Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 650/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2012-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 § 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 145 § 1, art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 1, art. 18
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
article: § 2-4, § 22
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 365 § 1, art. 398 (1) § 1
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
article: art. 64  ust. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2012 r. sprawy ze skargi I.W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010 oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...], powołując się na przepis art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. nr 64 poz. 427 ze zm.) oraz § 2, § 21, § 22, § 24, § 25 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 -2013 (Dz.U. nr 33, poz. 262 ze zm.), art. 10 ust. 3 i 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz. UE L 368 z 23.12.2006, str. 74 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), odmówił I.W. przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010.

W uzasadnieniu tej decyzji organ wyjaśnił, że zgodnie z § 22 ust. 1 i 2 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r. w razie śmierci wnioskodawcy, następca prawny wnioskodawcy może wstąpić do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na miejsce wnioskodawcy, jeżeli objął w posiadanie użytki rolne objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym wnioskodawcy, przy czym wniosek ten składa się w terminie "2 miesięcy" od dnia wystąpienia zdarzenia prawnego, w wyniku którego zaistniało następstwo prawne.

Do wniosku należy dołączyć dokument potwierdzający zaistnienie następstwa prawnego to jest: kopię wniosku o stwierdzeniu nabycia spadku lub zaświadczenie sądu o zarejestrowaniu takiego wniosku, z zastrzeżeniem, iż w przypadku dołączenia jedynie zaświadczenia, wnioskodawca zobligowany jest do złożenia prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się tego postanowienia.

Zgodnie z postanowieniem Sądu Okręgowego Wydział Cywilny Odwoławczy sygn. akt [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po J.W. na podstawie testamentu własnoręcznego z dnia [...] marca 2009 r. nabył brat Z.W. w całości. Stanowiło to podstawę odmowy I.W. przyznania wnioskowanej pomocy finansowej.

2. Wnosząc odwołanie od powyższej decyzji, I.W. zarzuciła jej naruszenie obowiązku rozpatrzenia przez organ całokształtu okoliczności sprawy, w tym pominięcie okoliczności, że od sierpnia 2010 r. pełniła ona funkcję zarządcy tymczasowego nieruchomości, faktycznie władała gospodarstwem i prowadziła samodzielnie gospodarstwo w [...], a także okoliczności, iż jest ona współdzierżawcą tego gospodarstwa rolnego. Wskazała, iż w jej ocenie, z uwagi na cel płatności – stanowiącej rodzaj pomocy finansowej z tytułu prowadzenia gospodarstwa, środki z tego tytułu powinny zostać jej przyznanie, jako osobie faktycznie prowadzącej gospodarstwo rolne, która władała nim i ponosiła koszty jego prowadzenia.

Ponadto wskazała, że jako współdzierżawca korzysta także z prawa do tych środków. Na tej podstawie wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji oraz przyznanie jej wnioskowanej pomocy finansowej, względnie o uchylenie tej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

3. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Organ wyjaśnił, iż warunki przyznawania płatności rolnośrodowiskowej reguluje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 33, poz. 262 ze zm.) zwane dalej rozporządzeniem PRŚ. Zgodnie z § 2 tego rozporządzenia płatność rolnośrodowiskowa przysługuje rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31.01.2009, str. 16)3).

Natomiast w myśl § 22 ust. 1 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009r. w przypadku śmierci wnioskodawcy, następca prawny wnioskodawcy może wstąpić do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na miejsce wnioskodawcy, jeżeli objął w posiadanie użytki rolne objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym wnioskodawcy. Stosownie do ust. 2 wniosek o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na miejsce wnioskodawcy składa się w terminie 3 miesięcy od dnia wystąpienia zdarzenia prawnego, w wyniku którego zaistniało następstwo prawne.

