Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 660/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7,77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. C
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2011 r. sprawy ze skargi B. M., T. Z. i W. W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2010 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżących B. M. T. Z. i W. W. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego oraz kwoty po 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych na rzecz każdego ze skarżących tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku B. M., T. Z. i W. W., o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Nr [...] z dnia [...] października 2010 r., odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1997 r. nr [...], stwierdzającej nabycie z mocy prawa nieodpłatnie przez Gminę [...] własności zabudowanej nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów obręb [...] jako działka nr [...] o pow. [...] ha, karta mapy nr [...] o uregulowanej KW [...] prowadzonej przez Wydział Ksiąg Wieczystych przy Sądzie Rejonowym w C., zgodnie ze sporządzonym spisem, opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], stanowiącej integralną część tej decyzji – utrzymał w mocy powyższą decyzję.

W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan faktyczny:

Wojewoda [...], działając na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), decyzją z dnia [...] grudnia 1997 r. nr [...] stwierdził nabycie z mocy prawa nieodpłatnie przez Gminę [...] własności zabudowanej nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów obręb [...] jako działka nr [...] o pow. [...] ha, karta mapy nr [...] o uregulowanej KW [...] prowadzonej przez Wydział Ksiąg Wieczystych przy Sądzie Rejonowym w C., zgodnie ze sporządzonym spisem, opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], stanowiącej integralną część tej decyzji.

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności w/w decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] wystąpili: B. M., T. Z. i W. W. reprezentowani przez radcę prawnego M. S.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] października 2010 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie wskazując, że wnioskodawcy nie legitymują się przymiotem strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1997 r. i nie mogą skutecznie żądać wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności w/w decyzji.

Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpili B. M., T. Z. i W. W.

Skarżący zarzucili organowi "naruszenie przepisów postępowania: art. 7, art. 28 kpa (...) oraz naruszenie prawa materialnego tj. art. 5 ust. 1 ustawy przepisy wprowadzające (...) poprzez błędne uznanie, że skarżący nie legitymują się przymiotem strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] (...) oraz błędne przyjęcie, iż Skarb Państwa w dniu wejścia w życie wyżej cytowanej ustawy był właścicielem nieruchomości położonej w C. przy ul. [...] (...)."

Po rozpoznaniu powyższego wniosku organ uznał, że nie znalazł żadnych nowych, istotnych dla sprawy okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę jego stanowiska wyrażonego w decyzji z dnia [...] października 2010 r.

Dodatkowo organ podniósł, że stronami postępowania komunalizacyjnego są Skarb Państwa – jako dotychczasowy właściciel mienia oraz właściwa gmina, ponieważ dotyczy wprost interesu prawnego tych podmiotów. Wyjątkowo, w postępowaniu komunalizacyjnym może wziąć udział także inny podmiot, ale tylko wówczas gdy wykaże, iż skomunalizowane mienie stanowiło w istocie jego własność, a zatem nie powinno ulec komunalizacji. Brak wykazania się przez taki podmiot tytułem prawnorzeczowym do mienia, będącego przedmiotem komunalizacji, wyklucza możliwość skutecznego wszczęcia postępowania w trybie nadzoru (o stwierdzenie nieważności decyzji). O tym czy interes lub obowiązek ma charakter prawny, czy tylko faktyczny przesądza treść przepisów prawa materialnego, z których wynikają obowiązki lub prawa pozostające w związku z rozstrzygnięciem. Natomiast pojęcie interesu faktycznego nie może być utożsamiane z pojęciem interesu prawnego. Interes faktyczny jest to bowiem stan, w którym dany podmiot wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji.

Natomiast zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające(...), mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstw państwowych, dla których te organy pełnią funkcję organu założycielskiego oraz zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych tym organom, staje się w dniu wejścia w życie tej ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990 r., z mocy prawa własnością właściwych gmin. Organ podkreślił, że decydujące znaczenie dla komunalizacji następującej z mocy prawa ma stan faktyczny i prawny mienia ogólnonarodowego istniejący w dacie wejścia w życie ustawy, o której wyżej mowa.

