Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 184/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 9, art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 183
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 2 uat. 1 i 2, art. 4 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 6 poz 40
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska (spr.) Sędzia NSA Janusz Zajda Sędzia del. WSA Marzenna Kosewska Protokolant Michał Mazur po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej F. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 3 listopada 2009 r. sygn. akt V SA/Wa 717/09 w sprawie ze skargi F. P. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt V SA/Wa 717/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę F. P. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2009 r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:

W dniu 5 czerwca 2004 r. F. P. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w B. P. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004. Wnioskodawca ubiegając się o płatności bezpośrednie do gruntów rolnych zadeklarował we wniosku 17 działek rolnych, położonych na 32 działkach ewidencyjnych.

Oświadczeniem z dnia 21 grudnia 2004 r. (data wpływu do Biura Powiatowego ARiMR) wnioskodawca poinformował o przekazaniu w dniu 17 grudnia 2004 r. wszystkich użytków rolnych wchodzących w skład jego gospodarstwa, z wyjątkiem 0,5 ha użytków rolnych, z których działalność rolnicza będzie zaspokajała wyłącznie potrzeby jego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Wnioskodawca stwierdził ponadto, iż jest świadomy konieczności przekazania przysługujących mu praw i obowiązków związanych z prowadzoną działalnością rolniczą na przekazanych gruntach.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. P. decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r., nr [...] przyznał wnioskodawcy płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2004.

W celu zweryfikowania czy nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności wydanej decyzji, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w E. k/L. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne.

W wyniku przeprowadzonego postępowania Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: k.p.a. wydał decyzję z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...], którą stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] grudnia 2004 r., przyznającej F. P. płatności bezpośrednie do gruntów rolnych. W uzasadnieniu organ podniósł, iż Kierownik Biura Powiatowego wydając decyzję o przyznaniu płatności bezpośrednich na rok 2004 rażąco naruszył przepis art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.) z uwagi na nieuwzględnienie, iż przeniesienie posiadania gruntów przed wydaniem decyzji o przyznaniu płatności uniemożliwia ich przyznanie. W związku z powyższym zaszła podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 2004 r.

Decyzją z dnia [...] marca 2009 r., nr [...] Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy stwierdzającą nieważność decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego. W uzasadnieniu organ stwierdził, że przekazanie posiadania gospodarstwa rolnego nastąpiło w dniu 17 grudnia 2004 r., czyli przed wydaniem decyzji przyznającej F. P. płatności bezpośrednie do gruntów rolnych ([...] grudnia 2004 r.). Przyznanie płatności pomimo przekazania gospodarstwa rolnego stanowi rażące naruszenie prawa, gdyż płatności zostały przyznane także do działek, które nie były już w posiadaniu wnioskodawcy. Organ podniósł, iż przesłanką warunkującą uzyskanie płatności jest posiadanie działek rolnych na dzień wydania decyzji, a nie tylko na dzień złożenia wniosku. W dniu wydania decyzji F. P. nie był już posiadaczem wszystkich zadeklarowanych we wniosku gruntów, gdyż w dniu 17 grudnia 2004 r. przekazał wchodzące w skład gospodarstwa rolnego działki ewidencyjne synowi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalając skargę na powyższą decyzję stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie należało ustalić czy istnieją podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego przyznającej płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na 2004 r. Podstawą stwierdzenia nieważności było uznanie, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).

Zdaniem Sądu I instancji, organy orzekające w niniejszej sprawie obowiązane były uwzględnić stan prawny obowiązujący w dniu wydania decyzji oraz istniejący w tej dacie stan faktyczny, biorąc przy tym pod uwagę argumentację podnoszoną przez skarżącego w toku postępowania. Wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2004 został złożony przez skarżącego w dniu 5 czerwca 2004 r. Z kolei w celu spełnienia warunków niezbędnych do uzyskania renty strukturalnej F. P. wraz z żoną zawarli w dniu 17 grudnia 2004 r. umowę darowizny nieruchomości rolnej w postaci 12 działek ewidencyjnych gruntu na rzecz syna, przy czym wydanie nieruchomości obdarowanemu do posiadania nastąpiło w dacie zawarcia tej umowy. Z dniem podpisania wspomnianej umowy darczyńcy zaprzestali prowadzenia działalności rolniczej.

Sąd I instancji podniósł ponadto, że w dniu 21 grudnia 2004 r. skarżący złożył w Biurze Powiatowym oświadczenie o przekazaniu wszystkich użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa, z wyjątkiem 0,5 ha użytków rolnych, z których działalność rolnicza będzie zaspokajała wyłącznie potrzeby jego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Wnioskodawca stwierdził ponadto, iż jest świadomy konieczności przekazania przysługujących mu praw i obowiązków związanych z prowadzoną działalnością rolniczą na przekazanych gruntach. W ocenie Sądu, zaprzestanie w dniu 17 grudnia 2004 r. prowadzenia działalności rolniczej na przekazanych gruntach jest okolicznością bezsporną, tak samo jak fakt , iż w dniu wydania decyzji przyznającej płatności skarżący nie był już posiadaczem wszystkich zgłoszonych we wniosku gruntów.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, organy orzekające słusznie przyjęły, iż decyzja z dnia [...] grudnia 2004 r., przyznająca płatności do wszystkich zadeklarowanych we wniosku gruntów, wbrew dyspozycji art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, jest dotknięta wadą kwalifikowaną, określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Sąd I instancji podkreślił, że stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa nie może ograniczać prawidłowe działanie strony, która poinformowała organ o przekazaniu użytków rolnych. Pomimo uzyskanej informacji organ przyznał skarżącemu płatności do wszystkich zgłoszonych gruntów. Ponadto Sąd wskazał, iż skarżący składając wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów oświadczył również, iż znane mu są zasady przyznawania tych płatności.

