Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 161/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-08-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Zabłocka Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak Asesor WSA - Danuta Dopierała (spr.) Protokolant - Rafał Dul po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. w B. w likwidacji na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 17 sierpnia 2006 r., wniesionej przez P. spółka z o.o. w likwidacji z siedzibą w B., jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] lipca 2006 r. znak sprawy: [...], utrzymująca w mocy decyzję nr [...] Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] stycznia 2005 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Pismem z 8 listopada 2004 r. P. spółka z o.o. w likwidacji w B. złożyło wniosek o umorzenie należności z tytułu nie opłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. We wniosku powołano przepis art. 28 ust. 2 oraz ust. 3 pkt 2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) wskazując, iż postanowieniem z [...] września 2003 r. w sprawie o sygn. akt [...] Sąd Rejonowy - Sąd Gospodarczy w Z. oddalił wniosek Spółki o ogłoszenie upadłości. Jak zaznaczył Wnioskodawca - z treści uzasadnienia postanowienia jednoznacznie wynika, że podstawą oddalenia wniosku był brak środków na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego (art. 13 § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe - Dz. U. tekst jedn. z 1991 r., nr 118, poz. 512 ze zm.).

Decyzją nr [...] z [...] stycznia 2005 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, powołując w podstawie prawnej art. 83 ust. 1 pkt 3 i art. 28 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, że w sprawie niniejszej nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust. 1 ww. ustawy. Zaznaczył, iż przedmiotowe zaległości zostały objęte egzekucją administracyjną, a ponadto - decyzjami z [...] maja 2004 r. - odpowiedzialność za zobowiązania Spółki została przeniesiona na członków zarządu. Jednocześnie organ podkreślił, iż za odmową umorzenia przemawia okres dochodzenia należności przez Zakład w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy P. spółka z o.o. w likwidacji w B. zakwestionowało stanowisko Zakładu, podnosząc ponownie argumenty wskazane we wniosku z 8 listopada 2004 r.

Decyzją nr [...] z [...] marca 2005 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. nr 9, poz. 26 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] stycznia 2005 r.

W uzasadnieniu organ podzielił stanowisko zaprezentowane w decyzji pierwszej instancji stwierdzając ponadto, iż podnoszona przez likwidatorów okoliczność oddalenia przez Sąd wniosku o ogłoszenie upadłości nie stanowi wystarczającej przesłanki skutkującej umorzeniem należności. Niezależnie od powyższego organ zwrócił uwagę na uznaniowy charakter decyzji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie na decyzję Prezesa Zakładu z [...] marca 2005 r. P. spółka z o.o. w B. w likwidacji wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie należnych od Wnioskodawcy składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wraz z odsetkami oraz o zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania. Skarżąca Spółka zarzuciła:

- naruszenie art. 28 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie przez przyjęcie, że w odniesieniu od wnioskodawcy nie zachodzi całkowita nieściągalność w sytuacji, gdy z brzmienia ust. 3 pkt 2 powołanego przepisu jednoznacznie wynika, że całkowita nieściągalność zachodzi m.in. wtedy, gdy Sąd oddali wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. nr 60, poz. 535 ze zm.), tym samym przepis ten jest samodzielną podstawą do umorzenia składek;

- mającą wpływ na treść decyzji sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, przez przyjęcie, że obciążenie składkami za wnioskodawcę - członków jej zarządu powoduje, że nie można mówić o całkowitej nieściągalności składek od wnioskodawcy w sytuacji, gdy jest to spór pomiędzy innymi podmiotami, a podstawą obciążenia członków zarządu - jest nieściągalność składek od Spółki.

W uzasadnieniu skargi Spółka powołała się na dwie okoliczności: postanowienie Sądu Rejonowego - Sądu Gospodarczego w Z. z [...] września 2003 r., sygn. akt [...] którym Sąd ten oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości z powodu braku środków na pokrycie kosztów postępowania oraz odrębną podmiotowość Spółki od członków zarządu odpowiedzialnych za jej zobowiązania (decyzje w tym przedmiocie są nieprawomocne).

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wyrokiem z 23 listopada 2005 r. sygn. akt III SA/Wa 1285/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 119 pkt 1 oraz art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 156 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071) stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji jako wydanej z naruszeniem przepisów o właściwości. Jak zaznaczono w uzasadnieniu ww. wyroku, w dacie wydania zaskarżonej decyzji, organem właściwym do rozpatrywania odwołań od decyzji w sprawach umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, wydawanych w pierwszej instancji przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, był Minister Polityki Społecznej jako minister kierujący działem administracji rządowej - zabezpieczenie społeczne (§ 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 15 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Wiceprezesa Rady Ministrów, Ministra Polityki Społecznej - Dz. U. nr 265, poz. 2643).

