Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 57/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2006-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Szumacher (spr.), Sędziowie Asesor WSA Danuta Oleś, Asesor WSA Irena Wesołowska, Protokolant Sekretarz Sądowy Monika Szymańska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 października 2006 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2000 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej decyzją nr [...] z dnia [...], wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy, w oparciu o art. 7 ust. 5, art. 12 ust. 1 i 3, art. 14 ust. 1, art. 15 ust. 1, art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zasady opodatkowania (Dz. U. z 2000 r., nr 54, poz. 654 ze zm.), zwanej dalej u.p.d.o.p., art. 21 § 1 pkt 1 i § 3, art. 23 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., nr 8 poz. 60), art. 24 ust. 2 pkt 1, art. 31 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz. U. z 2004 r., nr 8, poz. 65 ze zm.) określił Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością "A" zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za 2000 r. w wysokości 34.719,00 zł.

Organ pierwszej instancji ustalił, że w zeznaniu CIT – 8 za 2000 r. "A" wykazała przychody w wysokości 338.080,96 zł, koszty uzyskania przychodów w kwocie 329.254,36 zł i dochód z działalności gospodarczej w wysokości 8.826,60 zł. Dochód wykazany za 2000 r. obniżono o kwotę straty poniesionej w 1998 r. w wysokości 8.826,60 zł. Ponieważ kwota zaliczek wpłaconych na rachunek urzędu skarbowego wynosiła 6.168,00 zł w dniu 24 kwietnia 2001 r. "A" otrzymała zwrot wpłaconych zaliczek w wysokości 6.168,00 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy stwierdził, że zasądzony przez Sąd Okręgowy i Sąd Apelacyjny zwrot kosztów procesu w sprawie przeciwko I.P. w wysokości 7.582,- zł stanowił w całości przychód należny kontrolowanej spółce, zatem bezpodstawnie uznała ona za swój przychód jedynie kwotę kosztów zapłaconą przez pozwaną zaniżając tym samym przychód podlegający opodatkowaniu o kwotę 5.885,10 zł.

Organ podatkowy uznał też, że kontrolowana spółka w 2000 r. zaniżyła przychody ze sprzedaży autobusu VOLVO nr rej [...] nr podwozia [...] o kwotę 41.147, 54 zł. Powyższe ustalenie było efektem przeanalizowania przez organ czynności kontrolowanej spółki związanych ze sprzedażą tego środka trwałego. Organ pierwszej instancji wskazał, iż wziął pod uwagę fakt, że w dniu 20.06.2000 r. ww. autobus został sprzedany "B" za ceną 150.000,- zł na podstawie faktury VAT nr [...]. W dniu 30.06. 2000 r. wystawiono do powyższej faktury fakturę korygującą o kwotę 150.000,-, wskazując jako tytułu korekty zwrot towaru. Przedmiotowy autobus został następnie sprzedany w dniu 27.08.2000 r. za cenę 90.000,- zł "C" Spółce z o.o., która to spółka oddała go w dniu 28.08.2000 r. w leasing spółce z o.o. "D" określając wartość przedmiotu leasingu na 150.000,- zł. Organ pierwszej instancji jako dowód w niniejszej sprawie dopuścił ekspertyzę rzeczoznawcy wykonaną w maju 2000 r. na zlecenie "D", w której określono wartość przedmiotowego pojazdu na kwotę 160.000,- zł. Nie uszło uwadze organu podatkowego, iż przedmiotowy autobus od 14.05.1997 r. do 31.12.1999 r. był użytkowany przez J.R. i M.R. prowadzących działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod nazwą "E" na podstawie umowy najmu i w tym okresie ww. autobus został poddany generalnemu remontowi, co niewątpliwie podwyższyło jego wartość. Organ oceniając rzetelność transakcji sprzedaży wziął pod uwagę okoliczność, iż przedmiotowy autobus był w posiadaniu nabywcy na kilka miesięcy przed datą sprzedaży, o czym świadczą, zdaniem organu, zaewidencjonowane przez "D" faktury (z dnia 23.05.2000 r. za określenie wartości pojazdu oraz z dnia 12.05.2000 r. za okresowe badanie techniczne pojazdu). Organ podatkowy pierwszej instancji akcentował również, że ze względu na fakt, iż prezes kontrolowanej spółki D.M. był jednocześnie prezesem zarządu "C" Spółki z o.o. i podpisał umowę leasingu określając wartość przedmiotowego autobusu na kwotę 150.000,- zł miał świadomość rzeczywistej wartości tego przedmiotu. Wziąwszy pod uwagę powyższe okoliczności organ podatkowy pierwszej instancji uznał, że kontrolowana spółka celowo zaniżyła cenę sprzedaży o kwotę 41.147,54 zł i w oparciu o art. 14 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych ustalił przychód z tytułu sprzedaży w wysokości wartości rynkowej.