F. P. skargą kasacyjną zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy – w rozumieniu art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej: p.p.s.a., tj. art. 9 kodeksu postępowania administracyjnego – przez nieuwzględnienie, że urzędnik organu administracji publicznej – Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. P. nie wyjaśnił stronie jako przekazującej gospodarstwo rolne na warunkach określonych w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnych płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40) – w sposób jasny i czytelny całości okoliczności akt sprawy – tak aby strona ta nie poniosła szkody z tytułu nieznajomości przepisów prawa: o potrzebie złożenia wniosku przez przejmującego to gospodarstwo rolne, tj. A. P.;

o terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego do złożenia przez przejmującego wniosku do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. P. o przyznanie mu płatności, której dotyczył pierwszy wniosek.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna podlega oddaleniu z niżej podanych przyczyn.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.

W niniejszej sprawie nie występowała nieważność postępowania w ujęciu art. 183 § 2 p.p.s.a., co sprawiło, że rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył się do oceny sformułowanego w skardze kasacyjnej zarzutu.

Z zasady związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej wynika brak możliwości zajmowania się kwestiami, które nie zostały podniesione we wskazanym środku zaskarżenia, jako powód krytyki wyroku Sądu I instancji.

Nie jest rolą Naczelnego Sądu Administracyjnego korygowanie, czy też uzupełnianie treści skargi kasacyjnej, bądź też stawianie hipotez i domyślanie, jakie były wszystkie intencje kasatora towarzyszące wniesieniu danego środka zaskarżenia.

Skarga kasacyjna winna być tak sformułowana, aby nie wymagała dokonywania zabiegów interpretacyjnych, a uwagi krytyczne w stosunku do wyroku Sądu I instancji ujmować należy w uporządkowanych, prawidłowo sformułowanych zarzutach.

Prawidłowo sformułowany zarzut omawianego środka zaskarżenia wskazywać winien precyzyjnie i wprost w treści skargi kasacyjnej jaki przepis prawa materialnego lub postępowania został naruszony poprzez wydanie wyroku Sądu I instancji, na czym to naruszenie polegało w danej sprawie na tle treści konkretnego przepisu, ze wskazaniem:

– co do przepisu prawa materialnego formy jego naruszenia,

– co do przepisu postępowania, dlaczego podnoszone naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ustosunkowując się do wniesionej w niniejszej sprawie skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż sposób jej sformułowania nie realizuje w pełni podanych już wcześniej cech jakimi charakteryzować powinien się tego rodzaju środek zaskarżenia.

W niniejszej sprawie skarga kasacyjna oparta jest na jednym, w pełni nieusprawiedliwionym zarzucie, tj. art. 9 k.p.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, powyższy zarzut jest nietrafny, gdyż problem w sprawie sprowadza się do zupełnie innej kwestii niż ta, na którą nacisk położyła strona wnosząca skargę kasacyjną. Przedmiotem całego postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie jest stwierdzenie nieważności decyzji organu administracji publicznej. Wszelkie rozważania zatem skupiają się na kwestii stricte procesowej, a nie materialnej odnoszącej się do spełnienia (bądź niespełnienia) przez skarżącego lub jego następcę prawnego warunku do przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004. Problem w sprawie dotyczy zatem wyroku Sądu I instancji odnoszącego się do decyzji stwierdzającej nieważność, a nie jak wywodzi kasator niepouczenia o potrzebie złożenia wniosku przez przejmującego gospodarstwo rolne. Okoliczności, na których skupił się skarżący F. P. stanowiłyby ewentualnie materiał do zbadania w zupełnie odrębnym postępowaniu administracyjnym.

W świetle powyższego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że tak postawiony zarzut skargi kasacyjnej absolutnie nie zasługuje na uwzględnienie. Nie dotyka on bowiem istoty całego toczącego się w niniejszej sprawie postępowania administracyjnego. Kasator konstruując zarzut w petitum skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie powinien skupić się na trybie szczególnym usuwania wadliwej decyzji z obrotu prawnego, jakim jest stwierdzenie nieważności, a nie na pouczeniu. W niniejszej sprawie należało zbadać czy zaskarżona decyzja ze wskazanych przyczyn powinna była zostać wycofana z obrotu prawnego w trybie szczególnym, jednakże skarga kasacyjna nie zawiera zarzutów dotykających tę kwestię.

Tego rodzaju ujęcie zarzutu skargi kasacyjnej uznać trzeba za wymagające krytyki skoro nie koresponduje ono z przedmiotem rozpoznawanej sprawy. Podważenie zaakceptowanych przez Sąd I instancji ustaleń faktycznych w omawianym zakresie wymagałoby od strony wnoszącej skargę kasacyjną sformułowania zarzutu zupełnie innej materii. Skarga kasacyjna nie sformułowała wcale zarzutu dotyczącego zaakceptowania przez Sąd I instancji stwierdzenia nieważności decyzji zapadłej w postępowaniu zwykłym przed organami administracyjnymi. Sprecyzowanie zaś w treści skargi kasacyjnej i ujęcie w niej w sposób pełny i jednoznaczny intencji w zakresie krytyki wyroku Sądu I instancji jest obowiązkiem kasatora i nie może być przenoszone na Naczelny Sąd Administracyjny.

Już tylko na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, iż strona wnosząca skargę kasacyjną odwołuje się jedynie do przepisów postępowania administracyjnego (zarzut naruszenia art. 9 k.p.a.), które wprost nie znajdują zastosowania w postępowaniu przed sądem administracyjnym, a odnoszą się zwłaszcza do postępowania przed organami administracji publicznej.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.