Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 3219/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 93 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 85
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce - t.j,
article: art 185 § 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Odwoławczej Komisji Stypendialnej Studentów Uniwersytetu [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 czerwca 2020 r. sygn. akt II SA/Go 155/20 w sprawie ze skargi N.P. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Studentów Uniwersytetu [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim do ponownego rozpoznania.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z 18 czerwca 2020 r. II SA/Go 155/20, po rozpoznaniu skargi N.P. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Studentów Uniwersytetu [...] z [...] stycznia 2020 r. w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora: (I) uchylił zaskarżoną decyzję; (II) zasądził koszty postępowania.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał na następujące okoliczności sprawy.

Komisja Stypendialna Studentów Uniwersytetu [...] w [...] decyzją z [...] listopada 2019 r. odmówiła przyznania N.P. stypendium rektora. W uzasadnieniu Komisja wskazała, że w sprawie zachodzi przesłanka określona w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2020 r., poz. 85 ze zm.; dalej: p.s.w.n.) oraz § 7 ust. 2 pkt 1 Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu [...] (załącznik do zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] września 2019 r.). Zgodnie z tymi przepisami świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1) - 4) p.s.w.n. (tj. stypendium socjalne, stypendium dla osób niepełnosprawnych, zapomoga, stypendium rektora) i art. 359 ust. 1 p.s.w.n. (tj. stypendium ministra): przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Analizując dane wnioskodawczyni dotyczące jej toku kształcenia oparte na oświadczeniu złożonym w dniu [...] października 2019 r. oraz zawarte w uczelnianej bazie danych "Dziekanat" i w "Systemie Informacji o Nauce i Szkolnictwie Wyższym [...]" Komisja stwierdziła, że z końcem roku akademickiego 2018/2019 wnioskodawczyni utraciła prawo do ubiegania się o powyższe świadczenie.

N.P. złożyła odwołanie od powyższej decyzji, w którym zarzuciła błędną wykładnię art. 93 ust. 1 pkt 2 p.s.w.n. i wskazała, że ustawa nie mówi wprost, czy 6 lat wskazane w powyższym przepisie, to okres pobierania czy przysługiwania świadczenia. Podkreśliła, że w ubiegłych latach akademickich nie zawsze posiadała prawo do pobierania świadczeń i że pobierała je dopiero od roku akademickiego 2016/2017. Wskazała też na przerwany przez nią w styczniu 2009 r. tok kształcenia związany z zamknięciem wybranej przez nią specjalizacji studiów. Dodała też, że pomimo pisemnej prośby z [...] listopada 2019 r. nie otrzymała odpowiedzi na pytanie, ile lat wstecz sprawdzanych jest w systemie [...]. W tej kwestii otrzymała dwie zupełnie sprzeczne informacje ustne od pracowników Dziekanatu (według jednej jest to okres od 2012 czy 2014, według drugiej sprawdzany jest cały okres studiowania danego studenta).

Odwoławcza Komisja Stypendialna Studentów Uniwersytetu [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. utrzymała w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania skarżącej stypendium rektora na rok akademicki 2019/2020. W uzasadnieniu organ podkreślił, że art. 93 p.s.w.n., poza ograniczeniem możliwości przyznania świadczenia, w sposób pośredni narzuca także organom uczelnianym konieczność zweryfikowania, czy w dacie wydania decyzji dany student spełnia warunki otrzymania stypendium. Narzędziami weryfikacji, którymi dysponuje każda uczelnia w Polsce, jest jej wewnętrzna baza danych odnosząca się do studentów danej jednostki oraz "System Informacji o Nauce i Szkolnictwie Wyższym: [...]. I tak na Uniwersytecie [...] komisje stypendialne za pośrednictwem pracownika uczelni weryfikują uprawnienia osób wnioskujących o przyznanie świadczenia poprzez analizę danych zawartych w uczelnianej bazie danych "Dziekanat" oraz w systemie "[...]", który poza wskazaniami co do okresu i toku kształcenia studenta na Uniwersytecie [...] wskazuje również na okresy studiowania danej osoby w innych jednostkach w Polsce. Poza tym na Uniwersytecie [...] każdy student wnioskujący o przyznanie świadczenia w roku akademickim 2019/2020 zobowiązany jest do złożenia oświadczenia o okresie studiowania.

