Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 318/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-08-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 1969 nr 22 poz 159
law: Obwieszczenie Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 7 lipca 1969 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach.
article: art. 80 ust. 1
journal: Dz.U. 1991 nr 30 poz 127
law: Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.), Sędzia NSA Wiesław Morys, Sędzia del. WSA Marian Wolanin, Protokolant starszy asystent sędziego Dominika Człapińska, po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy [..] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1951/10 w sprawie ze skargi Gminy [..] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 lipca 2010 r. nr [..] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Gminy [..] na rzecz Ministra Administracji i Cyfryzacji kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 września 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1951/10, oddalił skargę Gminy [..] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 lipca 2010 r. nr [..] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, decyzją z dnia 28 lipca 2010 r. nr [..], utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 4 stycznia 2010 r. nr [..], którą stwierdził nieważność decyzji Wojewody Bydgoskiego z dnia 25 listopada 1993 r. nr [..]0, którą stwierdzono nabycie przez Gminę [..] prawa własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej [..], obręb Miasto [..], nr działki [..], uregulowanej w księdze wieczystej nr 45401, opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr II/184.

Z ustaleń organu wynika, że z wnioskiem o stwierdzenie nieważności opisanej wyżej decyzji komunalizacyjnej wystąpiło Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej w [..] sp. z o.o. wskazując, że w dniu 27 maja 1990 r. tj. w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32 poz. 191 ze zm.) – dalej jako ustawa Przepisy wprowadzające (...), nieruchomość nie należała do Gminy [..], ale była w zarządzie Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Państwowej Komunikacji Samochodowej Oddział w [..].

Organ nadzoru następnie ustalił, że decyzją Zarządu Gospodarki Terenami w Bydgoszczy z dnia 17 marca 1977 r. przekazano w użytkowanie do czasu realizacji nowego dworca PKS, na rzecz Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Komunikacji Samochodowej Oddział w [..] teren o pow. 6500 m² położony w [..] składający się z działek nr [...]. Natomiast protokołem zdawczo - odbiorczym z dnia 6 lipca 1977 r. ww. działki zostały przekazane przez Zarząd Gospodarki Terenami w Bydgoszczy Przedsiębiorstwu Państwowej Komunikacji Samochodowej Oddział w [..]. Powołując się na pismo Starostwa Powiatowego w Bydgoszczy Wydział Geodezji i Kartografii organ nadzoru ustalił, że w wyniku zmian w ewidencji gruntów w 1981 r. z ww. działek utworzono działkę nr [..], z której w wyniku kolejnych zmian w ewidencji gruntów została wyodrębniona między innymi działka nr [..]. Z kolei z księgi wieczystej wynika zdaniem organu jasno, że według stanu na dzień 27 maja 1990 r. jako właściciel działki nr [..] wpisane było Państwo Polskie – Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej Oddział w [..], pod nadzorem Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej.

Na podstawie powyższych ustaleń organ wywiódł, że decyzja z dnia 17 marca 1977 r. przekazująca temu podmiotowi w użytkowanie działkę nr [..]5 spełnia warunki określone w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159 ze zm.), to z kolei nie pozwala na stwierdzenie, że przedmiotowa nieruchomość należała do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, a zatem nie podlegała komunalizacji.

Organ wyjaśnił także, że istotą postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jest ustalenie, czy stanowiąca przedmiot tego postępowania decyzja administracyjna obarczona jest jedną z wad wskazanych enumeratywnie w art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwana dalej Kpa. W przedmiotowej sprawie organ administracji publicznej uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala na ustalenie, że decyzja komunalizacyjna Wojewody Bydgoskiego z dnia 25 listopada 1993 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, co obligowało do stwierdzenia jej nieważności.

W skardze na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Gmina [..] wniosła o jej uchylenie wraz z decyzją poprzedzającą z dnia 4 stycznia 2010 r.

