Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 288/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-07-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 1 art. 145 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie: sędzia del. WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) sędzia NSA Leszek Kamiński Protokolant starszy asystent sędziego Małgorzata Penda po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2014r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 września 2012 r. sygn. akt II SA/Po 706/12 w sprawie ze skargi I. G. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od K. L. na rzecz I. G. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 28 września 2012 r., sygn. akt II SA/Po 706/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu skargi I. G., uchylił postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P., zasądził na rzecz skarżącej kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania oraz orzekł, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane.

Wyrok został wydany w następującym stanie sprawy:

Postanowieniem z [...] stycznia 2012 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] ustalił dla K. L. opłatę legalizacyjną w kwocie 5000 zł za budowę wiaty zrealizowanej na działce nr ewidencyjny [...], położonej przy ul. Ż. [...] w P. bez zgłoszenia zamiaru jej wybudowania do właściwego organu.

W uzasadnieniu organ nadzoru budowlanego wskazał, że [...] października 2011 r. dokonano kontroli, podczas której stwierdzono, iż na terenie działki ewidencyjnej nr [...], w granicy z działką sąsiednią nr ewidencyjny [...] ustawiono wiatę gospodarczą o wymiarach 9,73 x 1,72, wykonaną w konstrukcji drewnianej z dachem jednospadowym, krytym gontem papowym. Ustalono, że inwestor nie dokonał zgłoszenia zamiaru wybudowania powyższej wiaty zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r., nr 243, poz. 1623 ze zm.), dalej Prawo budowlane. Przyjęto, że w tych warunkach zastosowanie znajduje przepis art. 49b ust. 2 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym, jeżeli budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, właściwy organ nakłada na inwestora obowiązek przedłożenia określonych dokumentów.

Inwestor z tego obowiązku się wywiązał, bowiem przedłożył zaświadczenie Burmistrza Miasta P. o zgodności usytuowania wiaty na działce nr ewidencyjnej [...] w P. z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz szkic obiektu wraz z projektem zagospodarowania działki.

Oceniając powyższe dokumenty organ nadzoru doszedł do przekonania, że przedmiotowy obiekt jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, został wybudowany zgodnie z warunkami technicznymi oraz nadaje się do użytkowania. Na podstawie art. 49b ust. 5 prawa budowlanego ustalił zatem opłatę legalizacyjną.

Zażalenie na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wniosła I. G., dzierżawca sąsiedniej nieruchomości, tj. działki nr [...] położonej przy ul. Ż. [...] w P. Zarzuciła, że zgodnie z przepisami długość wiaty usytuowanej w granicy działek nie powinna przekraczać 5,5 m. Podniosła ponadto, że wiata ma wysokość 3 m i wchodzi w światło jej okien, od których dzieli ją zaledwie 4 m i powoduje ich zaciemnienie. Okna skarżącej znajdują się bowiem na wysokości 1,1 m od poziomu gruntu. Wiata stanowi również zagrożenie pożarowe, gdyż zbudowana jest z drewna, pokryta dachówką bitumiczną, a jej tylna ściana oraz ściany boczne zabite są deskami.

Decyzją z [...] lipca 2012 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy stwierdził, że prawidłowo przyjęto w niniejszej sprawie, iż zachodzą podstawy do legalizacji spornej wiaty na podstawie art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego i wymierzenia opłaty legalizacyjnej na podstawie art. 49b ust. 4 tej ustawy.

