Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 846/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 80, art. 84
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Sędzia WSA Krzysztof Kandut (spr.), Protokolant St. sekr. sąd. Agnieszka Wita-Łyskawa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w T. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. z dnia [...] r. nr [...], 2. zasądza od Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...] [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 – dalej zwana: k.p.a.), art. 235¹ ustawy z 29 czerwca 1974 r. Kodeksu pracy (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 108 ze zm. – dalej zwana: k.p.) oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 1367 – dalej zwane: rozporządzenie wykonawcze), po rozpatrzeniu odwołania "A" Sp. z o.o. w T. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. z [...] r. nr [...] stwierdzającej D. P. chorobę zawodową – przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka, wym. w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 Kodeks pracy - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Rozstrzygnięcia wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W związku z podejrzeniem choroby zawodowej u D. P. (dalej zwana: pracownica lub uczestniczka postępowania), została ona skierowana na stosowne badania celem sporządzenia oceny narażenia zawodowego w kierunku choroby zawodowej – obustronnego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

W karcie oceny narażenia zawodowego pracodawca, "A" Sp. z o.o. w T. (dalej zwana: spółka lub pracodawca), wskazał m.in., że D. P. (dalej zwana: pracownica lub uczestnik postępowania) była zatrudniona w spółce od [...] r. do [...] r. (wcześniej, od [...] r. do [...] r., była zatrudniona u poprzednika prawnego spółki) jako pracownik produkcji na stanowisku [...], w dwuzmianowym systemie pracy.

W Zgłoszeniu podejrzenia choroby zawodowej Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K. Poradnia chorób Zawodowych w S. wskazał okres narażenia od [...] r. do [...] r. i od [...] r. do [...] r. , pozycja w wykazie chorób zawodowych: 20.1.

W dniu [...] r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie w/w choroby zawodowej. W toku tego postępowania przeprowadził dochodzenie epidemiologiczne ustalając, że pracownica w latach [...]-[...] wykonywała prace polegające na ręcznym montażu siatek zabezpieczających lub szyciu tych siatek. Montaż na zmianę roboczą wynosił 120-330 sztuk siatek zabezpieczających, końcowy produkt ważył ok. 2 kg. Zmontowanie produktu końcowego wymagało przeprowadzenia pięciu operacji polegających na złożeniu 2-4 elementów ze sobą. Z kolei szycie siatek polegało na pobraniu skrojonych elementów i obszyciu dwóch boków na maszynie do szycia, a także przyszyciu tunelu (120-330 sztuk). Pracownica mogła także wykonywać nitowanie polegające na wkładaniu rurki metalowej do uszytego tunelu, a następnie założeniu 3-5 nitów przy pomocy nitownicy ręcznej.

W dniu [...] r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. przeprowadził dowód z przesłuchania pracownicy na okoliczność sposobu świadczenia pracy w poszczególnych okresach zatrudnienia. Następnie, [...] r., dokonał oceny narażenia zawodowego w zakresie wykonywania prac monotypowych w istniejących zakładach obejmującą okres zatrudnienia od [...] r. do [...] r. Z kolei Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. [...] r. dokonał oceny narażenia zawodowego pracownicy w okresie od [...] r. do [...] r.

Na podstawie ustaleń obejmujących okres narażenia zawodowego od [...] r. do [...] r. orzecznik w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. Poradnia Chorób Zawodowych w S. wydał [...]r. orzeczenie lekarskie nr [...] stwierdzające u pracownicy przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka, wymienioną w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych określonych w przepisach w sprawie chorób zawodowych wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 1 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy. Według tego orzeczenia, biorąc pod uwagę opis sposobu wykonywania pracy wskazujący na obciążenie stawów nadgarstkowych ruchami monotypowymi, jak również uwzględniając brak istotnych czynników ryzyka pozazawodowego w okresie pojawienia się pierwszych symptomów zespołu cieśni nadgarstka w [...] r., istnieją podstawy do uznania z wysokim prawdopodobieństwem zawodowej etiologii obustronnego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka i rozpoznania przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy.

W związku z zapoznaniem z zebranym w sprawie materiałem dowodowym pracodawca [...] r. zgłosił uwagi i wyjaśnienia, przedkładając dodatkowe dowody w postaci list kompetencji pracownika, karty oceny ryzyka zawodowego pracownicy, dokumentów potwierdzających powierzenie określonej funkcji ([...]). Wniósł także o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka – bezpośredniego przełożonego pracownicy, na okoliczność m.in. rotacyjnego, a nie monotypowego systemu pracy.

Według stanowiska pracodawcy, pracownica wykonywała pracę przy liniach montażowych składających się nawet z 18-stu stanowisk, gdzie wykonywała na jedną zmianę pracę na 17-stu stanowiskach, wykonując poszczególne czynności w sposób rotacyjny w ramach kolejnych stanowisk. Siatki w ilości 120-330 wykonane zostały łącznie na całej linii montażowej. Co więcej, pracownica pełniła funkcję [...] zespołu, w związku z czym oprócz rotacyjnej pracy produkcyjnej przez od 0,5 – 4 godzin dziennie wykonywała czynności organizacyjne (praca biurowa, szkolenia). Zdaniem pracodawcy, powyższe okoliczności nie zostały uwzględnione w Karcie oceny narażenia zawodowego, co miało bezpośredni i znaczący wpływ na treść orzeczenia lekarskiego nr [...], gdzie odwołano się do sposobu wykonywania pracy wskazującego na ruchy monotypowe, których w rzeczywistości nie było. Gdyby zatem lekarz orzekający miał pełną wiedzę o rzeczywistym sposobie wykonywania pracy przez pracownicę nie wydałby orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej.

Decyzją z [...] r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. stwierdził u pracownicy chorobę zawodową – przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka, wym. w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 Kodeks pracy. W uzasadnieniu organ m.in. stwierdził, że nie uwzględnił żądania pracodawcy dot. przesłuchania świadka, gdyż nie jest to niezbędne dla prowadzonego postępowania i służy wyłącznie jego przedłużeniu. Odniósł się natomiast do dokumentacji dotyczącej stanowiska pracy. W tym zakresie zwrócił uwagę, że przedstawiciel Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. [...] r. przeprowadził w spółce dochodzenie epidemiologiczne dotyczące narażenia zawodowego pracownicy, podczas którego obecni byli przedstawiciele pracodawcy. Dochodzenie to było niezbędne, ponieważ sporządzona przez przedstawiciela pracodawcy karta oceny narażenia zawodowego z [...] r. nie zawierała informacji co do czasu wykonywania czynności zawodowych oraz innych czynności organizacyjnych, ani opisu sposobu wykonywania pracy, co jest warunkiem koniecznym w przypadku, gdy podejrzenie dotyczy choroby wywołanej sposobem wykonywania pracy.

Analizując treść pisma pracodawcy z [...] r. organ stwierdził, że jego zdaniem argumenty spółki wywodzone z charakterystyki pracy przy liniach montażowych, przedłożone listy kompetencji pracownicy oraz karty oceny ryzyka zawodowego przedstawiające m.in. zakres wykonywanych czynności dla stanowiska "Pracownik produkcji [...] – [...]" - nie zawierają oceny sposobu wykonywania pracy pod kątem obciążenia kończyn górnych pracownicy, mogącego wywołać przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego.

W tym stanie rzeczy organ stwierdził, że czynności wykonywane przez pracownicę na poszczególnych stanowiskach w procesie produkcji wymagały powtarzalnych ruchów monotypowych. Taki sposób wykonywania pracy przez większą część zmiany roboczej przy około dwudziestoletnim okresie narażenia jest wystarczającym czynnikiem ryzyka w przypadku przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Rozpoznanie przez lekarzy orzeczników obustronnego zespołu cieśni nadgarstka przy braku istotnych czynników ryzyka pozazawodowego daje podstawy do uznania z wysokim prawdopodobieństwem zawodowej etiologii choroby.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła spółka (pracodawca). Decyzji organu I instancji zarzuciła:

1. naruszenie art. 77 § 1 i art. 7 k.p.a. polegające na niedopełnieniu obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego w sprawie i jego rozpatrzenia, a tym samym nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w tym w szczególności w zakresie:

a) rodzaju i ilości czynności wykonywanych przez pracownicę na zajmowanym przez nią stanowiskach: pracownika produkcji – [...] zespołu oraz na stanowisku [...] przy produkcji siatek zabezpieczających,

b) nieprawidłowego sporządzenia przez organ karty oceny narażenia zawodowego z [...]r., która była podstawą do wydania orzeczenia lekarskiego numer [...], w tym:

- całkowitym pominięciu w karcie oceny narażenia zawodowego tego, że pracownica wykonywała w ciągu jednej zmiany czynności na 17 różnych stanowiskach, gdzie każde charakteryzowało się innymi czynnościami wykonywanymi przez pracownika i odmienną pracą kończyn górnych,

- całkowitym pominięciu w karcie oceny narażenia zawodowego tego, że pracownica wykonywała w ciągu jednej zmiany, oprócz czynności produkcyjnych, również obowiązki [...] w wymiarze od 0,5 do 4 godzin dziennie;

tym samym przedstawieniu przez organ lekarzowi wydającemu orzeczenie nieprawdziwego sposobu wykonywania pracy przez pracownicę, z całkowitym pominięciem okoliczności kilkunastokrotnego rotacyjnego zmieniania na zmianę wykonywanych czynności oraz wykonywania czynności organizacyjnych w wymiarze nawet do kilku godzin na zmianę, co spowodowało, że lekarz orzecznik nie miał realnej możliwości dokonania oceny rzeczywistego rodzaju wykonywanej pracy i oceny rzeczywistego wpływu rodzaju tej pracy na schorzenie,

c) niedopuszczenie w sprawie dowodu z zeznań świadka - bezpośredniego przełożonego pracownicy;

2. naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i dowolne uznanie, że sposób wykonywania pracy był monotypowy, mimo, że z materiału dowodowego zebranego w sprawie, w tym dokumentów w postaci 5 list kompetencji pracownicy oraz Karty oceny ryzyka zawodowego dla stanowiska "Pracownik produkcji [...]- [...]" wynikało, że takim nie jest;

3. samodzielne uznanie przez organ, że sposób wykonywania pracy był monotypowy i stanowił zawodową etiologię schorzenia, gdyż organ pozbawił lekarza wydającego orzeczenie lekarskie możliwości oceny rzeczywistego sposobu wykonywania pracy i dokonał takiej oceny samodzielnie, bez udziału lekarza orzecznika, czym naruszył § 6 ust. 1 w zw. z § 4 ust. 1 oraz § 5 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego;

4. naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i wydanie decyzji stwierdzającej chorobę zawodową wyłącznie na podstawie nieprawidłowej i niepełnej karty oceny narażenia zawodowego z [...]r. oraz wydanego wyłącznie w oparciu o tą kartę orzeczenia lekarskiego, z faktycznym pominięciem materiału dowodowego zebranego w sprawie.

W związku ze stawianymi zarzutami spółka w szczególności wniosła o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka - bezpośredniego przełożonego pracownicy, na okoliczność braku monotypii w sposobie wykonywania pracy, jak również na okoliczność ilości i rodzaju czynności wykonywanych na stanowisku pracy oraz rotacyjności wykonywanych czynności. Wniosła także o skierowanie sprawy do właściwej jednostki orzeczniczej, celem wydania orzeczenia lekarskiego w oparciu o dokumentację rzeczywistego sposobu wykonywania pracy, z uwzględnieniem faktycznej rotacyjności oraz różnorodności czynności wykonywanych przez nią w ciągu jednej zmiany.

W reakcji na odwołanie uczestniczka postępowania złożyła pismo z [...] r., w którym nie zgodziła się z zarzutami spółki i wniosła o przesłuchanie wskazanych świadków, pracowników spółki, na okoliczność charakteru oraz rodzaju wykonywanej pracy oraz czasu poświęconego na wykonywanie czynności lidera.

Po rozpatrzeniu odwołania oraz pisma pracownicy, [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że lekarze specjaliści wyjaśnili, że zgodnie z definicją choroby zawodowej zaczerpniętą z Kodeksu pracy, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych narażeniem zawodowym. Taka sytuacja wystąpiła w tej sprawie.

Jak argumentował organ, ocena narażenia zawodowego pracownicy została przeprowadzona przez przedstawiciela PPIS w T., który dokonał wizytacji zakładu pracy i z udziałem przedstawicieli pracodawcy uzyskał niezbędne informacje podczas dochodzenia [...] r.

