Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1840/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-03-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 97 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151, 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2013 r. sprawy ze skargi G. S.A. w G. na postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Gospodarki postanowieniem z [...] lipca 2012 r. nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek spółki G. SA z siedzibą w G., utrzymał w mocy własne postanowienie z [...]marca 2012 r. nr [...] o zawieszeniu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Górnictwa i Energetyki z [...]lipca 1966 r. nr [...], zatwierdzającej protokół zdawczo-odbiorczy Kopalni [...], należącej do przejętego na własność Państwa przedsiębiorstwa [...].

Zaskarżone postanowienie wydane zostało w następującym stanie sprawy.

Na wniosek G. SA w G. z [...]lipca 2007 r. wszczęte zostało przed Ministrem Gospodarki postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Górnictwa i Energetyki z [...]lipca 1966 r., zatwierdzającej protokół zdawczo-odbiorczy Kopalni [...], należącej do przejętego na własność Państwa przedsiębiorstwa "[...] – Spółka Akcyjna – [...]", w zakresie w jakim odnosi się ona do nieruchomości niemających charakteru przemysłowego i niewchodzących w skład przedsiębiorstwa przemysłowego.

Powyższa spółka reaktywowana została w następstwie uzyskania przez posiadaczy akcji na okaziciela przedwojennej spółki G. SA w K. upoważnienia do zwołania Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy - na mocy prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...]lipca 2005 r., sygn. akt [...].

Decyzją z [...]listopada 2009 r., utrzymaną w mocy decyzją [...]marca 2010 r., Minister Gospodarki, po rozpatrzeniu powyższego wniosku spółki, umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Górnictwa i Energetyki z [...]lipca 1966 r., oceniając, że po stronie wnioskodawczyni brak jest interesu prawnego do skutecznego zainicjowania postępowania nadzorczego. Decyzje te (jak też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 sierpnia 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 752/10 oddalający wniesioną na nie skargę) zostały uchylone wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 grudnia 2011 r. sygn. akt I OSK 56/11. W uzasadnieniu tego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny zakwestionował stanowisko sądu pierwszej instancji jak też organu, iż skarżąca spółka nie legitymowała się własnym interesem prawnym uprawniającym ją do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego KWK [...]. Sąd ten zważył również, że z uwagi na fakt, że na wniosek Prokuratora Okręgowego w K. zostało w dniu [...]września 2011 r. wznowione przez Sąd Rejonowy w K. postępowanie zakończone prawomocnym postanowieniem tego Sądu z dnia [...] lipca 2005 r., w sprawie o upoważnienie do zwołania Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy - Minister Gospodarki powinien rozważyć zasadność zawieszenia niniejszego postępowania administracyjnego, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Wznowione bowiem postępowanie rejestrowe dotyczy samego bytu prawnego wnioskującej spółki i z tego względu wydaje się celowym uznanie rozstrzygnięcia Sądu rejestrowego w tej sprawie za zagadnienie wstępne.

W tym stanie rzeczy Minister Gospodarki postanowieniem z [...]marca 2012 r. [...]2, działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zawiesił wszczęte wnioskiem G. SA w G. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia [...] lipca 1966 r. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Minister powołał się na związanie oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w powyższym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Podniósł, że wznowione przez Sąd Rejonowy w K. postępowanie dotyczy bytu prawnego wnioskującej spółki, a zatem stanowi zagadnienie wstępne, w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., w toczącym się postępowaniu nieważnościowym.

Niezgadzając się ze stanowiskiem organu G. SA w G. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając kwestionowanemu postanowieniu rażące naruszenie art. 97 § 1 ust. 4 k.p.a. poprzez błędne uznanie, iż wydanie orzeczenia w niniejszej sprawie zależy od rozstrzygnięcia przez Sąd Rejonowy K. w K. skargi Prokuratora Okręgowego w K. w przedmiocie upoważnienia do zwołania Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy G. SA. Ponadto rażące naruszenie art. 7 i 8 k.p.a. oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym ( Dz. U. z 2007 r. Nr 168, poz. 1186 ze zm.) w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez zawieszenie postępowania pomimo tego, że orzekając organ winien się opierać na istniejącym stanie prawnym, ukształtowanym m. in. prawomocnym postanowieniem sądu powszechnego o upoważnieniu do zwołania Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy G. SA.

