Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 532/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 102 ust. 1 pkt 4, art. 102 ust. 1c
journal: Dz.U. 2015 poz 155
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami

SENTENCJA

Dnia 12 października 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Protokolant referent-stażysta Ewa Cieślik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2016 roku sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 4 i art. 102 ust. 1 c w zw. z art. 102 ust. 1 e ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2015 r., poz. 155 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23):

1. Zatrzymał P.K. prawo jazdy kat. B nr [...] serii [...] wydane przez Prezydenta Miasta Ł. w dniu 25 stycznia 2010 r. na okres 3 miesięcy od daty zwrotu ww. dokumentu organowi, który go wydał.

2. Zobowiązał P.K. do zwrotu prawa jazdy kat. B nr [...] serii [...] wydanego w dniu 25 stycznia 2010 r.

3. Nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

P.K. odwołał się od tej decyzji, wyjaśniając że jego niezadowolenie wynika z braku ścisłego określenia terminu upływu trzymiesięcznej kary. Kara ta powinna się rozpocząć w dniu oddania przez niego prawa jazdy. Nie mógł jednak oddać prawa jazdy podczas zatrzymania, ani staroście po otrzymaniu decyzji, gdyż skradziono mu dokumenty parę dni przed otrzymaniem mandatu. Zgłosił utratę prawa jazdy w urzędzie praw jazdy w dniu 22 stycznia 2016 r. Wniósł, by rozpoczęcie kary zostało ustalone od dnia, w którym zgłosił utratę dokumentu, to jest 22 stycznia 2016 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...], nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając wydane orzeczenie stwierdziło, że zgodnie z art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2015 r., poz. 155 ze zm.) starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, w przypadku gdy kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Stosownie do art. 102 ust. 1 c powołanej ustawy, starosta wydaje decyzję, o której mowa w ust. 1 pkt 4 lub 5 na okres 3 miesięcy, nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności oraz zobowiązując kierującego do zwrotu prawa jazdy, jeżeli ten dokument nie został zatrzymany w trybie art. 135 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca (Dz.U. z 2015 r., poz. 155 ze zm.). Zgodnie z art. 135 ust. 1 pkt 1 a lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym policjant zatrzyma prawo jazdy za pokwitowaniem w przypadku ujawnienia czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczająca dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. W myśl art. 102 ust. 1 e okres, o którym mowa w ust. 1 c i 1 d, oblicza się na zasadach określonych w k.p.a., przy czym dla ustalenia początku okresu jest właściwa data zwrotu dokumentu do organu właściwego w sprawach wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami, a w przypadku zatrzymania prawa jazdy w trybie art. 135 ust. 1 pkt 1 a ustawy prawo o ruchu drogowym – data tej czynności.

W ocenie SKO w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki zatrzymania prawa jazdy na okres 3 miesięcy. Kierowca w dniu 17 stycznia 2016 r. przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h w obszarze zabudowanym, o czym świadczy pismo Komendy Powiatowej Policji w P. Prawo jazdy kierowcy nie zostało fizycznie zatrzymane przez organ kontroli ruchu drogowego i nie zostało przekazane Prezydentowi Miasta Ł. W tej sytuacji zobowiązanie kierowcy do zwrotu prawa jazdy jest całkowicie uzasadnione.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. uznało zarzuty odwołania za bezzasadne. Stwierdziło, iż termin zatrzymania nie może biec od dnia 22 stycznia 2016 r. Stanowisko strony nie znajduje oparcia w obowiązującym prawie. Jak wynika bowiem z art. 102 ust. 1 e ustawy o kierujących pojazdami dla ustalenia początku 3 – miesięcznego okresu zatrzymania prawa jazdy właściwa jest data zwrotu dokumentu do organu właściwego w sprawach wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami, a nie zgłoszenia jego utraty. Dotychczas odwołujący nie dokonał zwrotu prawa jazdy, co oznacza, że 3 – miesięczny okres zatrzymania jest ciągle " otwarty", a jego początkiem będzie dopiero data dokonania jego zwrotu do organu wydającego uprawnienia do kierowania pojazdami.

P.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], nr [...], żądając jej uchylenia ze względu na naruszenie:

1. art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami, w zw. z art. 135 ust. 1 pkt 1 a) ustawy prawo o ruchu drogowym, w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw ( Dz.U. poz. 541 ze zm.), poprzez przyjęcie, że prawo jazdy zostało zatrzymane za pokwitowaniem;

2. art. 101 ust. 1 c ustawy o kierujących pojazdami, poprzez wezwanie do zwrotu dokumentu prawa jazdy i naliczanie terminu 3 miesięcy mimo wyjaśnień strony, że dokument został skradziony;

3. art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i nieuwzględnienie zarzutu skarżącego co do dokładnego stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w szczególności odnoszącego się do wyjaśnień dotyczących braku zatrzymania prawa jazdy oraz utraty dokumentu;

4. art. 6 k.p.a. – zasady praworządności, poprzez wydanie decyzji mimo braku podstaw prawnych;