W księdze wieczystej KW [...] jako właściciel nieruchomości położonej w C. przy ul. [...] i przy ul. [...] oznaczonej jako działka nr [...] został wpisany Skarb Państwa. Nieruchomość objęta w/w decyzją komunalizacyjną stała się własnością Skarbu Państwa na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. z dnia [...] listopada 1955 r [...] o wywłaszczeniu i odszkodowaniu na rzecz Skarbu Państwa. Wskazane orzeczenie w dniu komunalizacji z mocy prawa tj. 27 maja 1990 r., było ostateczne i do chwili obecnej pozostaje w obrocie prawnym.

W odniesieniu do wnioskowanej nieruchomości toczyło się postępowanie w sprawie jej zwrotu. Decyzją z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] Starosta [...] orzekł o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W/w decyzja została utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...].

Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawomocnym wyrokiem z dnia 25 stycznia 2007 r.. sygn. akt II SA/GL 726/06, oddalił skargę złożoną przez stronę postępowania na w/w decyzję Wojewody [...].

Z zebranej dokumentacji sprawy w sposób jednoznaczny zdaniem organu wynika, iż na dzień komunalizacji (27 maja 1990 r.) przedmiotowa nieruchomość nie stanowiła własności osób fizycznych. Skarżący nie przedstawili żadnych dowodów (organ z urzędu również nie znalazł) poświadczających fakt czy to zasiedzenia tejże nieruchomości, jej kupna, czy też nabycia w jakiejkolwiek innej prawem przewidzianej formie. Organ nadzoru nie znalazł z urzędu jakiejkolwiek innej normy prawnej, z której wynikałyby obowiązki lub prawa skarżących w związku z w/w decyzją Wojewody [...]. Normy takiej nie wykazali również skarżący.

Ustosunkowując się do uwag przedstawionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ wyjaśnił, że wbrew opinii skarżących o posiadaniu przymiotu strony nie decyduje przekonanie osoby poczuwającej się za stronę postępowania, czy też sama okoliczność złożenia do organu administracji publicznej podania. To treść przepisów prawa materialnego, z których wynikają obowiązki lub prawa pozostające w związku z rozstrzygnięciem, jest podstawowym kryterium do uznania określonego podmiotu za stronę postępowania.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ wyjaśnił, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji prowadzone przez organ wyższego stopnia (zwany również organem nadzorczym) ma na celu jedynie dokonanie oceny ważności decyzji ustalonego na podstawie stanu dowodowego i przepisów prawa obowiązujących w dacie jej wydania. Organy administracji nie gromadzą w takim przypadku odrębnych dowodów, lecz opierają się na dowodach zgromadzonych w poprzedzającym tę decyzję postępowaniu administracyjnym ( tak w WSA w Warszawie w wyroku z dnia 14.12.2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 1880/06, LEX nr 301837). Przedmiotem tego postępowania było

dokonanie ustaleń, czy skarżący mają legitymację do skutecznego wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. Organ zauważył również, iż postępowanie wyjaśniające, poprzedzające orzeczenie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji, może dotyczyć jedynie kwestii formalnych, nie zaś badania czy przyczyny nieważności decyzji rzeczywiście miały miejsce.

Na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2011 r. skargę do WSA w Warszawie złożyli: B. M., T. Z. i W. W. zarzucając jej naruszenie:

- art. 28 kpa poprzez przyjęcie, iż skarżący nie legitymują się przymiotem strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1997 r. nr [...] i nie mogą skutecznie żądać wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności w/w decyzji;

- art. 7 w zw. z art. 127 § 3 i art. 140 kpa poprzez nieuwzględnienie w prowadzonym przez siebie postępowaniu dokumentu w postaci odpisu z księgi wieczystej KW [...] (obecnie [...]) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w C. i naruszenie tym samym obowiązującej w postępowaniu administracyjnym zasady prawdy obiektywnej;

- art. 107 § 3 kpa, w zw. z art. 127 § 3 i art. 140 kpa poprzez nieprzedstwawienie w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wyczerpującej informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ administracji przy wydaniu zaskarżonej decyzji, a w szczególności nieustosunkowanie się do twierdzeń i zarzutów zawartych we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, iż z treści odpisu księgi wieczystej KW [...] (obecnie [...]) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w C. wynika, że na dzień 27 maja 1990 r. właścicielami nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów obręb C. jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha, karta mapy nr [...] byli skarżący, a nie Skarb Państwa.