W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo przyjął, że wszystkie przesłanki określone w art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego zostały spełnione. Wiata, zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym poglądem, jest budowlą, a w przypadku gdy powierzchnia zabudowy wiaty nie przekracza 25 m2, jej realizacja nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę lecz zgłoszenia (art. 29 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane). Ponieważ nie dokonano takiego zgłoszenia, uzasadnione było wdrożenie postępowania legalizacyjnego zgodnie z art. 49b tego prawa. Inwestor wykonał nałożone na niego obowiązki, konieczne dla legalizacji przedmiotowego obiektu, a organ I instancji prawidłowo ocenił dopuszczalność legalizacji z punktu widzenia kryteriów określonych w art. 49b ustawy Prawo budowlane. Ponadto miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dopuszcza możliwość zrealizowania wiaty na przedmiotowej działce, a obiekt ten został wybudowany zgodnie ze sztuką budowlaną i nie narusza przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75 poz. 690 ze zm.).

Odnosząc się do zarzutu zagrożenia przeciwpożarowego organ wskazał, że wiata nie jest budynkiem, lecz budowlą, w związku z czym nie ma do niej zastosowania § 272 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w myśl którego budynek usytuowany bezpośrednio przy granicy działki powinien mieć od strony sąsiedniej działki ściany oddzielenia przeciwpożarowego o klasie odporności ogniowej określonej w § 232 ust. 4 i 5 rozporządzenia.

Reasumując, organ odwoławczy stwierdził, że istnieją w niniejszej sprawie podstawy do przeprowadzenia postępowania, zakończonego nałożeniem obowiązku uiszczenia opłaty legalizacyjnej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu I. G. domagała się uchylenia postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2012 r. zarzucając, że przedmiotowa wiata została wzniesiona z naruszeniem przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w szczególności § 12 ust. 1 pkt 4 i § 272 ust. 3 tego rozporządzenia.

WSA w Poznaniu, rozpoznając przedmiotową sprawę wskazał, że budowa objęta postępowaniem legalizacyjnym winna być przede wszystkim zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (albo decyzji o warunkach zabudowy, w przypadku braku planu) i nie może przy tym naruszać przepisów techniczno-budowlanych.

Podkreślił Sąd I instancji, że w niniejszej sprawie sporne jest, czy zastosowanie znajdują przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2002 r. Nr 75 poz. 690 ze zm.).

Sąd wskazał, że nie ma legalnej definicji pojęcia "wiata", choć prawo budowlane pojęcie to stosuje. Jeśli ustawodawca nie formułuje legalnych definicji pojęć stosowanych w tekstach prawnych, należy im przypisać znaczenie tożsame ze znaczeniami w języku potocznym. W powszechnym rozumieniu za wiatę uważa się "budowlę składającą się z konstrukcji dachowej wspartej na słupach, niekiedy ze ściankami z boku np. nad peronem kolejowym, parkingiem, magazynem, przystankiem (Uniwersalny słownik języka polskiego pod red. S. Dubisza, t. 5 Wydawnictwo Naukowe PWN W-wa 2003 r., s. 80).

Sąd I instancji stwierdził, że w orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, iż wiata nie może być zaliczana ani do obiektów małej architektury, ani do tymczasowych obiektów budowlanych (por. wyrok NSA z 22.08.2000 r. sygn. akt IV SA 1020/98, Lex Nr 77637; wyrok WSA w Warszawie z dnia 20.10.2004 r. sygn. akt IV SA 1517/03, Lex nr 160743). Wiata nie jest również budynkiem w rozumieniu art. 3 pkt 2 prawa budowlanego. Skoro zatem wiata nie jest ani budynkiem, ani obiektem małej architektury, ani tymczasowym obiektem budowlanym, to należy ją zaliczyć do budowli, których przykładowe wyliczenie zawiera art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego (por. wyrok NSA z 30.04.1999 r. sygn. akt IV SA 1851/96, publ. Lex Nr 47196).

