukcji uwidacznia się także w okoliczności, iż jej konsekwentne przyjęcie prowadziłoby również do konieczności rozstrzygnięcia przez organ likwidacyjny o należnościach związanych z tym postępowaniem w sytuacji odebrania przez właściciela pojazdu przed upływem 6-cio miesięcznego terminu, bez uregulowania wszystkich należności

Z postępowaniem likwidacyjnym mamy do czynienia dopiero od dnia zaistnienia, określonego w przepisach regulujących to postępowanie, zdarzenia — w przypadku usuniętych z drogi pojazdów jest to dzień upływu 6-ci miesięcznego terminu od dnia usunięcia/przejścia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa z mocy prawa. Dopiero od tego dnia można mówić o czynnościach podejmowanych w tym postępowaniu oraz o wynikających z tych czynności kosztach.

W ocenie organu egzekucyjnego, nie sposób uznać, iż dyspozycja usunięcia pojazdu z drogi i jego zabezpieczenia na parkingu strzeżonym, stanowi czynność postępowania likwidacyjnego, które jeszcze się nie toczy .

Należy wyraźnie podzielić okres przed i po upływie 6-cio miesięcznego terminu od dnia usunięcia pojazdu z drogi.

Jak słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny, żaden akt prawa nie przenosi na Skarb Państwa praw i obowiązków dotychczasowego właściciela pojazdu, tym samym nie nakłada obowiązku pokrycia wydatków za parkowanie pojazdu za okres, kiedy Skarb Państwa nie był właścicielem pojazdu.

Wydanie pojazdu przed upływem 6-cio miesięcznego pojazdu od dnia jego usunięcia z drogi może nastąpić osobie wskazanej w zezwoleniu na odbiór pojazdu z parkingi strzeżonego lub właścicielowi (posiadaczowi) wskazanemu w dowodzie rejestracyjnym (pozwoleniu czasowym) pojazdu, po okazaniu dowodu uiszczenia powyższej opłat). Tak więc tylko te osoby zobowiązane są do uiszczenia opłat, o których mowa w art. 130a ust. 6 ustawy - Prawo o ruchu drogowym.

Natomiast Skarb Państwa zobowiązany jest do zwrotu wydatków za dozór pojazdu od dnia, kiedy stał się jego właścicielem (z mocy prawa) do dnia odebrania go od dozorcy .

Zdaniem organu egzekucyjnego, "nie można w żadnej mierze odnosić dyspozycji usunięcia pojazdu, jak to czyni Sąd Okręgowy, do zajęcia egzekucyjnego. Charakter, podstawy i skutki tych czynności są bowiem zupełnie różne, a podobieństwo jedynie pozorne i powstające jedynie w sytuacji zabezpieczenia pojazdu pod dozorem organu egzekucyjnego na parkingu strzeżonym w trakcie postępowania egzekucyjnego, które następuje, gdy brak jest możliwości oddania pojazdu pod dozór zobowiązanemu (usunięcia pojazdu z drogi następuje poprzez obligatoryjne zabezpieczenie na parkingu strzeżonym w wykonaniu władczej dyspozycji organu administracyjnego)" .

Organ egzekucyjny nie zgodził się ze stanowiskiem tego Sądu, na które powołuje się skarżąca , iż koszty dozoru powinien ponieść tymczasowo organ likwidacyjny , a ostatecznie właściciel, od którego organ ten je wyegzekwuje. Poza wskazaną kwestią odrębności postępowania likwidacyjnego od postępowania w sprawie zapewnienia bezpieczeństwa na drogach publicznych, brak jest materialnych i formalnych podstaw do obciążenia przez organ likwidacyjny byłego właściciela pojazdu jakimikolwiek kosztami. Podstawy takiej nie można odnaleźć w przepisach ustawy - Prawo o ruchu drogowym, ani tym bardziej w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które to akty mają zastosowanie w postępowaniu likwidacyjnym, a zatem od upływu 6-cio miesięcznego terminu od dnia usunięcia pojazdu.

Nie jest tu w żaden sposób uprawnione odwołanie do zasad postępowania egzekucyjnego, jako że postępowanie to toczy się na podstawie tytułu wykonawczego, a wszystkie powstające w jego trakcie opłaty i wydatki stanowią koszty egzekucyjne, których obowiązek zapłaty przez zobowiązanego znajduje oparcie w tytule wykonawczym i przepisie prawa.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, organ egzekucyjny stwierdził, iż żądanie skarżącego w części dotyczącej należności za usługę usunięcia pojazdów z drogi oraz za dozór pojazdów za okres 6-ciu miesięcy od dnia ich usunięcia z drogi, nie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na brak podstaw do ponoszenia przez Skarb Państwa jakichkolwiek należności za okres przed dniem przejścia pojazdów z mocy prawa na jego rzecz.

Odnośnie żądania skarżącej w zakresie należności za okres od dnia przejścia z mocy prawa przedmiotowych pojazdów na rzecz Skarbu Państwa, organ egzekucyjny stwierdził , że koszty dozoru za ten okres obciążają Skarb Państwa.