Naruszenie powyższych przepisów postępowania spowodowało zdaniem skarżących bezzasadne przyjęcie, iż nie mieli oni interesu prawnego niezbędnego do bycia stroną w wyżej opisanym postępowaniu. Skutkiem czego było naruszenie przepisu art. 156 § 1 kpa poprzez niestwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1997 r. mimo, iż została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa materialnego to jest art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i pracownikach samorządowych (Dz. U. 90.32.191) i wnieśli o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...].10.2010 r.

W obszernym uzasadnieniu skargi podniesiono między innymi, że Minister niezasadnie przyjął, iż skarżący nie wykazali istnienia po swojej stronie interesu prawnego do bycia stroną w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1997 r. i nie mogą skutecznie żądać wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności w/w decyzji.

Wynika to z faktu naruszenia przez Ministra obowiązującej w postępowaniu administracyjnym zasady prawdy obiektywnej. Rozpoznając sprawę Minister nie wziął pod uwagę treści przedłożonego przez skarżących dokumentu w postaci odpisu z księgi wieczystej KW [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w C. Wbrew stanowisku Ministra wyrażonemu w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] października 2010 r. i podtrzymanemu w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r. na dzień 27 maja 1990 r. właścicielami nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów obręb C. jako działka nr [...] o pow. [...] ha, karta mapy nr [...] dla której Sąd Rejonowy w C. prowadzi księgę wieczystą nr KW [...] byli skarżący, a nie Skarb Państwa. Dla potwierdzenia tego faktu skarżący jako załącznik do niniejszej skargi przedłożyli dodatkowo pełny odpis księgi wieczystej nr KW [...].

Zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. 2001.124.1361) księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości, art. 3 tejże ustawy stanowi zaś, iż domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym.

W tej sytuacji zdaniem skarżących ustalanie przez Ministra komu służyło prawo własności nieruchomości na podstawie wskazanych przez niego – w uzasadnieniach decyzji administracyjnych z dnia [...] października 2010 r. i [...] stycznia 2011 r. decyzji administracyjnych Starosty [...] i Wojewody [...] oraz wyroku WSA w Gliwicach, z pominięciem stanu prawnego nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. wynikającego z treści księgi wieczystej KW [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w C. jest naruszeniem wynikającego z zasady prawdy obiektywnej obowiązku organu administracji do zgromadzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a następnie wyczerpującego rozpatrzenia całokształtu tego materiału celem prawidłowego ustalenia podstawy faktycznej decyzji administracyjnej.

Minister w niniejszej sprawie nie tylko naruszył zdaniem skarżących zasadę prawdy obiektywnej, ale też wynikający z art. 107 § 3 kpa obowiązek wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Samo powołanie się na decyzje administracyjne i orzeczenia sądów administracyjnych bez odniesienia się do przedłożonego przez stronę dokumentu jest naruszeniem obowiązku prawidłowego uzasadnienia decyzji. Nie może być bowiem tak, że Minister podważa domniemanie własności wynikające z treści księgi wieczystej, nie wskazując w uzasadnieniu decyzji skąd takie rozstrzygnięcie wynika.

Zasłanianie się przez Ministra, iż naruszenie powyższej zasady wynika z faktu, że w postępowaniu nadzorczym organ administracji z zasady nie gromadzi odrębnych dowodów lecz opiera się na dowodach zgromadzonych w poprzedzającym tę decyzję postępowaniu administracyjnym, jest niezasadne. Jak bowiem orzekł WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 2009-03-11 w sprawie VII SA/Wa 2117/08 w wypadku gdy ustalenie stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania kwestionowanej decyzji ma duże znaczenie dla oceny jej prawidłowości (w danym postępowaniu),to organ powinien badać czy stan faktyczny przyjęty przy wydaniu decyzji będącej przedmiotem postępowania "nieważnościowego" odpowiadał prawdzie. Dlatego też organy mają obowiązek ocenić wszystkie środki dowodowe.

