Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 768/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2012-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Podatek akcyzowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.9 ust.1 pkt 6, art.11 ust.1 pkt 3, art.13 ust 1 p.2, art.88 ust 2a i ust. 2b.
journal: Dz.U. 2011 nr 108 poz 626
law: Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Zalewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 listopada 2012 r. sprawy ze skargi C. D. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 28 maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za miesiąc wrzesień 2010 r. w związku ze zużyciem energii elektrycznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Celnej , działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz.U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60, z pózn. zm.), art. 9 ust. 1 pkt 6, art. 11 ust. 1 pkt 3, art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 88 ust. 2a i ust. 2b, art. 89 ust. 3 ustawy z dnia 6 grudnia 2008r. o podatku akcyzowym (tekst jednolity Dz.U. z 2011r., Nr 108, poz. 626), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 24 lutego 2012r. określającą Cz.Dz. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym w związku z zużyciem energii elektrycznej za miesiąc wrzesień 2010 r. w kwocie 120,00 zł.

Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny:

W dniu 24 września 2010 r. Naczelnik Urzędu Celnego został powiadomiony przez A SA, że w dniu 12 sierpnia 2010 r. przeprowadzono kontrolę poboru energii elektrycznej u odbiorcy Cz.Dz., w miejscowości P., ul. [...], zakończoną protokołem nr [...]. W wyniku kontroli stwierdzono nielegalny pobór energii elektrycznej, w szacunkowej ilości 6,0 MWh. Kontrolowanego obciążono notą za nielegalny pobór energii elektrycznej nr [...] z dnia 24 września 2010 r.

Postanowieniem z dnia 6 września 2011 r. zawiadomiony organ wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za miesiąc wrzesień 2010 r. (w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia błędnie wskazano, że wszczęcie postępowania dotyczyło miesiąca sierpnia 2010 r.).

Organ ustalił, że Cz.Dz. odwołał się od wyniku kontroli poboru energii elektrycznej stwierdzającego jego nielegalny charakter. Odwołanie zostało rozpatrzone przez Komisję Weryfikacyjną negatywnie. Odbiorca ponownie odwołał się do Komisji Odwoławczej w A SA. Również i to odwołanie rozpatrzone zostało negatywnie.

Organ ustalił, że postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2011 r. Prokuratura Powiatu [...] umorzyła postępowanie w sprawie nielegalnego poboru energii z uwagi na brak wykrycia sprawcy. Jednocześnie z informacji uzyskanych z Komisariatu Policji w K. wynikało, że "licznik znajdował się w skrzynce energetycznej na granicy posesji działki pana Dz., dostęp do niego miał każdy z domowników oraz każdy pracownik z firmy A S.A. wykonujący prace konserwacyjne lub naprawcze".

Decyzją z dnia 24 lutego 2012 r. Naczelnik Urzędu Celnego określił Cz.Dz. wysokość zobowiązania w podatku akcyzowym za wrzesień 2010 r. w kwocie 120,00 zł.

Dyrektor Izby Celnej , po rozpatrzeniu odwołania podatnika, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podkreślił, że w ustalonym stanie faktycznym organ I instancji zasadnie wszczął postępowanie podatkowe i po jego przeprowadzeniu wydał decyzję, w której określił wysokość zobowiązania podatkowego. W sprawie niewątpliwie doszło bowiem do nielegalnego poboru energii elektrycznej, co zgodnie z ustawą o podatku akcyzowym stanowi przedmiot opodatkowania akcyzą. Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatku akcyzowym przedmiotem opodatkowania akcyzą jest m.in. zużycie energii elektrycznej przez nabywcę końcowego, jeżeli nie została od niej zapłacona akcyza w należnej wysokości i nie można ustalić podmiotu, który dokonał sprzedaży tej energii elektrycznej nabywcy końcowemu.