Jednakże w niniejszej sprawie istotną okolicznością jest umowa z dnia 25.08.2005 r. w sprawie przemieszczania i parkowania pojazdów , zawarta między Naczelnikiem [...] Urzędu Skarbowego ze skarżącą - A Sp. z o.o. Zgodnie z § 10 umowy w przypadku, kiedy pojazd będący w dyspozycji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego jest kasowany na Auto-Złomie A sp. z o.o., wówczas wartość złomowanego pojazdu jest wartością kosztów poniesionych przez dozorcę (transport, parking, utylizacja elementów odpadowych). W powyższy sposób następuje rozliczenie stron i skarżącemu nie przysługuje wynagrodzenie za złomowanie.

W związku z powyższym, zgodnie z § 10 zawartej umowy z dnia 25.08.2005 r. organ likwidacyjny uznał , że żądanie skarżącego co do należności w odniesieniu do przedmiotowych pojazdów za okres od ich przejścia z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa , jest nieuzasadnione.

Z akt postępowań likwidacyjnych wynika, że pojazdy objęte wnioskiem skarżącego zostały zezłomowane (poddane demontażowi) na Auto-Złomie A Sp. z o.o., a tym samym nastąpiło całkowite rozliczenie kosztów postępowania likwidacyjnego pomiędzy organem likwidacyjnym, a skarżącym.

Organ egzekucyjny dostrzegł jednak problem konieczności zrekompensowania skarżącemu należności z tytułu usunięcia pojazdów z drogi oraz kosztów i wynagrodzenia za dozór, z uwagi na brak wyraźnych regulacji prawnych w tym zakresie, co spowodowało bezskuteczne dotychczas próby odzyskania tych należności.

Nie do pogodzenia z obowiązującymi w państwie prawa zasadami jest obciążanie kosztami realizacji zadań ustawowych przez organy administracji publicznej podmiotów, z pomocy których organy te zmuszone są korzystać w celu wykonania tych zadań. Niedopuszczalne byłoby jednakże również dopuszczenie do niezgodnego z prawem obciążania tymi kosztami.

W ocenie tutejszego organu likwidacyjnego słuszna jest ostateczna konkluzja (pomimo nietrafionych rozważań) zawarta w wyroku Sądu Okręgowego z dnia 18 listopada 2008 r. sygn. akt [...] - ustalenie wynagrodzenia za "parkowanie" pojazdów zarówno przed przejściem ich na własność Skarbu Państwa, jak i po przejściu , następuje na drodze administracyjnej.

Administracja publiczna może działać w sprawach indywidualnych nie tylko przez wydawanie aktów administracyjnych, ale także w drodze czynności materialno-technicznych, a taką czynnością z pewnością jest usunięcie z drogi pojazdu zagrażającego bezpieczeństwu innych uczestników ruchu drogowego na podstawie dyspozycji organu Policji.

Postępowanie prowadzone w celu zapewnienia bezpieczeństwa na drogach publicznych w tym przypadku może zakończyć się dwojako: albo przez wydanie pojazdu właścicielowi po uregulowaniu opłat związanych z usunięciem z drogi (po uzyskaniu stosownego zezwolenia Policji), albo przez upływ 6-cio miesięcznego terminu i przejście pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Zakończenie postępowania rodzi w tym drugim przypadku konieczność ustalenie kosztów tego postępowania -możliwość tą daje art. 264 Kpa. Koszty tego postępowania niewątpliwie są kosztami obciążającymi stronę (właściciela pojazdu) w rozumieniu art. 262 Kpa, jako wynikłe z winy strony (niedopełnienie obowiązków wynikających z zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym, rodzące konieczność podjęcia działań przez organ administracyjny celem zapewnienia bezpieczeństwa w ruchu drogowym).

Koszty postępowania, w tym oczywiście wydatki, co do zasady ponosi organ prowadzący postępowanie, a w sytuacji określonej w art. 262 Kpa organ ten kończąc postępowanie ustala w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania obciążających stronę (właściciela pojazdu) oraz termin i sposób ich uiszczenia. Nie uiszczenie tych kosztów pociąga za sobą rygor z art. 265 kpa - ściągnięcie ich w trybie przepisów o egzekucji administracyjnej świadczeń pieniężnych.

Tą drogą w ocenie tutejszego organu egzekucyjnego w świetle obowiązujących regulacji możliwe jest wypełnienie istniejącej luki w regulacjach ustawy - Prawo o ruchu drogowym , a jednocześnie osiągnięcie skutku, o którym mowa w uzasadnieniu powołanego przez skarżącego wyroku Sądu Okręgowego z dnia 18 listopada 2008 r. sygn. akt [...] - uzyskanie przez dozorcę zwrotu wydatków i wynagrodzenia za dozór od organu prowadzącego postępowania, które ostatecznie poniesie właściciel pojazdu, dobrowolnie lub przymusowo w drodze egzekucji administracyjnej .

Na powyższe postanowienie wpłynęło zażalenie, w którym skarżąca wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Skarżąca zarzuciła , że przywołane w zaskarżonym postanowieniu orzeczenia sądów administracyjnych odnoszą się do innych stanów faktycznych, niż podany we wniosku tj. do sytuacji , w których własność pojazdów przeszła już na rzecz Skarbu Państwa i odpowiedzialność Skarbu Państwa za dozór wykonywany w tym czasie jest oczywista i bezsporna. Orzeczenia te nie dają natomiast odpowiedzi na wątpliwości prawne jeśli chodzi o opłaty za miesiące poprzedzające przejście pojazdów na własność Skarbu Państwa.

