Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 300/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Janina Antosiewicz Sędziowie Irena Kamińska NSA Roman Ciąglewicz (spr.) Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 21 listopada 2007 r. sygn. akt II SA/Ke 501/07 w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Wyrokiem z dnia 21 listopada 2007 r., sygn. akt II SA/Ke 501/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, oddalił skargę A. S. na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego, z dnia [...] lipca 2007 r., znak [...], w przedmiocie odmowy zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości.

Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy.

Decyzją z dnia [...] maja 2007 r., znak [...], Starosta Kazimierski, na podstawie art. 136 ust.3, art. 137 ust.1, art. 142 i art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz.2603 ze zm.)., odmówił A. S. i H. W. zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej jako działka hip. Nr [...], stanowiącej obecnie w ewidencji gruntów m. K. część działki nr [...] o pow. 0,1357 ha, będącej własnością gminy Kielce, zgodnie z KW nr [...], położonej w K. przy ulicy [...]. Organ pierwszej instancji przypomniał, że sprawa rozpatrywana jest ponownie po decyzji kasacyjnej Wojewody Świętokrzyskiego, który zarzucił brak jednoznacznego określenia przedmiotu postępowania (niezaznaczenie na mapie granic terenu) oraz nieustalenie, czy w zamian za uchyloną decyzję lokalizacyjną nr [...], która była powołana w akcie notarialnym kupna działki, została wydana inna decyzja lokalizacyjna. Starosta ustalił, że działka nr [...], o pow. 664 m2, została nabyta na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym Rep. A Nr [...], z dnia 22 stycznia 1971 r., w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz.64 ze zm.), pod budowę osiedla mieszkaniowego Kieleckiej Spółdzielni Mieszkaniowej w Kielcach. Grunt będący przedmiotem zwrotu stanowi część działki nr ew. [...] (obr. [...]) i jest własnością Gminy Kielce. Obecnie stanowi on integralną część nieruchomości szkolnej zajmowanej przez Gimnazjum Nr [...] im. [...] w K. Działka wnioskowana do zwrotu obejmowałaby swoim zasięgiem część boiska do piłki plażowej, budynek gospodarczy wraz z częścią parkingu, skalniak wraz z terenem zielonym i ogrodzenie wewnętrzne. Wywłaszczona nieruchomość, zgodnie z decyzją Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Kielcach z dnia [...] marca 1969 r., nr [...], o lokalizacji szczegółowej, powołaną w umowie, przeznaczona została pod budowę osiedla mieszkaniowego Kieleckiej Spółdzielni Mieszkaniowej. Organ ustalił, że decyzja o lokalizacji szczegółowej, odnośnie części terenu osiedla, została anulowana decyzją z dnia [...] maja 1969 r. W dniu [...] stycznia 1972 r. została wydana decyzja o pozwoleniu na budowę szkoły podstawowej osiedla Sady. Plan szczegółowy zagospodarowania szkoły wskazuje, że teren został przeznaczony pod budowę szkoły z parkingiem, śmietnikiem oraz pasem zieleni łącznie z ogródkami szkolnymi. Starosta stwierdził, iż nie uzyskał odpowiedzi na pytanie, czy w zamian za uchyloną decyzję lokalizacyjną wydana była inna decyzja lokalizacyjna. Obecnie wnioskowana do zwrotu nieruchomość stanowi integralną część działki szkolnej otoczonej trwałym ogrodzeniem oraz pasem zieleni izolacyjnej od strony ulicy [...] i [...]. Szkoła Podstawowa (obecnie Gimnazjum) wchodzi w skład osiedla mieszkaniowego i jest jego integralną częścią. W tej sytuacji cel wywłaszczenia został zrealizowany. Nieruchomości nie można uznać za zbędną w rozumieniu art. 137 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ przypomniał, że pierwszy wniosek o zwrot całej działki nr [...], o powierzchni 665 m2, został rozstrzygnięty decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w Kielcach, z dnia [...] czerwca 1992 r., orzekającą o odmowie zwrotu nieruchomości, utrzymaną w mocy decyzją Wojewody Kieleckiego, z dnia [...] sierpnia 1992 r., znak [...]. Następnie wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, z dnia 21 kwietnia 1993 r., sygn. akt SA/Kr 1962/92, skarga A. S. została oddalona. Ponownie Prezydent Miasta Kielce, decyzją z dnia [...] listopada 2000 r., znak [...], odmówił zwrotu nieruchomości, a Wojewoda Świętokrzyski decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r., nr [...], uchylił zaskarżoną przez A. S. decyzję w całości. Na w/w wymienioną decyzję Zarząd Miasta Kielce wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który skargę oddalił. Następnie Wojewoda Świętokrzyski wyłączył Prezydenta Miasta Kielce z załatwienia sprawy i wyznaczył Starostę Kazimierskiego do ponownego jej rozpatrzenia, jako organ pierwszej instancji. Starosta Kazimierski, decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r., znak [...], orzekł o odmowie zwrotu na rzecz A. S. i H. W. części nieruchomości, położonej w K. przy ulicy [...], oznaczonej jako działka hip. Nr [...], której obecnie w ewidencji gruntów m. K. odpowiada część działki nr [...], o pow. 0,1357 ha, stanowiącej własność Gminy Kielce. Rozpatrując odwołanie A. S., Wojewoda Świętokrzyski, decyzją z dnia [...] października 2006 r., uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. W wyniku tej decyzji kasacyjnej Starosta Kazimierski wydał wskazaną decyzję z dnia [...] maja 2007 r.