Konsekwencją tej klasyfikacji jest objęcie wiat wymogami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2002 r. Nr 75 poz. 690 ze zm.). Zgodnie z § 2 ust. 1 przepisy tego rozporządzenia stosuje się przy projektowaniu, budowie i przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków oraz budowli nadziemnych i podziemnych spełniających funkcje użytkowe budynków. Do przedmiotowej wiaty, pełniącej funkcje użytkowe budynku gospodarczego, będą miały zatem zastosowanie przepisy rozporządzenia (por. wyrok NSA z 12.,07.2012 r. sygn. II OSK 728/11). W § 12 rozporządzenia zostały natomiast określone wymagania odnośnie usytuowania obiektów budowlanych na działce. I tak w przypadku budynków gospodarczych i garaży, dopuszczalne jest ich usytuowanie przy granicy z sąsiednią działką budowlaną lub w odległości nie mniejszej niż 1,5 m od ściany bez otworów okiennych i drzwiowych, jednakże tylko w sytuacji, gdy długość budynku gospodarczego lub garażu nie przekracza 5,5 m, a wysokość 3 m. Tych parametrów – w szczególności jeżeli chodzi o długość budowli – nie zachowuje przedmiotowa wiata, której długość wynosi 9,73 m.

W ocenie Sądu I instancji wiata ta, pełniąca funkcję użytkową budynku gospodarczego, usytuowana winna być na działce w sposób określony w § 12 cytowanego rozporządzenia, a skoro ten warunek nie jest w niniejszej sprawie spełniony, nie zachodziły podstawy do wydania zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 49b prawa budowlanego, już choćby z powodu usytuowania wiaty o tych rozmiarach na działce, nie zachodzi bowiem zgodność budowy z przepisami techniczno-budowlanymi, o czym mowa w art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego.

Niezależnie od powyższego, Sąd I instancji wskazał, że organy winny odnieść się do zarzutów skarżącej i zbadać kwestię zgodności przedmiotowej wiaty z przepisami techniczno-budowlanymi regulującymi kwestie oświetlenia pomieszczeń i w związku z tym odległości budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów określonych w § 13 rozporządzenia. Jeżeli zważyć, że ściana tylna wiaty wybudowana jest z poziomych desek o wymiarach 2 x 14 cm w rozstawie co 5 cm to nie można wykluczyć, że ta, jakkolwiek ażurowa, ściana tylna wiaty ogranicza właściwe doświetlenie budynku skarżącej. Brak jakichkolwiek ustaleń w tym zakresie stanowi natomiast naruszenie przepisów art. 7 i 77 k.p.a..

Z uwagi na okoliczność, że przedmiotowa wiata nie stanowi prostego zadaszenia wspartego jedynie na słupach, lecz posiada również ścianę tylną skonstruowaną z desek, w ocenie Sądu I instancji nie można również bez głębszego rozważenia przyjąć, że w sprawie nie znajduje zastosowania przepis art. 272 § 3 rozporządzenia, zgodnie z którym budynek usytuowany bezpośrednio przy granicy działki powinien mieć od strony sąsiedniej działki ścianę oddzielenia przeciwpożarowego o klasie odporności określonej w § 232 ust. 4 i 5. Wiata wprawdzie budynkiem nie jest, ale pełni funkcję użytkową budynku gospodarczego, należało zatem rozważyć, czy posiadając tylną, ażurową ścianą z desek winna spełnić wymogi określone w § 272 ust. 3 rozporządzenia. Organ winien również mieć na uwadze, że jak podała skarżąca (pismo z dnia 15.12.2011 r. – karta 45 akt adm.) w powyższej wiacie przechowywane jest m.in. drewno opałowe. Skoro tak, należało również rozważyć dopuszczalność tego rodzaju lokalizacji wiaty pełniącej funkcję miejsca składowania drewna opałowego z punktu widzenia przepisów regulujących ochronę przeciwpożarową budynków i innych obiektów budowlanych. Zgodnie bowiem z § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków i innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 80 poz. 563) – obecnie rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. (Dz. U. z 2010 r. Nr 109 poz. 719) zabrania się składowania poza budynkami, w odległości mniejszej niż 4 m od granicy działki materiałów palnych, w tym pozostałości roślinnych, gałęzi i chrustu. Drewno kominkowe niewątpliwie mieści się w tej kategorii. Nie rozważywszy powyższych kwestii organ orzekający przedwcześnie uznał, że istnieją w niniejszej sprawie podstawy do legalizacji przedmiotowej wiaty, błędnie też przyjął, iż w niniejszej sprawie wiata o takich rozmiarach może być sytuowana przy granicy działki, a więc z naruszeniem § 12 rozporządzenia.