W uzasadnieniu skargi skarżąca gmina podniosła, że w prowadzonym postępowaniu nie wykazano, czy Przedsiębiorstwo Krajowa Państwowa Komunikacja Samochodowa w Warszawie Oddział Towarowo – Osobowy w [..] jest tożsamy z Wojewódzkim Przedsiębiorstwem Państwowej Komunikacji Samochodowej Oddział w [..], które było wpisane w księdze wieczystej, brak było wobec tego podstaw do jednoznacznego stwierdzenia, że decyzja Wojewody Bydgoskiego rażąco naruszała prawo. Ponadto zdaniem skarżącej podstawą wpisu w księdze wieczystej uprawnienia Przedsiębiorstwa do nieruchomości była decyzja z dnia 17 marca 1977 r. mająca podstawę w ustawie z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, która utraciła moc w 1985 r. Zgodnie natomiast z art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 27 ze zm.) grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie ustawy w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przechodzą w zarząd tych jednostek.

W ocenie skarżącej przez państwowe jednostki organizacyjne rozumie się jednak te jednostki, które nie posiadają osobowości prawnej, a przedsiębiorstwo państwowe osobowość prawną posiada, zatem nawet jeśli prawo użytkowania powstało, to wygasło z dniem 1 sierpnia 1985 r. tj. w dniu wejścia w życie ustawy z 29 kwietnia 1985 r.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Sąd I instancji uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd I instancji wskazał, iż zarzut skargi został oparty na twierdzeniu, że w sprawie nie zostało wykazane, aby Przedsiębiorstwo Krajowa Państwowa Komunikacja Samochodowa w Warszawie Oddział Towarowo – Osobowy w [..] wstąpiło w ogół praw i obowiązków (sukcesja uniwersalna) po Wojewódzkim Przedsiębiorstwie Państwowej Komunikacji Samochodowej Oddział w [..], które w dziale drugim księgi wieczystej nr 45401 w 1990 r. było wpisane jako właściciel.

Następnie Sąd wyjaśnił, że decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji została wydana na podstawie dokumentów urzędowych, których autentyczności żadna ze stron nie kwestionowała. Poza sporem pozostaje, że Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej Oddział w [..] na mocy decyzji Zarządu Terenami w Bydgoszczy z dnia 17 marca 1977 r. uzyskało prawo użytkowania nieruchomości o powierzchni 6500 m² (działki nr [...]) położonej w [..]. Potwierdzone to zostało protokołem zdawczo – odbiorczym z dnia 6 lipca 1977 r. o przekazaniu tego gruntu, pozostającego w zarządzie PPKS w [..] w dniu 5 grudnia 1990 r. i z tego względu z mocy prawa zarządca stał się użytkownikiem wieczystym.

O wiarygodności tych dokumentów świadczy także zawiadomienie Państwowego Biura Notarialnego z dnia 20 lutego 1978 r., w którym wskazano, że dla działki nr [..], założono księgę wieczystą nr 45401 oraz wpisano właściciela Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej Oddział w [..]. Stosownie do ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, którą zastąpiła ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, państwowe jednostki organizacyjne mogły uzyskać tytuł prawny do gruntu w postaci użytkowania na podstawie decyzji administracyjnej. Użytkowanie to z dniem wejścia w życie ustawy z 1985 r. tj. 1 sierpnia 1985 r. - w myśl art. 87 ust. 1 - przekształcało się w prawo zarządu. W tej dacie nieruchomość, z której została wyodrębniona działka nr [..] pozostawała w użytkowaniu Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Komunikacji Samochodowej Oddział w [..], a zatem na podstawie art. 87 tej ustawy przeszła w zarząd przedsiębiorstwa. Nie pozostawała więc w zarządzie terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego.

Dalej Sąd I instancji wskazał, iż z przeprowadzonego w dniu 12 marca 2004 r. badania księgi wieczystej nr 45401 (K. 89 akt administracyjnych) wynika, że na dzień 27 maja 1990 r. jako właściciel działki nr [..] wpisane było Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej Oddział w [..]. Zatem kwestia statusu prawnego przedmiotowej nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. została jednoznacznie wyjaśniona.

