Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 83/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost – Durchowska Sędziowie WSA Izabela Bąk - Marciniak (spr.) WSA Tomasz Grossmanna Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie zameldowania, 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] września 2011r. nr [...], 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego K. Z. kwotę [...] ([...]) złotych z tytułu kosztów sądowych i kwotę [...] ([...]) złotych z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego,


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...] Prezydent Miasta [...]na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j.: Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm., dalej - EwidLudnU) orzekł o uchyleniu czynności materialno-technicznej polegającej na zarejestrowaniu w dniu [...] marca 2011 r. faktu zameldowania J.Z. na pobyt stały w lokalu nr [...] przy ul. [...] [...] w [...](dalej - sporny lokal). Organ opisał stan faktyczny w sprawie i wskazał, że na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego stwierdzono, że czynność materialno - techniczna, polegająca na zarejestrowaniu w dniu [...] marca 2011 r. faktu zameldowania na pobyt stały J.Z. w spornym lokalu (dalej – czynność zameldowania) posiadała wadę, która polegała na zarejestrowaniu fikcji meldunkowej, gdyż J.Z. nie zamieszkiwał dacie zameldowania w spornym lokalu, w miejscu zameldowania na pobyt stały, co stanowi naruszenie art. 4 ust. 1, art. 10 ust. 1 i art. 7 ust. 1 EwidludnU, i uzasadnia jej uchylenie, w oparciu o art. 47 ust. 2 ustawy.

Organ przytoczył regulację zawartą w art. 47 ust. 2 EwidLudnU i odwołując się do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 31.10.1991 r. nr III ZAP 6/91 OSNC 1992/51, że jeżeli dane zawarte w zgłoszeniu na podstawie, którego dokonano zameldowania lub wymeldowania, budzą wątpliwości, to rozstrzygnięcie powinno nastąpić w drodze decyzji wydanej na podstawie art. 47 ust. 2 EwidLudnU, który to przepis znajduje zastosowanie również w sytuacji, gdy wątpliwości powstały dopiero po przyjęciu zgłoszenia meldunkowego i dokonaniu czynności meldunkowych. W takim przypadku istnieje możliwość uchylenia dokonanej czynności materialno- technicznej polegającej na zarejestrowaniu zameldowania (wymeldowania).

Kolejno organ przywołał art. 9 ust. 2a EwidLudnU oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 grudnia 2002 r. w sprawie zgłaszania i przyjmowania danych niezbędnych do zameldowania iwy-meldowania oraz prowadzenia ewidencji ludności i ewidencji wydanych i utraconych dowodów osobistych (Dz. U. z 2002 r. Nr 236, poz. 1999, dalej – rozporządzenie meldunkowe), wskazując, że zameldowanie jest czynnością wtórną wobec faktu zamieszkania, tzn. najpierw należy zamieszkać w określonym lokalu, a dopiero następnie, przed upływem czwartej doby od dnia przybycia, dokonać zameldowania. Zameldowanie musi odzwierciedlać stan faktyczny i nie może służyć celom innym niż ewidencyjne.

Organ argumentował, powołując się na orzecznictwo sądowe, że zameldowanie w lokalu jest czynnością materialno-techniczną organu administracji publicznej i może być dokonane jedynie wówczas, gdy spełnione zostaną wymagania określone w art. 10 ust. 1 EwidLudnU. Dokonanie zameldowania pomimo niespełnienia tej przesłanki czyni czynność wadliwą od samego początku. Zaś zakres postępowania organu dokonującego zameldowania obejmuje tylko dokonanie czynności materialno-technicznej (zameldowania, wymeldowania) mającej deklaratoryjny charakter, dokonanej na podstawie wymaganych dokumentów (między innymi do potwierdzenia faktu pobytu danej osoby w lokalu).

Podkreślono, że w myśl § 2 ust. l rozporządzenia meldunkowego dokonując zameldowania na pobyt stały osoba zgłasza dane przez wypełnienie i podpisanie formularza - Zgłoszenie pobytu stałego. Zgodnie z art. 29 ust. 1 cyt. ustawy właściciel lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu jest obowiązany potwierdzić fakt pobytu osoby zgłaszającej pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące w tym lokalu. Potwierdzenia faktu pobytu osoby w lokalu dokonuje się na formularzu meldunkowym w formie czytelnego podpisu z oznaczeniem daty jego złożenia.

