Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 67/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-02-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 255, art. 265 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Zofia Borowicz po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 12 listopada 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 445/14 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., postanowieniem objętym zażaleniem, odmówił przyznania A. J. prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] stycznia 2014 r. w przedmiocie podatku akcyzowego.

Sąd I instancji wskazał, że wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu, A. J. prowadzący P. U. – H. "M. – G." Export - Import (dalej: "skarżący") wystąpił po raz kolejny do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. o przyznanie prawa pomocy, tym razem w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych (wpis od skargi kasacyjnej) w sprawie ze skargi na powołaną wyżej decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] stycznia 2014 r. Uzasadniając wniosek wskazał na podobne okoliczności faktyczne, o których mowa w jego wniosku o przyznanie prawa pomocy z [...] czerwca 2014 r. W szczególności wyjaśnił, że obecnie nie osiąga dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej. Nie uzyskuje również dochodów ze stosunku pracy. Dodatkowo ma zasądzone alimenty na dwoje małoletnich dzieci po 1.600 zł na każde, z którego to obowiązku nie jest w stanie się wywiązać z powodu trudnej sytuacji finansowej. Posiada zaległe zobowiązania na rzecz Urzędu Miasta i Gminy w K. (ok. 5.000 zł). Nie posiada zatem środków na bieżące utrzymanie i korzysta z pomocy rodziny i znajomych. Nie posiada też żadnych oszczędności, w tym majątku (ruchomego i nieruchomego), który mógłby ewentualnie spieniężyć w celu pokrycia kosztów sądowych w niniejszej sprawie (wpis od skargi kasacyjnej 4.391 zł).

Odpowiadając na wezwanie Sądu, wystosowane w trybie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: "u.p.p.s.a.") oświadczył, że nie posiada żadnych rachunków bankowych (firmowych i prywatnych). Natomiast prowadzona dotychczas działalność gospodarcza została wykreślona z właściwego rejestru z dniem [...] maja 2015 r. Skarżący nie złożył kopii zeznania podatkowego za 2014 r. Nie wskazał w jakiej wysokości korzysta z pomocy finansowej żony, jak również nie wyjaśnił z jakich środków pokrył dotychczasowe koszty sądowe (wpis od skargi w kwocie 8.782 zł) oraz koszty ustanowienia adwokata z wyboru. Wyjaśnił, że zgodnie z umową zawartą z pełnomocnikiem jego wynagrodzenie jest zależne od wyniku sprawy i zostanie pokryte tuż po jej zakończeniu.

Postanowieniem z 30 września 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., po rozpoznaniu sprzeciwu od powyższego postanowienie zaskarżonym postanowieniem odmówił przyznania prawa pomocy wskazując, że skarżący notorycznie nie odpowiada należycie na wezwania Sądu, wystosowane w trybie art. 255 p.p.s.a. i konsekwentnie uchyla się od wykazania swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej, pomimo inicjatywy dowodowej ze strony Sądu. Tym samym nie wykazał, że nie posiada dostatecznych środków na uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej, który jest o połowę niższy od uiszczonego przez niego wpisu od skargi w tej sprawie. Nie załączył również wszystkich wymaganych dokumentów źródłowych potwierdzających zasadność jego wniosku.

Sąd I instancji zwrócił też uwagę, że jest to drugi wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, który jest tożsamy z pierwszym wnioskiem w sprawie z dnia [...] czerwca 2014 r. i nie spełnia on przesłanek przewidzianych w art. 165 p.p.s.a., które uzasadniałyby zastosowanie tego przepisu.

A. J. zażaleniem zaskarżył postanowienie Sądu I instancji zarzucając mu błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia oraz błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 245 § 1 oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wskazał, że zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w uzupełnieniu złożonego wniosku dane pozwalają na dostateczną ocenę jego sytuacji finansowej i uznanie, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego.

Naczelny Sąd administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy zauważyć, że sprawa z wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w tym postępowaniu została prawomocnie rozstrzygnięta postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2014 r., sygn. akt I GZ 642/14, którym oddalono zażalenie skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 29 sierpnia 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 445/14 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z uzasadnienia wspomnianego postanowienia NSA wynika, że wówczas powodem odmowy przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie był brak wykazania przez skarżącego niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania. NSA wskazał bowiem za Sądem I instancji, że skarżący został wezwany do udzielenia dodatkowych informacji i przedłożenia odpowiednich dokumentów świadczących o jego sytuacji majątkowej. Wezwanie to nie zostało należycie wykonane. W konsekwencji Sąd nie mógł pozytywnie rozpoznać wniosku o przyznanie prawa pomocy w tej sprawie, skoro nie miał pełnego obrazu jego sytuacji finansowej.

Wskazane wyżej prawomocne postanowienie odmawiające przyznania prawa pomocy należy do tzw. postanowień niekończących postępowania w sprawie, które mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne (art. 165 p.p.s.a.). Bez zmiany okoliczności sprawy sąd nie może jednak uchylić i zmienić takiego postanowienia. Przez zmianę okoliczności sprawy należy przy tym rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy zmiana okoliczności sprawy musi być oceniana w kontekście przesłanek, które legły u podstaw postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, a którego zmiany domaga się strona.

Postępowanie wpadkowe dotyczące złożonego przez skarżącą ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy powinno zatem mieć na celu ocenę, czy zmieniły się okoliczności faktyczne bądź prawne, które były podstawą odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy w poprzednim, prawomocnie zakończonym postępowaniu wpadkowym dotyczącym jego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.

We wniosku o przyznanie prawa pomocy, będącym przedmiotem oceny w zaskarżonym obecnie postanowieniu skarżący przytoczył te same argumenty i tego samego rodzaju okoliczności, jakie były już przedmiotem oceny Sądu I instancji w postanowieniu odmawiającym przyznania prawa pomocy oraz w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2014 r., oddalającym zażalenie na wspomniane orzeczenie WSA. Skarżący nie wykazał zatem, by zaszła zmiana okoliczności, która uzasadniałaby odstąpienie od wcześniejszej oceny w przedmiocie odmowy przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Należy zwrócić uwagę, że skarżący nie odniósł się należycie do pisma Sądu I instancji z dnia 25 sierpnia 2015 r. wzywającego do udzielenia dodatkowych informacji dotyczących jego sytuacji materialnej. W szczególności pominął wezwanie do złożenia zeznania podatkowego za 2014 r. (w aktach sądowych znajduje się jedynie kopia zeznania za rok 2013). Nie wyjaśnił, z jakich środków został sfinansowany wpis od skargi (w wysokości 8782 zł), pomimo ubiegania się wcześniej o przyznanie prawa pomocy. W ramach udokumentowania wysokości kosztów bieżącego utrzymania załączył jedynie kopie kilku rachunków za gaz i wodę, opłacone przez B. N.. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego takie wybiórcze udzielanie informacji świadczy o tym, że skarżący nie dąży do wykazania, iż rzeczywiście nie ma środków na uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej, który wynosi połowę wpisu od skargi, a który to wpis skarżący ostatecznie uiścił.

Wprawdzie Sąd I instancji dokonał oceny wniosku w kontekście art. 165 p.p.s.a., ale zamiast orzec na podstawie tego przepisu w związku z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. (poprzez odmowę zmiany postanowienia oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy), odniósł się ponownie do wszystkich argumentów i oświadczeń strony zawartych w nowym wniosku o przyznanie prawa pomocy, a w efekcie odmówił przyznania prawa pomocy na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 255 p.p.s.a., jednak uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, skoro skutek prawny jest w istocie taki sam.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a. oddalił zażalenie