Zgodnie z art. 130 a ww. ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, koszt usuwania pojazdów z drogi ponoszą ich właściciele. Pomiędzy właścicielem pojazdu , a prowadzącym parking nie zachodzi stosunek zobowiązaniowy o charakterze cywilno-prawnym w rodzaju umowy cywilnej przechowania, lecz zachodzi stosunek administracyjny wynikający z władczych działań organów administracji, takich jak :

- dyspozycji usunięcia pojazdu ( art. 130 a l. ustawy - Prawo o ruchu drogowym ) ,

- powiadomienia właściciela pojazdu w trybie administracyjnym o przejściu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa w razie nieodebrania go w ustawowym terminie (§ 7.1 rozporządzenia MSWiA z dnia 16.10.2007 r. w sprawie usuwania pojazdów,

- zezwolenia administracyjnego na wydanie pojazdu, które uzależnione jest od uiszczenia opłaty za usunięcie i parkowanie ( §6 ww. rozporządzenia ) .

Jednostka wytypowana przez starostę do prowadzenia strzeżonego parkingu dla pojazdów skierowanych na parking w trybie art. 130 a ustawy Prawo o ruchu drogowym realizuje więc zadania o charakterze publicznym .

Skoro zatem pomiędzy właścicielem pojazdu ( niezależnie od tego , czy jest to osoba fizyczna , czy też stał się nim Skarb Państwa po przepadku nieodebranego pojazdu ) , a prowadzącym parking zachodzi stosunek administracyjno-prawny, to przysługujące skarżącemu roszczenia z tytułu holowania i parkowania pojazdów mogą być ustalane i realizowane tylko w trybie postępowania administracyjnego i egzekucji administracyjnej .

W ocenie skarżącego, bez względu na to , czy chodzi o okres przed przejściem pojazdów na rzecz Skarbu Państwa, czy po przejściu, droga sądowa jest niedopuszczalna.

W związku z powyższym skarżący podtrzymał dotychczasowe stanowisko , że do przedmiotowego stanu faktycznego będą miały zastosowanie art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w myśl którego organ egzekucyjny przyznaje zwrot wydatków i wynagrodzenia za dozór rzeczy ruchomych.

Zgodnie z § 3 ust 2 ww. Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23.04.2002 r. przepisy działu II rozdziału 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (zawierające powołany wyżej art. 102 § 2 ) stosuje się do ruchomości niestanowiących własności Skarbu Państwa, jeżeli podlegają likwidacji na podstawie przepisów o likwidacji niepodjętych depozytów i nieodebranych rzeczy.

Z kolei zgodnie z § 4 ust.1 pkt.3 w zw. z § 4 ust 3 powołanego wyżej Rozporządzenia Rady Ministrów z 23.04.2002 r., przepisy działu II rozdział 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mają zastosowanie do naczelnika właściwego urzędu skarbowego jako organu egzekucyjnego w zakresie przechowywania ruchomości i likwidacji rzeczy nieodebranych i to również wtedy, gdy zobowiązanym jest .. "właściciel ruchomości niestanowiącej własności Skarbu Państwa lub ostatni właściciel ruchomości przed przejęciem jej na własność Skarbu Państwa".

W oparciu o wskazane regulacje prawne skarżąca domagała się od Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego wydania postanowienia w przedmiocie zwrotu kosztów holowania i wynagrodzenia za parking pojazdów usuniętych z drogi na polecenie Policji za okresy przed przejściem pojazdów na własność Skarbu . Wydane postanowienie po uprawomocnieniu się stanowiłoby podstawę do egzekucji administracyjnej przyznanych kwot od właścicieli pojazdów.

Skarżąca podniosła, że ustawodawca uregulował koszty pokrywania wydatków związanych z przechowaniem ruchomości niestanowiących własności Skarbu Państwa w §12 ust. 2 ww. Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23.04.2002 r , który stanowi , że wydatki w części przekraczającej kwotę uzyskaną ze sprzedaży takich rzeczy pokrywa się z budżetu państwa .

Pomimo, że dyspozycje usunięcia i parkowania pojazdów wydały jednostki Policji właściwym adresatem wniosku skarżącego o ustalenie kosztów holowania i dozoru przedmiotowych pojazdów, zgodnie z ww. przepisami, jest właściwy miejscowo Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego.

Skarżąca za nietrafny uważa pogląd, że o zwrocie wydatków i wynagrodzenia za dozór pojazdów powinien orzekać organ prowadzący postępowanie administracyjne (w domyśle Policja) wydając stosowne postanowienie o kosztach w trybie art. 264 kpa. i obciążając nimi właściciela pojazdu. Procedurze administracyjnej nie jest znana możliwość orzekania o kosztach postępowania między stronami. Przepis ten odnosi się do kosztów postępowania (wydatków), które ponosi organ prowadzący postępowanie. Ponadto w myśl art. 264 kpa postanowienie o kosztach musi być wydane jednocześnie decyzją. Nie jest możliwe wydanie postanowienia o kosztach w tym trybie bez podjęcia decyzji kończącej postępowanie w danej sprawie .

Policja dokonując przekazania na rzecz Skarbu Państwa pojazdów nieodebranych/ porzuconych przez właścicieli, nie wydaje decyzji administracyjnej. Przejście takich pojazdów na własność Skarbu Państwa następuje z mocy samego prawa z upływem 6 miesięcy licząc od daty wydania dyspozycji usunięcia pojazdu z drogi , w trakcie których właściciel pojazdu nie odebrał go z parkingu .