Zdaniem organu II instancji, z analizy narażenia zawodowego wynika, że czynności wykonywane na poszczególnych stanowiskach operacyjnych w procesie produkcji były monotypowe. Nawet przy uwzględnieniu rotacyjności pracy na poszczególnych stanowiskach nie jest możliwe stwierdzenie, iż przy opisywanym charakterze pracy nie występowało narażenie zawodowe związane z występowaniem wielokrotnie powtarzalnych ruchów w stawach nadgarstkowych. Można zatem przyjąć z wysokim prawdopodobieństwem, iż sposób wykonywania pracy stwarzał możliwość powstania przewlekłej choroby zawodowej obwodowego układu nerwowego w postaci zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

Dalej, odwołując się do art. 2351 k.p., organ wskazał, że istnieją przesłanki pozwalające przyjąć z wysokim prawdopodobieństwem - na podstawie rozpoznania orzeczników kompetentnej placówki medycznej - że praca wykonywana przez pracownicę mogła spowodować powstanie w/w choroby zawodowej wywołanej sposobem wykonywania pracy.

Odnosząc się do zarzutów i wniosków spółki organ stwierdził, że nie przeprowadził wnioskowanych dowodów z przesłuchań świadków, gdyż wnioski te dotyczą okoliczności już wyjaśnionych w postępowaniu, a zebrany materiał dowodowy pozwała na wydanie rozstrzygnięcia.

W skardze, wnosząc o uchylenie decyzji ostatecznej oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania:

1. art. 77 § 1 i art. 7 k.p.a. polegające na niedopełnieniu obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego w sprawie i jego rozpatrzenia, a tym samym nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności, w tym w szczególności w zakresie:

- rodzaju i ilości czynności wykonywanych przez pracownicę na zajmowanych przez nią stanowiskach: pracownika produkcji – [...] zespołu oraz na stanowisku [...] przy produkcji siatek zabezpieczających,

- nieprawidłowego sporządzenia przez organ karty oceny narażenia zawodowego z [...]r., która była podstawą do wydania orzeczenia lekarskiego, w tym:

• całkowitym pominięciu w karcie oceny narażenia zawodowego tego, że pracownica wykonywała w ciągu jednej zmiany czynności na 17 różnych stanowiskach, z których każde charakteryzowało się innymi czynnościami wykonywanymi przez pracownika i odmienną pracą kończyn górnych,

• całkowitym pominięciu w karcie oceny narażenia zawodowego tego, że pracownica wykonywała w ciągu jednej zmiany, oprócz czynności produkcyjnych, również obowiązki [...] w wymiarze od 0,5 do 4 godzin dziennie,

tym samym przedstawieniu przez organ lekarzowi wydającemu orzeczenie nieprawdziwego sposobu wykonywania pracy, z całkowitym pominięciem okoliczności kilkunastokrotnego rotacyjnego zmieniania na zmianę wykonywanych czynności oraz wykonywania czynności organizacyjnych w wymiarze nawet do kilku godzin na zmianę, co spowodowało, że lekarz orzecznik nie miał realnej możliwości dokonania oceny rzeczywistego rodzaju wykonywanej pracy i oceny rzeczywistego wpływu rodzaju tej pracy na jej schorzenie,

- niedopuszczenie w sprawie dowodu z zeznań świadka - mistrza produkcji Zakładu - bezpośredniego przełożonego pracownicy;

2. naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i dowolne uznanie, że sposób wykonywania pracy był monotypowy, mimo że z materiału dowodowego zebranego w sprawie, w tym dokumentów w postaci 5 list kompetencji pracownicy oraz Karty oceny ryzyka zawodowego dla stanowiska "Pracownik produkcji [...] – [...]" wynikało, że takim nie jest;

3. naruszenie § 6 ust. 1 w zw. z 4 ust. 1 oraz 5 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego poprzez nieprzedstawienie lekarzowi orzecznikowi prawdziwego i pełnego zakresu i rodzaju czynności wykonywanych na stanowisku pracy, lecz samodzielne uznanie przez organ, że sposób wykonywania pracy był monotypowy i stanowił zawodową etiologię schorzenia, a tym samym pozbawienie lekarza orzecznika możliwości oceny rzeczywistego sposobu wykonywania pracy - organ dokonał takiej oceny samodzielnie, bez udziału lekarza orzecznika;

4. naruszenie § 8 rozporządzenia wykonawczego poprzez wydanie zaskarżonej decyzji w oparciu o orzeczenie lekarskie wydane w oparciu o niepełny materiał dowodowy, w tym w szczególności naruszenie § 8 ust. 2 wskazanego rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie, mimo że materiał dowodowy, którym dysponował lekarz orzecznik był niepełny i niewystarczający do wydania orzeczenia;

5. naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i wydanie decyzji stwierdzającej chorobę zawodową wyłącznie na podstawie nieprawidłowej i niepełnej karty oceny narażenia zawodowego z [...] r. oraz wydanego wyłącznie w oparciu o tę kartę orzeczenia lekarskiego, z faktycznym pominięciem materiału dowodowego zebranego w sprawie.

