Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 307/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2012-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 2,  art. 138 par. 2,  art. 15
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 83 ust. 1 i 3,  art. 84 ust. 1, 2, 3, 4,  art. 2 ust. 2 pkt 4, 5, 6,  art. 4 ust. 1 i 2,  art. 87 ust. 3
journal: Dz.U. 2009 nr 151 poz 1220
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Sędzia NSA Julia Szczygielska Protokolant: Starszy asystent sędziego Katarzyna Grott po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi E.B. S.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J.G. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zezwolenia na wycinkę drzew i krzewów I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...] r. Nr [...]; II. stwierdza nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J.G. z dnia [...] r. Nr [...]; III. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; IV. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J.G. na rzecz strony skarżącej kwotę 19.337,00 zł (dziewiętnaście tysięcy trzysta trzydzieści siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 83 ust. 1 i 3 oraz art. 84 ust. 1, ust. 2, ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 ze zm.), § 1 i § 2 wraz z załącznikiem rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. Nr 228, poz. 2306 ze zm.) oraz załącznika nr 2 obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 15 października 2010 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za niszczenie zieleni na rok 2011 (M. P. Nr 76, poz. 954), po rozpatrzeniu odwołania E.B. S.A. od decyzji Burmistrza Miasta L. z dnia [...] r. Nr [...] o zezwoleniu E.B. S.A. na wycinkę 141 sztuk drzew i 1.590 m2 krzewów rosnących na terenie działek nr 2/3, AM 9, obr. V i nr 1/1, AM 13, obr. V, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J.G. orzekło:

1) uchylić zaskarżoną decyzję w części tj. w zakresie rozstrzygnięcia w punktach 1, 2 i 3 oraz załącznika - specyfikacji do decyzji w części obejmującej wyliczenie opłaty za wycinkę drzew, która została odroczona na okres 3 lat w zamian za przeprowadzenie nowych nasadzeń oraz wyliczenie opłaty za wycinkę krzewów, która została odroczona na okres 3 lat w zamian za przeprowadzenie nowych nasadzeń i w tej części umorzyć postępowanie organu pierwszej instancji;

2) w pozostałym zakresie utrzymać zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Burmistrz Miasta L. orzekł:

1) zezwolić firmie E.B. S.A. w L. na wycinkę drzew gatunku topola niekłańska o obwodach w centymetrach: 104, 130, 120, 107, 114, 150, 151, 131, 101, 151, 172, 115, 102, 111, 116, 144, 130, 118, 142, 151, 101, 145, 124, 166, 156, 114, 103, 148, 112, 110, 175, 137, 188, 153, 133, 106, 108, 139, 132, 147, 105, 101, 137, 164, 132, 142, 145, 110 i 133 z terenu działek nr 2/3, AM 9, obr. V i nr 1/1, AM 13, obr. V; co do tych drzew nie ustalono opłaty za ich usunięcie pod warunkiem zastąpienia tych topól w najbliższym sezonie wegetacyjnym drzewami ilości 49 sztuk innych gatunków o wymiarach min. 2 m wysokości i pierśnicy 8-10 cm, przy czym gatunek tych drzew należy wcześniej ustalić z organem wydającym zezwolenie;

2) zezwolić firmie E.B. S.A. w L. na wycinkę

a) 34 drzew gatunku brzoza brodawkowata o obwodach w centymetrach: 94, 82, 108, 129, 137, 73, 81, 113, 104, 91, 89, 60, 66, 72, 53, 79, 53, 66, 102, 57, 54, 64, 61, 84, 60, 56, 90, 121, 83, 90, 68, 75, 103 i 58;

b) 6 drzew gatunku topola niekłańska o obwodach w centymetrach: 64, 94, 93, 82, 87 i 73;

c) 4 drzew gatunku topola osika o obwodach w centymetrach: 60, 64, 54 i 70;

d) 1.590 m2 krzewów;

z terenu działek nr 2/3, AM 9, obr. V i nr 1/1, AM 13, obr. V; co do tych drzew oraz krzewów ustalono, że ich usunięcie podlega opłacie w wysokość 655.095,67 zł, jednakże termin uiszczenia opłaty odroczono na okres 3 lat w zamian za przeprowadzenie nowych nasadzeń do końca kwietnia 2012 r. na terenie miasta L. 1.590 m2 krzewów i 44 sztuk drzew liściastych o obwodach pni mierzonych na wysokości 130 cm ok. 8-10 cm, a których gatunek należy wcześniej ustalić z organem wydającym zezwolenie na usuniecie drzew;

3) ustalić, że nowe nasadzenia w ilości 93 drzew i 1.590 m2 krzewów należy nasadzić na terenie działek ner 1/8 i 1/6, obr. V w L. będących w użytkowaniu wieczystym wnioskodawcy;

4) zezwolić firmie E.B. S.A. w L. na wycinkę:

a) 38 drzew gatunku dąb czerwony o obwodach mierzonych w centymetrach: 115, 125, 120, 44, 109, 141, 133, 102, 152, 109, 73, 110, 127, 154, 93, 86, 61, 50, 97, 43, 78, 72, 81, 54, 102, 73, 122, 106, 126, 113, 110, 135, 123, 117, 110, 167, 176 i 163;

b) 6 drzew gatunku dąb szypułkowy o obwodach mierzonych w centymetrach: 166, 44, 47, 58, 66 i 70;

c) 1 drzewa gatunku klon jawor o obwodzie 69 cm;

z terenu działek nr 2/3, AM 9, obr. V i nr 1/1, AM 13, obr. V; co do tych drzew ustalono, że ich usunięcie podlega opłacie w wysokości 1.211,986,21 zł, którą należy uiścić w terminie dwóch tygodni od uprawomocnienia się decyzji na konto bankowe Gminy Miejskiej L.;

5) że w razie nieterminowego wniesienia opłaty pobrane zostaną odsetki w wysokości odsetek pobieranych za nieterminowe regulowanie zobowiązań podatkowych, a ściągnięcie opłaty wraz z odsetkami nastąpi w trybie określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji;

6) ustalić termin wycinki wnioskowanych krzewów i drzew zgodnie z wnioskiem od 31 grudnia 2011 r..

Uzasadniając decyzję organ I instancji wskazał, że zasadą jest pobieranie opłat za wycinkę drzew i organ wydający zezwolenie nie ma obowiązku odroczenia pobrania opłaty na skutek przesadzenia bądź zastąpienia wyciętych drzew innymi drzewami. Organ I instancji podniósł, że organ gminy stosując możliwość dokonania nasadzeń zastępczych musi mieć ku temu wyraźne uzasadnienie, tak by się nie narazić na zarzut niegospodarności i bezzasadnej uznaniowości. W tym kontekście - wyjaśnił organ I instancji - wnioskodawca we wniosku nie przedstawił argumentacji do swojej prośby, a dopiero w toku dalszego postępowania stwierdził, że opłata stanowić będzie duże obciążenie finansowe, które może doprowadzić do zatrzymania działalności kopalni. Taka argumentacja nie przekonała organu pierwszej instancji. Organ pierwszej instancji biorąc pod uwagę własną ocenę kondycji finansowej wnioskodawcy, także interes społeczny i przyrodniczy, podkreślił, że częściowo przychylił się do wniosku obniżając opłatę o kwotę 655.095,67 zł (wyrażając zgodę na częściowe nasadzenia zastępcze) i wymierzył opłatę za usunięcie dębów i klonu jawora w kwocie 1.211.986,21 zł.

Od powyższej decyzji organu I instancji odwołała się E.B. S.A., wnosząc o:

1) uchylenie decyzji w punktach 1, 2, 3, 5 i 6 podnosząc, że w tym zakresie decyzja jest dotknięta wadą nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.;

2) zmianę decyzji w jej punkcie 4 poprzez ustalenie, że odracza się obowiązek uiszczenia ustalonej w tym punkcie opłaty na okres 3 lat i zobowiązuje się stronę do dokonania nasadzeń na własny koszt i własnym staraniem na gruncie będącym w użytkowaniu wieczystym strony stanowiącym działkę gruntu nr 1/8 i nr 1/6, AM 20, obr. V L., 45 sztuk drzew wskazanych w tabeli nr 4 specyfikacji do zaskarżonej decyzji oraz pielęgnacji ich tak, by zachowały żywotność przez okres odroczenia;

3) ustalenie terminu dokonania wycinki drzew do dnia 30 kwietnia 2012 r.;

4) merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy zgodnie z żądaniem określonym w punkcie 2 zaskarżonej decyzji.

Uzasadniając odwołanie strona wskazała, że teren, z którego mają być usunięte drzewa, jest obszarem górniczym i drzewa powinny zostać usunięte, aby można było rozpocząć eksploatację górniczą złóż bazaltu. Odwołująca Spółka wskazała przy tym, że taki sposób zagospodarowania tego terenu jest zgodny z jego przeznaczeniem w aktualnym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Odnosząc się do rozstrzygnięć zawartych w punktach 1-3, 5 i 6 decyzji organu I instancji, to odwołujący podał, że w tym zakresie sprawa została już wcześniej ostatecznie załatwiona decyzją z dnia 26 lipca 2011 r., co uzasadnia zarzut naruszenia art. 156 § 2 pkt 3 k.p.a..

Odwołujący zakwestionował też pozostałą część zaskarżonego rozstrzygnięcia sprowadzającego się w istocie do odmowy udzielenia zgody na dokonanie nasadzeń zastępczych w miejsce drzew, na usunięcie których organ pierwszej instancji zezwolił w punkcie 4 decyzji. W tym zakresie odwołujący powtórzył swoją argumentację, że przedmiotowe drzewa rosną na terenie przeznaczonym pod eksploatację górniczą od ponad 100 lat i ich usunięcie jest naturalną konsekwencją tego stanu. Przy czym - zaznaczył - z uzyskanych do tej pory opinii wynika, że planowe usunięcie drzew nie stanowi zagrożenia dla środowiska, na obszarze tym nie występują rośliny i zwierzęta prawnie chronione, a występująca roślinność jest w znacznej mierze wynikiem zabiegów rekultywacyjnych poprzedników prawnych odwołującej się. Odwołujący podniósł, że występuje w tej sprawie przypadek określony w art. 86 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody, tj. nie powinno się pobierać opłaty za usunięcie drzew, ponieważ wyrosły one na terenie przeznaczonym na prowadzenie działalności górniczej (Kopalnia K.) pod eksploatację bazaltu. W ocenie odwołującego eksploatacja złóż bazaltu nie stanowi także zagrożenia dla parku na K.G..

W odwołaniu podniesiono także aspekt ekonomiczny. Odwołujący wskazał, że nałożenie na niego obowiązku uiszczenia znacznej opłaty za usunięcie drzew spowoduje w obecnej sytuacji ekonomiczno-finansowej Spółki konieczność odstąpienia od zamiaru wycinki drzew, co w konsekwencji skutkować będzie zatrzymaniem eksploatacji bazaltu. Stąd też zdaniem odwołującego interes społeczny i ekonomiczny uzasadnia wyrażenie zgody na odroczenie opłaty w zamian za nasadzenia zastępcze, ponieważ może to uchronić zakład choćby od zwolnień pracowników z pracy. W ocenie odwołującego nasadzenia na pewno zrekompensują środowisku naturalnemu i to w długim okresie czasu ubytek wyciętych drzew, czego gwarancji nie ma przy wpłaceniu opłaty do budżetu gminy.

W dniu 2 lutego 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J.G. przeprowadziło w sprawie rozprawę administracyjną z udziałem odwołującego oraz przedstawicieli organu I instancji. W toku rozprawy odwołujący przedstawił dokumenty określające stan złoża bazaltu na przedmiotowej nieruchomości, na okoliczność że usunięcie drzew z kolejnych części nieruchomości jest niezbędne dla zapewnienia ciągłości produkcji przy mniejszych zasobach bazaltu niż oczekiwano.

