Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1182/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 1 pkt 1c
journal: Dz.U. 2003 nr 162 poz 1568
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak- Pęczkowska, Sędzia WSA Maria Tarnowska, , Protokolant st. sekr. sąd. Dorota Wasiłek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2013 r. sprawy ze skargi Gminy Stare B. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] marca 2013 r. znak [...] w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków skargę oddala


UZASADNIENIE

[...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. na podstawie art. 89 pkt 2 i art. 9 ust. 1, w związku z art. 6 ust. 1 pkt 1c, art. 7 ust. 1, ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2003 r. Nr 162, poz. 1568 ze zm., zwanej dalej ustawą) oraz art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) wpisał do rejestru zabytków województwa dolnośląskiego: ruinę kościoła poewangelickiego, położoną na działce nr [...], we wsi G., gm. S., pow. W. w granicach zaznaczonych na mapie ewidencyjnej w skali 1:1000 będącej załącznikiem nr 2 do decyzji.

W uzasadnieniu decyzji [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w W. wskazał, że w dniu [...].03.2012 r. przeprowadził oględziny, a następnie dopuścił jako dowód opinię Narodowego Instytutu Dziedzictwa Oddział Terenowy we W. z dnia [...].02.2012 r., kartę ewidencyjną zabytku, tzw. zieloną oraz opracowane w 1999 r. Studium środowiska kulturowego gminy S..

W toku postępowania, Gmina S. przedłożyła orzeczenie techniczno-ekonomiczne budynku kościoła ewangelickiego, opr. przez inż. C. P. (1981 r.), protokół z oględzin z dnia [...].03.2012 r. przeprowadzonych przez Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków we W., Delegatura w W., protokół z dnia [...].04.2012 r. spisany przez inż. M. W. na okoliczność przeprowadzonych oględzin ruiny, dokumentację fotograficzną wykonaną 29.03.2012 r., kartę ewidencyjną kościoła wykonaną w czerwcu 2012 r. aut. E. D..

Dowody przedłożone przez Gminę S. wskazywały na zły stan techniczny obiektu, m.in. na zniszczenie elementów drewnianych (stolarka okienna i drzwiowa, stropy, schody, więźba dachowa i jej pokrycie), wypłukane spoiny, znaczne ubytki materiału kamiennego i ceglanego, odchylenia i przemieszczenia ścian, odspojenie od podłoża elementów detalu architektonicznego oraz ogólne osłabienie konstrukcji murowej obiektu. W protokole sporządzonym przez inż. M. W. w dniu [...].04.2012 r. stwierdzono, że jedyną dopuszczalną formą zabezpieczenia obiektu jest jego rozbiórka.

W ocenie organu bezspornym było, że stan techniczny dawnego kościoła ewangelickiego jest zły. Jednak stan techniczny nie może przesądzać o braku kwalifikacji kościoła do wpisu do rejestru zabytków. Stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 1 c ww. ustawy, dzieła architektury i budownictwa podlegają ochronie i opiece bez względu na stan zachowania. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 25 maja 2011 r., sygn. II OSK 1157/10, LEX nr 1081741, stwierdził: "o istnieniu wartości zabytkowej decyduje zachowanie substancji, która inkorporuje rdzeń wartości zabytkowej. Zniszczenie elementów zabytku, których zachowanie nie miało wpływu na istotę tego zabytku, powoduje uszczerbek w wartości zabytkowej, choć nie może powodować skreślenia. Organy oceniające zasadność wpisu do rejestru zabytków obiektu, który uległ zniszczeniu, powinny więc ocenić, czy stan zachowania tego obiektu jest na tyle zły, że nie przedstawia on już żadnej wartości historycznej, artystycznej lub naukowej." Zdaniem organu konserwatorskiego kościół poewangelicki w S. zachował w stopniu dostatecznym rdzeń wartości zabytkowych.

Potwierdzała to opinia Narodowego Instytutu Dziedzictwa Oddział Terenowy w W. z dnia [...].02.2012 r. Stwierdzono w niej, że mimo złego stanu zachowania, obiekt reprezentuje wybitne wartości artystyczne, historyczne, architektoniczne, rzeźbiarskie i naukowe. Jest późnym przykładem śląskiego, barokowego, sakralnego budownictwa ewangelickiego oraz długotrwałego oddziaływania na lokalne środowiska budowlane Kościoła Ł. w K., autorstwa M. F..

