Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 206/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2013-08-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji w części
Powołane przepisy: article: art. 67a par. 1 pkt 3, art. 122, art. 187 par. 1, art. 191, art. 210 par. 1 pkt 6 i par. 4
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Świdłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi I. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za 2011 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] r., nr [...] w części dotyczącej odmowy umorzenia 50% zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za 2011 r., tj. IV raty; II. stwierdza, że decyzje wymienione w punkcie pierwszym nie podlegają wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego - adwokatowi E. K. kwotę [...] zł ( słownie: [...] ) uwzględniającą podatek od towarów i usług w wysokości [...] zł (słownie: [...] ) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej z urzędu.


UZASADNIENIE

I. B. wnioskiem z dnia [...] listopada 2011 r. wystąpiła do Burmistrza Miasta i Gminy X. z prośbą o umorzenie III i IV raty podatku od nieruchomości za 2011 r. Argumentując wniosek podatniczka podniosła, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, jest emerytką i z tego tytułu uzyskuje dochód w wysokości [...] zł,-. Do wniosku załączyła oświadczenie o stanie majątkowym, z którego wynikają następujące miesięczne wydatki: rata kredytu na remont domu [...] zł, opłata za gaz [...] zł, opłata za prąd [...] – [...] zł, opłata za wodę i kanalizację [...] – [...] zł, opłata za telefon [...] – [...] zł, koszt zakup węgla na opał ok. [...] zł, inne koszty związane z utrzymaniem mieszkania ok. [...] zł, składka na ubezpieczenie na życie [...] zł, wydatki związane ze zdrowiem i zakupem lekarstw [...] – [...] zł na 2 do 3 miesięcy.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...], Burmistrz Miasta i Gminy X. umorzył 50% zaległości w podatku od nieruchomości za 2011 r. w kwocie [...] zł, tj. III ratę i odmówił umorzenia 50% zaległości w podatku od nieruchomości za 2011 r., tj. IV raty.

W wyniku wniesionego przez podatniczkę odwołania Burmistrz Miasta i Gminy X. decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...], uchylił swoją decyzję z dnia [...] grudnia 2011 r. Ostatnie rozstrzygnięcie, decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] marca 2012 r., nr [...], zostało uchylone, a sprawę przekazano organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Kolejną decyzją wydaną w sprawie z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...], Burmistrz Miasta i Gminy X. umorzył 50% zaległości w podatku od nieruchomości za 2011 r. w kwocie [...] zł, tj. III ratę i odmówił umorzenia 50% zaległości w podatku od nieruchomości za 2011 r., tj. IV raty. Orzeczenie to, na skutek uwzględnienia odwołania podatniczki przez organ II instancji, zostało decyzją SKO w K. z dnia [...] maja 2012 r., nr [...], uchylone w całości, a postępowanie w tym zakresie umorzono. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia SKO wskazało, że organ wykonawczy gminy wydał w sprawie decyzję z dnia [...] kwietnia 2012 r., pomimo, że w obrocie prawnym nadal pozostawała wydana w tej sprawie decyzja tego organu z dnia [...] grudnia 2011 r., a wniesione od tej pierwotnej decyzji odwołanie zachowywało aktualność.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...], Burmistrz Miasta i Gminy X. umorzył postępowanie w przedmiocie uchylenia własnej decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r. Następnie organ gminy przekazał SKO w K. swoją decyzję z dnia [...] grudnia 2011 r. wraz z odwołaniem podatniczki.

SKO w K. decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...], uchyliło decyzję Burmistrza Miasta i Gminy X. z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W motywach rozstrzygnięcia SKO wskazało, że organ I instancji powinien po przeprowadzeniu postępowania dowodowego w sprawie wydać rozstrzygnięcie, które będzie w sposób merytoryczny odnosiło się do zgłoszonego przez podatniczkę żądania. Zaznaczono przy tym, że podatniczka podniosła fakt korzystania ze wsparcia swojej córki.

