Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1705/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne: Interpretacje podatkowe
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną interpretację
Powołane przepisy: article: art. 21 ust 1 pkt 3b
journal: Dz.U. 2012 poz 361
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity
article: art. 12 ust 4
journal: Dz.U. 2004 nr 179 poz 1843
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 1705/14 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 lutego 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Grażyna Firek, Sędzia: WSA Maja Chodacka, Sędzia: WSA Waldemar Michaldo (spr.), Protokolant: Ewelina Knapczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2015 r., sprawy ze skargi M. K. – R., na interpretację indywidualną Ministra Finansów, z dnia 17 lipca 2014 r. Nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych, I. uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, II. określa, że zaskarżona interpretacja nie może być wykonana do chwili uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Ministra Finansów na rzecz skarżącej koszty postępowania w kwocie 200 zł (dwieście złotych).


UZASADNIENIE

M K.-R. zwróciła się o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie opodatkowania sumy pieniężnej przyznanej postanowieniem sądu powszechnego w następstwie rozpoznania skargi na przewlekłość postępowania.

W ramach stanu faktycznego wnioskodawczyni wyjaśniła, że na mocy postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 24 września 2013 r. otrzymała zadośćuczynienie w wysokości 2.000 zł na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz.U.2004 nr.179 poz. 1843 ze zm.) zwanej dalej: ustawą o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy). Naczelnik Urzędu Skarbowego w Wieliczce uznał, że ww. kwota stanowi przychód z innych źródeł podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Wobec tego wnioskodawczyni, wbrew własnym przekonaniom złożyła korektę zeznania podatkowego PIT-36 za rok 2013 i wykazała kwotę 2.000 zł do opodatkowania.

W związku z powyższym M. K.-R. składając wnioseko wydanie interpretacji indywidualnej zadała następujące pytanie:

Czy kwota uzyskana na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy jest kwotą wolną od podatku dochodowego od osób fizycznych i korzysta ze zwolnienia na mocy art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2012 r., poz. 361 ze zm)., dalej jako u.p.d.o.f.

Zdaniem wnioskodawczyni kwota w wysokości 2.000 zł uzyskana na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy jest kwotą wolną od podatku dochodowego od osób fizycznych i korzysta ze zwolnienia na mocy art. 12 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f.

W ocenie wnioskodawczyni kwota ta mimo, że jest przez ustawodawcę nazwana w ustawie "sumą pieniężną" stanowi de facto zadośćuczynienie za prowadzenie postępowania w przewlekły sposób.

M. K.-R. podkreśliła, iż w art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. wskazano, ze wolne od podatku dochodowego są "inne odszkodowania i zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie za wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Poprzez wskazanie "inne odszkodowania i zadośćuczynienia" ustawodawca wyraźnie określił, że powołany przepis stanowi otwarty katalog zwolnień podatkowych. Sporna kwota ma charakter odszkodowania i zadośćuczynienia. Zwłaszcza charakter zadośćuczynienia jako naprawienie szkód niematerialnych znajduje w tym przypadku zastosowanie. Samo oparcie się na literalnym brzmieniu przepisu formułującego zwolnienie dla odszkodowania i zadośćuczynienia nie znajduje uznania, ponieważ należy opierać się na celu i charakterze przyznanej sumy pieniężnej.

Skarżąca podkreśliła, że kwota ta w żaden sposób nie jest związana z prowadzoną działalnością gospodarczą, ani też nie powoduje wzbogacenia, rekompensując jedynie poniesione straty niematerialne. W żaden sposób nie dotyczy również korzyści, jakie podatnik mógłby osiągnąć gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Wobec powyższego, w ocenie wnioskodawczyni, otrzymana suma pieniężna spełnia warunki zwolnienia, określone w art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. i nie podlega opodatkowaniu.

W interpretacji indywidualnej z dnia 17 lipca 2014 r. znak: [...] Dyrektor Izby Skarbowej, działający z upoważnienia Ministra Finansów, uznał powyższe stanowisko za nieprawidłowe.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 11 ust. 1 art. 9 ust. 1 u.p.d.o.f., przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19 i art. 20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Stosownie do treści art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f. za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i 17 oraz przychody nieznajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach.

Użyte w tym przepisie sformułowanie "w szczególności" oznacza, że przepis zawiera tylko przykładowe wyliczenie przychodów.

Wobec tego organ stwierdził, że przysporzenia majątkowe, nie zaliczane do pozostałych źródeł przychodów, określonych w art. 10 ust. 1 pkt 1-8 ww. ustawy, stanowią przychody objęte tym przepisem.