Dlatego też zdaniem skarżących twierdzenie Ministra, iż skarżący nie wykazali istnienia interesu prawnego, który pozwalałby ich uznać za stronę postępowania jest bezpodstawne. Skarżący, przedkładając odpis z w/w księgi wieczystej wykazali bowiem, iż mają interes prawny – realny na dzień 27 maja 1990 r., z którego wynika ich prawo do bycia stroną w niniejszym postępowaniu. Istnieje bowiem przepis prawa – a konkretnie cytowane powyżej przepisy ustawy o księgach wieczystych i hipotece – z których wynika komu przysługuje prawo własności nieruchomości. Z powyższych przepisów wynika, że prawo to przysługuje osobom wskazanym w treści księgi wieczystej jako właściciele nieruchomości. Osobami zaś wpisanymi do w/w księgi wieczystej jako właściciele w dniu 27 maja 1990 r. byli skarżący, nie zaś Skarb Państwa. Wobec zaistniałego w sprawie stanu faktycznego jak i prawnego Wojewoda [...] nie był zdaniem skarżących władny skutecznie wydać decyzji o komunalizacji spornej nieruchomości, a to z uwagi na fakt, że w chwili jej wydawania wywłaszczona wcześniej nieruchomość nie była zagospodarowana zgodnie z decyzją o jej wywłaszczeniu. Brak zagospodarowania spornej nieruchomości tak jak to przewidywała decyzja wywłaszczeniowa potwierdzony jest także przez fakt, że część pierwotnie wywłaszczonej działki została zwrócona właścicielom decyzją Urzędu Rejonowego w C. z dnia [...] sierpnia 1990 r.. W toku tej sprawy [...] – jako jednostka posiadająca wywłaszczoną nieruchomość w zarządzie i użytkowaniu oświadczyła, że sporna nieruchomość jest częściowo niezagospodarowana i jest dla niej zbędna. Okoliczności te zostały potwierdzone przed NSA, który rozpoznawał skargę na decyzję wydaną w przedmiocie odwołania od wskazanej decyzji i w dniu 10 marca 1992 r. wydał wyrok (kopia w załączeniu).

W toku tamtego postępowania ustalono ponad wszelką wątpliwość, że nieruchomość skarżących jako wywłaszczona zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127 z późn. zm.) stała się zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej winna podlegać zwrotowi na rzecz następców prawnych poprzednich właścicieli. W takiej sytuacji, skoro w latach 1990-1992, co wynika bezspornie z treści powołanego wyroku NSA i decyzji Urzędu Rejonowego w C., sporna nieruchomość pozostawała w zarządzie i użytkowaniu [...] w C., to Wojewoda [...] nie mógł w 1997 r. wydać zgodnie z prawem decyzji o stwierdzeniu nabycia własności tej nieruchomości na rzecz Gminy [...]. Podstawa komunalizacji – czyli art. 5 ustawy wprowadzającej ustawę o samorządzie terytorialnym i pracownikach samorządowych nie przewidywał komunalizacji z mocy prawa nieruchomości będących w zarządzie i użytkowaniu spółdzielni.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz dodając, że rozpatrując przedmiotową sprawę brał pod uwagę wszystkie okoliczności prawne i faktyczne mogące mieć wpływ na rozstrzygnięcie.

W wyniku powyższego, organ ocenił, iż wnioskodawcy nie posiadali na dzień komunalizacji tytułu prawnego do władania sporną nieruchomością, który stałby na przeszkodzie jej komunalizacji jak również w dniu 15 grudnia 1997 r. tytułu prawnego do władania sporną nieruchomością, który stałby na przeszkodzie jej komunalizacji. W związku z powyższym organ nadzoru uznał, że w świetle przepisów prawa materialnego – ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.) – nie legitymowali się w postępowaniu komunalizacyjnym, jak i nie legitymują się w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1997 r., nr [...], interesem prawnym w rozumieniu art. 28 kpa.

Zdaniem organu kluczowe znaczenie w przedmiotowej sprawie miało ustalenie, czy wnioskodawca legitymuje się prawem wystąpienia z żądaniem wszczęcia postępowania o stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1997 r., a ustalenie takie musi nastąpić przed (ewentualnym) rozpatrzeniem i rozstrzygnięciem sprawy co do jej istoty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art.. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W ocenie Sądu kwestionowane decyzje zostały wydane z naruszeniem art. art. 7, 77, 80 i 107 § 3 kpa.