Decyzją z dnia [...] września 2012 r., nr [...], Burmistrz Miasta i Gminy X. umorzył I. B. 50% zaległości w podatku od nieruchomości za 2011 r. w kwocie [...] zł, tj. III ratę, i odmówił umorzenia 50% zaległości w podatku od nieruchomości za 2011 r., tj. IV raty.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że z treści art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm. – dalej w skrócie: "O.p."), wynika, że organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Jednocześnie zaznaczył, że powołany przepis O.p. upoważnia organy podatkowe do orzekania w ramach tzw. uznania administracyjnego. Rozpoznając wniosek podatniczki pod kątem zaistnienia przesłanek zawartych w art. 67a § 1 pkt 3 O.p. organ I instancji uznał, że nie można przyjąć, iż umorzenie zaległości podatkowych uzasadnione jest interesem publicznym. Jednocześnie dokonując analizy sytuacji majątkowej podatniczki organ dostrzegł podstawy do częściowego uwzględnienia wniosku. Wskazano bowiem, że jedynym źródłem utrzymania strony jest emerytura w wysokości [...] zł miesięcznie. Podatniczka posiada nieruchomość o powierzchni [...] m² zabudowaną budynkiem mieszkalnym o powierzchni [...] m² oraz budynkiem gospodarczym o powierzchni [....] m², w której samotnie zamieszkuje. W 2011 r. zaciągnęła pożyczkę konsumencką na cele mieszkaniowe, co spowodowało pogorszenie się jej sytuacji materialnej. Według organu z oświadczenia majątkowego wnioskodawczyni z dnia 16 listopada 2011 r. wynika, iż na utrzymanie domu (gaz, prąd, internet, telefon, woda itd.) miesięcznie wydatkuje ok. [...] zł. Organ I instancji podkreślił także, że rozpoznając wniosek strony wziął pod uwagę fakt, iż podatniczka w 2011 r. korzystała uprzednio z pomocy gminy w postaci umorzenia I i II raty podatku od nieruchomości za 2011 r. w kwocie [...] zł.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem I. B. wniosła odwołanie, podnosząc zarzut naruszenia zasady zaufania obywateli do organów oraz przewlekłości postępowania (trwającego ponad 6 miesięcy). Wskazała także na niekonsekwencję w działaniu organu I instancji, który z jednej strony nie kwestionuje sytuacji bytowo-materialnej podatniczki, a z drugiej strony nie znajduje podstaw do umorzenia w pełni zaległości podatkowej, tym bardziej, że wcześniej, w oparciu o te same przesłanki, umorzył dwie poprzednie raty podatku od nieruchomości za 2011 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji, a następnie, powołując się na art. 67a § 1 pkt 3 O.p., stwierdził, że podatniczka, która w 2011 r. zaciągnęła pożyczkę konsumpcyjną, nie może argumentować, iż z tego tytułu jej sytuacja materialna uległa pogorszeniu, a tym samym nie może upatrywać w powyższej okoliczności ziszczenia się przesłanki "ważnego interesu podatnika". Organ podkreślił, że z jednej strony pożyczka stanowi obciążenie, z drugiej strony jednak, jej zaciągniecie wiąże się nie z pogorszeniem, ale z poprawą sytuacji życiowej. Zwrócono uwagę, że "ważny interes" występuje wówczas, gdy podatnik znalazł się w trudnej sytuacji życiowej, której nie mógł przewidzieć lub której nie mógł zapobiec, a która doprowadziła do znacznego obniżenia jego zdolności płatniczej. W ocenie SKO, taka sytuacja nie będzie miała miejsca w przypadku zaciągnięcia pożyczki, albowiem jest to czynność w pełni zależna od podatniczki, a zatem wiąże się ze świadomym podjęciem decyzji i możliwością przewidzenia jej skutków. Organ odwoławczy podniósł, że umorzenie jest instytucją o charakterze wyjątkowym - odstępstwem od zasady powszechności opodatkowania określonej w art. 84 Konstytucji RP - i nawet stwierdzenie istnienia przesłanek umorzenia zobowiązania podatkowego nie nakłada na organ automatycznego obowiązku orzeczenia o udzieleniu ulgi. Stwierdziło, że zastosowanie instytucji umorzenia traktowane musi być jako przywilej, a nie jako prawo podatnika. Z powyższego organ II instancji wywiódł, że nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie analizowanej sprawy okoliczność, że wcześniej Burmistrz Miasta i Gminy X. umorzył podatniczce I i II ratę podatku od nieruchomości za 2011 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwestionując powyższe decyzje organów obu instancji, I. B. podniosła, że zaciągnięta przez nią w 2011 r. pożyczka posłużyła jej na spłatę pożyczki zaciągniętej w 2010 r., którą przeznaczyła na remont domu. Podkreśliła, że z pożyczki otrzymanej w 2011 r. ([...] zł), na jej konto wpłynęło jedynie [...] zł, a kwotę tę przeznaczyła na zakup węgla.