Art. 13 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy stanowi, że podatnikiem akcyzy jest osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, która dokonuje czynności podlegających opodatkowaniu akcyzą lub wobec której zaistniał stan faktyczny podlegający opodatkowaniu akcyzą w tym podmiot będący nabywcą końcowym zużywającym energię elektryczną, jeżeli od tej energii nie została zapłacona akcyza w należnej wysokości i nie można ustalić podmiotu, który dokonał sprzedaży tej energii elektrycznej nabywcy końcowemu. Zgodnie z definicją legalną zawartą w art. 2 ust. 1 pkt 19 ww. ustawy nabywcą końcowym jest podmiot nabywający energię elektryczną w rozumieniu ustawy z dnia 10 kwietnia 1997r. - Prawo energetyczne (Dz.U. z 2006r. nr 89, poz. 625 z późn. zm.)

Z art. 88 ust. 2b przedmiotowej ustawy wynika obowiązek dla podmiotu, który określa szacunkową ilość nielegalnie pobranej energii elektrycznej (w tym przypadku A SA) powiadomienia właściwego dla podatnika naczelnika urzędu celnego o tym fakcie w terminie 7 dni od dnia ustalenia podmiotu dokonującego nielegalnego poboru energii elektrycznej.

Organ wskazał, że z powyższych regulacji wynika, że zużycie energii elektrycznej przez nabywcę końcowego, jeżeli nie została od niej zapłacona akcyza w należnej wysokości i nie można ustalić podmiotu, który dokonał sprzedaży tej energii elektrycznej nabywcy końcowemu jest przedmiotem opodatkowania podatkiem akcyzowym.

Organ odwoławczy podkreślił, że obowiązek gromadzenia materiału dowodowego ciążący na organach nie jest nieograniczony i nie zwalnia strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Podatnik poza negacją ustaleń A S.A. nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie swojego stanowiska, które jednocześnie wskazywałoby np. innego beneficjenta nielegalnego poboru energii.

Zdaniem organu odwoławczego umorzenie przez Prokuraturę Powiatową sprawy nielegalnego poboru energii z powodu niewykrycia sprawcy nie zmienia faktu, że miał miejsce nielegalny pobór energii elektrycznej. A S.A. na podstawie zawartej umowy z Cz. Dz. podtrzymała swoje wcześniejsze ustalenia i domaga się od podatnika zapłaty faktury za nielegalny pobór energii elektrycznej, o czym świadczy fakt skierowania przeciwko niemu pozwu do sądu cywilnego w tej sprawie. Organ wskazał też, że kwota 4.610,35 zł naliczona z tytułu nielegalnego poboru nie została umorzona.

Analizując efekt ustaleń zarówno pokontrolnych, jak i policji organ odwoławczy wskazał, że licznik znajdował się na terenie prywatnej posesji Cz.Dz. i dostęp do niego miała ograniczona liczba osób, w tym sam podatnik i osoby zamieszkałe w jego domu, jak również pracownicy A S.A., którym nie sposób zarzucić sabotażu własnej pracy. Z ustaleń protokołu pokontrolnego z dnia 12 sierpnia 2010 r. wynika, że zabezpieczenie przedlicznikowe zostało zawyżone na 40A, natomiast na liczniku stwierdzono brak bocznych plomb legalizacyjnych, a na górnej plombie została przecięta linka plombownicza. Zawyżone wskazania licznika są zazwyczaj efektem zadziałania na licznik polem magnetycznym, które powoduje w pierwszym etapie spowolnienie obrotów tarczy licznika, czyli w konsekwencji zaniżenie, a nawet wstrzymanie naliczania pobieranej energii elektrycznej i jest to działanie na szkodę dostawcy energii elektrycznej.

Podsumowując Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że podatnikiem akcyzy jest podmiot dokonujący czynności podlegającej opodatkowaniu. Tak więc podatnikiem w niniejszej sprawie jest strona jako podmiot będący nabywcą końcowym zużywającym energię elektryczną, jeżeli od tej energii nie została zapłacona akcyza w należnej wysokości i nie można ustalić podmiotu, który dokonał sprzedaży tej energii elektrycznej nabywcy końcowemu.

