Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 729/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13ha ust. 1, ust. 6
journal: Dz.U. 2013 poz 260
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: par. 1 ust. 4, par. 2 ust. 4, par. 65 ust. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 170 poz 1393
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury  oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych
article: art. 145 par. 1 ust. 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Sędzia WSA Dorota Wdowiak Protokolant sekr. sąd. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2015 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję w całości; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz R. S. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego, po rozpoznaniu wniosku R. S. o ponowne rozpoznanie sprawy od decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2014 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 3.000 złotych, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Organ działał na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej "k.p.a."), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 460 ze zm.; dalej "u.d.p.") oraz załącznika nr 1 pkt 3 lit. d do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2013 r., 1263 ze zm.), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b, art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1414 ze zm.; dalej "u.t.d..").

Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu [...] lutego 2012 r. o godzinie 8:40, na [...] km autostrady A[...] (odcinek Z. [...] – węzeł B.) został zatrzymany do kontroli zespół pojazdów składający się z samochodu osobowego o nr rej. [...] oraz przyczepy ciężarowej o nr rej. [...], kierowany przez R. S. Zespół pojazdów został zatrzymany do kontroli, ponieważ w toku przejazdu po autostradzie A[...] urządzenie DSRC (skaner) zainstalowane w pojeździe służbowym Inspekcji Transportu Drogowego nie wykryło urządzenia służącego do poboru opłat elektronicznych (jednostki pokładowej viabox). W toku kontroli ustalono, że kierujący nie posiada w pojeździe wymaganego urządzenia viabox. Na podstawie dowodów rejestracyjnych ustalono, że dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów wynosiła 5175 kg, w tym samochodu – 2675 kg, natomiast przyczepy – 2500 kg.

Odcinek drogi, po którym ustalono poruszanie się kontrolowanego zespołu pojazdów pojazdu, został wyszczególniony w załączniku nr 1 pkt 3 lit. a. ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Zespół pojazdów nie posiadał urządzenia viabox. Ustalono, że R. S. poruszał się ww. zespołem pojazdów po odcinku autostrady A[...] bez uiszczenia obowiązkowej opłaty elektronicznej za przejazd po drodze krajowej. Sporządzono protokół kontroli nr [...], podpisany bez zastrzeżeń przez kierowcę, oraz kserokopie okazanych dowodów rejestracyjnych pojazdów.

Pismem z dnia [...] lutego 2012 r., doręczonym bezpośrednio R. S. (dalej zwanego skarżącym) po zakończeniu kontroli, zawiadomiono go o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej za nieuiszczenie opłaty elektronicznej.

Skarżący, po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego, w piśmie z dnia [...] lutego 2012 r. wskazał, że w dniu [...] lutego 2012 r. wyjechał ze swego domu w S. ww. zespołem pojazdów, kierując się do miejscowości B. w Niemczech po odbiór zakupionego wcześniej samochodu [...]. Kierując się w stronę granicy polsko-niemieckiej (przejście w [...]), jechał drogami krajowymi, na których brak jest umieszczonych w sposób widoczny dla kierującego pojazdem oznakowani informujących o wyjeździe na drogę podlegająca poborze opłat viatol. Nie posiada samochodów ciężarowych o masie powyżej 3,5 tony i nie miał wiedzy, które drogi są płatne. Uważał, że takie drogi są w sposób bardzo widoczny oznaczone znakami informacyjnymi, w ocenie skarżącego nieumieszczenie odpowiednich oznakowani informujących o obowiązku posiadania urządzenia viabox zwalnia go od obowiązku uiszczenia ww. opłaty.

W dniu [...] września 2014 r. do organu wpłynęło pismo Zastępcy Dyrektora Oddziału Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w W. z dnia [...] marca 2014 r. na okoliczność prawidłowości oznakowania ww. płatnego odcinka autostrady A[...] w znaki drogowe i tablice informujące o systemie elektronicznego poboru opłat. Zgodnie z informacją zawartą w piśmie, stała organizacja ruchu dotycząca umieszczenia tabliczek typu T-34 została zatwierdzona w dniu 10 października 2011 r. (rzeczywisty termin wprowadzenia organizacji ruchu to 18-19 października 2011 r.). Kontrole oznakowania na przedmiotowym odcinku autostrady A[...] nie wykazały żadnych braków czy nieprawidłowości w ustawieniu oznakowania.

