Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2924/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 83 § 1
journal: Dz.U. 2009 nr 153 poz 1227
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska sędzia NSA Małgorzata Borowiec sędzia del. WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2014 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.K. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego E.F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 901/13 w sprawie ze skargi K.K. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego E.F. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

U z a s a d n i e n i e:

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 10 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 901/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę K.K. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego E.F. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2013 r. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku.

Wyrok ten został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zwany dalej: "Prezes ZUS", po rozpatrzeniu wniosku E.F., zwaną dalej: "skarżącą", o ponowne rozpatrzenie sprawy, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zwaną dalej: "k.p.a.", w dniu [...] marca 2013 r. wydał decyzję którą utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2012 r. o odmowie przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku.

Organ w uzasadnieniu decyzji podał, że renta rodzinna w drodze wyjątku jest pochodną świadczenia osoby zmarłej. W pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlega spełnienie przesłanek określonych w art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 z późn. zm.), zwaną dalej: "u.e.r.", przez osobę zmarłą. Konieczne jest więc zbadanie, czy brak uprawnień do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym nie był spowodowany szczególnymi okolicznościami w postaci trudnych do przezwyciężenia przeszkód, zdarzeń lub trwałych stanów, na które osoba ubezpieczona nie miała wpływu.

Z akt sprawy wynika, iż w dziesięcioleciu przypadającym przed dniem powstania niezdolności do pracy, ojciec dziecka zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych, wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym, udokumentował 3 lata, 4 miesiące i 17 dni.

Zmarły ojciec dziecka w okresach od dnia 19 czerwca 2001 r. do dnia 21 maja 2006 r. i od dnia 30 października 2008 r. do dnia 31 stycznia 2010 r., tj. do powstania całkowitej niezdolności do pracy nie wykonywał zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym. We wskazanych okresach nie była orzeczona całkowita niezdolność do pracy. Za całkowicie niezdolnego do pracy został uznany orzeczeniem lekarza orzecznika z dnia [...] sierpnia 2012 r. od dnia [...] października 2010 r.

W sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w kontynuowaniu ubezpieczenia oraz nabycia uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym, bowiem w wykazanych przerwach zmarły ojciec dziecka był zdolny do pracy.

Przy rozpatrywaniu uprawnień do renty rodzinnej w drodze wyjątku ocenie podlega również sytuacja materialna, z tym że nie stanowi ona jedynego kryterium przesądzającego o przyznaniu przedmiotowego świadczenia.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżąca podniosła, że ojciec dziecka zmarł z powodu choroby, czego dowodem jest dokumentacja z przebytego leczenia udostępniona przez Szpital Specjalistyczny Nr [...] w J., w której są wzmianki o wcześniejszym leczeniu, które miało istotne znaczenie. Strona wskazała, że zmarły ojciec dziecka legitymował się dłuższym od ustalonego przez organ okresem ubezpieczenia ale nie jest w stanie tego udokumentować.

Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ odmawił też zasadności argumentom przedstawionym w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę, stwierdził, że przyznanie świadczenie w drodze wyjątku następuje w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza pozostawienie Prezesowi ZUS całkowitej swobody w tym zakresie. Wyjaśnił, że z przepisu art. 83 ust. 1 u.e.r., wynikają trzy przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia, wyznaczające jednocześnie granice uznania administracyjnego:

1) niespełnienie wymagań dających prawo do renty lub emerytury musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami,

2) ubiegający się o świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym, z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku,

3) osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania.

W ocenie Sądu I instancji, organ nie naruszył zasad postępowania administracyjnego, określonych w art. 7, 9, 77 § 1, 80 k.p.a. oraz obowiązku uzasadnienia rozstrzygnięcia według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem organ ustalił stan faktycznego sprawy w stopniu umożliwiającym wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia, jak też odniósł się do przesłanki "szczególnych okoliczności", o której mowa w art. 83 ust. 1 u.e.r., do indywidualnej sytuacji, w której znalazł się zmarły ojciec dziecka.

Sąd podkreślił, że w świetle tego przepisu ważne są przede wszystkim powody, dla których nie było możliwe spełnienie wymagań potrzebnych do uzyskania renty w trybie ustawowym i uznał, iż organ prawidłowo ocenił za decydującą, kwestie przerw, jakie wystąpiły w ubezpieczeniu zmarłego ojca dziecka.