Przedmiotowy obiekt nie uległ śmierci technicznej i nie utracił w stopniu całkowitym walorów architektonicznych, a jego obecny stan daje możliwość odtworzenia kształtu pierwotnego.

Ruina kościoła poewangelickiego usytuowana jest na wysokości kościoła katolickiego, w pn. części wsi, przy lokalnej drodze do N.. Kościół został wniesiony na miejscu starszego, drewnianego obiektu w 1785 r., w stylu barokowym z odniesieniami do rokoka, co znalazło wyraz w detalu rzeźbiarskim. Jest to obiekt orientowany, murowany z kamienia i cegły, tynkowany. Bryłę złożono z dwukondygnacjowego, jednoprzestrzennego korpusu na planie prostokąta o zaokrąglonych narożach, jednokondygnacyjnej zakrystii od wsch. i czterokondygnacjowej wieży od zachodu. Wszystkie człony budowli założono na osi.

Elewacje korpusu przepruto prostokątnymi otworami okiennymi zamkniętymi łukiem odcinkowymi i ujętymi listwowymi opaskami.

W elewacjach pn. i pd. założono na osi pseudoryzality rozczłonkowane lizenami i zwieńczone trójkątnymi szczytami z dużymi okulusami w listwowych obramieniach. Umieszczono w nich otwory wejściowe, pn. zamknięto łukiem odcinkowym, a pd. zaakcentowano rozbudowanym portalem utrzymanym w stylu dojrzałego baroku z ozdobnymi wazonami w stylu rokoka. Wszystkie obramienia otworów oraz portale zewnętrzne wykonano z kamienia. Podziały dolnej partii wieży ujednolicono z artykulacją korpusu, a górne wyróżniono artykulacją pilastrami wielkiego porządku.

Tak ukształtowany kościół był zapewne wzorowany na Kościele Ł. zbudowanym w latach 1708-1720 wg projektu M. F. w K.. Wprowadzone w elewacjach bocznych korpusu ryzality pozorne z trójkątnymi naczółkami, stwarzały wrażanie układu centralnego.

Po 1945 r. kościół stał opuszczony i popadł w ruinę. Niemniej jednak stan w jakim się zachował pozwala jednoznacznie określić jego cechy stylowe i autentyczność przekazu. Obiekt w formie obecnej zachował wieżę i mury obwodowe zwieńczone szczytami, z osiowym podziałem elewacji, otworami ujętymi kamiennymi opaskami. Czytelne są podziały gzymsowe, a w elewacji południowej zachował się rozbudowany barokowy portal skomponowany z kolumn i pilastrów o jońskich głowicach, supraporty zwornika z symbolami Trójcy Świętej i datą "1785" oraz segmentowego naczółka i sterczyny w formie wazonu. Na elewacjach widoczne są płaszczyzny wypraw tynkarskich. Fragmentarycznie zachowały się również ściany zakrystii przylegającej do kościoła od wschodu.

Stosownie do art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami do rejestru wpisuje się zabytek nieruchomy na podstawie decyzji wydanej przez wojewódzkiego konserwatora zabytków z urzędu bądź na wniosek właściciela nieruchomości. Zgodnie z art. 3 pkt 1 zabytkiem jest nieruchomość lub rzecz ruchoma, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową.

Ruina kościoła poewangelickiego w S. jest dziełem człowieka i stanowi świadectwo minionej epoki, gdyż obiekt został wzniesiony w 1785 r., a jego forma architektoniczna jest charakterystyczna dla śląskich kościołów ewangelickich z 2 poł. XVIII w. Pomimo złego stanu zachowania jest to budowla o wybitnych wartościach artystycznych, z odniesieniami do Kościoła Ł. w K. autorstwa M. F., architekta czynnego na Ś. w I pol. XVIII w. Na wysokim poziomie wykonany został detal architektoniczny i rzeźbiarski, w tym rokokowy wazon zdobiący portal w elewacji południowej. Architektura jest przykładem długotrwałego oddziaływania na lokalne środowisko twórcze kamiennogórskiego kościoła ewangelickiego i dojrzałego baroku rozwijanego w kręgu krzeszowskich cystersów. To również przykład ś. barokowego, sakralnego budownictwa ewangelickiego i kultury materialnej ś. ewangelików.

