Postanowienie WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1660/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2008-10-08 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Zwolniono od uiszczenia wpisu w części
Powołane przepisy: article: art. 245 par. 1,  art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Skwierzyńska po rozpoznaniu w dniu 8 października 2008r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku "A" S.A. w Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu z dnia 26 listopada 2002r. w sprawie ze skargi na decyzję Izby Skarbowej w Z. z dnia [...] ., [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień 1995r. postanawia: udzielić skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od uiszczenia uzupełniającego wpisu sądowego w kwocie [...] zł. /-/ M. Skwierzyńska


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zwolnił spółkę akcyjną A S.A. w Z., dalej [...] od obowiązku wniesienia uzupełniającego wpisu sądowego w sprawie ze skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem NSA OZ Poznań z dnia 26 listopada 2002r. W rozstrzygnięciu wskazano między innymi, że wpis od skargi wynosi [...] ,- zł, zaś skarżąca uiściła wpis sądowy w kwocie [...] - zł. Wezwana do uiszczenia uzupełniającego wpisu od skargi skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy. We wniosku tym zaś wskazała, że nie posiada żadnego majątku umożliwiającego pokrycie tego wpisu. Trudności płatnicze spółki rozpoczęły się już w 1996r., kiedy to Urząd Kontroli Skarbowej wszczął kontrolę, w zakresie działalności spółki i zabezpieczył cały majątek, powodując pozbawienie jej możliwości prowadzenia jakiejkolwiek działalności gospodarczej i możliwości regulowania swoich zobowiązań. Spółka nie ogłosiła upadłości, gdyż prowadzi liczne spory ze Skarbem Państwa (urzędami skarbowymi i izbami skarbowymi), odnośnie przysługujących jej należności od Skarbu Państwa. Podała, że wysokość kapitału akcyjnego spółki wynosi [...] zł. Nie posiada na dzień 8 kwietnia 2008r. środków trwałych. Zgodnie z bilansem, spółka wykazała stratę. Skarżąca nie posiada rachunku bankowego, nie posiada żadnych nieruchomości, ani środków trwałych i obrotowych, nie prowadzi działalności gospodarczej począwszy od dnia 1 stycznia 2006r. Do pisma załączono zeznania podatkowe za 2005, 2006 i 2007r. Przedłożono też bilans i rachunek wyników oraz sprawozdanie finansowe za 2005 i 2006r. Spółka wskazała, że nie posiada żadnych kont bankowych, nie ponosi żadnych kosztów związanych z funkcjonowaniem, gdyż wszystkie koszty ponosi jedyny wspólnik spółki z własnych środków finansowych, nie zatrudnia pracowników, nie posiada telefonów stacjonarnych i komórkowych. W dniu [...] sprzedała prawo wieczystego użytkowania gruntu- nieruchomości położonej w Z. oraz prawo własności znajdującego się na tej nieruchomości budynku, ale nie uzyskała z tego przychodu, gdyż zapłata ceny nastąpiła poprzez kompensatę wzajemnych wierzytelności stron transakcji. Nie posiada również majątku ruchomego, gdyż został on sprzedany w latach 2000-2001, a uzyskane z tego tytułu środki zostały w całości przeznaczone na bieżącą działalność gospodarczą skarżącej i koszty procesów sądowych.

Dyrektor Izby Skarbowej w Z. wniósł sprzeciw od postanowienia, w którym domaga się oddalenia wniosku. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 245 § 1 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określonej dalej ustawą P.p.s.a., przez przyjęcie, że spółka spełniła warunki do zwolnienia od uiszczenia uzupełniającego wpisu sądowego, a także naruszenie art. 255 powyższej ustawy, poprzez niepodjęcie przez Sąd działań mających na celu ustalenie rzeczywistego stanu majątkowego skarżącej spółki, polegające na niewyjaśnieniu okoliczności posiadania przez spółkę rachunku bankowego oraz nieponoszenia żadnych kosztów związanych z funkcjonowaniem podmiotu. W ocenie organu odwoławczego spółka umotywowała wniosek tymi samymi okolicznościami, które podnosiła we wnioskach z [...] o przyznanie prawa pomocy w sprawach o sygn. akt I SA/Po 1836/04 do I SA/ Po 1840/04 i które zostały ocenione, jako nie zasługujące na uwzględnienie. Zdaniem organu odwoławczego, nie do zaakceptowania jest dokonanie odmiennej oceny tych samych faktów i wydanie rozstrzygnięcia zwalniającego spółkę od obowiązku wniesienia wpisu od skargi kasacyjnej. Organ II instancji ponadto wskazał, że kwestionowane postanowienie nie zawiera oceny faktu sprzedaży przez spółkę w dniu [....] prawa użytkowania wieczystego gruntu nieruchomości położonej w Z. oraz prawa własności znajdującego się na tej nieruchomości budynku, jak również budzi wątpliwości ustalenie, że spółka nie prowadzi żadnej działalności i nie ma majątku ruchomego. Według organu odwoławczego, Sąd nie dokonał dogłębnej analizy stanu majątkowego spółki, w szczególności w zakresie jej twierdzeń, iż nie posiada ona rachunków bankowych oraz, że nie ponosi kosztów związanych z funkcjonowaniem, gdyż- jak podała skarżąca- nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej począwszy od 1 stycznia 2006r. Nadto Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że Sąd Okręgowy w Z. w sprawie z powództwa spółki przeciwko Skarbowi Państwa – Izbie Skarbowej w Z. o odszkodowanie nie uwzględnił wniosku spółki o zwolnienie od kosztów sądowych.

Na wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 czerwca 2008r. zobowiązujące Dyrektora Izby Skarbowej w Z. do przedłożenia aktualnej informacji z banku o stanie konta A S.A., wyciągu z KRS-u, a także wszelkich innych dowodów mogących świadczyć o stanie majątkowym spółki organ podatkowy w piśmie z dnia .... poinformował, że nie posiada aktualnej informacji z banku o stanie konta skarżącej. Do pisma dołączono odpis z rejestru handlowego (podmiot nie został wpisany do KRS-u, mimo upływu terminu na dokonanie wpisu) oraz pismo A z dnia [...] wraz załącznikami. Z ostatniego pisma skarżącej A wynika, że posiada ona wierzytelności wobec wymienionych w piśmie osób fizycznych, z których może nastąpić zaspokojenie wierzytelności Pierwszego Urzędu Skarbowego w Z. wobec spółki A . Jako załączniki do powyższego pisma spółka przedłożyła pisma Komornika Sądowego w P. z dnia [...] stanowiące zajęcie na wniosek A wierzytelności osób fizycznych (wymienionych w piśmie) należne im od Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z tytułu zwrotu nadpłaty w podatku dochodowym i podatku VAT.

W piśmie procesowym z dnia [...] skarżąca spółka wniosła o odrzucenie sprzeciwu Dyrektora Izby Skarbowej.

W związku z kolejnym wezwaniem Sądu, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Z. pismem z dnia [...] wyjaśnił, że A posiada wierzytelności wobec M. R., H. R. i K. R., lecz prowadzone przez komornika sądowego postępowanie egzekucyjne jest bezskuteczne i będzie umorzone. Nadto poinformowano, że w trakcie administracyjnego postępowania egzekucyjnego ustalono, że A nie posiada majątku, z którego można byłoby skutecznie prowadzić egzekucję, a na rachunku bankowym spółki brak jest środków pieniężnych, spółka nie posiada też ruchomości, oraz, że w stosunku do spółki Dyrektor Izby Skarbowej w Z. decyzją z dnia [...] stwierdził nadpłatę, lecz kwota nadpłaty (...zł) została już zabezpieczona na poczet podatku od czynności cywilnoprawnych w związku z umową sprzedaży nieruchomości. Do pisma dołączono kserokopie deklaracji VAT-7 za miesiące od kwietnia do lipca 2008r., w których kolejno wykazano kwotę do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy (w wysokości...,-zł wg każdej z deklaracji) oraz kserokopię zeznania rocznego CIT-8 za 2007r., w której wykazano stratę w wysokości [...] zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił i zważył, co następuje:

Wniosek zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 §3). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może też polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 §4 P.p.s.a.). Należy też dodać, że osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Spółka nie zatrudnia pracowników, nie posiada telefonów stacjonarnych i komórkowych, nie posiada środków trwałych i obrotowych ani środków finansowych na prowadzenie kont bankowych. Majątek ruchomy został sprzedany w latach 2000-2001, a uzyskane z tego tytułu środki zostały w całości przeznaczone na bieżącą działalność. Według bilansu strata za rok obrotowy 2007r. wynosi [...] zł. W dniu [...] spółka sprzedała, nie uzyskując środków finansowych, prawo użytkowania gruntu wieczystego nieruchomości położonej w Z. oraz prawo własności znajdującego się na tej nieruchomości budynku. Spółka nie ponosi kosztów związanych ze swoim funkcjonowaniem, gdyż pokrywa je jedyny wspólnik z własnych zasobów.

