Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 136/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-05-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7  ust. 5, ust. 6, ust. 7, art. 4 ust. 2,
journal: Dz.U. 2017 poz 1851
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bożena Miliczek-Ciszewska, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Referent-stażysta Damian Szczurowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2018 r. sprawy ze skargi S. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. , działając na podstawie art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r., poz. 1659 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej: Kpa), po rozpatrzeniu odwołania S. J. od decyzji Wójta Gminy K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na kolejne dzieci: S. J. w okresie od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. w kwocie - 500 zł miesięcznie i T. J. w okresie od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. w kwocie - 500 zł miesięcznie i odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko: M. J. w okresie od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. - zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy.

Argumentując rozstrzygnięcie organ odwoławczy przybliżył dotychczasowy przebieg postępowania, według chronologii zdarzeń, w pełni akceptując przy tym ustalenia organu pierwszej instancji i wskazując tożsame prawne regulacje przedmiotu. W tych ramach odnotował, że organ pierwszej instancji wszczął postępowanie na wniosek strony złożony w dniu 3 sierpnia 2017 r., w którym wystąpiła ona o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz swoich dzieci: S. J. , T. J. oraz M. J. na okres zasiłkowy [...] . Wskazał przy tym, że zgodnie z art. 4 i art.5 ust.1 i 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 195 ze zm., dalej: ustawa o pomocy państwa, a także: ustawa lub u.p.p.w.dz.) celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, do dnia ukończenia przez dziecko 18. roku życia. Przysługuje ono tym osobom w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. Przy czym na pierwsze dziecko przysługuje im jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł.

Zaznaczył, że z art. 2 pkt 1, 2, 4 i 16 u.p.p.w.dz. wynika, że dla celów niniejszego postępowania dochód oznacza dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Dochód członka rodziny oznacza to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3a. Natomiast dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny.

Z art. 17 ust.1 pkt. 1 i 3 wskazanej ustawy wynika, że organ właściwy oraz marszałek województwa prowadzący postępowanie w sprawie świadczenia wychowawczego są obowiązani do samodzielnego uzyskania lub weryfikacji od organów podatkowych lub ministra właściwego do spraw finansów publicznych, organów emerytalno-rentowych oraz z rejestrów publicznych, w tym z rejestru PESEL, o którym mowa w przepisach o ewidencji ludności, drogą elektroniczną, za pośrednictwem ministra właściwego do spraw rodziny, lub drogą pisemną, odpowiednio:

1) informacji o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych każdego członka rodziny, udzielanych przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego, zawierających dane o wysokości:

a) dochodu,

b) składek na ubezpieczenia społeczne odliczonych od dochodu,

c) należnego podatku;

3) informacji o wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne, w tym informacji o wysokości składek od poszczególnych płatników i okresach opłacania przez nich tych składek.

Prezentując regulacje prawne podał także, że zgodnie z art. 7 ust. 1 w związku z art. 2 pkt 19 powołanej ustawy w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego.

Utrata dochodu oznacza to utratę dochodu spowodowaną:

a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego,

b) utratą zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych,

c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej,

e) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 14a ust. 1d ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1829, 1948, 1997 i 2255 oraz z 2017 r. poz. 460 i 819),

f) utratą zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

g) utratą zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do tych świadczeń lub utratą świadczeń pieniężnych wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do świadczeń alimentacyjnych,

h) utratą świadczenia rodzicielskiego,

i) utratą zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników,

j) utratą stypendium doktoranckiego określonego w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 1842, z późn. zm.).

W dalszych motywach przytaczając regulacje prawne przedmiotu rozpoznania organ drugoinstancyjny wyjaśnił, że zgodnie z art. 7 ust. 3 w związku z art. 2 pkt 20 ustawy o pomocy państwa w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, ustalając dochód członka rodziny lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego.

Uzyskanie dochodu oznacza to uzyskanie dochodu spowodowane:

a) zakończeniem urlopu wychowawczego,

b) uzyskaniem zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych,

c) uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

d) uzyskaniem zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej,

e) rozpoczęciem pozarolniczej działalności gospodarczej lub wznowieniem jej wykonywania po okresie zawieszenia w rozumieniu art. 14a ust. 1d ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej,

f) uzyskaniem zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

g) uzyskaniem świadczenia rodzicielskiego,

h) uzyskaniem zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników,

i) uzyskaniem stypendium doktoranckiego określonego w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym;

Z kolei zgodnie z art. 13 ust. 16 u.p.p.w.dz. w przypadku utraty dochodu lub uzyskania dochodu do wniosku należy dołączyć dokumenty potwierdzające ich utratę lub uzyskanie oraz ich wysokość. Niemniej jednak w świetle akt sprawy, jak stwierdził, brak jest dowodów potwierdzających utratę dochodów w rodzinie strony.

Równocześnie podkreślił, że zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych - ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie podlegającym opodatkowaniu - oznacza to po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Natomiast zgodnie z art. 7 ust. 5 - 8 i ust. 10 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie, w drodze obwieszczenia, przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 617 i 1579 oraz z 2017 r. poz. 624, 1282 i 1529).

Ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę, z wyjątkiem:

1) oddanej w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego;

2) gospodarstwa rolnego wniesionego do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną;

3) gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę w związku z pobieraniem renty określonej w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (art. 7 ust. 6 ustawy).

Jednocześnie podkreślił, że w przypadku gdy rodzina uzyskuje dochody z gospodarstwa rolnego oraz dochody pozarolnicze, dochody te sumuje się.

Kolegium podzielając pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wyrażony w wyroku z dnia 10 sierpnia 2017 r. sygn. akt III SA/Kr 609/17 wskazało, że Sąd ten orzekł, że ustalenie dochodu w oparciu o powołane wyżej przepisy następuje zatem w sytuacji, gdy strona pozostaje właścicielem gospodarstwa będąc tym samym rolnikiem przynajmniej potencjalnie mogącym prowadzić działalność rolniczą lub uzyskiwać dochody w wyniku np. wydzierżawienia gruntów rolnych lub dopóki nie zaprzestanie działalności rolniczej w rozumieniu art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 277 ze zm.). Zgodnie z art. 28 ust. 4 pkt 1 tej ustawy uznaje się, że emeryt lub rencista zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, jeżeli ani on, ani jego małżonek nie jest właścicielem (współwłaścicielem) lub posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów o podatku rolnym i nie prowadzi działu specjalnego, nie uwzględniając gruntów wydzierżawionych, na podstawie umowy pisemnej zawartej na co najmniej 10 lat i zgłoszonej do ewidencji gruntów i budynków, osobie niebędącej: a) małżonkiem emeryta lub rencisty; b) jego zstępnym lub pasierbem; c) osobą pozostającą z emerytem lub rencistą we wspólnym gospodarstwie domowym; d) małżonkiem zstępnego lub pasierba albo osoby pozostającej z emerytem lub rencistą we wspólnym gospodarstwie domowym. Umowa dzierżawy jest zatem zawierana wyłącznie pomiędzy podmiotami wymienionymi w tych przepisach, w świetle których wydzierżawiającym zawsze pozostaje emeryt lub rencista.

Ponadto organ odwoławczy zauważył, że Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał, że nie znajduje uzasadnienia prawnego przekonanie, że dla potrzeb ustawy o świadczeniach rodzinnych, wydzierżawiającym może być każdy, kto ma gospodarstwo rolne, nie zaś wyłącznie emeryt lub rencista rolniczy. Jedynie przedłożenie przez wnioskodawcę umowy dzierżawy spełniającej warunki z art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników uprawnia do korzystania przez wydzierżawiającego z domniemania, że nie prowadzi on już działalności rolniczej na wydzierżawionych gruntach (por. m. in. wyroki NSA z dnia 8 listopada 2006 r. sygn. akt I OSK 603/06 z dnia 27 października 2006 r., sygn. akt I OSK 601/06 oraz z dnia 14 grudnia 2007 r., sygn. akt I OSK 321/07, wszystkie przywoływane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl., w skrócie: CBOSA).

Nadto wskazał, że w obwieszczeniu z dnia 22 września 2017 r. (M.P. z 2017 r. poz.884) Prezes Głównego Urzędu Statystycznego podał, że przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego wynosił w 2016 r. 2577 zł - co stanowi miesięcznie 214,75 zł.

Podniósł także, że mąż strony - M. J. ma naliczony podatek rolny za 2016 r. od 14.9718 ha przeliczeniowego. Tym samym, jak stwierdził, należy zgodnie z powołanym przepisem uznać, że z tego tytułu strona uzyskała w roku 2016 dochód w wysokości: 14.9718 x 214,75 zł x 12 miesięcy, co stanowi dochód kwocie łącznej 38.582,32 zł. Do dochodu tak ustalonego należy doliczyć dochód z tytułu dopłat bezpośrednich w kwocie 24.325,66 zł. Z powyższych ustaleń wynika, iż przeciętny miesięczny dochód rodziny strony za rok 2016 wynosi 5.242,33 zł, co daje na członka rodziny kwotę 1.048,47 zł i przekracza kryterium ustawowe wynoszące 800,00 zł. Ustosunkowując się do odwołania strony Kolegium skonstatowało, iż dochód ustala się stosownie do przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z jej art. 3 pkt 1 - do dochodów należy doliczyć inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym środki bezzwrotnej pomocy zagranicznej otrzymywane od rządów państw obcych, organizacji międzynarodowych lub międzynarodowych instytucji finansowych, pochodzące ze środków bezzwrotnej pomocy przyznanych na podstawie jednostronnej deklaracji lub umów zawartych z tymi państwami, organizacjami lub instytucjami przez Radę Ministrów, właściwego ministra lub agencje rządowe, w tym również w przypadkach, gdy przekazanie tych środków jest dokonywane za pośrednictwem podmiotu upoważnionego do rozdzielania środków bezzwrotnej pomocy zagranicznej na rzecz podmiotów, którym służyć ma ta pomoc. Zatem, jak uznał, dopłaty bezpośrednie dla rolników ze środków UE stanowią dochód, stąd jest całkowicie bezzasadny jest pogląd strony, że dopłaty bezpośrednie nie stanowią odrębnego dochodu rolnika.

W skardze na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z [...] r. nr [...] strona skarżąca wniosła o:

1) uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...]r. wydanej w sprawie o numerze [...], w części, tj. w zakresie punktu I, w którym nie przyznano prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko - M. J. , ur. [...] r. w okresie 01 października 2017 r. do 30 września 2018 r., oraz

2) zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania w wysokości prawem przewidzianej.

Autor skargi zarzucił jej naruszenie zarówno przepisów postępowania jak i prawa materialnego, a to:

1) art. 7 Kpa, 77 § 1 Kpa, art. 80 Kpa oraz art. 107 § 3 Kpa - poprzez ich błędną wykładnię, wyrażającą się w dowolnej, a nie swobodnej ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i błędnym wyliczeniu dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę;

2) art. 5 ust. 3 w zw. z art. 7 ust. 5 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na błędnym wyliczeniu dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę.

W jej motywach podniósł, że zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. Po myśli art. 7 ust. 5 tej ustawy w przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie, w drodze obwieszczenia, przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym.

Jego zdaniem organ drugiej instancji dokonał nieprawidłowej wykładni wyżej przytoczonych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, błędnie wyliczając dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, bowiem - w jego ocenie - dopłaty bezpośrednie do gospodarstw rolnych, tzw. jednolita płatność obszarowa oraz płatności uzupełniające do powierzchni niektórych upraw, pochodzące z budżetu Unii Europejskiej nie powinny być zaliczane do dochodów rolników. Dopłaty stanowią formę rekompensaty za zmniejszenie dochodów z tytułu prowadzenia gospodarstw rolnych po wejściu Polski do Unii Europejskiej, a więc są dochodami z gospodarstwa rolnego zgodnie z art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej. Zaakcentował, iż do obliczania dochodu rolnika przyjmuje się dochód z 1 ha przeliczeniowego podanego przez GUS i kwota ta uwzględnia już tzw. dopłaty bezpośrednie wypłacane rolnikom.

Zdaniem strony skarżącej sposób obliczania dochodu z gospodarstwa rolnego przedstawia się następująco: ilość ha przeliczeniowych, wykazanych w zaświadczeniu, razy stawka ogłoszona przez Prezesa GUS, podzielić przez 12 miesięcy, podzielić przez ilość osób, równa się dochód na osobę w rodzinie. W związku z tym, jak stwierdziła, jako bezzasadne jawi się ponowne wliczanie do dochodu rodziny, kwoty wynikającej z tzw. dopłat bezpośrednich, skoro jest ona już zawarta w kwocie dochodu z 1 ha przeliczeniowego ogłoszonego przez GUS.