W odpowiedzi na skargę SKO w K., podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniosło o oddalenie skargi.

W piśmie procesowym z dnia [...] marca 2013 r., będącym uzupełnieniem skargi, skarżąca podniosła, że nie jest w stanie ze swoich skromnych dochodów odłożyć kwoty niezbędnej na zakup opału i z tego powodu musi zaciągać kolejne pożyczki. Ponadto stwierdziła, że choć decyzja o umorzeniu ma charakter uznaniowy, to organ, przed podjęciem rozstrzygnięcia, powinien zbadać sytuację materialną i dochodową podatnika. Ponownie wskazała, że zaciągnięta w 2010 r. pożyczka została przeznaczona na remont ponad 100-letniego domu, w którym mieszka. Zaznaczyła także, że od blisko 40 lat regularnie płaciła podatek od nieruchomości.

W toku rozprawy, w dniu 13 sierpnia 2013 r., ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie kosztów udzielonej pomocy prawnej według norm przepisanych, oświadczając, że koszty te nie zostały zapłacone w żadnej części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), a także art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej w skrócie: "P.p.s.a."), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności jej działania z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wobec powyższego, kontrola sądów administracyjnych ograniczona jest tylko i wyłącznie do zbadania, czy w sprawie organy podatkowe nie naruszyły prawa materialnego lub procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Granice rozpoznania sądu administracyjnego wyznaczone są przy tym przez granice danej sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, ma nie tylko prawo, ale i obowiązek uwzględnić okoliczności niepowołane w skardze, lecz mające wpływ na tę ocenę. Podkreślenia także wymaga, że na podstawie art. 135 P.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Skarga analizowana według powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.

Istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. prawidłowo ustaliło stan faktyczny sprawy, a następnie dokonało właściwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego w kontekście wystąpienia w sprawie przesłanek, o których mowa w art. 67a § 1 pkt 3 O.p., warunkujących zastosowanie ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej.