Organ podatkowy pierwszej instancji ustalił, że "A" zaniżyła przychody podlegające opodatkowaniu w 2000 r. o kwotę 12.153,23 zł wynikającą z umowy najmu autobusów VOLVO [...] i SCANIA [...] użytkowanych przez "D" od dnia 3.01 2000 r. do 5.09.2000 r. Organ podatkowy nie dał wiary twierdzeniom kontrolowanej spółki, iż umowa nie została przez strony wykonana. Wprawdzie spółka wskazała, że aneksem z dnia 10.01.2000 r. strony zawiesiły obowiązywanie umowy ze względu na zły stan techniczny autobusów, a aneksem z dnia 3.07.2000 r. umowa została rozwiązana, jednak organ pierwszoistancyjny stwierdził, że przedłożone dokumenty nie są wiarygodnym dowodem. W ocenie organu całokształt okoliczności, w tym potwierdzenie faktu użytkowania ww. autobusów przez M.R. w trakcie kontroli przeprowadzanej w "D", opatrzenie przedłożonych (już po podpisaniu protokołu z czynności kontrolnych) aneksów pieczęcią spółki z adresem, pod którym spółka prowadziła działalność dopiero od 2.10.2000 r.(wg daty zgłoszenia zmiany siedziby na formularzu NIP -2), ewidencjonowanie przez "D" wydatków związanych z eksploatacją autobusów w okresie obowiązywania umowy, podważa wiarygodność twierdzeń kontrolowanej spółki i przedłożonych dokumentów.

Organ pierwszoinstancyjny w oparciu o art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. zakwestionował też zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów kontrolowanego roku wydatków poczynionych na remont autobusów VOLVO [...] w kwocie netto 20.300,- zł i SCANIA [...] w kwocie netto 16.700,- zł. Organ uwzględniając cenę uzyskaną ze sprzedaży autobusów po dokonaniu ich remontu – odpowiednio 570,- zł netto i 14.330,- zł netto uznał, że koszty remontu autobusów były niecelowe i nieracjonalne wobec przychodu. Nadto organ pierwszej instancji uwzględniając posiadaną przez kontrolowaną spółkę wycenę ww. pojazdów wykonaną przez rzeczoznawcę stwierdził, że "A" zaniżyła przychody z tytułu sprzedaży autobusu VOLVO [...] o kwotę 2.330,- zł.

Organ podatkowy pierwszej instancji wskazał też, że kontrolowana spółka niezasadnie w świetle art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. zaliczyła w poczet kosztów uzyskania przychodów kwotę 12.078,30 zł stanowiących wartość części zamiennych do autobusów, które mimo, iż ujęte były jako środki trwałe, w okresie od 1998 r do końca 2000 r. nie były wykorzystywane w spółce.

"A" złożyła od powyższej decyzji odwołanie.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej, na podstawie art. 12 ust. 1 i 3, art. 14 ust. 1 i art. 15 ust. 1, art. 27 ust. 1 u.p.d.o.p. i art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Organ odwoławczy uznał, że organ pierwszej instancji podjął wszelkie niezbędne działania dla wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a zgłoszony przez skarżącą zarzut naruszenia art. 122 Ordynacji podatkowej nie znajduje potwierdzenia. Organ drugiej instancji wskazał, iż w świetle zgromadzonego materiału dowodowego organ pierwszej instancji poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne, przedłożone dowody ocenił zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, nie przekraczając granic swobodnej ich oceny. W ocenie organu odwoławczego wyjaśnienia "A" w świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie mogą być uznane za wiarygodne. Organ odwoławczy podzielił też ocenę prawną dokonaną w decyzji pierwszej instancji.