Organ, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo - administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej zwana: p.p.s.a.). Nadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy oceny zgodności z prawem decyzji, oraz postępowania w którym ona zapadła, wydanej przez [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego stwierdzającej pracownicy chorobę zawodową – przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka, wym. w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 Kodeks pracy.

Zdaniem organu decyzja jest trafna i zapadła po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu. Z kolei według spółki, decyzja zapadła z naruszeniem reguł postępowania administracyjnego, w nie w pełni ustalonym stanie faktycznym, a w szczególności na podstawie orzeczenia lekarza specjalisty któremu organ przedstawił niepełny i niewystarczający do wydania orzeczenia materiał dotyczący zakresu i rodzaju czynności wykonywanych przez pracownicę na stanowisku pracy. Co więcej, organ samodzielne (bez orzeczenia lekarza specjalisty) uznał, że dowody przedłożone przez spółkę nie mają znaczenia dla oceny, że sposób wykonywania pracy był monotypowy i stanowił zawodową etiologię schorzenia.

W sporze tym rację należy przyznać spółce.

Zgodnie z art. 235¹ ustawy z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2018 poz. 917 ze zm. – dalej zwana: k.p.), za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Według art. 235² k.p., rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

Innymi słowy, choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą, zwłaszcza z jej rodzajem i charakterem oraz sposobem wykonywania.

Stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Chorobę zawodową można więc stwierdzić po łącznym ustaleniu następujących przesłanek: 1) rozpoznana choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych; 2) choroba wystąpiła u pracownika lub byłego pracownika w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych; 3) ocena warunków pracy wskazuje na istnienie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy; 4) istnieje bezsporny albo wysoce prawdopodobny związek przyczynowy pomiędzy działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, a stwierdzoną chorobą.

W razie ustalenia przez właściwego lekarza, że rodzaj rozpoznanej u pracownika choroby mieści się w wykazie, a pracownik świadczył pracę w warunkach narażenia zawodowego, które w świetle dostępnej wiedzy medycznej mogą tę chorobę wywoływać, to lekarz winien uznać takie schorzenie za chorobę zawodową.

W świetle rozporządzenia wykonawczego, bez opinii lekarskiej bądź sprzecznie z tą opinią, organ administracji publicznej nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby zawodowej ani ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią kwalifikowaną. Organ jest więc takim orzeczeniem związany i nie ma prawa do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej. Nie oznacza to jednak zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a. Orzeczenie lekarskie w sprawie choroby zawodowej jest bowiem dowodem, o którym mowa w art. 84 § 1 k.p.a. i jako takie, posiadając walor opinii biegłego, podlega ocenie organu administracyjnego. Co istotne, związanie organu orzeczeniem lekarskim odnieść można jedynie do kwestii medycznych, a nie do istnienia związku przyczynowego pomiędzy istniejącymi warunkami pracy, a rozpoznanym u skarżącego schorzeniem. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów.

Nie budzi wątpliwości Sądu, że analiza dokumentacji lekarsko-medycznej pracownika pod kątem ewentualnej zawodowej etiologii schorzenia należy do kompetencji lekarzy orzeczników, jednakże jej uznanie jako dowodu z opinii biegłego wymaga oceny, czy lekarzom orzecznikom, jako specjalistom medycyny pracy, znana była specyfika czynności zawodowych mogących mieć wpływ na rozwój schorzeń ujętych w wykazie chorób zawodowych, w tym m.in. w odniesieniu do sposobu wykonywanej pracy. Organ prowadzący postępowanie dowodowe nie może wkraczać w merytoryczną treść opinii biegłego, ponieważ nie dysponuje niezbędnymi do tego wiadomościami specjalnymi, jednak powinien dokonać oceny tego dowodu pod względem formalnym, w tym m.in. zbadać, czy do jej wydania przedłożone zostały lekarzowi orzecznikowi wszystkie istniejące, a znane organowi i mające znaczenie dla treści opinii, dowody, które mogłyby mieć znaczenie dla jej kompletności. W razie zaistnienia tego rodzaju sytuacji organ powinien wystąpić o złożenie dodatkowych wyjaśnień, czy też opinii uzupełniającej. Nie można bowiem pominąć, że skoro orzeczenie lekarskie, o którym mowa w § 5 i § 6 rozporządzenia wykonawczego, stanowi dowód w rozumieniu art. 75 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a., to podlega ocenie organu właściwego do stwierdzenia choroby zawodowej. Organ ma w związku z tym obowiązek kontrolować, czy wydane orzeczenia uwzględnia istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych. Ma też możliwość uzupełnienia materiału dowodowego, a w razie potrzeby może zwrócić się do lekarzy jednostek orzeczniczych o dodatkowe wyjaśnienia. Nie jest wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy orzeczenie lekarskie, które nie odnosi się do całości zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie.