W przypadku następstwa prawnego będącego wynikiem śmierci wnioskodawcy, jeżeli nie zostało zakończone postępowanie sądowe o stwierdzenie nabycia spadku, spadkobierca wnioskodawcy dołącza do wniosku, o którym mowa w ust. 2:

1) zaświadczenie sądu o zarejestrowaniu wniosku o stwierdzenie nabycia spadku albo

2) kopię wniosku o stwierdzenie nabycia spadku potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez sąd albo poświadczoną za zgodność z oryginałem przez notariusza albo potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez upoważnionego pracownika Agencji, wraz z potwierdzeniem nadania tego wniosku w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego albo kopią tego potwierdzenia poświadczoną za zgodność z oryginałem przez notariusza albo potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez upoważnionego pracownika Agencji (ust. 5).

W przypadku, o którym mowa w ust. 5, spadkobierca składa prawomocne postanowienie sadu o stwierdzeniu nabycia spadku w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się tego postanowienia (ust. 6). Jeżeli z postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, albo z zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia sporządzonego przez notariusza wynika, że uprawnionych do nabycia spadku jest więcej niż jeden spadkobierca, spadkobierca wstępujący do postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej dołącza do wniosku, o którym mowa w ust. 2, oświadczenia pozostałych spadkobierców zawierające zgodę na wstąpienie tego spadkobiercy na miejsce spadkodawcy i przyznanie mu płatności (ust. 7) .

Organ odwoławczy podkreślił, że regulacje prawne dotyczące spadkobiercy określone zostały w księdze czwartej spadki ustawy z dnia 19 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny. Wymogi te spełnił Z.W..

Organ zwrócił uwagę, że I.W. została ustanowiona postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010 r. w sprawie o sygn. akt [...] zarządcą tymczasowym gospodarstwa rolnego po zmarłym J.W. w myśl art. 636 ustawy kodeks postępowania cywilnego oraz § 8 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia l października 1991 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania przy zabezpieczaniu spadku i sporządzania spisu inwentarza (Dz. U. nr 92, poz. 411 ze zm.).

W świetle powyższego do zarządcy tymczasowego i dozorcy ustanowionych w toku postępowania o zabezpieczaniu spadku stosuje się odpowiednio przepisy art. 855-862 i art. 930-941 kodeksu postępowania cywilnego. Według wskazanych powyżej przepisów dozorca obowiązany jest przede wszystkim przechowywać oddane mu pod dozór ruchomości z taką starannością, aby nie straciły na wartości. Zarządca zajętej nieruchomości obowiązany jest wykonywać czynności potrzebne do prowadzenia prawidłowej gospodarki. Ma on prawo pobierać zamiast dłużnika wszelkie pożytki z nieruchomości, spieniężać je w granicach zwykłego zarządu oraz prowadzić sprawy, które przy wykonywaniu takiego zarządu okażą się potrzebne. Czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu zarządca może wykonywać tylko za zgodą stron, a w jej braku za zezwoleniem sądu, który przed wydaniem postanowienia wysłucha wierzyciela, dłużnika i zarządcę, chyba że zwłoka groziłaby szkodą.

W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego regulacje te nie określają, aby zarządca wstępował w jakiekolwiek postępowanie w miejsce spadkodawcy. Wprawdzie organ zauważył, że może on pobierać wszelkie pożytki z nieruchomości jednakże związane jest to z prowadzoną działalnością rolniczą i uzyskiwaniem pożytków w wyniku sprzedaży. Ponadto zarządca, jak wynika z powyższego, powinien w granicach zarządu prowadzić sprawy, które przy wykonywaniu takiego zarządu okażą się potrzebne, czyli w niniejszym przypadku winien zadbać, aby odpowiedni wniosek w przypadku śmierci rolnika złożyła uprawniona osoba wskazana przez ustawodawcę w przepisach § 22 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r.

Tymczasem w niniejszej sprawie I.W. złożyła w swoim własnym imieniu przedmiotowy wniosek wiedząc, iż przepisy rozporządzenia określają, iż taki wniosek może złożyć spadkobierca. W konsekwencji organ odwoławczy uznał, że nie wypełniła ona warunku wskazanego w § 22 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r., bowiem spadkobiercą nie jest.