Zgodnie z art. 7 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, wpis do rejestru jest jedną z form ochrony zabytków, która ma na celu ich zachowanie. W tym wypadku zachowanie ruiny kościoła poewangelickiego, ze względu na posiadane wartości artystyczne, naukowe i historyczne.

Gmina S. wniosła odwołanie od decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w W. z dnia [...].08.2012 r. o wpisaniu do rejestru zabytków ruiny kościoła poewangelickiego we wsi G..

W uzasadnieniu odwołania wskazano, że przedmiotowa nieruchomość stała się z mocy prawa własnością Gminy na mocy decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2008 r. Odwołanie od decyzji komunalizacyjnej i skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zostały rozpatrzone negatywnie dla Gminy. Przez wszystkie lata powojenne do 2009 r. działka stanowiła mienie Skarbu Państwa.

Skarb Państwa nie podejmował żadnych czynności prawnych jak i budowlanych w celu zachowania "tego dziedzictwa". Złożone w toku postępowania orzeczenie techniczno-ekonomiczne z 1981 r. stwierdzało, że remont budynku jest technicznie możliwy lecz ekonomicznie nieuzasadniony.

Z art.13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, wynika, że skreśleniu z rejestru podlega " zabytek wpisany do rejestru, który uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej ". Wobec powyższego brak jest podstaw do wpisu do rejestru obiektu, który już kwalifikuje się do wykreślenia z rejestru.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] marca 2013 r. po rozpatrzeniu odwołania Gminy S., od decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...].08.2012 wpisującej do rejestru zabytków województwa dolnośląskiego: ruinę kościoła poewangelickiego, we wsi G., gm. S., na podstawie art. 9 ust. 1, art. 89 pkt 1, art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz art. 17 pkt 2, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 9 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, zgodnie z którym do rejestru wpisuje się zabytek nieruchomy na podstawie decyzji wydanej przez wojewódzkiego konserwatora zabytków z urzędu bądź na wniosek właściciela zabytku nieruchomego lub użytkownika wieczystego gruntu, na którym znajduje się zabytek nieruchomy.

Zgodnie zaś z przepisem art. 3 pkt 1 ww. ustawy, zabytek to nieruchomość lub rzecz ruchoma, ich część lub zespół, będący dziełem człowieka lub związany z jego działalnością i stanowiący świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, którego zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową.

Zakwalifikowanie nieruchomości jako zabytku w rozumieniu przepisów ustawy zostało pozostawione ocenie organów powołanych do ochrony i opieki nad zabytkami. Niemniej ocena ta nie może być arbitralna. Wpis do rejestru zabytków jest ograniczeniem prawa własności, a ono może nastąpić tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim ustawa ta nie narusza istoty prawa własności (art. 64 ust. 3 Konstytucji RP). W szczególności, przepisy ograniczające prawo własności muszą być interpretowane ściśle i mogą być stosowane jedynie do stanów faktycznych, objętych ich dyspozycją.

Mimo obecnego bardzo złego stanu technicznego, przedmiotowy obiekt wzniesiony w 1785 r., nadal posiada wartość historyczną, a także wartość artystyczną. Nadal czytelne są charakterystyczne cechy stylowe budowli świadczące o wybitnych walorach, zachował się detal architektoniczny i rzeźbiarski. Obiekt posiada też wartość naukową jako przykład śląskiego, barokowego, sakralnego budownictwa ewangelickiego oraz długotrwałego oddziaływania na lokalne środowiska budowlane Kościoła Ł. w K., autorstwa M. F.. Istotnym składnikiem wartości zabytkowych kościoła poewangelickiego jest jego autentyczność - walor historycznego dowodu oraz jego utrwalona rola krajobrazowa.