Na wstępie niniejszych rozważań należy wskazać, że materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest przepis art. 67a § 1 pkt 3 O.p., zgodnie z którym organ podatkowy na wniosek podatnika z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Decyzja wydana w tym trybie oparta jest na tzw. "uznaniu administracyjnym", co jednak nie oznacza, że ustawodawca pozostawił organom zupełną swobodę w jego stosowaniu. Zakres uznania administracyjnego nie jest bowiem uprawnieniem nieograniczonym. W przeciwnym wypadku mogłoby to oznaczać dowolność, a nawet samowolność organu przy rozstrzyganiu określonych spraw. Z całą mocą podkreślić należy, że nie jest oparte o kryterium uznania ustalenie istnienia przesłanek z art. 67a § 1 O.p. Przepis ten upoważnia natomiast organy podatkowe do podjęcia działań, na wniosek podatnika, mających na celu ustalenie, czy w konkretnej sprawie istnieją lub nie istnieją szczególne okoliczności, które uzasadniałyby umorzenie zaległości lub odsetek. Decyzja w przedmiocie ulgi musi zawierać uzasadnienie stanowiska organu. Stanowisko to musi zaś być oparte na zebranym i należycie ocenionym materiale dowodowym. Rola Sądu sprowadza się natomiast do badania prawidłowości poczynionych przez organy ustaleń faktycznych, oceny zgromadzonego materiału dowodowego i wysnutych wniosków. W przypadku, gdy przedstawione wyżej działania organów są właściwe i odpowiadają prawu to niezależnie od tego, czy rozstrzygnięcie zapadające na ich podstawie w ramach owego uznania administracyjnego jest korzystne dla strony czy nie, Sąd nie jest uprawniony do wyeliminowania go z obrotu prawnego. Sąd bada bowiem wyłącznie zgodność z prawem decyzji organów administracyjnych, w tym także decyzji uznaniowych. Skoro zaś istotą owego uznania jest uprawnienie do rozstrzygania spraw także na niekorzyść podatnika, nawet w przypadku zaistnienia przesłanek zastosowania ulgi podatkowej, to Sąd w ramach przyznanych mu uprawnień bada jedynie zgodność z prawem przeprowadzonego postępowania podatkowego, ustaleń faktycznych poczynionych przez organy podatkowe oraz rozważań dotyczących odmowy zastosowania ulgi. Podkreślenia wymaga, że Sąd nie jest władny nakazać organowi podjęcie rozstrzygnięcia o określonej treści. Uznanie administracyjne jest bowiem ograniczone jedynie dyrektywami wyboru - interesem publicznym oraz ważnym interesem podatnika.

Użyte w przepisie art. 67a § 1 pkt 3 O.p. pojęcia "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego" jako przesłanki zastosowania instytucji umorzenia, nie zostały doprecyzowane przez ustawodawcę. Jednakże w piśmiennictwie oraz orzecznictwie sądowoadministracyjnym zgodnie przyjmuje się, że o istnieniu ważnego interesu podatnika nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie, a także możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków utrzymania dla siebie i rodziny oraz zagrożenie egzystencji. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że pojęcia ważnego interesu podatnika nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie zaległości podatkowych, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną podatnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków, a w tym względzie również wydatków ponoszonych w związku z ochroną zdrowia własnego lub członków najbliższej rodziny (koszty leczenia). W związku z tym w postępowaniu podatkowym wszczętym wnioskiem podatnika o przyznanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych szczególny nacisk winien być położony na analizę sytuacji ekonomicznej podatnika (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 marca 2010 r., sygn. akt I FSK 31/08, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Natomiast przez interes publiczny należy rozumieć dyrektywę postępowania nakazującą respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji itp.

Sąd w składzie orzekającym zauważa, na co słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy, że umorzenie należności stanowi wyjątek od zasady równości i powszechności ponoszenia ciężarów publicznoprawnych, wynikającej z art. 84 Konstytucji RP. Jej zastosowanie oznacza rezygnację Skarbu Państwa (jednostki samorządu terytorialnego) z należnych wpływów do budżetu państwa (jednostki samorządu terytorialnego). W związku z powyższym, przesłanek zastosowania omawianej ulgi nie można interpretować w sposób rozszerzający, lecz przeciwnie – w sposób ścisły, zawężający zastosowanie tej instytucji jedynie do sytuacji szczególnych, a więc odbiegających od przyjętych standardów.