W wyniku ustaleń z rozprawy w piśmie z dnia 15 lutego 2012 r. organ I instancji podtrzymał swoje stanowisko, podnosząc przy tym, że odwołujący nie podjął czynności zmierzających do tworzenia pasa zieleni izolującej teren jej działalności od otoczenia, choć wzrasta ilość skarg mieszkańców na skutki funkcjonowania kopalni. W piśmie tym organ I instancji podjął polemikę, że odwołujący podając miejsce na ewentualne nasadzenie, nie dążył do stworzenia pasa zieleni izolacyjnej, ale wskazał dowolne miejsce, na którym mogłaby posadzić drzewa, co nie ma nic wspólnego z kompensacją przyrodniczą. Co do zarzutu, że co do niektórych drzew przewidziano obowiązek nasadzeń, a co do niektórych takiego obowiązku nie przewidziano, to organ I instancji podniósł, że nasadzeniami zastąpiono drzewa szybko rosnące, co pozwala na kompensację przyrodniczą.

W piśmie z dnia 23 lutego 2012 r. odwołujący podtrzymał w całości swoją dotychczasową argumentację. W tym zakresie podkreślił, że organ I instancji nie wziął pod uwagę ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, że nasadzenia zastępcze będą skuteczną formą kompensacji przyrodniczej, że z art. 83 ust. 3 i art. 84 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody wprost wynika prymat nasadzeń zastępczych nad pobieraniem opat za usunięcie drzew, że wskazał jako miejsce nasadzeń działkę nr 1/6, jako że jest to najlepsze miejsce i nie koliduje z dalszymi planami rozwoju kopalni, że w ramach swojej działalności wykonuje nasadzenia. Do pisma odwołujący dołączył dokumenty na okoliczność dokonywania nasadzeń drzew.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekając w sprawie, miało na uwadze, że na wniosek E.B. S.A. z dnia 12 maja 2011 r. (data wpływu do organu I instancji - 13 maja 2011 r.) Burmistrz Miasta L. decyzją z dnia [...] r. Nr [...]:

1. zezwolił Spółce na wycinkę 49 drzew gatunku topola niekłańska z terenu działek nr 2/3, AM 9, obr. V i nr 1/1, AM 13, obr. V, ustalając, że usunięcie tych drzew nie podlega opłacie, pod warunkiem zastąpienia ich w najbliższym sezonie wegetacyjnym drzewami w ilości 49 sztuk innych gatunków drzew liściastych o wymiarach min. 2 m wysokości i pierśnicy 8-10 cm;

2. zezwolił na wycinkę z terenu działek nr 2/3, AM 9, obr. V i nr 1/1, AM 13, obr. V, 1.590 m2 krzewów i 44 drzew gatunku brzoza brodawkowata, topola osika i topola niekłańska, za opłatą 655.095,67 zł, przy czym termin uiszczenia tej opłaty odroczył na okres 3 lat w zamian za przeprowadzenie nowych nasadzeń na terenie miasta L. 1.590 m2 krzewów i 44 sztuk drzew liściastych o obwodach pni mierzonych na wysokości 130 cm ok. 8-10 cm, a gatunków ustalonych wcześniej z organem pierwszej instancji;

3. wskazał, że nasadzenia w ilości 93 drzew i 1.590 m2 krzewów należy dokonać na terenie działek nr 1/8 i 1/6, AM 20, obr. V, w L., będących w użytkowaniu wieczystym odwołującej się;

4. orzekł o zezwoleniu odwołującej się na wycinkę 45 sztuk drzew wykazanych w tabeli nr 4 specyfikacji do decyzji rosnących na terenie działek nr 2/3, AM 9, obręb V i nr 1/1, AM 13, obręb V, i o ustaleniu, że usunięcie tych drzew podlega opłacie w wysokości 1.211.986,21 zł, którą należy wpłacić w terminie dwóch tygodni od uprawomocnienia się decyzji na konto bankowe Gminy Miejskiej L.;

5. poinformował, że w razie nieterminowego wniesienia opłaty pobrane zostaną odsetki w wysokości odsetek pobieranych za nieterminowe regulowanie zobowiązań podatkowych, a ściągnięcie opłaty i odsetek nastąpi w trybie określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji;

6. ustalił termin wycinki drzew do dnia 31 grudnia 2011 r..

Kolegium po rozpoznaniu tego odwołania, uznając, że przedmiotem odwołania jest tylko punkt 4 decyzji, w którym organ I instancji orzekł o zezwoleniu Spółce na wycinkę 45 sztuk drzew wykazanych w tabeli nr 4 specyfikacji do decyzji rosnących na terenie działek nr 2/3, AM 9, obręb V i nr 1/1, AM 13, obręb V, i o ustaleniu, że usunięcie tych drzew podlega opłacie w wysokości 1.211.986,21 zł, którą należy wpłacić w terminie dwóch tygodni od uprawomocnienia się decyzji na konto bankowe Gminy Miejskiej L., decyzją z dnia [...] r. Nr [...], uchyliło decyzję organu I instancji w jej punkcie 4 i w tym zakresie przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Organ pierwszej instancji po ponownym rozpatrzeniu sprawy wydał decyzję zaskarżoną w tym postępowaniu odwoławczym.

Analiza punktów 1, 2 i 3 zaskarżonej decyzji wskazuje, że są one tożsame z punktami 1, 2 i 3 decyzji organu I instancji z dnia [...] r. Nr [...]. Decyzja organu I instancji z dnia [...] r. w zakresie punktów 1, 2 i 3 stała się ostateczna bez jej zaskarżania. Stwierdzenie tego faktu oznacza, że zasadny okazał się zarzut odwołania, iż w tej części organ I instancji ponownie rozstrzygnął sprawę już załatwioną ostateczną decyzją administracyjną. Rozwinięciem tej części decyzji jest załącznik - specyfikacja do decyzji w części obejmującej wyliczenie opłaty za wycinkę drzew, która została odroczona na okres 3 lat w zamian za przeprowadzenie nowych nasadzeń oraz wyliczenie opłaty za wycinkę krzewów, która zostaje odroczona na okres 3 lat w zamian za przeprowadzenie nowych nasadzeń. Rozstrzygnięcie organu I instancji - jak to słusznie zauważyła w odwołaniu odwołująca się Spółka - stanowiło więc naruszenie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.. Stąd też zaistniała podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji w tej części i umorzenia postępowania organu pierwszej instancji jako bezprzedmiotowego.

Ponadto Kolegium wskazało, że na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 ze zm.), zwanej dalej "ustawą", usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek:

1) posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości,

2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 kodeksu cywilnego - jeżeli drzewa lub krzewy zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń.

W myśl art. 83 ust. 1a ustawy zgoda właściciela nieruchomości nie jest wymagana w przypadku wniosku złożonego przez użytkownika wieczystego nieruchomości. Zezwolenie na usunięcie drzew z obrębie pasa drogowego drogi publicznej, z wyłączeniem obcych gatunków topoli, wydaje się - co wynika z art. 83 ust. 2a ustawy, po uzgodnieniu z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska. Nadto zgodnie z art. 83 ust. 2c ustawy przed wydaniem zezwolenia właściwy organ dokonuje oględzin w zakresie występowania w obrębie zadrzewień gatunków chronionych. Na podstawie art. 83 ust. 3 ustawy wydanie zezwolenia może być uzależnione od przesadzenia drzew lub krzewów w miejsce wskazane przez wydającego zezwolenie albo zastąpienia ich innymi drzewami lub krzewami, w liczbie nie mniejszej niż liczba usuwanych drzew lub krzewów. W myśl art. 83 ust. 4 ustawy wniosek o wydanie zezwolenia powinien zawierać:

1) imię, nazwisko i adres albo nazwę i siedzibę posiadacza i właściciela nieruchomości albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 83 ust. 1 pkt 2;

2) tytuł prawny władania nieruchomością, z tym że wymóg ten nie dotyczy wniosku właściciela urządzeń, o którym mowa w art. 83 ust. 1 pkt 2;

3) nazwę gatunku drzewa lub krzewu;

4) obwód pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm;

5) przeznaczenie terenu, na którym rośnie drzewo lub krzew;

6) przyczynę i termin zamierzonego usunięcia drzewa lub krzewu;

7) wielkość powierzchni, z której zostaną usunięte krzewy;

8) rysunek lub mapę określającą usytuowanie drzewa lub krzewu w stosunku do granic nieruchomości i obiektów budowlanych istniejących lub budowanych na tej nieruchomości.

Zgodnie z art. 84 ust. 1 i 2 ustawy posiadacz nieruchomości ponosi opłaty za usunięcie drzew lub krzewów, które nalicza i pobiera organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów. Opłaty te, co wynika z art. 84 ust. 3 ustawy, oraz termin ich usunięcia, przesadzenia lub posadzenia innych drzew lub krzewów ustala się w wydanym zezwoleniu. Zgodnie z art. 84 ust. 4 ustawy organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów odracza, na okres 3 lat od dnia wydania zezwolenia, termin uiszczenia opłaty za ich usunięcie, jeżeli zezwolenie przewiduje przesadzenie ich w inne miejsce lub zastąpienie innymi drzewami lub krzewami. W myśl art. 84 ust. 5 ustawy, jeżeli przesadzone albo posadzone w zamian drzewa lub krzewy zachowały żywotność po upływie 3 lat od dnia ich przesadzenia albo posadzenia lub nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, należność z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów podlega umorzeniu przez organ właściwy do naliczania i pobierania opłat. Natomiast na podstawie art. 84 ust. 5a ustawy, jeżeli przesadzone albo posadzone inne drzewa lub krzewy nie zachowały żywotności w okresie do 3 lat od dnia przesadzenia lub posadzenia, posiadacz nieruchomości jest obowiązany niezwłocznie do uiszczenia opłaty za usunięcia drzew.

Jak wskazało Kolegium, w sprawie nie występuje spór co do ilości, gatunku, wymiarów (obwodów), wieku, miejsca położenia oraz potrzeby usunięcia drzew wskazanych we wniosku odwołującej się. W tym zakresie wniosek dotyczący usunięcia 45 drzew tj.:

a) 38 drzew gatunku dąb czerwony o obwodach mierzonych w centymetrach: 115, 125, 120, 44, 109, 141, 133, 102, 152, 109, 73, 110, 127, 154, 93, 86, 61, 50, 97, 43, 78, 72, 81, 54, 102, 73, 122, 106, 126, 113, 110, 135, 123, 117, 110, 167, 176 i 163;

b) 6 drzew gatunku dąb szypułkowy o obwodach mierzonych w centymetrach: 166, 44, 47, 58, 66 i 70;

c) 1 drzewa gatunku klon jawor o obwodzie 69 cm;

rosnących na terenie działek nr 2/3, AM 9, obręb V i nr 1/1, AM 13, obręb V został co do zasady w zaskarżonej decyzji uwzględniony. Przy tych gatunkach drzew i ich obwodach pnia prawidłowe jest co do zasady ustalenie wysokości opłaty za usunięcie, tj. kwota 1.211.986,21 zł (jeden milion dwieście jedenaście tysięcy dziewięćset osiemdziesiąt sześć 21/100). To obliczenie opłaty ma oparcie w przepisach § 1 i 2 oraz załącznika rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. Nr 228, poz. 2306 ze zm.) oraz załącznika nr 2 obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 15 października 2010 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za niszczenie zieleni na rok 2011 (M. P. Nr 76, poz. 954). Jednakże organ odwoławczy wskazał, że w przypadku drzewa oznaczonego nr 88 - dąb czerwony o obwodzie pnia 163 cm organ I instancji zastosował wadliwą stawkę, bo zamiast 82,77 zł jak w przypadku pozostałych drzew, zastosował stawkę 34,03 zł. W ten sposób organ I instancji zaniżył kwotę opłaty. Jednak ten błąd nie mógł zostać skorygowany przez organ odwoławczy z uwagi na normę art. 139 k.p.a., że organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. W typ przypadku organ odwoławczy nie dopatrzył się rażącego naruszenia tych chronionych dóbr.