Stosownie do treści art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy, wolne od podatku dochodowego są inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień:

otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą,

dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny sprawy oraz zacytowane powyżej przepisy prawa podatkowego, organ zauważył, że w dyspozycji art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. znajduje się sformułowanie, że zwolnione z opodatkowania są odszkodowania lub zadośćuczynienia, których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wydanych na podstawie tych ustaw. Oznacza to przede wszystkim, że otrzymane świadczenie musi jednoznacznie zostać określone przez ustawodawcę w danej ustawie jako odszkodowanie lub zadośćuczynienie i jego zasady ustalania lub wysokość wynikają wprost z przepisów ustaw (lub aktów wykonawczych wydanych na podstawie ustaw).

W odniesieniu do dyspozycji art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. w świetle przedstawionego przez wnioskodawczynię stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy organ odnotował, że powołany przepis zwalnia od podatku inne odszkodowania lub inne zadośćuczynienia (niż wymienione w poprzednio cytowanym przepisie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy), również wynikające z wyroku sądowego lub ugody sądowej oraz w wysokości określonej w tym wyroku lub w tej ugodzie, jednak także w tym przepisie chodzi o należności, które kwalifikuje się jako odszkodowanie lub zadośćuczynienie.

W związku z tym zdaniem organu błędny jest pogląd wnioskodawczyni, w którym postuluje ona, by dla słów "inne odszkodowania i zadośćuczynienia" uznać desygnaty słowa "inne" rozumiane jako rekompensaty "podobne" do odszkodowania lub zadośćuczynienia, a niekoniecznie będące rzeczywiście odszkodowaniem lub zadośćuczynieniem.

Aby móc mówić o możliwości zastosowania do uzyskanego świadczenia wymienionych powyżej zwolnień od podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie wyroku sądowego lub ugody sądowej, należy przyjąć, że świadczeniem takim może być tylko odszkodowanie lub zadośćuczynienie.

Organ zaznaczył jednocześnie, że ustawa o skardze na przewlekłość postępowania normuje otrzymanie odpowiedniej "sumy pieniężnej". Nie wynika więc wprost z tej ustawy, jak tego wymagają przepisy art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f., że skarżący za przewlekłość postępowania otrzymuje odszkodowanie lub zadośćuczynienie. Zatem zakładając racjonalność ustawodawcy należy zaznaczyć, że gdyby ustawodawca chciał uznać, że takie świadczenie jest odszkodowaniem lub zadośćuczynieniem, to w ten sposób by je nazwał. Postępowanie o skardze na przewlekłość postępowania ma charakter incydentalny i odpowiednia "suma pieniężna" przyznana w tym postępowaniu nie odnosi się do faktycznie poniesionej szkody, tylko ma charakter wstępnej rekompensaty, w szczególności ze względu na podstawowy cel tego postępowania, jakim jest doprowadzenie do skutecznej realizacji prawa do sądu.

W związku z tym w opinii organu, brak jest podstaw do uznania stwierdzenia wnioskodawczyni, że na podstawie ww. ustawy otrzymała ona zadośćuczynienie. Mogła bowiem otrzymać tzw. sumę pieniężną w określonej limitowanej wysokości.

Potwierdzeniem słuszności stanowiska organu interpretacyjnego w tym zakresie jest również art. 15 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy, z treści którego wynika, że z żądaniem o odszkodowanie lub zadośćuczynienie można wystąpić w postępowaniu odrębnym w przypadku, gdy skarga na przewlekłość została już uwzględniona. Ustawodawca dodaje też, że postanowienie uwzględniające skargę wiąże sąd w postępowaniu cywilnym o odszkodowanie lub zadośćuczynienie. Zatem, skoro dochodzenie rzeczywistej szkody i krzywdy w postaci zgłoszenia żądania o odszkodowanie lub zadośćuczynienie następuje w odrębnym postępowaniu o naprawienie wyrządzonej szkody, to brak jest podstaw by uznać, że takie postępowanie odbyło się w ramach postępowania o skardze na przewlekłość postępowania. A więc także wynik postępowania ze skargi na przewlekłość postępowania nie może być uznany jako wyrok przyznający odszkodowanie lub zadośćuczynienie.

W oparciu o powyższe organ stwierdził, że świadczenie przyznane w związku uznaniem przez sąd skargi na przewlekłość postępowania nie jest objęte zwolnieniem określonym w ww. przepisach u.p.d.o.f. ponieważ nie spełnia wszystkich warunków niezbędnych do skorzystania z omawianego zwolnienia. Przedmiotowa kwota stanowi zatem dla wnioskodawczyni przychód z innych źródeł podlegający opodatkowaniu.