W konsekwencji Sąd I instancji uchylił zaskarżone postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty legalizacyjnej .

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła K. L., inwestorka przedmiotowej wiaty, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy WSA w Poznaniu do ponownego rozpoznania.

W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. przejawiającej się w tym, że w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej Sąd I instancji błędnie zastosował środek określony w ustawie, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. mimo, że zebrany przez organy administracji publicznej materiał dowodowy został zgromadzony w całości oraz rozpatrzony w sposób prawidłowy i uwzględniający wszelkie dowody zgromadzone w aktach sprawy we wzajemnej łączności.

Podniesione zostały także zarzuty naruszenia prawa materialnego:

• § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2002 nr 75 poz. 690 ze zm.) (dalej zwanego: "rozporządzeniem") poprzez jego błędną wykładnię i w rezultacie uznanie, że rozporządzenie znajduje zastosowanie do obiektu budowlanego - tj. wiaty usytuowanej na działce nr [...] położonej przy ul. Ż. [...] w P., będącego przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie;

• § 12 rozporządzenia poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu konieczności spełnienia przez przedmiotową wiatę wymogów w tym przepisie wskazanych, pomimo okoliczności, że w związku z nieposiadaniem przez wiatę funkcji budynku gospodarczego, nie znajdą do niej zastosowania przepisy wskazanego powyżej rozporządzenia;

• § 272 ust. 3 rozporządzenia poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu konieczności posiadania przez przedmiotową wiatę ściany oddzielenia przeciwpożarowego o klasie odporności określonej w § 232 ust. 4 i 5 rozporządzenia;

• art. 49b ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 nr 243 poz. 1623 ze zm.) (zwanej dalej "Prawem budowlanym") poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji uznanie, że w niniejszej sprawie nie zachodziły okoliczności uzasadniające ustalenie wysokości opłaty legalizacyjnej dla przedmiotowej wiaty.

Uzasadniając zarzut naruszenia przepisów postępowania wskazała skarżąca kasacyjnie, że w związku z brakiem konieczności stosowania w odniesieniu do wiaty będącej obiektem budowlanym niespełniającym funkcji użytkowej budynku przepisów rozporządzenia, brak było konieczności dokonywania stosownych ustaleń w tym zakresie przez ograny administracji publicznej rozpoznające sprawę. W konsekwencji organy słusznie zaniechały przeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie spełniania przez przedmiotowy obiekt wymogów wskazanych w § 12 i § 272 ust. 3 rozporządzenia.

Skarżąca kasacyjnie w uzasadnieniu zarzutów naruszenia prawa materialnego wskazała, że nie zgadza się z poglądem, iż konsekwencją zaliczenia przedmiotowej wiaty do kategorii budowli, jest objęcie jej wymogami rozporządzenia. W opinii skarżącej kasacyjnie brak jest jakichkolwiek podstaw do dokonanej przez Sąd I instancji oceny wiaty jako budowli pełniącej funkcję użytkową budynku gospodarczego, również do możliwości zakwalifikowania tej wiaty jako budowli pełniącej jakiekolwiek inne funkcje użytkowe budynku. Zgodnie z definicją legalną zawartą w rozporządzeniu pod pojęciem budynku gospodarczego należy rozumieć budynek przeznaczony do niezawodowego wykonywania prac warsztatowych oraz do przechowywania materiałów, narzędzi, sprzętu i płodów rolnych służących mieszkańcom budynku mieszkalnego, budynku zamieszkania zbiorowego, budynku rekreacji indywidualnej, a także ich otoczenia, a w zabudowie zagrodowej przeznaczony również do przechowywania środków produkcji rolnej i sprzętu oraz płodów rolnych. Przedmiotowa wiata nie spełniała i nie spełnia tych funkcji, stąd nie może zostać uznana za budowlę pełniącą funkcje użytkowe budynku gospodarczego. Na uwagę zasługuje, że Sąd I instancji w żadnej mierze nie uzasadnił, co jest podstawą twierdzeń w zakresie pełnienia przez przedmiotową wiatę funkcji użytkowej budynku gospodarczego. Nie można też pominąć okoliczności, że w chwili wydawania wyroku przez Sąd I instancji pod przedmiotową wiatą znajdował się jedynie kojec dla psa skarżącej, natomiast z całą pewnością nie było tam składowane drewno opałowe.