Komisja analizując dane dotyczące toku kształcenia oparte na oświadczeniu złożonym przez skarżącą wraz z wnioskiem w dniu [...] października 2019 r. oraz zawarte w uczelnianej bazie danych "Dziekanat" i w "Systemie Informacji o Nauce i Szkolnictwie Wyższym: [...]", stwierdziła, iż N.P. w dniu [...] października 2007 r. rozpoczęła studia pierwszego stopnia na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu [...], kierunek [...]; z listy studentów wskazanego kierunku studiów została skreślona z dniem [...] stycznia 2009 r. W dniu [...] października 2015 r. rozpoczęła studia pierwszego stopnia na Wydziale [...] Uniwersytetu [...], kierunek [...]. Wskazane studia ukończyła obroną pracy dyplomowej [...] lutego 2019 r. W dniu [...] marca 2019 r, rozpoczęła studia drugiego stopnia na Wydziale [...] Uniwersytetu [...], kierunek [...]. W związku z powyższym Komisja uznała, że prawo do pobierania świadczeń skarżąca posiadała w okresie:

od [...] października 2007 r. do [...] stycznia 2009 r., tj. przez okres 2 lat akademickich, w trakcie których realizowała studia pierwszego stopnia na kierunku [...] Wydziału [...] Uniwersytetu [...];

od [...] października 2015 r. do [...] września 2019 r., tj. przez okres 4 lat

akademickich, w trakcie których realizowała studia pierwszego stopnia na kierunku [...] Wydziału [...] Uniwersytetu [...] oraz pierwszy semestr studiów drugiego stopnia na kierunku [...] Wydziału [...] Uniwersytetu [...].

Okres 6 lat, na który wskazuje cytowany zapis art. 93 ust. 2 pkt 1) p.s.w.n. minął zatem [...] września 2019 r. Komisja wskazała, że zgodnie z pismem z dnia [...] lutego 2019 r. Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego omawiany artykuł określa łączny okres (nieprzekraczający 6 lat), w którym danej osobie przysługuje możliwość ubiegania się o świadczenia w ramach studiów - niezależnie od ich rodzaju i długości trwania, jak też uczelni, na których są odbywane. Tym samym dla biegu tego terminu nie ma znaczenia, czy student występuje o świadczenia oraz czy je pobiera. W przypadku przerwania studiów i ponownego ich podjęcia, liczenie wskazanego okresu powinno być kontynuowane, a nie rozpoczynać się od nowa (okresy studiowania sumują się). W świetle zgromadzonych dowodów organ uznał, że nie może przyznać stypendium rektora wypłacanego z pieniędzy podatnika studentom, którzy nie spełnili łącznie wszystkich warunków otrzymania tego świadczenia. W niniejszej sprawie przesłanką uniemożliwiającą przyznanie skarżącej świadczenia jest realizacja przez nią studiów przez okres dłuższy niż 6 lat.

Skargę na decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. złożyła N.P. Zarzuciła błędne przyjęcie, że nie spełnia wymogów do otrzymania stypendium rektora, podczas gdy analiza art. 93 ust. 1 pkt 2 p.s.w.n. prowadzi do odmiennego wniosku. Stawiając powyższy zarzut skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Skarżąca wskazała, że nie miała możliwości ubiegania się o stypendium po [...] stycznia 2009 r., kiedy to została skreślona z listy studentów (z powodu bardzo małej liczby studentów na wybranej specjalności, proponowano jej przeniesienie z [...] na [...] dedykowaną dla nauczycieli, ale odmówiła). W tej sytuacji w przypadku przerwania studiów (skreślenia z listy studentów) i podjęcia kolejnych studiów, liczenie okresu 6 lat powinno być kontynuowane z wyłączeniem przerw między studiami, ponieważ sumuje się jedynie okresy faktycznego studiowania na tych uczelniach, tj. od podjęcia studiów do ich ukończenia albo skreślenia z listy studentów, a nie cały rok studiów w przypadku zakończenia kształcenia po pierwszym semestrze. Według skarżącej okres jej studiowania należy liczyć w następujący sposób:

- od [...] października 2007 r. do [...] stycznia 2009 r., tj. przez okres 13 miesięcy

(9 miesięcy pierwszego roku akademickiego + 4 miesiące drugiego roku

akademickiego), w trakcie których realizowała studia pierwszego stopnia na kierunku [...] Wydziału [...] Uniwersytetu [...];

- od [...] października 2015 r. do [...] września 2019 r., tj. przez okres 36 miesięcy

(3x9 miesięcy trzech lat akademickich studiów inżynierskich + 5 miesięcy

czwartego roku akademickiego studiów inżynierskich + 4 miesiące pierwszego roku studiów drugiego stopnia), w trakcie których realizowała studia pierwszego stopnia na kierunku [...] Wydziału [...] Uniwersytetu [...] oraz pierwszy semestr studiów drugiego stopnia na kierunku [...] Wydziału [...] Uniwersytetu [...].

Łączny okres studiowania do [...] września 2019 r. wynosi zatem 49 miesięcy z 72 przysługujących na pobieranie świadczenia. W ocenie skarżącej, zgodnie z powyższą interpretacją, po odjęciu okresu studiowania, na dzień złożenia wniosku przysługiwało jej prawo do pobierania świadczenia przez okres 23 miesięcy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Uwzględniając skargę wskazanym na wstępie wyrokiem z 18 czerwca 2020 r. II SA/Go 155/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim stwierdził, że istota sporu sprowadzała się do prawidłowej wykładni prawa materialnego.

Zgodnie z 86 ust. 1 pkt 4 p.s.w.n. student może ubiegać się stypendium rektora, które stosownie - art. 91 ust. 1 p.s.w.n. - może otrzymać, gdy uzyskał wyróżniające wyniki w nauce, osiągnięcia naukowe lub artystyczne, lub osiągnięcia sportowe we współzawodnictwie co najmniej na poziomie krajowym.

Podstawę materialną zaskarżonej decyzji stanowił art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. w myśl którego świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art, 359 ust. 1 przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Organy stypendialne obu instancji uznały bowiem, iż upłynął wspomniany w tym przepisie okres 6 lat.