Sąd ustalając powyższy stan faktyczny uznał za wiarygodne twierdzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy bowiem znajdują oparcie w wyżej wymienionych niekwestionowanych dowodach z dokumentów. Z bilansów, rachunków zysków i strat spółki wynika, że spółka istotnie nie prowadzi działalności gospodarczej, jej przychód netto ze sprzedaży wynosi 0. Zeznania podatkowe CIT -8 za 2005, 2006r. i 2007r., wykazują stratę w wysokości odpowiednio [...] zł, [...] zł oraz [...] zł. Natomiast deklaracje VAT-7 za poszczególne miesiące nie wykazują rozliczenia transakcji podlegających opodatkowaniu, podatku należnego, a także transakcji wykonywanych poza terytorium kraju, co jest praktycznym stwierdzeniem braku dostaw i braku świadczenia usług. Z kolei umowa sprzedaży prawa wieczystego użytkowania gruntu z dnia [...] jednoznacznie stwierdza, że zapłata ceny sprzedaży nastąpiła przez potrącenie wzajemnych wierzytelności sprzedającej spółki i nabywcy, wskutek czego wierzytelności nabywcy w stosunku do spółki sprowadzone zostały do niższej wysokości. Zatem umowa ta nie przyniosła spółce przychodu.

Oceniając sprzeciw organu odwoławczego Sąd uważa, iż wskazywany w nim fakt odmowy przyznania spółce prawa pomocy w sprawach o sygn. akt I SA/Po 1835/04 do I SA/ Po 1840/04 nie wiąże w niniejszej sprawie. Obecnie rozpatrywana sprawa jest sprawą odrębną i wymaga odrębnego ustalenia stanu finansowego wnioskodawcy. Sąd dokonał takiej analizy i na podstawie zgromadzonych dokumentów doszedł do przekonania, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest zasadny. A zatem zarzut naruszenia art. 255 P.p.s.a., jest chybiony.

Odnośnie do podniesionych w sprzeciwie okoliczności, że spółka posiada rachunek bankowy, i że powinna zabezpieczyć środki na poczet prowadzonych sporów sądowych, Sąd zauważa, powołując się na orzeczenie NSA dnia 23 września 2008r., sygn. akt I FZ 268/08, w identycznej sprawie A, w której oddalono zażalenie Dyrektora Izby Skarbowej w Z. na postanowienie WSA w Poznaniu w przedmiocie zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej, że "fakt posiadania przez spółkę konta bankowego nie przesądza jeszcze o zdolnościach płatniczych skarżącej". Sąd ten podkreślił również, że "nie jest zasadny argument o konieczności zabezpieczenia przez stronę środków na koszty związane z ewentualnymi procesami sądowymi. Europejski Trybunał Praw Człowieka wypowiedział się krytycznie o nakładaniu na osobę prowadzącą działalność gospodarczą obowiązku czynienia oszczędności na poczet ewentualnych kosztów sądowych (sprawa Jedamski i Jedamska przeciwko Polsce z 26 lipca 2005 r., skarga nr 73547/01, a także sprawa Teltronic CATV przeciwko Polsce, wniosek nr 48140/99, orzeczenie z 10 stycznia 2006 r.). Trzeba też pamiętać, że art. 246 P.p.s.a. nie przewiduje żadnych warunków przyznania prawa pomocy poza wykazaniem, że strona nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania (por. "Prawo pomocy w orzecznictwie NSA, opracowane przez Biuro Orzecznictwa NSA, Warszawa 2007, str. 68). instancji powołał się zresztą na postanowienie z dnia 28.12.2007 r., sygn. akt I SA/Go 898/07 stwierdzające, że Spółka nie posiada wolnych środków finansowych na rachunku bankowym, ponieważ jest zajęty przez komornika sądowego").

Skoro spółka w toku postępowania wykazała, że nie ma dostatecznych środków na wniesienie uzupełniającego wpisu sądowego, odmowa przyznania prawa pomocy zagrażałaby jej prawu do sądu.

Z tych powodów, na podstawie art. 245 § 1 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.

/-/ M. Skwierzyńska