Sąd podkreślił jednocześnie, iż z dniem 24 sierpnia 2005 r., weszła w życie zmiana art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wprowadzona ustawą z 1 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 150, poz. 1248). Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, złożony przez Skarżącego stosownie do pouczenia zawartego w decyzji organu pierwszej instancji należy ocenić i rozpatrzyć z uwzględnieniem zmian wprowadzonych tą ustawą.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z [...] lipca 2006 r. Prezes Zakładu, powołując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 83 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] stycznia 2005 r.

W uzasadnieniu orzeczenia, powołując treść art. 28 ust. 1 i ust. 3 ww. ustawy, organ odwoławczy zaznaczył, iż umorzenie należności z tytułu składek możliwe jest jedynie w ściśle określonych przypadkach, przy czym podjęcie decyzji o umorzeniu ma charakter uznaniowy. Powyższe oznacza, że wystąpienie przesłanki wskazanej ustawą nie skutkuje automatycznym umorzeniem zadłużenia. Umorzenie należności jest instytucją o charakterze wyjątkowym, a Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako wierzyciel nie ma swobody w dysponowaniu wierzytelnością. Skorzystanie przez Zakład z rezygnacji dochodzenia wykonania przez dłużnika obowiązku musi być rozpatrywane z punktu widzenia równości i powszechności opłacania składek.

W ocenie Prezesa Zakładu, analiza dokumentacji zebranej w toku postępowania administracyjnego, w szczególności podnoszona przez likwidatorów we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy okoliczność oddalenia przez Sąd wniosku o ogłoszenie upadłości dłużnika, nie stanowi wystarczającej przesłanki skutkującej umorzeniem należności.

Ponadto organ zaznaczył, iż decyzjami z [...] maja 2004 r. odpowiedzialność za zobowiązania Spółki została przeniesiona na członków zarządu (decyzje nie są prawomocne). Jednocześnie podkreślił, iż za odmową umorzenia przemawia okres dochodzenia przedmiotowych należności przez Zakład w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa Zakładu z [...] lipca 2006 r. P. spółka z o.o. w likwidacji w B. wniosło o:

- dopuszczenie dowodu z akt sprawy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt III SA/Wa1285/05, a w szczególności do dołączonych przez Skarżącego kopii uchwał nr [...] oraz nr [...] nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników P. spółka z o.o. w likwidacji z [...] stycznia 2004 r.,

- rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym,

- stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji z powodu niewłaściwości organu ją wydającego,

- uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie należnych od Wnioskodawcy składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wraz z odsetkami oraz o zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła:

- nieważność postępowania poprzez wydanie decyzji w przedmiocie ponownego rozpatrzenia sprawy przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sytuacji, gdy decyzja z [...] stycznia 2005 r., od której wniesiono odwołanie, wydana została przed nowelizacją art. 83 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, w związku z tym właściwym do rozpoznania sprawy jest nadal Minister Polityki Społecznej,

- naruszenie art. 28 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie przez przyjęcie, że w odniesieniu od wnioskodawcy nie zachodzi całkowita nieściągalność w sytuacji, gdy z brzmienia ust. 3 pkt 2 powołanego przepisu jednoznacznie wynika, że całkowita nieściągalność zachodzi m.in. wtedy, gdy Sąd oddali wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. nr 60, poz. 535 ze zm.), tym samym przepis ten jest samodzielną podstawą do umorzenia składek;

- mającą wpływ na treść decyzji sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, przez przyjęcie, że obciążenie składkami za wnioskodawcę - członków jej zarządu powoduje, że nie można mówić o całkowitej nieściągalności składek od wnioskodawcy w sytuacji, gdy jest to spór pomiędzy innymi podmiotami, a podstawą obciążenia członków zarządu - jest nieściągalność składek od Spółki.

W uzasadnieniu skargi Spółka powołała się na dwie okoliczności: postanowienie Sądu Rejonowego - Sądu Gospodarczego w Z. z [...] września 2003 r., sygn. akt [...], którym Sąd ten oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości z powodu braku środków na pokrycie kosztów postępowania oraz odrębną podmiotowość Spółki od członków zarządu odpowiedzialnych za jej zobowiązania. Nadto, w ocenie Skarżącej, ustawa z 1 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 150, poz. 1248) nowelizująca przepis art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie zawiera przepisów międzyczasowych, co oznacza, że ma ona zastosowanie jedynie do sytuacji, gdzie zarówno decyzja pierwotna jak i wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zostały wydane po nowelizacji - co nie miało miejsca w niniejszej sprawie, w której zastosowanie mają przepisy dotychczasowe.

Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, stwierdzając, iż w sprawie dokonano wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych i w sposób obiektywny ustalono brak podstaw do umorzenia należności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zgodnie natomiast z unormowaniem art. 134 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie niewskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę.