Decyzją z dnia [...] października 2014 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 3000 zł. Decyzję wydano w oparciu o art. 13k ust. 1 pkt 1 i ust. 4, art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. oraz art. 104 w zw. z art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. W uzasadnieniu organ powołał się na przepis art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., zgodnie z którym korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej. Z przedłożonych w trakcie kontroli dowodów rejestracyjnych wynika, iż dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów przekraczała 3,5 tony, tym samym kontrolowany zespół pojazdów podlegał obowiązkowi uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po płatnym odcinku drogi krajowej.

W odniesieniu do zarzutu braku oznakowania informującego o poborze opłaty elektronicznej na omawianym odcinku autostrady A[...] organ wskazał, że z ww. pisma Zastępcy Dyrektora Oddziału Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w W. jednoznacznie wynika, że na omawianym odcinku autostrady A[...] zamontowano odpowiednie znaki w dniach 18-19 października 2011 r., a zatem przed datą przedmiotowego przejazdu, natomiast w toku późniejszych kontroli nie stwierdzono nieprawidłowości w zakresie ich ustawienia.

Organ podkreślił, że decyzje w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków związanych z uiszczaniem opłat elektronicznych mają charakter decyzji związanych. Organ rozstrzygając sprawę nie ma zatem możliwości wydania decyzji o innej treści niż ta, którą przewidują przepisy prawa, o ile zaistniał określony w tych przepisach stan faktyczny.

Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej wydaniem ww. decyzji. Powtórzył argumentację zawartą w piśmie z dnia [...] lutego 2012 r. Podniósł, że w Informacji o wynikach kontroli Najwyższej Izby Kontroli pt. "Wdrażanie krajowego systemu poboru opłat drogowych" wskazano na szereg nieprawidłowości w funkcjonowaniu elektronicznego systemu poboru opłat drogowych w latach 2011-2012. Nieprawidłowości polegały przede wszystkim na niewydaniu przepisów w terminie umożliwiającym oznaczenie sieci viatol znakami drogowymi informującymi kierowców o poruszaniu się po drodze publiczne, na której obowiązuje opłata za przejazd. Ponadto NIK zaznaczył, że samo rozpoczęcie poboru opłaty elektronicznej następowało nierzadko pomimo braku wymaganego przepisami oznakowania dróg, co spowodowało rozpoczęcie eksploatacji systemu elektronicznego opłat, mimo braku wymaganego przepisami oznakowania dróg krajowych. Sytuacja ta spowodowała, że kierowcy nie byli informowani o rozpoczęciu przejazdu po drodze krajowej. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszym stanie faktycznym.

Skarżący podniósł, że w powołanym przez organ piśmie Zastępcy Dyrektora Oddziału Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w W. z dnia [...] marca 2014 r. brak adnotacji, że na pokonywanym przez skarżącego odcinku autostrady A[...] miał miejsce remont drogi. Znaki informujące o remontach przysłoniły znaki informujące o systemie elektronicznego poboru opłat, bądź też zostały czasowo usunięte. W trakcie sporządzania protokołu osoba prowadząca kontrol e nie sprawdziła, czy miejsce, w którym wjeżdżał na drogę objętą systemem viatol jest prawidłowo oznakowane. Podniósł, iż wskazał kontrolującemu, że w przy wjeździe na autostradę brak było informacji o poborze opłat dla pojazdów przekraczających 3,5 tony, tym samym nie miał możliwości zastosować się do treści wynikającej z nieistniejącego oznaczenia.

Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] października 2014 r.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego organ wskazał, że dokument Najwyższej Izby Kontroli pt. "Wdrażanie krajowego systemu poboru opłat drogowych" nie odnosi się do niniejszego postepowania administracyjnego. Kierujący pojazdami samochodowymi mają obowiązek znać podstawowy zakres przepisów dotyczących dróg publicznych. Brak wiedzy czy świadomości w zakresie obowiązującej w Polsce kategorii dróg publicznych czy też ponoszenia opłat elektronicznych nie może niewątpliwie być usprawiedliwieniem dla naruszenia przepisów. W załączniku nr 1 pkt 3 lit. a ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. wymieniony jest odcinek autostrady A[...], po którym poruszał się w dniu [...] lutego 2012 r. kontrolowany kierowca. Zatem za przejazd tą droga powinna być pobrana opłata elektroniczna. Dlatego też skarżący powinien albo wybrać inna alternatywną, niepłatną drogę krajową, albo powinien zaopatrzyć pojazd w urządzenie viabox.

Odnosząc się do zarzutu nieprawidłowego oznakowania wjazdu na autostradę oraz braku sprawdzenia prawidłowości oznakowania przez przeprowadzających przedmiotową kontrolę, organ wskazał, że za właściwe ustawienie znaków drogowych odpowiada zarządca drogi, nie zaś Inspekcja Transportu Drogowego. Ponadto znaki na które powołuje się skarżący mają jedynie charakter informacyjny, a nie znaków nakazu czy tez zakazu. Organ ponownie podkreślił, że w dniu realizowanego przejazdu, tj. w dniu [...] lutego 2012 r. na płatnym odcinku autostrady A[...] były umieszczone tabliczki informacyjne T-34 informujące o konieczności dokonania opłaty elektronicznej, co potwierdza pismo Zastępcy Dyrektora Oddziału Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w W. z dnia [...] marca 2014 r.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. S., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji z dnia [...] października 2014 r. w całości.

Postawił zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego niewłaściwą wykładnię i błędne zastosowanie, a w szczególności:

- art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. poprzez błędną implementację dyrektywy 2006/38/We Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006 r. zmieniającej dyrektywę 1999/62/We w sprawie pobierania opłat za użytkowanie niektórych typów infrastruktury przez pojazdy ciężarowe, a także błędną interpretację tego przepisu przez organ w obu instancjach, w tym także art. 9 Konstytucji RP w zw. z art. 91 Konstytucji RP poprzez naruszenie obowiązku władzy publicznej do przestrzegania wiążącego Polskę prawa międzynarodowego,

- art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p. w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez błędną implementację ww. dyrektywy 2006/38/We Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006 r., a także błędną interpretację tego przepisu przez organ w obu instancjach, jak również poprzez niezastosowanie się do organów obu instancji do zasady proporcjonalności w zw. z art. 2 Konstytucji RP, a w szczególności naruszenie zasady praworządności, poszanowania praw jednostki, demokratycznego państwa prawnego, a także zasady sprawiedliwości społecznej.

Postawił także zarzut naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6 k.p.a. z zw. z art. 7 Konstytucji RP, tj. naruszenie zasady praworządności, art. 7 k.p.a. czyli dążenie do prawdy obiektywnej nakładającej na organ obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, art. 8 k.p.a. czyli prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, art. 77 § 1 k.p.a. nakładającego na organ obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jak również przepisu art. 80 k.p.a. nakazującego organowi dokonywanie oceny w przedmiocie udowodnienia danych okoliczności na podstawie całokształtu materiału dowodowego art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez brak dogłębnej analizy okoliczności sprawy i dokonania szczegółowych ustaleń w wydanych decyzjach i ich uzasadnieniach.

Skarżący w skardze ponadto ponownie podniósł, że w dniu kontroli nie dostrzegł oznaczeń, że porusza się po płatnej drodze, a oznaczenia dróg objęte systemem viatoll nie są mu znane, gdyż zawodowo nie trudni się transportem drogowym. Ponadto osoba prowadząca kontrolę nie sprawdziła, czy miejsce w którym wjeżdżał na drogę objętą systemem viatoll jest prawidłowo oznakowane.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną /uchwałę/ lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga jest zasadna albowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem Sądu, Główny Inspektor Transportu Drogowego, wydając zaskarżoną decyzję, dopuścił się naruszenia przepisów art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a. - polegającego przede wszystkim na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy.