5. art. 7 k.p.a. – zasady prawdy obiektywnej, poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2) ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny i niektórych innych ustaw do dnia 31 grudnia 2016 r. podstawą wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 oraz art. 103 ust. 1 ustawy wymienionej w art. 5, jest informacja o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1 a ustawy wymienionej w art. 4. W myśl art. 135 ust. 1 a ustawy prawo o ruchu drogowym policjant zatrzyma prawo jazdy za pokwitowaniem w przypadku ujawnienia czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Zdaniem skarżącego nie została spełniona przesłanka zatrzymania prawa jazdy za pokwitowaniem, gdyż nie miał on prawa jazdy ze sobą ( zostało mu wcześniej skradzione). Policjant zatem nie zatrzymał prawa jazdy za pokwitowaniem i nie nabył uprawnień do wysłania na tej podstawie informacji do prezydenta. Każde inne wysłanie informacji, nie ma oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Prezydent powinien zatem odmówić wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a.

Skarżący wskazał, że po otrzymaniu pisma o wszczęciu postępowania w dniu 22 stycznia 2016 r. powiadomił organ o utracie prawa jazdy ( kradzież dokumentu). Sądził, że fakt ten zostanie odnotowany i jeżeli decyzja zostanie wydana, to termin naliczania zostanie liczony od dnia złożenia tego oświadczenia. Nie może on oddać dokumentu, którego nie posiada. W wyniku błędnej wykładni przyjętej przez SKO oraz organ administracji I instancji, okres 3 miesięcy nigdy nie będzie naliczany, gdyż art. 102 ust. 1 e uzależnia początek biegu terminu od daty zwrotu dokumentu. Nawet gdyby przyjąć taki tok zdarzeń, że skarżący jest zobowiązany wyrobić wtórnik prawa jazdy, na podstawie art. art. 18 ustawy o kierujących pojazdami, tylko po to by zwrócić go do siedziby organu, to jest to bezcelowe z uwagi na negatywną przesłankę procesową z art. 12 ust. 1 pkt 3 tej ustawy. Wydanie wtórnika bowiem jest wykluczone w przypadku spełnienia którejś z negatywnych przesłanek wydania prawy jazdy, m.in. obowiązywania decyzji o cofnięciu zainteresowanej osobie uprawnienia do kierowania pojazdami lub decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Ponadto organ administracji nie poinformował w jaki sposób należy postępować, aby rozpocząć bieg terminu 3 miesięcznego w przypadku fizycznego braku prawa jazdy, a powinien to zrobić mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wyjaśniło, że w świetle przepisu art. 102 ust. 1 e ustawy o kierujących pojazdami okres, o którym mowa w ust. 1 c i 1 d oblicza się na zasadach określonych w k.p.a., przy czym dla ustalenia początku okresu jest właściwa data zwrotu dokumentu do organu właściwego w sprawach wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienie do kierowania pojazdami, a w przypadku zatrzymania prawa jazdy w trybie art. 135 ust. 1 pkt 1 a ustawy prawo o ruchu drogowym – data tej czynności. Jeżeli w chwili wydania decyzji, o której mowa w ust. 1 pkt 4 lub 5, prawo jazdy było już w posiadaniu starosty z innego tytułu, okres zatrzymania prawa jazdy liczy się od dnia wydania tej decyzji. Ustawodawca nie przewidział przypadku, w którym kierowca kieruje pojazdem bez prawa jazdy, wobec jego zgubienia, utraty, czy kradzieży nie wystąpiwszy uprzednio o wydanie jego wtórnika.

W ocenie organu odwoławczego fizyczny brak dokumentu prawa jazdy, wbrew obiegowej opinii, nie chroni przed jego zatrzymaniem, a przyjęcie odmiennego poglądu w sprawie oznaczałoby obejście obowiązującego w tym zakresie prawa. Wobec powyższego nie można zaakceptować poglądu skarżącego jakoby w niniejszej sprawie należało odmówić wszczęcia postępowania administracyjnego. Stawiałoby to skarżącego w dużo lepszej sytuacji prawnej aniżeli innych kierujących, którzy prawo jazdy przy sobie posiadali i dokonali jego zwrotu, co niewątpliwie byłoby sprzeczne z celami ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 – dalej: p.p.s.a ), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia pod kątem ich zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Ponadto, co należy podkreślić, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art.134 § 1 p.p.s.a.

W ocenie sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyło przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Ze znajdującej się w aktach administracyjnych informacji Komendanta Powiatowego Policji w P. skierowanej do Prezydenta Miasta Ł. wynika, iż skarżący w dniu 17 stycznia 2016 r. kierując samochodem przekroczył dozwoloną na terenie zabudowanym prędkość o 62 km/h.