Wyjaśniając treść tego przepisu nie sposób odwoływać się do poglądów orzecznictwa, wypracowanych na tle stosowania art. 184 ust. 5 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2017 r., poz. 2183), wprowadzającego również czasowe ograniczenia pobierania stypendium, z uwagi na jego inne brzmienie. Sąd I instancji podzielił wykładnię art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. dokonaną przez K. L., zaprezentowaną w artykule "Wykładnia nowego ograniczenia w przyznawaniu stypendiów dla studentów" (Doradztwo Podatkowe - Biuletyn Instytutu Studiów Podatkowych 2020/1/57-62) wskazującą, że pojęcie "przysługuje", wobec braku definicji ustawowej, należy odczytywać zgodnie z jego rozumieniem w języku potocznym i odnosić do świadczenie, które zostały przyznane po spełnieniu wszystkich kryteriów. W związku z tym nie można podzielić poglądu, że dla biegu okresu w którym można otrzymać stypendium nie ma znaczenia, czy student występuje o świadczenia oraz czy je pobiera. Po pierwsze zgodnie z art. 86 ust. 1 u.p.s.w.n. student może jedynie ubiegać się o przyznanie stypendium, ponieważ sam status studenta nie powoduje powstania uprawnienia do uzyskania danego stypendium (art. 87 p.s.w.n. określa przesłanki prawa do ubiegania się o stypendium socjalne, w art. 89 p.s.w.n. wskazano warunki uzyskania stypendium dla osób niepełnosprawnych, w art. 91 p.s.w.n ustalono warunki stypendium rektora, a w art. 359 natomiast warunki uzyskania stypendium ministra). Oznacza to, aby świadczenie przysługiwało, muszą zostać spełnione co najmniej trzy warunki: 1) ubiegający się musi mieć status studenta; 2) ubiegający się musi wyrazić wolę ubiegania się o pomoc 3) ubiegający się musi spełnić dodatkowe warunki przewidziane dla danej kategorii pomocy finansowej. Po drugie takie rozumienie wynika z uzasadnienia projektu p.s.w.n., które odnosi się do pobierania stypendiów, czyli do stypendiów przyznanych. Jak bowiem wskazał projektodawca, "w projekcie ustawy zawarto regulacje pozwalające na pobieranie stypendiów i zapomóg [...] nie dłużej niż przez 6 lat". Mając na uwadze powyższe wyniki wykładni językowej nie sposób zrównać znaczenia pojęcia "przysługiwania prawa do świadczenia", o którym mowa w p.s.w.n. z pojęciem "przysługiwania możliwości ubiegania się o świadczenie". Kolejnym istotnym zagadnieniem, wymagającym wykładni, jest sposób liczenia 6-letniego okresu, w którym student może pobierać stypendia. W związku z tym, iż z samym statusem studenta nie wiąże się przysługiwanie świadczeń stypendialnych nie sposób uznać, że z momentem rozpoczęcia studiów zaczyna biec wspomniany 6 letni termin. Stąd też należy go odnosić do okresu kiedy rzeczywiście studentowi świadczenie przysługiwało w rozumieniu wyżej przedstawionym. Ponadto należy zwrócić uwagę, iż zgodnie z art. 92 ust. 1 p.s.w.n. stypendia są przyznawane na semestr albo na rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres do 10 miesięcy w roku. Rok akademicki trwa pięć szóstych roku kalendarzowego, student nie ma prawa do otrzymania żadnych świadczeń przez jedną szóstą roku. W konsekwencji nie można uznać, że prawo do świadczeń przysługuje mu przez cały rok kalendarzowy. W każdym roku maksymalny upływ okresu to 10 miesięcy. Ustawodawca nie posłużył się pojęciem roku akademickiego, tylko kalendarzowego, co należy uznać za zabieg świadomy.

Niezasadnie zatem komisje stypendialne zaliczyły skarżącej do sześcioletniego okresu studiów, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n., okres kiedy w ogóle nie posiadała statusu studenta, a mianowicie okres od [...] stycznia 2009 r. do [...] września 2009 r. Już tylko ta okoliczność powodowała, że wspomniany sześcioletni okres jeszcze nie upłynął, a tym samym odmowa przyznania skarżącej stypendium była nie nieuzasadniona. Ponadto organy do tego okresu wliczyły cały okres studiowania przez skarżącą nie rozważając, czy rzeczywiście świadczenie to skarżącej przysługiwało w rozumieniu wyżej wskazanym.

Wobec powyższego Sąd I instancji uznał, że zaskarżona decyzja dotknięta jest mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. przez błędną jego wykładnię, co uzasadniało jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 18 czerwca 2020 r. II SA/Go 155/20, wniosła Odwoławcza Komisja Stypendialna Studentów Uniwersytetu [...]. Zaskarżając wyrok w całości zarzuciła mu naruszenie:

1. prawa materialnego, przez jego błędną wykładnię, a to naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. poprzez uznanie, że:

a) "przysługiwanie świadczenia" wymieniane w wykładanym przepisie dotyczy świadczeń, które zostały przyznane po spełnieniu wszystkich kryteriów, co oznacza, że znaczenie dla stosowania okresu "przysługiwania świadczeń" ograniczonego przez cytowany przepis do 6 lat ma zarówno wystąpienie przez studenta o przyznanie świadczeń jak i pobieranie przez studenta tych świadczeń;

b) początkiem okresu 6 lat powinien być moment początkowy okresu, kiedy rzeczywiście świadczenie przysługiwało studentowi, a nie od momentu rozpoczęcia studiów (w ogólności) przez studenta (tj. od momentu uzyskania statusu studenta);

c) w pojęciu "okresu 6 lat" ustawodawca nie posłużył się pojęciem roku akademickiego, tylko roku kalendarzowego, co z kolei prowadzi do konkluzji, że skoro świadczenia zgodnie z art. 92 ust. 1 p.s.w.n. są przyznawane na semestr lub rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres do 10 miesięcy, czyli przez 2 miesiące roku kalendarzowego student nie ma prawa do otrzymywania żadnych świadczeń, to z kolei w każdym roku kalendarzowym maksymalny upływ okresu - z tak określonego "okresu 6 lat" - to 10 miesięcy;

2. przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w zakresie, w jakim uzasadnienie skarżonego wyroku, w wyniku którego sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ, nie zawiera koniecznych wskazań co do dalszego postępowania, niezbędnych do sformułowania przez organ prawidłowego mechanizmu (sposobu) liczenia okresu 6 lat, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n., w szczególności przez to, że wytyczne zawarte w skarżonym wyroku nie wyjaśniają kwestii:

- czy "okres 6 lat", które WSA ocenia jako lata kalendarzowe, to - przy ustalaniu miesięcy pobierania świadczeń przez studenta - w sumie pula 72 miesięcy liczona jako 6 (lat) x 12 (miesięcy kalendarzowych), czy może pula 60 miesięcy liczona jako 6 (lat) x 10 (miesięcy wypłaty świadczeń w miesiącach roku akademickiego),

- czy "okres 6 lat" dotyczy łącznie całego okresu studiowania, czy też ustanowiony jest dla poszczególnych kierunków studiów podejmowanych przez studenta,

- czy w mechanizmie (sposobie) liczenia okresu należy uwzględniać wyłącznie miesiące pobierania świadczenia na danym kierunku studiów, na którym student wnioskuje aktualnie określone świadczenie w ramach pomocy materialnej, czy raczej łącznie wszystkie okresy (miesiące) dotychczasowego studiowania na wszelkich kierunkach i nawet na różnych uczelniach;

- czy uwzględniać pobieranie wyłącznie świadczenia wnioskowanego aktualnie przez studenta, czy raczej wszelkie świadczenia pomocy materialnej pobrane przez studenta;

- jeśli zaś przesądzić powyższą kwestię na korzyść stwierdzenia, że należy w tym mechanizmie uwzględniać wszelkie świadczenia materialne pobrane przez studenta, to czy uwzględniać wyłącznie świadczenia określone w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 p.s.w.n. (obowiązujące od 1 października 2019 r.), tj. zgodnie z literalną treścią przepisu art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n., czy również łącznie te świadczenia, które studenci aktualnie studiujący tj. występujący o przyznanie świadczeń materialnych określonych przepisami p.s.w.n. pobierali na podstawie przepisów poprzednio obowiązującej ustawy (świadczenia, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1-4 i 8 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - ustalone hipotetycznie przez podobieństwo do pomocy materialnej wskazane w ww. przepisach p.s.w.n.).

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wlkp., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi. Zrzekł się także przeprowadzenia rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – p.p.s.a. – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły.

Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.

Jeśli skarga kasacyjna oparta jest na obydwu podstawach kasacyjnych, co do zasady rozpatrzeniu w pierwszej kolejności podlegać powinny zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, albowiem zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy i motywy rozstrzygnięcia nie budzą wątpliwości.

Za usprawiedliwiony należało uznać zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., ponieważ Sąd I instancji nie dokonał pełnej wykładni art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n., czyli nie wyjaśnił do końca podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a w konsekwencji również wskazania dla organu, co do dalszego postępowania, są niewystarczające dla poprawnego końcowego załatwienia sprawy. "Wskazania co do dalszego postępowania są immanentnie związane z wyrażoną w wyroku oceną prawną. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania organów w sprawie, a wskazania stanowią konsekwencję tej oceny. Ich celem jest zapobieżenie w przyszłości błędom stwierdzonym w postępowaniu administracyjnym w trakcie kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia" (zob. wyrok NSA z 15 czerwca 2016 r. II GSK 284/15, LEX nr 2106609).