W ocenie Sądu organ w sposób niedostateczny wywiązał się z obowiązku wszechstronnej oceny stanu faktycznego sprawy, nie ustosunkowując się w odpowiedni sposób do zarzutu skarżącego, sprowadzającego się do braku realnej możliwości zachowania zgodnego z prawem. Mianowicie, skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosił, że na pokonywanym przez skarżącego odcinku autostrady A[...] miał miejsce remont drogi. Znaki informujące o remontach przysłoniły znaki informujące o systemie elektronicznego poboru opłat, bądź też zostały czasowo usunięte. W trakcie sporządzania protokołu osoba prowadząca kontrolę nie sprawdziła, czy miejsce, w którym skarżący wjeżdżał na drogę objętą systemem viatol jest prawidłowo oznakowane. Podniósł, iż wskazał kontrolującemu, że w przy wjeździe na autostradę brak było informacji o poborze opłat dla pojazdów przekraczających 3,5 tony, tym samym nie miał możliwości zastosować się do treści wynikającej z nieistniejącego oznaczenia..

Sąd doszedł do przekonania, iż powyższa argumentacja skarżącego zasługuje na uwagę i stosowną ocenę organu, gdyż w przypadku potwierdzenia faktów podawanych przez skarżącego, wymaga ponownego rozważenia zasadność nałożenia na skarżącego kary pieniężnej.

Brak stosownych ustaleń organu oraz pełnego ustosunkowania się do powyższej argumentacji stanowi zatem istotne naruszenie art. 77 § 1 oraz 107 § 3 k.p.a. i powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji.

Wskazać należy, że obowiązek ponoszenia opłaty elektronicznej wynika bezpośrednio z cytowanych wyżej przepisów ustawy o drogach publicznych jednakże w stanie faktycznym niniejszej sprawy podstawowe znaczenie ma odpowiedź na pytanie, czy przesłanką wymierzenia kary pieniężnej, określonej w przepisach art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. jest odpowiednie oznakowanie drogi publicznej, czy też brak takiego oznakowania nie ma wpływu na wymierzenie tej kary.

W świetle art. 13 ust. 1 pkt 3 i art. 13 ha ust. 1 ustawy o drogach publicznych korzystający z dróg publicznych obowiązani są do ponoszenia opłaty elektronicznej za przejazdy po drogach krajowych lub ich odcinkach pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym , za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej.

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 13 ha ust. 6 u.d.p.. w dniu 22 marca 2011 r. zostało wydane ww. rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Zgodnie z § 2 tego rozporządzenia opłatę elektroniczną pobiera się na drogach krajowych lub ich odcinkach klasy A i S oraz klasy GP i G - określonych w załączniku nr 1 i 2 do tego rozporządzenia.

Z kolei rozporządzenie Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych - Dz. U. Nr 170, poz. 1393 ze zm. (dalej rozporządzenie w sprawie znaków i sygnałów drogowych) wydane na podstawie art. 7 ust. 2 p.r.d. określa znaki i sygnały drogowe obowiązujące w ruchu drogowym, ich znaczenie i zakres obowiązywania. Konkretne znaczenie znaku, z wyjątkiem znaków ostrzegawczych, wynika z treści danego znaku lub objaśnienia zawartego w treści rozporządzenia. Zgodnie z § 1 ust. 4 w związku z § 2 ust. 4 rozporządzenia napis lub symbol umieszczony na tabliczce pod znakiem drogowym stanowi integralną część znaku. Natomiast stosownie do § 65 ust. 3 tego rozporządzenia umieszczona pod znakiem E-15a, E-15c albo E-15d tabliczka T-34 oznacza, że za przejazd odcinkiem drogi publicznej tak oznaczonym pobiera się opłatę elektroniczną. Przepis ten został dodany przez § 1 pkt 2 rozporządzenia Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 czerwca 2011 r. (Dz. U. Nr 124, poz. 705) zmieniającego rozporządzenie w sprawie znaków i sygnałów drogowych z dniem 30 czerwca 2011 r.