Okoliczność ta zobowiązywała organ I instancji do wydania decyzji o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy na okres 3 miesięcy oraz do nadania tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Przepis art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2015 r., poz.155), stanowi bowiem, że starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy, w przypadku, gdy kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Czas, na który orzeka się o zatrzymaniu prawa jazdy, określa art. 102 ust. 1c tej ustawy, stanowiąc, że decyzję w powyższym przedmiocie wydaje się na okres 3 miesięcy, nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności oraz zobowiązując kierującego do zwrotu prawa jazdy, jeżeli dokument ten nie został zatrzymany w trybie art. 135 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. Z powyższej regulacji wynika, że o zatrzymaniu prawa jazdy organ orzeka obligatoryjnie.

Ustawodawca jasno sprecyzował, co stanowi źródło ustalenia stanu faktycznego w zakresie stwierdzenia okoliczności przekroczenia dopuszczalnej prędkości w terenie zabudowanym o 50 km/h. Zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 pkt 2 przywołanej wyżej ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 541 ze zm.) do dnia 31 grudnia 2016 r. podstawą wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 oraz art. 103 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami jest informacja o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a ustawy prawo o ruchu drogowym. Przepis ten jednoznacznie przesądza, że jedyną i wyłączną okolicznością, która obliguje organ do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, jest ww. informacja.

Z informacji policji skierowanej do Prezydenta Miasta Ł. wynika co prawda, że kierujący nie posiadał podczas kontroli drogowej dokumentu prawa jazdy, niemniej jednak w pełni podzielić należy stanowisko organu, iż wskazana informacja jest w świetle przytoczonej wyżej regulacji prawnej wystarczającą przesłanką do wydania decyzji o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy. Fakt prowadzenia na drodze publicznej pojazdu bez posiadania przy sobie wymaganych dokumentów, tj. wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 38 ustawy Prawo o ruchu drogowym, nie może zwalniać kierowcy z odpowiedzialności administracyjnoprawnej, chroniąc przed skutkami nieprzestrzegania obowiązujących przepisów ruchu drogowego.

Tym samym nie zaistniała w niniejszej sprawie sytuacja uzasadniająca wydanie przez Prezydenta Miasta Ł. postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61 a k.p.a.

Jeśli kierowca przekracza dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h w terenie zabudowanym, to obowiązkiem policjanta jest zatrzymanie prawa jazdy za pokwitowaniem. Złożenie przez kierowcę oświadczenia o nieposiadaniu prawa jazdy nie może powodować zwolnienia go od administracyjnoprawnych skutków nieprawidłowego postępowania. W przypadku niewydania prawa jazdy ze względu na złożenie przez kierowcę oświadczenia o jego braku (np. z powodu kradzieży) policja zobowiązana jest poinformować starostę (prezydenta miasta) o zaistniałej sytuacji i treści oświadczenia kierowcy. Komendant Powiatowy Policji w P. w piśmie z dnia 19 stycznia 2016 r., skierowanym do organu administracji I instancji, zawarł powyższe wyjaśnienia.

Policja, a także organ administracji wydający decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy nie posiadają uprawnień umożliwiających badanie prawdziwości oświadczenia o przyczynie nieposiadania przez kierowcę prawa jazdy. Zgodzić należy się z SKO, że odmowa wszczęcia postępowania wobec skarżącego stawiałaby go w lepszej sytuacji, aniżeli innych kierowców posiadających ten dokument i zwracających go policji za pokwitowaniem. Nie można przecież wykluczyć takiej sytuacji, że kierowcy składaliby niezgodne z prawdą oświadczenia o braku dokumentu, aby uniemożliwić jego zatrzymanie.

Sąd nie podzielił także poglądu skarżącego w zakresie istnienia obowiązku organu administracji informowania go w jaki sposób ma postępować, aby rozpoczął się bieg trzymiesięcznego terminu zatrzymania prawa jazdy. Zaskarżona decyzja dotyczy zatrzymania prawa jazdy. Organ I instancji, zgodnie z przepisem art. 102 ust. 1 e ustawy o kierujących pojazdami, wskazał iż termin ten biegnie od daty zwrotu dokumentu organowi, który go wydał. Ustawa o kierujących pojazdami nie reguluje w sposób szczególny sytuacji, gdy kierowca przekraczający dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym nie posiada dokumentu prawa jazdy ze względu na jego kradzież. Tym samym w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie organu musiało zapaść z uwzględnieniem zasad ogólnie obowiązujących.

Skoro strona twierdzi, ze prawo jazdy zostało jej skradzione, to może wystąpić z wnioskiem o wydanie jego wtórnika.

Sąd nie jest władny w obecnie rozpatrywanej sprawie, dotyczącej zasadności wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, analizować czy istnieją podstawy faktyczne i prawne uzasadniające odmowę wydania stronie wtórnika prawa jazdy.

Prezydent Miasta Ł. w piśmie z dnia 21 czerwca 2016 r. ( k. 11 akt administracyjnych) wyjaśnił stronie, że ma ona możliwość wystąpienie wnioskiem o wydanie wtórnika prawa jazdy. Po otrzymaniu wniosku organ zobligowany będzie do jego rozpatrzenia i wydania decyzji w sprawie.

Wydana przez organ decyzja może podlegać, na żądanie strony, kontroli administracyjnej i sądowoadministracyjnej.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

D.Cz.