W następstwie rozpoznania tego wniosku Minister Gospodarki postanowieniem z [...]lipca 2012 r. [...] utrzymał w mocy swoje poprzednie postanowienie z [...] marca 2012 r.

Zdaniem Ministra, zawieszenie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. postępowania nieważnościowego w sprawie zainicjowanej wnioskiem G. SA było prawidłowe. Zgodnie bowiem z tym przepisem organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Organ ustalił, że postępowanie w sprawie wznowienia postępowania o wpis G. SA z siedzibą w G. do Krajowego Rejestru Sądowego (postępowanie rejestrowe) zostało zawieszone do czasu zakończenia postępowania w sprawie wznowienia postępowania w przedmiocie upoważnienia do zwołania Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy. Podzielając zatem ocenę prawną Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż wznowione postępowanie rejestrowe dotyczy samego bytu prawnego wnioskującej spółki, uznał rozstrzygnięcie sądu rejestrowego w tej sprawie za zagadnienie wstępne.

Minister nie zgodził się przy tym ze skarżącą spółką, że podejmując postanowienie o zawieszeniu postępowania naruszył art. 7, 8 i 12 k.p.a. oraz art. 17 ust. 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Wskazał, że wynikające z art. 17 ust. 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym domniemanie prawdziwości danych wpisanych do KRS jest wzruszalne i może być obalone przeciwdowodem. To, że spółka G. SA w G. (nr [...]) jest spółką tożsamą z G. SA w K. (RHB nr [...]), nie przesądza jego zdaniem, że organ jest władny do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Sąd Rejonowy w K., do merytorycznego rozpatrzenia niniejszej sprawy. Ustalenia w kwestii bytu prawnego ww. spółki mogą stanowić bowiem podstawę do weryfikacji prawidłowości wpisu w KRS. Wyrok Sądu w tym zakresie będzie miał zatem istotny i bezpośredni wpływ na treść oraz charakter rozstrzygnięcia organu orzekającego w niniejszym postępowaniu.

Na powyższe postanowienie Ministra Gospodarki Spółka G. SA w G. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając mu:

- rażące naruszenie art. 97 § 1 ust. 4 k.p.a. poprzez błędne uznanie, iż wydanie orzeczenia w niniejszej sprawie zależy od rozstrzygnięcia przez Sąd Rejonowy K. w K. skargi Prokuratora Okręgowego w K. w przedmiocie upoważnienia do zwołania Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy G. SA;

- rażące naruszenie art. 7 i 8 k.p.a. oraz art. 17 ust. 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez zawieszenie postępowania pomimo tego, iż organ winien opierać się, orzekając, na istniejącym stanie prawnym, ukształtowanym m. in. prawomocnym postanowieniem sądu powszechnego o upoważnieniu do zwołania Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy G. SA;

- rażące naruszenie art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97 § 1 ust. 4 k.p.a. poprzez przyjęcie, że w niniejszej sprawie z zasady związania organu wyrokiem sądu administracyjnego wynika konieczność zawieszenia postępowania.

Skarżąca wywodziła, że samo stwierdzenie, że wynik innego postępowania może mieć wpływ na losy sprawy administracyjnej, nie daje jeszcze podstaw do zawieszenia postępowania, jeżeli w chwili orzekania możliwe jest rozpatrzenie sprawy przez organ administracji publicznej i wydanie decyzji. Obowiązujący natomiast obecnie stan prawny daje organowi wszelkie podstawy, aby sprawę rozpoznać i wydać decyzję. Podnosiła także, że charakter skargi o wznowienie postępowania przesądza o niedopuszczalności traktowania jej jako zagadnienia wstępnego w świetle przepisu art. 97 § 1 ust. 4 k.p.a., ponieważ stanowi ona nadzwyczajny środek zaskarżenia, a jej celem jest powtórne przeprowadzenie postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym rozstrzygnięciem.