Ponadto Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wyjaśnił, że zgodnie z § 2 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r. płatności te przysługują rolnikowi do będących w jego posiadaniu działek rolnych na których jest prowadzona działalność rolnicza, zaś posiadaczem przedmiotowych gruntów był J.W., a w wyniku jego śmierci spadkobierca może wstąpić w jego miejsce zgodnie z przepisami ustanowionym przez ustawodawcę. Strona nie spełniła wymogu posiadania gruntów rolnych, a także - co zostało wskazane - nie stała się spadkobiercą. Organ nie podzielił oceny strony w zakresie jej uprawnień jako współdzierżawcy wskazując, że w związku z faktem, iż małżeństwo to uległo rozpadowi (rozwód) w roku 2010 J.W. był samodzielnym dzierżawcą przedmiotowych gruntów.

4. I.W. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, podnosząc iż wydana została w oparciu o błędne ustalenia faktyczne organu II instancji polegające na stwierdzeniu, że ze względu na ustanie małżeństwa i wspólności majątkowej małżeńskiej pomiędzy skarżącą a zmarłym J.W. prawo dzierżawy gruntów rolnych, nabyte w czasie trwania tej wspólności, było prawem przysługującym wyłącznie zmarłemu, co pozostaje w oczywistej sprzeczności z podstawowymi zasadami regulacji dotyczącymi tego reżimu majątkowego, a także z okolicznościami faktycznymi z uwagi, że prawo dzierżawy gruntów rolnych od Agencji Nieruchomości Rolnych stanowi przedmiot podziału w sprawie o podział majątku dorobkowego zmarłego J.W. i skarżącej.

Nadto skarżąca wskazała, że decyzję wydano przy niewłaściwym zastosowaniu przepisów § 22 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007 – 2013, w sytuacji gdy z okoliczności powołanych w uzasadnieniu tej decyzji wynika, iż poza faktem, że Z.W. jest spadkobiercą po zmarłym J.W., nie spełnia on innych przesłanek w tym przepisie przewidzianych. Podniosła, że przepis ten dotyczy również następstwa prawnego, a okoliczność ustanowienia I.W. zarządcą tymczasowym gospodarstwa rolnego wskazuje na swoiste następstwo prawne, zwłaszcza, że skarżąca spełniła pozostałe przesłanki do przyznania wnioskowanej pomocy finansowej.

W konsekwencji I.W. wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie jej pomocy płatności rolnośrodowiskowej na 2010 rok, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi I.W. jako niezasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

5. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia.

Wiążące przy tym są przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270, dalej p.p.s.a.), czyli w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.

6. Podstawy prawne mające zastosowanie w niniejsze sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.).

Zasady wypłaty oraz zwracania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 33, poz. 262 ze zm.).

W myśl przepisu § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia, płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi, jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha;

3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, ze zm.), obejmujące wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych;

4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

W § 3 tego rozporządzenia określono, iż podstawowymi wymaganiami, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3, są:

1) wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego;

2) minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin, o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia wymienionego w § 2 ust. 1 pkt 3, zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1698/2005", wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia;

3) inne odpowiednie wymogi obowiązkowe, o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1698/2005, wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia.

Rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe dodatkowo zachowuje wymogi określone w § 4 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia, w tym przestrzega wymogów określonych dla danego pakietu i wariantu w załączniku nr 3 do rozporządzenia .

Zgodnie z § 4 ust. 1 Rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r. zobowiązanie rolnośrodowiskowe jest realizowane w ramach co najmniej jednego ze wskazanych w komentowanym przepisie pakietów. Rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe:

1) zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolno środowiskowej trwałe użytki zielone w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 316 z 2 grudnia 2009 r., s. 1), zwane dalej "trwałymi użytkami zielonymi", oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody;

2) prowadzi na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestr działalności rolno środowiskowej zawierający wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin, przy czym rejestr ten w zakresie zastosowania nawozów prowadzi się dla całego gospodarstwa rolnego;

3) przestrzega innych wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu.