Odwołanie wniosła A. S. Zarzuciła pominięcie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, z dnia 6 grudnia 2005 r., sygn. akt II SA/Kr 403/02, którym oddalono skargę Prezydenta Kielc, który wnioskował odmowę zwrotu nieruchomości. Odwołująca się wywodziła, iż pominięty został także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 1999 r., sygn. akt II SA/Kr 1752/97, którym uchylono decyzję organu pierwszej instancji. Z uzasadnienia tego wyroku wynika, zdaniem skarżącej, że przedmiotowa działka nie została zagospodarowana na cele, na które została nabyta. Sąd zaznaczył także, że istnieją prawne przesłanki do zwrotu tej działki na rzecz A. S. i H. W. Nadto skarżąca argumentowała, iż przeznaczenie działki pod cele oświatowe nie świadczy o przeznaczeniu jej pod budowę osiedla mieszkaniowego. Niezależnie od tego, pismem z dnia 22 kwietnia 1969 r. Kielecka Spółdzielnia Mieszkaniowa poinformowała o rezygnacji z gruntów położonych po stronie zachodniej ulicy [...]. Na skutek tej rezygnacji, Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Kielcach, pismem z dnia 25 listopada 1970 r., poinformowało, że w związku ze zmianą planu zagospodarowania terenu pod budowę szkoły, nieruchomość położona w K. przy ulicy [...] ma być wyłączona z lokalizacji i nie podlega wykupieniu na rzecz Skarbu Państwa. Działka nr [...] nie została objęta aktem notarialnym Rep. A nr [...] z dnia 22 stycznia 1971 r. Została ona zatem zabrana bezprawnie. Organ powinien wówczas wszcząć odrębne postępowanie wywłaszczeniowe. Odwołująca się zauważyła jeszcze, że skalniak został wykonany dopiero w 2006 r. i nie wykonano pasa zieleni. Boisko do piłki ręcznej znajduje się natomiast poza działką nr [...].