Od powyższej decyzji "A" złożyła w dniu 2 stycznia 2005 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.

Decyzji organu odwoławczego "A" zarzuciła nie wyjaśnienie istoty sprawy w sposób dogłębny i wnikliwy, naruszając w ten sposób zasady ogólne postępowania dowodowego w szczególności art. 122, 180, 187 § 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 14 ust. 1, art. 12 ust. 1 i 3, art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p.

Skarżący wskazał, że organ odwoławczy bezpodstawnie ustalił wartość autobusu VOLVO [...], a tym samym bezpodstawnie w trybie art. 14 ust. 1 u.p.d.o.p. ustalił przychód ze sprzedaży ww. pojazdu. W ocenie skarżącej organ podatkowy niezasadnie oparł się na wycenie rzeczoznawcy sporządzonej dla potrzeb innej transakcji. Skarżąca wskazała, że przeczy doświadczeniu życiowemu określenie ceny rynkowej 5 – letniego pojazdu, intensywnie eksploatowanego jako pojazd komunikacji miejskiej w kwocie znacznie wyższej od ceny zakupu (wartość pojazdu w dniu przyjęcia do ewidencji wynosiła 80.077,40 zł, a według wyceny rzeczoznawcy 160.000,- zł). Skarżąca podkreśliła, że organy podatkowe nie zbadały, a z treści ekspertyzy nie wynika, dla jakich potrzeb została przyjęta tak wysoka wartość pojazdu. Skarżąca akcentowała, że o przeprowadzonej przez rzeczoznawcę wycenie pojazdu dowiedziała się dopiero z protokołu kontroli. W ocenie skarżącej wycena przyjęta przez rzeczoznawcę jest nieprawidłowo ustalona – zawyżona. Skarżąca podkreśliła, że pomimo ustalenia ceny znacznie poniżej ustalonej przez rzeczoznawcę wartości rynkowej uzyskała na transakcji 720 % zysku. Stąd też zarzut sprzedaży ww. pojazdu spółce powiązanej za cenę odbiegającą od rynkowej jest bezpodstawny.

Skarżąca zakwestionowała również zarzut naruszenia art. 12 ust. 3 u.p.d.o.p. poczyniony odnośnie umowy najmu autobusów VOLVO [...] i SCANIA [...] zawartej z "D". Spółka podkreśliła, że brak obrotu przesądzał o braku podstaw do fakturowania usług. Zdaniem skarżącej organy podatkowe błędnie oceniły wiarygodność dowodów – aneksów o zawieszeniu i rozwiązaniu umowy najmu. Zdaniem skarżącej uszło uwadze kontrolujących, iż z datą podpisania aneksu o zawieszeniu umowy skarżąca zaprzestała dokonywania odpisów amortyzacyjnych od ww. środków trwałych, ponieważ nie były one wykorzystywane do celów działalności gospodarczej (za okres styczeń – wrzesień 2000 r. – 4.325,42 zł). Skarżąca odnosząc się do poczynionych przez organ w tym zakresie ustaleń wskazała, że fakt przeprowadzenia badań technicznych oraz sprawdzenia tachografu nie przesądza, iż pojazd był użytkowany, gdyż podlegają im wszystkie pojazdy. Zdaniem skarżącej ustalenia organów podatkowych w tym przedmiocie nie czynią zadość wymogom art. 122 Ordynacji podatkowej.

Skarżąca podważyła też ustalenia organów podatkowych, co do oceny prawnopodatkowej wydatków poczynionych na remont autobusów VOLVO [...] i SCANIA [...] w kontekście uzyskanej ze sprzedaży ceny. Skarżąca podkreśliła, że przeprowadzone remonty przywróciły stan techniczny autobusów nie zwiększając jednocześnie ich wartości początkowej i zostały poczynione w celu osiągnięcia przychodu. Ponieważ jednak planowana transakcja sprzedaży nie doszła do skutku, spółka zdecydowała się sprzedać ww. autobusy za cenę przedremontową wynikającą z różnicy należności za remont i wartości autobusu przed remontem, a dodatkowym czynnikiem uwzględnionym przy ustaleniu ceny był fakt wieloletniej współpracy pomiędzy stronami umowy. Według skarżącej niezasadnie zakwestionowano zakwalifikowanie ww. wydatków jako kosztów uzyskania przychodów.

