Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 480/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2012-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17  ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Protokolant: Krzysztof Olczak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi G. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., znak [...], na podstawie

art. 39 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.), w związku z art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. 2000 r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 17 ust. 1 pkt 1, ust. 3, art. 20 ust. 3, art. 24 ust. 1, ust. 2a, ust. 3, ust. 3a, ust. 4 art. 25 ust. 1, ust. 2, art. 26 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm., dalej: ustawa o świadczeniach rodzinnych) oraz Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. Nr 129, poz. 1058), działając z upoważnienia Wójta Gminy D., Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. odmówił G. O. świadczenia pielęgnacyjnego, z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad matką G. S.

Jako powód odmowy organ podał niespełnienie warunków przyznania, tzn. brak rezygnacji z zatrudnienia. Podniesiono, iż wnioskodawczyni nigdy nie podejmowała zatrudnienia poza rolnictwem oraz nie rejestrowała się w urzędzie pracy.

Od powyższej decyzji, pismem z dnia [...] lutego 2012 r., skarżąca wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...].

Organ II instancji, decyzją znak: [...] z dnia [...] marca 2012 r., po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Argumentując, organ odwoławczy przytoczył treść art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, na mocy którego świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

– matce albo ojcu;

– innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego

1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 z późn. zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny;

– opiekunowi faktycznemu dziecka;

jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji albo osobą legitymującą się orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Z dyspozycji powyższego przepisu organ odwoławczy wywiódł, iż świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie, która powinna być zdolna do pracy, lecz rezygnować lub nie podejmować zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, przy czym względem tej osoby powinien obciążać wnioskodawcę obowiązek alimentacyjny. Ponadto osoba wymagająca opieki musi legitymować się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W przedmiotowej sprawie skarżąca w dniu [...] grudnia 2011 r. złożyła wniosek

o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, G. S. Do wniosku załączyła wypis z treści orzeczenia lekarza rzeczoznawcy Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego - Oddział Regionalny w [...] z dnia [...] października 2006 r. Nr akt [...] stwierdzający, że G. S. jest trwale, całkowicie niezdolna do pracy w gospodarstwie rolnym i trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji.

Nie uległo zatem wątpliwości organu, że G. S., jako osoba niepełnosprawna, wymaga stałej opieki i pomocy innej osoby. Ponadto z akt sprawy wynika, że jest wdową. Od 1998 r. mieszka z rodziną córki, która zapewnia jej konieczną opiekę.

Jak podniesiono, możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zależy jednak od spełnienia przez wnioskodawcę dwóch przesłanek.

Po pierwsze osoba niepełnosprawna musi legitymować się odpowiednim orzeczeniem, co jak wyżej wykazano w przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości.

Po drugie opiekun osoby niepełnosprawnej musi rezygnować z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i nie podejmować tego zatrudnienia z uwagi na konieczność zapewnienia opieki osobie niepełnosprawnej. Organ orzekając

o przyznaniu wnioskowanego przez stronę świadczenia musi mieć pewność, że wnioskodawczyni spełnia wskazane wyżej przesłanki.

Z akt sprawy wynika, że G. O. jest właścicielką gospodarstwa rolnego i nigdy nie podejmowała pracy zarobkowej poza rolnictwem, natomiast z uwagi na pogarszający się stan zdrowia matki zmuszona była zrezygnować z pracy w gospodarstwie rolnym. Ciężar prowadzenia gospodarstwa przejął mąż wnioskodawczyni J. O. Sytuacja w rodzinie wymusiła zmianę profilu gospodarstwa.

Jak już wskazano, przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego

z mocy cytowanego art. 17 ust. 1 jest brak podjęcia lub rezygnacja z zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej, ze względu na konieczność sprawowania opieki. Stosownie zaś do art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenia usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.