Sąd uznał, że kwestionowanie przez stronę ustaleń organu w zakresie przebiegu ubezpieczenia zmarłego ojca dziecka, nie znalazło potwierdzenia w zebranym w sprawie materialne dowodowym.

Sąd I instancji stwierdził, że jakkolwiek skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, to jednak ta okoliczność nie wystarcza do przyznania świadczenia typu ubezpieczeniowego, jakim jest świadczenie z art. 83 ust. 1 u.e.r., ponieważ nie jest to świadczenie socjalne, którego przyznanie zależy wyłącznie od potrzeb wnioskodawcy.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", oddalił skargę.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy sąd I instancji winien był uchylić zaskarżoną decyzję jako naruszającą art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Wskazała, że naruszenie przytoczonych wyżej przepisów polegało na braku podjęcia przez Prezesa ZUS wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Organ pominął w szczególności zgłoszony przez skarżącą wniosek dowodowy o zwrócenie się do Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego nr [...] w J. o przedłożenie dokumentacji medycznej zmarłego ojca - J.K., co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia obowiązku organu dochodzenia w ramach postępowania administracyjnego do prawdy obiektywnej, przekroczenia zasady swobodnej oceny dowodów oraz granic uznania administracyjnego. Brak uwzględnienia żądania strony skarżącej dotyczącego przeprowadzenia dowodu stanowi, w jej ocenie, rażący przykład naruszenia art. 78 § 1 k.p.a.,

2. naruszenie przepisów o postępowaniu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy sąd I instancji winien był uchylić zaskarżoną decyzję jako naruszającą art. 10 § 1 w związku z 107 § 1 oraz § 3 k.p.a. Jak wskazała skarżąca, naruszenie przywołanych wyżej przepisów polegało na tym, że organ nie dał skarżącej możliwości wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz na tym, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia ustawowych wymogów (organ nie wyjaśnił bowiem czemu nie uwzględnił zgłoszonego przez skarżącą wniosku o przeprowadzenie dowodu z dokumentacji medycznej J.K.),

3. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 83 ust. 1 u.e.r., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że jedynie w przypadku orzeczenia niezdolności ubezpieczonego do pracy, można na potrzeby art. 83 ww. ustawy w odniesieniu do takiego ubezpieczonego uznać, że wystąpiły szczególne okoliczności, o których mowa w powołanym przepisie,

4. naruszenie przepisów o postępowaniu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe uzasadnienie zaskarżonego wyroku przejawiające się tym, że WSA nie wskazał zarzutów podniesionych w skardze, nie ustosunkował się do wszystkich zarzutów i nie ocenił ich zasadności, jak również nie zawarł stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia.

W dalszej części skargi kasacyjnej strona wskazała, że przeprowadzenie przez organ dowodu z dokumentacji medycznej zmarłego ojca skarżącej mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli potwierdziłyby się tezy o długotrwałej chorobie ojca córki maoletniej i jego leczeniu (także szpitalnym), to tym samym spełnione byłyby wszystkie przesłanki, o których mowa w art. 83 ust. 1 u.e.r. Skarżąca zwróciła uwagę, że dopiero analiza dokumentacji J.K. pozwoliłaby na ustalenie powodów niewypracowania przez niego prawa do świadczenia rentowego na ogólnych zasadach. Mogłoby bowiem z niej wynikać, że ojciec małoletniej był dotkniętymi takimi schorzeniami lub cierpiał na takie choroby, które czyniły go nieatrakcyjnym na rynku pracy.

Skarżąca kasacyjnie wywiodła również, że sam fakt, ze jej ojciec był trwale niezdolny do pracy od dnia [...] stycznia 2010 r., nie przesądza o tym, że przed tą datą był on osobą zdolną do pracy i że nie zachodziły w stosunku do niego szczególne okoliczności, o których mowa w art. 83 ust. 1 cyt. wyżej ustawy. O tym, że stan zdrowia ojca skarżącej był już wcześniej zły, świadczyć może zdaniem skarżącej, to że przy orzekaniu o trwałej niezdolności do pracy brano pod uwagę m.in. karty informacyjne z leczenia szpitalnego w okresie do 2010 r.

Zdaniem skarżącej organ powinien był z powyższych względów przeprowadzić dowód z dokumentacji medycznej ojca skarżącej, a nie przeprowadzenie tego dowodu stanowiło naruszenie przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. i powinno skutkować uchyleniem przez Sąd I instancji decyzji organu.