Zdaniem skarżącej poniesione przez skarżącą wydatki na remont autobusów VOLVO, do których zużyto części (wg. cen zakupu o wartości 12.078,30 zł) stanowiące towar na magazynie winny stanowić koszt uzyskania przychodu w roku ich poczynienia, ponieważ spółka zamierzała wynająć wyremontowane autobusy.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych rozstrzygnięć z prawem. W wyniku takiej kontroli rozstrzygnięcie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania. Sąd stwierdzi nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny nieważności określone w art. 156 k.p.a. lub innych ustawach szczególnych, w tym w ordynacji podatkowej.

Z przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi.

Przedmiotem opodatkowania, zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 ze zm.) jest dochód bez względu na rodzaj źródła przychodów z jakiego został osiągnięty (z wyjątkami enumeratywnie wyszczególnionymi w ustawie). W art. 12-14 ww. ustawy ustawodawca skonkretyzował oraz dokonał korekty ogólnie określonego przedmiotu opodatkowania stanowiąc, iż przychodami są otrzymane pieniądze, wartości pieniężne, w tym również różnica kursowa, z tym, że w przypadku działalności gospodarczej (...) przychodami objętymi opodatkowaniem są również przychody należne, choćby nie zostały jeszcze faktycznie otrzymane. Zdaniem Sądu organy podatkowe słusznie przyjęły, iż przychody naliczone to te przychody, które w następstwie działalności gospodarczej stały się należnością (wierzytelnością) chociaż faktycznie jeszcze ich nie uzyskano. Zasadnie, więc ustalono, że przychodem skarżącej jest nie tylko część należności zasądzonej prawomocnym wyrokiem uiszczona przez dłużniczkę, lecz cała należna kwota objęta tytułem wykonawczym. W tym zakresie Sąd uznał zaskarżoną decyzję za prawidłową.

Natomiast jako trafne Sąd uznał zarzuty skarżącej, co do naruszenia art. 14 u.p.d.o.p. Przepis ten w brzmieniu obowiązującym w 2000 r. stanowił, że przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości, praw majątkowych oraz innych rzeczy, z zastrzeżeniem ust. 4 i 5, jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie. Jeżeli jednak cena bez uzasadnionej przyczyny znacznie odbiega od wartości rynkowej tych rzeczy lub praw, przychód ten określa organ podatkowy w wysokości wartości rynkowej (ust 1). W ustępie 2 stwierdzono, że wartość rynkową nieruchomości i praw majątkowych oraz innych rzeczy określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w danej miejscowości w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem ich stanu i stopnia zużycia, oraz w obrocie prawami majątkowymi tego samego rodzaju, z dnia zawarcia umowy. Jeżeli wartość wyrażona w cenie określonej w umowie znacznie odbiega od wartości rynkowej tych rzeczy lub praw, organ podatkowy wezwie strony umowy do zmiany tej wartości lub wskazania przyczyn uzasadniających podanie ceny znacznie odbiegającej od wartości rynkowej. W razie nieudzielenia odpowiedzi, niedokonania zmiany wartości lub niewskazania przyczyn, które uzasadniają podanie ceny znacznie odbiegającej od wartości rynkowej, organ podatkowy określi wartość z uwzględnieniem opinii biegłego lub biegłych. Jeżeli wartość określona w ten sposób odbiega co najmniej o 33% od wartości wyrażonej w cenie, koszty opinii biegłego lub biegłych ponosi zbywający (ust.3).

Przepis ten stanowi, że jeżeli wartość środków trwałych ustalona przez podatnika znacznie odbiega od wartości rynkowej tych środków, urząd skarbowy (tu: Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej) wezwie podatnika do zmiany tej wartości lub wskazania przyczyn uzasadniających podanie ceny znacznie odbiegającej od wartości rynkowej. W razie nieudzielania odpowiedzi, niedokonania zmiany wartości lub niewskazania przyczyn, które uzasadniają podanie ceny znacznie odbiegającej od wartości rynkowej, urząd skarbowy (Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej) ustali wartość z uwzględnieniem opinii biegłych. Jeżeli wartość ustalona w ten sposób odbiega co najmniej o 33% od wartości wyrażonej w cenie, koszty opinii biegłych ponosi podatnik.

