Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1248/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Scalanie gruntów
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 152, art. 200 i art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara, Sędziowie sędzia WSA Dariusz Chaciński, sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi Z. W. i J. W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi solidarnie na rzecz skarżących Z. W. i J. W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 11 kwietnia 2011 r. Z. i J. W. (dalej : "Skarżący") wystąpili o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] (dalej : "Wojewoda") z dnia[...] września 1981 r. zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wsi B., F., N. i część wsi P. gminy N. w części dotyczącej działki oznaczonej nr [...]. Wskazali że na skutek powyższej decyzji Marszałek Województwa [...] zarządza ich własnością to jest działką [...]. Podkreślili, że działka ta nie może być działką Skarbu Państwa ponieważ nie posiadają żadnych informacji na temat postępowania wywłaszczeniowego.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej : "Minister") decyzją z [...] grudnia 2013 r. odmówił stwierdzenia nieważności powyższej decyzji.

W uzasadnieniu wskazał że umową z dnia [...] stycznia 1981 r. sporządzoną przed Naczelnikiem Miasta i Gminy w D. L. i J. S. na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym i innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin przekazali na rzecz Skarżących gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha obejmujące działki oznaczone jak nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] położone we wsi N., B., W. gmina D..

Decyzją z [...] grudnia 1979 r. Wojewoda wszczął z urzędu postępowania scaleniowe gruntów wsi B., F., N. i część wsi P. gminy N.. Projekt scalenia opracowany na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scaleniu i wymienne gruntów (Dz. U. nr 3 poz. 13, dalej "u.s.w.g.") zatwierdzony został decyzją Wojewody z [...] września 1981 r. W wyniku scalenia w zamian za grunty oznaczone jako działki [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni [...]ha i wartości [...] jednostek szacunkowych, Skarżącym wydzielono grunty oznaczone jako działki [...], [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha i wartości [...] jednostek szacunkowych. Jednocześnie wydzielona została działka nr [...] o powierzchni [...] ha oznaczona jako wody płynące.

Z pisma z 4 listopada 2013 r. Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w O. wynika, że działka nr [...] nie stanowi urządzenia melioracji wodnych szczegółowych a grunt pod wodą płynącą powierzchniową – rzeką P., przy czym Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie śródlądowych wód powierzchniowych lun ich części stanowiących własność publiczną (Dz. U. 2003 NR 16, poz. 149 ze zm.), rzekę P. zaliczono do śródlądowych wód powierzchniowych istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa.

Skarżący ustosunkowując się do tego pisma wskazali, że ciek wodny znajdujący się na ich posesji przypomina raczej urządzenie melioracji wodnych szczegółowych i nazywanie tego cieku jest absurdem. Podkreślili, że działka oznaczona nr [...] jest własnością prywatną od 1929 r. nie może więc stanowić urządzenia melioracji wodnych ani szczegółowych.

Odnosząc się do wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Minister wskazał, że różnica wartości gruntów Skarżących przed i po scaleniu nie przekroczyła 3% wartości gruntów posiadanych przed scaleniem, co odpowiada wymogom wynikającym z art. 3 ust. 1 u.s.w.g. oraz par. 6 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 marca 1968 r. w sprawie wynikania niektórych przepisów ustawy o scaleniu i wymianie gruntów (Dz. U. nr 8 poz. 44).

Minister wskazał następnie, że zgodnie z treścią art. 4 oraz 9 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne (Dz. U. nr 38 poz. 230) grunty pokryte państwowymi wodami płynącymi stanowiąc własność Państwa w granicach określonych liniami brzegów, a jeżeli woda płynąca stanowiąca własność Państwa zajmie trwale w sposób naturalny grunt nie stanowiący własności Państwa grunt taki staje się Z mocy prawa własnością państwa. Jak wynika z akt sprawy, istniejący rów melioracyjny w wyniku scalenia zatwierdzonego zaskarżoną decyzją oznaczono jako działka [...] o pow. [...] ha stanowiąca wody płynące (Wp), ustanawiając jako władającego Wojewódzki Zarząd Inwestycji Rolnych w C.. Zarzut Skarżących, że ich działką włada Marszałek Województwa [...] jest więc nieuzasadniony.