Rozstrzygając niniejszą sprawę należy także mieć na uwadze, że ocena, czy przesłanki udzielenia ulgi podatkowej istnieją w konkretnej sprawie, może być dokonana wyłącznie po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego (art. 191 O.p.), a poprzedzać je powinno wyczerpujące zebranie całego materiału dowodowego (art. 187 § 1 O.p.) oraz dokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznych (art. 122 O.p.). Ustalenia poczynione w toku postępowania wyjaśniającego winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Prawidłowe i zgodne z wymogami określonymi w art. 210 § 1 i § 4 O.p. uzasadnienie jest szczególnie ważne przy decyzjach wydawanych w oparciu o uznanie administracyjne. Uzasadnienie, szczególnie decyzji negatywnych dla podatnika, powinno bowiem szczegółowo wskazywać przyczyny, dla których organ nie zastosował instytucji umorzenia pomimo wystąpienia szczególnych okoliczności. Istotnym jest, aby orzeczenie wydane w ramach uznania administracyjnego było uzasadnione w taki sposób, by możliwa była kontrola przesłanek stanowiących podstawę jego wydania oraz realizowana zasada przekonywania, o której mowa w art. 124 O.p.

W ocenie Sądu, powyższych wymogów z całą pewnością nie spełniają zaskarżone decyzje organów obu instancji. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zarówno SKO, jak i Burmistrz Miasta i Gminy X., opierając się na argumentacji potwierdzającej brak wystąpienia w sprawie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 67a § 1 pkt 3 O.p., przyznali skarżącej ulgę w postaci umorzenia 50% zaległości w podatku od nieruchomości za 2011 r. w kwocie [...] zł, tj. III ratę, jednocześnie odmawiając umorzenia 50% zaległości w podatku od nieruchomości za 2011 r., tj. IV raty. Zaskarżone rozstrzygnięcia, są wprawdzie częściowo korzystne dla skarżącej, gdyż organy, przyznając jej przedmiotową ulgę, de facto uznały, że w sprawie ziściła się, co najmniej jedna z przesłanek warunkujących umorzenie zaległości podatkowej. Z tego względu, w myśl zasady niedziałania na niekorzyść strony skarżącej (art. 134 § 2 P.p.s.a.), Sąd uznał za zasadne wyeliminowanie z obrotu decyzji tylko w części niekorzystnej dla skarżącej, albowiem organy nie wskazały, która z przesłanek z jednej strony stanowiła podstawę do zastosowania ulgi, jak i nie podały motywów, którymi kierowano się, uwzględniając w części żądanie podatniczki.

Analiza akt sprawy oraz treści uzasadnień zaskarżonych decyzji, prowadzi także do wniosku, że organy nie zebrały niezbędnych dowodów i nie dokonały wnikliwej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Wbrew bowiem wyraźnemu zaleceniu organu II instancji zawartemu w decyzji z dnia [...] sierpnia 2012 r., nie wyjaśniono wszechstronnie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Przede wszystkim wskazać należy, że organy nie zweryfikowały twierdzeń podatniczki, zawartych w odwołaniu z dnia [...] grudnia 2011 r. (k. 28 akt adm.), wskazujących, że korzysta ona z pomocy finansowej córki. Tymczasem okoliczność ta, a w szczególności zakres ewentualnej pomocy jest istotny z punktu wiedzenia prawidłowego ustalenia przesłanki ważnego interesu strony skarżącej.

W kwestionowanych rozstrzygnięciach organy przyjęły, że skarżąca ponosi miesięczne wydatki na utrzymanie domu w kwocie ok. [...] zł, jednakże twierdzenia te nie zostały poparte stosownymi wyliczenia oraz wskazaniem konkretnych wydatków i kwot. Fakt, że łączna suma wydatków wynikająca z oświadczenia majątkowego podatniczki wynosi [...] zł,- powoduje, że dane przyjęte przez organy wymykają się w istocie spod kontroli Sądu. Nierzetelność ustaleń organów w zakresie ponoszonych przez skarżącą wydatków potwierdza także wskazanie, że jednym z kosztów jest wydatek na internet, podczas gdy okoliczność ta w żaden sposób nie wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Sąd zauważa, że organy w ogóle nie odniosły się do kwestii przeznaczenia zaciągniętych przez skarżącą pożyczek konsumenckich, zwracając jedynie uwagę, że powinna ona mieć świadomość jakie obciążenie niesie za sobą takie działanie. W tej kwestii zasadny okazał się zarzut skargi co do bezpodstawnego przyjęcia przez organy, że dzięki środkom z pożyczek poprawiła się jej sytuacja materialna, w sytuacji gdy strona w odwołaniu wprost podnosiła, iż konieczność zaciągnięcia pożyczki spowodowana była pilną potrzebą remontu ponad 100-letniego domu (wymiana okien, drzwi, podłóg, instalacji elektrycznej, położenie nowego pokrycia dachu).

