Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2382/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-07-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1 i art. 11 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 19 lipca 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy Miasta [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 37/17 w sprawie ze skargi Gminy Miasta [...] na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia nieruchomości z mocy prawa przez gminę oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2017 r. (sygn. akt I SA/Wa 37/17), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a.") – oddalił skargę Gminy Miasta [...] na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nabycia przez Gminę Miejską [...] - z mocy prawa, to jest z dniem 27 maja 1990 r.- własności nieruchomości o powierzchni [...] ha, położonej we [...] a stanowiącej działkę oznaczoną nr [...] (obecnie nr [...]) w obrębie [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr [...].

W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, Gmina Miasta [...] zarzuciła Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest: art. 5 ust.1 i art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych - poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że nieruchomość, objęta postępowaniem, nie stała się - z mocy prawa - własnością Gminy [...] z dniem 27 maja 1990 r., ale podlegała wyłączeniu spod komunalizacji jako mienie ogólnonarodowe, służące wykonywaniu zadań publicznych, należących do właściwości organów administracji rządowej.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, ewentualnie - uchylenie zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyła się wyłącznie do zbadania zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów.

Zostały one oparte wyłącznie na podstawie kasacyjnej, określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. to jest na obrazie prawa materialnego w postawi błędnej wykładni art. 5 ust.1 i art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191).

W związku z powyższym należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające (...), jeżeli dalsze przepisy (cytowanej ustawy) nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe należące do: 1) rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, 2) przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego, 3) zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt 1 – staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy (27 maja 1990 r.) z mocy prawa mieniem właściwych gmin.

Po myśli zaś art. 11 ust. 1 pkt 1 omawianej ustawy komunalizacyjnej, składniki mienia ogólnonarodowego (państwowego), o którym mowa w art. 5 ust. 1-3, nie stają się mieniem komunalnym, jeżeli służą wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że – zgodnie z utrwaloną i jednolitą wykładnią art. 11 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy, stosowaną w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, użyte w tym przepisie sformułowanie: "służą wykonywaniu zadań publicznych" należy odnosić wyłącznie do stanu faktycznego, jaki istniał w dniu 27 maja 1990 r. a nie do stanu prawnego. W omawianym przepisie chodzi bowiem o sposób korzystania z mienia ogólnonarodowego a nie o legitymowanie się przez dany podmiot stosownym tytułem prawnym do wspomnianego mienia (vide np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 4 sierpnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2847/15, 18 listopada 2013 r. sygn. akt I OSK 967/12, 14 października 1998 r. sygn. akt I SA 1333/98).

Odnosząc powyższe do stanu rozpatrywanej sprawy należy zatem przyjąć, że skoro nieruchomość o powierzchni [...] ha, położona we [...], będąca działką oznaczoną nr [...] (obecnie nr [...]) w obrębie [...], uregulowana w księdze wieczystej nr [...], stanowiąca w dniu 27 maja 1990 r. mienie Skarbu Państwa przekazane w drodze porozumienia przez Ministerstwo Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki Politechnice [...], była przez nią – za zgodą Ministerstwa - wykorzystywana jako akademik, to nieruchomość taka, z mocy art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy Przepisy wprowadzające (...) nie podlegała komunalizacji.

Jak wyjaśnił bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 października 1998 r. sygn. akt I SA 1333/98, zadania Ministra Edukacji Narodowej – wg stanu prawnego obowiązującego na dzień komunalizacji – zawarte w ustawie z dnia 23 października 1987 r. o utworzeniu urzędu Ministra Edukacji Narodowej (Dz. U. Nr 33, poz. 178), były określone szeroko. W art. 3 ust. 1 w/w ustawa stanowiła zaś, iż Minister Edukacji Narodowej kształtuje politykę państwa w dziedzinie szkolnictwa wyższego.

Analogiczna regulacja prawna zawarta była również w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 4 maja 1982 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 42, poz. 201 ze zm.), a która to ustawa w art. 4 ust. 2 pkt 7 i 12 stanowiła także, iż szkoła wyższa ma w szczególności prawo do samodzielnego gospodarowania majątkiem i środkami finansowymi w granicach określonych w przepisach prawa oraz prowadzenia działalności socjalno-bytowej stosownie do potrzeb pracowników i studentów.

Z tych powodów pogląd, wyrażony w niniejszej sprawie zarówno przez Sąd Wojewódzki jak i organy a sprowadzający się do stanowiska, że - w świetle powyższych regulacji prawnych – Politechnika [...], działając w imieniu i pod nadzorem Ministra Edukacji Narodowej, gospodarowała przedmiotową nieruchomością w taki sposób, iż prowadząc na niej akademik zapewniała studentom warunki materialne i socjalne pozwalające im realizować prawo do nauki, był zasadny. Fakt ten zaś prowadzi do wniosku, że w analizowanej sprawie, sporna nieruchomość podlegała działaniu art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej.

Powyższe oznaczało zatem, że zarzuty kasacyjne nie były trafne. W szczególności zaś nie mógł w tym przypadku mieć zastosowania pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2010 r. (sygn. akt I OSK 668/09), gdyż wyrok ten dotyczył nieruchomości zabudowanej hotelem dla asystentów a nie akademikiem dla studentów. Asystent zatrudniony na uczelni był (i jest nadal) jej pracownikiem a zatem nie realizował (nie realizuje) prawa do nauki, a które to prawo gwarantowało studentowi w 1990 r. Państwo.

W rezultacie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie była usprawiedliwiona i – z mocy art. 184 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.