W konsekwencji tych ustaleń nie można zdaniem organu uznać, że rezygnacja z pracy w gospodarstwie rolnym jest równoznaczna z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu przepisu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W ocenie organu fakt, że skarżąca nie tylko nigdy nie pracowała poza pracą

w gospodarstwie rolnym, ale również nigdy nie poszukiwała pracy poza rolnictwem, powoduje konieczność stwierdzenia, że nie spełnia ona przesłanki rezygnacji

z zatrudnienia w związku z koniecznością zapewnienia opieki niepełnosprawnej matce.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze na powyższą decyzję, skarżąca wniosła o uchylenie jej oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonym decyzjom, skarżąca zarzuciła naruszenie:

– przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, które miało wpływ na wynik sprawy;

– przepisów art. 77 § 1 k.p.a.;

– zasady sprawiedliwości społecznej i równości wobec prawa, wyrażonych

w art. 2 i art. 32 Konstytucji RP.

W uzasadnieniu, skarżąca podniosła, iż jest właścicielką gospodarstwa rolnego i podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu w KRUS. W związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką, G. S., nie podejmuje żadnej pracy w gospodarstwie rolnym. Wszystkie prace w gospodarstwie wykonuje jej mąż, J. O. Zmuszony był on do zmiany profilu prowadzonego gospodarstwa - likwidacji hodowli zwierzęcej oraz uprawy buraków cukrowych - aby mógł sam podołać wszystkim pracom w gospodarstwie. Z powodu konieczności opieki nad matką, skarżąca nigdy nie poszukiwała i nie wykonywała pracy poza rolnictwem, ani też nie była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako poszukująca pracy. Na potwierdzenie powyższego, złożyła w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w D. stosowne oświadczenie z dnia [...] stycznia 2012 r., w celu dołączenia do akt sprawy.

Według stanowiska skarżącej, sam fakt posiadania gospodarstwa rolnego nie może stanowić negatywnej przesłanki do przyznania w/w świadczenia.

Skarżąca zwróciła uwagę Sądu na definicję ustawową pojęcia "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Przepis art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej - oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Z treści przytoczonego przepisu wynika zdaniem skarżącej wyraźnie, że ustawodawca w definicji legalnej "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" nie zawarł prowadzenia gospodarstwa rolnego i pracy w tym gospodarstwie, za wyjątkiem jej wykonywania w przypadkach ściśle określonych w art. 3 ust. 22 ustawy, nie mających zastosowania w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy. Taka definicja oznacza, że rolnik wcale nie musi rezygnować z pracy w gospodarstwie rolnym, ani też podejmować jej, aby spełnić niezbędny - w rozumieniu art. 17. ust 1 ustawy - wymóg do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego.

Dodatkowo zdaniem skarżącej należy podkreślić, że wyczerpujący katalog przesłanek wykluczających uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego zawiera

art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wśród nich nie wymienia się osoby posiadającej gospodarstwo rolne, co oznacza, że osoba taka może świadczenie pielęgnacyjne uzyskać.

Jako potwierdzenie takiego stanu rzeczy, skarżąca przywołała decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2012 r., znak [...] dotyczącą jej sprawy (załączona do akt). Mimo to, nie uwzględniono wskazanej wykładni w decyzji z dnia [...] marca 2011 r.

Interpretacja organu rozszerza zdaniem skarżącej w sposób nieuprawniony katalog przesłanek negatywnych, enumeratywnie wymienionych w art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dokonywanie wykładni rozszerzającej, polegającej na wprowadzeniu dodatkowych negatywnych przesłanek i w jej wyniku uznanie, że żaden rolnik bądź właściciel gospodarstwa rolnego nie ma prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, pomimo tego, że mógłby i chciałby podjąć zatrudnienie, o jakim mowa w art. 3 pkt. 22 ustawy, ale nie może tego uczynić z uwagi na konieczność stałej opieki, jest w ocenie skarżącej sprzeczna z zasadą sprawiedliwości społecznej, wyrażoną w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz zasadą równości wobec prawa wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP.

Analizując powołane wyżej przepisy należy, w opinii skarżącej, dojść do przekonania, że uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego przez rolnika prowadzącego gospodarstwo rolne, nie jest uzależnione od rezygnacji przez niego z pracy

w gospodarstwie rolnym ani od wykazania, że nie jest w stanie pracy w tym gospodarstwie podjąć.

