Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 428/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-06-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) Sędziowie NSA Anna Łukaszewska - Macioch WSA Jolanta Rudnicka Protokolant Emilia Kokoryk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2006 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 428/06

Uzasadnienie

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta P., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...] orzekającą o ustaleniu i płatności na rzecz spadkobierców dawnych właścicieli odszkodowania za nieruchomość położoną w P. przy ul. [...] oznaczoną w ewidencji numerami działek [...], [...], [...], [...], [...] o łącznej pow. [...] ha, wywłaszczoną na rzecz Państwa orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej - Urzędu Spraw Wewnętrznych w W. z dnia [...] października 1968 r., nr [...] o wywłaszczeniu i odszkodowaniu.

W uzasadnieniu przedstawiono następujący stan sprawy:

Decyzją z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...] Starosta [...] określił wysokość odszkodowania na rzecz spadkobierców S. K. i F. K., to jest J. S. , H. S. , W. S. i R. S. , na kwotę [...] złotych w związku z wywłaszczeniem na rzecz Państwa orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej - Urzędu Spraw Wewnętrznych w W. z dnia [...] października 1968 r., nr [...] nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] oznaczonej numerami działek [...], [...], [...], [...], [...] o łącznej pow. [...] ha. W treści decyzji zaznaczone zostało, że powyższe odszkodowanie zostanie wypłacone z budżetu Gminy P. w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Jednocześnie zobowiązał spadkobierców S. K. i F. K. do zwrotu na rzecz Gminy P. wypłaconego odszkodowania, które po waloryzacji na dzień zwrotu stanowiło kwotę [...] złotych.

Od powyższej decyzji Prezydent Miasta P. wniósł odwołanie do Wojewody [...] wskazując, że decyzja ustalająca odszkodowanie na rzecz spadkobierców S. K. i F. K. w wysokości [...] zł nie określiła co i w jakiej wysokości składa się na powyższą kwotę. Zarzucił także, że nie określono na jaki dzień i według jakich wskaźników dokonano waloryzacji kwoty przypadającej do zwrotu na rzecz Gminy P.

Wojewoda [...] w toku prowadzonego postępowania odwoławczego stwierdził, co następuje:

Nieruchomość położona w P. przy ul. [...] oznaczona numerami działek [...], [...], [...], [...], [...] o łącznej pow. [...] ha stanowiąca własność S. K. i F. K. orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej - Urzędu Spraw Wewnętrznych w W. z dnia [...] października 1968r., nr [...] została wywłaszczona za odszkodowaniem na rzecz Państwa. Powyższa nieruchomość została wywłaszczona na cel użyteczności publicznej - budowę promenady dla pieszych. Orzeczenie stało się prawomocne w dniu [...] grudnia 1968 r.

W dniu 24 maja 2002 r. spadkobiercy właścicieli wywłaszczonej nieruchomości wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia o wywłaszczeniu i odszkodowaniu jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa.

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] listopada 2002 r., nr [...] stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej - Urzędu Spraw Wewnętrznych w W. z dnia [...] października 1968 r., nr [...] w części dotyczącej ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, natomiast odmówił stwierdzenia jego nieważności w części dotyczącej wywłaszczenia tej nieruchomości, decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r., nr [...] organ nadzoru utrzymał w mocy wcześniejszą decyzję z dnia [...] listopada 2002 r.

W dniu 4 października 2004 r. spadkobiercy wywłaszczonej nieruchomości wystąpili do Prezydenta Miasta P. z wnioskiem o naliczenie i wypłatę odszkodowania za przejętą na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość.

Na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1991 r., nr [...] właścicielem przedmiotowej nieruchomości stała się Gmina P..

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2005 r., nr [...] Wojewoda [...], z uwagi na wyłączenie Prezydenta Miasta P., jako organ właściwy do załatwienia sprawy w przedmiocie wydania decyzji ustalającej odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość wyznaczył Starostę [...].