Skarżąca zwróciła przy tym uwagę, że sama nie miała możliwości przedłożenia takiej dokumentacji, gdyż nie mieści się w kręgu podmiotów uprawnionych, w świetle ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, do uzyskania wglądu w dokumentację medyczną.

Uzasadniając zarzut naruszenia przez organ przepisów art. 10 § 1 w związku z art. 107 § 3 k.p.a., skarżąca kasacyjnie wskazała, że organ nie powiadomił jej o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego ani o tym, że nie przeprowadził wnioskowanego przez nią dowodu. Dodała, że gdyby miała świadomość, że nie został przeprowadzony wnioskowany przez nią dowód mogłaby zwrócić organowi uwagę na naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Skarżąca kasacyjnie zwróciła również uwagę, że organ w uzasadnieniu rozstrzygnięcia nie odniósł się w ogóle do kwestii zgłoszonego przez nią wniosku dowodowego i nie wyjaśnił również, w oparciu o jakie dowody uznał, że przyczyną braku uprawnień ojca małoletniej do renty w trybie zwykłym nie był stan zdrowia lub inne zdarzenie zewnętrzne, niezależne od woli ubezpieczonego, którego nie można było przewidzieć i któremu zapobiec.

Zdaniem skarżącej kasacyjnie organ dokonał błędnej wykładni przepisu art. 83 ust. 1 u.e.r., a Sąd I instancji tego nie dostrzegł. Przyjął on bowiem, że jedynie w przypadku orzeczenia całkowitej niezdolności ubezpieczonego do pracy można uznać, że wystąpiły szczególne okoliczności, o którym mowa w wskazanych przepisie.

Kasatorka zwróciła również uwagę, że Sąd I instancji, w swoim uzasadnieniu nie przywołał zarzutów podniesionych przez nią w skardze i nie ustosunkował się do nich. W szczególności pominął kwestie wadliwego przeprowadzenia postępowania dowodowego przez organ, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych, będąc związany granicami skargi kasacyjnej, a więc granicami, jakie strona wnosząca ten środek odwoławczy sama nakreśliła w ramach podstaw, o których mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

Wniesiona skarga kasacyjna zawiera zarzuty naruszenia przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego. Mając na uwadze charakter tych zarzutów w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów związanych z naruszeniem norm procesowych, aby ustalić czy prawidłowy był proces subsumcji przywołanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego.

Nie może być uznany za zasadny zarzut naruszenia art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., w zw. z art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., poprzez oddalenie skargi w sytuacji nieprzeprowadzenia przez organ dowodu z dokumentacji lekarskiej zmarłego ojca K.K. - J.K. Pominięcie tego dowodu nie mogło mieć bowiem istotnego wpływu na wynik sprawy. Należy zauważyć, że okoliczność, czy i od kiedy zmarły J.K. był całkowicie niezdolny do pracy została ustalona orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] sierpnia 2012 r., w którym stwierdzono całkowitą niezdolność do pracy badanego od dnia [...] stycznia 2010 r. Jak wynika z treści ww. orzeczenia, zostało ono wydane na podstawie przedstawionej przez badanego dokumentacji medycznej, a w tym kart informacyjnych z leczenia szpitalnego w okresie: do 2010 r., a ponadto na podstawie wyników badań dodatkowych: obrazowe laboratoryjne. Oznacza to, że orzeczenie o niezdolności do pracy zostało wydane w oparciu o badania J.K. oraz pełnej dokumentacji medycznej, którą przedłożył i która obejmowała nie tylko okres momentu badania, ale też okres wcześniejszy sprzed 2010 r. W tych warunkach, nieprzeprowadzenie dowodu z dokumentacji lekarskiej, o co wnosiła strona, nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy. Trzeba też podkreślić, że na żadnym etapie postępowania administracyjnego, skarżąca nie kwestionowała orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] sierpnia 2012 r., którym wszakże Prezes ZUS jest związany przy wydawaniu dezyzji w oparciu o art. 83 ust. 1 u.e.r. (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 1516/10). Wskazywała natomiast na okoliczności już udowodnione i bezsporne, a mianowicie na fakt zgonu J.K. z powodu choroby oraz jego wcześniejsze leczeniu (vide: odwołanie k. 78 akt administracyjnych, wniosek o przyznanie świadczenia k. 37 ww. akt).

Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 10 § 1 w związku z 107 § 1 oraz § 3 k.p.a., poprzez oddalenie skargi w sytuacji, w której organ nie dał skarżącej możliwości wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz na tym, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia ustawowych wymogów.

Wyjaśnić należy, iż w sytuacji postawienia zarzutu dotyczącego braku zawiadomienia strony przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości wypowiedzenia się, co do niego oraz składania wniosków dowodowych, koniecznym jest ustalenie, jakiej konkretnie czynności procesowej strona nie mogła dokonać, jakiego dowodu w sprawie nie mogła przedstawić i – wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej – jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć tak stwierdzone uchybienie. Dopiero bowiem wykazanie, że naruszenie przez organ zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, poprzez niezawiadomienie jej o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z tym materiałem oraz o możliwości składania wniosków dowodowych, uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej, która mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy, daje podstawę do przyjęcia, że zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. okazuje się zasadny. W niniejszej sprawie warunek ten nie został spełniony, gdyż autor skargi kasacyjnej nie wykazał, aby niedopełnienie przez organ omawianego obowiązku rzeczywiście pozbawiło skarżącą możliwości dokonania określonej czynności procesowej, a tym samym by takie uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedstawiona w tym zakresie argumentacja ma charakter ogólny, wskazujący jedynie na możliwość zwrócenia przez stronę organowi uwagi na konieczność przestrzegania podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Nie może też odnieść skutku zarzut naruszenia art. 107 § 1 oraz § 3 k.p.a., albowiem zaskarżona decyzja zawiera tak uzasadnienie faktyczne jak i prawne, a okoliczności, które, jak podnosił kasator, nie zostały omówione w jej uzasadnieniu, dotyczyły kwestii nie mających wpływu na rozstrzygnięcie, co dotyczy omówionej już kwestii stanu zdrowia J.K. Nie jest natomiast zrozumiała argumentacja autora skargi kasacyjnej w zakresie zarzutu braku rozważań organu, co do innych, poza stanem zdrowia zmarłego, nieokreślonych bliżej zewnętrznych przyczyn braku uprawnień do uzyskania renty w trybie zwykłym. W skardze kasacyjnej nie wskazano o jakie konkretnie zdarzenia chodzi. Zdarzeń takich nie podnosiła też w toku postępowania skarżąca, dlatego też podnoszony zarzut, należało uznać za nieskuteczny.

Nie można uznać zasadności zarzutu naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez nieprawidłowe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, w tym nieprzytoczenie zarzutów skargi i nieustosunkowanie się do nich. Jakkolwiek Sąd I instancji nie odniósł się do kwestii niezwrócenia się przez organ o dokumentację lekarską zmarłego, co jak już wyjaśniono, nie miało znaczenia w sprawie, to przytoczył stanowisko skarżącej, które stanowiło główny zarzut, w przedmiocie kwestionowania przez nią ustaleń organu w zakresie przebiegu ubezpieczenia zmarłego ojca dziecka i wyjaśnił, że zarzut ten nie znalazł potwierdzenia w zebranym w sprawie materialne dowodowym. Z treści uzasadnienia wynika, że Sąd za podstawę faktyczną rozstrzygnięcia przyjął stan faktyczny ustalony przez organ.

Jako niezasadny okazał się też zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. przepisu art. 83 ust. 1 u.e.r., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że jedynie w przypadku orzeczenia niezdolności ubezpieczonego do pracy, można uznać, że wystąpiły szczególne okoliczności, o których mowa w tym przepisie. Należy podkreślić, że Sąd I instancji nie wypowiedział takiej tezy, lecz stwierdził, że jednym z trzech koniecznych warunków do przyznania omawianego świadczenia jest by ubezpieczony (w przypadku przedmiotowej sprawy zmarły ojciec małoletniej) nie mógł podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym, z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku, co stanowi właściwą interpretację ww. przepisu.

Biorąc więc pod uwagę, że przesłanka wieku nie była w sprawie istotna (J.K. zmarł w wieku [...] lat), warunkiem koniecznym uzyskania świadczenia było wykazanie, że brak podjęcia pracy spowodowany był całkowitą niezdolnością do pracy. Stanowisko to potwierdza orzecznictwo sądowoadministracyjne (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 1516/10; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 grudnia 2008 r., sygn. akt I OSK 395/08; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 października 2002 r., sygn. akt II SA 1452/02, Lex nr 142365),). i sądów powszechnych (vide: wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 26 wrzesnia 2012 r., sygn. akt III AUa 1942/11).

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 183 § 1 i 2 pkt 5 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

W wydanym wyroku nie orzeczono o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia za zastępstwo wykonane na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy za zastępstwo wykonane na zasadzie prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) jest przyznawane przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.