Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 125/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 10 ust. 1 i 2, art. 31, art. 32 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1456
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity
article: art. 32 ust. 1, art. 71
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 269
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 5 kwietnia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Kubot – Szustowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Sekunda - Lenczewska Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Protokolant Specjalista Aleksandra Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2016 roku sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], nr [...]. a.tp.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 oraz art. 156 § 1, art. 157 § 1, art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm.), powoływanej dalej jako "k.p.a." – oraz art. 2, art. 4, art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 8 i art. 10 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz.U. z 2013r., poz. 1456 ze zm.) – powoływanej dalej jako: "u.ś.r." – po ponownym rozpatrzeniu sprawy z wniosku Prokuratora Rejonowego w Ł. o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Wójta Gminy D. z dnia [...], nr [...], w części pkt 3 orzekającej o przyznaniu B. D. prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, przyznanego na J. D. i S. D. w kwocie 400,00zł miesięcznie na okres od dnia 1 grudnia 2014r. do 31 października 2015r. – utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...], [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności opisanej wyżej decyzji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że decyzją z dnia [...] nr [...], po rozpatrzeniu wniosku z dnia 11 grudnia 2014r., Wójt Gminy D. przyznał B.D. świadczenia rodzinne w formie:

1. zasiłku rodzinnego na dziecko do 5 lat, przyznany na J. D. w kwocie 77,00 zł miesięcznie na okres od 1 grudnia 2014r. do 31 października 2015r.;

2. zasiłku rodzinnego na dziecko do 5 lat przyznany na S. D. w kwocie 77,00zł miesięcznie na okres od 1 grudnia 2014r. do 31 października 2015r.;

3. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przyznany na J. D. i S.D. w kwocie 400,00zł miesięcznie na okres od 1 grudnia 2014r. do 31 października 2015r.

Powyższa decyzja nie była przez stronę kwestionowana i wraz z upływem terminu do wniesienia odwołania stała się decyzją ostateczną

Pismem z dnia 24 czerwca 2015r. Prokurator Rejonowy w Ł. wniósł sprzeciw od decyzji ostatecznej Wójta Gminy D. z dnia [...], nr [...], wnosząc o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji. Zdaniem Prokuratora Rejonowego decyzja ta w części pkt 3 jest wydana z rażącym naruszeniem prawa - wbrew art. 8 pkt 2 w związku z art. 10 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz wbrew stanowisku wyrażonemu w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2014r., sygn. akt I OPS 15/13. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...], nr [...], odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy D. z dnia [...], nr [...].

Ponownie rozpatrując sprawę, tenże organ przytoczył treść art. 156 § 1 k.p.a. i wyjaśnił, że stwierdzenie nieważności jest instytucją procesową, stwarzającą prawną możliwość eliminacji z obrotu prawnego decyzji dotkniętych wadami materialnoprawnymi, a zatem wadami wyliczonymi w art. 156 § 1 k.p.a. Stwierdzenie nieważności decyzji oznacza, iż weryfikowana decyzja jest dotknięta ciężką wadliwością od chwili jej wydania (skutek ex tunc). Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą winno być ustalenie, czy dana decyzja dotknięta została jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., a nie ponowne rozpoznanie sprawy co do istoty, jak w postępowaniu odwoławczym. Analizując złożony wniosek Prokuratora Rejonowego w Ł. o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy D. Kolegium uznało, że jego podstawą jest rażące naruszenie przepisów będących podstawą wydanego skarżonego aktu administracyjnego.

Następnie Kolegium przytoczyło treść art. 8 art. 10 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 u.ś.r. i podkreśliło, że na tle ww. przepisów nie ma jednolitego orzecznictwa, a istnieje spór sprowadzający się do rozstrzygnięcia kwestii: czy w przypadku, gdy podczas jednego porodu urodzi się więcej niż jedno dziecko, rodzicom (matce lub ojcu) przysługuje jeden dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dziećmi w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, czy też dodatek ten przysługuje na każde z narodzonych dzieci. Rozliczne orzecznictwo, dotyczące kwestii przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu korzystania z urlopu wychowawczego w przypadku urodzenia więcej niż jednego dziecka podczas jednego porodu jest rozbieżne. W związku z zaistniałymi rozbieżnościami, dążąc do ujednolicenia orzecznictwa w sprawach administracyjnych, w dniu 26 czerwca 2014r. Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę w składzie siedmiu sędziów, sygn. akt I OPS 15/13, w której stwierdził, że dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, o którym mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, w przypadku korzystania z urlopu wychowawczego w celu sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, przysługuje do zasiłku rodzinnego na każde z tych dzieci. Kolegium podniosło jednak, że ww. uchwała nie jest aktem prawa powszechnie obowiązującym.

Dalej Kolegium stwierdziło, że wobec rozlicznego orzecznictwa i wątpliwości powstałych na tle art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie można stwierdzić, że decyzja Wójta Gminy D. w zakresie przyznania B. D. świadczenia w postaci dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego - opieką nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym w trakcie jednego porodu przyznany na J. D. i S. D. w kwocie 400,00zł miesięcznie na okres od 1 grudnia 2014r. do 31 października 2015r. jest wydana z rażącym naruszeniem prawa. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne organ podkreślił, że nie można stwierdzić nieważności decyzji administracyjnej z powodu rażącego naruszenia prawa w sytuacji, gdy istnieje wątpliwość co do naruszenia prawa, wyrażająca się odmiennymi poglądami orzekających organów, szczególnie jeżeli poglądy organów obu instancji na daną sprawę kształtuje rozbieżne orzecznictwo sądowe. Przesłankę rażącego naruszenia prawa należy upatrywać nie w błędach wykładni przepisu, lecz w jasnych i niedwuznacznych przekroczeniach prawa i to takich, które z uwagi na ich skutki powodują, że dotkniętego wadą rozstrzygnięcia nie da się pogodzić z panującym porządkiem prawnym. O tym, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa, decyduje więc przede wszystkim oczywistość tego naruszenia, prowadząca do nadania prawa lub odmowy jego przyznania wbrew wszystkim przesłankom przepisu.

W ocenie Kolegium, w przedmiotowej sprawie Wójt Gminy D. dokonał prawidłowej wykładni norm ustawy o świadczeniach rodzinnych, w tym art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przyznając B. D. żądane wnioskiem złożonym w dniu 11 grudnia 2014r. świadczenia rodzinne. Strona spełniała przesłanki do uzyskania prawa do zasiłku rodzinnego jak i do wnioskowanego dodatku z tytułu urlopu wychowawczego. Przedmiotowa decyzja Wójta Gminy D. nie zawiera wad rażącego naruszenia prawa materialnego ustawy o świadczeniach rodzinnych, ani też działania bez podstawy prawnej, decyzja ta wydana została przez organ właściwy, skierowana została do osoby będącej stroną tego postępowania, nie dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, nie była niewykonalna w dniu w dniu jej wydania, jej wykonanie nie wywoływałoby czynu zagrożonego karą, decyzja ta nie zawiera wady powodującej jej nieważność z mocy prawa. Proste zestawienie treści przedmiotowej decyzji z przywołanymi przepisami nie wskazuje na ich oczywistą sprzeczność, zaś dokonana jedna z możliwych wykładnia przepisu art. 10 tej ustawy nie nosi znamion rażącego naruszenia prawa, a zatem w sprawie nie zaistniały przesłanki do stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji. Brak owej wadliwości odnosi się nie tylko do przesłanki rażącego naruszenia prawa lecz rozciąga się także na pozostałe, uregulowane w przepisie art. 156 § 1 k.p.a., podstawy stwierdzenia nieważności. W sprawie nie zaistniała przesłanka, o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co spowodowało, że brak było podstaw do stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji. Tym samym brak było powodów do uwzględnienia przez Kolegium wniosku o stwierdzenie nieważności tej decyzji.

Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę do sądu administracyjnego złożył Prokurator Rejonowy w Ł., zarzucając zaskarżonej decyzji:

– naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na treść orzeczenia tj. art. 8 pkt 2 i art. 10 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych polegające na odmowie stwierdzenia nieważności pkt 3 decyzji wydanej w dniu 24 września 2015 roku, nr SKO.4110.208.2015, w sprawie przyznania B. D. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego - opiece nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym w trakcie jednego porodu, a tym samym utrzymania w mocy decyzji przyznającej jeden dodatek do zasiłku rodzinnego w kwocie 400 zł pomimo sprawowania przez wyżej wymienioną opieki nad dwojgiem dzieci urodzonych w trakcie jednego porodu, co jest sprzeczne z treścią ww. przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych i wykładnią dokonaną w uchwale Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2014 roku, sygn. akt I OPS 15/13;

– naruszenie art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, czyli równego traktowania obywateli polegającego na bezzasadnym odmówieniu B.D. prawa do otrzymania dodatku do zasiłku z tytułu opieki nad dziećmi w prawidłowej wysokości, czyli w kwocie po 400 zł na każde dziecko urodzone w trakcie jednego porodu;