Wobec treści art. 130 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami stanowiącego, iż ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości, Starosta [...] zlecił rzeczoznawcy majątkowemu – I. B. ustalenie wartości wywłaszczonej nieruchomości.

Rzeczoznawca majątkowy oszacował wartość nieruchomości wywłaszczonej w dniu [...] października 1968 r. według cen na dzień [...] maja 2005 r. na kwotę [...] zł, a wartość zwaloryzowanego wypłaconego odszkodowania na kwotę [...] zł.

Na wniosek Starosty [...] oceny prawidłowości sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego dokonał Zespół Opiniodawczo-Rozjemczy przy Polskim Stowarzyszeniu Rzeczoznawców Wyceny Nieruchomości, który uznał, że operat szacunkowy "nadaje się w dacie opracowania opinii jako podstawa do określenia wartości odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość". Według Opinii Zespołu Arbitrażowego rzeczoznawca zgodnie z obowiązującymi przepisami dokonał obliczenia waloryzacji odszkodowania

Starosta [...] uwzględniając sporządzony operat szacunkowy oraz opinię Polskiego Stowarzyszenia Rzeczoznawców Wyceny Nieruchomości określił wysokość odszkodowania na rzecz spadkobierców S. K. i F. K. za wywłaszczoną na rzecz Państwa nieruchomość w wysokości [...] zł oraz zobowiązał spadkobierców do zwrotu wypłaconego zwaloryzowanego odszkodowana w wysokości [...] zł.

Opierając się na powyższych ustaleniach, działający w drugiej instancji Wojewoda [...] uznał, że decyzja Starosty [...] z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...] została wydana zgodnie z obwiązującymi w tym zakresie przepisami, skutkiem czego utrzymał ją w mocy.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Gmina P. reprezentowana przez Prezydenta Miasta P. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z dnia [...] listopada 2005 r. lub o stwierdzenie nieważności wskazanych decyzji w trybie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W uzasadnieniu skargi wskazane zostało, że interes prawny skarżącego do wniesienia skargi wynika z faktu, iż Gmina P. została zobligowana do wypłaty odszkodowania w wysokości [...] zł na rzecz spadkobierców S. K. i F. K., zatem sprawa dotyczy zobowiązania majątkowego Gminy. Wydanej decyzji zarzucono rażące naruszenie art. 107 kpa w zakresie obowiązkowej treści decyzji poprzez brak podania podstawy prawnej odpowiedzialności Gminy P. za wypłacenie odszkodowania i brak właściwego uzasadnienia w tym zakresie.

Zdaniem skarżącej w decyzji drugiej instancji błędnie wskazano stronę, która winna być jej adresatem. Gmina P. wskazała, że wywłaszczenie którego dotyczy niniejsza sprawa nastąpiło w 1968 r. Biorąc pod uwagę dosłowną treść art. 132 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami zobowiązanym do wypłaty odszkodowania winien być Prezydent Miasta P. wykonujący zadania starosty. Wówczas stroną decyzji byłby Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta Miasta P., a nie Gmina P. również reprezentowana przez Prezydenta Miasta P. Strona skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem Starosty [...], że to Gmina P. powinna płacić odszkodowanie, gdyż jest obecnie właścicielem nieruchomości wykorzystywanej na cele miejskie. W skardze zarzucono, że Starosta [...] nie wskazał i nie uzasadnił obowiązku majątkowego wypłaty odszkodowania przez Gminę P., a zaskarżoną decyzją Wojewoda [...] powielił wadę decyzji organu pierwszej instancji.