Zgodnie z art. 80 k.p.a. organ ma obowiązek w sposób wszechstronny ocenić całokształt materiału dowodowego kierując się przede wszystkim zasadami logiki i doświadczenia życiowego, tak aby swobodna ocena nie nosiła cech dowolności.

W przedmiotowej sprawie, w toku postępowania przed organem I instancji, spółka wraz z pismem z [...] r. przedstawiającym charakterystykę i zakres pracy wykonywanej przez pracownicę, przedłożyła zestawienie operacji wykonywanych na jej stanowiskach pracy ("lista kompetencji pracownika"), a nadto kartę oceny ryzyka zawodowego zawierającą m.in. szczegółowy opis wykonywanej pracy. Spółka złożyła też wniosek dowody o przesłuchanie świadka. W postępowaniu odwoławczym ponownie powołała się spółka na w/w dowody oraz ponownie wniosła o przesłuchanie świadka. O przesłuchanie konkretnych świadków wystąpiła także pracownica. Tymczasem organy obu instancji przyjęły, że wnioski dowodowe dotyczą okoliczności wyjaśnionych już w postępowaniu, a zatem ich przeprowadzenie uznały za niecelowe. Z takim stanowiskiem, w realiach tej sprawy, nie można się zgodzić. Nie może zostać bowiem zaakceptowana sytuacja, gdy organ odmawia przeprowadzenia dowodu powołując się na to, że na podstawie innych dowodów doszedł do przeciwnych wniosków. Stanowi to istotne naruszenie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego i uzasadnia obawy o prowadzenie postępowania pod z góry przesądzone rozstrzygnięcie, sprzeczne z zasadą pogłębiania zaufania do organów państwa. Godzi to również w prawo strony (uczestnika postępowania) do udziału w postępowaniu, szczególnie że przeprowadzając w toku postępowania dowód z przesłuchania pracownicy m.in. na okoliczność sposobu świadczenia pracy (zob. protokół z [...] r.) pominięto spółkę, nie zapewniając jej prawa uczestniczenia w tej czynność, w tym zadawania pytań. Takiego działania organu nie może usprawiedliwiać zasada szybkości postępowania, gdyż nie jest to nadrzędna zasada rządząca postępowaniem administracyjnym, a ponadto odnosi się ona do sprawnego prowadzenia postępowania, ale z zachowaniem jego standardów.

Zdaniem Sądu, skoro spółka zgłosiła wraz z pismem z [...]r. dodatkowe dowody, wyjaśnienia i informacje mogące mieć znaczenie dla oceny narażenia zawodowego pracownicy w świetle kryteriów określonych w § 6 i § 8 rozporządzenia wykonawczego, to obowiązkiem organu było ich przekazanie lekarzowi orzecznikowi celem rozważenia wpływu tych dowodów na treść opinii. Nie dopełnienie tego obowiązku narusza wymogi określone w art. 80 w z art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a.

Wobec tego należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji została wydana z oczywistym naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 k.p.a. Nie ulega przy tym wątpliwości, że naruszenie powyższe miało istotny wpływ na wynik sprawy, jako że dotyczyło kwestii należących do podstaw rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia istnienia spornej choroby zawodowej.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ, mając na uwadze ocenę prawną i wskazania zawarte w wyroku, uwzględni je w ponownym rozstrzyganiu sprawy.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji wyroku.

Na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Sąd zasądził od organu administracji na rzecz strony skarżącej kwotę 497 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Na kwotę tę składa się wynagrodzenie radcy prawnego w kwocie 480 zł ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265) oraz 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.