Wyrok NSA oz. w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 290/00
NSA oz. w Lublinie
Data orzeczenia: 2001-06-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 2 pkt 3
journal: Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
Teza: Artykuł 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ nie przewiduje uprawnień kombatanckich za samą przynależność do określonej partii lub organizacji politycznej w okresie wojny 1939-1945 r.

TEZY

Artykuł 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ nie przewiduje uprawnień kombatanckich za samą przynależność do określonej partii lub organizacji politycznej w okresie wojny 1939-1945 r.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Dominika B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 23 stycznia 2000 r. (...) w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich - skargę oddala.


UZASADNIENIE

Działając z upoważnienia Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Zastępca Dyrektora Departamentu Weryfikacji Uprawnień decyzją z dnia 23 lutego 2000 r. wydaną na podstawie art. 127 par. 3 i art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 1 ust. 2 pkt 3 i 5 oraz art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./, po rozpatrzeniu wniosku Dominika B. o ponowne rozpatrzenie sprawy - utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 9 listopada 1999 r. o pozbawieniu wskazanego uprawnień kombatanckich.

Według ustaleń tej decyzji Dominikowi B. uprawnienia kombatanckie zostały przyznane przez Z.W. ZBoWiD w Z. decyzją z dnia 3 lutego 1984 r. z tytułu działalności w Polskiej Partii Robotniczej za okres od 31 grudnia 1943 r. do 22 lipca 1944 r. oraz z tytułu "walki z reakcją" od 3 czerwca 1932 r. do 31 sierpnia 1939 r. za działalność w ramach Komunistycznej Partii Polski.

W świetle art. 1 ust. 2 pkt 3 i 5 oraz art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./. działalność w KPP, jak też członkostwo w czasie okupacji hitlerowskiej w PPR nie jest uznane za działalność kombatancką i przez to zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy Dominik B. podlega pozbawieniu przyznanych mu uprawnień kombatanckich.

Nie pełnił bowiem wskazany służby w żadnej wojskowej organizacji podziemnej, a z nadesłanego przez niego oświadczenia z dnia 9 grudnia 1999 r. wynika, iż był on w okresie okupacji członkiem organizacji partyjnej - PPR. Potwierdza to fakt nie posiadania przez niego stopnia wojskowego.

W ramach organizacji cywilnych art. 2 pkt 1 powołanej ustawy stanowi, że "za działalność równorzędną z działalnością kombatancką uznaje się pełnienie funkcji cywilnych we władzach powstań narodowych oraz w administracji podziemnego Państwa Polskiego w okresie wojny 1939-1945, a także w podziemnych niepodległościowych organizacjach cywilnych w latach 1945-1956". Z dowodów sprawy nie wynika by wskazany pełnił jakąkolwiek funkcję we władzach powstań narodowych. Podobnie ustawodawca wyraźnie wyodrębnił struktury Państwa Podziemnego, w skład których PPR nigdy nie wchodziła. Działalność zaś w podziemnych cywilnych organizacjach niepodległościowych zawężona została przez ustawodawcę do lat 1945-1956.

W świetle powyższego Dominik B. nie wylegitymował swej działalności kombatanckiej, albo uznanej za równorzędną z kombatancką w rozumieniu art. 1-4 omawianej ustawy i przez to stosownie do art. 25 ust. 2 pkt 2 tej ustawy podlega pozbawieniu przyznanych mu wcześniej uprawnień kombatanckich.

W skardze na tę decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego Dominik B. wnosi o jej uchylenie.

Motywy skargi podnoszą, że Polska Partia Robotnicza nie należała w okresie okupacji hitlerowskiej do "organizacji cywilnych", jak podniesione zostało to błędnie w motywach zaskarżonej decyzji. Wskazana partia była partią polityczną prowadzącą i kierującą walką zbrojną przeciwko Niemcom o niepodległość Polski. Okoliczności te są historycznie znane i nie mogą być przez nikogo negowane. Do partii tej od grudnia 1943 r. do dnia 22 lipca 1944 r. przynależał skarżący walcząc w jej szeregach o wyzwolenie Polski.

Czynił to skarżący pod przybranym pseudonimem "Sześciak", po złożeniu przysięgi organizacyjnej, z bronią w ręku w postaci pistoletu typu "Vis". Po zdekonspirowaniu był ścigany przez gestapo i zmuszony do ukrywania się, lecz nie zaprzestał prowadzonej działalności w walce z Niemcami. Nie posiadanie stopnia wojskowego w czasie tej walki nie może prowadzić do wniosku, iż skarżący w szeregach PPR nie prowadził działalności kombatanckiej.