– art. 71 ust. 1 i 2 Konstytucji RP przez brak zastosowania tych przepisów i przyznanie wyłącznie jednego dodatku dla dwojga małoletnich dzieci, a w konsekwencji naruszenie podstawowej funkcji opiekuńczej państwa i sprawiedliwości społecznej, prowadzenia polityki społecznej i gospodarczej uwzględniającej dobro rodziny, prawa do korzystania przez matkę przed i po urodzeniu dzieci ze szczególnej pomocy w zakresie określonym ustawą o świadczeniach rodzinnych.

W uzasadnieniu skargi Prokurator przytoczył treść art. 4 ust. 1, art. 8 pkt 2, art. 10 ust. 1 i 2 u.ś.r. i stwierdził, że zestawienie treści wskazanych powyżej przepisów przemawia za stwierdzeniem, iż zasiłek rodzinny przysługuje odrębnie na każde dziecko, a zatem również dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie urlopu wychowawczego przysługuje do każdego z tych odrębnych zasiłków. Zdaniem Prokuratora, przepis art. 10 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, określający wysokość dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego nie zawiera żadnego zastrzeżenia, że osobie uprawnionej wypłaca się tylko jeden dodatek. Organy administracji publicznej zobowiązane na podstawie art. 6 k.p.a. do działania na podstawie przepisów prawa nie mogą zatem przyznawać dodatku do zasiłku w łącznej kwocie 400 zł na dwoje dzieci, urodzonych w trakcie jednego porodu. W rzeczywistości bowiem, każde z nich otrzymuje dodatek tylko w kwocie 200 zł. W sytuacji jaka miała miejsce w niniejszej sprawie, Wójt Gminy D. winien przyznać dodatek w łącznej wysokości 800 zł, albowiem kwota 400 zł przysługuje tylko na jedno dziecko, urodzone w trakcie jednego porodu, natomiast B. D. urodziła w czasie jednego porodu dwójkę dzieci – J. i S. D..

Kierując się zatem treścią wskazanej powyżej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego Prokurator uznał, że organ administracji orzekający w niniejszej sprawie, przyznając B. D. dodatek do zasiłku rodzinnego w wysokości 400 zł miesięcznie naruszył przepis art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Istniejące wcześniej rozbieżności i wątpliwości interpretacyjne powołanych przepisów, którym orzekające Kolegium poświęciło wiele uwagi w uzasadnieniach swoich decyzji zostały bowiem rozwiane w dniu 26 czerwca 2014 roku kiedy to poszerzony skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w podjętej uchwale dokonał wykładni spornego przepisu. Od tego dnia powoływane wyżej przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nabrały jednobrzmiącego charakteru i nie powinny już budzić jakichkolwiek wątpliwości, co do konieczności orzekania dodatku do zasiłku w kwocie po 400 zł na każde z dzieci urodzonych podczas jednego porodu. Na charakter ten wskazują też późniejsze orzeczenia sądów administracyjnych. Tym samym od dnia podjęcia przez NSA przedmiotowej uchwały organy orzekające w przedmiocie przyznania dodatku do zasiłku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego - opiece nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym w trakcie jednego porodu nie powinny przyznawać dodatku w łącznej kwocie 400 zł na wszystkie urodzone podczas jednego porodu dzieci, podpierając się rozbieżnościami w orzeczeniach sądów administracyjnych i niejednoznacznym rozumieniem przepisów, stanowiących podstawę takiego rozstrzygnięcia. Orzecznictwo w tej kwestii jest bowiem - od dnia podjęcia w dniu 26 czerwca 2014 roku uchwały przez Naczelny Sad Administracyjny - jednolite, czego nie zauważyło Kolegium w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie.

W świetle powyższych uwag – zdaniem Prokuratora - dokonywanie przez organ administracji interpretacji przepisu w sposób odmienny niż potwierdził to w swojej uchwale skład siedmiu sędziów NSA i co podzieliły w innych sprawach sądy administracyjne ocenić należy jako rażące naruszenie prawa. Prokurator podniósł, że istniejące w orzecznictwie czy doktrynie rozbieżności interpretacyjne same przez się nie wykluczają możliwości, że jeden z dwóch sprzecznych ze sobą poglądów w danej materii jest na tyle wadliwy, iż jego przyjęcie przez organ stanowi rażące naruszenie prawa. Tym jest ono większe jeśli uwzględni się daty wydawanych w przedmiotowej sprawie decyzji z datą, rangą, mocą, podstawą prawną oraz okolicznościami podjęcia uchwały przez siedmioosobowy skład Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 26 czerwca 2014r.