Z treści zaskarżonych decyzji wynika, że skarżącej przyznano ulgę w postaci umorzenia 50% zaległości w podatku od nieruchomości za 2011 r. w kwocie [...] zł, tj. III ratę i odmówiono umorzenia 50% zaległości w podatku od nieruchomości za 2011 r., tj. IV raty. Kwestionowane rozstrzygnięcia nie wskazują jednak precyzyjnie jakiej konkretnie kwoty umorzenia odmówiono podatniczce. Co prawda, z powyższego zapisu, można wywnioskować, że chodzi o kwotę [...] zł, jednakże, w ocenie Sądu, kwota ta nie może być przedmiotem domysłów, a powinna być wprost wskazana w decyzji.

Zdaniem Sądu, wbrew stanowisku organu odwoławczego, uzasadnienia spornych decyzji powinny również zawierać szczegółowe wyjaśnienie, dlaczego organy uwzględniły tylko w części zgłoszone przez podatniczkę we wniosku żądanie umorzenia zaległości podatkowej obejmującej III i IV ratę podatku od nieruchomości za 2011 r., w sytuacji, gdy wcześniej udzielono jej ulgi w postaci całkowitego umorzenia zaległości z tytułu I i II raty tego samego podatku. Poprzednie umorzenia, wobec tej samej trudnej sytuacji finansowej skarżącej, zdawałoby się potwierdzać zasadność istnienia przesłanki ważnego interesu strony.

W świetle powyższego, uznać zatem należy, że działanie zarówno SKO w K., jak i Burmistrza Miasta i Gminy X., nie zasługuje na aprobatę i godzi w podstawowe zasady postępowania administracyjnego. Zdaniem Sądu, organy podatkowe obu instancji w sposób niepełny zgromadziły w sprawie materiał dowodowy, a następnie dokonały jego wadliwej oceny, poprzez nieuwzględnienie przy wydawaniu spornych rozstrzygnięć okoliczności podnoszonych przez skarżącą. Tymczasem z punktu widzenia zastosowania ulgi podatkowej decydujące znaczenie ma sytuacja rodzinna, finansowa i zdrowotna wnioskodawczyni istniejąca w dacie orzekania o uldze. Stwierdzić zatem należy, że zarówno organ odwoławczy, jak i organ I instancji, nie poddały szczegółowym rozważaniom przesłanki "ważnego interesu podatnika".

Zaakcentować także należy, że organy w ogóle nie uzasadniły dlaczego, ich zdaniem, w sprawie nie miała zastosowania druga z przesłanek, o których mowa w art. 67a § 1 pkt 3 O.p., a mianowicie "interes publiczny". Władcze stwierdzenie zawarte w decyzji Burmistrza Miasta i Gminy X. z dnia [...] września 2012 r., iż nie można przyjąć, że umorzenie zaległości podatkowych uzasadnione jest interesem publicznym, niepoparte jakąkolwiek argumentacją, godzi w fundamentalne standardy funkcjonowania organów gminy. SKO w K., jako organ o uprawnieniach reformatoryjnych, natomiast w ogóle nie rozpoznało wniosku skarżącej pod kątem przesłanki "interesu publicznego" i dodatkowo mimo niewykonania przez organ I instancji zalecenia uzupełnienia postępowania dowodowego, bezkrytycznie zaaprobowało jego wadliwą decyzję.