Z treści wydanego postanowienia i jego uzasadnienia można wysnuć wniosek , że organ , który je wydał nie widzi różnicy pomiędzy wydaniem postanowienia o ustaleniu i przyznaniu dozorcy kosztów dozoru pojazdów, a zobowiązaniem do pokrycia tych kosztów, które obciążają właściciela pojazdu, a wydane postanowienie miałoby stanowić tytuł egzekucyjny do ściągnięcia przyznanych kosztów od jego właściciela.

Odmowa wydania postanowienia w przedmiocie przyznania kosztów holowania i parkowania pojazdów za okres przed przepadkiem pojazdów na własność Skarbu Państwa w istocie pozbawia skarżącego możliwości odzyskania należnych jej pieniędzy. Nie może być tak w państwie prawa , że skarżący przymuszony do realizacji zadań publicznych na podstawie władczych dyspozycji organów administracji publicznej ma ponosić z tego powodu straty.

W ocenie skarżącej, zaskarżone postanowienie ze względu na wskazane wyżej uchybienia powinno być uchylone i przekazane do ponownego rozpoznania.

Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego, utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy wskazując na art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym stwierdził , że upływ 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu skutkuje przejściem własności nieodebranego pojazdu na Skarb Państwa z mocy samego prawa.

Zgodnie z uregulowaniem zawartym w § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów (do dnia 17 października 2007 r. obowiązywało analogiczne rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów), o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa pojazdu orzeka naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego. Decyzja ta ma charakter deklaratoryjny, potwierdzając to, co nastąpiło z mocy ustawy.

Terminem nabycia własności pojazdów przez Skarb Państwa i momentem, od jakiego Skarb Państwa powinien ponosić opłaty za parkowanie pojazdu jest dzień, w którym upłynął 6 - miesięczny okres liczony od dnia usunięcia pojazdu. Dopiero od tego momentu Skarb Państwa zobowiązany jest do uiszczenia stosownych opłat na rzecz jednostki prowadzącej parking. Stanowisko to znajduje szerokie odzwierciedlenie w orzecznictwie sądów administracyjnych .

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, brak jest podstaw normatywnych, aby uznać, że organ egzekucyjny obowiązany jest do uregulowania należności określonych w art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, również za okres od dnia umieszczenia pojazdu usuniętego z drogi na parkingu strzeżonym, do dnia przejścia własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa.

Należy bowiem tutaj zauważyć - co wynika z uchwały Sądu Najwyższego z dnia 19.06.2007 r. sygn. akt CZP/47/07 i co słusznie podnosi skarżąca w złożonym zażaleniu - iż stosunek prawny, którego przedmiotem jest parkowanie (przechowywanie usuniętych pojazdów) nie ma charakteru cywilnoprawnego. Jest to typowy stosunek administracyjny powstały na skutek władczych działań organów administracyjnych, polegających na tym, że po usunięciu pojazdu jego właściciel powiadamiany jest w trybie administracyjnym o przejściu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa w razie nieodebrania pojazdu w ustawowym terminie, podstawą do odbioru pojazdu jest zezwolenie administracyjne, którego wydanie uzależnione zostało m.in. od uiszczenia opłaty za usunięcie pojazdu i parkowanie ( § 5 i 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów). Po nieodebraniu pojazdu przez uprawnioną osobę i przejściu jego własności na rzecz Skarbu Państwa pomiędzy jednostką prowadzącą parking , a nowym właścicielem pojazdu, którym stał się Skarb Państwa, nie dochodzi do zawarcia umowy przechowania pojazdu. Nie dochodzi więc do nawiązania stosunku cywilnoprawnego w zakresie przechowywania pojazdu.

Nowy właściciel, którym jest Skarb Państwa, w istocie wstępuje w taki stosunek administracyjny, jaki łączył dotychczasowego właściciela z podmiotem prowadzącym parking. Odnosi to jednak tylko skutek "na przyszłość", nie powodując przejęcia istniejących już zobowiązań dotychczasowego właściciela pojazdu względem podmiotu prowadzącego parking.

Pomimo tego, jak wskazano wcześniej, że stosunki łączące osoby będące właścicielami pojazdów, Skarb Państwa oraz podmiot prowadzący parking mają charakter administracyjno-prawny, to jednak sama utrata własności przez dotychczasowego właściciela oraz jej nabycie przez Skarb Państwa należy oceniać z punktu widzenia przepisów prawa cywilnego, gdyż instytucja ta ma charakter cywilnoprawny.

Art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym stanowi, iż pojazd nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. W takiej sytuacji nabycie własności przez Skarb Państwa ma charakter pierwotny, a więc bez obciążeń.

Nabycie rzeczy niczyjej (art. 181 Kodeksu cywilnego) jest nabyciem pierwotnym. W razie nabycia pierwotnego nabywca nie wywodzi swego uprawnienia od innej osoby, nie jest więc następcą prawnym, zatem na nabywcę nie przechodzą zobowiązania poprzedniego właściciela związane z rzeczą porzuconą.

W związku z powyższym zobowiązanym do zapłaty należności za holowanie i parkowanie pojazdu do czasu nabycia własności przez Skarb Państwa jest osoba, która pojazd porzuciła z zamiarem wyzbycia się jego własności.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że terminem początkowym, od którego Skarb Państwa powinien ponosić opłaty za wykonywanie dozoru przedmiotowych pojazdów jest moment, w którym upłynął 6 - miesięczny okres liczony od dnia ich usunięcia .