Istotą braku zgody odwołującej się Spółki na zaskarżoną decyzję jest to, że organ I instancji nie przychylił się do wniosku o zastąpienie usuwanych drzew innymi drzewami i tym samym nie uwzględnił wniosku o odroczenie z tego tytułu na okres 3 lat od dnia wydania zezwolenia terminu uiszczenia naliczonej opłaty. Kolegium zgodziło się ze Spółką, że przedmiotowa sporna kwestia może mieć istotny wpływ na sytuację finansową odwołującego, ponieważ chodzi o bardzo dużą kwotę pieniędzy, której zapłaty w istocie rzeczy przy uwzględnieniu wniosku mogłaby uniknąć, a przynajmniej zapłatę odroczyć na okres 3 lat. W pierwszym rzędzie organ wskazał, że chodzi tutaj o drzewa, których usunięcie wiąże się z obowiązkiem zapłaty opłaty. Na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy nie pobiera się opłat za usunięcie drzew:

1) na których usunięcie nie jest wymagane zezwolenie;

2) na których usunięcie osoba fizyczna uzyskała zezwolenie na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej;

3) jeżeli usunięcie jest związane z odnową i pielęgnacją drzew rosnących na terenie nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków;

4) które zagrażają bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych lub funkcjonowaniu urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego;

5) które zagrażają bezpieczeństwu ruchu drogowego oraz kolejowego albo bezpieczeństwu żeglugi;

6) w związku z przebudową dróg publicznych i linii kolejowych;

7) które posadzono lub wyrosły na nieruchomości po zakwalifikowaniu jej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele budowlane;

8) z terenów zieleni komunalnej, z parków gminnych, z ogrodów działkowych i z zadrzewień, w związku z zabiegami pielęgnacyjnymi drzew i krzewów;

9) które obumarły lub nie rokują szansy na przeżycie, z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości;

10) topoli o obwodzie pnia powyżej 100 cm, mierzonego na wysokości 130 cm, nienależących do gatunków rodzimych, jeżeli zostaną zastąpione w najbliższym sezonie wegetacyjnym drzewami innych gatunków;

11) jeżeli usunięcie wynika z potrzeb ochrony roślin, zwierząt i grzybów objętych ochroną gatunkową lub ochrony siedlisk przyrodniczych;

12) z grobli stawów rybnych;

13) jeżeli usunięcie było związane z regulacją i utrzymaniem koryt cieków naturalnych, wykonywaniem i utrzymaniem urządzeń wodnych służących kształtowaniu zasobów wodnych oraz ochronie przeciwpowodziowej w zakresie niezbędnym do wykonania i utrzymania tych urządzeń.

Żaden z tych w/w przypadków – jak wskazało Kolegium - nie występuje w tej sprawie. Drzewa są gatunków (dąb szypułkowy, dąb czerwony i klon jawor), za których usunięcie pobiera się opłatę. Drzewa przekraczają także wiek 10 lat i wyrosły przed rokiem 2006. W toku postępowania odwoławczego potwierdzono także, że nie występuje przesłanka wynikająca z art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy, czyli że drzewa posadzono lub wyrosły na nieruchomości po zakwalifikowaniu jej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele budowlane. Dopiero uchwałą Nr [...] Rady Miasta L. z dnia 30 maja 2006 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru położonego w południowej części miasta L. (Dz. Urz. Woj. D.. z dnia [...] r. Nr [...], poz. [...]) obszar, na którym rosną przedmiotowe drzewa, został zakwalifikowany jako tereny i obszary górnicze. Wcześniej ten teren był w planie zagospodarowania przestrzennego kwalifikowany jako tereny specjalne i znajdował się tam poligon wojskowy. A zatem dopiero od roku 2006 można twierdzić, że ten teren to teren zakwalifikowany na cele budowlane. A więc skoro drzewa wyrosły przed uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z 2006 r., to są podstawy prawne do pobierania opłaty za ich usunięcie.

Kolegium zwróciło tez uwagę, że jak to już wskazał organ odwoławczy w swojej poprzedniej decyzji z dnia 14 września 2011 r., ustawodawca formułując przepisy art. 83 ust. 3 ustawy, że wydanie zezwolenia może być uzależnione od przesadzenia drzew lub krzewów w miejsce wskazane przez wydającego zezwolenie albo zastąpienia ich innymi drzewami lub krzewami, w liczbie nie mniejszej niż liczba usuwanych drzew lub krzewów oraz art. 84 ust. 4 ustawy, że organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów odracza, na okres 3 lat od dnia wydania zezwolenia, termin uiszczenia opłaty za ich usunięcie, jeżeli zezwolenie przewiduje przesadzenie ich w inne miejsce lub zastąpienie innymi drzewami lub krzewami, nie podał przesłanek do wydania takiego rozstrzygnięcia. Jednakże skoro wydanie zezwolenia może być uzależnione od przesadzenia drzew lub krzewów w miejsce wskazane przez wydającego zezwolenie albo zastąpienia ich innymi drzewami lub krzewami, w liczbie nie mniejszej niż liczba usuwanych drzew lub krzewów, to taka regulacja prawna wskazuje, że rozstrzygnięcie właściwego organu zapada w ramach uznania administracyjnego. O uznaniowości tej świadczy treść art. 83 ustawy, który uzależnia wydanie zezwolenia m.in. od tego, czy organ stwierdzi zasadność wniosku o wydanie zezwolenia w zakresie podania przyczyn zamierzonego usunięcia drzewa, a także użyty w przepisie zwrot "może" oznaczający, że uzależnienie wydania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów od ich przesadzenia albo zastąpienia innymi, leży w gestii organu, który może, lecz nie musi obowiązek taki nałożyć. Zakres kontroli decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego jest ukształtowany w ten sposób, że bada się zgodność z prawem, a nie wnika w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia sprawy w niej zawartego. Z tego względu kontrola takich decyzji zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania. Może ono być zakwestionowane wówczas, jeżeli nosi cechę dowolności. O naruszeniu granic uznania administracyjnego można zatem mówić wówczas, gdy organ wydając tzw. decyzję uznaniową nie uzasadnił rozstrzygnięcia dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 2 czerwca 2006 r., sygn. akt II SA/Sz 78/06).

Kolegium nie zgodziło się ze stanowiskiem odwołującej się Spółki, że przy rozpoznawaniu wniosku o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów prymat ma nałożenie na wnioskodawcę obowiązku posadzenia nowych drzew i krzewów w miejsce usuwanych. Regułą jest ponoszenie opłat za usunięcie drzew lub krzewów na podstawie stosownego zezwolenia. Organ odwoławczy podziela jednak pogląd zawarty w Komentarzu do ustawy o ochronie środowiska Krzysztofa Gruszeckiego (wyd. Zakamycze 2005), że okolicznością mogącą mieć wpływ na nałożenie bądź odstąpienie od nałożenia zobowiązania do dokonania przesądzeń, czy dokonania nowych nasadzeń, winna być przede wszystkim analiza stanu środowiska przyrodniczego, w którym rosną planowane do wycięcia drzewa oraz obowiązek ponoszenia opłat administracyjnych. W przypadku, gdy usunięcie drzew podlega takiemu obowiązkowi, to uszczerbek w środowisku jest już w pewnej formie zrekompensowany. Analiza stanu środowiska i porównanie ewentualnych w nim strat poniesionych na skutek usunięcia drzew są wskazane przy uzależnieniu zgody na wycięcie drzew od dokonania przesadzenia w nowe miejsce lub innych nasadzeń. Decyzja uznaniowa powinna być uzasadniona dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, w czym mieści się także dokonanie rozważań dotyczących możliwości uwzględnienia interesu strony z interesem społecznym, które to interesy należy traktować jako prawnie równorzędne. Odmienna ocena przez organ określonych okoliczności niż ocena strony postępowania nie może stanowić skutecznego zarzutu co do podjętej decyzji, chyba, że strona wykazałaby, iż ustalenia organu były wadliwe.

Ocena przez organ odwoławczy niniejszej sprawy nie pozwoliła jednak uznać, że zasadne są argumenty odwołującego. Organ I instancji w ramach rozpoznania wniosku mógł, a nie musiał uwzględnić żądania o nałożenie obowiązku nasadzeń zastępczych. W tych ramach mieści się także porównanie interesu ekonomicznego odwołującego z ustawowym obowiązkiem ponoszenia opłaty. Stąd też organ I instancji mógł przyjąć, że skoro usunięcie drzew mieści się w zakresie planowanych od dłuższego czasu czynności kopalni, ponieważ wiąże się z jej rozwojem i postępującą odkrywką, to odwołujący mógł w ramach określania kosztów przedsięwzięcia ująć także koszt opłaty. W ocenie organu odwoławczego dążenie odwołującego do rozpatrywania sprawy ponoszenia opłaty tylko w kontekście jakby to była sprawa udzielenia ulgi w uiszczeniu należności publicznoprawnej nie było uzasadnione. Nałożenie obowiązku nasadzeń zastępczych nie jest powiązane jedynie z możliwościami płatniczymi wnioskującego, ale przede wszystkim jest związane z uzyskaniem kompensaty przyrodniczej w ramach dbałości o środowisko przyrodnicze (por. przywoływany przez organ I instancji wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 3 kwietnia 2008 r., sygn. akt II SA/Go 132/08). W tym zakresie organ I instancji uznał i miał do tego uprawnienie, że lepszym sposobem na kompensatę przyrodniczą będzie samodzielne przez ten organ wykorzystanie na ochronę środowiska opłaty uzyskanej od odwołującego. Pewne wątpliwości organy odwoławczego wzbudziła okoliczność, że organ I instancji nie uznał za zasadne w przypadku przedmiotowych drzew zastąpienie ich innymi drzewami, co mogłoby być wyrazem realizacji postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z 2006 r. co do terenów o symbolach 1 PG1 i 1 PG2 – tereny eksploatacji surowców naturalnych, gdzie ustalono obowiązek nasycenia terenu zielenią wysoką izolacyjną poprzez wprowadzenie nasadzeń na terenach przyległych do wyrobisk, a także postanowień decyzji Burmistrza Miasta L. z dnia [...] r. Nr [...] o ustaleniu Kopalni Bazaltów "K." S.A. w L. środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia (wydobywanie kopaliny ze złoża bazaltu "K.-P."), w której wpisano zalecenie tworzenia pasów zieleni ochronnej, krzewiastej i drzewiastej w ramach kompensacji przyrodniczej wokół wyrobiska. Jednakże również w tym zakresie organ I instancji tę okoliczność oceniał i podjął rozstrzygnięcie wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Organ odwoławczy nie dopatrzył się potrzeby zmiany decyzji w zakresie jej punktów 5 i 6. Punkt 5 zawiera informację odnośnie nieterminowego wniesienia opłaty i w tym zakresie ma ścisłe powiązanie z rozstrzygnięciem punktu 4 decyzji. Jeśli zaś chodzi o punkt 6 – jak wskazało Kolegium - to zawiera on termin na usunięcie drzew od dnia 31 grudnia 2011 r., czyli wskazuje początkową datę, która już nadeszła i nie wskazuje daty końcowej usunięcia drzew, czyli ten termin pozostaje do dyspozycji wnioskodawcy. A zatem takie rozwiązanie jest korzystniejsze dla odwołującej się Spółki, która w odwołaniu wniosła o zakreślenie terminu do 30 kwietnia 2012 r.. To oznacza, że nie było potrzeby zmiany rozstrzygnięcia punktu 6 decyzji organu I instancji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu administracyjnego we Wrocławiu na powyższą decyzję E.B. S.A. w L. zaskarżyła pkt 2 tej decyzji, na podstawie którego została utrzymana w mocy decyzja Burmistrza Miasta L. z dnia [...] r. Nr [...] w zakresie pkt. 4-6. Zaskarżona decyzja narusza interes prawny strony skarżącej, albowiem nakłada na nią obowiązek uiszczenia opłaty za usunięcie drzew z terenów przeznaczonych pod eksploatację górniczą, a przynajmniej uniemożliwia jej dokonanie nasadzeń zastępczych i odroczenie opłaty za wycięcie drzew. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy, o których mowa w art. 145 § 1 pkt l lit. a) p.p.s.a., tj.:

a) art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody poprzez jego niezastosowanie, pomimo że tereny stanowiące poligony wojskowe są także terenami przeznaczonymi na cele budowlane oraz błędną wykładnię ograniczającą się wyłącznie do wykładni językowej, z pominięciem celu w/w przepisu jakim jest zwolnienie z opłat podmiotów usuwających zadrzewienia o charakterze tymczasowym, co w konsekwencji skutkowało przyjęciem, że zwolnienie od opłaty nie będzie miało w niniejszej sprawie zastosowania;

b) art. 75 ust. 5 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627) poprzez jego niezastosowanie i pominięcie faktu, że w decyzji środowiskowej z dnia [...] r. Nr [...] o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia Burmistrz Miasta L. określił już rodzaj kompensaty przyrodniczej na wypadek eksploatacji działek Nr 2/3 AM 9 Obr. V i Nr 1/1 AM 13 obr. V w L.;

c) art. 3 pkt 8) w/w ustawy o ochronie środowiska poprzez jego niezastosowanie i utożsamianie kompensacji przyrodniczej z pobieraniem opłat za usunięcie drzew, a nie podejmowaniem działań faktycznych w terenie;

d) § 3 i § 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 2 sierpnia 1996 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane nie będące budynkami, służące obronności Państwa oraz ich usytuowanie przez ich niezastosowanie, co skutkowało przyjęciem, że przeznaczenie terenów na poligon nie mieści się w kategorii celów budowlanych, a tym samym że brak jest podstaw do zastosowania w sprawie art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody;

e) art. 83 ust. 1 i ust. 3 oraz 84 ust. 1-4 ustawy o ochronie przyrody poprzez ich niezastosowanie, pomimo spełnienia kryteriów do ich zastosowania.

2) innych przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy, o których mowa w art. 145 § 1 pkt l lit. c) p.p.s.a., tj.:

a) art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., które to naruszenie polegało na tym, że:

– organ II instancji dokonał mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ustaleń bez przeprowadzania w tym zakresie postępowania dowodowego,

– organ II instancji arbitralnie stwierdził, że decyzja organu l instancji mieści się w granicach uznania administracyjnego,

– organ II instancji zaniechał wszechstronnego badania stanu faktycznego, np. w zakresie celu na jaki były wykorzystywane działki, a także w jaki sposób ma realizować się interes społeczny w niniejszej sprawie,

– organ II instancji pominął przedłożone przez stronę skarżącą dowody w sprawie, np. ocenę oddziaływania na środowisko opracowaną przez dr J.R.,

– organ II instancji nie ustosunkował się w żaden sposób do zarzutów i twierdzeń strony skarżącej podniesionych w odwołaniu i późniejszych pismach,

– organ II instancji pominął okoliczność, że kwestia kompensaty przyrodniczej związanej z wycinką drzew na działkach Nr 2/3 AM 9 obr. V i Nr 1/1 AM 13 obr. V w L. była już przedmiotem wcześniejszej decyzji administracyjnej,

co wszystko razem do prowadziło do utrzymania w mocy wydanej z przekroczeniem granic uznania administracyjnego decyzji.

b) art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie polegało na niewyjaśnieniu motywów, którymi kierował się organ przy wydawaniu decyzji, co w konsekwencji uniemożliwiło skarżącej merytoryczne ustosunkowanie się do argumentów organu.

Wskazując na powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części, tj. w pkt. 2, oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza L. z dnia [...] r. w części, tj. w zakresie pkt 4-6, oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.

W uzasadnieniu skargi wskazano ponadto – w kwestii naruszenia art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody – że w zaskarżonej decyzji organ II instancji przyjął, iż w sprawie nie występuje przypadek wskazany w art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody, zgodnie z którym nie pobiera opłaty za usunięcie drzew, które posadzono lub wyrosły na nieruchomości po zakwalifikowaniu jej miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele budowlane. Według organu II instancji wobec tego, że dopiero uchwałą Rady Miasta L. z dnia 30 maja 2006 r. Nr [...] obszar, na którym rosną przedmiotowe drzewa, został zakwalifikowany jako tereny i obszary górnicze oraz, że wcześniej ten teren był w planie zagospodarowania przestrzennego kwalifikowany jako tereny specjalne i znajdował się tam poligon wojskowy, to dopiero od roku 2006 można twierdzić, że teren te został zakwalifikowany na cele budowlane, a skoro drzewa wyrosły przed 2006 r., to są podstawy do pobierania opłaty. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się strona skarżąca, bowiem organ II instancji niesłusznie zawęził wykładnię przepisu art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody wyłącznie do wykładni językowej. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 1 grudnia 2009 r. (sygn. akt II OSK 1860/08) przy wykładni przepisu art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody należy uwzględnić oprócz wykładni językowej również inne jej rodzaje, w tym wykładnię historyczną i celowościową. W szczególności należy tu mieć na względzie wcześniejsze, nie obowiązujące już ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz. U. z 1994 r. Nr 49, poz. 196 ze zm.) i z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2001 r. Nr 99, poz. 1079 ze zm.), które odpowiednio w art. 86d ust. 1 pkt 8 i w art. 47g ust. 1 pkt 8 zwalniały z opłat za usunięcie drzew posadzonych na terenach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele nieprzewidujące zadrzewień lub zakrzewień. Celem takiej regulacji było bowiem zwolnienie z opłat osób usuwających zadrzewienie o charakterze tymczasowym, co do którego już w chwili jego zasadzenia czy wysiewu było wiadome, że ze względu na jego charakter i przeznaczenie gruntu musi ono być usunięte. W stosunku do takich drzew przestaje bowiem obowiązywać podstawowy cel ustawy o ochronie przyrody, to jest ochrona i racjonalne gospodarowanie jej zasobami.

W powołanym wyżej wyroku NSA wyraźnie podkreślił, że mimo zmiany stanu prawnego wprowadzonego ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, nie zmieniły się podstawowe jej cele. Ratio legis obu regulacji ustawowych jest identyczne - zwolnienie z opłat podmiotów usuwających zadrzewienia i zakrzewienia o charakterze tymczasowym. Zdaniem strony skarżącej, z uwagi na to, że rosnące na działkach nr 2/3 i nr 1/1 drzewa mają charakter tymczasowy, a teren był de facto przeznaczony na szeroko rozumiane cele budowlane, organ nie powinien obciążać Spółki opłatami za ich usunięcie.

Ponadto - jak było wskazywane w odwołaniu od decyzji, na co też strona skarżąca przedstawiła stosowne dokumenty – teren, na którym znajdują się w/w działki: a) od 1982 r. objęty był obszarem górniczym, b) od 1961 r. objęty był terenem górniczym. Oznaczało to, że docelowo teren ten będzie poddany eksploatacji górniczej, a zatem wszelkie zadrzewienia i zakrzewienia miały charakter tymczasowy - do czasu eksploatacji złoża. Powyższej oceny nie zmienia fakt, że w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego sprzed 2006 r., teren ten był oznaczony jako teren specjalny - poligon wojskowy, wręcz przeciwnie. Zdaniem strony skarżącej przeznaczenie terenu pod poligon jest równoznaczne z przeznaczeniem terenu na cele budowlane. Zgodnie bowiem z rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej z dnia 2 sierpnia 1996 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane nie będące budynkami, służące obronności Państwa oraz ich usytuowanie poligon jest terenem wyposażonym w obiekty budowlane i inne urządzenia. Zgodnie z § 3 w/w rozporządzenia obiekty budowlane dzielą się na: obiekty terenowej bazy szkoleniowej: a) garnizonowe obiekty szkoleniowe, b) poligonowe obiekty szkoleniowe, terenowe obiekty inżynierskie. Natomiast z § 4 wynika, że poligon zwany także poligonowym ośrodkiem szkoleniowym oznacza obszar wyraźnie oznaczony w terenie, odpowiednio przygotowany i wyposażony w urządzenia i obiekty do szkolenia wojsk oraz przeprowadzania badań uzbrojenia, sprzętu technicznego, amunicji, materiałów wybuchowych i specjalnych środków bojowych. Tym samym wcześniejsze przeznaczenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego działek na teren poligonu jest przeznaczeniem tego gruntu na cele budowlane i zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody powoduje zwolnienie od opłat za usunięcie drzew, które zostały posadzone lub wyrosły po takim przeznaczeniu gruntu.

Nadto strona wskazała, że co prawda ustawa o ochronie przyrody nie wyjaśnia pojęcia "cele budowlane" jakim posługuje się jej przepis art. 86 ust. 1 pkt 7 tejże ustawy, jednak za definicjami zawartymi w art. 3 ustawy - Prawo budowlane wywieść należy, iż realizacja celów budowlanych polega na wykonywaniu robót budowlanych (art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego), które - zgodnie z art. 3 pkt 6 i 7 tegoż prawa - polegają m.in. na wykonywaniu obiektu budowlanego.

Skarżąca wskazała także, że w doktrynie przyjmuje się, iż w przepisie art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy istotną kwestią jest też to, jakie było przeznaczenie w planie zagospodarowania przestrzennego nieruchomości, na której znajdują się drzewa lub krzewy w dacie ich posadzenia lub usunięcia - to determinuje ich charakter w aspekcie tymczasowości. W związku z tym organy administracji nie powinny badać w dacie orzekania, jakie są aktualne postanowienia planu zagospodarowania przestrzennego, ale jakie były rozwiązania w tym zakresie w dacie pojawienia się drzew lub krzewów. Intencją bowiem art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy było faktyczne zwolnienie z obowiązku wniesienia opłat tylko drzew lub krzewów posadzonych tymczasowo. Teren, na którym znajdują się przeznaczone do wycinki drzewa, znajduje się na obszarze górniczym, na którym eksploatacja jest prowadzona od ponad stu lat.

W zakresie naruszenia przepisów ustawy prawo ochrony środowiska strona skarżąca podniosła, że w zaskarżonych decyzjach konieczność poboru opłaty za usunięcie drzew oba organy uzasadniają koniecznością dokonania kompensaty przyrodniczej, którą utożsamiają z opłatami administracyjnymi, co jest sprzeczne z art. 3 pkt 8 ustawy o ochronie środowiska, zgodnie z którym tez kompensację przyrodniczą rozumie się zespół działań obejmujących w szczególności roboty budowlane, roboty ziemne, rekultywacją gleby, zalesianie, zadrzewianie lub tworzenie skupień inności, prowadzących do przywrócenia równowagi przyrodniczej lub tworzenie skupień roślinności, prowadzących do przywrócenia równowagi przyrodniczej na danym terenie, wyrównania rod dokonanych w środowisku przez realizację przedsięwzięcia i zachowanie walorów krajobrazowych. Nadto, zdaniem strony skarżącej, organ l instancji, a za nim i SKO, pomijają fakt, że w przypadku zadrzewień i zakrzewień na działkach nr 2/3 i nr 1/1 doszło już do sprecyzowania kompensaty przyrodniczej w drodze decyzji administracyjnej wydanej przez Burmistrza Miasta L.. Tym samym organ l instancji nie był upoważniony do określania rodzaju kompensaty przyrodniczej w decyzji w przedmiocie zezwolenia na wycinkę drzew, jak również niesłusznie utożsamia kompensatę przyrodniczą z pobraniem opłat za wycięcie drzew.

Przepisy ustawy o ochronie środowiska, jak również przepisy ustawy o ochronie przyrody, nie precyzują dokładnie na czym kompensata przyrodnicza ma dokładnie polegać. Doprecyzowanie zakresu kompensacji ma zostać dokonane w decyzji środowiskowej. Zgodnie bowiem z art. 75 ust. 5 ustawy o ochronie środowiska wymagany zakres kompensacji przyrodniczej w przypadku przedsięwzięć, dla których była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko na podstawie ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, określa decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach oraz inne decyzje, przed wydaniem których została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. W niniejszej sprawie Burmistrz Miasta L. w trakcie poszerzania koncesji na m.in. działki nr 2/3 i nr 1/1 wydał w dniu 28 sierpnia 2008 r. decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia (dalej: decyzja środowiskowa), w której wprost wskazał na czym ma polegać kompensacja przyrodnicza, w przypadku rozszerzenia eksploatacji kopalni na w/w działki. Decyzja ta uwzględnia wszystkie aspekty środowiskowe związane z rozszerzeniem eksploatacji, także w zakresie wycinki drzew i zakrzewień - na stronie drugiej wprost wskazano, że: "w celu minimalizacji wpływu kopalni na otoczenie, a także w ramach kompensacji przyrodniczej, wokół wyrobiska należy starać się tworzyć pasy zieleni ochronnej, krzewiastej i drzewiastej, w celu minimalizacji zapylenia hałasu, a także zastąpienia usuwanej roślinności. W planie rekultywacji uwzględnić nową zieleń i obszary wodne" (strona druga po ostatnim myślniku). Obecne zatem twierdzenia organu II instancji, że samodzielne wykorzystanie przez Burmistrza opłat na ochronę środowiska jest lepszym sposobem na kompensatę przyrodniczą jest sprzeczne – zdaniem strony skarżącej - z treścią w/w decyzji środowiskowej, a także stanowi naruszenie art. 75 ust. 5 ustawy o ochronie przyrody. Przede wszystkim kompensatę przyrodniczą zapewnia się przez prowadzenie nowych nasadzeń, a nie przez pobieranie opłat.

Co do naruszenia prawa procesowego skarżąca Spółka wskazała, że zaskarżona decyzja wydana z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., stosownie do których w toku postępowania organy administracji publicznej zobowiązane są stać na straży praworządności i podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśniania nu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przed wydaniem rozstrzygnięcia w konkretnej sprawie organ winien zatem w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, mając na uwadze to, iż dana okoliczność może zostać uznana za udowodnioną tylko i wyłącznie w oparciu o całokształt materiału dowodowego zebranego w sprawie. W przypadku zaś decyzji uznaniowych ustalenia faktyczne muszą mieć szczególnie silne podstawy, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji organ powinien najwszechstronniej zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę w decyzji uznaniowej jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela z art. 7 k.p.a. (wyrok NSA z dnia 16 listopada 1999 r., sygn. akt III SA 7900/98, niepubl.).

Powyższe zapatrywanie dotyczy także decyzji dotyczących wycinki drzew i pobierania opłat. W szczególności strona skarżąca wskazała na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 10 listopada 2009 r. (sygn. akt SA/Ol 885/09), zgodnie z którym "decyzja w sprawie wycinki drzew zależy od uznania organu, którego obowiązkiem jest szeroko rozumiana dbałość o przyrodę, jednakże nie można przyjąć, że jest to uznanie bezgraniczne. Organ zobowiązany jest do poszukiwania rozwiązań korzystnych zarówno dla interesu publicznego jak i dla inwestora co oznacza, że wniosek określonego podmiotu o zezwolenie na usunięcie drzewa z nieruchomości winien być wszechstronnie rozważony i to zarówno w kontekście interesu wnioskodawcy, jak i interesu publicznego, przy czym przepisy ustawy o ochronie przyrody ani żadne inne przepisy nie dają wprost podstaw do przyjęcia prymatu interesu publicznego nad interesem właściciela nieruchomości (por. wyrok NSA z dnia 4 lutego 2000 r., sygn. akt IVSA 2421/97, publ. LEX 77625).".

Co do błędów w ustaleniach faktycznych strona skarżąca podniosła, że gdyby nawet pominąć fakt istnienia w obrocie decyzji środowiskowej, to i tak zaskarżona decyzja jest wadliwa, organ II instancji nie wskazał przesłanek, którymi kierował się przy ocenie, że w granicach uznania administracyjnego mieści się stanowisko organu l instancji o tym, że lepszym sposobem na kompensatę przyrodniczą będzie samodzielne przez ten organ wykorzystanie na ochronę środowiska opłaty uzyskanej od skarżącej spółki. Jest to tym bardziej istotne, że także organ l instancji w swojej decyzji wskazał, że kompensata przyrodnicza ma polegać na nasadzeniach. Burmistrz wprost stwierdził, że opłaty za dęby i klon jawor mają posłużyć do rekompensaty przyrodniczej na terenie miast Lubań, w tym w otoczeniu kopalni, gdyż zapylenie wokół zakładu górniczego skutkuje koniecznością uzupełnienia drzewostanu (ostatni akapit na s. 6 decyzji). W tej sytuacji twierdzenia organu II instancji o lepszym sposobie wykorzystania opłaty za wycięcie drzew mają wszelkie cechy dowolności. Nie wiadomo, dlaczego organ II instancji uznał, że dokonywanie nasadzeń przez Burmistrza będzie korzystniejsze przyrodniczo dla środowiska, aniżeli dokonywanie ich przez spółkę, tym bardziej że decyzja l instancji nie zawiera bliższych informacji - poza wyżej wskazanymi - na temat sposobu dokonywania kompensaty przyrodniczej.

W decyzji organu l instancji jest też mowa o tym, że w przypadku drzew wolnorosnących (dęby) postanowiono decyzję utrzymać w mocy, gdyż "w ich przypadku o szybką rekompensatę przyrodniczą będzie najtrudniej, z uwagi na ich ponad kilkudziesięcioletni wiek" (s. 6 decyzji). Dla strony skarżącej istnieje tu rażąca sprzeczność pomiędzy twierdzeniami o konieczności dokonywania nasadzeń w ramach kompensaty przyrodniczej, a uzasadnieniem do nieuwzględnienia wniosku Spółki o nałożenie na nią obowiązku dokonywania nasadzeń. Strona skarżąca w szczególności nie rozumie w jaki sposób ewentualne nasadzenia dokonywane przez gminę miałyby przyśpieszyć wzrost drzew. Te rozbieżności nie tylko dyskwalifikują zaskarżona decyzję, to stanowią świadectwo na fiskalny charakter decyzji.

O powyższym świadczą także zawarte w decyzji organu l instancji, a zaakceptowane przez SKO, twierdzenia, że: "miejsce zaproponowanych nasadzeń znajduje się z dala od miejsca usuwanego zadrzewienia, a więc nie uzupełnia pasa izolacyjnego pomiędzy wyrobiskiem a miastem", oraz że "Firma E.B. S.A. typując miejsce nasadzeń po prostu wyszła formalistycznie, znalazła kawałek wolnego gruntu, by takie miejsce wskazać, natomiast zupełnie nie zwróciła uwagi na rolę drzew, jakie pełnią rosnąc wokół wyrobiska kopalni". Organ l instancji nie był – jak wskazała Spółka - wcale związany zaproponowanym przez stronę skarżącą miejscem nasadzeń. Skoro uważał, że nasadzeń wymagają inne tereny, mógł je wskazać w decyzji. Zgodnie bowiem z art. 83 ustawy o ochronie przyrody to organ wskazuje miejsce nasadzeń zastępczych. W związku z tym, że w obowiązujących przepisach prawa brak jest w tym zakresie jakichkolwiek rozwiązań, należy przyjąć, że nasadzenia zastępcze mogą być dokonane na terenie nieruchomości, z której usunięte mają być drzewa, nowe drzewa lub krzewy posadzone mogą być też posadzone na terenie innej nieruchomości będącej w posiadaniu podmiotu ubiegającego się o zezwolenie na usunięcie drzew lub krzewów, w końcu nasadzenia zastępcze można umiejscowić na terenach komunalnych.

W ocenie skarżącej Spółki organ II instancji pominął fakt, że Gmina L. nie jest właścicielem terenów zniszczonych przyrodniczo przez eksploatację, co oznacza że pobranie opłaty nie zapewni kompensacji przyrodniczej tych terenów. Właścicielem terenów wymagających rekultywacji w postaci nasadzeń, o których mowa w decyzji środowiskowej, jest E.B. S.A., a nie gmina.

Strona skarżąca zwróciła także uwagę, że organ l instancji wyraził zgodę na wycięcie spornych drzew, w związku czym nie może ona doszukać się logicznego związku pomiędzy odmową upoważnienia do wykonania nasadzeń zastępczych i podnoszonym przez organ l instancji argumentem, że "pas zieleni na dzień dzisiejszy stanowi ekran zieleni izolacyjnej od kopalni, strzałów materiałami wybuchowymi, hałasu i zapylenia dla pobliskich dzielnic".

W zakresie braku oparcia ustaleń w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym strona skarżąca zarzuciła także, że poczynione w rozpoznawanej sprawie przez organ ustalenia nie znajdują oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Z akt postępowania i treści zaskarżonej decyzji wynika, iż w niniejszej sprawie organ zaniechał przeprowadzania postępowania dowodowego na istotne dla sprawy okoliczności. Doprowadziło to do wydania wadliwej decyzji, albowiem "prawidłową decyzję organ podatkowy może podjąć tylko wówczas, gdy rozporządza całokształtem materiału dowodowego pozwalającym mu na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego" (tak: wyrok NSA z dnia 25 lutego 2000 r., sygn. akt l SA/Wr 2063/98), "zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji" (wyrok NSA z dnia 29 września 1997 r., sygn. akt l SA/Wr 700/97). Jakkolwiek bowiem decyzja w przedmiocie odroczenia opłaty za wycinkę drzew i krzewów ma charakter decyzji uznaniowej, to winna ona być ona oparta na szczegółowej analizie środowiska. Na konieczność przeprowadzenia analizy środowiskowej wskazywało też SKO w decyzji z dnia [...] r.. W niniejszej sprawie taka analiza nie została przeprowadzona, co pominął organ II instancji wydający zaskarżoną decyzję.

Strona skarżąca zwróciła uwagę, że analiza środowiskowa powinna być przeprowadzona w oparciu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 77 k.p.a.. Tymczasem analiza stanu środowiska przyrodniczego, która została zawarta w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] r. to jedynie rozważania organu l instancji na temat: ochronnej funkcji drzew przeznaczonych pod wycinkę, złej sytuacji drzewostanu wokół kopalni z uwagi na obniżenie poziomu wód gruntowych, które to twierdzenia w świetle przedłożonej do odwołania opinii są niezasadne, przeogromnego znaczenia zadrzewień w zakresie przyrodniczym i społecznym (tu organ powołał się na bliżej nieokreślone opinie "wielu przyrodników" na temat walorów ornitologicznych) i nie znajduje żadnego oparcia w zebranym materiale dowodowym. Nadto twierdzenia te są jeszcze sprzeczne zarówno ze stanem faktycznym, jak i przedłożonymi przez stronę skarżącą dowodami, w szczególności z oceną oddziaływania na środowisko opracowaną przez dr J.R.. Na terenie działek roślinność nie jest szczególnie cenna. Jest to drzewostan wyrosły na terenie poligonu wojskowego. Jak wskazano na s. 6 oceny oddziaływania na środowisko opracowanej przez dr J.R. "region kopalni i projektowanych badań geologiczno-rozpoznawczych (...) nie odznacza się ciekawa florą i fauną. Występująca roślinność w znacznej mierze jest wynikiem zabiegów rekultywacyjnych. Na omawianym terenie nie występują rośliny i zwierzęta prawnie chronione". Choć strona formułowała w odwołaniu i późniejszych pismach zarzuty o braku powyższej analizy, organ II instancji nie odniósł się do tych zarzutów w żaden sposób. W tym stanie faktycznym, twierdzenia organu II instancji o działaniu przez organ l instancji w granicach uznania administracyjnego są całkowicie bezpodstawne.