W tym stanie rzeczy po dokonanej kontroli, Sąd uznał, że zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 122, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 1 pkt 6 w zw. z § 4 O.p., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodatkowo Sąd za zasadny uznaje zarzut skargi co do przewlekłości postępowania w niniejszej sprawie, do której przyczyniła się głównie nieudolność procesowa organu I instancji, prowadząca do wydania i funkcjonowania w obrocie kilku decyzji równocześnie w tej samej sprawie oraz długotrwałość rozpatrywania odwołań przez organ odwoławczy (np. rozpatrzenie odwołania z dnia [...] stycznia 2012 r. dopiero [...] marca 2012 r., czy z dnia [...] września 2012 r. dopiero [...] grudnia 2012 r.).

W ocenie Sądu, zasadnym wydaje się w tym miejscu jeszcze raz podkreślić, że dyrektywą wiodącą przepisu art. 67a § 1 O.p. jest stwierdzenie istnienia bądź braku przesłanki ważnego interesu podatnika, interesu publicznego lub obu tych przesłanek łącznie. Jeżeli w wypadku stwierdzenia istnienia którejkolwiek z tych przesłanek organy podtrzymają swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie odmawiające podatniczce umorzenia w części zaległości podatkowej, winny wówczas podać w uzasadnieniu decyzji faktyczne motywy takiego rozstrzygnięcia. Pamiętać również należy o tym, że wprowadzenie przez ustawodawcę - m.in. w art. 67a § 1 O.p. – pewnych wyjątków od zasady powszechności opodatkowania powoduje, że czasami interes publiczny realizowany jest mimo odstąpienia od dochodzenia należności publicznoprawnych.

Sąd pragnie także zauważyć, że umorzenie zaległości podatkowych, stanowiąc wyłom od zasady płacenia podatków, tylko pozornie stawia w lepszej sytuacji podatników, korzystających z takiego zwolnienia, w stosunku do tych, którzy podatek obowiązani są płacić, zważywszy na konieczność zaistnienia wskazanych wyżej przesłanek zwolnienia. Umorzenie zaległości podatkowej nie stanowi zatem przywileju samego w sobie. Jest to forma pomocy udzielonej przez państwo (jednostkę samorządu terytorialnego) podatnikowi po to, by poprzez stosowanie zasady (egzekwowanie podatku) nie doprowadzić do skutków niepożądanych z punktu widzenia tak społecznego, jak i indywidualnego, odnoszącego się do osoby podatnika oraz jego najbliższych. Chodzi zatem o to, by wskutek dochodzenia zaległości podatkowych, państwo (jednostka samorządu terytorialnego) nie poniosło w efekcie kosztów większych niż w wypadku zaniechania korzystania z tego uprawnienia.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organy podatkowe obu instancji obowiązane będą zająć stanowisko w zakresie wystąpienia w niniejszej sprawie obu przesłanek, o których mowa w art. 67a § 1 pkt 3 O.p. Powyższe winno być poprzedzone gruntowną analizą indywidualnej sytuacji skarżącej poprzez przedstawienie i porównanie szczegółowych wyliczeń wydatków, przesłuchaniem skarżącej i jej córki na okoliczność ewentualnie udzielanej pomocy i stopnia niezbędności nakładów na remont domu, a następnie dokonaniem wszechstronnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i poparte wyczerpującym uzasadnieniem rozstrzygnięcia.

Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a., Sąd uchylił obie wydane w sprawie decyzje organów podatkowych w części dotyczącej odmowy umorzenia 50% zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za 2011 r., tj. IV raty, jak w pkt I sentencji. Zakres, w jakim uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu określony został na podstawie art. 152 P.p.s.a., jak w pkt II sentencji. O kosztach postępowania sądowego w zakresie dotyczącym przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu, ustanowionemu dla skarżącej, orzeczono na podstawie art. 250 P.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 461), jak w pkt III sentencji.