W zakresie natomiast innych "funkcji użytkowych budynków" skarżąca kasacyjnie stanęła na stanowisku, że w celu sprecyzowania wyżej wskazanego pojęcia niezbędne jest przeprowadzenia wykładni systemowej i funkcjonalnej tego sformułowania i w konsekwencji sięgnięcie do znaczenia tego pojęcia wskazanego w rozporządzeniu Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. 2001 nr 38 poz. 454). Zgodnie z § 65 ust. 1 wskazanego powyżej aktu prawnego ze względu na podstawową funkcję użytkową budynki dzieli się na następujące rodzaje:

budynki mieszkalne,

budynki przemysłowe,

budynki transportu i łączności,

budynki handlowo-usługowe,

zbiorniki, silosy i budynki magazynowe,

budynki biurowe,

Faktyczne wykorzystanie przedmiotowej wiaty powoduje uznanie, że wiata te nie pełni żadnej ze wskazanych powyżej funkcji użytkowych, stąd też z całą pewnością nie może zostać uznana za budowlę spełniającą funkcję użytkową jakiegokolwiek budynku. W konsekwencji zarzuciła skarżąca kasacyjnie, że Sąd I instancji naruszył § 12 rozporządzenia poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu konieczności spełnienia przez przedmiotową wiatę wymogów w tym przepisie wskazanych pomimo, że w związku z nieposiadaniem przez wiatę funkcji budynku gospodarczego, nie znajdą zastosowania przepisy wskazanego powyżej rozporządzenia. W konsekwencji Sąd I instancji, nakazując organowi ustalenie czy przedmiotowa wiata posiada ścianę oddzielenia przeciwpożarowego o klasie odporności określonej w § 232 ust. 4 i 5, naruszył także § 272 ust. 3 rozporządzenia poprzez jego niewłaściwe zastosowanie.

Uchybienie powyżej przytoczonym regulacjom rozporządzenia spowodowało, zdaniem skarżącej kasacyjnie, naruszenie przez Sąd I instancji art. 49b Prawa budowlanego poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji uznanie, że w niniejszej sprawie nie zachodziły okoliczności uzasadniające ustalenie wysokości opłaty legalizacyjnej dla przedmiotowej wiaty. Skarżąca kasacyjnie na etapie postępowania przed organem administracji publicznej spełniła natomiast wszelkie przesłanki warunkujące ustalenie opłaty legalizacyjnej, w szczególności poprzez przedłożenie wszelkich wymaganych przepisami prawa dokumentów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną I. G. wniosła o jej oddalenie, podtrzymując argumenty podniesione w skardze złożonej do Sądu I instancji i podzielając stanowisko zawarte w zaskarżonym wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przepis art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz.270), dalej p.p.s.a. stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Sąd ten bierze z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, ale przesłanki stwierdzenia nieważności w niniejszej sprawie nie zostały stwierdzone.