W oparciu o tak sformułowane i uzasadnione zarzuty G. SA w G. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia jak tez uchylenie poprzedzającego je postanowienia Ministra Gospodarki z [...] marca 2012 r.

W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty wskazane w zaskarżonym postanowieniu.

O oddalenie skargi wnieśli również uczestnicy postępowania –[...] Holding [...] oraz Prokurator Prokuratury Okręgowej w K.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, a tym samym skarga nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu.

Przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie Ministra Gospodarki z [...] lipca 2012 r. utrzymujące w mocy własne postanowienie z [...] marca 2012 r. o zawieszeniu z urzędu, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zainicjowanego wnioskiem G. SA w G. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Górnictwa i Energetyki z [...] lipca 1966 r. nr [...], zatwierdzającej protokół zdawczo-odbiorczy Kopalni [...], należącej do przejętego na własność Państwa przedsiębiorstwa "G. – Spółka Akcyjna – K.".

Postanowienia te, co w niniejszej sprawie jest istotne, zapadły w ponownie prowadzonym postępowaniu nadzorczym, po uprzednim uchyleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 grudnia 2011 r. sygn. akt I OSK 56/11. orzeczenia sądu pierwszej instancji i wydanych w sprawie decyzji, a więc w warunkach związania organu (jak też rozpoznającego obecnie skargę sądu) zawartymi w wyroku wskazaniami co do dalszego postępowania i sformułowanymi w nim ocenami prawnymi. Zgodnie bowiem z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz.270 ze zm.), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przepis ten, jak podkreśla się w orzecznictwie ma charakter bezwzględnie wiążący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu (por. wyrok NSA z dnia 27.09.2011 r. sygn. akt II OSK 1384/10 Lex nr 1151858)

Przez oceną prawną zaś, o której stanowi ten przepis, należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Może ona dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania określonego rozstrzygnięcia. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej i dotyczą sposobu działania organu w toku ponownego rozpoznania sprawy.

W wydanym na gruncie rozpoznawanej sprawy wyroku z 16 grudnia 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny, oprócz sformułowania oceny prawnej o legitymowaniu się przez spółkę G. SA interesem prawnym uprawniającym ją do żądania skontrolowania w postępowaniu nieważnościowym decyzji Ministra Górnictwa i Energetyki z [...] lipca 1966 o zatwierdzającej protokołu zdawczo-odbiorczego Kopalni [...] w K., zawarł jednocześnie zalecenie by organ - ze względu na wznowienie przed sądem rejestrowym na wniosek Prokuratora Okręgowego w K. postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem tego sądu z dnia [...]lipca 2005 r. (sygn. akt [...]) w sprawie z wniosku M. N., P. R. i J. S. przy udziale G, SA w K. o upoważnienie do zwołania Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy - w ponownie prowadzonym postępowaniu rozważył celowość zawieszenia postępowania administracyjnego na zasadzie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Wznowione bowiem postępowanie rejestrowe dotyczy, zdaniem Sądu, samego bytu prawnego wnioskującej spółki i z tego względu wydaje się celowym uznanie rozstrzygnięcia sądu rejestrowego w tej sprawie za zagadnienie wstępne.