W przypadku pozostawania w zatrudnieniu, o jakim mowa w art. 3 pkt 22 ustawy nie jest, jak podnosi skarżąca, możliwe sprawowanie opieki nad chorym

o różnych porach dnia i nocy. Inaczej jest jednak w przypadku opiekuna, który jest właścicielem gospodarstwa rolnego i jednocześnie nie posiada zatrudnienia poza rolnictwem w warunkach określonych w art. 3 pkt 22, jeżeli okoliczność ta nie powoduje jego osobistego zaangażowania w pracę w gospodarstwie w takim wymiarze, który uniemożliwia sprawowanie bieżącej i stałej opieki nad osobą niepełnosprawną. Praca w gospodarstwie rolnym nie wymaga bowiem osobistej pracy rolnika, do którego gospodarstwo należy, a wykonywanie konkretnych czynności może być zlecone innym osobom.

Taki właśnie stan rzeczy ma miejsce w przypadku skarżącej, która sprawuje rzeczywistą, stałą opiekę nad chorą matką wymagającą pielęgnacji, nie podejmuje pracy w gospodarstwie ani zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o których mowa w art. 3 pkt 22 ustawy, z powodu konieczności sprawowania ciągłej opieki nad matką, spełniając tym samym jej zdaniem wymogi określone w art. 17 ust. 1 ustawy.

Ponadto skarżąca zarzuciła organowi II instancji naruszenie art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nie przeprowadzenie prawidłowej i wyczerpującej oceny materiału dowodowego w celu merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Zarzut swój skarżąca umotywowała spełnianiem w jej opinii ustawowych przesłanek przyznania jej przedmiotowego świadczenia, czego nie bierze pod uwagę organ.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], w odpowiedzi na skargę, wniosło o jej oddalenie, podtrzymując wydaną decyzję i argumentację w niej zawartą.

Ponadto, organ uznał za istotne dla rozpatrywanej sprawy podkreślenie, że praca w gospodarstwie rolnym jak wyjaśniono, nie jest ani zatrudnieniem, ani inną pracą zarobkową w rozumieniu obowiązujących przepisów. W orzecznictwie sądów administracyjnych natomiast ugruntował się pogląd, iż zasadniczym celem świadczenia pielęgnacyjnego jest kompensacja strat materialnych. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje bowiem wskutek rezygnacji z zatrudnienia (porzucenia zamiaru zatrudnienia lub rozwiązania dotychczasowego zatrudnienia).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności

z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na inne niż decyzje administracyjne

i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Stosownie do art. 134

§ 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań

i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim określonym w skardze przedmiotem zaskarżenia, który może obejmować całość albo tylko część określonego aktu lub czynności (zob. J.P. Tarno, Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010,

s. 312; por. też uzasadnienie uchwały NSA z 03.02.1997 r., OPS 12/96, ONSA 1997/3/104), oraz rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (czynności). Kontrola sądu nie obejmuje natomiast zasadniczo oceny wypełniania przez organy administracji pozasystemowych kryteriów słusznościowych, w szczególności kierowania się zasadami współżycia społecznego, ani kryteriów celowościowych, takich jak realizacja określonej polityki stosowania prawa administracyjnego (por. wyrok NSA

z 25.09.2009 r., I OSK 1403/08; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wbrew stanowisku skarżącej, zaskarżona decyzja oraz decyzja organu

I instancji nie naruszają przepisów prawa materialnego. Organy prawidłowo zastosowały przepis art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. , Nr 139, poz. 992 ze zm.). Również wykładnia powyższego przepisu została poprawnie dokonana przez organy.

Materiał dowodowy, który znajduje potwierdzenie w aktach sprawy nie budził żadnych wątpliwości. Wydane przez organy administracji publicznej decyzje

w przedmiotowej sprawie nie naruszają zasady sprawiedliwości społecznej i równości wobec prawa (art. 2 i art. 32 Konstytucji RP).

Bezsporne w sprawie jest, że na skarżącej, zgodnie z przepisami ustawy

z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.), ciąży obowiązek alimentacyjny oraz, że jej matka jest osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do oceny, czy skarżąca jako właścicielka gospodarstwa rolnego, która wcześniej nigdy nie pracowała poza rolnictwem, spełnia przesłankę niepodejmowania zatrudnienia na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawna matką legitymująca się orzeczeniem lekarza rzeczoznawcy KRUS z dnia [...] października 2006 r., potwierdzającego całkowitą, trwałą niezdolność badanego do samodzielnej egzystencji.