Podstawą opodatkowania w przypadku nielegalnego poboru energii elektrycznej, zgodnie z art. 88 ust. 2a ustawy o podatku akcyzowym jest jej szacunkowa ilość, wyrażona w megawatogodzinach. Szacunkowa ilość nielegalnie pobranej energii elektrycznej wskazana w nocie obciążeniowej wyniosła 6,00 MWh. Stawkę akcyzy zastosowano na podstawie art. 89 ust.3 ww. ustawy.

W skardze wniesionej na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o jej uchylenie. Zarzucił, że zaskarżona decyzja wydana została na podstawie pism i działań A SA. Skarżący zanegował fakt nielegalnego poboru energii wskazując, że nie potwierdza tego żaden dowód. Takim dowodem nie mogą być działania pracowników A SA, którzy dostają wynagrodzenie za "znalezienie" nielegalnego poboru energii. Manipulacja pracowników ww. Spółki przy urządzeniach pomiarowych znajdujących się na granicy działki nie może być podstawą karania podatnika za uczciwość i solidne opłacanie rachunków za zużytą energię elektryczną.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja wbrew wywodom skargi odpowiada prawu. Organy podatkowe w zakresie niezbędnym dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy zebrały materiał dowodowy, który wnikliwie oceniły w kontekście prawidłowo przywołanego stanu prawnego, zaś wyciągniętym wnioskom nie sposób zarzucić dowolności.

Przedmiotem sporu między stronami jest ustalenie czy skarżący jest osobą zobowiązaną do zapłaty zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu nielegalnego poboru energii elektrycznej będącego konsekwencją ingerencji w układ pomiarowy.

Zgodnie z treścią przepisu art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku akcyzowym, podatnikiem akcyzy jest osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, która dokonuje czynności podlegających opodatkowaniu akcyzą lub wobec której zaistniał stan faktyczny podlegający opodatkowaniu akcyzą, w tym podmiot będący nabywcą końcowym zużywającym energię elektryczną, jeżeli od tej energii nie została zapłacona akcyza w należnej wysokości i nie można ustalić podmiotu, który dokonał sprzedaży tej energii elektrycznej nabywcy końcowemu. Z kolei w myśl art. 9 ust. 1 pkt 6 ww. ustawy w przypadku energii elektrycznej przedmiotem opodatkowania akcyzą jest zużycie energii elektrycznej przez nabywcę końcowego, jeżeli nie została od niej zapłacona akcyza w należnej wysokości i nie można ustalić podmiotu, który dokonał sprzedaży tej energii elektrycznej nabywcy końcowemu. Jak wynika z art. 88 ust. 2b, podmiot, który określa szacunkową ilość nielegalnie pobranej energii elektrycznej, jest obowiązany powiadomić właściwego dla podatnika naczelnika urzędu celnego o tym fakcie w terminie 7 dni od dnia ustalenia podmiotu dokonującego nielegalnego poboru energii elektrycznej. Z powyższego przepisu wynika obowiązek powiadomienia organu celnego dopiero, gdy nastąpi ustalenie podmiotu dokonującego nielegalnego poboru energii elektrycznej. Jednak ustalenie przez dostawcę energii podmiotu dokonującego nielegalnego poboru energii nie zwalnia organu podatkowego od przeprowadzenia postępowania podatkowego w tym zakresie.

Takie postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone w zakresie wystarczającym dla potrzeb prawidłowego rozstrzygnięcia. Organ zgromadził i rozpatrzył możliwie pełny materiał dowodowy, który poddał rzetelnej analizie i ocenie wyciągając logicznie poprawne i merytorycznie uzasadnione wnioski. Przeprowadzonej ocenie dowodów nie sposób zarzucić dowolności.

Za wiarygodne uznane zostały dokumenty sporządzone przez pracowników A SA i wyniki postępowania reklamacyjnego prowadzonego przed tym podmiotem. Z ustaleń protokołu pokontrolnego z dnia 12 sierpnia 2010 r. wynikało, że zabezpieczenie przedlicznikowe zostało zawyżone na 40A, natomiast na liczniku stwierdzono brak bocznych plomb legalizacyjnych, a na górnej plombie została przecięta linka plombownicza. Składane przez podatnika środki odwoławcze w ramach postępowania reklamacyjnego zostały uznane za niezasadne. A SA skierowała przeciwko skarżącemu pozew do sądu cywilnego o zapłatę kwoty 4610,35 zł z tytułu nielegalnego poboru energii elektrycznej.