Powyższe ustalenia miały potwierdzenie w opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa Oddziału Terenowego w W. z dnia [...].02.2012 r., którą organ odwoławczy uznał za w pełni miarodajną i rzetelną.

Dlatego organ odwoławczy uznał, że Wojewódzki Konserwator Zabytków właściwie ustalił stan faktyczny i określił przedmiot ochrony na podstawie rozpoznanych wartości. Na ogólną wartość zabytku składa się wiele różnych aspektów (np. wartość historyczna, estetyczna, krajobrazowa, emocjonalna, integracyjna, użytkowa, autentyczność substancji, wyjątkowość lub typowość zabytku), lecz w niektórych przypadkach jeden konkretny aspekt wartości ma tak istotne znaczenie, że wystarczy, aby uzasadnić potrzebę ochrony, nawet wówczas, gdy brakuje innych aspektów.

Właściciel obiektu - Gmina S., w odwołaniu podkreślała katastrofalny stan techniczny obiektu, wiążący się z koniecznością poczynienia znacznych nakładów finansowych. Stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, ochronie i opiece podlegają m.in. dzieła architektury i budownictwa bez względu na stan zachowania. W postępowaniu o wpis do rejestru zabytków stan techniczny obiektu nie ma decydującego znaczenia. Skarżąca Gmina powoływała się na wyrok NSA z dnia 28.07.1994 r., przytaczając tezę: "opinia biegłych, że remont zabytkowego budynku wymaga w rzeczywistości przeprowadzenia pełnej jego rekonstrukcji oznacza, że budynek stracił wartość zabytkową na skutek całkowitego zniszczenia".

Taka sytuacja w ocenie organu odwoławczego nie występuje w przedmiotowej sprawie, bowiem do rejestru zabytków wpisywana jest trwała ruina kościoła poewangelickiego i nie jest wymagane, by obiekt został odbudowany w swej pierwotnej bryle.

Dla właściciela zabytku skutki finansowe przedmiotowej decyzji będą się wiązały z zabezpieczeniem i utrzymaniem ruin kościoła w niepogorszonym stanie, renowacją zachowanych murów obwodowych nawy oraz wieży i przeciwdziałaniem zagrożeniu katastrofą budowlaną.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, kwestia kosztów pozostaje bez wpływu na ocenę zasadności wpisu. Przepisy ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami nie uzależniają wpisu do rejestru zabytków od kosztów renowacji (remontu) zabytku.

Zdaniem organu odwoławczego, nie budzi wątpliwości fakt, że ruina kościoła poewangclickiego jest zabytkiem w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, zasługującym na trwałe zachowanie i należyte utrzymanie tak, by służyła nauce oraz popularyzacji wiedzy, jako trwały element rozwoju i czynny składnik życia współczesnego społeczeństwa. Wskazane przez specjalistów wartości zarówno historyczne jak i architektoniczne zabytku, w pełni uzasadniające wpis do rejestru zabytków, sprawiają, że obiekt należy bezwzględnie ocalić.

Gmina S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...].03.2013r. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez brak rozważenia słusznego interesu strony,

2. naruszenie art. 9 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 1 ustawy poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, przejawiające się w uznaniu, że zły stan techniczny ruin kościoła nie stanowi przeszkody dla dokonania wpisu do rejestru zabytków,

3. naruszenie art. 3 pkt. 1 ustawy poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż zachowanie ruin jako zabytku leży w słusznym interesie społecznym,

4. naruszenie art. 13 ust. 1 ustawy poprzez nieuwzględnienie stanu technicznego ruiny jako czynnika, warunkującego możliwość zaliczenia do kategorii zabytku,

5. naruszenie przepisu art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie opinii o stanie technicznym budynku, sporządzonej przez rzeczoznawcę budowlanego,

6. naruszenie art. 64 ust. 3 Konstytucji RP poprzez nieproporcjonalną ingerencję w prawo własności.

Gmina domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.