Sąd I instancji w swoich rozważaniach zacytował obszerne fragmenty artykułu K. L., odnoszącego się do rozumienia art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n., stwierdzając, że podziela zaprezentowaną tam wykładnię przepisu, co w odniesieniu do okoliczności niniejszej sprawy oznacza, że "niezasadnie komisje stypendialne zaliczyły skarżącej do sześcioletniego okresu studiów, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n., okres kiedy w ogóle nie posiadała statusu studenta, a mianowicie okres od [...] stycznia 2009 r. do [...] września 2009 r. Już tylko ta okoliczność powodowała, iż wspomniany sześcioletni okres jeszcze nie upłynął, a tym samym odmowa przyznania skarżącej stypendium była nieuzasadniona. Ponadto organy do tego okresu wliczyły cały okres studiowania przez skarżącą nie rozważając, czy rzeczywiście świadczenie to skarżącej przysługiwało w rozumieniu wyżej wskazanym" (str. 7 uzasadnienia).

Z powyższego fragmentu rozważań można jedynie domyślać się (a wskazań, co do dalszego postępowania organ nie powinien się domyślać, ale powinny one być oczywiste), że Sąd I instancji uznaje, że "pojęcie, wobec braku definicji ustawowej, należy odczytywać zgodnie z jego rozumieniem w języku potocznym i odnosić do świadczeń, które zostały przyznane po spełnieniu wszystkich kryteriów", jak również, że "z samym statusem studenta nie wiąże się przysługiwanie świadczeń stypendialnych" oraz że brak statusu studenta (np. na skutek skreślenia z listy studentów w trakcie roku akademickiego) nie może prowadzić do zaliczenia całego rozpoczętego semestru do sześcioletniego okresu pobierania stypendium.

Rację ma skarżący kasacyjnie organ, że powyższa ocena prawna Sądu I instancji nie pozwala na kompleksowe odkodowanie wskazań na przyszłość, które pozwoliłyby na poprawne końcowe załatwienie sprawy. W okolicznościach tej sprawy Sąd I instancji nie odpowiedział bowiem na istotne pytania dotyczące tego, czy:

- okres 6 lat, przez który przysługują studentowi świadczenia, o jakim mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n., należy odczytywać jako lata kalendarzowe, rok akademicki (to w kontekście art. 92 ust. 1 p.s.w.n.), czy jako sumę miesięcy z okresu 6 lat, w ciągu których przysługiwało studentowi stypendium (tak np. twierdzi skarżąca);

- okres 6 lat dotyczy łącznie całego okresu studiowania, czy też ustanowiony jest dla poszczególnych kierunków studiów podejmowanych przez studenta (skarżąca studiowała dotychczas – z przerwą – na dwóch kierunkach);

- do okresu owych 6 lat uwzględniać należy wyłącznie świadczenia określone w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 p.s.w.n. (obowiązujące od 1 października 2019 r.), tj. zgodnie z literalną treścią art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n., czy również te świadczenia, które studenci aktualnie studiujący pobierali na podstawie przepisów poprzednio obowiązującej ustawy (świadczenia, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1-4 i 8 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym), ustalone hipotetycznie przez podobieństwo do pomocy materialnej wskazane w przepisach p.s.w.n.; w okolicznościach tej sprawy ma to zasadnicze znaczenie.

W takiej sytuacji ocena zarzutu naruszenia prawa materialnego byłaby przedwczesna, skoro dokonana przez Sąd I instancji wykładnia art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. nie była kompleksowa, a w konsekwencji i wskazania, co do dalszego postępowania organu, nie były czytelne i jednoznaczne.

Mając to na uwadze, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku.