Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1017/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 1, art. 40 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2068
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędziowie: Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi U. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 17 sierpnia 2021 r. nr SKO.4141.56.2021 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia oddala skargę. [pic]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 17 sierpnia 2021 r., nr SKO.4141.56.2021 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 40 ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 8, ust. 10, ust. 11, ust. 12 ust. 13 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 470 ze zm.), dalej u.d.p., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 23 czerwca 2021 r., znak: ZDiT-UZ.4013.0.0028.2.2021 w przedmiocie nałożenia na U. D. kary pieniężnej w wysokości 26 092,08 zł za zajęcie pasa drogowego drogi powiatowej w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 16 czerwca 2021 r. bez zezwolenia zarządcy drogi.

W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne.

Decyzją z dnia 23 czerwca 2021 r. Prezydent Miasta Łodzi nałożył na U. D. karę pieniężną w wysokości 26 092,08 zł za zajęcie pasa drogowego drogi powiatowej w dz. B. ul. A (...) na wysokości posesji nr [...] w celu funkcjonowania obiektu handlowego bez zezwolenia zarządcy drogi w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 16 czerwca 2021 r.

Od powyższej decyzji U. D. złożyła odwołanie, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie. Podniosła, że decyzja została wydana przedwcześnie, ponieważ złożyła odwołanie od decyzji nakazującej usunięcie obiektu handlowego (kwiaciarni). Niezależnie jednak od powyższego uchybienia, zdaniem strony organ naruszył przepisy prawa materialnego, tj. art. 19, art. 21, art. 40 u.d.p. w zw. z art. 16 k.p.a. Skarżąca wskazała, że posiada decyzję Prezydenta Miasta Łodzi o wnoszeniu opłat za działkę przy ul. [...] o pow. 22,32 m2, a organ nie uwzględnił okoliczności, że od decyzji wydanej w tej samej dacie, tj. 23 czerwca 2021 r. o nr 4018.1.0001.2.2021 zostało wniesione odwołanie. Skarżąca podkreśliła, że dysponuje prawem do przedmiotowego gruntu, a decyzje dotyczące zajęcia pasa drogowego są bezprawne. Wniosła o połączenie obu odwołań i rozstrzygnięcie niniejszej sprawy z zgodnie z przepisami prawa materialnego.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 17 sierpnia 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy wskazując, że zgodnie z art. 40 ust. 12 u.d.p. za zajęcie pasa drogowego:

1) bez zezwolenia zarządcy drogi lub bez zawarcia umowy, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c,

2) z przekroczeniem terminu zajęcia określonego w zezwoleniu zarządcy drogi lub w umowie, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c,

3) o powierzchni większej niż określona w zezwoleniu zarządcy drogi lub w umowie, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c

- zarządca drogi wymierza, w drodze decyzji administracyjnej, karę pieniężną w wysokości 10-krotności opłaty ustalanej zgodnie z ust. 4-6.

W rozpoznawanej sprawie ostatnia decyzja Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 17 listopada 2020 r.; znak ZDiT-UZ.40154.0.0005.10.2020 zezwalająca U. D. na zajęcie pasa drogowego ul. A (dz.nr [...], obr. [...]) na wysokości posesji nr [...] dla funkcjonowania obiektu handlowego o powierzchni 22,32 m2 obowiązywała do dnia 31 grudnia 2020 r. W pkt 1 ppkt 2 ww. decyzji strona została poinformowana, że złożenie wniosku nie gwarantuje uzyskania zezwolenia na kolejny okres, a w sytuacji zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia zarządca drogi naliczy opłaty karne z tytułu samowolnego zajęcia pasa drogowego w oparciu o art. 40 ust. 12 u.d.p.

Decyzją z dnia 18 grudnia 2020 r.; znak ZDiT-UZ. 40154.0.0005.11.2020 stronie nie została udzielona zgoda na zajęcie pasa drogowego od dnia 1 stycznia 2021 r. Decyzją z dnia 2 lutego 2021 r., nr SKO.4163.3.2021 organ odwoławczy uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia 1 marca 2021 r.; znak ZDiT-UZ.40154.0.0003.3.2021 Prezydent Miasta Łodzi nie udzielił stronie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego od dnia 1 stycznia 2021 r. Ostateczną decyzją z dnia 27 kwietnia 2021 r., nr SKO.4163.10.2021 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy powyższą decyzję. Kolejne decyzje odmawiające udzielenie stronie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego w okresie od 1 lutego 2021 r. do 31 maja 2021 r. decyzjami Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi o nr SKO.4163.14.2021, SKO.4163.6.2021, SKO.4163.15.2021, SKO.4163.19.2021 również zostały utrzymane w mocy i są ostateczne. Decyzją z dnia 19 maja 2021 r., znak; ZDiT-UZ.40154.0.0003.7.2021 Prezydent Miasta Łodzi nie udzielił stronie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego celem funkcjonowania przedmiotowego obiektu w okresie od 1 czerwca 2021 r. do 30 czerwca 2021 r.

Organ odwoławczy podkreślił, że działka o nr [...], obr. [...], stanowi pas drogowy drogi powiatowej i znajduje się we władaniu Zarządu Dróg i Transportu w Łodzi. Zgodnie z art. 4 pkt 1 u.d.p., pod pojęciem pasa drogowy rozumieć należy "wydzielony liniami granicznymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą".

W myśl art. 40 ust. 1 u.d.p., zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg, wymaga zezwolenia zarządcy drogi, wydanego w drodze decyzji administracyjnej — przy czym zezwolenie to nie jest wymagane w przypadku zawarcia umowy, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c.

Stosownie do treści art. 40 ust. 12 u.d.p. za zajęcie pasa drogowego bez zgody zarządcy drogi, z przekroczeniem terminu zajęcia określonego w zezwoleniu, o powierzchni większej niż określona w zezwoleniu wymierza się w drodze decyzji administracyjnej karę pieniężną w wysokości 10-krotności opłaty ustalanej zgodnie z art. 40 ust. 4-6. Wysokość opłat za zajęcie pasa drogowego w okresie dotyczącym niniejszego postępowania określała uchwała Nr XV/642/19 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 16 października 2019 r. zmieniająca uchwałę w sprawie ustalenia stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg krajowych, wojewódzkich, powiatowych i gminnych na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg.

W dniach 14 maja 2021 r. i 16 czerwca 2021 r. organ I instancji przeprowadził kontrolę w terenie, podczas której stwierdzono zajęcie pasa drogowego ul. A na wysokości posesji nr [...], poprzez funkcjonowanie obiektu handlowego o powierzchni 22,32 m2. Z przeprowadzonej kontroli sporządzono protokoły wraz z dokumentacją fotograficzną. Z uwagi na treść decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 1 marca 2021 r. oraz utrzymującej ją w mocy ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 27 kwietnia 2021 r. przedmiotowy obiekt pozostaje w pasie drogowym bez zezwolenia zarządcy drogi od dnia 1 stycznia 2021 r.

Zawiadomieniem z dnia 14 maja 2021 r. organ wszczął z urzędu wobec U. D. postępowanie w sprawie zajęcia pasa drogowego ul. [...] celem funkcjonowania obiektu handlowego bez zezwolenia zarządcy drogi.

Jednocześnie zawiadomieniem z tej samej daty, tj. 14 maja 2021 r. w stosunku do strony zostało wszczęte postępowanie w sprawie przywrócenia do stanu poprzedniego pasa drogowego ul. A (dz. nr [...], obr. [...]) na wysokości posesji nr [...], poprzez usunięcie obiektu handlowego pozostającego w pasie drogowym bez zezwolenia zarządcy drogi. W zawiadomieniu strona została zobowiązana do niezwłocznego usunięcia obiektu oraz pisemnego zgłoszenia tego faktu w celu dokonania protokolarnego odbioru terenu.

Decyzją z dnia 23 czerwca 2021 r., znak; ZDiT-UZ.4018.0.0001.2.2021 Prezydent Miasta Łodzi z urzędu nakazał U. D. przywrócenie do stanu poprzedniego pasa drogowego drogi powiatowej ul. A (dz. nr [...], obręb [...]) na wysokości posesji nr [...], poprzez usunięcie obiektu handlowego, pozostającego w pasie drogowym bez zezwolenia zarządcy drogi. Decyzja o wymierzeniu kary pieniężnej jest decyzją związaną, co oznacza, że w przypadku stwierdzenia zajęcia pasa drogowego, bez zezwolenia zarządcy drogi, z przekroczeniem terminu określonego w zezwoleniu, o powierzchni większej niż określona w zezwoleniu, na właściwym organie, czyli na zarządcy drogi spoczywa obowiązek wymierzenia kary pieniężnej niezależnie od motywów, jakimi kierował się dany podmiot, jak i od tego, czy miał on świadomość, że powinien mieć zezwolenie na jego zajęcie. Odpowiedzialność ta ma charakter zobiektywizowany, a ustawową przesłanką nałożenia kary pieniężnej jest zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi, z przekroczeniem terminu określonego w zezwoleniu, o powierzchni większej niż określona w zezwoleniu. Dla powstania odpowiedzialności z tego tytułu niezbędne jest jedynie wykazanie zaistnienia określonych w tym przepisie znamion działania przez sprawcę tego deliktu administracyjnego. Ze względu na zakres regulacji zamieszczonej w ustawie o drogach publicznych do kar w bardzo ograniczonym zakresie mają zastosowanie przepisy Działu IV k.p.a.

Zarządca drogi rozpatrując sprawę dotyczącą kary za zajęcie pasa drogowego ma obowiązek weryfikacji zastosowania art. 189f k.p.a, zgodnie z którym organ administracji publicznej odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli:

1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszenia prawa lub

2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara, spełnia cele dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.

Zarządca drogi analizując przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej określone w art. 189f k.p.a. nie znalazł podstaw do ich zastosowania. W przedmiotowej sprawie organ nie ma wątpliwości, co do wagi naruszenia prawa, a strona bez wątpienia przyczyniła się do naruszenia prawa, zajmując pas drogowy bez zezwolenia zarządcy drogi. Zajęcie pasa drogowego stanowi uporczywe i celowe działania strony polegające na nierespektowaniu przez nią obowiązujących przepisów i ostatecznych decyzji organów. Strona jest w pełni świadoma konieczności posiadania decyzji zezwalających na zajęcie pasa drogowego zgodnie z art. 40 ust. 1 u.d.p., była niejednokrotnie pouczana (zarówno we wcześniejszych decyzjach, jak i w zawiadomieniach o wszczęciu postępowań) o konsekwencjach wynikających z zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi. Strona nie po raz pierwszy dopuściła się zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi. Pomimo wielokrotnie wydanych decyzji odmawiających stronie zezwolenia na zajmowanie przestrzeni pasa drogowego ul. A od dnia 1 stycznia 2021 r. U. D. nie podjęła żadnych kroków do doprowadzenia przestrzeni pasa drogowego do stanu zgodnego z obowiązującym prawem i nie usunęła obiektu z pasa drogowego. Zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi celem funkcjonowania kiosku w pasie drogowym ul. A na wysokości posesji [...] w okresie od 1stycznia 2021 r. do 16 czerwca 2021 r. przyczyniło się do naruszenia interesu publicznego, tj. uszczuplenia wpływów do budżetu Miasta Łodzi, należnych z tytułu zajęcia pasa drogowego, a także naruszyło zasadę sprawiedliwości społecznej w stosunku do podmiotów uzyskujących decyzje i ponoszących opłaty z tytułu funkcjonowania obiektów w pasach drogowych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że każdorazowa sytuacja, w której określony podmiot wykorzystuje przestrzeń pasa drogowego na cele niedrogowe, przy jednoczesnym braku stosownego zezwolenia zarządcy drogi na takie działanie, stanowi delikt administracyjny sankcjonowany przepisami ustawy o drogach publicznych. Przy czym dla odpowiedzialności administracyjnoprawnej zajmującego pas drogowy nie ma znaczenia przyczyna braku stosownego zezwolenia zarządcy drogi. Przepisy cyt. ustawy przewidują dwojakiego rodzaju konsekwencje prawne zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi. Są to dwa rodzaje sankcji administracyjnych, które mogą być nakładane przez zarządcę drogi niezależnie od siebie, w formie decyzji administracyjnych, w postępowaniach administracyjnych wszczynanych z urzędu. Pierwsza z nich, określona w art. 36 u.d.p. polega na nałożeniu na zajmującego nielegalnie pas drogowy (sprawcę deliktu administracyjnego) obowiązku przywrócenia (restytucji) pasa drogowego do stanu poprzedniego. Druga określona w art. 40 ust. 12 u.d.p. to administracyjna kara pieniężna.

Z akt sprawy wynika, że organ zastosował wobec skarżącej obie regulacje. Decyzje wydawane na gruncie ww. przepisów są decyzjami związanymi, co oznacza, że w razie zaistnienia określonych przesłanek, na organie ciąży obowiązek orzeczenia o przywróceniu pasa drogowego do stanu poprzedniego (w przypadku, o którym mowa w art. 36 u.d.p.) - o czym świadczy zwrot "orzeka" lub wymierzenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego (w przypadku, o którym mowa w art. 40 ust. 12 pkt 1 u.d.p.). Obie decyzje powinny zaś być skierowane do podmiotu, który dopuścił się opisanych tam naruszeń przepisów u.d.p. Odpowiedzialność administracyjna za nieuprawnione zajęcie pasa drogowego ma charakter obiektywny, a więc jest niezależna od winy sprawcy, a tym samym od przyczyn zajęcia. Okolicznościami uwalniającymi od tej odpowiedzialności są: dysponowanie przez sprawcę stosownym zezwoleniem zarządcy drogi na zajęcie pasa drogowego lub wykazanie, że zajęcie pasa drogowego w konkretnym przypadku nie wymagało takiego zezwolenia. Obowiązkiem zarządcy drogi jest zatem rozważanie, czy na chwilę orzekania zachodzą w konkretnej sprawie przesłanki do zastosowania ww. przepisów, stanowiących niezależne od siebie źródło orzekania. Pomiędzy instytucją prawną nakazania przywrócenia drogi do stanu poprzedniego i nałożeniem kary za bezprawne zajęcie pasa drogowego nie ma żadnej konkurencyjności. Organ nie ma więc wyboru, który środek zastosować. Karę za bezprawne zajęcie pasa drogowego musi nałożyć zawsze za cały okres zajęcia, zaś nakazać przywrócenie do stanu poprzedniego należy tylko wtedy, kiedy stan naruszenia ciągle trwa. Jeżeli przed wydaniem decyzji sprawca sam przywrócił pas drogowy do stanu poprzedniego, nie ma żadnej potrzeby wydawania w tej kwestii decyzji zawierającej nakaz. Organ orzeka o przywróceniu do stanu poprzedniego tylko wówczas, kiedy stan drogi jest nadal naruszony bezprawnym zajęciem.

Z art. 40 ust. 12 ustawy o drogach publicznych wynika, że nałożenie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia, jest obligatoryjne. Z ustawy o drogach publicznych nie wynikają jakiekolwiek dodatkowe warunki nałożenia omawianej kary, oprócz stwierdzenia, że pas drogowy był zajmowany bez zezwolenia. Zaistnienie przesłanek z art. 40 ust. 12 ustawy o drogach publicznych jest wystarczające, aby podmiot administrowany poniósł z tytułu popełnionego deliktu administracyjnego ujemne konsekwencje (sankcję administracyjną). Zbędne staje się zatem badanie jakichkolwiek innych dodatkowych okoliczności, jak na przykład wina podmiotu, które nie mają wpływu ani na poniesienie przez niego odpowiedzialności, ani na wymiar nakładanej na niego sankcji administracyjnej.

W świetle dokonanych przez zarządcę drogi ustaleń, nie budzi zatem wątpliwości, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji U. D. nie dysponowała terenem w obrębie pasa drogowego na podstawie umowie cywilnoprawnej. W świetle zgromadzonych przez zarządcę drogi dokumentów bezspornym jest, że umowa dzierżawy, na którą powołuje się strona łącząca ją z właścicielem terenu pod pawilonem handlowym zlokalizowanym przy ul. A, wygasła z dniem 31 grudnia 1997 r. Zarzuty postawione w odwołaniu pozostają zatem bez wpływu na ocenę trybu postępowania jaki winien znaleźć zastosowanie w przedmiotowej sprawie.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca zarzuciła sprzeczność między odmową umieszczenia budynku kwiaciarni w pasie drogowym w trybie art 40 ust. 1 u.d.p., a decyzją wydaną również przez Prezydenta Miasta Łodzi (inny wydział merytoryczny) ustalającą opłaty coroczne za korzystanie z nieruchomości. Zdaniem skarżącej uzasadnienie decyzji narusza art. 107 § 3 k.p.a. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skarżąca wyjaśniła, że co miesiąc składała wniosek o zezwolenie na umieszczenie w pasie drogowym ul. A na wysokości nr [...] pawilonu handlowego – kwiaciarni, uiszczając z tego tytułu stosowną opłatę. Podała również, że co roku ponosi opłaty za korzystanie z nieruchomości pod pawilonem i nie wie jak ma rozstrzygnąć ten sam Prezydent spór kompetencyjny pomiędzy dyrektorami działającymi z jego upoważnienia.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019r. poz.2325 ze zm.), dalej p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego ani procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja SKO w Łodzi utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o wymierzeniu U. D. kary pieniężnej w wysokości 26 092,08 zł za samowolne zajęcie pasa drogowego ulicy [...] na wysokości posesji nr [...] (działka ewidencyjna nr [...]) o powierzchni 22,32 m2 w okresie od 1 stycznia 2021r. do 16 czerwca 2021r.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2018r. poz.2068 ze zm.), dalej u.d.p.

Zgodnie z treścią art.4 pkt 1 wymienionej ustawy pasem drogowym granicznymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą;

Zgodnie z treścią art.40 ust.1 wymienionej ustawy zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg, wymaga zezwolenia zarządcy drogi, wydanego w drodze decyzji administracyjnej - zezwolenie nie jest wymagane w przypadku zawarcia umowy, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c.

W myśl art.40 ust.2 u.d.p. zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, dotyczy:

1) prowadzenia robót w pasie drogowym;

2) umieszczania w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego;

3) umieszczania w pasie drogowym obiektów budowlanych niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego oraz reklam;

4) zajęcia pasa drogowego na prawach wyłączności w celach innych niż wymienione w pkt 1-3.

Zgodnie z treścią art.40 ust.12 u.d.p. za zajęcie pasa drogowego:

1) bez zezwolenia zarządcy drogi lub bez zawarcia umowy, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c,

2) z przekroczeniem terminu zajęcia określonego w zezwoleniu zarządcy drogi lub w umowie, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c,

3) o powierzchni większej niż określona w zezwoleniu zarządcy drogi lub w umowie, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c

- zarządca drogi wymierza, w drodze decyzji administracyjnej, karę pieniężną w wysokości 10-krotności opłaty ustalanej zgodnie z ust. 4-6.

Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że w okresie od 1 stycznia 2021r. do 16 czerwca 2021r. doszło do samowolnego zajęcia pasa drogowego drogi powiatowej ul. A (działka nr [...]) przez U.D. Wskazuje na to analiza całego zebranego materiału dowodowego.

Zajęcie pasa drogowego przez skarżącą polegało na umieszczeniu w pasie obiektu handlowego w postaci kwiaciarni. Obiekt ten znajdował się na działce ewidencyjnej nr 187/1 w pasie drogowym ulicy A. Okoliczność, że kwiaciarnia znajdowała się w pasie drogowym wynika z treści księgi wieczystej nr [...] dla wymienionej działki w której jako sposób korzystania z działki wskazano "dr" – droga. Dodać należy, że w myśl l.p 18 załącznika nr 6 do rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001r. w sprawie organizacji gruntów i budynków (Dz.U z 2016r. poz.1034 ze zm.) obowiązującego do 31 lipca 2021r. "drogi – dr" to grunty, które są pasami drogowymi dróg publicznych oraz dróg wewnętrznych w rozumieniu przepisów ustawy z 21 marca 1985r. o drogach publicznych. Nadto granice działki nr 187/1 wyznaczono czerwonym kolorem na mapie stanowiącej wydruk z InterSIT z 1 czerwca 2021r. Należy zaznaczyć, że Internetowy System Informacji o Terenie (InterSIT) to plan miasta, ortofotomapy i internetowa aktualna mapa Łodzi, który powstał w Łódzkim Ośrodku Geodezji w Łodzi, do zadań którego należy prowadzenie powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, w tym m.in. prowadzenie dla obszaru powiatu ewidencji gruntów i budynków, w tym bazy danych EGiB, czy prowadzenie miejskiego SIT. Przedstawiony dokument ma zatem walor dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 i 2 k.p.a.

Dodać również należy, iż od dnia 1 stycznia 1998r. wydawano skarżącej zezwolenia na zajęcie pasa drogowego na wymienionej działce a tym samym miejscu co obecnie. W ocenie sądu nie budzi wątpliwości fakt, że obiekt handlowy U. D. znajdował się w pasie drogowym ulicy A.

Organy administracji prawidłowo przyjęły okres zajęcia pasa drogowego a mianowicie od 1 stycznia 2021r. do 16 czerwca 2021r.

Zaznaczyć należy, iż U.D. otrzymywała zezwolenia na zajęcie pasa drogowego od 1998r. zaś ostatnie zezwolenie kończyło się w dniu 31 grudnia 2020r. W dniu 9 grudnia 2020r. skarżąca ponownie wystąpiła z kolejnym wnioskiem o zezwolenie na zajęcie pasa drogowego w okresie od 1 stycznia do 31 stycznia 2021r. Decyzją z dnia 1 marca 2021r. Prezydent Łodzi odmówił wydania zezwolenia zaś decyzją z dnia 27 kwietnia 2021r. organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W dniach 14 maja i 16 czerwca 2021r. pracownicy Zarządu Dróg i Transportu przeprowadzili kontrole terenowe, które stwierdziły, że kwiaciarnia skarżącej nadal funkcjonuje w tym samym miejscu. Oznacza to, że po 31 grudnia 2020r. U. D. nadal zajmowała pas drogowy i sytuacja taka utrzymywała się do 16 czerwca 2021r. Skarżąca nie podnosiła, że pomiędzy 1 stycznia a 16 czerwca 2021r. nie zajmowała pasa drogowego. W ogóle nie kwestionowała przyjętego przez organy okresu zajęcia pasa drogowego. Organy administracji trafnie przyjęły okres zajęcia pasa drogowego od 1 stycznia do 16 czerwca 2021r.

Organy administracji słusznie również określiły powierzchnię zajętego pasa drogowego – 22,32 m2. Taką powierzchnię podała bowiem U.D. we wniosku z 9 grudnia 2020r. i była to okoliczność niesporna.

Nie ulega wątpliwości, że zajęcie pasa drogowego przez skarżącą w okresie od 1 stycznia do 16 czerwca 2021r. miało charakter samowolny. Ostatnie zezwolenie na zajęcie pasa drogowego kończyło się 31 grudnia 2020r. i U.D. nie uzyskała nowego zezwolenia na okres od 1 stycznia 2021r. (ostateczną decyzją Prezydenta Łodzi z 1 marca 2021r. odmówiono skarżącej wydania zezwolenia na zajęcie pasa od 1 stycznia do 31 stycznia 2021r. i nie zostało również wydane zezwolenie na kolejny okres począwszy od 1 lutego 2021r.) Wspomnieć tylko należy, że w latach dziewięćdziesiątych XX wieku U.D. dzierżawiła teren pod obiekt handlowy na działce nr 187/1 przy czym ostatnią umowę dzierżawy z Miastem Łódź zawarto 27 grudnia 1995r. i wygasła ona z dniem 31 grudnia 1997r. (§ 1 ust.2 umowy). Począwszy od dnia 1 stycznia 1998r. strony nie zawierały już nowej umowy dzierżawy lecz U.D. uzyskiwała zezwolenia na zajęcie pasa drogowego na terenie działki nr 187/1. W okresie do 1 stycznia 2021r. do 16 czerwca 2021r. skarżąca nie posiadała żadnego tytułu prawnego do zajmowania pasa drogowego pod obiekt handlowy (nie było umowy dzierżawy ani nie wydano zezwolenia na zajęcie pasa drogowego). W związku z czym zajęcie pasa drogowego przez skarżącą w wymienionym okresie było samowolne.