W uzasadnieniu skargi podano, iż organy administracji przekroczyły granicę dopuszczalnej uznaniowości i nie rozważyły słusznego interesu strony. W ocenie skarżącego dla właściwej oceny granic uznaniowości nie bez znaczenia są skutki finansowe zakwalifikowania ruin kościoła poewangelickiego, jako zabytku podlegającego wpisowi do rejestru. Decyzja nie dokonuje właściwego wyważenia pomiędzy interesem społecznym, a słusznym interesem strony, ingerując w prawo własności w sposób nieproporcjonalny do potrzeb wymagających ochrony. Obiekt jest w stanie postępującej dewastacji, której w sposób trwały nie powstrzymają doraźne zabezpieczenia, generujące niepotrzebne koszty. Wpis do rejestru zabytków jest nieracjonalny i sprzeczny z art. 13 ust. 1 ustawy. Ustawodawca uzależnia wartość historyczną i artystyczną obiektów, wymagającą ochrony, od stanu technicznego i stopnia zniszczenia zabytku. Brak w materiale dowodowym opinii odpowiednich służb nadzoru budowlanego, czy stopień zniszczenia obiektu nie wyklucza możliwości wpisania go do rejestru zabytków.

Wskutek działań podjętych przez Gminę w dobrej wierze i zaufaniu do organów administracji, zamiast pozytywnego załatwienia sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu Gminy, wydano decyzję, ingerującą w prawo własności i narzucającą obowiązki, wbrew wszelkim zasadom racjonalnego i ekonomicznego postępowania.

W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle powołanego przepisu ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy wad w postępowaniu administracyjnym (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.)

Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ww. ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w świetle tych kryteriów, skarga nie mogła być uwzględniona.

Zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2003 r. Nr 162, poz. 1568 ze zm.), zabytkiem nieruchomym jest nieruchomość, jej cześć lub zespół nieruchomości będących dziełem człowieka lub związanych z jego działalnością i stanowiących świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową.

Stosownie do treści art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. "c" ww. ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, ochronie i opiece podlegają bez względu na stan zachowania, zabytki nieruchome będące w szczególności dziełami architektury i budownictwa. Z wykładni literalnej tego przepisu wynika wprost, że zły stan zachowania obiektu zabytkowego (np. stan techniczny budynku) nie uniemożliwia objęcia go ochroną, jeżeli nadal spełnia on przesłanki z art. 3 pkt 1 ustawy.

Jedną z przesłanek skreślenia zabytku z rejestru, wskazaną w art. 13 ust. 1 ustawy, jest jego zniszczenie w stopniu powodującym utratę wartości historycznej, artystycznej lub naukowej. Jednocześnie zniszczenie elementów zabytku, których zachowanie nie ma wpływu na istotę tego zabytku, powoduje uszczerbek w wartości zabytkowej, ale nie może powodować skreślenia z rejestru (K. Zalasińska, Ochrona zabytków. Orzecznictwo z komentarzem, Warszawa 2010, s.62).

Wskazana w art. 13 ust. 1 ustawy przesłanka skreślenia zabytku z rejestru (zniszczenie obiektu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej) może równocześnie stanowić przesłankę negatywną wpisu do rejestru zabytków obiektów zniszczonych, znajdujących się w złym stanie technicznym.

W przedmiotowej sprawie uznanie ruin kościoła poewangelickiego, za spełniające kryteria zabytku, nastąpiło po przeprowadzeniu w dniu [...].03.2012 r. oględzin, dowodu z opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa Oddział Terenowy w W. z dnia [...].02.2012 r. oraz dowodu z opracowania z 1999 r. Studium środowiska kulturowego gminy S..

Z opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa Oddział Terenowy w W.wynikało, iż mimo złego stanu zachowania dawnego kościoła, obiekt reprezentuje wybitne wartości artystyczne, historyczne, architektoniczne, rzeźbiarskie i naukowe. Jest przykładem śląskiego, barokowego, sakralnego budownictwa ewangelickiego oraz długotrwałego oddziaływania na lokalne środowiska budowlane Kościoła Ł. w K., autorstwa M. F.. Przedmiotowy obiekt nie uległ śmierci technicznej i nie utracił w stopniu całkowitym walorów architektonicznych, a jego obecny stan daje możliwość odtworzenia kształtu pierwotnego.