W przedmiotowej sprawie należało uwzględnić § 10 umowy z dnia 25.08.2005r. zawartej pomiędzy skarżącą , a Naczelnikiem [...] Urzędu Skarbowego w przedmiocie usług w zakresie przemieszczania i parkowania pojazdów, zgodnie z którym wartość złomowanego pojazdu jest wartością kosztów poniesionych przez dozorcę (transport, parking, utylizacja elementów odpadowych), a w konsekwencji skarżącej nie przysługuje wynagrodzenie.

Pojazdy objęte wnioskiem skarżącej zostały zezłomowane i tym samym nastąpiło całkowite rozliczenie kosztów poniesionych z tytułu wykonywania dozoru.

W ocenie organu odwoławczego nie zasługuje na uwzględnienie zarzut nie wydania postanowienia w przedmiocie zwrotu kosztów holowania i wynagrodzenia za parking samochodów usuniętych z drogi na polecenie Policji za okres sprzed przejścia pojazdów na własność Skarbu Państwa .

Istotnie, § 4 pkt 1 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w

sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w

administracji, uznaje naczelnika urzędu skarbowego za organ likwidacyjny i nakazuje stosować do niego odpowiednio przepisy działu II rozdziału 6 ww. ustawy, dotyczące organu egzekucyjnego, jednakże § 3 pkt 1 tego rozporządzenia nakazuje stosowanie tych przepisów tylko do ruchomości, które stały się już własnością Skarbu Państwa. W omawianej sprawie nie ma natomiast zastosowania § 3 pkt 2 tego rozporządzenia, gdyż dotyczy on tylko tych ruchomości, które na podstawie określonych w nim przepisów podlegają likwidacji pomimo, że nie stanowią własności Skarbu Państwa, a więc bez pozbawienia dotychczasowego właściciela prawa własności. Tak określony zakres obowiązywania rozporządzenia przesądza o tym, że nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie jego przepis § 12 ust. 1 i 2.

Na powyższe postanowienie wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie , w której skarżąca zarzuciła :

- naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 102 § 2 ww. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz

- § 3 ust. 2 , § 4 ust.1 pkt. 3 w zw. z § 4 ust. 3 ww. Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23.04.2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji –

przez ich niezastosowanie do ustalonego stanu faktycznego sprawy , co miało wpływ na jej wynik.

Skarżąca podniosła , że jej wniosek o wydanie postanowienia przyznającego kwotę 15.704,72 zł tytułem zwrotu wydatków oraz wynagrodzenia związanych z przedmiotowymi samochodami dotyczył wynagrodzenia za parkowanie pojazdu za okres od daty wydania przez jednostkę drogową Komendy Policji dyspozycji usunięcia pojazdu z drogi i przemieszczenia go na parking A do dnia poprzedzającego upływ 6 miesięcznego terminu przewidzianego do odebrania pojazdu przez jego właściciela , po upływie którego pojazd nieodebrany przechodzi na własność Skarbu Państwa z mocy samego prawa.

Domagając się wydania postanowienia w przedmiocie wynagrodzenia za dozór i parkowanie pojazdów za okres zanim stały się one własnością Skarbu Państwa skarżąca argumentowała tym, że pomiędzy właścicielem pojazdu, a Spółką wyznaczoną przez starostę do prowadzenia parkingu dla pojazdów usuwanych z drogi w trybie art. 130 a ustawy prawo o ruchu drogowym zachodzi stosunek administracyjno- prawny, u którego podstaw leżą władcze działania organów administracji publicznej takie jak: wyznaczenie skarżącej przez Starostę do prowadzenia parkingu, dyspozycja usunięcia pojazdu, powiadomienie właściciela pojazdu o przepadku pojazdu na własność Skarbu Państwa w razie nieodebrania pojazdu w terminie, zezwolenie administracyjne na wydania pojazdu uzależnione od zapłaty wynagrodzenia. Wynikające stąd obowiązki dla jednostki prowadzącej parking tj. skarżącej mają zatem charakter zadań publicznych , którym właściciel parkingu musi się poddać .

Skoro zatem pomiędzy właścicielem każdego z wymienionych wyżej pojazdów , a skarżącą przechowującą pojazd usunięty z drogi na podstawie art. 130 a Ustawy prawo o ruchu drogowym zachodzi stosunek administracyjny stąd logiczny wniosek , że dochodzenie przez dozorcę należności z tego tytułu może odbywać się wyłącznie na drodze administracyjnej , na co pośrednio wskazuje Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19.06. 2007 r. , sygn. akt III CZP 47 / 07 ; postanowienie tego Sądu z dnia 18.11. 2008r, sygn. akt II CSK 284 / 087 oraz postanowienie SO z dnia 18 .11.2008 r sygn. akt II Ca 1415 / 08 ).

Skarżąca podzieliła stanowisko Sądu Okręgowego zawarte w ww. postanowieniu, że podstawą prawną żądania wydania postanowienia w przedmiocie zwrotu wydatków za parkowanie pojazdów stanowi art. 102 § 2 ww. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w oraz § 3 ust 2 , § 4 ust. 1 pkt. 3 w zw. z § 4 ust. 3 ww. Rozporządzenia Rady Ministrów dnia 23.04.2002 r. w sprawie rozciągnięcia przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji .

Według art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny na wniosek dozorcy przyznaje zwrot wydatków i wynagrodzenie za dozór rzeczy ruchomych wydając w tym przedmiocie postanowienie. Na to postanowienie wierzycielowi, dozorcy i zobowiązanemu przysługuje zażalenie.

Przepis ten na mocy § 4 ust.1 pkt.3 powołanego wyżej Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23.04.2002 r. ma zastosowanie do naczelnika urzędu skarbowego jako organu egzekucyjnego w odniesieniu do przechowywania ruchomości innych niż określone w pkt. 1 i 2 § 4.

§4 ust.1 i 2 dotyczy wyłącznie ruchomości, które w różnym trybie przejęte zostały na własność Skarbu Państwa. W ocenie skarżącej, pod pojęciem innych ruchomości należy rozumieć ruchomości niestanowiące własność Skarbu Państwa, do których z mocy powołanego wyżej § 4 ust.1 pkt. 3 ww. Rozporządzenia Rady Ministrów stosuje się art. 102 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji .

Organem egzekucyjnym właściwym do wydania postanowienia o zwrocie wydatków dozorcy jest właściwy miejscowo naczelnik urzędu skarbowego.

Dopełnieniem § 4 ust.1 pkt. 3 jest § 4 ust. 3 tego Rozporządzenia , który nakazuje stosowanie art. 102 §2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji do ostatniego właściciela ruchomości przed przejęciem jej na własność Skarbu Państwa.

Skarżąca podniosła, że wydanie w tym trybie przez naczelnika urzędu skarbowego postanowienia o zwrocie koszów dozoru ruchomości niestanowiących własności Skarbu Państwa nie oznacza, że obowiązek ponoszenia tych kosztów przechodzi z właściciela ruchomości na Skarb Państwa.

Art. 130 a ustawy - Prawo o ruchu drogowym stanowi , że koszt usuwania pojazdów z drogi ponoszą ich właściciele. Zobowiązanym pozostaje właściciel przechowywanej rzeczy ruchomej, w tym przypadku parkowanego pojazdu, który powinien być wymieniony w tym postanowieniu , skoro przysługuje mu zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego (art. 102 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Ostatecznie więc koszty dozoru poniesie właściciel pojazdu, a postanowienie o zwrocie wydatków wydane przez organ egzekucyjny- naczelnika urzędu skarbowego - ma stanowić tytuł prawny do wyegzekwowania, w trybie administracyjnym , należności od właściciela pojazdu.

Skarżąca zarzuciła, że organ II instancji utrzymując w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego dokonał błędnej oceny prawnej stanu faktycznego sprawy przyjmując, że na gruncie prawa administracyjnego brak jest regulacji prawnej do wydania postanowienia , o które wnosiła skarżąca.

Powołane wyżej przepisy zdaniem skarżącej, ale też Sądu Okręgowego - postanowienie z dnia 18.11.2008 r. sygn. akt. [...], dają podstawę prawną do wydania wnioskowanego przez skarżącą postanowienia .

Odmowa wydania postanowienia w przedmiocie zwrotu kosztów dozoru pojazdów pozbawia skarżącą możliwości odzyskania przysługujących jej należności , a taki stan rzeczy jest nie do zaakceptowania , mając na uwadze , że skarżąca Spółka prawa handlowego wykonując narzucone jej obowiązki publiczne ponosi tego koszty i narażona zostaje na straty finansowe.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie podnosząc, że zarzuty skargi są analogiczne , jak zarzuty odwołania , a zatem były one już przedmiotem rozważań.

Art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie upoważnia organu egzekucyjny do określenia kosztów dozoru za okres sprzed przejścia pojazdów na własność Skarbu Państwa, czyli stwierdzenia w jakiej wysokości koszty te winny obciążać właściciela pojazdu, który porzucił go z zamiarem wyzbycia się jego własności.

Pamiętać również trzeba, że § 6 ust. 1 ww. rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nakazuje co prawda stosować w zakresie przechowania - przepisy art. 100-103 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jednakże jak określił to ustawodawca, ma to być stosowanie odpowiednie. Uwzględnić zatem trzeba specyfikę przedmiotowego postępowania, czyli okoliczność, że w niniejszej sprawie dozorowany pojazd nie był przedmiotem zajęcia przez poborcę skarbowego w celu przeprowadzania egzekucji z ruchomości.

Nadto § 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, istotnie uznaje naczelnika urzędu skarbowego za organ likwidacyjny i nakazuje stosować do niego odpowiednio przepisy działu II rozdziału 6 ww. ustawy, dotyczące organu egzekucyjnego, jednakże § 3 pkt. 1 tego rozporządzenia nakazuje stosowanie tych przepisów tylko do ruchomości, które stały się już własnością Skarbu Państwa. W omawianej sprawie nie ma natomiast zastosowania § 3 pkt 2 tego rozporządzenia, gdyż dotyczy on tylko tych ruchomości, które na podstawie określonych w nim przepisów podlegają likwidacji, pomimo, że nie stanowią własności Skarbu Państwa, a więc bez pozbawienia dotychczasowego właściciela prawa własności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył , co następuje :

Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji, czy postanowienia może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145§ 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2002 r Nr 153, poz.1270) .