Skarżąca Gmina odwołała się do treści ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), która rozdzieliła odpowiedzialność za zobowiązania rad narodowych oraz terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego pomiędzy Skarbem Państwa oraz powstającymi jednostkami samorządu terytorialnego w postaci gmin. Organy obu instancji orzekając o obowiązku wypłaty odszkodowania przez Gminę P. winny decyzje właściwie uzasadnić, wskazując konkretną podstawę prawną wypłaty odszkodowania przez Gminę. Stwierdzono, że Wojewoda [...] jako stronę decyzji wskazał Prezydenta Miasta P., nie wskazując, czy Prezydent reprezentuje w tym wypadku Gminę P. jako jej organ wykonawczy, czy też reprezentuje Skarb Państwa jako wykonujący czynności Starosty.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Organ podkreślił, że w jego ocenie decyzja Starosty [...] z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...] orzekająca o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oraz zobowiązująca spadkobierców do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania wydana została zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa w tym zakresie, bowiem wypłata odszkodowania powinna nastąpić z budżetu Gminy P., gdyż to ona jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości, wykorzystuje ją na cele miejskie i czerpie z tego określone pożytki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego i procesowego w sposób wskazany w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Art. 132 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543 ze zm.) stanowi, że do zapłaty odszkodowania za wywłaszczane nieruchomości, za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120, do zapłaty ceny nabycia części nieruchomości, o której mowa w art. 113 ust. 3, a także do zapewnienia nieruchomości zamiennej jest zobowiązany, z zastrzeżeniem ust. 6-8 (wyjątki tam zawarte nie dotyczą sprawy niniejszej) starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa, albo organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz tej jednostki. Starosta [...] powołując się na powyższy przepis zobowiązał w decyzji pierwszoinstancyjnej Gminę Miejską P. do wypłaty odszkodowania w kwocie [...] zł na rzecz spadkobierców S. K. i F. K. i wskazał, że Gmina jest właścicielem nieruchomości na podstawie powołanej tam decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1991 r., wykorzystuje ją na cele miejskie i czerpie z niej korzyści. Organ odwoławczy powołując się m.in. na art. 132 ustawy o gospodarce nieruchomościami, po obszernym przedstawieniu postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją Starosty [...] z dnia [...] listopada 2005 r. stwierdził, na podstawie analizy dokumentacji sprawy, że decyzja pierwszoinstancyjna wydana została zgodnie z obowiązującymi przepisami dotyczącymi ustalania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Ocenę tę należy uznać za prawidłową także w zakresie dotyczącym wskazania Gminy P. jako zobowiązanej do zapłaty odszkodowania. Okoliczność, że w dacie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną wcześniej nieruchomość jej właścicielem nie był już Skarb Państwa, lecz w wyniku komunalizacji stała się ona własnością Gminy P. uzasadniała wskazanie tejże Gminy jako podmiotu zobowiązanego do zapłaty odszkodowania.

Powyższe stanowisko znajduje oparcie w przepisach powołanej w skardze ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). Jak słusznie stwierdził Gerard Bieniek ("Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz", G. Bieniek, S. Kalus, Z. Marmaj i E. Mzyk, Wyd. Prawnicze Lexis-Nexis, Warszawa 2005, s. 433) i "ratio legis art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych polega na tym, że także zobowiązania i wierzytelności Skarbu Państwa związane w wywłaszczeniem nieruchomości z mocy prawa stały się zobowiązaniami i wierzytelnościami gminy, która z mocy prawa nabyła prawo do wywłaszczonej nieruchomości". Pogląd ten znajduje także odzwierciedlenie w orzecznictwie sądowym np. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 sierpnia 1994 r., sygn. akt IV SA 72/94, w którym stwierdzono, że skutki przejścia prawa własności wywłaszczonej nieruchomości na rzecz gminy dotyczą także rozliczeń związanych ze zwrotem wywłaszczonych nieruchomości.

Zasadnie strona skarżąca zarzuciła kwestionowanej decyzji Wojewody [...] naruszenie art. 107 kpa. Istotnie uzasadnienie tego rozstrzygnięcia nie może być uznane za prawidłowe. Wprawdzie jako podstawę prawną decyzji organ wskazał m.in. art. 130 ust. 2, art. 132 i art. 134 powołanej ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, jednakże nie wyjaśnił należycie - czego wymaga art. 107 § 3 kpa - podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Stwierdzone uchybienie nie mogło jednak stanowić przesłanki uwzględnienia skargi, bowiem zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi za przesłankę taką może być uznane jedynie naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czego w rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono.

Z powyższych względów na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.