Prokurator dodał, że B. D. przebywając na urlopie i opiekując się dwójką dzieci urodzonych w trakcie jednego porodu oraz otrzymując tylko dodatek do jednego zasiłku rodzinnego zamiast dodatku w kwocie 400 zł do zasiłku rodzinnego na każde z dzieci urodzonych w trakcie jednego porodu, czyli kwoty 800 zł znalazła się bez wątpienia w innej sytuacji finansowej niż osoby, które w tym samym czasie, na podstawie tych samych przepisów otrzymywały w prawidłowej wysokości przedmiotowe dodatki w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, o którym mowa w art. 10 ust. 1 u.ś.r. W związku tym, decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. ocenić należy jako rażąco naruszającą prawo, a jednocześnie wynikające z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP prawo do równego traktowania wszystkich obywateli przez władze publiczne oraz art. 71 ust. 1 i 2 Konstytucji RP.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi.

Kolegium dodało, że prokonstytucyjna wykładnia norm prawa w omawianym zakresie dokonana przez orzecznictwo sądów administracyjnych niejednokroć była dotychczas i jest aktualnie stosowana przez Kolegium w praktyce orzeczniczej prowadzonej w postępowaniach odwoławczych, jednakże nie mogła ona stanowić skutecznej podstawy do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji ostatecznej Wójta Gminy D. z dnia [...] w trybie nadzwyczajnym o stwierdzenie nieważności, bowiem wykładnia tych przepisów dokonana przez Wójta Gminy D. w decyzji z dnia [...] nie stanowi rażącego naruszenia prawa.

W ocenie Kolegium, w postępowaniu nadzwyczajnym zakończonym zaskarżoną decyzją nie zostały naruszone normy Konstytucji RP. Żaden organ administracji publicznej nie ma możliwości odstąpienia od stosowania bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa bez naruszenia zasady wynikającej dla tych organów z treści art. 6 k.p.a. i nie ma możliwości pominięcia obowiązujących norm prawnych i wydawania decyzji wywodząc dane uprawnienie wprost z Konstytucji RP. Nie było w tym postępowaniu proceduralnych możliwości poszerzenia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie rozstrzygniętej w postępowaniu zwykłym, ani możliwości ponownego rozpoznania sprawy zakończonej decyzją ostateczną, a zatem rozstrzygania o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danej sytuacji prawnej. W ramach tego postępowania dokonywana była wyłącznie ocena danej decyzji pod kątem jej kwalifikowanej niezgodności z prawem, co sprawia, że w badanej sprawie kontrola ta mogła ograniczać się jedynie do oceny, czy decyzja Wójta Gminy D. z dnia [...] nr [...] rażąco naruszyła przepisy prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie bowiem z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2014r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania rozstrzygnięcia z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w k.p.a. lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm. zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.).

Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd stwierdził, że zaskarżone orzeczenie narusza przepisy prawa w stopniu skutkującym jego wyeliminowaniem z obrotu prawnego.

W rozpoznawanej sprawie, rozstrzygnięcie sporu wymagało odpowiedzi na pytanie czy i ewentualnie jak wykładnia prawa, dokonywana w uchwałach przez Naczelny Sąd Administracyjny wpływa na stosowanie prawa przez organy administracji.

Wskazać bowiem należy, że celem postępowania nadzwyczajnego o stwierdzenie nieważności jest wyłącznie ocena, czy objęta nim decyzja dotknięta jest jedną z wad kwalifikowanych, o których stanowi art. 156 § 1 k.p.a. Katalog tych wad ma charakter zamknięty, co przekłada się niewątpliwie na zakres procedowania przez organ administracji. W toku postępowania nieważnościowego organ nie gromadzi materiału dowodowego, a jego rola ogranicza się wyłącznie do oceny – czy w świetle zgromadzonego w postępowaniu zwykłym materiału dowodowego i obowiązujących w dacie podjęcia decyzji przepisów prawa, jest ona dotknięta wadami skutkującymi jej nieważność. Należy przy tym odróżnić wady kwalifikowane, przewidziane w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. od wad, które mogłyby co najwyżej skutkować uchyleniem decyzji w toku postepowania tzw. zwykłego.