Z kolei art.134 § 1 w/w ustawy stanowi , że sąd nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że Sąd ma prawo, a nawet obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa , a także wszystkie przepisy , które powinny znaleźć zastosowanie w rozpatrywanej sprawie niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze i dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji (postanowienia), nawet , gdy dany zarzut nie został podniesiony (wyrok WSA w Warszawie, z dnia 25.02.2004 r , sygn. akt III S.A. 1456/02 , Lex nr 113588 ).

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej pod kątem wyżej wskazanych kryteriów należy stwierdzić, że skarga zasługuje na uwzględnienie , aczkolwiek z innych powodów niż w niej podniesiono.

W rozpatrywanej sprawie stan faktyczny jest bezsporny .

Skarżąca na podstawie Zarządzenia Starosty Nr [...] z dnia 17.01.2007 r została wyznaczona do usuwania, na polecenie Policji, pojazdów z drogi i prowadzenia dla nich parkingu strzeżonego. Pomiędzy właścicielem pojazdu, a prowadzącym parking nie zachodzi żaden stosunek zobowiązaniowy o charakterze cywilno-prawnym, lecz zachodzi stosunek administracyjny wynikający z władczych działań organów administracji. Dyspozycja usunięcia pojazdu z drogi i umieszczenia go na parkingu strzeżonym wydawana jest w trybie art.130a ust. 1 i 5c ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym, właściciela pojazdu powiadamia się w trybie administracyjnym o przejściu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa w razie nieodebrania go w ustawowym terminie , zgodnie z § 7 ust.1 ww. rozporządzenia MSWiA z dnia 16.10.2007 r w sprawie usuwania pojazdów, wreszcie wydanie pojazdu następuje na podstawie zezwolenia administracyjnego, które uzależnione jest od uiszczenia opłaty za usunięcie i parkowanie, stosownie do § 6 ww. rozporządzenia, a w razie nie odebrania pojazdu w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia, pojazd taki przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy, zgodnie z art.130a ust.10 ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym.

Strony sporu zgodne są co do tego, że żądanie skarżącej o zwrot przysługujących jej należności wynikłych z tytułu holowania i parkowania pojazdu za okres od dnia usunięcia pojazdu z d rogi do dnia poprzedzającego jego przejście z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa jest uzasadnione , natomiast w ocenie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego oraz Dyrektora Izby Skarbowej, brak jest podstaw normatywnych , aby uznać , że organ egzekucyjny obowiązany jest do uregulowania żądanych należności w trybie art.102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji , o co wnosiła skarżąca .

W ocenie organów obu instancji orzekających w niniejszej sprawie nabycie pojazdów na własność Skarbu Państwa w trybie art. 130a ust. 10 ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym ma charakter pierwotny, zatem na nabywcę nie przechodzą zobowiązania poprzedniego właściciela. Zdaniem tych organów zobowiązanym do zapłaty za holowanie i parkowanie pojazdu do czasu nabycia własności przez Skarb Państwa jest osoba, która pojazd porzuciła z zamiarem wyzbycia się jego własności.

Z kolei skarżąca domagając się od organu egzekucyjnego zwrotu należnych jej kosztów na podstawie art. 102 § 2 ww. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podniosła, że ostatecznie koszty te organ powinien wyegzekwować od właściciela pojazdu.

W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie nie ma zastosowania art. 102 § 2 ww. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z powodów niżej przedstawionych.

Obie strony sporu, zarówno skarżąca, jak i organ, dokonując oceny prawnej niespornego stanu faktycznego stoją na stanowisku , że w niniejszej sprawie toczyły się dwa postępowania : pierwsze – postępowanie prowadzone w celu zapewnienia bezpieczeństwa na drogach publicznych oraz drugie – postępowanie likwidacyjne.

Stronom sporu umknęła z pola widzenia istotna - z punktu widzenia żądań skarżącej – okoliczność , że pomiędzy pierwszym i drugim postępowaniem , toczyło się jeszcze jedno postępowanie administracyjne. A zatem od momentu usunięcia pojazdu z drogi do jego likwidacji po przejściu na własność Skarbu Państwa toczą się trzy odrębne postępowania.

Pierwsze postępowanie – prowadzone przez organy Policji w trybie art.130a ww. ustawy o ruchu drogowym i ww. rozporządzenia MSWiA w sprawie usuwania pojazdów. Postępowanie to rozpoczyna się wydaniem dyspozycji w sprawie usunięcia pojazdu z drogi, a następnie decyzji o umieszczeniu go na wyznaczonym parkingu strzeżonym ; w ramach tego postępowania organ Policji wydaje zezwolenie do odbioru pojazdu z parkingu wraz z dowodem uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie , które to koszty obciążają właściciela pojazdu.

Obie strony sporu zgodne co do właściwości organu prowadzącego to postępowanie, jak i obowiązku pokrycia kosztów wynikłych z tego postępowania przez właściciela pojazdu .

Drugie postępowanie – rozpoczyna się powiadomieniem przez prowadzącego parking strzeżony , na którym został umieszczony usunięty z drogi pojazd , właściwy miejscowo urząd skarbowy oraz organ Policji, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu - o nieodebraniu pojazdu z parkingu w terminie określonym w art.130a ust. 10 ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym.

Procedura ta wynika z § 7 ust.2 ww. rozporządzenia MSWiA w sprawie usuwania pojazdów.

Organ Policji przekazuje pojazd do dyspozycji naczelnika właściwego miejscowo urzędu skarbowego z wnioskiem o jego przejęcie na rzecz Skarbu Państwa i likwidację.

Naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego powiadamia zgodnie z § 8 ww. rozporządzenia MSWiA w sprawie usuwania pojazdów , właściciela pojazdu o wszczęciu w trybie art.61 § 4 kpa postępowania w sprawie przejęcia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa , a następnie wydaje decyzję o przejęciu przedmiotowego pojazdu na rzecz Skarbu Państwa.

Organem właściwym do prowadzenia " drugiego" postępowania jest więc naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego. Postępowanie to prowadzone jest w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, wszczęte poprzez wydanie postanowienia a trybie art.61 § 4 tej ustawy, a kończy się wydaniem decyzji w rozumieniu art.104 kpa.

Obie strony sporu zgodne są co do właściwości organu ; jeżeli chodzi o koszty – stanowiska są podzielone.

Trzecie postępowania – to postępowanie egzekucyjne , którego podstawą wszczęcia jest tytuł wykonawczy – w rozpatrywanej sprawie będzie to prawomocna decyzja o przejęciu pojazdu na Skarb Państwa . Postępowanie to kończy sprzedaż pojazdu lub jego demontaż , co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie.

Obie strony sporu zgodne są co do tego , że organem egzekucyjnym jest właściwy miejscowo naczelnik urzędu skarbowego jako organ likwidacyjny , a koszty związane z parkowaniem pojazdu od dnia przejścia własności na rzecz Skarbu Państwa ponosi Skarb Państwa ; koszty te na żądanie dozorcy przyznaje organ egzekucyjny (§ 6 ww. rozporządzenia w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art.102 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ).

Sąd podzielił stanowisko organów, że koszty dozoru pojazdów , o których mowa , obciążają Skarb Państwa dopiero od dnia ich przejęcia na własność i orzeka się o nich w ramach postępowania likwidacyjnego i na podstawie przepisów regulujących to postępowanie. Koszty powstałe przed tym dniem związane z usunięciem pojazdu z drogi i jego przechowaniem na parkingu strzeżonym , wbrew zarzutom skargi , nie stanowią kosztów postępowania likwidacyjnego i nie mają do nich zastosowanie przepisy dotyczące postępowania egzekucyjnego w administracji.

W ocenie Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę , koszty objęte żądaniem skarżącej stanowią koszty postępowania administracyjnego związanego z przejęciem pojazdu na rzecz Skarbu Państwa ( " drugie " postępowanie ) , o których należy rozstrzygać w trybie art. 264 § 1 kpa. Przepis ten stanowi , że jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania , osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia.

W związku z wątpliwościami skarżącej należy wyjaśnić, że okoliczność, iż "jednocześnie z wydaniem decyzji" stanowi zalecenie dla takiego właśnie postępowania organu , co nie oznacza , iż organ już po wydaniu rozstrzygnięcia co do istoty sprawy nie może wydać postanowienia o kosztach postępowania ( wyrok NSA z dnia 25.09.2007 r , sygn.akt II GSK 137/07 , Lex nr 374835 ).

Zdaniem Sądu, nie ma uzasadnionych powodów, aby kwestionować, że koszty związane z usunięciem pojazdu z drogi i jego przechowania do czasu przejścia na własność Skarbu Państwa, stanowią koszty postępowania administracyjnego zakończonego decyzją o przejęciu takiego pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Jest to postępowanie poprzedzające postępowanie egzekucyjne i z tych powodów nie mogą mieć zastosowania przepisy o zwrocie kosztów dozorcy przechowującemu pojazd na podstawie przepisów regulujących postępowanie egzekucyjne.

Zgodnie z art. 262 pkt.1 kpa stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z jej winy . W rozpatrywanej sprawie nie ma żadnych wątpliwości , że koszty usunięcia pojazdu z drogi z uwagi na bezpieczeństwo ruchu drogowego , a następnie jego przechowywanie na parkingu strzeżonym są kosztami wynikłymi z winy właściciela pojazdu , który jest stroną postępowania i adresatem decyzji o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Wynika to wprost z art.13a a ust.1 i 5c ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym.

Na marginesie należy zauważyć , że jednostka prowadząca parking strzeżony w momencie zawiadomienia właściwego miejscowo urzędu skarbowego w trybie § 7 ust. 2 ww. rozporządzenia MSWiA w sprawie usuwania pojazdów, zna swoje koszty związane z usunięciem i przechowaniem konkretnego pojazdu i może o nich powiadomić wskazany urząd skarbowy.

Z drugiej strony należy podkreślić , że właściwy urząd skarbowy wydając decyzję o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa w trybie art.130a ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym, "ustala" koszty postępowania wynikłe z winy strony , a zatem ma obowiązek odnieść do tej kwestii. Co prawda koszty żądane przez skarżącą powstały na podstawie odrębnych przepisów , z ustaw szczególnych , ale ta okoliczność nie zwalnia organu od obowiązku rozstrzygania o nich w rybie art. 264 kpa w drodze postanowienia .

W związku z uchyleniem rozstrzygnięć obu instancji, organ administracyjny zobowiązany jest uwzględnić stanowisko Sądu zawarte w niniejszym wyroku przy ponownym rozstrzyganiu wniosku skarżącej z dnia 26.02.2009r.

Uznając, że zaskarżone postanowienie i poprzedzające je rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego w zakresie wyżej opisanym , Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) – orzekł jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.