Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 196/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 200 ust 4
journal: Dz.U. 2000 nr 46 poz 543
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 49
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Runge- Lissowska (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Stanisław Nowakowski sędzia NSA Jolanta Rajewska Protokolant Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Syndyka Masy Upadłości Huty [...] S.A. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 października 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1456/06 w sprawie ze skargi Syndyka Masy Upadłości Huty [...] S.A. w K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uwłaszczenia państwowej osoby prawnej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 24 października 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1456/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Syndyka Masy Upadłościowej Huty [...] S.A. w K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] nr [...]. Decyzją tą Minister, po rozpoznaniu odwołania [...] Zakładu [...] S.A. w G. od decyzji Wojewody Ś. z dnia [...] nr [...] uwłaszczającej Przedsiębiorstwo Państwowe [...] w K. nieruchomością przy ul. [...] w K., uchylił decyzję Wojewody w części dotyczącej nabycia przez Hutę własności budynku stacji transformatorowej i odmówił stwierdzenia nabycia tego budynku na rzecz Huty.

Minister Infrastruktury uznał, że nieodpłatne nabycie przez Hutę budynku stacji transformatorowej narusza art. 200 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 1603 ze zm.), zgodnie z którym uwłaszczenie dokonane z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r., nie może naruszać praw osób trzecich, a budynek stacji transformatorowej nie należał do części składowych gruntu zarządzanego przez Hutę, ale stanowił własność zakładu energetycznego.

Uznając trafność tego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził:

Zgodnie z art. 49 k.c. urządzenia służące do doprowadzania, m.in., prądu elektrycznego nie należą do części składowych gruntu, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa lub zakładu. W wyrokach z dnia 18 czerwca 2004 r. II CK 259/03 Sąd Najwyższy uznał, że stacja trafo jest urządzeniem, o którym mowa w art. 49 k.c. i wchodzi w skład przedsiębiorstwa energetycznego, a II CK 359/03, że dopiero budynek i instalacje wyczerpują pojęcie "urządzenie", o którym mowa w art. 49 k.c. Z tez tych wynika zatem, że budynek stacji transformatorowej, stanowiąc urządzenie w rozumieniu art. 49 k.c., nie należy do części składowych gruntu, jeżeli wchodzi w skład przedsiębiorstwa. To końcowe zastrzeżenie z art. 49 k.c. jest kwestią faktu i przesłanka ta jest spełniona z chwilą podłączenia urządzeń do sieci należącej do przedsiębiorstwa, a w rezultacie podłączenia, urządzenia przestają być częścią składową nieruchomości i nie stanowią własności właściciela nieruchomości z mocy art. 191 k.c. Na rozprawie 24 października 2006 r. pełnomocnik [...] Zakładu [...] S.A. w G. wyjaśnił, że urządzenia transformatorowe są podłączone do sieci energetycznej w celu zapewnienia dopływu energii do okolicznych osiedli mieszkaniowych. Budynek transformatorowni został wybudowany przez Hutę [...] w 1957 r. W świetle powyższego budynek stacji transformatorowej nie mógł być objęty uwłaszczeniem.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Syndyk Masy Upadłościowej Huty [...] S.A. w K., domagając się uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu i zarzucając:

naruszenie art. 49 k.c. przez błędną jego wykładnię, polegającą na przyjęciu, że przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że z samego faktu połączenia urządzeń elektroenergetycznych z siecią przedsiębiorstwa energetycznego wynika przejęcie prawa własności do tych urządzeń na przedsiębiorstwo energetyczne zamiast przyjęcia, że przepis ten stwarza jedynie potencjalne możliwości by urządzenia te mogły stać się własnością przedsiębiorstwa energetycznego wbrew zasadzie superficies solo cedit;

naruszenie art. 48 i 191 k.c. poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, że stacja transformatorowa pomimo fizycznego związania z gruntem nie stanowi własności podmiotu, który jest wieczystym użytkownikiem gruntu lecz stanowi własność przedsiębiorstwa energetycznego;

naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 ppkt a i c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w zw. z art. 1 § 1 i 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, poprzez czynienie własnych ustaleń co do istnienia przesłanek stwierdzających przejście prawa własności na [...] Zakładów [...] S.A. zamiast zbadania czy organy administracji nie przekroczyły zasady swobodnej oceny dowodów ustalając, iż prawo własności stacji przeszło na [...] Zakładów [...] S.A., co w konsekwencji spowodowało wydanie wyroku oddalającego skargę zamiast uchylenia zaskarżonej decyzji do ponownego rozpoznania;

naruszenie art. 106 § 3 i 5 i art. 133 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w zw. z art. 232 i 233 k.c. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że prawidłowe są ustalenia organu administracyjnego w zakresie istnienia dowodów potwierdzających prawo własności stacji transformatorowej na rzecz [...] Zakładów [...] S.A.;

naruszenie art. 141 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nieodniesienie się w sposób konkretny wobec zarzutów zawartych w skardze, w szczególności nieustosunkowanie się do zarzutu naruszenia art. 107 § 1 i art. 97 § 1 pkt 4 w zw. z art. 100 k.p.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Uchylając decyzję Wojewody Ś. w sprawie uwłaszczenia Huty [...] nieruchomością przy ul. [...], w części dot. nabycia własności budynku stacji transformatorowej, Minister Infrastruktury stwierdził, że decyzja narusza art. 200 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), który stanowi, że nabycie prawa użytkowania wieczystego nie może naruszać praw osób trzecich. Te prawa to roszczenie [...] Zakładu [...] S.A. w G. do budynku stacji transformatorowej, oparte na art. 49 k.c.

Stosownie do art. 49 k.c. urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania wody, pary, gazu, prądu elektrycznego oraz inne urządzenia podobne, nie należą do części składowych gruntu lub budynku, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa lub zakładu. Co do treści pojęcia "urządzenia" wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 czerwca 2004 r. II CK 359/2003 stwierdzając, że trwałe, fizyczne i funkcjonalne połączenie konstrukcji ścian, dachu i podłoża z instalacjami energetycznymi przeznaczonymi do doprowadzania, przetwarzania i rozdzielania prądu elektrycznego przesądza o tym, że zarówno budynek, jak i instalacje energetyczne należy uznać za części składowe całości w postaci rzeczy złożonej (art. 47 § 2 k.c.) i że dopiero ta całość wyczerpuje treść pojęcia "urządzenie". Po rozłączeniu sama instalacja ani sam budynek nie mogłyby funkcjonować jako stacja transformatorowa. Funkcja jaką mogły spełniać obydwa elementy tylko w zespoleniu oraz cel gospodarczy, dla osiągnięcia którego zostały one skonstruowane, wykluczają możliwość traktowania jako urządzenie w rozumieniu art. 49 k.c. tylko instalacji wewnątrz budynku. Tak skonstruowane urządzenie, w niniejszej sprawie właśnie stacja transformatorowa, jest urządzeniem służącym do doprowadzania prądu w rozumieniu art. 49 k.c. i wchodzi w skład przedsiębiorstwa energetycznego (por. wyrok SN z 18 czerwca 2004 r. II CK 259/2003).

Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał w zaskarżonym wyroku, iż podziela ww. poglądy przedstawione przez Sąd Najwyższy. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni akceptuje to stanowisko. Zresztą w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest ono nowe, bowiem już w wyroku z dnia 7 października 1999 r. I SA 2082/1998 Sąd stwierdził, że przesłanka, o której mowa w końcowej części art. 49 k.c. jest spełniona z chwilą podłączenia urządzeń do sieci należącej do przedsiębiorstwa lub zakładu, a w rezultacie tego podłączenia urządzenie to przestaje być częścią składową nieruchomości, na której zostało zbudowane i nie stanowi, na podstawie art. 191 k.c., własności tej nieruchomości. Z chwilą bowiem tego podłączenia urządzenia stają się częścią składową przedsiębiorstwa lub zakładu.

W niniejszej sprawie "stacja trafo" została podłączona do sieci energetycznej należącej do [...] Zakładu [...] S.A. w G. w celu zapewnienia dostaw energii dla mieszkańców osiedli mieszkaniowych, jak oświadczył na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w dniu 24 października 2006 r. pełnomocnik tego Zakładu, czemu wnoszący skargę kasacyjną nie zaprzecza, zarzucając tylko brak dowodów potwierdzających prawo własności [...] Zakładu do stacji transformatorowej. Jednak nie o dokument potwierdzający prawo własności Zakładu [...] chodzi, bowiem to fakt podłączenia urządzenia jako całości (budynku i znajdujących się w nim instalacji energetycznych) powoduje, że przestaje ono należeć do części składowej gruntu i nie stanowi własności, z mocy art. 191 k.c., w tym wypadku podmiotu, któremu służy prawo użytkowania wieczystego do nieruchomości, na której urządzenie - stacja trafo - się znajduje.

Zasadnie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury odmawiająca stwierdzenia nabycia własności budynku stacji transformatorowej przez Hutę [...] jest zgodna z prawem i oddalił skargę Syndyka Masy Upadłościowej Huty [...] S.A. w K..

Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).