Zdaniem Sądu zakwalifikowanie ww. ruin jako zabytku w rozumieniu przepisów ustawy, zostało dokonane po rzetelnej ocenie organów powołanych do ochrony i opieki nad zabytkami. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w uzasadnieniu swej decyzji zasadnie wskazał, że niezależnie od obecnego bardzo złego stanu technicznego, obiekt wzniesiony w 1785 r., nadal posiada wartość historyczną, a także wartość artystyczną. Nadal czytelne są charakterystyczne cechy stylowe budowli świadczące o wybitnych walorach, zachował się detal architektoniczny i rzeźbiarski. Istotnym składnikiem wartości kościoła jest jego autentyczność - walor historycznego dowodu oraz jego utrwalona rola krajobrazowa.

Stwierdzić należy, że organy dokonały prawidłowej analizy zgromadzonego materiału dowodowego, słusznie uznając, że ruina kościoła poewangelickiego jest zabytkiem w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. W tej sytuacji brak było podstaw do zanegowania wartości historycznej ruin kościoła.

Nie można zgodzić się z zarzutem skarżącego, iż organ bezpodstawnie uznał, że ruina kościoła poewangelickiego stanowi zabytek w sytuacji, gdy jego aktualny stan takiego wniosku nie uzasadnia. Organy wyczerpujące uzasadniły dlaczego, w tym przypadku zły stan budynku nie stanowił przeszkody do wpisania obiektu do rejestru zabytków.

Należy podkreślić, że organy ochrony zabytków są władne i kompetentne do dokonywania oceny obiektu pod względem posiadanych przez niego wartości artystycznych, historycznych i naukowych. W tej sprawie, organy w obszernych uzasadnieniach swoich decyzji wykazały w sposób przekonujący wartość historyczną i artystyczną ruin kościoła, jak również istotne ich znaczenie dla zachowania historycznego świadectwa śląskiego, barokowego, sakralnego budownictwa ewangelickiego.

Wyjaśniły i uzasadniły przyczyny dokonania wpisu do rejestru zabytków przedmiotowego kościoła po ewangelickiego. Tym samym, Sąd nie stwierdza, aby przy wydaniu zaskarżonej decyzji nastąpiło naruszenia przepisów prawa materialnego bądź postępowania administracyjnego.

W szczególności nietrafne były zarzuty naruszenia art. 9 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, przez wpisanie przedmiotowego obiektu do rejestru zabytków, pomimo złego stanu technicznego i tym samym utraty wartości historycznej.

Oceniające zasadność wpisu do rejestru zabytków obiektu, który uległ zniszczeniu, organy bez przekroczenia granic uznania administracyjnego ustaliły, że stan zachowania obiektu nie jest na tyle zły, iż nie przedstawia już żadnej wartości historycznej, artystycznej lub naukowej.

Materiał fotograficzny zgromadzony w sprawie dowodzi, że ruiny kościoła, pomimo zniszczeń zaistniałych w skutek upływu czasu i zaniedbań poprzedniego właściciela (wskazywanych przez skarżącego), nie utraciły swojej wartości historycznej i artystycznej.

Aktualny właściciel obiektu - Gmina S., wielokrotnie podnosił katastrofalny stan techniczny obiektu (będący wynikiem zaniedbań Skarbu Państwa), wiążący się z koniecznością poczynienia znacznych nakładów finansowych.

Jednak jest faktem, że przepisy ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami nie uzależniają wpisu do rejestru zabytków od kwestii kosztów renowacji (remontu) zabytku. Twierdzenie, iż z przyczyn techniczno-ekonomicznych najwłaściwsza byłaby rozbiórka, nie mogło w tej sprawie przesądzać o utracie wartości zabytkowej obiektu. Dlatego należy przypomnieć, że do rejestru zabytków wpisywana została tzw. trwała ruina kościoła poewangelickiego. Nie jest zatem wymagane, aby obiekt został odbudowany w swej pierwotnej bryle. Właściciel zabytku będzie miał jednak obowiązek zabezpieczenia i utrzymania ruin kościoła w niepogorszonym stanie oraz przeciwdziałania zagrożeniu katastrofą budowlaną.

Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.