W prawdzie zgodzić się trzeba z organem orzekającym, że stronami postępowania komunalizacyjnego prowadzonego w trybie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) są Skarb Państwa i właściwa gmina, natomiast aby uznać inny podmiot za stronę przedmiotowego postępowania niezbędne jest wskazanie jego interesu prawnego do udziału w tym postępowaniu. Inny podmiot może być uznany za stronę postępowania komunalizacyjnego tylko wówczas, gdy wykaże się tytułem prawnym do mienia będącego przedmiotem komunalizacji takim, który stałby na przeszkodzie komunalizacji z tego powodu, że przekreślałby tytuł Skarbu Państwa do mienia lub uniemożliwiałby komunalizację z przyczyn przewidzianych w art. 11 powołanej ustawy.

Jednakże w ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie ustalenia Ministra co do braku po stronie wnioskodawców tytułu prawnorzeczowego do przedmiotowych nieruchomości, a co za tym idzie przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej, nie zostały poczynione w sposób wnikliwy.

Odmawiając skarżącym przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej organ nadzoru nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności, które mają wpływ na status skarżących w postępowaniu nadzorczym.

Z materiału dokumentacyjnego znajdującego się w aktach przedmiotowej sprawy wynika, że w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w C. jako właściciele działki nr [...] na dzień [...] maja 1990 r. widnieją skarżący.

W tej samej księdze wieczystej widnieje też wpis z dnia [...].04.1992 r. Skarbu Państwa jako właściciela tej samej nieruchomości na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. o wywłaszczeniu i odszkodowaniu z dnia [...].11.1955 r. nr [...].

W takiej sytuacji oba wpisy w księdze wieczystej muszą podlegać ocenie organu. W powyższym stanie faktycznym organ powinien wszcząć postępowanie w sprawie, mając na uwadze, że istotnym dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy jest ustalenie prawidłowej treści księgi wieczystej dotyczącej właściciela spornej działki na dzień komunalizacji tj. [...].05.1990 r. Ponieważ w tej kwestii właściwy jest Sąd powszechny (uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym) dlatego też zdaniem sądu, organ powinien rozważyć zawieszenie postępowania w przedmiotowej sprawie do czasu rozstrzygnięcia powyższej kwestii.

Prawdą jest, że status podmiotu występującego z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji, jako zagadnienie formalne co do zasady ustala się przed wszczęciem takiego postępowania. Jednakże "art. 17 § 3 kpa ma zastosowanie do sytuacji, gdy z żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wynika w sposób oczywisty, że osoba wnosząca żądanie nie ma w sprawie interesu prawnego. W sytuacji, gdy ustalenie interesu prawnego wymaga podjęcia czynności ustalenia, czynności te mogą być podjęte wyłącznie w toku postępowania, a w razie wyniku negatywnego są podstawą zakończenia postępowania decyzją umarzającą postępowanie w sprawie" (wyrok NSA z 2.04.2006 r. OSK 725/05, LEX nr 209119). Zauważyć należy, że de facto organ nadzoru podjął już w tej sprawie czynności ustalające (np. zebrał dane z ewidencji gruntów, ksiąg wieczystych, z akt postępowania komunalizacyjnego), a mimo to odmówił wszczęcia postępowania będącego już w toku. Ustalenia poczynione przez MSWiA nie są jednak wystarczające do udzielenia odpowiedzi na pytanie o interes prawny skarżącego jako strony postępowania "nieważnościowego" i muszą zostać uzupełnione o wskazane przez Sąd powyższe ustalenia.

Należy podkreślić, że stroną postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej oprócz osób, które uczestniczyły w pierwotnym postępowaniu w charakterze stron, mogą być i inne osoby, które żądają stwierdzenia nieważności decyzji, wykażą swój interes prawny lub obowiązek, czyli także ten kto wykaże swój tytuł prawny do objętej postępowaniem nieruchomości.

Z materiału dokumentacyjnego znajdującego się w aktach przedmiotowej sprawy wynika, że skarżący byli ujawnieni w księdze wieczystej jako właściciele spornej nieruchomości i dlatego na tym etapie postępowania (do czasu uzgodnienia treści księgi wieczystej) posiadali zdaniem sądu interes prawny do występowania w przedmiotowym postępowaniu jako strona, w związku z czym stanowisko organu w tej kwestii było niezasadne.

Ponieważ zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] października 2010 r. naruszyły art. 7 i art. 77 § 1 kpa co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.