Pismem z dnia 28 lipca 2014r. wnioskodawczyni działając na zasadzie art. 52§3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. ustawy prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa, polegającego na niewłaściwej wykładni art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. w zw. z art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy.

Organ podatkowy pismem z dnia 29 sierpnia 2014r. udzielił wnioskodawczyni odpowiedzi na w/w wezwanie, stwierdzając brak podstaw do zmiany interpretacji indywidualnej.

Po otrzymaniu wskazanego powyżej stanowiska organu M.K. – R. wniosła w terminie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na interpretację indywidualną z dnia 17 lipca 2014 r. znak: [...] wydaną przez działającego z upoważnienia Ministra Finansów Dyrektora Izby Skarbowej .

Zaskarżonej interpretacji autorka skargi zarzuciła naruszenie prawa materialnego polegające na błędnej wykładni art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że suma pieniężna przyznawana na mocy art 12 ust. 4 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy pomimo, iż ustawodawca nie nazwał jej wprost odszkodowaniem bądź zadośćuczynieniem de facto stanowi zadośćuczynienie. Kwota ta jest zadośćuczynieniem za doznane krzywdy które zostały spowodowane przewlekłym postępowaniem sądowym, jest pewnego rodzaju sankcją za nieprawidłowe funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości. Zatem nie wzbogaca w żaden sposób skarżącej, a jedynie rekompensuje poniesione straty moralne za naruszenie jej prawa do rozpoznania wniesionej sprawy bez uzasadnionej zwłoki. Skarżąca zwróciła uwagę, że sam organ wydając interpretację podatkową użył sformułowania "rekompensata" dla określenia przyznanej kwoty. Fakt, iż ustawodawca nie użył w ustawie o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy słowa zadośćuczynienie nie stanowi, że kwota taka nie jest zadośćuczynieniem. W ocenie skarżącej należy uznać, że o charakterze danej kwoty powinien stanowić cel jakiemu służy dana wypłata, jej rzeczywisty charakter i podstawa prawna. Zatem nie można opierać się jedynie na wykładni językowej podczas analizy treści ww. przepisu, lecz należy się odnieść do wykładni systemowej analizującej miejsce i charakter danego przepisu prawa w całym systemie prawa. Zarówno suma pieniężna jak i zadośćuczynienie są przyznawane jako rekompensata za szkody o charakterze niemajątkowym. Cele i funkcje sumy pieniężnej i zadośćuczynienia są zbieżne. Wobec powyższego skarżąca nie widzi podstaw dla których przyznana jej suma pieniężna nie mogłaby korzystać ze zwolnienia przewidzianego w art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f.

Niezależnie od tego skarżąca podniosła, że skoro ustawa o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przewiduje przyznanie określonej sumy pieniężnej jako rekompensaty za doznane szkody moralne, to świadczy to o przyjęciu przez Państwo swego rodzaju sankcji za nieprawidłowe funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości skutkujące przewlekłością postępowania sądowego.

Dlatego też skarżąca zaznaczyła, iż nie może zgodzić się ze stanowiskiem organu, z którego wynika, że Państwo domaga się korzyści majątkowych za własne nieprawidłowe funkcjonowanie. Na poparcie swojego stanowiska skarżąca powołała wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt II FSK 1218/10.

W oparciu o powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej interpretacji indywidualnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej działający z upoważnienia Ministra Finansów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej interpretacji.

Zdaniem organu, postępowanie w sprawie wydania zaskarżonej interpretacji indywidualnej zostało przeprowadzone z zachowaniem wszystkich norm przewidzianych przez przepisy obowiązującego prawa w tym zakresie.