Chociaż przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie definiują pojęcia "rażące naruszenie prawa", to w piśmiennictwie przedmiotu i orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, że rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 17 lipca 2014r., sygn. akt I OSK 2832/12, z dnia 3 września 2014r., sygn. akt II OSK 510/13, z dnia 10 grudnia 2014r., sygn. akt I OSK 2010/13, z dnia 30 maja 2014r., sygn. akt II GSK 444/13, z dnia 4 marca 2014r., sygn. akt II OSK 2386/12, z dnia 8 lutego 2013 r. sygn. akt I OSK 1683/11, wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczania.nsa.gov.pl)

W rozpoznawanej sprawie, jest poza sporem, że objęta żądaniem stwierdzenia nieważności decyzja Wójta Gminy D. z dnia [...] wydana została blisko pół roku po podjęciu przez Naczelny Sąd Administracyjny w składzie 7 sędziów uchwały z dnia 26 czerwca 2014r., w sprawie o sygn. akt. I OPS 15/13, w której wskazano, że dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, o którym mowa w art. 10 ust. 1 u.ś.r. w przypadku korzystania z urlopu wychowawczego w celu sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, przysługuje do zasiłku rodzinnego na każde z tych dzieci. Jakkolwiek zatem faktem jest, co podkreślono w motywach zaskarżonej decyzji, że w przypadku rozbieżności interpretacyjnych, co do zasady, nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa przy zastosowaniu przepisu, wykładanego odmiennie, nadto zaś uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego nie mają charakteru prawotwórczego, brak jest wszakże podstaw do powoływania się na rozbieżności orzecznicze po dacie uchwały. Zgodnie bowiem z treścią art. 269 § 1 p.p.s.a. uchwała składu siedmiu sędziów jest dla sądów administracyjnych wiążąca. Po dacie jej podjęcia zatem, wszystkie składy sądów obowiązane są do stosowania przyjętej w niej wykładni prawa. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2015r., sygn. akt II OSK 1632/13 i z dnia 26 listopada 2014r., sygn. akt II FSK 1474/14, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Tym samym też po dniu 26 czerwca 2014r. nie było, co do zasady, możliwe orzekanie odmienne od przyjętego we wskazanej wyżej uchwale, przy stosowaniu art. 10 ust. 2 u.ś.r.

Chociaż więc uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego nie są dla organów wiążące, nie mają też, jak wyżej wspomniano, mocy prawotwórczej, stosowanie przepisu w sposób sprzeczny z dokonaną w tychże uchwałach wykładnią po dacie ich podjęcia, uznać należy za rażące naruszenie prawa. Organ nie może bowiem skutecznie powoływać się rozbieżności w orzecznictwie, które w dacie podejmowania decyzji, faktycznie nie istnieją. Pozostawienie w obrocie decyzji Wójta Gminy D. nie może być też akceptowane w państwie prawa, bowiem narusza art. 32 § 1 i art. 71 Konstytucji RP, na co trafnie wskazuje Prokurator Rejonowy w Ł. we wniesionej skardze.

Na marginesie już zatem wskazać należy, że Sądowi, w składzie rozpoznającym niniejszą skargę, znane są rozbieżności orzecznicze, związane ze wskazaniem trybu właściwego do eliminowania wadliwych decyzji, dotyczących dodatku do zasiłku rodzinnego, podjętych w stanach faktycznych analogicznych do okoliczności kontrolowanej sprawy (sprostowanie błędu w trybie art. 31 u.ś.r., zmiana decyzji w trybie art. 32 ust. 1 u.ś.r. lub art. 155 k.p.a. czy też stwierdzenie nieważności w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. – por. np. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Białymstoku z dnia 1 grudnia 2015r., sygn. akt II SA/Bk 651/15, w Gliwicach z dnia 29 stycznia 2016r., sygn. akt IV SA/Gl 326/15, w Łodzi z dnia 26 lutego 2016r., sygn. akt II SA/Łd 1099/15, w Krakowie z dnia 9 kwietnia 2016r., sygn. akt III SA/Kr 2090/14, w Warszawie z dnia 1 lipca 2015r., sygn. akt VIII SA/Wa 1/15, wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Wydaje się wszakże, że w świetle przytoczonej powyżej argumentacji, uprawnione jest stosowanie trybu nieważnościowego.

Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji SKO z dnia 24 września 2015r., uznając to za wystarczające dla końcowego załatwienia sprawy.

Prowadząc ponownie postępowanie organ dokonana oceny decyzji Wójta Gminy D., uwzględniając sformułowane powyżej poglądy prawne.

a.tp.