Ponadto z akt sprawy wynika, że zarządzeniem nr 157 z dnia 27 listopada 1951 r. Minister Transportu Drogowego i Lotnictwa utworzył przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą "Państwowa Komunikacja Samochodowa Okręgu Bydgoskiego" w Bydgoszczy, nad którym zwierzchni nadzór sprawował Minister Transportu Drogowego i Lotnictwa, zaś przedmiotem działania miało być wykonywanie publicznego transportu drogowego pojazdami samochodowymi i konnymi. Następnie zarządzeniem nr 57 z dnia 7 czerwca 1990 r. Minister Transportu i Gospodarki Morskiej powołał z dniem 1 lipca 1990 r. Przedsiębiorstwo Państwowe Komunikacji Samochodowej w Bydgoszczy, które powstało w wyniku podziału przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą "Krajowa Państwowa Komunikacja Samochodowa" w Warszawie na bazie wyłączonego zakładu o nazwie "Oddział Towarowo – Osobowy" w Bydgoszczy. Powstałe przedsiębiorstwo miało działać na zasadach użyteczności publicznej, a nadzór nad nim miał sprawować Minister Transportu i Gospodarki Morskiej.

Zdaniem Sądu I instancji, jakkolwiek w aktach sprawy nie ma dokumentu potwierdzającego wprost, że przedsiębiorstwo Krajowa Państwowa Komunikacja Samochodowa w Warszawie Oddział Towarowo – Osobowy w Bydgoszczy wstąpiło w ogół praw i obowiązków po Wojewódzkim Przedsiębiorstwie Państwowej Komunikacji Samochodowej Oddział w Bydgoszczy to nie ulega wątpliwości, że zmiany organizacyjne na rynku przewozowym w państwowej komunikacji samochodowej w Bydgoszczy nie prowadziły to tego, by Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej Oddział w Bydgoszczy wpisane w dziale II księgi wieczystej nr 45401 jako właściciel spornej działki według stanu na dzień 27 maja 1990 r., było jakimś odrębnym podmiotem. W istocie bowiem doszło do sukcesji uniwersalnej. Z kolei wnioskujące o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Bydgoskiego z dnia 25 listopada 1993 r. Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej w Bydgoszczy sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy wstąpiło we wszelkie prawa i obowiązki przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą: Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Bydgoszczy co wynika z aktu notarialnego z dnia 27 lutego 2002 r.

W ocenie Sądu, nie do przyjęcie jest także poczyniona w skardze wykładnia "państwowych jednostek organizacyjnych" w odniesieniu do art. 87 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, przez które zdaniem skarżącej rozumie się tylko jednostki nie posiadające osobowości prawnej. Bowiem wobec braku legalnej definicji tego pojęcia przyjąć należy, że są nimi zarówno jednostki posiadające osobowość prawną jak i nie mające tego przymiotu.

Sąd I instancji podkreślił, iż stanowisko organu odnoszące się do decyzji Wojewody Bydgoskiego z dnia 25 listopada 1993 r., w której stwierdzono nabycie przez Gminę [..] prawa własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej [..], działka nr [..], znajduje swoją podstawę w rażącym naruszeniu art. 5 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające (...). Przepis ten stanowił bowiem podstawę komunalizacji mienia, ale wyłącznie w odniesieniu do mienia ogólnonarodowego (państwowego) należącego do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstw państwowych, dla których te organy pełniły funkcję organu założycielskiego oraz zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych tym organom. Zatem pozostawanie nieruchomości w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego, dla którego organem założycielskim nie był terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego własność osób fizycznych, wyklucza komunalizację w trybie art. 5 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające (...) (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 marca 2005 roku, syg. akt I SA/Wa 174/04, Lex nr 189209).

W ocenie Sądu I instancji, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji prawidłowo ustalił, że w dniu 27 maja 1990 r. przedmiotowa działka nie spełniała ustawowych warunków jej komunalizacji. W konsekwencji organ zasadnie uznał, że decyzja Wojewody Bydgoskiego z 25 listopada 1993 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 Kpa). Powszechnie bowiem przyjmuje się, iż rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa zachodzi tylko wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 października 1992 r. o sygn. akt V SA 86/92, opubl. ONSA 1993/1/23).