Przenosząc powyższe argumenty na grunt rozpatrywanej sprawy Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja narusza przepisy procedury administracyjnej w stopniu uzasadniającym wznowienie postępowania administracyjnego, a w związku z tym wymagała uchylenia.

Rozpatrując jednak w pierwszej kolejności - jako najdalej idący - zarzut wydania zaskarżonej decyzji Prezesa Zakładu z [...] lipca 2006 r. z naruszeniem przepisów o właściwości, Sąd w składzie orzekającym stwierdził, iż brak jest podstaw do uznania, iż wskazane orzeczenie jest dotknięte wadą kwalifikowaną, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.

Sąd zważył, że zgodnie z art. 6 i art. 19 k.p.a. organy administracji publicznej, działając na podstawie przepisów prawa, mają obowiązek z urzędu dokonywać kontroli swojej właściwości rzeczowej, miejscowej i instancyjnej. Oznacza to, że postępowanie administracyjne może prowadzić wyłącznie organ właściwy w sprawie (miejscowo, rzeczowo i instancyjnie) oraz, że w trakcie całego postępowania organ ten winien dokonywać czynności, które zapewnią przestrzeganie prawa. Aby zatem dany organ był właściwy w sprawie, działanie jego musi być oparte na normie prawnej dającej mu uprawnienie lub obowiązek do przeprowadzenia postępowania (wyjaśnienia) i rozstrzygnięcia sprawy w formie decyzji administracyjnej, w trybie określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego.

Stosownie do treści art. 181 k.p.a. organy odwoławcze, właściwe w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, określają przepisy odrębne, a do postępowania przed tymi organami stosuje się odpowiednio przepis art. 180 § 1 k.p.a., który stanowi, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach.

W niniejszej sprawie takim przepisem jest art. 83 ust. 4 u.s.u.s., który wszedł w życie 24 sierpnia 2005 r. mocą ustawy z 1 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 150, poz. 1248). Przedmiotowa ustawa zmieniła dotychczasowe brzmienie ww. przepisu w ten sposób, iż od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne nie przysługuje odwołanie do sądu cywilnego w trybie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Stronie przysługuje natomiast prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego.

Ponieważ ww. ustawa z 1 lipca 2005 r., na mocy której zmiana ta została wprowadzona, nie przewidywała żadnych regulacji przejściowych, to milczenie ustawodawcy w tym względzie uznać należy za założenie bezpośredniego stosowania nowego prawa. Fakt, iż w jakimś zakresie ustawodawca nie wypowiada się wyraźnie co do kwestii intertemporalnej (stosowania ustawy do sytuacji zapoczątkowanych przed jej wejściem w życie) nie oznacza istnienia luki w prawie. Ustawodawca nie regulując wyraźnie kwestii intertemporalnej, otwiera drogę do tego, aby w danej sytuacji stosować zasadę tempus regit actum (czas wyznacza podstawę działania). Oznacza to, że mimo braku wyraźnej regulacji w tym względzie, kwestia intertemporalna i tak będzie rozstrzygnięta, tyle, że na korzyść zasady bezpośredniego stosowania ustawy nowej, od momentu wejścia jej w życie, do stosunków nowo powstających i tych, które trwając w momencie wejścia w życie ustawy - nawiązały się wcześniej (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 maja 2004 r. w/s SK 39/03; OTK ZU Nr 5/A/2004, s. 561).

Jak wynika z powyższego, po zmianie brzmienia art. 83 ust. 4 u.s.u.s., tj. od dnia 24 sierpnia 2005 r., organem właściwym do wydania decyzji w przedmiocie umorzenia należności jest - w drugiej instancji - Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jako organ załatwiający wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W rozpatrywanej sprawie decyzja z [...] lipca 2006 r., została wydana przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który powołując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 83 ust. 4 u.s.u.s., utrzymał w mocy decyzję z [...] stycznia 2005 r. wydaną prawidłowo przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia, iż ww. decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, co wyłącza dopuszczalność stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.

Jak wynika z akt sprawy, pismem z 8 listopada 2004 r. P. spółka z o.o. w likwidacji złożyło wniosek o umorzenie należności z tytułu nie opłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Wobec treści wniosku Skarżącego, wszczynającego kontrolowane przez Sąd postępowanie administracyjne, zastosowanie w sprawie miały przepisy ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) dalej powoływanej jako u.s.u.s. Stosownie natomiast do treści art. 123 u.s.u.s., w sprawach uregulowanych tą ustawą, a do takich należy umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stosuje się przepisy ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), chyba że ustawa stanowi inaczej. Jak już wyżej wskazano, analogiczne unormowanie zawiera także art. 180 § 1 k.p.a.