Decyzją z dnia [...] lipca 2007 r., znak: [...], Wojewoda Świętokrzyski utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powołał się na art. 136 ust.3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz.543 ze zm.). Ustalił, że działka nr [...] (obecnie część działki nr [...]) została nabyta na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym z dnia 22 stycznia 1971 r. w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Decyzją komunalizacyjną z dnia [...] lipca 1998 r., Wojewoda Kielecki stwierdził nabycie przez Gminę Kielce z mocy prawa nieodpłatnie nieruchomości wraz z zabudowaniami szkoły podstawowej i jej wyposażeniem. Po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 1993 r., sygn. akt SA/Kr 1962/92, strona zmodyfikowała wniosek, domagając się rozpatrzenia nowej sprawy, roszczenia ograniczonego do części wywłaszczonej nieruchomości. Następnie Wojewoda przypomniał dalsze czynności procesowe w sprawie i wyartykułował swoje stanowisko po wniesieniu odwołania od decyzji Starosty Kazimierskiego z dnia [...] maja 2007 r. Stwierdził, że zgodnie z w/w aktem notarialnym z dnia 22 stycznia 1971 r., nieruchomość została przeznaczona pod budownictwo mieszkaniowe. Należy jednak, zdaniem Wojewody, uznać, że szkoła tworzy infrastrukturę osiedla. Budownictwo mieszkaniowe to nie tylko bloki mieszkalne, ale także infrastruktura z nimi związana, np. szkoły, przedszkola, przychodnie lekarskie, garaże, kina, zieleń osiedlowa, parki, ciągi komunikacyjne, instalacje podziemne, itp. Nieruchomość nie była ani nie jest zbędna na cel jej przejęcia. Jak wynika z pozwolenia na budowę z dnia 25 stycznia 1972 r. oraz pozwolenia na użytkowanie z dnia 27 grudnia 1973 r., inwestycja została zrealizowana i zachowany został termin, o którym mowa w art. 137 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Cel wywłaszczenia został zrealizowany, gdyż działka nr [...] została w całości zagospodarowana i jest integralną częścią działki szkolnej, ogrodzonej, z pasem zieleni i ogródkiem szkolnym. Według Wojewody, bezzasadne są zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia trybu postępowania administracyjnego. Na każdym etapie orzekano o odmowie zwrotu nieruchomości. Uwzględniono całość materiału dowodowego, w tym również wyroki sądów administracyjnych. Zdaniem Wojewody, nie ma znaczenia fakt modyfikacji urządzenia części terenu przyszkolnego, polegający m.in. na urządzeniu boiska w miejsce skoczni w dal. Jedno i drugie służyło bezpośrednio celom sportowym realizowanym w procesie dydaktycznym szkoły.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniosła A. S. Zażądała uchylenia lub stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji oraz stwierdzenia nieważności aktu notarialnego Rep. A nr [...], z dnia 22 stycznia 1971 r. Powtórzyła zarzuty o nieuwzględnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 1999 r. i wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 grudnia 2005 r. Skarżąca wskazała okoliczności, które spowodowały wydanie decyzji kasacyjnej przez Wojewodę Świętokrzyskiego, w tym przedwczesne przyjęcie, iż działka została wykorzystana na cel określony w wywłaszczeniu oraz brak precyzji w określeniu na mapie terenu wnioskowanego do zwrotu. Wyliczając wady podjętych następnie decyzji oraz odwołując się do decyzji lokalizacyjnych i załączników graficznych oraz aktu notarialnego, skarżąca wywodziła, iż Wojewoda nie dokonał sprawdzenia, czy usunięte zostały braki w materiale dowodowym. Wyraziła przekonanie, że działka nr [...] nie była objęta aktem notarialnym Rep. A nr [...]. Stwierdziła, że w akcie notarialnym znajdują się nieprawdziwe twierdzenia o przeznaczeniu nieruchomości, w decyzji o lokalizacji szczegółowej z dnia 31 marca 1969 r., pod budowę osiedla mieszkaniowego. Skoro zaś nie uwzględniono w akcie notarialnym decyzji z dnia [...] maja 1969 r. ustalającej lokalizację szkoły, to wywłaszczenie działki nr [...] było bezprawne.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Świętokrzyski wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Sąd pierwszej instancji odniósł się do zarzutu pominięcia przez organy wcześniej zapadłych wyroków sądów administracyjnych. Przytoczył treść art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zauważył jednak, że ocena prawna traci moc wiążącą w wypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli spowoduje to, iż pogląd sądu stanie się nieaktualny. Odnotował, że ocena prawna wyrażona w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 1999 r. dotyczyła decyzji wydanej pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. Doszło więc do zmiany stanu prawnego. Wyrażony uprzednio pogląd stał się nieaktualny. Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż nie zachodzi stan rzeczy osądzonej, gdy właściciel wystąpi o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, opierając żądanie na podstawie art. 216 w związku z art. 136 ust.3 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, jeżeli wcześniej wystąpił z żądaniem zwrotu na podstawie art. 69 ust.1 i 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Sąd argumentował dalej, że art. 69 ust.1 nie określał tak precyzyjnie, jak czyni to obecnie obowiązująca ustawa, pojęcia nieruchomości zbędnej na cel wywłaszczenia. Poprzednio wyrażany był pogląd, że art. 69 pozwala na zwrot nieruchomości, która wprawdzie została użyta na cel zgodny z wywłaszczeniem, ale w czasie orzekania o zwrocie jest już zbędna na ten cel. Z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że zrealizowanie celu w okresie 10 lat wyłącza możliwość uznania nieruchomości za zbędną w rozumieniu tego przepisu, nawet jeśli później stałaby się ona faktycznie zbędna. Omawiany wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego zapadł na tle takiego stanu faktycznego, że przejściowo, na niewielkiej powierzchni wywłaszczonej nieruchomości został usytuowany kiosk spożywczy, na podstawie umowy dzierżawy, jaką zawarł Dyrektor Szkoły Podstawowej nr [...] jako wydzierżawiający, z osobą fizyczną. Poza zakresem rozważań Sądu pozostała kwestia, czy w ciągu 10 lat od zawarcia umowy został na wywłaszczonej nieruchomości zrealizowany cel wywłaszczenia. Organy i Sąd nie są więc obecnie związane oceną wyrażoną w powołanym wyroku. Natomiast wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 grudnia 2005 r., oddalający skargę Miasta Kielce na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] stycznia 2002 r. nie zawiera uzasadnienia. Nie ma więc oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach podzielił w całości ustalenia i stanowisko wyrażone przez organy obu instancji, iż nieruchomość nie może być uznana za zbędną w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd pierwszej instancji zauważył, że w umowie z dnia 22 stycznia 1971 r. powołano się na decyzję Nr [...] z dnia [...] marca 1969 r., a decyzja ta została "anulowana odnośnie części terenu osiedla na podstawie art. 136 K.p.a. i za zgodą Kieleckiej Spółdzielni Mieszkaniowej". Jednak ze stanowiącej załącznik do decyzji z dnia [...] marca 1969 r. mapy, jak i z mapy stanowiącej załącznik do decyzji z dnia [...] maja 1969 r. wynika, że od samego początku faktycznie nieruchomość skarżącej położona była na terenie przeznaczonym pod budowę szkoły. Nieruchomość ta miała się znaleźć w obrębie ogrodzenia i poza niewielką częścią zajętą pod ścianę budynku miała pozostać jako niezabudowany pas zieleni. W 1972 r. budynek mieszkalny stanowiący poprzednio własność skarżącej i jej rodziny został rozebrany, zaraz po wybudowaniu szkoły cały teren, obejmujący także przedmiotową nieruchomość został ogrodzony tak, że stał się on częścią terenu szkoły i dopiero z chwilą usytuowania na niewielkim skrawku nieruchomości kiosku spożywczego, co miało miejsce w 1992 r., część ogrodzenia została usunięta. Sąd zaaprobował ustalenia organu pierwszej instancji, według których cała nieruchomość stanowi integralną część Szkoły Podstawowej (obecnie Gimnazjum). Stan taki zaistniał w ciągu 3 lat od chwili nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa. Sąd pierwszej instancji zgodził się także ze stanowiskiem organu, że szkoła stanowi część infrastruktury, niezbędnej do prawidłowego funkcjonowania osiedla. Ocenił, że częścią szkoły jest nie tylko budynek w którym odbywają się zajęcia lekcyjne lecz także tereny zajęte pod budynki gospodarcze, boiska sportowe, trawniki i inne pasy zieleni. Nawet jeśli pewna niewielka część wywłaszczonej nieruchomości (o powierzchni 180 m2) przez jakiś okres czasu pozostawała niezagospodarowana w tym sensie, że rosły na niej tylko trawa i samosiejki, to połączenie jej z całym pozostałym terenem szkoły i znajdowanie się w obrębie jednolitego ogrodzenia powoduje, że była ona związana z funkcjonowaniem szkoły. Cel wywłaszczenia polegający na budowie szkoły jako części osiedla mieszkaniowego został zatem zrealizowany na całej powierzchni wywłaszczonej nieruchomości, zwłaszcza, że w ramach jego realizacji wyburzono stare zabudowania. Sąd stwierdził, podkreślając, iż budowa szkoły mieści się w pojęciu budowy osiedla mieszkaniowego, że nawet podzielenie poglądu skarżącej powodowałoby zastosowanie art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nie było możliwe stwierdzenie przez Sąd nieważności umowy cywilnej zawartej przez skarżącą, jej siostrę i ojca ze Skarbem Państwa.

Skargę kasacyjną wniosła A. S. Zaskarżyła wyrok w całości oraz wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania. Jako podstawę kasacyjną wskazała naruszenie art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez uznanie, iż sporna część nieruchomości wywłaszczonej nie może być uznana za zbędną w rozumieniu tego przepisu, pomimo, że są przesłanki w tym przepisie wymienione, mianowicie inwestor nigdy nie użytkował jej zgodnie z przeznaczeniem, wręcz przeciwnie dyrekcja szkoły wynajmowała lub wydzierżawia ją innemu podmiotowi na cele handlowe. W uzasadnieniu skarżąca stwierdziła, że u podstaw decyzji i wyroku leży okoliczność polegająca na wybudowaniu na większej całości publicznej szkoły, pomimo decyzji lokalizacyjnej przeznaczającej cały teren pod budownictwo mieszkaniowe. Twierdzenie, że obiekt szkolny jest częścią osiedla uznała za nadinterpretację lub interpretację rozszerzającą. Taka zaś interpretacja jest prawnie niedopuszczalna, skoro nawet pod rządami poprzedniej Konstytucji wywłaszczenie było wyjątkiem od ochrony własności osobistej. Według skarżącej, świadczy to o nielegalności wywłaszczenia. Nadto skarżąca skonstatowała, że sądownictwo administracyjne powołane jest do oceny zgodności z prawem decyzji administracyjnych, a nie do legalizacji faktów dokonanych. Zaskarżony wyrok, jako niespełniający tego kryterium, powinien być uchylony.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę kasacyjna nie jest usprawiedliwiona.

Przepis art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., w niniejszej sprawie nie zostały stwierdzone. W szczególności, nie zachodzi przesłanka nieważności określona w art. 183 § 2 pkt 3 P.p.s.a. Wyrokiem z dnia 21 kwietnia 1993 r., sygn. akt SA/Kr 1962/92, została prawomocnie oddalona skarga A. S. na decyzję Wojewody Kieleckiego z dnia [...] sierpnia 1992 r. odmawiającą zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, tj. działki nr [...], położonej w K., przy ulicy [...], ale sprawa ta była rozstrzygana w oparciu o art. 69 ust.1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz.127). Tymczasem skarga kasacyjna została wniesiona od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego rozpatrującego skargę na decyzję wydaną w oparciu o art. 136 ust.3 i art. 137 ust.1 w związku z art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz.543 ze zm. – w dacie rozstrzygania przez organ odwoławczy należało powołać tekst jednolity opublikowany w: Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz.2603). Co prawda bowiem ponowny wniosek o zwrot nieruchomości został złożony pod rządami ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, ale po uchyleniu decyzji odmownej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 1999 r., sygn. akt II SA/Kr 1752/97, postępowanie administracyjne toczyło się, z mocy art. 233 ustawy o gospodarce nieruchomościami, na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Od przekazania akt administracyjnych organom administracyjnym wniosek oparty był o przepisy nowej ustawy regulującej zwrot wywłaszczonych nieruchomości. Warunkiem tożsamości sprawy sądowoadministracyjnej jest tożsamość przedmiotu sprawy, a jego ramach tożsamość podstawy prawnej (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2006 r., sygn. akt I OSK 482/06, niepublikowany, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 290627). Nie zachodzi zatem stan rzeczy osądzonej, gdy właściciel wystąpił o zwrot wywłaszczonej nieruchomości opierając żądanie na podstawie art. 216 w związku z art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, jeżeli wcześniej wystąpił z żądaniem zwrotu tej samej nieruchomości, ale na innej podstawie (art. 69 ust. 1 i 3 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (por. wyrok SN z dnia 6 lipca 2001 r., sygn. akt III RN 116/00, OSNP 2001/22/656).

Badaniu, pod kątem ewentualnej nieważności, nie podlegała relacja między zaskarżonym wyrokiem, a wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 1999 r., sygn. akt II SA/Kr 1752/97. Ten ostatni wyrok może mieć znaczenie jedynie w kontekście przepisu art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1271 ze zm.). Zarzuty skargi kasacyjnej nie objęły jednak naruszenia art. 99. Nadto, trafne są uwagi Sądu pierwszej instancji o braku związania oceną prawną, w razie zmiany stanu prawnego.