Skarżący we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy podkreślili, że w toku postępowania scaleniowego nie była podnoszona kwestia wywłaszczenia ich z działki nr [...]. Nie otrzymali za nią żadnego ekwiwalentu ani zamiennej działki. Nie mogło wcześniej odwołać się bo wywłaszczenie było utajnione, o zaistniałej sytuacji dowiedzieli się w 2011 r. Wskazali, że w przedstawionych im aktach sprawy i ujawnionych dokumentach nie przedstawiono żadnego dokumentu gdzie byłby wpis o wyodrębnieniu działki [...] z działki nr [...], nie było też żadnych podpisów. W treści protokołów z zebrań mieszkańców wsi N., sporządzonych w celu zaznajomienia z pracami scaleniowymi powołane są różne nr działek, nie ma jednak przywołanej działki nr [...].

Skarżący podkreślili, że scalenie oznacza łącznie małych kawałków w większe a oni zostali rozdrobnieni, czyli scalenie nie spełniło swojej funkcji i roli. Grunty ukształtowane w działki prostokątne zmieniono na grunty nadmiernie zawężone i wydłużone, czym zaniżono ich wartość. W wyniku scalenia powstała działka nr [...], która jest bez dostępu do drogi publicznej.

Skarżący podnieśli, że scaleniem bez ich zgody objęto grunty pod zabudowaniami to jest działkę nr [...], na której stały i stoją budynki,

Skarżący podkreślili, że w ich ocenie rażące naruszenie prawa wynika z faktu, że zabrano bez podstawy prawnej grunt i wywłaszczono z niego działkę nr [...], której prawo własności przeniesiono na rzecz Skarbu Państwa, przy czym za działkę tę nie otrzymali żadnej innej działki.

Skarżący wskazywali również, że geodeta w toku postępowania scaleniowego nigdy nie był na gruncie i nie wyznaczył działki nr [...] o czym świadczy brak znaków granicznych. Podkreślili, że po przeprowadzeniu scalenia dalej zajmowali się utrzymaniem rowu i opłacali składki za czyszczenie strumienia w Rejonowym Związku Spółek Wodnych.

Decyzją z [...] lutego 2014 r. Minister utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z [...] grudnia 2013 r.

Minister wyjaśnił, że w wyniku przeprowadzonego scalenia gruntów na rzecz Wojewódzkiego Zarządu Inwestycji Rolnych w C. – Rejon w D., wydzielona została działka o szerokości 5m oznaczona nr [...] o powierzchni [...]ha, Działka ta stanowiła i stanowi obecnie grunt pod wodą płynącą rzeki P. i usytuowana jest pomiędzy działkami oznaczonymi nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...].

W uzasadnieniu organ wskazał, że przed scaleniem gruntów Skarżący byli właścicielami m.in. działki nr [...] i [...]. Granicę pomiędzy tymi działkami stanowił środek rzeki P., błędnie oznaczonej w dokumentacji scaleniowej jako rów. W wyniku przeprowadzonego scalenia gruntów w zamian za wyżej wymienione działki Skarżący otrzymali odpowiednio działkę nr [...] i działkę nr [...]. Wydzielenie w wynku scalenia nowopowstałej działki nr [...] pomiędzy działkami nr [...] i [...] miało na celu wyznaczenie linii brzegowej rzeki P. co było zgodne z przepisem art. 8 ustawy prawo wodne. Ponadto, jak wynika z oświadczeń do projektu scalenia będącego załącznikiem do protokołu okazania projektu scalenia z dnia [...] sierpnia 1981 r. Z. i J. W. nie kwestionowali sposobu wydzielenie im gruntów przyjmując w całości projekt scalenia gruntów oraz warunku objęcia w posiadanie nowowydzielonych gruntów.

Skarżący nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem wnieśli skargę do sądu wskazując, że liczą na stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu podtrzymali w całości dotychczasową argumentację.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Skarga jest uzasadniona.

W ocenie sądu rozpoznającego sprawę organ rozpoznający wniosek Skarżących o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody nie ustalił, czy grunty stanowiące własność Skarżący w dacie przeprowadzenia postępowania scaleniowego były zabudowane a jeżeli tak, czy Skarżący wyrazili zgodę na ich objecie scaleniem.

Jak wynika ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, przed scaleniem Skarżący byli właścicielami m.in. działek nr [...] oraz [...],. Powołane działki sąsiadowały ze sobą, tworząc zwartą całość. Po scaleniu, działka [...] otrzymała nr [...] zaś działka [...] – nr [...].

Stosownie do treści art. 1 ust. 3 u.s.w.g. grunty pod zabudowaniami nie mogą być objęte scaleniem bez zgody ich właściciela (samoistnego posiadacza).

Skarżący we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody wskazywali że nie brali udziału w postępowaniu skutkującym wprowadzeniem zmian w działce nr [...] (przed scaleniem [...]). Następnie w piśmie z 25 kwietnia 2012 r. (pkt 12 pisma) oraz we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy (pkt 11) wskazywali, że nie wyrazili zgody na objęcie scaleniem zabudowanych gruntów.

Minister w decyzji z [...] grudnia 2013 r. w ogóle się do powyższej kwestii nie ustosunkował. W decyzji z [...] lutego 2014 r. wskazał, że Skarżący nie kwestionowali sposobu wydzielenie im gruntów przyjmując w całości projekt scalenia gruntów oraz warunku objęcia w posiadanie nowowydzielonych gruntów.

Sąd powyższych ustaleń faktycznych poczynionych przez organ sprawie nie podziela.

Z akt administracyjnych przedstawionych sądowi wynika, że pod pozycją [...], odnoszącą się do nr gospodarstwa [...], wymieniono nr działek [...], [...], [...] i [...], a następnie w rubryce (Ośiwadczenie w sparwie projektu oraz warunków objęcia w posiadanie nowo wydzielonych gruntów i podpis" znajduje się pieczęć o treści "Projekt scalenia oraz warunki objęcia w posiadanie nowo wydzielonych gruntów przyjmuję" wraz z nieczytelnym podpisem.

W ocenie sądu powyższego zapisu nie można jednak uznać za wyrażenie zgody na objęcie scaleniem gruntów pod zabudowaniami. Podkreślić należy w tym miejscu, że przywołany zapis nie obejmuje wszystkich działek, które Skarżący objąć mieli w ramach scalania, w tym nie wymienia działki [...], sąsiadującej bezpośrednio z działką [...]. Dodatkowo, z map dołączonych do operatu scaleniowego nie wynika, by uwzględnione zostały na nich jakiekolwiek zabudowania – Skarżący twierdzą, że działkę nr [...] nabyli ich poprzednicy prawni już zabudowaną, tymczasem na mapach oddających dotychczasowy stan posiadania nie zaznaczono żadnych zabudowań.

Należy również zwrócić uwagę, że na w operacie scaleniowym części ewidencyjnej na szkicu wyznaczenia projektowanych działek rzeczywiście wskazano, że działki [...] i [...] rozdzielone są rowem. Ze szkicu nie wynika jednak, by teren pod rowem miał stanowić odrębną działkę.

Wobec powyższego konieczne było ustalenie w toku postępowania wywołanego wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji, czy objęte postępowaniem scaleniowym działki Skarżących stanowiły grunty zabudowane a następnie, czy Skarżący wyrazili zgodę na ich objęcie postępowaniem

Zaniechanie wyjaśnienia przez organ powyższych okoliczności uznać należy za naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 7art. 77 par. 1 i 80 k.p.a. mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd podkreśla w tym miejscu, że, objęcie procedurą scalenia gruntów pod zabudowaniami bez zgody ich właścicieli stanowi rażące naruszenie art. 1 ust. 3 u.s.w.g. Wobec powyższego, wyjaśnienie czy grunty objęte scaleniem były zabudowane oraz czy Skarżący wyrazili zgodę na ich objęcie procedurą scalenia ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. .135 p.p.s.a. uchylił zarówno zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję z [...] grudnia 2013 r. O zakresie, w jakim uchylona decyzja nie może być wykonana orzeczono stosownie do art. 152 p.p.s.a. Podstawą rozstrzygnięcia o kosztach i zasądzenia na rzecz Skarżących zwrotu wpisu sądowego był art. 200 w związku z art. 205 par. 1 p.p.s.a.