Skarżący nie zdołał podważyć ustaleń co do nielegalnego poboru energii. Sam fakt, że protokół kontroli sporządzony został przez pracowników A SA nie podważa jeszcze jego wiarygodności, a innych argumentów skarżący nie podnosił. Nie negował w szczególności, że licznik nosił ślady fizycznej ingerencji, co świadczy o ingerencji w układ pomiarowy. Jak przy tym wynika z akt sprawy, dostęp do licznika miał jedynie Cz.Dz., jego domownicy i pracownicy A SA. Teza postawiona w skardze, że to pracownicy Spółki uszkodzili licznik, aby następnie obciążyć skarżącego konsekwencjami nielegalnego poboru energii, nie daje się logicznie obronić bez dodatkowych argumentów i dowodów na ich poparcie, których skarżący nie przedstawił.

Wprawdzie postępowanie w sprawie popełnienia przestępstwa kradzieży energii elektrycznej zostało umorzone, jednak nastąpiło to z powodu niewykrycia sprawcy. Sam fakt nielegalnego poboru energii elektrycznej nie został zanegowany. Niewykrycie sprawcy przestępstwa kradzieży energii elektrycznej nie wyklucza przy tym możliwości ustalenia osoby zobowiązanej do zapłaty podatku akcyzowego.

Jak wynika z przywołanego wcześniej art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku akcyzowym, podatnikiem akcyzy jest m.in. podmiot będący nabywcą końcowym zużywającym energię elektryczną, jeżeli od tej energii nie została zapłacona akcyza w należnej wysokości i nie można ustalić podmiotu, który dokonał sprzedaży tej energii elektrycznej nabywcy końcowemu. Nabywcą końcowym zaś jest zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 19 ustawy o podatku akcyzowym podmiot nabywający energię elektryczną, nieposiadający koncesji na wytwarzanie, przesyłanie, dystrybucję lub obrót energią elektryczną (...). W rozpatrywanej sprawie odbiorcą energii elektrycznej był niewątpliwie Cz.Dz., opłacający niższe, dzięki uszkodzeniu licznika, rachunki za zużycie energii elektrycznej.

Jak wyżej wskazano, skarżący nie zdołał podważyć dokonanych przez organy ustaleń. Wynikający z art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej obowiązek organów gromadzenia materiału dowodowego nie jest nieograniczony i bezwzględny. Należy podkreślić, że prawem strony w postępowaniu podatkowym pozostaje zarówno bierna postawa przy gromadzeniu dowodów zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy jak również kwestionowanie działań organów podatkowych ale trzeba zaakceptować wówczas i ten skutek takiej postawy, że dokonane ustalenia bazować będą na tym materiale, który uda się organom zgromadzić. Podatnik nie może czerpać korzyści procesowych z nieskorzystania ze swoich uprawnień w zakresie postępowania dowodowego, które gwarantuje art. 123 O.p. Bierność podatnika nie może odnieść skutków negatywnych, ale nie może też prowadzić do skutków pozytywnych, faworyzujących stanowisko podatnika w postępowaniu sądowoadministracyjnym względem organu podatkowego, gdyż inaczej zostałaby naruszona zasada sprawiedliwości (vide wyrok NSA z 13 lipca 2010r. sygn. akt: II FSK 502/09 LEX nr 785318).

W kontekście powyższych uwag uznać należy, że przeprowadzone w sprawie postępowanie nie naruszało przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Stąd też ustalony w sprawie stan faktyczny, w ocenie Sądu, uznać należy za prawidłowy. Dyrektor Izby Celnej w sposób prawidłowy dokonał także subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod właściwe normy prawa materialnego, tj. art. 9 ust. 1 pkt 6, art. 11 ust. 1 pkt 3 i art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku akcyzowym.

Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny , na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.