Przed szczegółową analizą podstawy skargi kasacyjnej odnotować trzeba brak precyzji we wskazaniu naruszonego przepisu art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz.2603 ze zm.)., zawierającego kilka jednostek redakcyjnych. Dalsze uwagi poprzedzić powinno także spostrzeżenie, iż skarżąca nie zgłosiła zarzutu naruszenia przepisów postępowania. W sytuacji, gdy skarżący nie zgłosił podstawy kasacji w postaci naruszenia przepisów postępowania przewidzianej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., nie sposób przyjąć, że skutecznie zakwestionował ustalenia faktyczne dotyczące okoliczności istotnych z punktu widzenia prawa materialnego. W tym przypadku chodzi o sposób użytkowania nieruchomości od czasu jej nabycia przez Skarb Państwa. Oceny o braku zarzutu proceduralnego, odnoszącego się do ustaleń faktycznych, nie zmienia zakwestionowanie, w opisie naruszenia, użytkowania zgodnie z celem wywłaszczenia, skoro skarżąca nie nawiązała w podstawie kasacji i w uzasadnieniu skargi kasacyjnej do żadnego przepisu procedury sądowej i administracyjnej.

Zgłoszona podstawa skargi kasacyjnej jest wadliwa nie tylko z powodu niedokładnego wskazania naruszonego przepisu oraz braku zarzutu procesowego, przy argumentacji nawiązującej do kwestionowania ustaleń faktycznych. Ponadto, skarżąca nie sprecyzowała sposobu naruszenia prawa materialnego. W sytuacji zaś, gdy normy art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami mają charakter materialnoprawny konieczne jest określenie, czy zarzut dotyczy błędnej wykładni, czy też niewłaściwego zastosowania.

Wadliwości te skutkują oceną, iż skarga kasacyjna nie jest usprawiedliwiona. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do korygowania, uzupełniania, czy uściślania podstaw kasacyjnych (por. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2005 r., sygn. akt OSK 1588/04, niepublikowany; wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2005 r., sygn. akt OSK 1436/04, niepublikowany, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 236857).

Jeśli nawet przyjąć, że podstawa kasacji zawiera zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, sformułowany jako "uznanie, że sporna część nieruchomości wywłaszczonej nie może być uznana za zbędną w rozumieniu tego przepisu, pomimo, iż spełnione są przesłanki w tym przepisie wymienione", to stwierdzić przyjdzie, że jest to zarzut bezzasadny. Sąd pierwszej instancji przedstawił interpretację całkowicie odmienną – zbędność na cel określony w wywłaszczeniu ma miejsce tylko wówczas, gdy spełnione są przesłanki z art. 137 ust.1 pkt 1 lub 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ewentualne zaś odczytanie podstawy kasacji jako zarzutu naruszenia art. 137 poprzez jego błędne zastosowanie – co mogłaby sugerować dalsza część przytoczonego zdania z podstawy skargi kasacyjnej – prowadzi do powtórzenia, iż zarzut taki jest bezzasadny w świetle braku zarzutu procesowego odnoszącego się do ustaleń faktycznych.

Na zakończenie, niezależnie od wadliwości zgłoszonej podstawy skargi kasacyjnej, zauważyć można, iż zaskarżony wyrok nie narusza materialnych norm zawartych w art. 137 ust.1 pkt 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zaakcentować warto trafność oceny Sądu o konieczności uwzględnienia, przy ustalaniu celu wywłaszczenia, całokształtu dokumentacji wywłaszczeniowej (por. Tadeusz Woś "Wywłaszczenie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości", Wyd. LexisNexis, Warszawa 2004, s. 210; Eugeniusz Mzyk [w:] G. Bieniek, S. Kalus, Z. Marmaj, E. Mzyk "Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz", Wyd. LexisNexis, Warszawa 2008, s. 492-493). Nadto, zaaprobować należy pogląd, iż szkoła stanowi część infrastruktury niezbędnej do funkcjonowania osiedla mieszkaniowego. Szkoła zaś, to nie tylko budynek szkoły, ale także otoczenie budynku – boiska sportowe, budynki gospodarcze, trawniki. Prawidłowość oceny o zrealizowaniu celu wywłaszczenia, w ustalonym stanie faktycznym, nie budzi wątpliwości.

Ponadto, w tym miejscu rozważań możliwe jest spostrzeżenie o trafności takiej wykładni normy art. 136 ust.3 w związku z art. 137 pkt 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, z której wynika, iż o ile cel wywłaszczenia został osiągnięty, to nie istnieje możliwość zwrotu nieruchomości, mimo późniejszej zmiany jej przeznaczenia (por. T. Woś, op. cit. s. 221; wyrok NSA z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 180/07, niepublikowany, treść [w:] Baza Orzeczeń NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl).

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.