Z przepisów tych wynika, że w pierwszej fazie ustalania wartości środka trwałego inicjatywa należy do podatnika, który wskazuje wartość. Następnie przechodzi do organu, który może przyjąć wartość podaną przez podatnika albo - po stwierdzeniu, że odbiega ona znacznie od wartości rynkowej - wszcząć procedurę ustalania wartości rynkowej środka trwałego. W jej ramach najpierw stosuje się pewne formy perswazji (wezwanie do zmiany wartości) i wyjaśnienia (przedstawienie przyczyn uzasadniających podanie ceny znacznie odbiegającej od wartości rynkowej). Dopiero ich bezskuteczność, uznanie za niewystarczające albo milczenie podatnika dają organowi kompetencję do przejścia do ostatniej fazy postępowania, jaką jest ustalenie wartości rynkowej środka trwałego z uwzględnieniem opinii biegłych. Ostatnie zdanie cytowanego art. 14 ust. 3 p.d.p. określa, kto ponosi koszty opinii biegłych.

Powyższe rozważania trzeba uzupełnić kilkoma istotnymi stwierdzeniami. Przede wszystkim warunkiem niezbędnym ustalenia wartości rynkowej z uwzględnieniem opinii biegłych jest brak wiedzy organu o tej wartości. Organ może jedynie orientować się w przybliżeniu, co do wartości rynkowej, ponieważ na tej podstawie stwierdza, że ustalona przez podatnika wartość odbiega od niej w sposób znaczny. Innymi słowy, organ ma jedynie ogólne rozeznanie pozwalające mu na ocenę, czy wszcząć procedurę przewidzianą w art. 14 ust. 3 u.p.d.o.p. Powyższe stwierdzenie implikuje wniosek, że jeżeli organ ma wiedzę o wartości rynkowej środka trwałego (wynikającą ze zgromadzonych w sprawie materiałów lub innych źródeł), nie ma podstaw do zastosowania wyżej omówionego postępowania w celu uzyskania wiedzy o wartości rynkowej danego środka trwałego. Jest to wniosek tym bardziej uzasadniony, że trudno sobie wyobrazić, aby racjonalny ustawodawca tworzył skomplikowaną procedurę prawną, służącą do ustalenia czegoś, co jest znane. Podsumowując, w niniejszej sprawie wartość przedmiotowego środka była organowi znana z materiałów zgromadzonych w aktach sprawy (tj. opinii rzeczoznawcy, o której sporządzeniu organ powziął wiadomość w toku kontroli u innego, niż skarżąca podatnika). Organ oparł się na tej opinii uznając ją za wystarczającą, uwzględniwszy okoliczność, że na podobnym poziomie skarżąca skalkulowała cenę sprzedaży przy transakcji zawartej z "B". Oceniając dokonaną przez organ kontrolujący ocenę materiału dowodowego sprawy w kontekście zgłoszonych przez skarżącą zarzutów Sąd uznał, iż rzeczywiście z wyceny rzeczoznawcy w żaden sposób nie wynikało, jaką skalę odniesienia przyjął rzeczoznawca. Dokonał on wprawdzie wnikliwej i szczegółowej oceny stanu technicznego autobusu, natomiast uzasadniając wysokość ustalonej ceny rynkowej ograniczył się jedynie do ogólnikowego, enigmatycznie brzmiącego stwierdzenia "mając na uwadze porównywalne ceny rynkowe". W rzeczywistości zaś żadnego porównania w wycenie nie zawarto, brak było więc podstaw, by uznać przedmiotową wycenę za obiektywną i miarodajną. Rzeczoznawca w żaden sposób nie umotywował przyjętych wniosków, uniemożliwił więc analizę prawidłowości swych ustaleń. Należy też podkreślić, iż wywód skarżącej i zarzuty postawione opinii wydają się być logiczne i zbieżne z doświadczeniem życiowym. W tym stanie rzeczy Sąd uznał za zasadne podniesione przez skarżącą zarzuty w przedmiocie przyjętej przez organy podatkowe ceny sprzedaży, a skoro ustalenie tej kwestii miało bezpośredni wpływ na ustalenie przychodu skarżącej, to zasadnym było uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia. Za uzasadniony, więc Sąd uznał zarzut naruszenia zaskarżoną decyzją art. 14 u.p.d.o.p.