Konsekwencją zaś nakazanego organowi przez Sąd rozważenia celowości zawieszenia z ww. przyczyn postępowania nadzorczego zainicjowanego wnioskiem G. SA w G., a więc zastosowania się do dyspozycji normy prawnej zawartej w przepisie art. 153 p.p.s.a, jest podjęte w rezultacie tych rozważań, zaskarżone postanowienie. Z tego względu zarzucenie Ministrowi Gospodarki, że naruszył ww. przepis, a tym bardziej, że naruszył go w stopniu rażącym nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Stanowiący podstawę prawną tego postanowienia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Pod terminem "zagadnienia wstępnego", o którym mowa w cytowanym przepisie wprawdzie co do zasady rozumieć należy sytuację, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, tj. sytuacją, w której bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. Niemniej w orzecznictwie wyrażany jest także pogląd, w pełni podzielany przez Sąd orzekający w niniejszym składzie, zgodnie z którym zawieszenie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. postępowania jest dopuszczalne także wtedy, gdy możemy mówić o bezpośrednim wpływie (zależności merytorycznej) rozstrzygnięcia prejudycjalnego na treść (kierunek) rozstrzygnięcia w sprawie głównej, chociaż nie musi on mieć charakteru formalnego w postaci proceduralnej niemożliwości wydania decyzji w postępowaniu głównym (por. wyrok NSA z 14 grudnia 2010 r. sygn. I OSK 239/10, dostępne w bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zagadnienie wstępne, wbrew temu co twierdzi skarżąca, może się więc łączyć - tak jak w rozpoznawanej sprawie - z okolicznością wszczęcia postępowania uruchomionego środkiem nadzwyczajnym, jakim jest skarga prokuratora o wznowieniem postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem sądu powszcechnego upoważniającym posiadaczy akcji na okaziciela przedwojennej spółki G. SA w K. do zwołania Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy. Bez wątpienia bowiem w sytuacji, gdy w następstwie tego postępowania dojdzie do skutecznego podważenia legalności uzyskanego przez nich upoważnienia, rzutowało to będzie także na legalność dalszych czynności prawnych związanych z reaktywacją spółki, a więc zwołaniem Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy, powołaniem organów spółki i wpisaniem jej do Krajowego Rejestru [...], a w konsekwencji samym bytem prawnym spółki. To zaś oddziaływać będzie bezpośrednio na kierunek rozstrzygnięcia podjętego w zainicjowanym przez tę spółkę postępowaniu w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej protokół zdawczo-odbiorczy Kopalni [...], należącej do przejętego na własność Państwa przedsiębiorstwa "G. – Spółka Akcyjna – K.". Istnieje zatem bezpośredni związek między wznowionym przed sądem rejestrowym postępowaniem, w którym waży się byt prawny strony, a postępowaniem administracyjnym prowadzonym z jej udziałem i przez nią zainicjowanym. W tym stanie rzeczy zarzut naruszenia przez Ministra Gospodarki art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. uznać należy za chybiony.

Nie jest także trafny zarzut naruszenia art. 7, 8 k.p.a. i art. 17 ust. 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Handlowym w zw. z art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a. To właśnie obowiązek stania na straży praworządności i podejmowania z urzędu wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz uwzględniania w toku postepowania słusznego interesu obywateli i interesu społecznego, jak też przestrzeganie zasady pogłębiania zaufania do organów władzy publicznej przemawiały w realiach rozpoznawanej sprawy za powstrzymaniem się organu od merytorycznego rozpoznania sprawy, przed zakończeniem ww. postępowań prowadzonych przed sądem rejestrowym. Zważyć wszak należy, że celem postępowania administracyjnego jest załatwienie sprawy, a więc ukształtowanie z założenia w sposób trwały sytuacji prawnej stron tego postępowania w ramach określonego stosunku administracyjnoprawnego. Postępowanie takie winno być przy tym prowadzone w sposób wnikliwy i szybki, przy posłużeniu się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy (art. 12 k.p.a.). Całkowicie sprzeczne z zasadą szybkości i prostoty postępowania byłoby natomiast takie działanie organów, które prowadziłoby do merytorycznego rozpoznawania sprawy z pełną świadomością faktu, że owo rozstrzygnięcie będzie podlegać wzruszeniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., gdyż toczy się inne postępowanie w trybie nadzwyczajnym, które ma istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 24.02.2011 r., sygn. akt II OSK 640/10 Lex nr 1071292). A z taką sytuacją musiałby się liczyć organ, gdyby kontynuował przedmiotowe postępowanie nadzorcze. Takiego sposobu procedowania, nie mógłby, w ocenie Sądu usprawiedliwiać wzgląd na ustanowione w art. 17 ust. 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Handlowym domniemanie prawdziwości danych wpisanych do rejestru. Tym bardziej, że jak trafnie zauważył Minister, powyższe domniemanie jest domniemaniem, które może być obalone, gdyż ustawa tego nie wyłącza.

Mając powyższe na uwadze Sąd , na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.