Jeżeli chodzi o wyliczenie kary to dokonano je zgodnie z treścią art.40 ust.12 w związku z ust.4-6 u.d.p., w związku z uchwałą nr XV/642/19 Rady Miejskiej w Łodzi z 16 października 2019r. zmieniającą uchwałę w sprawie ustalenia stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg krajowych, wojewódzkich, powiatowych i gminnych na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg. Prawidłowość tego wyliczenia nie była kwestionowana przez skarżącą.

Organy administracji rozważyły również możliwość odstąpienia od nałożenia kary na podstawie art.189f K.p.a. Zgodnie z treścią art.189f K.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli:

1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub

2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.

W zaskarżonej decyzji jak również w decyzji organu I instancji organy wyjaśniły dlaczego wobec skarżącej nie zostały spełnione przesłanki określone w wymienionym przepisie. Argumentacja organów w tym zakresie jest logiczna i przekonująca. Sąd podzielił stanowisko organów w tym zakresie. W szczególności trafnie wskazano na uporczywość skarżącej w zajmowania pasa drogowego. U.D. mimo braku zezwolenia nadal zajmuje pas drogowy zaś w dniu 29 czerwca 2021r. Prezydent Łodzi nakazał skarżącej przywrócenie pasa drogowego do stanu poprzedniego poprzez usunięcie obiektu handlowego z pasa drogowego. W ocenie sądu organy administracji trafnie uznały, że brak jest podstaw do odstąpienia od wymierzenia skarżącej kary na podstawie art.189f K.p.a.

Nie ma natomiast żadnego znaczenia okoliczność podniesiona w skardze, iż U.D. co roku płaci kwotę pieniężną za korzystanie z nieruchomości pod jej pawilonem i opłaty te uiszcza na podstawie decyzji administracyjnych co upoważnia ją do korzystania z terenu pod pawilonem.

Zarzut ten jest bardzo ogólnikowy lecz najprawdopodobniej skarżącej chodzi o kwoty podatku od nieruchomości jakie płaci w związku z zajmowaniem gruntu na prowadzenie działalności gospodarczej. Do akt administracyjnych załączyła ona decyzje podatkowe z kilku ostatnich lat w tym m.in. decyzję w sprawie podatku za 2021r. Należy zaznaczyć, że podatek ten jest opłacany na podstawie ustawy z 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2019r. poz.1170 ze zm.) i płaci go każdy posiadacz nieruchomości stanowiącej własność jednostki samorządu terytorialnego w tym także posiadacz bez tytułu prawnego (art.3 ust.1 pkt 4b. ustawy). U. D. w 2021r. zajmowała nieruchomość na działce nr [...] w związku z prowadzaniem działalności gospodarczej i choć nie miała tytułu prawnego do zajmowanie tej nieruchomości to była zobowiązana do zapłaty podatku. Kwestia podatku od nieruchomości nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Zarzut skargi w tym zakresie nie jest zasadny.

Reasumując sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że U. D. w okresie od 1 stycznia do 16 czerwca 2021r. samowolnie zajmowała pas drogowy ul. A (działka nr [...]). Nie posiadała bowiem zezwolenia na zajmowanie pasa w wymienionym okresie ani żadnego tytułu prawnego do zajmowanej nieruchomości. Organy administracji słusznie zatem wymierzyły karę pieniężną. Rozpoznając sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r., sąd oddalił skargę U. D.

a.k.