Ponownie rozpoznając sprawę organy muszą przeprowadzić postępowanie zgodnie z art. 14 ust. 3 uwzględniając argumentację podnoszoną bezskutecznie dotąd przez skarżącą. Organ winien pozyskać opinię biegłego, z której w sposób jasny i czytelny wynikałoby według jakich wskaźników ustalono cenę rynkową autobusu, a przyjęte stanowisko było merytorycznie uzasadnione.

Nie można uznać za zasadne zarzutów naruszenia przez organ art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej w odniesieniu do oceny materiału dowodowego związanego z transakcją najmu autobusów VOLVO [...] i SCANIA [...] użytkowanych przez "D" od dnia 3.01 2000 r. do 5.09.2000 r.

Z akt sprawy wynika, że organy podatkowe przed wydaniem decyzji podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Organy podatkowe obu instancji uwzględniając całokształt okoliczności wyjaśniały, z jakich przyczyn nie dał wiary twierdzeniom kontrolowanej spółki, iż umowa nie została przez strony wykonana, bowiem aneksem z dnia 10.01.2000 r. strony zawiesiły obowiązywanie umowy ze względu na zły stan techniczny autobusów, a aneksem z dnia 3.07.2000 r. umowa została rozwiązana.

W tym miejscu wskazać należy, że organy podatkowe mogą kwestionować skuteczność umów cywilnoprawnych na gruncie prawa podatkowego, jeżeli podatnik kształtuje swoje stosunki prawne z innym podmiotem tak, aby uchylić się od opodatkowania. Muszą to być oczywiście stosunki prawne, które w sposób wyraźny i jednoznaczny zmierzają do tego celu.

Zdaniem Sądu organ dokonał właściwej oceny umowy najmu, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych. Przede wszystkim kontrahent skarżącej potwierdził fakt użytkowania przedmiotowych autobusów, a autobusy przez cały okres "zawieszenie umowy" pozostawały w dyspozycji najemcy. Przedłożone przez skarżącą dokumenty w postaci aneksów okazały się niewiarygodne, bowiem zostały antydatowane, sporządzone na potrzeby tego postępowania, po zapoznaniu się przez stronę z ustaleniami organu, na co wskazuje opatrzenie ich pieczęcią, której skarżąca zaczęła używać trzy miesiące później niż ostatnia z dat wskazanych w dokumentach. Twierdzenia skarżącej, która wywodziła, iż autobusy pozostawały w dyspozycji najemcy z uwagi na planowany remont, na który zabrakło środków finansowych pozostają też w rażącej sprzeczności z treścią umowy, w której kategorycznie stwierdzono, że za stan techniczny użytkowanych autobusów odpowiada najemca i jest on zobowiązany utrzymywać je w stanie niezbędnym do prawidłowej eksploatacji i zwrócić po wygaśnięciu umowy w stanie niepogorszonym. Sąd uznał, że zarzuty zgłoszone przez skarżącą stanowią jedynie gołosłowną polemikę z ustaleniami organów podatkowych, które w świetle wskazanych wyżej ustaleń Sąd uznał za prawidłowe, nie wykraczające poza granice swobodnej oceny.

W skardze podważano też ustalenia organów podatkowych, co do oceny prawnopodatkowej wydatków poczynionych na remont autobusów VOLVO [...] i SCANIA [...] w kontekście uzyskanej ze sprzedaży ceny. Skarżąca wezwana w toku postępowania do uzasadnienia tak niskiej ceny sprzedaży autobusów przedstawiła wyceny ww. autobusów, z których wprost wynikało, że pierwszy z wymienionych autobusów został zbyty za kwotę odbiegającą o 2.330,00 zł od określonej przez rzeczoznawcę. Powyższa okoliczność, zdaniem Sądu, przesądza, iż organy podatkowe uzyskały uprawnienie do kwestionowania wartości przychodu wynikającego ze sprzedaży rzeczy, gdyż cena transakcji znacznie odbiegała od wartości rynkowej i nie było to uzasadnione żadną szczególną przyczyną. Akcentowany przez skarżącą fakt wieloletniej współpracy nie jest, w cenie Sądu, przyczyną, dla której racjonalnie gospodarujący przedsiębiorca miałby tak znacząco obniżać cenę sprzedaży. Konkludując Sąd uznał, że organy podatkowe zasadnie skorzystały z procedury określonej w art. 14 u.p.d.o.p.

Pozostałe zarzuty skargi, dotyczące kosztów uzyskania przychodu, nie zasługują na uwzględnienie. Koszty uzyskania przychodu są jednym z dwóch - obok przychodów - podstawowych elementów mających wpływ na dochód jako przedmiot opodatkowania podatkiem dochodowym. Prawidłowa, więc wykładnia przepisów dotyczących kosztów uzyskania przychodu ma istotne znaczenie zarówno dla osób prawnych obciążonych omawianym podatkiem, jak i dla interesów finansowych Skarbu Państwa. Z tego względu przepisy regulujące problematykę kosztów są z reguły rozbudowane i niejednokrotnie szczegółowo normują poszczególne stany faktyczne. Tak też została unormowana kwestia kosztów w powołanej ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych. Pojęcie "kosztów uzyskania przychodu", zawarte w art. 15 ust. 1 tej ustawy, oparte jest na klauzuli generalnej, zgodnie z którą kosztami uzyskania przychodów są wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów z wyjątkiem kosztów taksatywnie wymienionych w art. 16 tej ustawy, Gramatyczna wykładnia tego przepisu prowadzi do oczywistego wniosku, że podatnik ma możliwość odliczenia od przychodów wszelkich kosztów, pod tym jednak warunkiem, że mają one bezpośredni związek z prowadzoną działalnością, a ich poniesienie ma, bądź może mieć wpływ na wielkość osiągniętego przychodu.

W świetle tych rozważań organy podatkowe trafnie odmówiły uznania wydatku na remont autobusów VOLVO [...]i SCANIA [...] uznając je za niecelowe i nieracjonalne ze względu na oczekiwany przychód. Skarżąca, bowiem w żaden sposób nie udowodniła związku kosztów poniesionych na remont autobusów z przychodem.

W ocenie Sądu podobnie chybiony jest też zarzut skarżącej w przedmiocie bezpodstawnego kwestionowania zaliczenia w poczet kosztów uzyskania przychodów poniesionych przez skarżącą wydatków na remont autobusów VOLVO, do których zużyto części (wg. cen zakupu o wartości 12.078,30 zł) stanowiące towar na magazynie. Zdaniem skarżącej wydatki te winny stanowić koszt uzyskania przychodu w roku ich poczynienia, ponieważ spółka zamierzała wynająć wyremontowane autobusy, a więc wykazała związek wydatków z oczekiwanym przychodem. W ocenie Sądu organy podatkowe obu instancji słusznie uznały, że skarżąca nie udowodniła związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy wskazanymi wyżej kosztami, a zasadnie oczekiwanym przychodem. Z dokumentów, bowiem wynika, że już przez okres dwóch lat przed dokonaniem remontu autobusy nie były użytkowane. Skarżąca nie udowodniła też, by autobusy były użytkowane w latach późniejszych. Samo oświadczenie, że podejmowano działania dla ich wynajęcia jest niewystarczające dla uznania, iż środki trwałe były wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w pozostałym zakresie pod względem jej zgodności z zasadami prawa materialnego jak i procesowego stwierdzić należy, iż nie narusza ona obowiązujących przepisów prawa. Przeprowadzone postępowanie, obszerność zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i jego różnorodność świadczą o tym, że organy podatkowe podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, że zebrały i w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały materiał dowodowy, czemu dały wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ocena zebranego materiału dowodowego i wnioski z tej oceny wynikające nie naruszają zasady swobodnej oceny dowodów.

Z tych względów uznając zaskarżone rozstrzygnięcie za wadliwe Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2003 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.), orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji. Orzeczenie w punkcie drugim oparto na art. 152 ww. ustawy.