Mając na względzie powyższe, oraz zważywszy na treść art. 83 ust. 4 u.s.u.s., nie może budzić wątpliwości, iż w sprawach umarzania należności decyzje wydawane są przez dwa różne organy, tj. w pierwszej instancji - Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a następnie - w drugiej instancji - przez Prezesa Zakładu. Złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w tym przypadku (odmiennie niż przy decyzjach podejmowanych przez np. ministra) ma ten skutek, że sprawa podlega rozpatrzeniu przez inny organ.

W sprawie niniejszej decyzję organu pierwszej instancji podpisała - z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Zastępca Dyrektora Oddziału Zakładu - pani D. K. Organem pierwszej instancji był jednakże Zakład. Zgodnie zaś z art. 73 ust. 1 u.s.u.s. Prezes Zakładu kieruje Zakładem i reprezentuje go na zewnątrz. Ta sama osoba - pracownik organu pierwszej instancji - podpisała również decyzję wydaną po rozpatrzeniu sprawy przez inny organ (Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych), ponownie rozpatrujący sprawę w postępowaniu, do którego stosuje się przepisy o postępowaniu odwoławczym. W rezultacie ta sama osoba podpisała obie wydane w niniejszej sprawie decyzje, pochodzące - jak powyżej wywiedziono - od różnych organów. Bez znaczenia jest przy tym okoliczność, iż podpisując decyzję Prezesa Zakładu, pani D. K. była już Dyrektorem Oddziału Zakładu.

Powyższe świadczy o tym, iż w sprawie pominięto zupełnie treść art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym, pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Wydanie decyzji ostatecznej, z upoważnienia organu, przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, art. 25 i art. 27 k.p.a., stanowi natomiast przesłankę wznowienia postępowania przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. Zdaniem Sądu, przesłanka ta wystąpiła w niniejszej sprawie. Wobec treści przywołanych przepisów, pani D. K. nie mogła bowiem brać udziału w czynnościach decydujących, tj. w wydaniu decyzji, poprzez podpisanie zaskarżonego orzeczenia w imieniu Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, działającego jako organ ponownie rozpatrujący sprawę, skoro brała udział w wydaniu decyzji w pierwszej instancji, przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Z tego też powodu za zasadne Sąd uznał uwzględnienie skargi z przyczyn innych niż w niej podniesione, i w konsekwencji wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego aktu administracyjnego.

W tej sytuacji Sąd nie mógł ustosunkować się do merytorycznej argumentacji skargi, ani w tym kontekście dokonać oceny decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] lipca 2006 r. Uchylenie decyzji nastąpiło wyłącznie z powodów proceduralnych powyżej przedstawionych i nie oznacza, że wniosek Skarżącej o umorzenie należności uznano za zasadny bądź niezasadny. Kwestia ta stanie się przedmiotem ponownej, kompleksowej oceny Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który winien poddać wszechstronnej i rzetelnej analizie okoliczności faktyczne rozpatrywanej sprawy, ze szczególnym uwzględnieniem ww. postanowienia Sądu Rejonowego - Sąd Gospodarczego w Z. z [...] września 2003 r., sygn. akt [...] oddalającego wniosek P. spółka z o.o. w likwidacji o ogłoszenie upadłości w kontekście art. 28 ust. 3 pkt 2 u.s.u.s.

Na marginesie już tylko Sąd zauważa, iż obowiązkiem organu, w szczególności w przypadku, gdy podstawą rozstrzygnięcia są przepisy należące do sfery uznania administracyjnego, jest prawidłowe umotywowanie podjętego rozstrzygnięcia, zgodne z treścią art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie decyzji, jako jeden z jej elementów, winno zawierać ocenę zebranego materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych w sprawie przepisów prawa oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle wskazanych w nim norm prawa materialnego. W orzecznictwie zaznacza się, iż obowiązkiem każdego organu administracji jest najstaranniejsze wyjaśnianie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, czyli wyjaśnianie stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia. W istocie chodzi o wytłumaczenie stronie, dlaczego organ dany przepis zastosował do konkretnych ustaleń faktycznych lub uznał go za niewłaściwy (art. 11 k.p.a.). Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i - w miarę możliwości - zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy wydaną decyzją. Nie uzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do jej uchylenia (v. wyrok NSA z 16 marca 1998 r., II SA 96/98 - LEX nr 41681). Zaniechanie przez organy administracji państwowej uzasadnienia swych decyzji w sposób przekonywujący, zgodny z zasadami wyrażonymi w art. 7-9 i 11 k.p.a. skutkuje - w myśl utrwalonego już orzecznictwa NSA - wadliwością tych decyzji jako naruszających dyspozycję m.in. art. 107 § 3 k.p.a. (v. wyrok NSA II SA 742/84 ONSA 1984/2/67).

W konkluzji stwierdzić należy, iż decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] lipca 2006 r. wydana została z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 134 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.