Odnosząc się do poglądu skarżącej, że wypłacona kwota nie wzbogaciła skarżącej, a jedynie stanowi rekompensatę za poniesione straty moralne, organ wskazał że istotą zwolnienia podatkowego o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. jest ocena, czy w jej przypadku mamy do czynienia z takim przysporzeniem, któremu ustawodawca zagwarantował odstąpienie od opodatkowania, pomimo że generalnie opodatkowanie dotyczy wszystkich dochodów, zgodnie z art. 9 ust. 1 u.p.d.o.f. Nie ma znaczenia dla oceny, czy przysporzenie majątkowe występuje, okoliczność, że może być ono odzwierciedleniem ekwiwalentu za określone utracone dobra. Podstawą oceny tej korzyści z punktu widzenia podatku dochodowego od osób fizycznych są obowiązujące przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W odniesieniu do opinii skarżącej, że nie należy się skupiać na nazwie kwoty pieniężnej otrzymanej na podstawie postanowienia sądu, a oceniać charakter tej kwoty i cel jakiemu służy – organ wskazał, że brak jest podstaw prawnych i faktycznych, by przyjmować taki tok rozumowania w odniesieniu do ściśle określonego zwolnienia podatkowego. Zdaniem organu wykładnię językową należy stosować w pierwszej kolejności i odczytywać desygnaty słów w sposób wynikający z ich normalnego znaczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Takiej kontroli podlegają m.in. pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach zgodnie z art. 3 § 2 punkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 – dalej w skrócie: p.p.s.a.). Na podstawie natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga M.K.-R jest zasadna i jako taka zasługuje na uwzględnienie .

Kwestą wymagająca rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie jest to, czy suma pieniężna przyznana skarżącej na mocy postanowienia Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 24 września 2013 r. na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy objęta jest zwolnieniem podatkowym na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 lub 3b u.p.d.o.f.

Przepis art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy stanowi, że uwzględniając skargę, sąd na żądanie skarżącego przyznaje od Skarbu Państwa, a w przypadku skargi na przewlekłość postępowania prowadzonego przez komornika - od komornika, sumę pieniężną w wysokości od 2.000 złotych do 20.000 złotych.

W przedmiotowej sprawie Dyrektor Izby Skarbowej, działający z upoważnienia Ministra Finansów, uzasadniając swoje stanowisko, iż przyznana skarżącej kwota nie stanowi odszkodowania, powołał się na treść art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. W świetle tego przepisu zwolnione z opodatkowania są odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub ugodzie, za wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (a), dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono (b).

Zdaniem organu oznacza to, że otrzymane świadczenie, aby podległo zwolnieniu z opodatkowania musi zostać jednoznacznie określone przez ustawodawcę jako odszkodowanie lub zadośćuczynienie. Na powyższe wskazuje także treść art. 15 ust. 1 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy który stanowi, że strona, której skargę uwzględniono, może w odrębnym postępowaniu dochodzić naprawienia szkody wynikłej ze stwierdzonej przewlekłości od Skarbu Państwa albo solidarnie od Skarbu Państwa i komornika.

Z regulacji tej wynika zdaniem organu, że dochodzenie rzeczywistej szkody i krzywdy w postaci zgłoszenia żądania o odszkodowanie lub zadośćuczynienie następuje w odrębnym postępowaniu o naprawienie wyrządzonej szkody. Brak jest zatem podstaw by uznać, że takie postępowanie odbyło się w ramach postępowania ze skargi na przewlekłość postępowania.

Powyższe stanowisko organu uznać należy za błędne.

Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę w pełni podziela wyrażony w dotychczasowym orzecznictwie pogląd, że o charakterze danego świadczenia nie przesądza sama jego nazwa. O statusie kwoty otrzymanej na podstawie art. 12 ust. 4 świadczy jej rzeczywisty charakter, tytuł prawny i cel, jakiemu ona służy. Kwota otrzymywana na tej podstawie ma zrekompensować negatywne przeżycia psychiczne i moralne związane z przewlekłością postępowania sądowego oraz z naruszeniem prawa (nie dobra osobistego) do rozpoznania sprawy sądowej bez zbędnej zwłoki (orzeczenia Sądu Najwyższego o sygn. III SPP 163/05 Lex 232619, III SPP 154/05 Lex nr 201305). W postanowieniu z 6 stycznia 2006 r. w sprawie sygn. akt III SPP 154/05 Sąd Najwyższy stwierdził, że przyznanie odpowiedniej sumy pieniężnej na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki stanowi sankcję dla państwa za wadliwe zorganizowanie wymiaru sprawiedliwości oraz rekompensatę dla skarżącego za krzywdę moralną spowodowaną przewlekłością postępowania.

Kwota ta, poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma więc także znaczenie kompensacyjne. Ma na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie skonstruowanego systemu wymiaru sprawiedliwości albo wadliwe działającego systemu wymiaru sprawiedliwości w praktyce.

Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela również w całości stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażone w wyroku z dnia 14 maja 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 2145/11, że skoro Państwo przyjęło na siebie obowiązek zrekompensowania swoim obywatelom niedogodności wynikających z przewlekłych postępowań sądowych, to niezrozumiałe byłoby roszczenie tego samego Państwa o opodatkowanie tak uzyskanego przysporzenia majątkowego. Akceptując taki punkt widzenia należałoby uznać, że Państwo oczekuje korzyści wynikających z własnego, bezprawnego zaniechania realizacji prawa obywatela do rozpoznania sprawy sądowej w rozsądnym terminie.

Wykładni przepisu art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. dokonał również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 grudnia 2011 r., sygn. akt II FSK 1218/10 wskazując, że kwota, o której mowa w art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania, ma charakter de facto zbliżony do zadośćuczynienia. Ponadto, wysokość sumy pieniężnej została określona w orzeczeniu sądu i nie dotyczyła prowadzonej działalności gospodarczej ani korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił przy tym, że istotą zwolnienia podatkowego przewidzianego w art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.f. jest fakt, iż świadczenie nie wzbogaca beneficjenta w żaden sposób, lecz ma pełnić rolę rekompensującą poniesioną stratę za naruszone prawo do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (co wszak nastąpiło na skutek nieprawidłowego działania lub bezczynności sądu). W uzasadnieniu swego stanowiska Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził co prawda, że w prawie cywilnym obok ustawowego pojęcia "odszkodowanie" lub "zadośćuczynienie" nie pojawia się określenie "suma pieniężna". Występuje ono jedynie dla oznaczenia świadczenia wypłacanego w pieniądzu (art. 358 k.c., art. 3581 k.c., art. 8241 k.c.). Jednakże, trzeba zwrócić uwagę na treść art. 445 § 1 k.c., w którym jest mowa właśnie o "przyznaniu poszkodowanemu odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę".

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził także, iż pojęcie "suma pieniężna" jest charakterystyczne dla ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy, jednakże, byłoby niezrozumiałe i niecelowe, aby tworzyć z niego odrębną kategorię, różną od znanego prawu cywilnemu odszkodowania i zadośćuczynienia, skoro charakter wypłaconego świadczenia na mocy przedmiotowej ustawy zbliżony jest właśnie do zadośćuczynienia.

W tym miejscu należy zauważyć, iż przedstawione powyżej stanowisko NSA jest powszechnie przyjmowane w dotychczasowym orzecznictwie sądowoadmnsinistracyjnym na kanwie analogicznych stanów faktycznych (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 10 lipca 2014r. sygn. akt, I SA/Sz 239/14, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 24 kwietnia 2014 r. sygn. akt I SA/Sz 1473/13, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 17 lutego 2010 r., sygn. akt. I SA/Bd 680/09, a także wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 lutego 2013 r., sygn. akt III SA/Wa 1878/12, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 stycznia 2014r. sygn. akt I SA/Łd 1247/13 wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 sierpnia 2012r. sygn. akt I SA/Gl 168/12 (wszystkie orzeczenia dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przedstawione stanowiska judykatury, korelują także z dorobkiem doktryny, gdzie także przyjmuje się że suma pieniężna, o której mowa w art.12 ust.4 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy ma charakter i cel zbliżony do zadośćuczynienia, o którym stanowi art. 445 § 1 k.c. ( por. np.. Sędzia SN K. Gonera w artykule "Przewlekłość postępowania w sprawach cywilnych" (Przegląd Sądowy nr 11-12 z 2005 r., P. Górecki, S. Stachowiak, P. Wiliński - Skarga na przewlekłość postępowania przygotowawczego i sądowego - Komentarz, Oficyna 2010)".)

Mając na uwadze przedstawione powyżej rozważania stwierdzić należy, że zaskarżona interpretacja jest nieprawidłowa. Skoro otrzymana przez skarżącą kwota stanowi w istocie zadośćuczynienie, a jej wysokość została określona w orzeczeniu sądu i nie dotyczy prowadzonej działalności gospodarczej ani korzyści stwierdzić należy, że spełnione zostały warunki zwolnienia otrzymanej kwoty od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy u.p.d.o.f. Podkreślić raz jeszcze należy, że istotą zwolnienia podatkowego odszkodowań (w tym zadośćuczynienia) jest fakt, że świadczenie takie nie wzbogaca beneficjenta w żaden sposób, lecz jedynie rekompensuje poniesioną stratę - w tym także w sferze niematerialnej

Kierując powyższymi przesłankami, Sąd uchylił zaskarżoną interpretację działając na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono, że zaskarżona interpretacja nie podlega wykonaniu. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.

Ponownie wydając indywidualną interpretację podatkową organ zobowiązany będzie zgodnie z dyspozycją art.153 p.p.s.a. uwzględnić przedstawione powyżej stanowisko Sądu.