W dodatkowym piśmie z dnia 26 kwietnia 2000 r. skarżący podniósł, że uprawnienia kombatanckie miał przyznane za działalność kombatancką w okresie okupacji w szeregach PPR, która prowadziła walkę o wyzwolenie Polski spod okupacji Niemieckiej i to zostało w sprawie udowodnione.

Fakt przynależności skarżącego do wskazanej partii po wyzwoleniu nie może stanowić podstawy do wydania zaskarżonej decyzji, bo działalność jej w tym czasie była legalna. Za ten okres swej działalności skarżący nie miał przyznanych uprawnień kombatanckich.

Ponadto skarżący przyznane miał uprawnienia kombatanckie w czasie gdy w świetle obowiązujących wówczas ustaw, działalność jego w czasie okupacji uznana była za kombatancką. W świetle zasady, że prawo nie działa wstecz obowiązującej we wszystkich państwach cywilizowanego świata, brak jest podstaw do wydania zaskarżonej decyzji. Uprawnienia kombatanckie przyznane zostały skarżącemu legalnie.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę zważył, co następuje:

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z obowiązującym prawem, bo do tego tylko Sąd jest właściwy w sprawie zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ należy podnieść, że bezsporne w sprawie są ustalenia co do tego, iż w okresie 1932-1939 r. skarżący był członkiem i działaczem Komunistycznej Partii Polski i z tego tytułu miał m.in. przyznane uprawnienia kombatanckie przez ZW ZBoWiD w Z.. Tę działalność art. 1 ust. 2 i art. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ nie uznają za działalność kombatancką lub z nią równorzędną. Tego skarga na zaskarżoną decyzję również nie kwestionuje.

Dlatego zaskarżona decyzja pozbawiająca skarżącego uprawnień kombatanckich za powyższy okres nie narusza art. 25 ust. 2 pkt 2 omawianej ustawy.

Bezsporne jest również między stronami i ma to potwierdzenie w dowodach sprawy, że skarżący w okresie od grudnia 1943 r. do 22 lipca 1944 r. /także w latach następnych aż do grudnia 1948 r./ był członkiem Polskiej Partii Robotniczej. Partia ta w okresie okupacji hitlerowskiej była jedną z wielu organizacji prowadzących walkę o wyzwolenie Polski. Sama przynależność do tej partii nie stanowiła jednak "pełnienia służby" w podziemnej organizacji niepodległościowej o charakterze militarnym /wojskowym/, a przez to w świetle art. 1 ust. 2 pkt 3 powołanej ustawy nie może być zaliczona do działalności kombatanckiej. Cały ust. 2 powołanego art. 1 ustawy za działalność kombatancką uznaje "pełnienie służby" lub "uczestniczenie" w formacjach i organizacjach o charakterze zmilitaryzowanym w walce o wyzwolenie Polski. Polska Partia Robotnicza taką formacją nie była, podobnie zresztą jak inne partie i organizacje o charakterze politycznym działające na terytorium Polski w okresie jej okupacji. W związku z tym za samą przynależność do określonej partii lub organizacji politycznej w okresie wojny 1939-1945 r. art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych z okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ nie przewiduje uprawnień kombatanckich.

Uprawnienia te przysługują w zasadzie tylko za uczestniczenie w ruchu oporu w ramach oddziałów partyzanckich. Bezsporne jest, że skarżący do ruchu oporu w ramach oddziału partyzanckiego w okresie okupacji nie przynależał, jak też nie wykazał on swego uczestniczenia jako członka partii w konkretnych akcjach związanych z walką o wyzwolenie Polski.

Skoro zatem skarżącemu przyznane zostały uprawnienia kombatanckie na podstawie przepisów prawnych wcześniej obowiązujących, a które powołaną ustawą nie są uznane za działalność kombatancką lub z nią równorzędną, to w świetle art. 25 ust. 2 pkt 2 tej ustawy zaistniały przesłanki do wydania zaskarżonej decyzji.

Przepis ten odstąpił od zasady, "iż prawo nie działa wstecz", co jest w niektórych sytuacjach dopuszczalne, jeśli tak ustawa stanowi.

Oznacza to, że zaskarżona decyzja nie narusza powyższego przepisu, a przez to skarga na nią w myśl art. 27 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym podlega oddaleniu.