Organ wskazał, że podczas prowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono w sposób nie budzący wątpliwości, że J.Z. w dacie swojego zameldowania, tj. w dniu [...] marca 2011 r. nie mieszkał w spornym lokalu. Powyższe zostało potwierdzone bezsprzecznie w piśmie pełnomocnika K.Z. z dnia [...] czerwca 2011 r., zeznaniu K.Z. z dnia [...] września 2011 r., a przede wszystkim w zeznaniu J.Z. z dnia [...] czerwca 2011 r.

Organ stwierdził, że nie będzie odnosił się do kwestii sporów pomiędzy J.Z. a K.Z., jak również innych kwestii nie związanych z przedmiotem postępowania, a rozstrzygać będzie wyłącznie o prawidłowości zameldowania J.Z. na pobyt stały w spornym lokalu. Bez znaczenia zatem dla sprawy deklarowany, aktualny pobyt stały J.Z. w spornym lokalu.

Organ dokonując oceny zgromadzonego materiału dowodowego przyznał walor wiarygodności zgromadzonemu materiałowi dowodowemu w kwestii niezamieszkiwania J.Z. w spornym lokalu w dacie jego zameldowania, tj. w dniu [...] marca 2011 r. Wątpliwości i zastrzeżenia organu wzbudziło również dokonanie w dniu [...] marca 2011 r. przez J.Z. wymeldowania z miejsca pobytu stałego w lokalu nr [...] na os. [...] w [...]i w tym samym dniu zgłoszenia pobytu stałego w spornym lokalu, a następnie dokonanie przez wymienionego w dniu [...] kwietnia 2011 r. zgłoszenia pobytu czasowego zadeklarowanego do dnia [...] kwietnia 2016 r. w poprzednim miejscu swojego pobytu stałego, tj. w lokalu nr [...] na os. [...] w Poznaniu. Ponadto, połączenie tego faktu z okolicznością odbioru przez J.Z. w dniu [...] czerwca 2011 r. korespondencji od organu, skierowanej do wymienionego oraz E.Z., D.Z. i do K.Z. na adres na os. [...]/[...] w Poznaniu, dodatkowo budzi zastrzeżenia co do deklaracji opuszczenia przez J.Z. tego mieszkania i może sugerować istnienie odmiennych przesłanek związanych z zameldowaniem np. mylnego powiązania tytułu prawnego do lokalu z zameldowaniem w danym lokalu.

Brak spełnienia warunku zamieszkania w lokalu w dacie dokonania czynności zameldowania czyni ją wadliwą, w związku z tym organ i był zobowiązany do wydania przedmiotowej decyzji administracyjnej, gdyż stwierdzenie wadliwości czynności materialno-technicznej polegającej na zameldowaniu ww. w przedmiotowym lokalu skutkuje bowiem jej bezwzględną nieważnością. Oznacza to, że od samego początku (ex tunc) była ona nieprawidłowa i nie znajdowała oparcia w przepisach obowiązującego prawa.

Powołując się na orzecznictwo sądowe organ opowiedział się za stanowiskiem, zgodnie z którym czym innym jest bowiem anulowanie czynności materialno - technicznej jaką jest zameldowanie danej osoby na pobyt stały, a czym innym postępowanie administracyjne wszczęte i prowadzone w trybie ustawy kodeks postępowania administracyjnego zakończone decyzja - w sprawie zameldowania lub wymeldowania. W sytuacji stwierdzenia przez organ prowadzący postępowanie , iż czynność materialno-techniczna zameldowania jest niezgodna ze stanem faktycznym, zatem nie odzwierciadla faktycznego miejsca pobytu osoby zameldowanej w chwili jej dokonania pod oznaczonym adresem, organ meldunkowy uprawniony jest do anulowania tejże czynności. Eliminacja czynności materialno-technicznej oraz jej skutków z obrotu prawnego następuje bowiem w drodze czynności prawnej właściwego organu dokonanej w formie decyzji administracyjnej stwierdzającej nieważność lub anulującej materialno-techniczną czynność zameldowania. Podstawę prawną dla takiego działania organu i wydania decyzji jest art. 47 ust. 2 EwidLudnU. Czynność materialno-techniczna jaką jest zameldowanie, nie ma cech ostateczności ani prawomocności, co oznacza, iż w każdym czasie możliwe jest skorygowanie błędnego wpisu ewidencyjnego.

Organ zwrócił uwagę, że w przedstawionym kierunku idą zmiany ustawodawcze w zakresie obowiązku meldunkowego.