Na mocy delegacji ustawowej zawartej w art. 7 ust. 3 p.r.d., uwzględniając konieczność zapewnienia czytelności i zrozumiałości znaków i sygnałów drogowych dla uczestników ruchu drogowego, Minister Infrastruktury rozporządzeniem z 3 lipca 2003 r. określił szczegółowe warunki techniczne dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. Nr 220, poz. 2181). Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z 3 czerwca 2011 r. zmieniającym powyższe rozporządzenie, ustalono, że tabliczkę T-34 umieszcza się na drogach krajowych objętych systemem elektronicznej opłaty drogowej pod znakiem z numerem autostrady E - 15c, drogi ekspresowej E - 15d lub innej drogi krajowej E - 15a, występującym samodzielnie (§ 6.3.7.9.).

Jak wynika m.in. z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 sierpnia 2013 r., sygn. akt: II GSK 1467/12: "z unormowań prawnych wynika, że zarządcy dróg zobowiązani zostali do oznakowania dróg, na których pobierana jest opłata elektroniczna tabliczkami T-34. Znaki kierunku i miejscowości wraz z tabliczką T-34, stanowią dla użytkowników dróg informację, na jakiej drodze się znajdują i czy za przejazd tą drogą pobierana jest opłata elektroniczna. Znaki te jednocześnie umożliwiają uczestnikom ruchu podjąć decyzję, co do wyboru drogi, płatnej bądź bezpłatnej. Oznacza to, że znak drogowy w postaci tabliczki T-34 wskazuje odcinek drogi, na którym pobierana jest opłata. Przejazd po drodze oznaczonej znakiem T-34 bez uiszczenia stosownej opłaty elektronicznej stanowi naruszenie treści tego znaku. W konsekwencji należy uznać, że obok funkcji informacyjnej znak T-34 zawiera zakaz poruszania się po drodze krajowej bez opłaty, a zatem łączy w swojej treści zarówno funkcję informacji, jaki i zakazu lub zobowiązania do określonego zachowania. Zgodnie z art. 7 ust. 1 prawo o ruchu drogowym, znaki i sygnały drogowe wyrażają ostrzeżenia, zakazy, nakazy lub informacje. Wykładnia językowa cytowanego przepisy nie daje podstaw do kwestionowania rozwiązania polegającego na połączeniu w treści znaku kilku funkcji."

Czyniąc powyższe rozważania Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że umieszczona pod znakiem drogowym tabliczka T-34 konkretyzuje obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd odcinkiem drogi publicznej tak oznaczonym. Brak odpowiedniej informacji o płatnym odcinki drogi, uniemożliwia użytkownikowi drogi zorientowanie się, na jakiej drodze znajduje się i dokonania odpowiedniego wyboru pomiędzy drogą płatną, a alternatywną drogą bezpłatną. Korzystającego w takiej sytuacji z drogi płatnej, nieoznaczonej tabliczką T-34, nie można obciążać odpowiedzialnością za nieuiszczenie opłaty i wymierzać karę pieniężną. Przepis art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. funkcjonuje w określonym otoczeniu prawnym, zatem jego znaczenie powinno być odczytywane w łączności z innymi przepisami i celami, jakie ustawodawca chciał osiągnąć określoną regulacją prawną. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów. Wyrażona w powołanym art. 2 Konstytucji zasada opiera się, zgodnie z orzecznictwem Trybunału, na "pewności prawa a więc takim zespole cech przysługujących prawu, które zapewniają jednostce bezpieczeństwo prawne; umożliwiają jej decydowanie o swoim postępowaniu w oparciu o pełną znajomość przesłanek działania organów państwowych oraz konsekwencji prawnych, jakie ich działania mogą pociągnąć za sobą. Jednostka winna mieć możliwość określenia zarówno konsekwencji poszczególnych zachowań i zdarzeń na gruncie obowiązującego w danym momencie stanu prawnego jak też oczekiwać, że prawodawca nie zmieni ich w sposób arbitralny. Bezpieczeństwo prawne jednostki związane z pewnością prawa umożliwia więc przewidywalność działań organów państwa, a także prognozowanie działań własnych" (wyrok z 14 czerwca 2000 r., sygn. P 3/00, OTK ZU nr 5/2000, poz. 138).