Zgodnie z § 22 ust. 1 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r. w razie śmierci wnioskodawcy, rozwiązania osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, przekształcenia wnioskodawcy lub innego zdarzenia prawnego, w wyniku których zaistnieje następstwo prawne, następca prawny wnioskodawcy może wstąpić do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na miejsce wnioskodawcy, jeżeli objął w posiadanie użytki rolne lub stado zwierząt ras lokalnych, objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym wnioskodawcy.

Z kolei § 22 ust. 5 tego rozporządzenia wskazuje, że w przypadku następstwa prawnego będącego wynikiem śmierci wnioskodawcy, jeżeli nie zostało zakończone postępowanie sądowe o stwierdzenie nabycia spadku, spadkobierca wnioskodawcy dołącza do wniosku o wstąpienie do toczącego się postępowania zaświadczenie sądu o zarejestrowaniu wniosku o stwierdzenie nabycia spadku albo kopię wniosku o stwierdzenie nabycia spadku.

7. Analiza akt sprawy wskazuje, że [...] maja 2010 r. J.W. złożył wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na 2010r. W dniu [...] lipca 2010 r. wnioskodawca zmarł. Po przeprowadzeniu postępowania spadkowego prawomocnym postanowieniem wydanym w dniu [...] stycznia 2012 r. w sprawie [...] Sąd Okręgowy stwierdził, że spadek po J.W., na podstawie testamentu własnoręcznego z dnia [...] marca 2009r. nabył brat Z.W. w całości i z tej przyczyny organ uznał go za osobę, która wstąpiła w prawa spadkodawcy związane z jego wnioskiem o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za rok 2010.

Przyjęte przez organ stanowisko jest w pełni uzasadnione. Z wskazanych wyżej regulacji wynika, że pomoc jest udzielana na wniosek podmiotu będącego posiadaczem gospodarstwa rolnego i do gruntów znajdujących się w jego posiadaniu i przez niego użytkowanych na warunkach określonych w wyżej powołanych Rozporządzeniach WE nr 73/2009 oraz nr 1698/2005, ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich i wydanego do niej rozporządzenia wykonawczego z dnia z dnia 26 lutego 2009 r.

Z woli prawodawcy krajowego warunkiem przyznania płatności rolnośrodowiskowej jest między innymi posiadanie przez wnioskującego o pomoc działek rolnych (§ 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w zw. z art. 18 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich i art. 35 ust. 1 Rozporządzenia WE nr 73/2009). Przez posiadanie należy rozumieć, czy wnioskodawca faktycznie włada gruntem przy spełnieniu wymogów kwalifikacyjnych z wskazanych ustawy i rozporządzenia.

Wnioskowana pomoc finansowa w formie płatności udzielona może być zatem tylko tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych tzn. rolnikom, którzy rolniczo użytkują posiadane działki rolne (niezależnie od ustalenia tytułu prawnego wnioskodawcy).

Uzasadnieniem takiego rozwiązania jest to, że faktyczne władztwo nad rzeczą w przypadku gruntu rolnego oznacza, że istnieje swoboda co do podejmowania istotnych decyzji np. co, gdzie, i kiedy zasiać, komu i kiedy zlecić prace polowe czy też w miarę możliwości wykonać je samodzielnie, kiedy zbierać plony oraz komu, gdzie je sprzedawać lub wykorzystać w inny sposób, jak również swobodę decyzji co do występowania o konkretne subwencje ze środków unijnych.

Dlatego kwestia nabycia uprawnień przez następcę prawnego zmarłego wnioskodawcy, któremu płatność by przysługiwała nie jest związana z samoistnym lub zależnym prawem następcy lub innej osoby do gruntu objętego płatnością, lecz ze stanem faktycznym istniejącym na dzień, w którym został złożony wniosek o płatność. W tej zaś dacie wyłącznym posiadaczem przedmiotowych gruntów był J.W., niepozostający już w związku z małżeńskim z I.W..