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną złożyła Gmina [..].

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego tj.

1) niewłaściwe zastosowanie art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159 ze zm.) w zw. z art. 110 kodeksu cywilnego w sprawie, gdzie decyzja o oddaniu w użytkowanie nie określała prawidłowo czasu użytkowania;

2) niewłaściwe zastosowanie art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99) wobec braku podmiotu, który użytkowałby nieruchomość w dniu 1 sierpnia 1985 r.;

3) naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez uznanie, że sporna decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Ponadto skarżąca kasacyjnie Gmina zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie prawa procesowego tj.

1) art. 106 § 3 i 4 oraz art. 133 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez stwierdzenie następstwa prawnego KPKS w Warszawie Oddział w Bydgoszczy po WPPKS w Bydgoszczy, pomimo braku dowodów w aktach sprawy, nie przeprowadzeniu takiego dowodu z urzędu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż Sąd nie wziął pod uwagę treści decyzji Prezydenta Miasta Bydgoszczy - Zarządu Gospodarki Terenami z dnia 17 marca 1977 r. znak [..], wydanej na podstawie art. 8 ustawy dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159 ze zm.), która stała się podstawą wpisu w księdze wieczystej.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy, "przekazywanie terenów państwowych jednostkom państwowym i organizacjom społecznym w użytkowanie następuje w drodze decyzji właściwego do spraw gospodarki komunalnej i mieszkaniowej organu prezydium powiatowej (miejskiej miasta stanowiącego powiat lub wyłączonego z województwa) rady narodowej wydanej na wniosek jednostki ubiegającej się o przekazanie terenu; decyzja powinna zawierać określenie czasu i warunków użytkowania". Przedmiotowa decyzja nie zawiera elementów wymaganych przepisem art. 8 ust. 1 ustawy, gdyż nie określono w niej czasu i warunków użytkowania nieruchomości. W pkt 1 decyzji wskazano jedynie, że przekazanie w użytkowanie następuje "do czasu realizacji nowego dworca PKS". Określenie użyte w przedmiotowej decyzji - "do czasu realizacji nowego dworca PKS" nie może być uznane za prawidłowe wskazanie czasu użytkowania nieruchomości. Inwestycja polegająca na realizacji dworca autobusowego nie jest bowiem zdarzeniem pewnym, które mogłoby zostać uznane na gruncie prawa cywilnego i administracyjnego jako określenie terminu. Użyte w decyzji sformułowanie jest zbliżone bardziej do określenia warunku użytkowania, aczkolwiek nie wskazuje jednoznacznie, aby to użytkownik miał przeprowadzić wskazaną inwestycję.

Skarżąca kasacyjnie Gmina dodała, iż z akt sprawy wynika, że Przedsiębiorstwo Państwowe Komunikacji Samochodowej w Bydgoszczy, powstało w wyniku podziału przedsiębiorstwa Krajowa Państwowa Komunikacja Samochodowa w Warszawie na bazie zakładu o nazwie Oddział Towarowo-Osobowy w Bydgoszczy. Skoro wcześniejsze dokumenty wskazują na tytuł prawny do nieruchomości Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Państwowej Komunikacji Samochodowej Oddział w Bydgoszczy, to sukcesja uniwersalna Przedsiębiorstwa Państwowego Komunikacji Samochodowej w Bydgoszczy powinna być wykazana w odpowiedni sposób. Sąd pomimo że takiego dowodu nie wskazał, uznał sukcesją za oczywistą, jednakże bez wskazania uzasadnienia takiego stanowiska. Nie mogło to nastąpić w trybie uznania faktu znanego powszechnie, gdyż w takim trybie Sąd powinien powiadomić strony o takiej okoliczności.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną PKS w Bydgoszczy Sp. z o.o. wniosło o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami9 administracyjnymi ( Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm. ) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu bierze pod uwagę wyłącznie nieważność postępowania .

Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie w swej podstawie powołuje się zarówno na zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. Przy tak skonstruowanej podstawie kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany był w pierwszej kolejności odnieść się do zarzutów o charakterze procesowym, bowiem ocena zarzutów o charakterze materialnym możliwa jest dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób niewątpliwy, albo nie został skutecznie zakwestionowany.

Jedyny zarzut procesowy dotyczy naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 106 § 3 i 4 Ppsa w zw. z art. 133 § 1 Ppsa.

Z pierwszego z w/wym. przepisów wynika, że Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Fakty powszechnie znane Sąd bierze pod uwagę nawet bez powołania się na nie przez strony. W uzasadnieniu tego zarzutu autor skargi kasacyjnej podnosi, że Sąd nie przeprowadził z urzędu dowodu na okoliczność następstwa prawnego Krajowej Państwowej Komunikacji Samochodowej w Warszawie Oddział w Bydgoszczy po Wojewódzkim Przedsiębiorstwie Państwowej Komunikacji Samochodowej Oddział w Bydgoszczy.

W tym miejscu celowe wydaje się przypomnienie, że z art. 106 § 3 Ppsa nie wynika dla sądu administracyjnego obowiązek przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego. Przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów jest możliwe, jeżeli łącznie spełnione są dwa warunki:

1) jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości;

2) nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że możliwość przeprowadzenia uzupełniających dowodów należy odnosić do sytuacji wystąpienia istotnych wątpliwości związanych z oceną czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem, nie zaś do sytuacji wystąpienia istotnych wątpliwości związanych z ustaleniem zaistniałego w sprawie stanu faktycznego ( por. wyrok NSA z dnia 8 III 2012 II FSK 1629/10 LEX nr 1137541 ).

Celem postępowania dowodowego, o którym stanowi art. 106 § 3 P.p.s.a., nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie - czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń. Przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentu przez sąd administracyjny jest dopuszczalne wówczas, gdy postulowany bądź dopuszczony z urzędu dowód pozostaje w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu ( por. wyrok NSA z 9 II 2012 I GSK 185/11 LEX nr 1145491 ).

Z art. 106 § 3 P.p.s.a. wynika, że dopuszczenie nowego dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu. Tym samym, nie przeprowadzenie dowodu z takiego dokumentu przez Sąd, nie może być oceniane jako naruszenie prawa procesowego i to naruszenie istotne, mające wpływ na wynik sprawy ( por. wyrok NSA 17 IV 2012 II OSK 165/11 LEX nr 1219069 ).

Mając na uwadze, że zarzut naruszenia art. 106 § 3 i 4 Ppsa zmierza w istocie do podważenia stanu faktycznego przyjętego przez Sąd I instancji, do którego Sąd nie miał wątpliwości, a skarżąca nie złożyła dowodów podważających legitymację PKS w Bydgoszczy Spółka z o. o , zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji w/wym. przepisów prawa procesowego nie mogły odnieść skutku. Należy dodać, że samo powołanie się przez skarżącą kasacyjnie na wątpliwości w zakresie następstwa prawnego i wskazanie art. 106 § 3 i 4 Ppsa nie jest wystarczające do zakwestionowania stanu faktycznego sprawy.

Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia zaskarżonym wyrokiem przepisów prawa materialnego - art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach ( Dz. U. z 1969r. Nr. 22, poz. 159 ze zm) w zw. z art. 110 KC, trzeba przypomnieć, że zgodnie z powołanym przepisem przekazywanie terenów państwowych jednostkom państwowym i organizacjom społecznym w użytkowanie następuje w drodze decyzji właściwego do spraw gospodarki komunalnej i mieszkaniowej organu prezydium powiatowej (miejskiej miasta stanowiącego powiat lub wyłączonego z województwa) rady narodowej wydanej na wniosek jednostki ubiegającej się o przekazanie terenu; decyzja powinna zawierać określenie czasu i warunków użytkowania. Autor skargi kasacyjnej upatruje naruszenia cyt. przepisu w tym, że decyzja Prezydenta Miasta Bydgoszczy z dnia 17 marca 1977r. przekazująca w użytkowanie WPPKS Oddział w Bydgoszczy nieruchomość opisaną w jej pkt. 1, nie zawiera określenia czasu użytkowania. Takim określeniem nie jest zdaniem skarżącej użycie sformułowania " do czasu realizacji nowego dworca PKS ", co czyni decyzję wadliwą.

Kwestią terminu zajmował się Sąd Najwyższy, który w uzasadnieniu postanowienia z dnia 16 kwietnia 2003 r .II CKN 6/01 stwierdził m. in., że " przy przyjęciu, że pod pojęciem "termin" należy rozumieć zdarzenie przyszłe i pewne, dopuszczalne będzie oznaczenie terminu w taki sposób, że moment, w którym termin ten nadejdzie, nie jest znany w chwili dokonania czynności. Decydujące znaczenie przypada tu pewności zdarzenia, a nie ścisłemu momentowi jego nadejścia." We wspomnianym postanowieniu Sąd Najwyższy odwołał się do wyroku tego Sądu z dnia 30 sierpnia 1990 r., IV CR 236/90 (OSNCP 1991, nr 10-12, poz. 125), w którym Sąd Najwyższy przypisał decydujące znaczenie właśnie pewności zdarzenia, którego nastąpienie jest równoznaczne z nadejściem terminu. W tymże wyroku Sąd Najwyższy stwierdził, że termin końcowy umowy zawartej na czas oznaczony nie musi być wskazany co do dnia, lecz można go określić zdarzeniem, którego nastąpienie w konkretnej sytuacji przewidują umawiające się strony. Dlatego termin końcowy takiej umowy może być określony przez wskazanie konkretnego zdarzenia, jeżeli tylko nastąpienie tego zdarzenia jest - w ramach rozsądnych ludzkich oczekiwań - oczywiście pewne. Wprawdzie powyższe stanowisko przedstawione zostało na gruncie rozważań poświęconych oznaczeniu w umowie dzierżawy czasu jej obowiązywania, poprzez użycie określenia " do końca życia dzierżawcy ", to jednak stanowisko to może być pomocne przy wykładni pojęcia " czas " wynikającego z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach.

Przedstawiony zarzut jest tez chybiony z innych powodów.

Z pkt. 3 decyzji wynika bowiem, że przekazanie terenu nastąpi protokółem zdawczo – odbiorczym, po uprawomocnieniu się decyzji. Protokół taki został sporządzony w dniu 6 lipca 1977r. i stanowi on integralną część decyzji o przekazaniu w użytkowanie, konkretyzuje też warunki tej czynności. W § 3 protokołu zawarto stwierdzenie, że teren przekazano odpłatnie na okres 40 lat z dniem podpisania protokołu.

Nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz. U. Nr. 22, poz. 99). Zgodnie brzmieniem w/wym. przepisu właścicielowi nieruchomości przysługuje od jednostki, której udostępniono nieruchomość, odszkodowanie za straty wyrządzone na skutek jej zajęcia i działań określonych w art. 71, 75 ust. 1, art. 76 ust. 1, art. 77 ust. 1 i art. 78. Treść cytowanego przepisu ( prawdopodobnie wskutek błędnego określenia publikatora ) pozostaje bez związku ze sprawą oraz uzasadnieniem zarzutu skargi kasacyjnej. Z tych względów zarzut ten nie mógł zostać poddany ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który nie może orzekać na podstawie własnych przypuszczeń co do wersji przepisu o jaki w istocie chodziło autorowi skargi kasacyjnej, a którego wprost nie wskazał.

Powyższe rozważania determinują ocenę ostatniego zarzutu skargi kasacyjnej tj. naruszenia art. 156 § 1 pkt. 2 Kpa. Naczelny Sąd Administracyjny w całości podziela stanowisko Sądu I instancji co do tego, że decyzja komunalizacyjna rażąco naruszała prawo, bowiem na dzień 27 maja 1990r. teren nią objęty stanowił własność Skarbu Państwa i był w zarządzie państwowej jednostki organizacyjnej. Wykluczało to na mocy art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych ( Dz.U.1990.32.191 ze zm. ) jego nabycie z mocy prawa przez Gminę.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 Ppsa i art. 204 pkt. 1 Ppsa orzekł jak w sentencji.