Podstawę materialno-prawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 17

ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że: świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Wyżej przytoczony przepis rozróżnia dwa niezależne od siebie stany faktyczne, uprawniające do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Jedna z sytuacji zachodzi wówczas, gdy osoba legitymowana nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem (albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności), natomiast druga występuje, gdy osoba legitymowana rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem (albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności).

Zatem w pierwszym przypadku chodzi o sytuację, kiedy osoba zainteresowana przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego nie pracuje i nie trudni się jakąkolwiek pracą zarobkową, czyli nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, by opiekować się osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W drugim zaś, kiedy z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, osoba zainteresowana uzyskaniem świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z dotychczasowego sposobu aktywności zawodowej i zarobkowej (np. rozwiązuje stosunek pracy, rezygnuje z prowadzonej działalności gospodarczej).

Analiza akt przedmiotowej sprawy prowadzi do wniosku, że skarżąca nie zalicza się do żadnego powyżej opisanego stanu faktycznego. Nigdy bowiem nie pracowała poza rolnictwem, nie była zatrudniona na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej (definicja zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych).

Skarżąca jest rolnikiem i podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników KRUS.

W oświadczeniu z dnia [...] stycznia 2012 r. (k-17 akt administracyjnych) oznajmiła, że nigdy nie podejmowała pracy zawodowej poza rolnictwem, początkowo z uwagi na małe dzieci oraz opiekę i pomoc nad jej matką. Nigdy też nie była zarejestrowana

w urzędzie pracy. W drugim oświadczeniu, również z dnia [...] stycznia 2012 r. (k-16 akt administracyjnych), skarżąca wyraziła stanowisko, że z powodu opieki nad matką nie podejmuje żadnej pracy w gospodarstwie rolnym, a mąż musiał zmienić profil gospodarstwa z produkcji zwierzęcej na roślinną.

W ocenie Sądu oświadczenia skarżącej potwierdzają jedynie rezygnację

z pracy w rolnictwie, która nie jest zatrudnieniem lub inną praca zarobkową

w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 marca 2011 r., sygn. akt

I OSK 1987/10 (publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl), wyraził pogląd, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia, które – co należy przypomnieć – przyznawane jest opiekunowi osoby niepełnosprawnej, a nie osobie wymagającej opieki, jest zrekompensowanie tej osobie rezygnacji z aktywności zawodowej poprzez wypłatę jej określonej przepisami kwoty (art. 17 ust. 3 cyt. ustawy) oraz opłacenie składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe (art. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych – tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.). Należy podkreślić, że przepisy dopuszczają sytuacje, gdy składki za taką osobę są odprowadzane z innego tytułu (art. 2b cyt. ustawy), ale nie znosi to warunku rezygnacji z aktywności zawodowej. Jeszcze raz należy podkreślić, że art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie zalicza do zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej pracy w gospodarstwie rolnym. Nie ma znaczenia w tej sytuacji to, że skarżąca złożyła oświadczenia o rezygnacji z pracy na roli.

Z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca kiedykolwiek poszukiwała zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej poza rolnictwem, czy też by zaproponowano jej zatrudnienie lub inną pracę zarobkową poza rolnictwem, a ona zrezygnowała z tej propozycji z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad matką.

Organ prawidłowo poczynił ustalenia stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie. W celu dokładnego wyjaśnienia sprawy zwrócił się o stanowisko do Powiatowego Urzędu Pracy w [...] i uzyskał informację, że skarżąca nie figuruje w ewidencji osób bezrobotnych.

W związku z powyższym należy uznać, że organ prawidłowo zastosował przepis art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, uznając, że sam fakt pozostawania rolnikiem wyklucza daną osobę z kręgu osób, które mogą otrzymać świadczenie pielęgnacyjne na podstawie omawianych przepisów. Pogląd ten zaakceptowany został przez orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyrokach z dnia 11 marca 2011 r. (sygn. akt I OSK 1987/10), z dnia 20 kwietnia 2012 r. (sygn. akt I OSK 2018/11) oraz z dnia 11 marca 2011 r. (sygn. akt I OSK 1987/10) - publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl.

Ratio legis tego unormowania należy zaś poszukiwać w fakcie, że osoba prowadząca gospodarstwo rolne nie jest poddana reżimowi pracy, charakterystycznemu dla zatrudnienia u innego podmiotu (określone godziny pracy, miejsce wykonywania obowiązków, dyspozycyjność i inne). W związku z powyższym, przy właściwej organizacji pracy, rolnik może prowadzić gospodarstwo rolne i jednocześnie sprawować opiekę nad niepełnosprawnym.

Organ dokonał również prawidłowej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 2 w związku

z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Skarżącej odmówiono prawa do świadczenia z tego bowiem powodu, że nigdy nie pracowała i nie poszukiwała zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej poza rolnictwem.

W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie nie doszło zatem do naruszenia przepisów wyrażonych w art. 2 i art. 32 Konstytucji RP.

Skarżąca bowiem nie jest rolnikiem, który z uwagi na posiadanie małego, niedochodowego gospodarstwa rolnego poszukuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej poza rolnictwem. W takich sytuacjach, gdy właściciel gospodarstwa rolnego zrezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, albo odmówi podjęcia zaproponowanego zatrudnienia w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną, świadczenie może zostać przyznane. Wówczas fakt przynależności do grupy zawodowej rolników nie dyskwalifikuje takiej osoby. Będzie ona spełniała przesłanki art. 17 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Pogląd powyższy wyrażony został w wyroku z dnia 8 września 2011 r., sygn. akt

II SA/Ke 465/11., w którym to orzeczeniu zwrócono uwagę, że sytuacja rolnika zależy od wielkości czy struktury gospodarstwa rolnego. Przyjęto, że gospodarstwo nie musi absorbować rolnika w taki sposób, że nie jest on w stanie podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o jakiej mowa w art. 3 pkt 22 ustawy. Takiej zaś pracy podjąć nie może, gdyż stoi temu na przeszkodzie obowiązek sprawowania pieczy nad osobną niepełnosprawną, co do której ciąży na nim obowiązek alimentacyjny. Powyższy wyrok jest prawomocny, ponieważ skarga kasacyjna od niego została oddalona w wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 3 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 2203/11 - publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl.

Pogląd powyższy zasługuje w ocenie Sądu na aprobatę, jako wyjątek od zasady, ale wyłącznie w stosunku do rolników posiadających gospodarstwo rolne

o powierzchni użytków rolnych nie przekraczającej 2 ha przeliczeniowe. Rolnik przy małym, nierentownym gospodarstwie rolnym może bowiem korzystać z prawa ubiegania się o status osoby bezrobotnej, a więc poszukującej zatrudnienia. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d) ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia

i instytucjach rynku pracy (Dz.U.2008, Nr 69, poz..415 j.t.).

Przepis ten stanowi, że bezrobotny - oznacza to osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g lub lit. i, j, l lub cudzoziemca - członka rodziny obywatela polskiego, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną

i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu tej szkoły lub w szkole wyższej gdzie studiuje w formie studiów niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli nie jest właścicielem lub posiadaczem samoistnym lub zależnym nieruchomości rolnej,

w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, z późn. zm.), o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe lub nie podlega ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w gospodarstwie rolnym

o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe.

Przyznanie zatem uprawnień w zakresie świadczenia pielęgnacyjnego grupie rolników posiadających gospodarstwa rolne do 2 ha, jest prawidłowe i nie prowadzi do kolizji prawa.

Skarżąca posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 12,1000 ha przeliczeniowego (decyzja Wójta Gminy D. z dnia [...] stycznia 2012 r. w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego, k-34 akt administracyjnych). Nie znajduje się zatem w sytuacji, w której przepisy prawa dawałyby jej możliwość ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne jako rolnik, poszukujący zatrudnienia.

W świetle powyższego Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz. U z 2012 r., poz. 270) orzekł o oddaleniu skargi, jako nieuzasadnionej.