Należy przy tym odróżnić uprawnienie do ubiegania się o płatności na podstawie wniosku zmarłego rolnika od uprawnienia do ubiegania się o płatności na podstawie współposiadanego gospodarstwa (podobnie wyrok WSA w Warszawie w z dnia 7 marca 2012r., V Sa/Wa 2207/11, opubl. w bazie orzeczeń na stronie internetowej NSA).

8. Wskazane przez organ przepisy wykonawcze, w szczególności § 22 ust. 1 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r., potwierdzają tylko te zasady, respektując konstytucyjne prawa spadkobierców, wynikające z przepisu art. 64 ust. 2 Konstytucji R.P. Prawo dziedziczenia jest bowiem podstawowym i samoistnym prawem majątkowym, którego treścią, w aspekcie pozytywnym, jest zapewnienie swobody rozporządzenia własnością i innymi prawami majątkowymi na wypadek śmierci. W aspekcie negatywnym oznacza zaś zakaz arbitralnego przejmowania przez państwo (inne podmioty prawa publicznego) własności osób zmarłych oraz zakaz pozbawiania kogokolwiek zdolności dziedziczenia (por. wyrok TK z dnia 31 stycznia 2001 r., P 4/99, OTK 2001/1, poz. 5; wyrok TK z dnia 29 maja 2007r., P 20/2006; wyrok TK z dnia 21 maja 2001 r., SK 15/2000, OTK 2001/4 poz. 85).

Spadkobierca w niniejszej sprawie został wykazany prawomocnym postanowieniem sądu spadkowego wiążącym organ w sprawie (art. 365 § 1 k.p.c.).

Ewentualne podważenie tego orzeczenia w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej, kierowanej przeciwko orzeczeniu spadkowemu, jako realizowana w ramach nadzwyczajnego trybu kontroli prawa sprawowanego (art. 3981 § 1 k.p.c.), może podlegać badaniu jedynie w postępowaniu wznowieniowym, opartym na rozstrzygnięciu Sądu Najwyższego.

Wobec takiego rozwiązania nie ma znaczenia, czy skarżącej przysługują jakiekolwiek roszczenia z tytułu udziału w majątków wspólnym dochodzone na drodze przed sądem powszechnym, bowiem sukcesorem posiadania realizowanego na dzień złożenia wniosku, a związanego z faktyczną uprawą gruntów był wyłącznie Z.W., co skarżąca zresztą potwierdza.

Dla rozstrzygnięcia sprawy nie była również istotna kwestia pełnienia przez skarżącą funkcji zarządcy spadkowego w rozumieniu przepisów art. 855-862 i 930-941 k.p.c. oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 1 października 1991 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania przy zabezpieczaniu spadku i sporządzaniu spisu inwentarza (Dz.U. z 1991r., Nr 92, poz. 411 ze zm.), gdyż posiadanie z tego wynikłe nie było związane z posiadaniem gruntu przez wnioskodawcę aktualizowanych i wykazanych we wniosku, lecz zmierzało do zabezpieczenia substancji spadkowej po jego śmierci. Dlatego przyjmuje się, że zarządca nieruchomości wykonuje czynności potrzebne do prowadzenia prawidłowej gospodarki, ale nie może z tego tytułu wywodzić żadnych praw, ani roszczeń w stosunku do masy spadkowej (por. T. Żyznowski [w:] Kodeks postępowania cywilnego, Komentarz, System Informacji Prawnej LEX, tezy do art. 636).

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd nie stwierdził zarzucanego przez skarżącą naruszenia prawa przez organy orzekające. W postępowaniu nie wystąpiły również inne wady prawne lub faktyczne skutkujące wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu określone w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a.

Z tych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu.