Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 125/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 89 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2015 poz 612
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jednolity.
article: art. 121, art. 180, art. 187 § 1, art. 191
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w Kielcach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 20 października 2016 r. sygn. akt II SA/Ke 695/16 w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Kielcach z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od A. M. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach kwotę 3.960 (trzy tysiące dziewięćset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 20 października 2016 r., sygn. akt II SA/Ke 695/16, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. M. (dalej też: "strona", "skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Kielcach (dalej też: "organ", "Dyrektor IC", "organ odwoławczy") z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gry na automatach poza kasynem: uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie (pkt I), zasądził od Dyrektora Izby Celnej w Kielcach na rzecz A. M. kwotę 5.537 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt II).

Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące okoliczności faktyczne i prawne.

W dniu [...] lutego 2015 r. funkcjonariusze Urzędu Celnego w Kielcach przeprowadzili kontrolę w lokalu "[...]" w P. przy ulicy [...] [...], w którym działalność gospodarczą prowadził skarżący. W trakcie kontroli stwierdzono, że w ww. lokalu znajdują się urządzenia o nazwie Apollo nr [...] oraz Black Horse nr [...]. W wyniku podjętych czynności przeprowadzono eksperyment, który pozwolił na stwierdzenie, że gry prowadzone na ujawnionych urządzeniach są grami na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 612, dalej: u.g.h.).

Decyzją z dnia [...] marca 2016 r. Naczelnik Urzędu Celnego w Kielcach działając na podstawie art. 2 ust. 3, art. 6 ust 1, art. 8, art. 14 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 90 ust. 1 i art. 91 u.g.h. wymierzył stronie karę pieniężną w wysokości 24.000 zł za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.

Dyrektor Izby Celnej w Kielcach decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy podzielił w całości ustalenia faktyczne oraz ocenę prawną organu I instancji. Skoro badane automaty odpowiadały kryteriom określonym w art. 2 ust. 3 u.g.h., to urządzanie na nich gier dopuszczalne było tylko w kasynie gry, na podstawie posiadanej koncesji. W rozpatrywanej sprawie lokal, w którym eksploatowano automat, nie był kasynem gry w rozumieniu u.g.h. Dalej organ odwoławczy wskazał, że podmiotem urządzającym gry na ujawnionych automatach jest skarżący, ponieważ prowadząc działalność gospodarczą w przedmiotowym lokalu stworzył odpowiednie warunki, aby nielegalna gra na automatach w ogóle mogła być prowadzona. Zawarł bowiem ze spółkami A. Sp. z o.o. oraz B. Sp. z o.o. umowy dzierżawy powierzchni z dnia [...] lutego 2014r. oraz z dnia [...] sierpnia 2014r. (wraz z listami aktualizacji do umów), których przedmiotem była dzierżawa części powierzchni w skontrolowanym lokalu w następstwie których w lokalu zainstalowano nielegalne automaty do gier. W zamian spółka A. Polska Sp. z o.o. zobowiązana była do płacenia czynszu w wysokości 600,00 zł (umowa dzierżawy powierzchni z dnia [...] lutego 2014 r.), a spółka B. Sp. z o.o. do płacenia czynszu w wysokości 200,00 zł (umowa dzierżawy powierzchni z dnia [...] sierpnia 2014r.) Z § 1 ww. umów wynikało, iż ich przedmiotem jest dzierżawa powierzchni części lokalu należącego do A. M. pod instalację urządzeń do gier, na którym dzierżawca będzie prowadził działalność gospodarczą i dzierżawca będzie wykorzystywał przedmiot dzierżawy na zainstalowanie i eksploatację urządzeń: Black Horse nr [...] (A. Sp. z o.o.) oraz Apollo nr [...] (B. Sp. z o.o.). Dyrektor IC wskazał, że strona zapewniła odpowiednie warunki, aby nielegalna gra na ujawnionych automatach w ogóle mogła być prowadzona, również poprzez udostępnienie energii elektrycznej do przedmiotowych automatów w sposób pozwalający na ich pracę. Ujawnione automaty do gier zasilane były energią elektryczną z sieci elektrycznej przedmiotowego lokalu. Również istotnym zdaniem organu był fakt, iż strona otwierając za pośrednictwem swoich pracowników przedmiotowy lokal, w którym zainstalowano automaty do gier umożliwiała w ten sposób graczom swobodny dostęp do gier na automatach poza kasynem gry. Automaty te były bowiem zainstalowane w ogólnodostępnym pomieszczeniu przedmiotowego sklepu i każda osoba, która do niego weszła mogła na nich zagrać. Dodatkowo strona wykonywała osobiście czynności, które w efekcie prowadziły do realizowania wypłaty wygranej z nielegalnej gry hazardowej, przez co zapewniała ciągłość przebiegu nielegalnych gier. W praktyce czynności te wykonywane były przez stronę w przypadku, gdy gracz uzyskał wygraną, a w automacie w tym czasie nie było wystarczającej ilości pieniędzy na dokonanie mu wypłaty w pełnej wysokości. Wówczas automat do gry wyświetlał komunikat z ilością pieniędzy, które pozostały do wypłaty graczowi, a sam ulegał zablokowaniu, uniemożliwiając dalsze rozgrywanie na nim gry. W przypadku zaistnienia takiej sytuacji gracz, któremu automat nie wypłacił całej wygranej zgłaszał ten fakt pracownikowi sklepu, który akurat był na zmianie. Wówczas taki pracownik dzwonił do skarżącego. On z kolei dzwonił do osoby świadczącej usługi serwisowe na rzecz spółki A. sp. z o.o. oraz spółki B. Sp. z o.o. W wyniku otrzymanej informacji serwisant informował pracownika sklepu lub właściciela o dacie swojego przyjazdu do lokalu w celu uzupełnienia automatu w środki pieniężne przeznaczone na wypłaty wygranych. Następnie pracownik sklepu lub właściciel (strona) informowali gracza o terminie, w którym może odebrać uzyskaną wygraną. Serwisant z kolei, w ustalonym terminie przyjeżdżał do lokalu i odblokowywał zablokowany automat, uzupełniając go jednocześnie w środki pieniężne przeznaczone na wypłaty wygranych, co było równoznaczne ze wznowieniem pracy takiego automatu. Podniesiono, że skarżący podpisując umowę dzierżawy oraz listę aktualizacji urządzeń do umowy dzierżawy przyjął na siebie odpowiedzialność za urządzenia wstawione do lokalu zobowiązując się w przypadku włamania lub jakiegokolwiek istotnego uszkodzenia urządzeń będących własnością dzierżawców , do niezwłocznego powiadomienia ich o tym .Dyrektor IC zwrócił jednocześnie uwagę, że w umowie zawartej z B. Sp. z o.o. w pkt.1 widnieje zapis: "W przypadku nie eksploatowania urządzenia obowiązek zapłaty czynszu aktualizuje się w miesiącu, w którym rozpoczęła się eksploatacja urządzenia lub urządzenie dotychczas eksploatowane zostało zastąpione nowym uruchomionym urządzeniem." Reasumując organ wskazał, że strona realizując powyższe czynności osobiście i poprzez swoich pracowników urządzała nielegalną grę hazardową tj. urządzała gry na automatach poza kasynem gry. Organ stwierdził, iż bez wykonania wyżej wskazanych czynności, nielegalne gry hazardowe nie odbywałyby się w skontrolowanym lokalu. Ponadto czynności te bezpośrednio doprowadziły do tego, że nielegalna gra hazardowa w ogóle miała miejsce. Bezspornym było zdaniem organu, że bez oddania w dzierżawę części powierzchni w skontrolowanym lokalu, bez zapewnienia energii elektrycznej, bez otwierania lokalu do publicznego dostępu, nielegalne gry hazardowe nie odbywałyby się w tym lokalu. Ponadto podejmowane czynności zapewniały przebieg urządzanych nielegalnych gier na przedmiotowych automatach do gier. Podkreślono, iż cechą gry na automatach jest możliwość uzyskania wygranej pieniężnej. Bez bieżącego powiadamiania osoby świadczącej usługi serwisowe wobec tych automatów, gracz taki nie uzyskiwałby pełnej wygranej, przez co przebieg samej gry byłby zakłócony. Zdaniem organu odwoławczego podejmowane przez stronę czynności doprowadziły w efekcie do możliwości uzyskania przez gracza nielegalnej wygranej pieniężnej z tytułu gry hazardowej rozgrywanej na dwóch ujawnionych automatach w skontrolowanym lokalu. W takim przypadku na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust 2 pkt 2 u.g.h. kara pieniężna za urządzanie gry wynosi 24.000 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wskazanym na wstępie wyrokiem z dnia 20 października 2016 r. uwzględniając skargę strony uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie. WSA nie podzielił stanowiska organu, że za urządzającego gry w rozumieniu art. 89 u.g.h. należy uznać każdą osobę, która w jakikolwiek sposób przyczyniła się do tego, że ktoś inny gra na automacie poza kasynem. Sąd I instancji zauważył, że pod rządem poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych dopuszczalne było prowadzenie działalności w zakresie urządzania gier na automatach o niskich wygranych w punktach gry na automatach, które mogły być usytuowane w lokalach gastronomicznych, handlowych lub usługowych. Właścicielami tych lokali nie były spółki urządzające gry na automatach, lecz najczęściej osoby fizyczne, które wynajmowały podmiotom urządzającym gry część powierzchni swojego lokalu. Zdaniem Sądu I instancji także aktualnie obowiązująca ustawa o grach hazardowych wyraźnie odróżnia wynajmujących lokal z przeznaczeniem na prowadzenie działalności hazardowej (prowadzenie salonu gry bingo, urządzanie zakładów wzajemnych) oraz osoby kierujące działalnością gastronomiczną, handlową i usługową w lokalu, w którym znajduje się punkt gry, od podmiotów urządzających takie gry, co wynika jednoznacznie z treści art. 35 pkt 6, art. 36 pkt 6 i art. 142 u.g.h. Zdaniem WSA także z art. 23 a ust. 5 tej ustawy, w myśl którego koszty rejestracji automatów i urządzeń do gier ponosi podmiot urządzający gry wynika, że wynajmującego lokal z przeznaczeniem na ustawienie w nim automatu do gier nie można uznawać za urządzającego gry. W przeciwnym bowiem razie oznaczałoby to, że taki wynajmujący ma również obowiązek ponoszenia kosztów o jakich mowa w tym przepisie. WSA zauważył także, że ustawodawca w art. 128 kodeksu wykroczeń również odróżnia osobę urządzającą grę hazardową od osoby użyczającej do takiej gry środków lub pomieszczenia. W opinii WSA ustawa o grach i zakładach wzajemnych, ustawa o grach hazardowych jak i kodeks wykroczeń w zakresie, w jakim przewidują kary za urządzanie gier hazardowych, są ze sobą ściśle związane, co powoduje, że nie jest dopuszczalne określanie tych samych podmiotów jako wynajmujących (wydzierżawiających, użyczających ewentualnie jako osób kierujących działalnością gastronomiczną, handlową lub usługową, w lokalu, w którym znajduje się punkt gry), a tylko jeśli chodzi o możliwość zastosowania wobec nich art. 89 ust. 1 i 2 traktowanie ich jako urządzających gry. Zdaniem Sądu I instancji za urządzającego gry w rozumieniu art. 89 u.g.h. należy uznać taki podmiot, który prowadzi działalność na automatach na swój rachunek i swoje ryzyko, który czerpie bezpośrednie korzyści z takiej działalności, organizuje całą działalność hazardową, w tym również poprzez zlecanie wykonywania poszczególnych czynności innym osobom, które wówczas działają nie na swoją rzecz, ale na rzecz podmiotu urządzającego gry. Według WSA skarżącego nie można uznać za urządzającego w rozumieniu przepisów tego artykułu.

Natomiast pozostałe zawarte w skardze zarzuty związane z brakiem notyfikacji art. 14, art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., oraz dotyczące sprzeczności z prawem eksperymentu przeprowadzonego przez funkcjonariuszy jak i możliwości podwójnego karania - WSA uznał za bezzasadne.

W skardze kasacyjnej Dyrektor Izby Celnej w Kielcach zaskarżył powyższy wyrok w całości, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie rozpoznanie skargi, w obu przypadkach zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. dalej p.p.s.a):

- art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. 2016.471 t.j. z późn, zm. dalej: "u.g.h.") przez błędną wykładnię skutkującą niewłaściwym zastosowaniem i przyjęcie, że za urządzającego gry w rozumieniu art. 89 u.g.h. należy uznać taki podmiot, który prowadzi działalność na automatach na swój rachunek i swoje ryzyko, czerpie bezpośrednie korzyści z takiej działalności, organizuje działalność hazardową, w tym również poprzez zlecanie wykonywania poszczególnych czynności innym osobom, a w konsekwencji uznanie, że użytkownika lokalu mieszczącego się w bloku, mającego do pomieszczenia lokalu określony tytuł prawny, lecz który kasynem gry nie można uznać za urządzającego gry, podczas gdy, prawidłowa wykładnia wskazanego przepisu prowadzi do wniosku dokładnie odwrotnego, że za urządzającego gry w rozumieniu w/w przepisu, może być uznany podmiot wykonujący inne czynności związane z udostępnianiem (podnajmowaniem) urządzenia do gier, zarządzania nim, pobierający korzyści z tej działalności, jak też podmiot stwarzający warunki do udziału w grze hazardowej, czyli dokładnie ktoś taki jak adresat skontrolowanej przez WSA w Kielcach decyzji;

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, t.j :

- art. 145 § 3 w zw. z § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 p.p.s.a. poprzez uznanie, iż organy dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego skutkującego niewłaściwą kwalifikacją podmiotu karanego o jakim mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji jak i umorzeniem postępowania administracyjnego;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a w związku z art. 121, art. 180, art. 187 § 1, art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2015.613, t.j. z późn. zm. - dalej Ordynacja podatkowa), poprzez przyjęcie, że organy podatkowe dopuściły się naruszenia ww. przepisów ordynacji podatkowej i w konsekwencji uznanie, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie dawał podstaw do ustalenia, że A. M. jest urządzającym gry poza kasynem, podczas gdy dowody zebrane w trakcie postępowania w pełni uzasadniały przypisanie jemu przymiotu "urządzającego" gry w rozumieniu przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., gdyż wykonywał on szereg czynności, które związane są z procesem urządzania gier, a tym samym poczynione przez organy ustalenia były i są prawidłowe oraz znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zebranym w sprawie, co jednocześnie oznacza, że organ odwoławczy sumiennie przeprowadził te dowody, którymi dysponował i dokonał rzetelnej ich oceny;

- art. 151 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie, w sytuacji, gdy organy podatkowe nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa w sposób określony przez WSA w Kielcach.

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów organ przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.

Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a., tj. zarówno na naruszeniu przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania.

Za usprawiedliwione należy uznać zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) oraz § 3 w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 121, art. 180, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej w zw. art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej można wywnioskować, że istota zarzutów skargi kasacyjnej sprowadza się do kwestionowania stanowiska Sądu I instancji, który uchylając zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję organów celnych oraz umarzając postępowanie stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jest niewystarczający dla uznania skarżącego za podmiot urządzający gry, a w konsekwencji przypisania skarżącemu odpowiedzialności za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry.

Odniesienie się do tak zarysowanej istoty sporu rozpocząć należy od przypomnienia, że w myśl art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry. Sama ustawa o grach hazardowych nie zawiera legalnej definicji "urządzającego gry", jednak posługuje się tym określeniem w wielu przepisach, z których można wywnioskować zakres treściowy tego pojęcia. Na ich podstawie Naczelny Sąd Administracyjny w orzecznictwie przyjmuje, że "urządzanie gier hazardowych na automatach" to ogół czynności i działań umożliwiających takie gry hazardowe, a w szczególności: udostępnienie potencjalnym graczom automatów do gier, zorganizowanie i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy, utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiającej ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, obsługa urządzeń, zatrudnienie i odpowiednie przeszkolenie personelu, zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze (por. np. wyroki NSA z dnia: 2 sierpnia 2018 r., sygn. akt II GSK 132/18; 19 lipca 2018 r., sygn. akt II GSK 4707/16).

Wykładnia tego pojęcia, umożliwiająca nakładanie kar administracyjnych na więcej niż jeden podmiot jest niezbędna, jeżeli system kontroli i skuteczność przewidzianych przez ustawodawcę sankcji ma mieć realny charakter, zwłaszcza zaś jeżeli spojrzy się na to zagadnienie z perspektywy eliminowania sytuacji obejścia bądź nadużycia prawa przez podmioty uczestniczące w działalności hazardowej. Nie do pogodzenia bowiem z zasadą skuteczności stanowionego prawa byłaby taka wykładnia przepisów u.g.h., która w istocie pozostawiałaby bez kontroli i sankcji np. sytuacje tworzenia pozorów urządzania gier na automatach przez jeden podmiot, a więc też jego nominalnej odpowiedzialności, podczas gdy w rzeczywistości gry na automacie urządzane byłyby również na rachunek innego podmiotu jako element wspólnego przedsięwzięcia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawo musi takie działania obejmować swoim zakresem i tworzyć realne możliwości ich kontroli. Jednocześnie nie może zostać poczytana za przeszkodę w takim rozumieniu wskazanego pojęcia, użyta w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. liczba pojedyncza – "urządzający gry na automatach poza kasynem gry". Wykładnia tego zwrotu musi bowiem uwzględniać sens regulacji sankcjonującej określone zachowanie, w którym bez wątpienia mieści się również działanie więcej niż jednego podmiotu, o ile można w sprawie ustalić i przypisać określonym osobom cechę wspólnego urządzania gier na automacie poza kasynem (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2017 r. sygn. akt II GSK 892/17).

Zatem warunkiem przypisania odpowiedzialności administracyjnoprawnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., jest wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także z ich obsługą oraz stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używanie do celów związanych z zasadniczo komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych. Tego rodzaju czynności muszą być wynikiem uprzedniego porozumienia i podziału ról pomiędzy współuczestnikami procederu nielegalnego urządzania gier na automatach poza kasynem gry. W przypadku wielości podmiotów urządzających oraz istnienia współuczestnictwa w tym zakresie (np. właściciela automatu i właściciela lokalu, którzy na podstawie pisemnej lub ustnej umowy dokonują podziału zadań i funkcji związanych z procesem organizacji gier) konieczne jest, aby organy orzekające o odpowiedzialności tego rodzaju podmiotów opierały swoje orzeczenia na niewątpliwych ustaleniach faktycznych, które świadczą o istnieniu pomiędzy podmiotami współurządzającymi porozumienia w zakresie podziału zadań i funkcji w procesie urządzania gier (por. wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 2360/17).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny nie zgadza się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że zebrany przez organy w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do przypisania skarżącemu przymiotu "urządzającego gry na automatach", o którym mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Organy wykazały bowiem aktywną postawę skarżącego podczas urządzania gier na automatach znajdujących się w lokalu w którym działalność gospodarczą prowadził skarżący.

Powyższe zasadnie wywiedziono z treści umów łączących skarżącego z właścicielami automatów. Dyrektor IC wskazał, że strona zapewniła odpowiednie warunki, aby nielegalna gra na ujawnionych automatach w ogóle mogła być prowadzona. Umożliwiła również dostęp do energii elektrycznej pozwalający na pracę automatów. Istotnym był fakt, iż strona otwierając za pośrednictwem swoich pracowników przedmiotowy lokal, w którym zainstalowano automaty do gier umożliwiała w ten sposób graczom swobodny dostęp do gier na automatach poza kasynem gry. Automaty te zainstalowane były bowiem w ogólnodostępnym pomieszczeniu przedmiotowego sklepu który nie jest kasynem gry i każda osoba, która do niego weszła mogła zagrać na ujawnionych automatach. Dodatkowo skarżący wykonywał osobiście czynności, które w efekcie prowadziły do realizowania wypłaty wygranej z nielegalnej gry hazardowej, przez co zapewniał ciągłość przebiegu nielegalnych gier. W praktyce czynności te wykonywane były przez stronę w przypadku, gdy gracz uzyskał wygraną, a w automacie w tym czasie nie było wystarczającej ilości pieniędzy na dokonanie mu wypłaty w pełnej wysokości. Wówczas automat do gry wyświetlał komunikat z ilością pieniędzy, które pozostały do wypłaty graczowi, a sam ulegał zablokowaniu, uniemożliwiając dalsze rozgrywanie na nim gry. Następnie pracownik sklepu lub właściciel (strona) w ustalonym terminie przyjeżdżał do lokalu i odblokowywał zablokowany automat, uzupełniając go jednocześnie w środki pieniężne przeznaczone na wypłaty wygranych, co było równoznaczne ze wznowieniem pracy takiego automatu. Skarżący podpisując umowy dzierżawy oraz listę aktualizacji urządzeń do umów przyjął też na siebie odpowiedzialność za urządzenia wstawione do lokalu zobowiązując się w przypadku włamania lub jakiegokolwiek istotnego uszkodzenia urządzeń do niezwłocznego powiadomienia o tym dzierżawców. W umowie zawartej z B. Sp. z o.o. w pkt.1 widniał też zapis: "W przypadku nie eksploatowania urządzenia obowiązek zapłaty czynszu aktualizuje się w miesiącu, w którym rozpoczęła się eksploatacja urządzenia lub urządzenie dotychczas eksploatowane zostało zastąpione nowym uruchomionym urządzeniem.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie przyjęto, że strona realizując powyższe czynności urządzała nielegalną grę hazardową tj. urządzała gry na automatach poza kasynem gry i temu też służyły czynności takie jak udostępnienie powierzchni lokalu pod zainstalowane urządzenia, zapewnienie ciągłości dostępu energii elektrycznej, otwieranie i zamykanie lokalu, a przez to organizacji czasu urządzania gier na automatach (por. wyroki NSA z dnia 13 kwietnia 2018 r. II GSK 420/18 i II GSK 429/18). Z taką zaś sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie.

Tym samym, wbrew stanowisku Sądu I instancji organy podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy, i dokonanie na tej podstawie oceny spełnienia przesłanek z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Organy miały podstawy - w świetle całokształtu okoliczności wynikających z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie - do uznania skarżącego za urządzającego grę w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., pobierającego zyski z tej działalności.

W tej sytuacji wniosek o uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcie Sądu I instancji - wydanego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. - zasługiwał na uwzględnienie.

Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadne uchylić zaskarżony wyrok i rozpoznać skargę, do czego podstawę stwarza art. 188 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie, rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że istnieją podstawy do rozpoznania skargi i na podstawie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. uwzględnił skargę kasacyjną Dyrektora Izby Celnej w Kielcach uchylając zaskarżony wyrok i oddalił skargę.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).

Orzekając o zwrocie kosztów postępowania sądowego Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił wpis od skargi kasacyjnej (360 zł.) oraz wynagrodzenie pełnomocnika organu (3600 zł.).