W przedmiotowej sprawie skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

W sytuacji, gdy w skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty materialne i proceduralne, w pierwszej kolejności należy odnieść się do procesowej podstawy kasacji (por. wyrok NSA z dnia 9 marca 2005 r., sygn. akt FSK 618/04, ONSA i wsa 2005/6/120). W sytuacji jednak, gdy postawiony w skardze kasacyjnej zarzut procesowy jest, tak jak w przedmiotowej sprawie, w istocie konsekwencją zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego, uzasadnione jest dokonanie jego oceny w ramach analizy tych właśnie zarzutów (materialnych).

Bezsporne w sprawie jest, że obiekt będący przedmiotem postępowania jest wiatą oraz, że został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej. Także za niesporne uznały strony postępowania oraz Sąd I instancji, że pojęcie wiaty nie zostało zdefiniowane w prawie budowlanym. Sąd I instancji definicji tej poszukiwał w języku potocznym, natomiast w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (PKOB) (Dz. U. Nr 112 poz. 1316 ze zm.), wydanym na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. Nr 88, poz. 439 ze zm.) stwierdzono, że "za szczególny rodzaj budynku uważa się wiatę, która stanowi pomieszczenie naziemne, nie obudowane ścianami ze wszystkich stron lub nawet w ogóle ścian pozbawione". Bezsporne jest także, że na gruncie przepisów Prawa budowlanego wiatę uznaje się nie za rodzaj budynku, lecz budowli, przy czym druga część definicji - brak wszystkich lub niektórych ścian - pozostaje aktualna.

Poza sporem pozostaje także okoliczność, że inwestor nie dokonał zgłoszenia zamiaru budowy wiaty, zatem prawidłowo organy nadzoru budowlanego zastosowały tryb postępowania, o którym mowa w art. 49b ustawy Prawo budowlane. Przepis ten ustala bowiem procedurę postępowania w przypadku realizacji obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia.

W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przez Sąd przepisu art. 49b ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji uznanie, że w niniejszej sprawie nie zachodziły okoliczności uzasadniające ustalenie wysokości opłaty legalizacyjnej dla przedmiotowej wiaty.

Wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej nie sposób się dopatrzyć się zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 49b Prawa budowlanego, gdyż w uzasadnieniu wyroku WSA jedynie wskazał, że organy nieprawidłowo zinterpretowały wynikający z tego przepisu obowiązek zgodności legalizowanego obiektu z przepisami techniczno-budowlanymi, natomiast nie przesądził, iż przepis nie może być podstawą rozstrzygnięcia. Nie zostało bowiem przez Sąd I instancji zakwestionowane, że ta regulacja znajdzie w sprawie zastosowanie.

Kluczowym natomiast dla rozstrzygnięcia sprawy jest dokonanie oceny, czy do przedmiotowej wiaty znajdują zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.), a zwłaszcza jego § 12 ust. 5 pkt 1, który zdaniem Sądu I instancji generuje w konsekwencji wymóg zastosowania do oceny przedmiotowej wiaty przepisów § 12, i 272 ust. 3 rozporządzenia.

Stosownie do § 2 ust. 1 rozporządzenia jego przepisy stosuje się przy projektowaniu, budowie i przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków oraz budowli nadziemnych i podziemnych spełniających funkcje użytkowe budynków, a także do związanych z nimi urządzeń budowlanych, z zastrzeżeniem § 207 ust. 2. Skoro, jak już wcześniej stwierdzono, przedmiotowa wiata jest budowlą, to do stwierdzenia, że w niniejszej sprawie przepisy rozporządzenia znajdą zastosowanie konieczne jest ustalenie, że wiata ta "spełnia funkcje użytkowe budynku". W tym konkretnym wypadku sprowadza się to do ustalenia, że wiata pełni funkcje budynku gospodarczego. Przy czym w skardze kasacyjnej zostało wskazane, że zgodnie z definicją legalną zawartą w rozporządzeniu pod pojęciem budynku gospodarczego należy rozumieć budynek przeznaczony do niezawodowego wykonywania prac warsztatowych oraz do przechowywania materiałów, narzędzi, sprzętu i płodów rolnych służących mieszkańcom budynku mieszkalnego, budynku zamieszkania zbiorowego, budynku rekreacji indywidualnej, a także ich otoczenia, a w zabudowie zagrodowej przeznaczony również do przechowywania środków produkcji rolnej i sprzętu oraz płodów rolnych.

Sąd I instancji wskazał, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy wiata spełnia funkcję użytkową budynku gospodarczego. Należy stwierdzić, że skarga kasacyjna tego ustalenia nie podważyła. Autor skargi kasacyjnej zarzucił, że aktualnie pod wiatą znajduje się jedynie kojec dla psa, dlatego też dokonana przez Sąd ocena charakteru wiaty jako spełniającej funkcje użytkowe budynku jest błędna. W skardze kasacyjnej nie wskazano jednak innej funkcji przedmiotowej wiaty (na przykład rekreacyjna, dekoracyjna). Ponadto z treści podpisanego przez inwestorkę K. L. protokołu oględzin z dnia [...] października 2011 r. wynika, że przedmiotowa wiata już wówczas zakwalifikowana została jako gospodarcza.

Także sporządzony na zlecenie skarżącej kasacyjnie "opis techniczny" do inwentaryzacji wiaty na działkach [...], [...], [...] i [...] w P. przy ul. Ż. [...] wskazuje, że "w częściach skrajnych wiaty znajdują się miejsca na materiały i sprzęt ogrodniczy".

Należy też podkreślić, że skarżąca w piśmie z dnia 3 lutego 2012 r., skierowanym do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. wskazała, że wiata oprócz zadaszenia nad kojcem dla psa pełni funkcję "miejsca na składowanie sprzętu ogrodniczego".

Biorąc pod uwagę definicję budynku gospodarczego wskazaną w uzasadnieniu skargi kasacyjnej (budynek przeznaczony do niezawodowego wykonywania prac warsztatowych oraz do przechowywania materiałów, narzędzi, sprzętu i płodów rolnych służących mieszkańcom budynku mieszkalnego), należy stwierdzić, że prawidłowo Sąd I instancji ocenił, że wbrew ustaleniom organów, przedmiotowa wiata pełni funkcję użytkową budynku gospodarczego, służąc mieszkańcom posesji przy ul. Ż. [....] w P. do przechowywania sprzętu i narzędzi ogrodniczych, zatem zarzut skargi kasacyjnej jest w tym zakresie bezzasadny.

W tej sytuacji, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, także procesowa podstawa skargi kasacyjnej nie jest usprawiedliwiona.

W tym zakresie autor skargi kasacyjnej zarzucił naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. przejawiającej się w tym, że w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej Sąd I instancji błędnie zastosował środek określony w ustawie, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., mimo że zebrany przez organ administracji publicznej materiał dowodowy został zgromadzony w całości oraz rozpatrzony w sposób prawidłowy i uwzględniający wszelkie dowody zgromadzone w aktach sprawy we wzajemnej łączności.

W przekonaniu NSA stwierdzona przez Sąd I instancji konieczność uzupełnienia materiału dowodowego poprzez ustalenia dające możliwość oceny przedmiotowej wiaty w świetle wskazanych regulacji rozporządzenia są konsekwencją przyjętego przez Sąd i instancji i nie podważonego w skardze kasacyjnej stanowiska, że przedmiotowa wiata spełnia funkcję budynku gospodarczego. W tych warunkach zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. nie jest uzasadniony.

Biorąc powyższe pod uwagę należało, na mocy art. 184 p.p.s.a., oddalić skargę kasacyjną.

Rozstrzygnięcie o zasądzeniu na rzecz skarżącej od skarżącej kasacyjnie kosztów postępowania zostało wydane w oparciu o przepis art. 204 pkt 2 p.p.s.a..