Potwierdzając na formularzu meldunkowym swój pobyt w spornym lokalu - J.Z. poświadczył nieprawdę, ponieważ faktycznie nie mieszkał on w momencie zameldowania, tj. [...] marca 2011 r. pod powyższym adresem. W ocenie organu, skoro J.Z. zgłosił na swoim formularzu meldunkowym nieprawdziwe dane dotyczące jego rzekomego zamieszkiwania w spornym lokalu, co jednocześnie potwierdził K.Z. - osoba posiadająca tytuł prawny do przedmiotowego lokalu, należało uchylić dokonaną czynność materialno-techniczną polegającą na zarejestrowaniu tego zameldowania.

Zgodnie z cyt. wyżej przepisami zameldowanie jest czynnością wtórną wobec faktu zamieszkania, tzn. najpierw należy zamieszkać w określonym lokalu, a dopiero następnie, przed upływem czwartej doby od dnia przybycia, dokonać zameldowania. Jak stanowi art. 9 ust. 2b cyt. ustawy " zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu ".

Zakres postępowania organu dokonującego zameldowania obejmuje tylko dokonanie czynności materialno-technicznej (zameldowania, wymeldowania) mającej deklaratoryjny charakter, dokonanej na podstawie wymaganych dokumentów (między innymi do potwierdzenia faktu pobytu danej osoby w lokalu). Organ oceniając zgromadzony materiał dowodowy stwierdził, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, że bezsprzecznie J.Z. w dacie zameldowania nie przebywał w spornym lokalu. Dokonana czynność materialno-techniczna spowodowała powstanie fikcji meldunkowej i została dokonana na podstawie niezgodnych z rzeczywistością danych i wbrew przesłance przebywania w lokalu z zamiarem czasowego w nim pobytu. W takiej zaś sytuacji, obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest uchylenie czynności materialno - technicznej zameldowania. Należy bowiem, zdaniem organu, mieć na uwadze, że z treści przepisów EwidLudnU wynika, że organy właściwe w sprawach ewidencji ludności winny podejmować wszelkie działania w celu zapewnienia zgodności zapisów ewidencji ludności z rzeczywistym miejscem pobytu osób, na których ciąży obowiązek zameldowania lub wymeldowania. Istotę ewidencji ludności stanowi gromadzenie informacji w zakresie danych o miejscu pobytu osób. Chodzi o to by dane te, odpowiadały stanowi faktycznemu i nie tworzyły fikcji meldunkowej. Organ meldunkowy został wprowadzony w błąd, co do prawdziwości danych zgłoszonych przy zameldowaniu i dlatego zaistniały podstawy do uchylenia dokonanej czynności materialno-techniczny.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J.Z. (dalej także – odwołujący się) zarzucając naruszenie art. 76 Konstytucji oraz naruszenie kpa - w szczególności naruszenie standardu staranności postępowania administracyjnego wymagań stawianych stosowaniu przepisów kpa, samej procedurze, postępowaniu dowodowemu i jego zakresowi, uzasadnieniu decyzji. Zdaniem odwołującego się decyzja ta została wydana bez szczegółowego zbadania stanu faktycznego, przez co naruszono art. 7 kpa. Odwołujący się stwierdził, że w dniu składania wniosku o zameldowanie w spornym lokalu fizycznie zamieszkiwał pod tym adresem, miał tam również zgromadzone swoje rzeczy, lokal był miejscem prowadzenia jego spraw życiowych i miejscem, z którego udawał się do pracy. Odwołujący się zarzucił, iż organ w ogóle nie przesłuchał świadków, którymi są sąsiedzi. Przesłuchano jedynie rodzinę odwołującego się i z ich zeznań wyciągnięto błędne wnioski . Przesłuchano również ojca odwołującego się, który na chwilę obecną jest pod silnym wpływem osób trzecich chcących na siłę i pod wpływem błędu zachęcić ojca do przekazania im mieszkania. Odwołujący się podkreślił najpierw, że na wniosku o zameldowanie go na pobyt stały w spornym lokalu widniał podpis jego ojca K.Z., który został złożony przez niego bez żadnego przymusu oraz wprowadzania w błąd. Odwołujący się oświadczył także, że jego ojciec K.Z. nie zamieszkuje w spornym lokalu, lecz mieszka w miejscowości [...] u osoby, która podstępem próbuje nakłonić go do przepisania mieszkania (wykupu) na jej potomka.

Odwołujący zarzucił dalej, że organ nie wskazał również skąd uzyskał informacje, że w dniu [...] marca 2011 roku nie zamieszkiwał on w spornym lokalu. Informacja ta jest nieprawdziwa, zaś organ nie dołożył żadnych starań, by tę okoliczność uwiarygodnić. W dniu [...] marca 2011 roku odwołujący się zamieszkiwał w spornym lokalu (co było powodem złożenia przez niego wniosku o zameldowanie na pobyt stały), a to z tego względu, że wyprowadził się od żony E.Z. ze względu na separację. Meldunku na pobyt czasowy na os. [...] w [...]dokonał tylko dlatego, że w Urzędzie Miasta [...]wprowadzono go w błąd podając, że musi się zameldować na pobyt czasowy na os. [...], by mieszkanie wspólne jego i małżonki nie przeszło na własność żony E.Z.. Fakt fizycznego niezamieszkiwania na os. [...] może potwierdzić małżonka E.Z. oraz synowie odwołującego się.

Nieprawdziwe są również oświadczenia pełnomocnika K.Z., zgodnie z którymi odwołujący się klucze do spornego lokalu miał uzyskać od ojca podstępem, wprowadzając ojca w błąd. Nielogiczne jest bowiem rozumowanie, że przez ponad 10 lat odwołujący zajmował się ojcem i jego mieszkaniem, robił remonty i dbał o mieszkanie, zaś klucze miałby uzyskać wprowadzając ojca w błąd. Okoliczności pobytu odwołującego się oraz jego ojca w spornym lokalu można ustalić uzyskując od operatora telefonii komórkowej miejsca logowania się do sieci numeru telefonu komórkowego obu panów. K.Z. nie zamieszkuje w spornym lokalu, lecz w [...], gdzie odwołujący się osobiście go zawoził i później odwiedzał.

Organ, w ocenie odwołującego się, niewłaściwie zinterpretował zeznania jego synów, którzy w lipcu wyraźnie oświadczyli, że ojciec mieszka od paru miesięcy w spornym lokalu. Kolejno odwołujący się poddał w wątpliwość wiarygodność zeznań swojego ojca K.Z., który działając pod wpływem osób trzecich składał oświadczenia sprzeczne ze sobą. Z jednej strony wskazuje, że syn miał się nim opiekować, później, że się go obawia i nie widzi możliwości mieszkania z nim. Z jego oświadczeń wynika jednak jednoznacznie, że syn odwoził go do [...], gdzie mieszka i przebywa. Na dowód dobrych kontaktów z ojcem odwołujący się przywołał dokument z ZKL, potwierdzający, iż ojciec w obecności świadków upoważnił go do załatwiania spraw w jego imieniu.

Do powyższego odwołania odniósł się pismem z dnia [...] listopada 2011 r. pełnomocnik K.Z. (dalej – pełnomocnik) wnosząc o utrzymanie decyzji w mocy. Pełnomocnik podtrzymał w całości stanowisko przedstawione w piśmie z dnia [...] czerwca 2011 r., oraz fakty i okoliczności przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] września 2011 r. Podniósł, iż J.Z. w dniu składania wniosku o zameldowanie nie zamieszkiwał w sposób stały w spornym lokalu, tj. nie nocował, nie spożywał codziennych posiłków i nie było to miejsce prowadzenia jego spraw życiowych. W mieszkaniu nie było zgromadzonych rzeczy J.Z. i nic nie wskazywało na jego pobyt w tym miejscu. J.Z. nie uiszcza żadnych opłat czynszowych ani eksploatacyjnych, w związku z powyższym, to jego ojciec K.Z. wywiązuje się z obowiązku pokrywania wszystkich opłat. K.Z. nigdy nie wyraził zgody na zameldowanie syna J.Z., a podpis na dokumencie do zameldowania uzyskany został pod wpływem błędu i podstępu. Twierdzenia J.Z. jakoby K.Z. był pod wpływem osób trzecich, które nakłaniają go do przepisania mieszkania są bezpodstawne. Klucze do spornego lokalu J.Z. dostał od swojego ojca wiele lat temu z powodu wyjazdu do sanatorium w celu przejściowego doglądania mieszkania. Do dziś jednak kluczy nie zwrócił. Twierdzenia J.Z. w kwestii wieloletniej opieki nad K.Z. są nieprawdziwe. Według oświadczeń K.Z. syn nigdy się nim nie zajmował, a tylko podstępnie zobowiązywał się do stałej opieki nad nim oraz do zajmowania się i dbania o mieszkanie, z którego nigdy się nie wywiązał, czego potwierdzeniem jest m.in. stan spornego lokalu. K.Z. zamieszkuje obecnie zamieszkuje obecnie w [...] z powodu obawy przed synem J.Z., w związku z groźbami i pogróżkami, którymi syn straszył podczas rozmów telefonicznych. K.Z. nigdy nie upoważnił J.Z. do reprezentowania jego osoby przed ZKL w sprawie wykupu spornego lokalu, a dnia [...] maja 2011 r. przebywał w [...], co jest sprzeczne z twierdzeniami J.Z., jakoby K.Z. był z nim w ZKL

Decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] Wojewoda [...]na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej – kpa), w związku z art. 47 ust. 2 EwidLudnU uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, ponieważ rozstrzygnięcie sprawy wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania administracyjnego w znacznej części.

Organ odwoławczy uznał, że naruszone zostały przepisy proceduralne oraz materialne i stąd orzeczenie pierwszoinstancyjne nie mogło się ostać.

Zdaniem organu, brzmienie art. art. 47 ust. 2 EwidLudnU reguluje wprost, iż po dokonaniu zameldowania w przypadku zgłoszenia danych budzących wątpliwości organ administracji publicznej jest właściwy do orzekania decyzją administracyjną o wymeldowaniu, jeżeli na podstawie wymienionego art. została spełniona przesłanka do takiego rozstrzygnięcia, a podstawową przesłanką, którą organ I instancji winien sprawdzić jest fakt nie zamieszkanie w danym lokalu w dacie dokonania rejestracji zameldowania w nim. Przepis ten, według organu, stosuje się właśnie w sytuacji, gdy czynność materialno - techniczna rejestracji zameldowania została już wykonana i dopiero po jej zaistnieniu powstały wątpliwości co do prawidłowości danych zgłoszonych na formularzu meldunkowym. Nie istnieją procedury dla weryfikowania wadliwych czynności materialno – technicznych. Ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie przewiduje możliwości wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie uchylenia czynności materialno-technicznej zameldowania, niezależnie od tego czy było ono prawidłowe, czy też nastąpiło wadliwie. Po dokonaniu zameldowania, możliwe jest w myśl art. 47 ust. 2 EwidLudnU decyzją administracyjną wymeldowanie (a nie uchylenie), co skutkuje anulowaniem dokonanej czynności materialno - technicznej zameldowania, gdy w czasie wykonania obowiązku meldunkowego podczas dopełniania rejestracji czynności materialno - technicznej zameldowania zostały podane błędne dane. Organ przywołała licznie orzecznictwo sądowe na poparcie swoich twierdzeń, że zaskarżona decyzja o uchyleniu czynności materialno - technicznej zameldowania (abstrahując od ustaleń merytorycznych) wydana została bez podstawy prawnej, gdyż nie przewiduje takiej możliwości art. 47 ust. 2 EwidLudnU a zatem, z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa administracyjnego i materialnego.

Skargę na powyższą decyzję wniósł K.Z. (dalej - skarżący) reprezentowany przez pełnomocnika zaskarżając tę decyzję w całości i wnosząc o jej uchylenie lub zmianę i orzeczenie o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej. Zaskarżonej decyzji zarzucono rażące naruszenie prawa w postaci naruszenia przepisu art. 47 ust. 2 EwidLudnU poprzez błędną wykładnię ww. przepisu, niedopuszczalną zwężającą wykładnię przesłanek zawartych w tym przepisie, a także niewłaściwe przyjęcie założenia, że organ administracji nie jest upoważniony do dokonywania czynności anulowania - uchylenia czynności materialno-technicznej; naruszenie prawa materialnego w postaci naruszenia przepisu art. 6 ust. 1 EwidLudnU – poprzez niewłaściwą wykładnię i interpretację pojęcia pobytu stałego; naruszenie przepisów postępowania, w tym w szczególności przepisów: art. 6, 7 i 8 kpa – poprzez naruszenie przepisów i zasad legalności, prawdy obiektywnej, słusznego interesu obywatela oraz pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że w pełni podziela ustalenia faktyczne, jak i prawne dokonane przez organ I instancji, gdzie organ wskazał, że czynność materialno - techniczna polegająca na zarejestrowaniu w dniu [...] marca 2011 r. faktu zameldowania na pobyt stały J.Z. w spornym lokalu posiadała wadę, która polegała na zarejestrowaniu fikcji meldunkowej, gdyż J.Z. nie zamieszkiwał w dacie zameldowania w ww. lokalu, w miejscu zameldowania na pobyt stały, co też uzasadniało uchylenie (anulowanie) tej czynności. Brak zamieszkiwania w dacie rejestracji zameldowania, wyklucza prawidłowość dokonania tej czynności. Zdaniem skarżącego organ prawidłowo ocenił zabrany materiał dowodowy.

Skarżący nie zgadza się z poglądem organu odwoławczego, iż z art. 47 ust. 2 EwidLudnU ani innych przepisów nie wynika możliwość wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie uchylenia czynności materialno-technicznych, niezależnie od tego czy zostało ono dokonane prawidłowo czy wadliwie. Skarżący stanowisko to kwestionuje w całości i podkreślił, ze orzecznictwo sądów administracyjnych, które licznie przytoczył w uzasadnieniu skargi, potwierdza bowiem, że czynność materialno techniczna jest prawnie regulowaną formą działania administracji, która wywołuje skutki prawne poprzez działanie o charakterze faktycznym. Eliminacja zaś czynności materialno - technicznej oraz jej skutków z obrotu prawnego następuje w drodze czynności prawnej właściwego organu dokonanej w formie decyzji administracyjnej stwierdzającej nieważność lub anulującej materialno techniczną czynność zameldowania. Czynność materialno-techniczna zameldowania będzie prawidłowa i nie budząca wątpliwości wtedy, gdy osoba meldująca się na pobyt stały będzie przebywać w tym miejscu zameldowania z zamiarem stałego zameldowania. Przez pojęcie "pobytu stałego" w myśl art. 6 ust. 1 EwidLudnU należy rozumieć zamieszkanie w określonej miejscowości pod określonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Dla zaistnienia przesłanek pobytu stałego konieczne jest skupienie tam centrum życiowego, realizowanie podstawowych funkcji życiowych tj. w szczególności mieszkanie, nocowanie, spożywanie posiłków, wypoczywanie, przechowywanie rzeczy niezbędnych do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), pryzmowanie wizyt członków rodziny lub znajomych, utrzymywanie chociażby okazjonalnych kontaktów z sąsiadami, przyjmowanie i nadawanie korespondencji. Okoliczności tych nie można w żaden sposób przypisać J.Z.. Przesłanka zaś zameldowania - przebywanie w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie - musi być spełniona w dacie zameldowania, co, jak podkreślał niejednokrotnie skarżący, nie było spełnione w niniejszej sprawie. Z powyższego wynika, że decyzja organu I instancji nie narusza przepisów EwidLudnU jak i przepisów postępowania administracyjnego. Decyzja ta bowiem została wydana na skutek prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego oraz wyjaśnienia stanu faktycznego zgodnie z obowiązkami nałożonymi na organy administracji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podniesiono, że uwzględniając przedstawione okoliczności sprawy i obowiązujące przepisy prawa organ odwoławczy uważa zarzuty skargi za nietrafne i z tych względów podtrzymuje swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 02/153/1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt administracyjny wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu. Sąd orzekając w sprawie, nie kieruje się zasadami słuszności, czy też celowości i nie ocenia kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Przede wszystkim zaś Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, powołaną podstawą prawną, bądź poprawnością przytoczonej w skardze argumentacji (art. 134 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 02/153/1270 ze zm., dalej - ppsa)). Zgodnie z art. 135 ppsa Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W niniejszej sprawie zarówno orzeczenie pierwszej, jak i drugiej instancji nie mogło się ostać. A to ze względów opisanych poniżej.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do orzeczenia organu II instancji należy stwierdzić, że organ nie rozróżnia dwóch odrębnych trybów postępowania. W ślad m.in. za Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu (wyrok z dnia 24 sierpnia 2011 r. sygn. akt IV SA/Po 301/11, (dostępne na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) należy stwierdzić, że czym innym jest anulowanie czynności materialno – technicznej jaką jest zameldowanie danej osoby na pobyt stały, a czym innym postępowanie administracyjne wszczęte i prowadzone w trybie ustawy kodeks postępowania administracyjnego zakończone decyzją - w sprawie zameldowania lub wymeldowania. Przywołane licznie w skardze orzecznictwo sądowe przemawia za takim poglądem i Sąd w niniejszym składzie pogląd ten popiera. Czynność materialno – techniczna jest prawnie regulowaną formą działania administracji, która wywołuje skutki prawne poprzez działanie o charakterze faktycznym. Czynnością taką jest czynność zameldowania polegająca na dokonaniu wpisu w określonej ewidencji. Czynności takie ustawodawca przewidział, jako formę załatwiania spraw administracyjnych, w przypadku, gdy należy zastosować prawo materialne bez rozstrzygania sporu co do jego treści, lub ze względu na to, że nie trzeba dokonywać ustalenia obowiązującego prawa w drodze wykładni. Natomiast eliminacja czynności materialno – prawnej oraz jej skutków z obrotu prawnego następuje w drodze czynności prawnej właściwego organu dokonanej w formie decyzji administracyjnej stwierdzającej jej nieważność lub anulującej materialno – techniczną czynność zameldowania. Podstawą prawną takiego działania jest art. 47 ust. 2 EwidLudnU. Czynność materialno – techniczna jaką jest zameldowanie nie ma cech ostateczności i prawomocności, co oznacza, że w każdym czasie możliwe jest skorygowanie błędnego wpisu ewidencyjnego. Anulowanie czynności materialno – technicznej jest instytucją wyjątkową, mającą zastosowanie w sytuacjach oczywistych, to znaczy tylko wtedy, gdy wątpliwości o których mowa w art. 47 ust. 2 ustawy ujawniły się już po dokonaniu czynności materialno – technicznej związanej z rejestracją faktu zameldowania.

Podkreślenia wymaga fakt, że postępowanie rejestracyjne na podstawie art. 47 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych ogranicza się do oceny zgłoszenia meldunkowego pod względem formalnym. Natomiast gdy wyłonią się wątpliwości dotyczące danych zawartych w zgłoszeniu (a więc we wniosku, który odpowiada prawnym warunkom określonym w rozporządzeniu meldunkowym) – właściwy organ na mocy art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności uprawniony jest, a zarazem obowiązany do przeprowadzenia właściwego postępowania administracyjnego i rozstrzygnięcia o zameldowaniu w drodze decyzji administracyjnej.

Jeżeli zaś chodzi o decyzję o wymeldowaniu, to jej przesłankę stanowi, zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji - opuszczenie miejsca pobytu stałego. Opuszczenie to nie oznacza jedynie fizycznego przebywania w miejscu innym, niż miejsce pobytu stałego. Dla zaistnienia tej przesłanki konieczne jest aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszyła wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim centrum życiowego.

Tak więc zameldowanie w miejscu pobytu łączy się z uprzednim zamieszkiwaniem osoby w danym miejscu, a wymeldowanie jest skutkiem i winno być poprzedzone dobrowolnym i trwałym opuszczeniem miejsca pobytu na okres dłuższy niż trzy miesiące.

W niniejszej sprawie postępowanie administracyjne zostało wszczęte na skutek pisma K.Z. z dnia [...] czerwca 2011 r. Jak wynika z akt administracyjnych organ prowadzący postępowanie, w czasie jego trwania powziął wątpliwość, czy sama czynność materialno – techniczna zameldowania, dokonana w dniu [...] marca 2011 r. na wniosek J.Z. była prawidłowa; wyraził bowiem wątpliwość czy skarżący zamieszkiwał i przebywał pod adresem zameldowania w dniu rejestracji. Postępowanie wszczęte pierwotnie jako postępowanie w sprawie wymeldowania organ I instancji słusznie przekwalifikował na postępowanie w przedmiocie uchylenia czynności materialno-technicznej. Jednakże, i tu Sąd przechodzi do oceny rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego, organ I instancji nie przeprowadził w sposób należyty postępowania dowodowego w sprawie i w konsekwencji decyzja nie mogła się ostać. Organ II instancji tej nieprawidłowości nie zauważył, ani nie konwalidował. Zarzuty organu II instancji względem uchylanej przez niego decyzji koncentrowały się bowiem wyłącznie na kwestiach związanych z tym, że organ wydał rozstrzygnięcie w nieprawidłowej formie prawnej – nie było jego zdaniem podstaw do wydania decyzji uchylającej czynność materialno-techniczną. Organowi umknęło, że postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organ I instancji nie spełniało wymogów stawianych mu przez przepisy kpa.

Zgodnie z art. 7 kpa - w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (Art. 77. § 1 kpa). Jednocześnie (art. 78. § 1 kpa) żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa).

Na gruncie powyższych przepisów należy stwierdzić, że organ nie wykorzystał inicjatywy dowodowej, którą nie tylko dysponuje, ale też, z której zobowiązany jest korzystać celem zgromadzenia pełnego, pozwalającego wyciągnąć jednoznaczne wnioski materiału dowodowego.

Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje, w ocenie Sądu, oraz przez pryzmat art. 11 kpa, możliwości uznania, że wszystkie okoliczności sprawy zostały wyjaśnione. To, że strony mają w sprawie sporne interesy nie jest okolicznością nadzwyczajną, jednak, postępowanie dowodowe winno dać jednoznaczną odpowiedź na pytanie, jak wygląda w sprawie stan faktyczny. Nie może organ zasłonić się tym, że jego zdaniem nie jest rozpatrywanie sporu pomiędzy K.Z. i jego synem J.Z. i w ten sposób unikać odpowiedzi na pytanie, jak faktycznie przedstawia się kwestia zamieszkiwania J.Z. spornym lokalu. Zdaniem Sądu okoliczność ta nie została w sposób jednoznaczny wyjaśniona, a to m.in. z tego względu, że organ oparł się w przeważającej mierze na oświadczeniach tych dwóch osób, które nie tylko są ze sobą sprzeczne, ale w niektórych momentach zawierają również wewnętrzne sprzeczności w zakresie oświadczeń każdego z panów z osobna i wskazują na niekonsekwencję w zeznaniach.

Nie wymaga większego wysiłku ustalenie kręgu osób, które mogłyby potwierdzić lub zaprzeczyć oświadczeniom obu stron. Sam skarżący wskazywał, co zadaniem Sądu winno być uznane za wniosek dowodowy, że istnieje możliwość sprawdzenia miejsc logowania się do sieci operatora telefonii komórkowej, co pozwoli zweryfikować miejsca przebywania obu panów. Nie jest również stosowanym wyjątkowo dowód z przesłuchania świadków – sąsiadów, którzy zazwyczaj wnoszą wiele do postępowania będąc z istoty rzeczy świadkami codziennych czynności swoich sąsiadów będących stronami postępowania. Organ winien przesłuchać też żonę J.Z., która najlepiej będzie zorientowana od kiedy nie mieszkają razem i w jakiej dacie J.Z. wymeldował się z miejsca ich wspólnego pobytu. Niewykluczone, że przydatne mogłyby się okazać również np. nagrania monitoringu, jeśli w okolicach spornego lokalu zainstalowano kamery, co w dzisiejszych czasach jest dość powszechne. Organy mogłyby również ustalić przykładowo, jaką trasą do pracy (ustaliwszy wcześniej miejsce pracy J.Z., oraz adres działki należące do niego) i na działkę porusza się J.Z., który twierdzi, że wyrusza w te miejsca ze spornego lokalu. To tylko niektóre z możliwych do przeprowadzenia dowodów, które mogą posłużyć celowi postępowania administracyjnego, jakim jest ustalenie prawidłowo stanu faktycznego w sprawie. W sprawie zaś Sąd dopatrzył się pewnej dowolności i arbitralności w postępowaniu organów jeśli chodzi o przyznawanie mocy dowodowej jednym zeznaniom, a innym jej odmawiając. Przepis art. 107 § 3 kpa wyraźnie wskazuje, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Zdaniem Sądu strony postępowania (a dokładniej strona i uczestnik postępowania na prawach strony) po lekturze orzeczeń organów obu instancji mogą pozostawać w przeświadczeniu, że niektóre spośród podniesionych przez nie okoliczności nie były brane pod uwagę, albo z niewytłumaczonych względów odmówiono im wiarygodności. Sąd nie twierdzi nawet, że organy ich nie rozważyły, ale nie znalazło to odzwierciedlenia w treści uzasadnienia decyzji.

Z powyższych względów Sąd uznał, że słusznie wprawdzie organ II instancji uznał, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania administracyjnego (dowodowego) w znacznej części, i z tego względu Sąd postanowił uchylić również rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne, to jednak organ ten w sposób nieuprawniony uznał, że przedmiotem sprawy winno być wymeldowanie J.Z., nie zaś anulowanie (uchylenie – kwestia tylko i wyłącznie nomenklaturowa) czynności materialno-technicznej zarejestrowania faktu zamieszkania.

Na marginesie Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z art. 9 kpa organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Na tle tego przepisu Sąd wskazuje, iż – zgodnie z powszechnym błędnym przekonaniem o powiązaniu zameldowania z tytułem prawnym do lokalu – celowym mogłoby być wyjaśnianie stronom, że z faktu zameldowania nie wynikają dla nich żadne uprawnienia. Obowiązek meldunkowy ma zadanie porządkujące. Wydaje się, że J.Z. (patrz. str. 1 in fine i druga zdanie od "Meldunku na pobyt czasowy na os. [...] [...]." do "[...] nie przeszło na własność mojej żony") pozostaje w przeświadczeniu, że zameldowanie daje mu prawa do lokalu. Niewykluczone, że wyjaśnienie skarżącemu, iż tak nie jest może zmienić jego spojrzenie na sprawę.

Przy ponownym rozpatrzeniu niniejszej sprawy organy będą miały na uwadze powyższe uwagi Sądu zarówno co do trybu postępowania jak i stosowania obowiązujących przepisów.

Mając na uwadze powyższe Sąd uchylił wydane w sprawie orzeczenia, orzekając jak w punkcie 1 i 2 sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c i art. 135 p.p.s.a.

Orzeczenie o kosztach ma podstawę w art. 200 ppsa. Na zasądzone koszty składają się: opłata sądowa od skargi 100 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 240 zł i 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.