Podsumowując swoje rozważania Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie można poprawnie stosować prawa bez ustalenia znaczenia, czyli sensu przepisów prawa i norm prawnych, a więc bez przeprowadzenia ich wykładni. Zgodnie z regułami wynikającymi z art. 2 Konstytucji, warunkiem zastosowania sankcji administracyjnej z art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. jest doprowadzenie do stanu zgodnego z zasadami państwa prawa poprzez odpowiednie oznakowanie drogi, tak, aby korzystający z dróg publicznych mieli świadomość ciążącego na nich obowiązku.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawarte w cytowanym wyżej wyroku oraz wyraża pogląd, że odpowiednie oznakowanie drogi jest przesłanką wymierzenia wskazanej kary pieniężnej, a jego brak to uniemożliwia.

Tymczasem organ w zaskarżonej decyzji podniósł jedynie, że za właściwe ustawienie znaków drogowych odpowiada zarządca drogi, nie zaś Inspekcja Transportu Drogowego. Ponadto znaki na które powołuje się skarżący mają jedynie charakter informacyjny, a nie znaków nakazu czy tez zakazu. Organ ponownie podkreślił, że w dniu realizowanego przejazdu, tj. w dniu [...] lutego 2012 r. na płatnym odcinku autostrady A[...] były umieszczone tabliczki informacyjne T-34 informujące o konieczności dokonania opłaty elektronicznej, co potwierdza pismo Zastępcy Dyrektora Oddziału Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w W. z dnia [...] marca 2014 r.

Mając na uwadze powyższe stwierdzenia i poglądy należy wskazać, iż rolą organu w toczącym się na nowo postępowaniu będzie zbadanie, czy przed wjazdem na płatny odcinek autostrady A[...] w dniu kontroli był umieszczony widoczny (nie zasłonięty innymi znakami) znak informacyjny T-34, a ponadto czy skarżący miał możliwość zjazdu z drogi, którą się poruszał, po dostrzeżeniu wyżej omówionego znaku informacyjnego T-34, a przed wjazdem na drogę płatną.

Odnosząc się do stanu faktycznego wskazywanego przez skarżącego, należy stwierdzić, iż w sytuacji, gdy nie miał on możliwości zjazdu z drogi płatnej niezwłocznie po uzyskaniu informacji zawartej w znaku T-34 o wjeździe na taką drogę, to nie miał też możliwości realizacji przejazdu w sposób zgodny z prawem.

Jeżeli bowiem przyjmujemy, że znak T-34 konkretyzuje obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd odcinkiem drogi publicznej tak oznaczonym, to należy też konsekwentnie przyjąć, że niezbędne jest takie usytuowanie znaku, aby możliwe było wypełnienie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej przez podmiot do tego zobowiązany. Nie sposób bowiem uznać za prawidłowe takie rozumienie znaczenia tego znaku, aby sam fakt umieszczenia go zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 czerwca 2011r. nawet bez zapewnienia użytkownikom dróg publicznych zjazdu na drogę bezpłatną, czyli w wypadku braku urządzenia viaBox – jedynego możliwego zachowania zgodnego z prawem – stanowił wystarczającą podstawę nałożenia kary pieniężnej za brak opłaty elektronicznej.

Organ administracyjny wobec twierdzenia skarżącego o braku możliwości zachowania zgodnego z prawem winien – bądź argument ten odeprzeć, wykazując niezgodność podawanych przez niego faktów z rzeczywistością – bądź – w razie ich potwierdzenia – odstąpić od wymierzenia kary pieniężnej z powyższego tytułu.

Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzje stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.