Na zakończenie autor skargi wskazał, że nie podziela przy tym stanowiska wyrażonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 17 stycznia 2017 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 635/16, na który powołuje się organ II instancji. Wskazując równocześnie, że w art. 87 Konstytucji RP wskazano zamknięty katalog źródeł prawa, do którego nie zalicza się orzeczeń sądów (orzeczenia nieraz bywają odmienne nawet przy podobnych stanach prawnych i faktycznych).

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powtórzyło argumentację w niej zawartą.

Jednocześnie wskazania wymaga, że postanowieniem z [...] r., nr [...], organ odwoławczy sprostował w objętej skargą, własnej, decyzji w wierszu 8-9 i 23 od góry na stronie 1 datę z "26" października 2017 r., na "25" października 2017 r., a także w wierszu 24 od góry "odmówił przyznania" na "przyznania". Obszernie uzasadniając te omyłki pisarskie, jako oczywiste i znajdujące potwierdzenie zarówno w materiale dowodowym, jak i uzasadnieniu prostowanego aktu, tj. decyzji z [...] r. nr [...] .

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Na wstępie należy zauważyć, iż podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, dalej: ppsa). Zgodnie z art. 134 § 1 ppsa, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle art. 134 § 1 ppsa, Sąd nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak: NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt FSK 2326/04, wszystkie przywoływane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl., w skrócie: CBOSA). Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego podejmowania. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.

Z kolei z brzmienia art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.

Przytoczona regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Powołane regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania, którą jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie bada celowości, czy też słuszności zaskarżonej decyzji. Nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją wówczas, gdy wiąże się ona z negatywnymi skutkami dla niej, bowiem związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa.

Prawo do rzetelnej i sprawiedliwej procedury, ze względu na jego istotne znaczenie w procesie urzeczywistniania praw i wolności obywatelskich, mieści się w treści zasady państwa prawnego (art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Obowiązkiem organów orzekających jest zatem kierowanie się w toku postępowania administracyjnego zasadami wynikającymi z przepisów prawa proceduralnego. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony, czy narusza zasady współżycia społecznego i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W tym miejscu wskazać należy, iż stan faktyczny sprawy został zaprezentowany przy okazji omawiania dotychczasowego przebiegu objętego skargą postępowania. W ocenie Sądu brak jest zatem uzasadnionych podstaw do jego ponownego przedstawiania w tej części uzasadniania.

Spór koncentruje się wokół uznania czy w okolicznościach przedmiotowej sprawy organy zasadnie uznały, iż strona nie nabyła prawa do świadczenia wychowawczego i odmówiły przyznania jej tego prawa na pierwsze dziecko M. J. w okresie od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. Tym samym osią sporu jest zasadniczo to czy organy prawidłowo, odmawiając stronie przyznania wnioskowanego przez nią świadczenia wychowawczego ustaliły dochód w rodzinie strony i de facto stwierdziły przekroczenie kryterium dochodowego na pierwsze dziecko, będące wynikiem sposobu wyliczenia dochodu z gospodarstwa rolnego. Zdaniem strony skarżącej organy tak pierwszej jak i drugiej instancji błędnie wyliczyły dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, przyjmując, że dopłaty bezpośrednie do gospodarstw rolnych, tzw. jednolita płatność obszarowa oraz płatności uzupełniające do powierzchni niektórych upraw, pochodzące z budżetu Unii Europejskiej powinny być zaliczane do dochodów rolników. W jej ocenie nie powinny być one zaliczane do dochód rolnika.

Kluczowym jest zatem to czy dopłaty bezpośrednie do gospodarstw rolnych, tzw. jednolita płatność obszarowa oraz płatności uzupełniające do powierzchni niektórych upraw, pochodzące z budżetu Unii Europejskiej powinny być zaliczane do dochodów rolników - jak twierdzi organ, czy wprost przeciwnie - jak wywodzi strona skarżąca.

Mając na uwadze tak zakreśloną istotę sporu podkreślenia wymaga, że warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia regulują przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia wychowawcze (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 214 ze zm., dalej rozporządzenie). Celem świadczenia wychowawczego, jak zasadnie zaakcentował tut. Sąd w wyroku z 24 stycznia 2017 r., sygn. akt IV SA/Gl 650/16, jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (art. 4 ust. 1 ustawy). Przysługuje ono matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka (ust. 2 ww. artykułu) do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia (ust. 3 ww. artykułu) w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie (art. 5 ust. 1 ustawy).

Jednocześnie podkreślenia wymaga, że świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, wskazanym explicite w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł (art. 5 ust. 3 ustawy). Przy tym (w myśl art. 5 ust. 4 cyt. ustawy) jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1.200,00 zł. Istotnym jest, że ustawodawca na potrzeby tego świadczenia wychowawczego zdefiniował pojęcie dochodu stanowiąc, że przez dochód ustawa rozumie dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt 1 ustawy), zaś dochód członka rodziny, to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1–3 (art. 2 pkt 2 ustawy), a dochód rodziny, to suma dochodów członków rodziny (art. 2 pkt 4 ustawy). Jednocześnie ustanowił, w art. 7 ust. 5 ustawy sposób ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego. Zgodnie z tym przepisem w przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie, w drodze obwieszczenia, przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy o podatku rolnym. Wymienione wyżej przepisy precyzyjnie wskazują sposób obliczenia wysokości dochodu na osobę w rodzinie oraz zawierają ustawową definicję dochodu, określając również, jakie należności można od nich odliczyć. Art. 7 i jego poszczególne jednostki redakcyjne - stanowiące tak o wysokości dochodu z gospodarstwa rolnego, jak i nie stanowiące je - zostały zawarte w normie bezwzględnie obowiązującej (ius cogens) stanowiącej zarazem lex specialis w stosunku do sposobu np. opodatkowania dochodów. Inny jest cel, na potrzeby którego ustawodawca definiuje dane pojęcie związując nim organ. Inny też jest obszar poddany tym regulacjom. W art. 7 ust. 6 normuje w sposób nie budzący wątpliwości interpretacyjnych, iż ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę, z wyjątkiem:

1) oddanej w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego;

2) gospodarstwa rolnego wniesionego do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną;

3) gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę w związku z pobieraniem renty określonej w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.

Tym samym wyłącznie powyższe, enumeratywnie wskazane zdarzenia prawne stanowią - jako wyjątek - podstawę do nie ujmowania ich w ustalaniu dochodu na potrzeby świadczenia wychowawczego 500+ (plus). W składnikach tych ustawodawca nie wskazał do wyłączenia dopłat unijnych czy innych form pomocy publicznej, wszak wymieniając przy ustalaniu dochodu zdarzenia podlegające wyłączaniu ich nie wskazał. Użycie przez ustawodawcę zwrotu "wyłącznie" stanowi jednoznaczną powinność organu do wliczania do dochodu z gospodarstwa rolnego wszystkich innych składników majątkowych nie ujętych w odliczeniach, co też dowodzi słuszności w tym zakresie działania organów tak I i II instancji. Zatem sposób wyliczenia dochodów i jego składników został jasno wyrażony przez ustawodawcę, co właściwie odczytały organy obu instancji. Wskazały bowiem tak podstawę prawną, jak i składniki stanowiąc o jego wysokości. Zasadnie przy tym odwołując się do art. 3 ust. 1 pkt a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, normującego, że dochód stanowi, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Dochód stanowią również inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych w tym alimenty na dzieci oraz dochody z gospodarstwa rolnego (odpowiednio art. 3 ust. 1 lit. c tiret 14 i tiret 23 ww. ustawy). I jak jednoznacznie wskazał ustawodawca - w przytoczonym powyżej art. 3 ust. 1 pkt a ustawy o świadczeniach rodzinnych - dochód stanowią również inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych w tym alimenty na dzieci oraz - co istotne - dochody z gospodarstwa rolnego. Nie wyłączając z nich żadnych dopłat.

Biorąc za punkt odniesienia dochód rodziny skarżącej za rok 2016 organy prawidłowo ustaliły, że M. J. ma naliczony podatek rolny za ten rok (2016) od 14.9718 ha przeliczeniowego. Tym samym zasadnie uznały, że zgodnie z powyżej przytoczonymi przepisami należy przyjąć, że z tego tytułu strona uzyskała w roku 2016 dochód w wysokości: 38.582,32 zł (będący wynikiem równania: 14.9718 x 214,75 zł x 12 miesięcy). Do dochodu tak ustalonego należy - wobec braku podstaw do ich nie sumowania - doliczyć dochód z tytułu dopłat bezpośrednich w kwocie 24.325,66 zł, gdyż - czego nie dostrzega strona skarżąca - nie są wyłączone z dochodu, liczonego i ustalonego wyłącznie na potrzeby ustalenia prawa do świadczenia 500+ (plus). Z powyższych ustaleń wynika, iż przeciętny miesięczny dochód rodziny strony skarżącej za rok bazowy 2016, wynosi: 5.242,33 zł, co z kolei daje na członka rodziny 1.048,47 zł i przekracza kryterium ustawowe, które wynosi 800,00 zł.

Z powyższego wynika jednoznacznie, że kwota osiągniętego w roku 2016 dochodu jest wyższa od kwoty kryterium dochodowego uprawniającej do przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie.

Ponieważ spór w niniejszej sprawie dotyczył zaliczenia do dochodu rodziny dochodu z gospodarstwa rolnego męża strony wyjaśnić należy, że w przypadku obliczania dochodu osób będących właścicielami gospodarstw rolnych, zasadą jest, że dopłaty (jakiekolwiek) i w jakiejkolwiek wysokości nie są ujęte jako niepodlegające ujawnieniu, a tym samym nie niepodlegające zsumowaniu z innymi dochodami. W tym miejscu jawi się uwaga, że sama wysokość dopłat jest wielce zróżnicowana i zależna od wielu czynników (jej rodzaju, ilości obszaru nią objętego) i założenie - jak uznaje strona - nie wliczania ich do dochodu dla ustalenia dochodu w ramach programu 500+ plus jest nie do pogodzenia ze sposobem liczenia dochodu z gospodarstwa rolnego unormowanym w ustawie pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, od którego zależne jest świadczenie na pierwsze dziecko w rodzinie.

Nadto przy ustalaniu wielkości gospodarstwa uwzględnia się także grunty oddane w dzierżawę, za wyjątkiem trzech - taksatywnie wskazanych przez ustawodawcę sytuacji, które nie zaistniały w sprawie. Tym samym istotne jest, że mąż strony jest właścicielem gospodarstwa rolnego, co do którego przyjmuje się, że z ha przeliczeniowego uzyskuje dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie, w drodze obwieszczenia prze Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego - o czym szerzej powyżej.

Konkludując Sąd nie stwierdził, aby zaskarżone rozstrzygnięcie naruszało przepisy omawianej ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Nie stwierdzono również naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w sposób, który miałby wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy w sposób dostateczny wykazał, iż wszystkie okoliczności sprawy podlegały ocenie w ramach przeprowadzonego postępowania, a przytoczona w zaskarżonej decyzji argumentacja zapadłego rozstrzygnięcia nakazuje uznać, iż jej uzasadnienie spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 Kpa, zawiera bowiem wskazanie faktów oraz dowodów, na których rozstrzygający sprawę organ się oparł oraz uzasadnienie prawne, a więc wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji.

Mając powyższe na uwadze Sąd nie stwierdził, by organy orzekające w niniejszej sprawie dopuściły się naruszenia mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego, jak też nie dopuściły się również naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie Sąd stwierdza, że w świetle art. 6 ustawy – Kodeksu postępowania administracyjnego określającego zasadę legalizmu organy miały obowiązek działać na podstawie obowiązujących przepisów prawa, co też rzetelnie zrealizowały w niniejszej sprawie. Jak wynika z wcześniejszych rozważań Sądu brak jest w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci przepisów, które dawałyby podstawę do przyznania świadczenia na pierwsze dziecko w przypadku przekroczenia kwoty kryterium dochodowego. Z kolei Sąd sprawując kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie może w swoim orzecznictwie – jak już wyżej wspomniano - opierać się na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej.

Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę jako bezzasadną.