Naruszenie przepisu art. 107 § 3 k.p.a. – w ocenie strony skarżącej – polega zaś na braku uzasadnienia przez organ II instancji swojej decyzji. Organ II instancji nie wskazał na jakiej podstawie uznał, że zaskarżona decyzja Burmistrza Miasta L. mieści się w granicach uznania administracyjnego. W tym zakresie mamy wyłącznie same twierdzenia organu II instancji. Zgodnie zaś z obowiązującymi zasadami prawidłowe i zgodne z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a uzasadnienie jest szczególnie ważne przy decyzjach wydawanych w oparciu o uznanie administracyjne, a zwłaszcza przy decyzjach negatywnych dla wnioskodawcy. Organ powinien rozważyć szczegółowo kwestie istnienia bądź nieistnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających skorzystanie z danej instytucji oraz ewentualnie okoliczności uzasadniające zakres jej zastosowania. Brak prawidłowego uzasadnienia takiej decyzji uniemożliwia bowiem jej właściwą kontrolę ze strony sądu. Ze względu na możliwy do podniesienia zarzut niewłaściwego korzystania z uznania administracyjnego, obowiązki w zakresie uzasadnienia decyzji są większe wobec organu orzekającego w ramach uznania administracyjnego aniżeli w przypadku orzekania w ramach ustawowego związania (wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 listopada 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 2293/05, niepubl.). Przekładając to na grunt niniejszej sprawy, w ocenie strony skarżącej, organ II instancji winien był szczegółowo uzasadnić dlaczego, pomimo szeregu zarzutów podniesionych w odwołaniu i kolejnych pismach, uznał, że decyzja organu l instancji mieści się w granicach uznania administracyjnego. W szczególności organ II instancji winien był odnieść się do zarzutów podnoszonych przez stronę skarżącą w odwołaniu na temat: błędnej wykładni przepisów ustawy o ochronie przyrody, pominięcia wydanych w sprawie decyzji administracyjnych, pominięcia faktu objęcia działek terenem i obszarem górniczym, tymczasowego charakteru zadrzewienia, wyczerpania dotychczasowego złoża, stanu środowiska przyrodniczego, w szczególności walorów przyrodniczych drzew, zbieżności interesu prawnego ze społecznym w utrzymaniu zakładu strony skarżącej w ruchu, a także nasadzeń i ich kompensacyjnej funkcji.

Strona wskazała w tym miejscu, że ani organ l instancji, ani organ II instancji poruszając kwestię interesu społecznego nie odnieśli się do podnoszonych przez stronę skarżącą argumentów, że z przyrodniczego punktu widzenia - dla społeczeństwa Miasta L. - najlepszym i najbardziej uzasadnionym jest nasadzanie drzew na granicy działki 1/6, na której znajduje się zakład przeróbki surowca bazaltowego. W najbliższym sąsiedztwie znajduje się osiedle K., które jest częścią miasta L.. Nasadzenie drzew na działce 1/6 jest najbardziej korzystne dla Burmistrza Miasta L., który w tym miejscu nie dysponuje jakimkolwiek sposobem na ograniczenie wpływu kopalni na mieszkańców.

Nadto, uzasadnienie decyzji organu li instancji nie różni się zasadniczo od uzasadnienia decyzji SKO z dnia [...] r. Nr [...]. Różne są jednak rozstrzygnięcia. W decyzji z [...] r. SKO zwracało uwagę na konieczność dokonania analizy środowiska oraz kondycji finansowej strony skarżącej, albowiem brak tych analiz skutkował wyjściem poza granice uznania administracyjnego. Obecnie, pomimo że organ l instancji nie wykonał tych analiz, w szczególności analizy środowiskowej, organ II instancji stwierdza - bez dokonywania uzasadnienia w tym zakresie i odniesienia się w ogóle do kwestii analizy środowiskowej - legalność decyzji. Takie stanowisko jest całkowicie niezrozumiałym dla skarżącej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J.G. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie podkreślić należy, że stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji.

Uchylenie decyzji administracyjnej przez sąd administracyjny następuje tylko w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ust. 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 t.j.)), naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) i naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W myśl zaś art. 144 § ust. 2 w/w ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Dokonując kontroli legalności podjętych w niniejszej sprawie decyzji, Sąd stosownie do zapisu art. 134 powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie jest związany granicami skargi. Przepis ten umożliwia Sądowi wszechstronne i obiektywne zbadanie sprawy niezależnie od podniesionych zarzutów. A co istotne w niniejszej sprawie, że na podstawie przepisu art. 135 w/w ustawy sąd może objąć swoim rozstrzygnięciem inne akty i czynności podjęte w granicach danej sprawy.

Mając na uwadze powyższe przepisy Sąd stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie koniecznym jest stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J.G. z dnia [...] r. Nr [...], bowiem zachodzi przyczyna określona w art. 156 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została z rażącym naruszeniem prawa.

Zgodnie z art. 138 § 1 k.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której:

1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo

2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo

3) umarza postępowanie odwoławcze.

Paragraf 2 art. 138 k.p.a. stanowi zaś, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Powyżej wskazany przepis art. 138 § 2 k.p.a. stał się podstawą prawną podjęcia przez Kolegium w/w decyzji z dnia [...] r. Nr [...]. Należy bowiem zauważyć, że - na wniosek E.B. S.A. z dnia 12 maja 2011 r. - Burmistrz Miasta L. wydał w dniu [...] r. decyzję Nr [...], którą orzekł:

1. Zezwolić formie E.B. S.A. na wycinkę 49 drzew gatunku topola niekłańska z terenu działek nr 2/3, AM 9, obr. V i nr 1/1, AM 13, obr. V, których jest właścicielem. Ustalić, że usunięcie w/w drzew nie podlega opłacie w związku z art. 86 ust. 1 pkt 10 ustawy o ochronie przyrody, pod warunkiem zastąpienia tych topól gatunku nierodzimego w najbliższym sezonie wegetacyjnym drzewami w ilości 49 szt. innych gatunków drzew liściastych o wymiarach min. 2 m wysokości i pierśnicy 8-10 cm. Gatunek drzew należy wcześniej ustalić z tut. organem, bowiem będzie zależny będzie od miejsca ich nasadzenia (warunki siedliskowe, glebowe, wodne, lokalizacja).

2. Zezwolić firmie E.B. S.A. na wycinkę z terenu działek nr 2/3 AM 9 Obr. Vi nr 1/1 AM 13 Obr. V, których jest właścicielem, 1590 m2 krzewów oraz drzew wykazanych w tabeli nr 1 specyfikacji do niniejszej decyzji. Ustalić, że usunięcie wyżej wymienionych krzewów i drzew podlega opłacie w wysokości całkowitej 655.095,67 zł (słownie: sześćset pięćdziesiąt pięć tysięcy dziewięćdziesiąt pięć złotych sześćdziesiąt siedem groszy) wyliczonej w specyfikacji stanowiącej integralną część niniejszej decyzji (załącznik nr 1). Postanawia się odroczyć na okres 3 lat, od daty wydania niniejszego zezwolenia, termin uiszczenia wyżej wyliczonej opłaty w zamian za przeprowadzenie nowych nasadzeń na terenie miasta L. - 1590 m2 krzewów i 44 szt. drzew liściastych o obwodach pni mierzonych na wysokości 130 cm ok. 8-10 cm. Gatunek krzewów i drzew należy wcześniej ustalić z tut. organem, bowiem ich rodzaj zależny będzie od miejsca ich nasadzenia (warunki siedliskowe). W przypadku gdy nasadzone drzewa po tym okresie zachowają żywotność lub nie zachowają jej z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, należność z tytułu ustalonej opłaty zostanie umorzona przez tut. organ. W przeciwnym przypadku należność tą należy wpłacić na konto Gminy Miejskiej L. tj. Bank G.Ż. S.A., Oddział w J.G., Filia w L., ul. [...], nr [...]. W przypadku gdy nasadzone drzewa uschną przed upływem 3 lat, oplata zostanie pobrana szybciej, o czym wnioskodawca zostanie poinformowany odrębnym wezwaniem do uiszczenia opłaty. Ustala się termin przeprowadzenia nasadzeń w okresie wiosennym nie później jednak niż do końca kwietnia 2012 r. O przeprowadzonych nasadzeniach należy natychmiast poinformować Wydział Ochrony Środowiska i Gospodarki Przestrzennej UM L. w celu sporządzenia protokołu.

3. Ustalić, że wyżej wymienione nasadzenia w ilości 93 szt. drzew i 1590 m2 krzewów należy nasadzić na terenie działek nr 1/8 i 1/6 AM 20 Obr. V w L., będących w użytkowaniu wieczystym wnioskodawcy.

4. Zezwolić firmie E.B. S.A. na wycinkę pozostałych 45 szt. drzew wykazanych w tabeli nr 4 specyfikacji do niniejszej decyzji, rosnących na terenie działek nr 2/3 AM 9 Obr. V l nr 1/1 AM 13 Obr. V. Ustalić, że usunięcie przedmiotowych drzew podlega opłacie w wysokości 1.211.986,21 zł (słownie: jeden milion dwieście jedenaście tysięcy dziewięćset osiemdziesiąt sześć złotych dwadzieścia jeden groszy) wyliczonej w w/w specyfikacji, którą należy wpłacić, w terminie dwóch tygodni od uprawomocnienia się niniejszej decyzji, na konto Gminy Miejskiej L., tj. Bank G.Ż. S.A., Oddział w J.G., Filia w L., ul. [...], nr [...].

5. W razie nieterminowego wniesienia opłaty pobrane zostaną odsetki w wysokości odsetek pobieranych za nieterminowe regulowanie zobowiązań podatkowych. Ściągnięcie opłaty wraz z odsetkami nastąpi w trybie określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

6. Ustalić termin wycinki wnioskowanych krzewów i drzew, zgodnie z wnioskiem od 31 grudnia 2011 r..

Odwołanie (pismo z dnia 7 sierpnia 2011 r.) od powyższej decyzji wniosła skarżąca Spółka, kwestionując jej punkt 5 i domagając się jego zmiany, ewentualnie uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J.G. rozpoznając powyższe odwołanie, uchyliło zaskarżoną decyzję w punkcie 4 i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.

Uwzględniając przepis art. 138 § 2 k.p.a. oraz rozstrzygnięcie Kolegium z dnia [...] r., należało stwierdzić, że nie mieści się ono w zakresie rozstrzygania na jego podstawie. Paragraf 2 art. 138 k.p.a. przewiduje uchylenie przez organ odwoławczy zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Organ II instancji w niniejszej sprawie nie tylko, że uchylił zaskarżoną decyzję w części, to wskazał, że przekazuję sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Ponadto w końcowej części uzasadnienia stwierdził, że w tym warunkach "konieczne stało się uchylenie decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia".

W świetle powyższego stwierdzić należy, że cyt. wyżej przepis art. 138 § 2 k.p.a. nie przewiduje takiego rozstrzygnięcia organu odwoławczego, co należało zakwalifikować jako rażące naruszenie art. 138 § 2 k.p.a.. Zatem decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J.G. z dnia [...] r. Nr [...] jako wydana z rażącym naruszeniem prawa art. 138 § 2 k.p.a. jest nieważna (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).

Należy tutaj zaznaczyć, że stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest wyjątkiem od ogólnej zasady stabilności decyzji wynikającej z art. 16 k.p.a., toteż może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy (oczywisty) przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.. Ta oczywistość przy przesłance rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) polega zaś na tym, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie, a charakter naruszenia prawa powoduje, że decyzja taka nie może być zaakceptowana, jako akt wydany przez organ praworządnego państwa, i powinna ulec wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Z taką sytuacją – jak wskazano wyżej – mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Zgodzić się należy z twierdzeniem Kolegium, że jak wskazał organ na s. 5 uzasadnienia "chociaż art. 138 k.p.a. nie przewiduje możliwości uchylenia zaskarżonej decyzji w części i przekazania sprawy w tym zakresie do ponownego rozpatrzenia, gdyż jego § 2 pozwala na przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia jedynie po uchyleniu zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji w całości, a § 1 pkt 2 tego artykułu pozwalając na uchylenie zaskarżonej decyzji w części obliguje organ odwoławczy do orzeczenia w tym zakresie co do istoty sprawy, to jednak w sytuacji, gdy rozstrzygnięcia dotyczące różnych żądań w sensie przedmiotowym znajdują się w jednej decyzji i mogą samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym, a odwołanie odnosi się tylko do niektórych z tych żądań, organ drugiej instancji nie może poddać kontroli niezaskarżonej części decyzji organu pierwszej instancji i w konsekwencji nie może ponownie rozpatrzyć sprawy w zakresie rozstrzygniętym niezaskarżoną częścią orzeczenia.", jednakże taka sytuacja nie zaistniała w niniejszej sprawie. Nie mamy bowiem tutaj do czynienia z rozstrzygnięciami dotyczącymi różnych żądań w sensie przedmiotowym. Usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości następuje po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek (art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody). Zgodnie zaś z art. 83 ust. 4 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody wniosek o wydanie zezwolenia powinien zawierać nazwę gatunku drzewa lub krzewu. Pismem z dnia 12 maja 2011 r. strona skarżąca wniosła wydanie zezwolenia na usuniecie drzew i krzewów z działek nr 2/3 i nr 1/1 i należy je potraktować jako jedno żądanie. To, że wniosek ten dotyczy kilku gatunków drzew i organ I instancji pogrupował je właśnie ze względu na gatunek, nie uprawnia to do "dzielenia" wniosku i traktowanie każdą jego część w zależności od gatunku drzewa jako odrębną sprawę, bowiem wciąż mamy do czynienia z jednym wnioskiem dotyczącym dwóch działek. "Nie jest bowiem możliwe – w świetle unormowań zawartych w art. 138 k.p.a. – uchylenie zaskarżonej decyzji w części i przekazania sprawy w tym zakresie do ponownego rozpatrzenia, jeżeli nieuchylona część decyzji nie mogłaby samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym" (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 grudnia 2008 r., sygn. akt II SA/Wr 363/08).

Twierdzenie organu stoi w sprzeczności z podstawową zasadą wyrażoną w art. 15 k.p.a., tj. dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, z której wynika obowiązek organu II instancji rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie. W myśl tej zasady organ odwoławczy jest obowiązany zatem ocenić prawidłowość decyzji pierwszoinstancyjnej nie tylko w granicach zarzutów przedstawionych w odwołaniu, lecz także pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego, które mają zastosowanie w sprawie rozstrzygniętej tą decyzją. Dwuinstancyjność postępowania oznacza, że złożenie przez stronę odwołania od decyzji organu pierwszej instancji powoduje, iż sprawa rozpoznawana jest ponownie przez organ odwoławczy. Organ ten rozpoznaje sprawę, a nie odwołanie.

Wadliwość decyzji z dnia [...] r. musiała wpłynąć na ocenę legalności zaskarżonych przez skarżącą Spółkę decyzji podjętych w następstwie wydania decyzji kasacyjnej z dnia [...] r. i skutkować ich uchyleniem.

Ponownie rozpoznając sprawę, Kolegium będzie musiało zatem ponownie rozpoznać odwołanie skarżącej Spółki z dnia 7 sierpnia 2011 r., uwzględniając ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w niniejszym orzeczeniu Sądu (art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Rozpatrując odwołanie strony skarżącej organ II instancji rozważy, czy w sprawie zachodzą okoliczności pozwalające na nasadzenie nowych drzew i odroczenie na okres 3 lat terminu uiszczenia opłaty za usunięcie drzew, zgodnie z żądaniem odwołania strony skarżącej. W zależności od tego czy do rozstrzygnięcia tej kwestii będzie konieczne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, którego zakres ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, bądź - w razie stwierdzenia, że okoliczności pozwalające na odroczenie uiszczenia opłaty zachodzą w zamian za nowe nasadzenia - organ odwoławczy uchyli decyzję organu I instancji jedynie w punkcie 4 i w tym zakresie orzeknie co do istoty sprawy, zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., bądź - jeżeli zaś Kolegium stwierdzi, że brak jest takich okoliczności - to utrzyma w mocy decyzję organu I instancji.

Należy tutaj również wskazać, że podstawą materialnoprawną podejmowanych w niniejszej sprawie decyzji są przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 ze zm.).

Zgodnie z art. 83 ust. 1 w/w ustawy usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek:

1) posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości;

2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego - jeżeli drzewa lub krzewy zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń.

Art. 83 ust. 3 stanowi zaś, że wydanie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1 i 2, może być uzależnione od przesadzenia drzew lub krzewów w miejsce wskazane przez wydającego zezwolenie albo zastąpienia ich innymi drzewami lub krzewami, w liczbie nie mniejszej niż liczba usuwanych drzew lub krzewów. Zgodnie z art. 84 ust. 1 posiadacz nieruchomości ponosi opłaty za usunięcie drzew lub krzewów. Opłaty nalicza i pobiera organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów (art. 84 ust. 2). Opłaty za usunięcie drzew lub krzewów oraz termin ich usunięcia, przesadzenia lub posadzenia innych drzew lub krzewów ustala się w wydanym zezwoleniu (art. 84 ust. 3). Organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów odracza, na okres 3 lat od dnia wydania zezwolenia, termin uiszczenia opłaty za ich usunięcie, jeżeli zezwolenie przewiduje przesadzenie ich w inne miejsce lub zastąpienie innymi drzewami lub krzewami (art. 84 ust. 4).

Istota sporu w niniejszej sprawie odnosi się do kwestii ustalenia w punkcie 4 decyzji z dnia [...] r., jak również w punkcie 4 decyzji z dnia [...] r., opłaty za usunięcie 45 sztuk drzew w wysokości 1.211.986,21 zł i nieodroczenie terminu uiszczenia tej opłaty na okres 3 lat od dnia wydania zezwolenia z uwagi na zastąpienie tych drzew innymi drzewami.

Sformułowanie przepisów zawartych w art. 83 ust. 3 w/w ustawy, że wydanie zezwolenia może być uzależnione od przesadzenia drzew lub krzewów w miejsce wskazane przez wydającego zezwolenie albo zastąpienia ich innymi drzewami lub krzewami, w liczbie nie mniejszej niż liczba usuwanych drzew lub krzewów, świadczy o uznaniowości w rozstrzyganiu przez właściwy organ tej kwestii. Zakres kontroli decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego jest ukształtowany w ten sposób, że bada się zgodność z prawem, a nie celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia sprawy w niej zawartego. Z tego względu kontrola takich decyzji zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, oraz, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania i decyzja nie charakteryzuje się dowolnością. O naruszeniu granic uznania administracyjnego można zatem mówić wówczas, gdy organ wydając tzw. decyzję uznaniową nie uzasadnił rozstrzygnięcia dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami. Organ orzekający wydając decyzję oparta na uznaniu musi się bowiem kierować zasadami ogólnymi wskazanymi w k.p.a., a więc dążyć do załatwienia sprawy uwzględniając interes publiczny oraz słuszny interes strony (art. 7) (wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 marca 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 2237/05, publ. LEX nr 227797).

Uwzględnienie interesu publicznego w sprawach o wydanie zezwolenia na wycinkę drzew i krzewów sprowadzać się przede wszystkim do dbałości o ochronę przyrodę. Celem ochrony przyrody – w myśl art. 2 ust. 2 pkt 4, pkt 5, pkt 6 ustawy o ochronie przyrody – jest bowiem m.in. zapewnienie ciągłości istnienia gatunków roślin, zwierząt i grzybów, wraz z ich siedliskami, przez ich utrzymywanie lub przywracanie do właściwego stanu ochrony; ochrona walorów krajobrazowych, zieleni w miastach i wsiach oraz zadrzewień; utrzymywanie lub przywracanie do właściwego stanu ochrony siedlisk przyrodniczych, a także pozostałych zasobów, tworów i składników przyrody. Zgodnie zaś z art. 4 ust. 1 w/w ustawy dbałość o przyrodę będącą dziedzictwem i bogactwem narodowym jest także obowiązkiem organów administracji publicznej. Organy administracji publicznej są obowiązane do zapewnienia warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych dla ochrony przyrody (ust. 2).

"Decyzja w sprawie wycinki drzew zależy od uznania organu, którego obowiązkiem jest szeroko rozumiana dbałość o przyrodę, jednakże nie można przyjąć, że jest to uznanie bezgraniczne. Organ zobowiązany jest do poszukiwania rozwiązań korzystnych zarówno dla interesu publicznego jak i dla inwestora co oznacza, że wniosek określonego podmiotu o zezwolenie na usunięcie drzewa z nieruchomości winien być wszechstronnie rozważony i to zarówno w kontekście interesu wnioskodawcy, jak i interesu publicznego, przy czym przepisy ustawy o ochronie przyrody ani żadne inne przepisy nie dają wprost podstaw do przyjęcia prymatu interesu publicznego nad interesem właściciela nieruchomości" (wyrok WSA w Olsztynie z dnia 10 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 885/09, publ. LEX nr 528406).

Przy wydawaniu decyzji w sprawie zezwoleń na usuwanie drzew lub krzewów "najważniejsze wydaje się wyważenie interesów wnioskodawcy występującego z wnioskiem o wydanie zezwolenia oraz interesu publicznego przemawiającego za zachowaniem jak największej liczby obiektów przyrodniczych na terenie miast i wsi. Najracjonalniejszym rozwiązaniem w tym zakresie powinno być rozważenie przez organ administracji wydający zezwolenie na usunięcie drzew lub krzewów, czy bez tego konkretnego obiektu przyrodniczego nie da się zrealizować przedsięwzięcia stanowiącego przyczynę wystąpienia z wnioskiem o zezwolenie, z jednoczesnym ustaleniem, jakie zmiany może to ewentualnie wywołać w środowisku przyrodniczym, oraz czy dostateczną rekompensatą (o czym w dalszej części) dla środowiska nie będzie zastąpienie usuwanych drzew lub krzewów nowymi i dopiero w przypadku stwierdzenia braku takich możliwości będzie można podjąć decyzję odmowną. Natomiast wystarczającą przesłanką do wydania decyzji odmawiającej zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów nie będzie sam walor przyrodniczy obiektu objętego wnioskiem (A. Majewski, Kryteria wydawania przez organy gmin zezwoleń na usunięcie drzew i krzewów, ST 1996, nr 11, s. 57). Oczywiście analiza ta powinna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.". Nałożenie zaś obowiązku zastąpienia usuniętych drzew lub krzewów innymi drzewami lub krzewami "będzie uzasadnione wówczas, gdy z analizy stanu środowiska przyrodniczego w miejscu gdzie rosły drzewa lub krzewy objęte wnioskiem o wydanie zezwolenia na ich usunięcie wynikać będzie, że usunięcie drzew lub krzewów wywoła poważny uszczerbek w środowisku, to oczywiście uzasadnione będzie nałożenie tego obowiązku. Natomiast jeżeli straty w środowisku nie będą znaczące, to nie powinno się nakładać takiego obowiązku." (zob. K. Gruszecki, Komentarz do art. 83 ustawy o ochronie przyrody, publ. Lex).".

"Kolejną okolicznością mogącą mieć wpływ na nałożenie zobowiązania do dokonania nowych nasadzeń jest obowiązek ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska. W przypadku bowiem, gdy usunięcie drzew lub krzewów podlega obowiązkowi opłatowemu (a taka jest reguła) to uszczerbek w środowisku jest już w pewnej formie zrekompensowany. Natomiast jeżeli usunięciu mają podlegać drzewa lub krzewy, w warunkach określonych w art. 86 ust. 1 ustawy, gdy nie pobiera się opłat za ich usunięcie, to nałożenie obowiązku dokonania nowych nasadzeń jest bardziej uzasadnione, gdyż jest to wówczas jedyna forma wyrównania uszczerbku w środowisku, poza tym okoliczność ta może mieć wpływ również na wielkość nowych nasadzeń" (szeroko na ten temat K. Gruszecki, Realizacja zasady zrównoważonego rozwoju ("nasadzenia zastępcze"), Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 2007, nr 5-6, s. 37 i n.).

W niniejszej sprawie – jak słusznie wskazało Kolegium w decyzji z dnia [...] r. – organ pierwszej instancji podkreślił wprawdzie, że zasadą nasadzeń zastępczych jest rekompensata przyrodnicza, celem utrzymania dostatecznej ilości zieleni, "jednakże nie sposób jest oprzeć się wrażeniu, że jednak podstawowym powodem odmowy uwzględnienia wniosku o nasadzenia zastępcze stał się interes majątkowy gminy, wyrażający się w argumentacji, że z uzyskanej opłaty gmina gwarantuje uzyskanie dużo lepszych efektów przyrodniczych, niż w przypadku nasadzeń zastępczych wykonanych przez odwołującą się, a także odwołująca się z uwagi na prowadzoną działalność powinna brać pod uwagę w bilansie opłacalności eksploatacji koszty usunięcia drzew i krzewów. Takie podejście do sprawy i to w sytuacji, gdy organ pierwszej instancji jednak co do części drzew przewidział dokonanie nasadzeń zastępczych, może wskazywać na wykroczenie poza granice uznania administracyjnego.".

O przekroczeniu granic uznania administracyjnego przez organ I instancji, a w konsekwencji działaniu sprzecznym z zasadą dbałości o ochronę przyrody, świadczy nie tylko uzasadnienie decyzji z dnia [...] r., ale także wypowiedź Skarbnika Miasta podczas rozprawy administracyjnej przeprowadzonej przez Kolegium w dniu 2 lutego 2012 r., w protokole z której zapisano, że "Burmistrz jest pod presją mieszkańców. Niepobieranie opłaty może by odczytywane przez cześć mieszkańców, jako niedbałość o dochody publiczne. W ocenie burmistrza opłata mogłaby być wykorzystana na ochronę mieszkańców przed oddziaływaniem kopalni np. przed pyłami wytwarzanymi przez kruszarki.". Ponadto z pisma z dnia 24 maja 2012 r. przedłożonego przez stronę skarżącą na rozprawie wynika, że Urząd Miasta L. podjął decyzję rozdysponowania otrzymanych środków w kwocie 1164340,00 zł w następujący sposób:

– rata pożyczki w Wojewódzkim Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w J.G. w wysokości 175.000,00 zł,

– rata z tytułu pożyczki uzyskanej z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w W. w wysokości 295.293,60 zł,

– zadania własne – dodatki mieszkaniowe wypłacane przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w L. w wysokości 200.000,00 zł,

– z tytułu zapłaty za fakturę dla Przedsiębiorstwa Robót Drogowych w wysokości 174.258,01 zł,

– z tytułu zapłaty za fakturę dla Zakładu Gospodarki i Usług Komunalnych w wysokości 319.788,30 zł.

Uwzględniając powyższe należało jeszcze raz podkreślić, że okolicznością mogącą mieć wpływ na nałożenie bądź odstąpienie od nałożenia zobowiązania do dokonania przesądzeń czy dokonania nowych nasadzeń, a w dalszej konsekwencji na odroczenie terminu uiszczenia opłaty, winna być przede wszystkim analiza stanu środowiska przyrodniczego, w którym rosną planowane do wycięcia drzewa (w tym ustalenie m.in. jakie zmiany wycinka drzew może ewentualnie wywołać w środowisku przyrodniczym, oraz czy dostateczną rekompensatą dla środowiska nie będzie zastąpienie usuwanych drzew nowymi) oraz obowiązek ponoszenia opłat administracyjnych (w tym m.in. jej wysokość i możliwości finansowe wnioskodawcy). Analiza stanu środowiska i porównanie ewentualnych w nim strat poniesionych na skutek usunięcia drzew są wskazane przy uzależnieniu zgody na wycięcie drzew od dokonania przesadzenia w nowe miejsce lub innych nasadzeń. Jak to wskazano powyżej decyzja uznaniowa powinna być uzasadniona dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, w czym mieści się także dokonanie rozważań dotyczących zarówno interesu społecznego, jak i interesu strony, które to interesy należy traktować jako prawnie równorzędne. Taką analizę organ I instancji wprawdzie przeprowadził, jednakże nie wykazał dlaczego odmówił odroczenia opłaty w zamian za nowe nasadzenia, zwłaszcza gdy weźmie się pod uwagę wysokość tej opłaty i zawartych w decyzji z dnia [...] r. twierdzeń, że "znaczenie przedmiotowych zadrzewień jest przeogromne, nie tylko przyrodniczo (tereny cenne według wielu przyrodników, chociażby pod względem ornitologicznym), lecz również społecznie. W mieście tereny te są określane wraz z sąsiednim parkiem jako "zielone płuca miasta".

Sąd podziela w pełni stanowisko zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 maja 2010 r. (sygn. akt II SA/Gd 196/10, publ. LEX nr 674067), że "wydanie zezwolenia na wycięcie drzew następuje w sytuacji, gdy organ uzna, iż cel ustawy o ochronie przyrody jakim jest ochrona istniejących zadrzewień nie sprzeciwia się takiemu zezwoleniu, dokona rozważenia interesu społecznego oraz interesu właściciela nieruchomości składającego wniosek, uznając prymat interesu tego ostatniego. W każdej zatem sprawie organ indywidualnie winien rozważać kolizję interesu społecznego i interesu właściciela nieruchomości. W przypadku takich samych okoliczności faktycznych istotnych z punktu widzenia ochrony interesu społecznego, organ może dokonać odmiennej oceny zasadności wniosku ze względu na istotną wagę interesu indywidualnego stanowiącego uzasadnienie wniosku o wydanie zezwolenia. W związku z tym organ winien szczegółowo przeanalizować wskazywane przez wnioskodawcę uzasadnienie jego interesu, do którego ochrony niezbędne jest dokonanie wycinki drzew.".

Ponadto w kontekście wydatków, które zostały pokryte z orzeczonej opłaty, gołosłownym wydają się słowa zawarte w decyzji organu I instancji z dnia 22 listopada 2012 r. (s. 6), że "w decyzji z jednej strony znalazły się zasadzenia, a z drugiej także opłata, wszystko w celu maksymalizacji ilości zrekompensowanej zieleni na terenie miasta.".

W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] r. organ I instancji wskazał na s. 6 także, że "właśnie uwzględniając interes strony tut. organ nie zdecydował się na pobranie pełnej opłaty w wysokości 1.211.986,21 zł, lecz po analizie argumentów strony, wychodząc jej naprzeciw obniżył ją i część zamienił na opłatę odroczoną na okres 3 lat, w zamiana za nasadzenia", co jest w świetle treści punktu 4 nieprawdziwe, bowiem w punkcie tym ustalono opłatę w wysokości 1.211.986,21 zł.

Niezrozumiałym jest również, a przynajmniej dotknięte wadą niedostatecznie wnikliwego uzasadnienia, – w ocenie Sądu – odraczanie terminu zapłaty w stosunku do części drzew i krzewów, w sytuacji gdy drzewa, w stosunku do których została ustalona opłata w sypkości 1.211.986,21 zł, rosną na tych samych działkach. To potwierdza jedynie fakt kierowania się organu I instancji jedynie interesem fiskalnym gminy, a pominięciem wskazań zawartych w decyzji środowiskowej, w której zapisano zalecenie tworzenia pasów zieleni ochronnej, krzewiastej i drzewiastej w ramach kompensacji przyrodniczej wokół wyrobiska, oraz zapisów miejscowego planu, w którym ustalono obowiązek nasycenia terenu zielenią wysoką izolacyjną poprzez wprowadzenie nasadzeń na terenach przyległych do wyrobisk.

Odnieść się również trzeba do uzasadnienia decyzji z dnia [...] r., które nie tylko wykazuje się pewną sprzecznością, ale i niekonsekwencją w stosunku do poprzednio wydanej decyzji kasacyjnej z dnia [...] r.. Sprzeczność ta wyraża się w tym, że z jednej strony Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że lepszym sposobem na kompensatę przyrodniczą będzie samodzielne przez ten organ wykorzystanie na ochronę środowiska opłaty uzyskanej od odwołującego, zaś z drugiej – organ odwoławczy ma pewne wątpliwości co do okoliczności, że organ I instancji nie uznał za zasadne w przypadku przedmiotowych drzew zastąpienie ich innymi drzewami, co mogłoby być wyrazem realizacji postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a także postanowień decyzji o ustaleniu środowiskowych uwarunkowań zgody na realizacje przedsięwzięcia.

Niekonsekwencja zaś wyraża się w tym, że mimo, iż organ I instancji przy ponownym rozpatrywaniu sprawy (po decyzji kasacyjnej z dnia [...] r.) dokonał oceny sytuacji finansowej Spółki jednak bez analizy środowiska i możliwości jego zrekompensowania po wycince drzew, Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Jak wskazało Kolegium o naruszeniu granic uznania administracyjnego można zatem mówić wówczas, gdy organ wydając tzw. decyzję uznaniową nie uzasadnił rozstrzygnięcia dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami. Ustalenia poczynione przez organ I instancji są natomiast niewystarczające (o czym mowa była wyżej).

Na marginesie należy zauważyć, że w aktach sprawy brak jest pisma z dnia 31 sierpnia 2011 r., o którym mowa w uzasadnieniu decyzji kasacyjnej na s. 4, w którym strona skarżąca skonkretyzowała zakres odwołania i wskazała, że jej zamiarem było zaskarżenie punktu 4 decyzji organu I instancji, a zapis w odwołaniu wymieniający punkt 5 jest wynikiem omyłki pisarskiej.

Ponadto należy także zwrócić uwagę, że art. 87 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody stanowi, że uiszczenie opłaty następuje w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja ustalająca wysokość opłaty stała się ostateczna, zaś w decyzji zarówno z dnia [...] r., jak i z dnia [...] r. jest mowa o uiszczeniu opłaty "w terminie dwóch tygodni od uprawomocnienia się niniejszej decyzji".

Wskazane powyżej uchybienia skutkować musiały stwierdzeniem na podstawie art. 144 § ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J.G. z dnia [...] r. Nr [...], zaś na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c w/w ustawy – uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji z dnia 22 listopada 2011 r.. Na podstawie art. 152 w/w ustawy orzeczono jak w punkcie III sentencji.

N podstawie art. 200 powołanej wyżej ustawy w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a i § 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) orzeczono o kosztach postępowania.

k.g.