Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 1605/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 15, art. 107 par. 1 pkt 5 i art. 138 par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.) Sędzia WSA Marek Sachajko Asesor sądowy WSA Robert Talaga po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 maja 2022 r. sprawy ze skargi A. Ł. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2021r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji dotyczącej odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od kwietnia do maja 2020r. w części dotyczącej składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Wnioskiem z [...] kwietnia 2020 r. A. Ł. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zwolnienie z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek:

1. na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za osoby ubezpieczone, za marzec 2020 r., kwiecień 2020 r. i maj 2020 r. (pkt II.1);

2. na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne, rentowe, wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za siebie jako osobę prowadzącą pozarolniczą działalność opłacającą składki wyłącznie za siebie, za kwiecień 2020 r. i maj 2020 r. (pkt II.2).

W aktach administracyjnych (k. 1-2v) znajduje się kopia wniosku strony z [...] kwietnia 2020 r. o zwolnienie z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za osoby ubezpieczone, za marzec 2020 r., kwiecień 2020 r. i maj 2020 r.

W kopii e-maila załączonego do wniosku z [...] kwietnia 2020 r. strona podniosła, że:

1. w pierwotnym wniosku z [...] kwietnia 2020 r. w pkt II.2 błędnie wstawiono znak "x";

2. prawidłowo zaznaczony znakiem "x" powinien być jedynie pkt II.1 wniosku, gdyż:

a) za marzec 2020 r. składka za stronę jest tylko z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego, a za pracownika - pełny ZUS;

b) za kwiecień 2020 r. i maj 2020 r. - za stronę i za pracownika pełny ZUS.

Decyzją z [...] czerwca 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił stronie prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za marzec 2020 r., kwiecień 2020 r. i maj 2020 r.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, co następuje.

We wniosku z [...] kwietnia 2020 r. strona zwróciła się o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek:

1. za zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych innych ubezpieczonych (również siebie) - za marzec 2020 r., kwiecień 2020 r. i maj 2020 r.,

2. za siebie - za kwiecień 2020 r. i maj 2020 r.

W odpowiedzi na wezwanie z [...] maja 2020 r. do weryfikacji wniosku w zakresie treści wniosku co do dokonanego wyboru płatnika strona wyjaśniła, że na [...] lutego 2020 r. zgłoszona do ubezpieczeń była W. P.. Z załączonych do odpowiedzi na wezwanie kopii dokumentów wynika, że W. P. została zatrudniona na podstawie umowy o pracę z [...] lutego 2020 r. z datą rozpoczęcia wykonywania pracy od [...] marca 2020 r. Zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego dokonano [...] marca 2020 r. z datą od [...] marca 2020 r.

Zgodnie z art. 13 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 266 ze zm.), dalej: "u.s.u.s.", obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają pracownicy od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia ustania tego stosunku. Stosunek pracy nawiązuje się w terminie określonym w umowie jako dzień rozpoczęcia pracy (art. 26 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy; Dz. U. z 2019 r., poz. 1040 ze zm.).

W związku z tym pracownika W. P. nie można traktować jako pracownika zgłoszonego do ubezpieczeń społecznych na dzień [...] lutego 2020 r.

Z uwagi na błędnie wypełniony wniosek został on rozpatrzony negatywnie.

Strona wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] czerwca 2020 r.

W uzasadnieniu wniosku strona podniosła, że:

1. udzieliła odpowiedzi na wezwanie z [...] maja 2020 r. i złożyła odpowiednie wyjaśnienia; mimo tego organ wydał decyzję odmowną, nie wyjaśniając dlaczego uznano wniosek za błędnie złożony;

2. umowę o pracę z W. P. zawarto [...] lutego 2020 r., a [...] lutego 2020 r. przypadał w sobotę i dlatego strona nie mogła w tym dniu zgłosić pracownika do ZUS; dokonano tego [...] marca 2020 r.; strona była gotowa do zatrudnienia pracownika już od [...] lutego 2020 r.

Decyzją z [...] września 2020 r. organ, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), dalej: "K.p.a.", uchylił decyzję z [...] czerwca 2020 r. w części odmawiającej prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za kwiecień 2020 r. i maj 2020 r. i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy, a w pozostałym zakresie utrzymał decyzję w mocy.

Pismem z [...] września 2020 r. nr [...] organ poinformował stronę, że została ona zwolniona z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za kwiecień 2020 r. i maj 2020 r.

Wyrokiem z 29 kwietnia 2021 r. o sygn. akt III SA/Po 824/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję z [...] września 2020 r. z uwagi na wadliwość jej sentencji w postaci braku rozstrzygnięcia w zakresie orzeczenia co do istoty sprawy (art. 107 § 1 pkt 5 K.p.a.). Sąd wskazał, że bez znaczenia jest powołanie się przez organ w uzasadnieniu decyzji na to, że pismem z [...] września 2020 r. organ poinformował stronę o kwocie zwolnienia i wartości udzielonej pomocy publicznej, gdyż kwestie te winny być uregulowane w sentencji decyzji, a nie przez odesłanie do innego pisma organu.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z [...] września 2021 r. organ uchylił decyzję z [...] czerwca 2020 r. odmawiającą prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za kwiecień 2020 r. i maj 2020 r. w części dotyczącej składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą i orzekł o zwolnieniu z opłacania należności z tytułu składek należnych za kwiecień 2020 r. w wysokości [...] zł i za maj 2020 r. w wysokości [...] zł.

Jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji powołano:

1. w jej sentencji - art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. i art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), dalej: "ustawa COVID-19",

2. w jej uzasadnieniu - art. 31zo ust. 1 i 2 ustawy COVID-19.

W uzasadnieniu decyzji powtórzono argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji z 30 czerwca 2020 r., a ponadto wskazano, że w sprawie nie ma zastosowania art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19, natomiast ma zastosowanie art. 31zo ust. 2 tej ustawy.

W skardze na decyzję z [...] września 2021 r. skarżąca A. Ł. zarzuciła naruszenie:

1. art. 31zq ust. 7 ustawy COVID-19 przez niezastosowanie;

2. art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19 przez niezastosowanie;

3. art. 107 § 1 pkt 5 i § 3 K.p.a. przez brak:

a) w sentencji decyzji rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 31zq ust. 7 ustawy COVID-19;

b) w uzasadnieniu decyzji wyjaśnienia przesłanek, z powodu których:

- sentencja decyzji nie zawiera rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 31zq ust. 7 ustawy COVID-19,

- decyzję ZUS II Oddział w P. z [...] czerwca 2020 r. miał prawo uchylić ZUS Oddział w G. ,

- ZUS Oddział w G. był właściwy do rozstrzygnięcia sprawy.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że:

1. strona wniosła o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za:

a) marzec 2020 r., kwiecień 2020 r. i maj 2020 r. za jednego pracownika, tj. na podstawie art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19,

b) marzec 2020 r., kwiecień 2020 r. i maj 2020 r. wyłącznie za siebie, tj. na podstawie art. 31zo ust. 2 ustawy COVID-19;

2. organ orzekł jedynie o zwolnieniu z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za kwiecień 2020 r. i maj 2020 r. należnych od strony, natomiast decyzja nie zawiera rozstrzygnięcia w przedmiocie zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek:

a) za marzec 2020 r., kwiecień 2020 r. i maj 2020 r. z tytułu składek należnych od pracownika (art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19),

b) za marzec 2020 r. należnych od strony (art. 31zo ust. 2 ustawy COVID-19).

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Zaskarżona decyzja z [...] września 2021 r. i poprzedzająca ją decyzja z [...] czerwca 2020 r. podlegają uchyleniu, gdyż naruszają przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej: "p.p.s.a.").

Zgodnie z art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19 od decyzji o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o której mowa w ust. 7, płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy K.p.a. dotyczące odwołań od decyzji oraz przepisy p.p.s.a.

Zawarte w art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19 sformułowanie dotyczące adresata wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, jakim jest Prezes Zakładu, ma charakter przepisu technicznego, regulującego organizacyjną kwestię, do kogo kierowany jest wniosek. Przepis ten nie jest źródłem kompetencji Prezesa Zakładu jako organu administracji publicznej właściwego do rozpoznania wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Prezes ZUS lub osoba działająca z jego upoważnienia, wydając decyzję o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, nie występują jako organ administracji publicznej, lecz jako organ ZUS. Z procesowego punktu widzenia decyzję taką należy więc traktować jako decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Pogląd ten jest utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych (por.: wyrok o sygn. akt II GSK 689/10 - dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: "CBOSA").

Zaskarżona decyzja została opatrzona stwierdzeniem "z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych" i podpisana przez osobę działającą z upoważnienia Prezesa ZUS z 21 kwietnia 2021 r. nr [...] (upoważnienie w aktach adm.). Na podstawie § 2 ust. 2 pkt 2 statutu ZUS, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 4 marca 2021 r. w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 431), Prezes Zakładu może upoważnić pracowników Zakładu do wydawania decyzji w określonych sprawach.

Wobec tego zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami o właściwości (por.: wyrok o sygn. akt II GSK 1579/14 - dostępny w CBOSA). Nie wystąpiła zatem jej nieważność z powodu, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a., jak i nie było konieczności wyjaśnienia okoliczności związanych z właściwością organu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wbrew zarzutowi skargi nie naruszono zatem art. 107 § 1 pkt 5 i § 3 K.p.a.

Decyzją organu pierwszej instancji z 30 czerwca 2020 r. odmówiono wnioskowanego zwolnienia za okres od marca do maja 2020 r., natomiast zaskarżoną do Sądu decyzją z 15 września 2021 r. uchylono decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą i orzeczono o zwolnieniu z opłacania należności z tytułu składek za okres od kwietnia do maja 2020 r.

Zaskarżona decyzja narusza zasadę dwuinstancyjności (art. 15 K.p.a.), gdyż rozstrzyga (w sentencji) sprawę jedynie w przedmiocie zwolnienia z obowiązku opłacania składek za skarżącą za kwiecień i maj 2020 r., ale nie rozstrzyga (w sentencji) sprawy w przedmiocie zwolnienia z obowiązku opłacania składek:

- za skarżącą za marzec 2020 r. oraz

- za ubezpieczonego (W. P.) za okres od marca do maja 2020 r.,

co było przedmiotem wniosku, jak i decyzji z 30 czerwca 2020 r.

Zgodnie zaś z zasadą dwuinstancyjności każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu pierwszej instancji podlega w wyniku wniesienia środka zaskarżenia (odwołania czy wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ odwoławczy. Do uznania, że zasada dwuinstancyjności została zrealizowana, nie wystarcza zapadnięcie dwóch rozstrzygnięć dwóch organów administracji. Istota zasady dwuinstancyjności sprowadza się do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia tożsamej pod względem przedmiotowym i podmiotowym sprawy administracyjnej. Granice rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w drugiej instancji wyznacza zatem rozstrzygnięcie decyzji pierwszej instancji (por.: B. Adamiak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 9 wydanie, C.H. Beck, Warszawa 2008, str. 100).

Zgodnie z art. 138 § 1 K.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której:

1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo

2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo

3) umarza postępowanie odwoławcze.

Jeżeli organ odwoławczy nie ustosunkował się (w sentencji) do całości rozstrzygnięcia zawartego w sentencji decyzji organu pierwszej instancji, uchylając decyzję w części i w tym zakresie rozstrzygając sprawę, nie utrzymując w mocy decyzji organu pierwszej instancji w pozostałym zakresie, to w tych granicach brak ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Przepisy art. 138 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. nie mogą być interpretowane jako odrębne normy prawne. Nie można przyjąć domniemania utrzymania w mocy pozostałej części decyzji organu pierwszej instancji (por.: wyrok o sygn. akt I OSK 1317/05 - dostępny w CBOSA oraz B. Adamiak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 9 wydanie, C.H. Beck, Warszawa 2008, str. 623).

W uprzednio wydanym wyroku z 29 kwietnia 2021 r. o sygn. akt III SA/Po 824/20 Sąd uchylając zaskarżoną decyzję z [...] września 2020 r. nie zakwestionował, że uchyliła ona decyzję z [...] czerwca 2020 r. w części i utrzymała ją w mocy w pozostałej części, lecz zakwestionował to, że nie określiła ona w sentencji, w jakim zakresie orzeka co do istoty sprawy.

Jak wyżej wskazano, zaskarżona decyzja z [...] września 2021 r. naprawia ten błąd, ale jedynie w części (co do kwietnia i maja 2020 r. w zakresie składek należnych od skarżącej), natomiast nie zawiera w sentencji rozstrzygnięcia w pozostałym zakresie (co do zwolnienia z obowiązku opłacania składek za skarżącą za marzec 2020 r. oraz za W. P. za okres od marca do maja 2020 r.), naruszając art. 15 w zw. z art. 107 § 1 pkt 5 K.p.a. i art. 31zq ust. 7 ustawy COVID-19 stanowiący, że odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, następuje w drodze decyzji, co należy rozumieć - w sentencji decyzji, a nie w jej uzasadnieniu. Z tego względu Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.

W tym kontekście dla rozstrzygnięcia nie ma znaczenia, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji:

1. odniesiono się do przyczyn odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania składek za W. P. (ostatnia strona uzasadnienia - bez ostatniego akapitu) oraz

2. niezwykle lakonicznie, bez szerszego uzasadnienia, powołując jedynie treść art. 31zo ust. 2 ustawy COVID-19, odniesiono się do odmowy zwolnienia płatnika z obowiązku opłacania składek wyłącznie na własne ubezpieczenie, nie podając okresu, którego to dotyczy (prawdopodobnie dotyczy to marca 2020 r., co do którego brak rozstrzygnięcia w sentencji).

Odnosząc się jednak do zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumentów należy podnieść, co następuje.

Zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19 na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek:

1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.,

2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r.,

3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r.

- zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych (art. 31zo ust. 1 ustawy).

Z kolei zgodnie z art. 31zo ust. 2 ustawy COVID-19 na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r.

Odnośnie wykładni pierwszego z wyżej powołanych artykułów (art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19) Sąd podziela stanowisko zawarte w uzasadnieniu wyroku o sygn. akt III SA/Po 1559/21 (dostępny w CBOSA) uznając, że stanowi on, że:

1) zwalnia się płatnika z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia za marzec 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r. zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych;

2) zwalnia się płatnika z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia za kwiecień 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r. zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych;

3) zwalnia się płatnika z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia za maj 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r. zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.

Istotne dla rozstrzygnięcia jest ustalenie przedmiotu sprawy administracyjnej wyznaczonej zakresem wniosku o zwolnienie, a co za tym idzie - ustalenie przepisu (przepisów), na podstawie którego (których) organ powinien był załatwić wniosek.

Skarżąca wnioskiem z 6 kwietnia 2020 r. zwróciła się o zwolnienie z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek:

1. na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za osoby ubezpieczone, za marzec 2020 r., kwiecień 2020 r. i maj 2020 r. (pkt II.1 wniosku);

2. na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne, rentowe, wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za siebie jako osobę prowadzącą pozarolniczą działalność opłacającą składki wyłącznie za siebie, za kwiecień 2020 r. i maj 2020 r. (pkt II.2 wniosku).

Odnośnie użytego w pkt II.1 wniosku pojęcia osoby ubezpieczone należy podnieść, że zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 266 ze zm.), dalej: "u.s.u.s.", za ubezpieczonego uznaje się osoby fizyczne podlegające chociaż jednemu z ubezpieczeń społecznych, o których mowa w art. 1 u.s.u.s. (tj. ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu). W konsekwencji we wskazanym w art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19 limicie (tj. mniej niż 10 osób) mieszczą się wszystkie osoby, za które płatnik ma obowiązek odprowadzić składki na chociaż jedno z wymienionych ubezpieczeń społecznych. W związku z tym w tej grupie mieści się także sam przedsiębiorca (tu: skarżąca) i wszystkie osoby zatrudnione na podstawie stosunku pracy (por.: K. Jaworska w: K. Baran, Komentarz do niektórych przepisów ustawy COVID-19; WKP 2020 r.).

Bezsporne było, że skarżąca zatrudniła W. P. na podstawie umowy o pracę z [...] lutego 2020 r. z datą rozpoczęcia wykonywania pracy od [...] marca 2020 r. (sporne było jedynie, czy zgłosiła ją do ubezpieczeń na dzień [...] lutego 2020 r.). Wniosek zatem nie dotyczył zwolnienia w zakresie wyżej wskazanym w pkt 2 (odpowiada on pkt II.2 wniosku), gdyż nie dotyczył zwolnienia z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność opłacającą składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne. W sprawie nie ma zatem zastosowania art. 31zo ust. 2 ustawy COVID-19, stąd nie mógł zostać naruszony.

W sprawie miał zastosowanie art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19, dotyczący zarówno ubezpieczonego (W. P.), jak i skarżącej (jako osoby prowadzącej pozarolniczą działalność).

Odnośnie zwolnienia z obowiązku opłacania składek za ubezpieczoną ZUS w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz w sentencji decyzji z 30 czerwca 2020 r. odmówił tego zwolnienia, gdyż przyjął, że skarżąca na dzień 29 lutego 2020 r. nie zgłosiła do ubezpieczeń żadnych innych ubezpieczonych poza sobą, co skutkowało nie tylko odmową zwolnienia za marzec 2020 r., ale również za kwiecień 2020 r. i maj 2020 r. Ewentualne niezgłoszenie ubezpieczonego do ubezpieczeń na 29 lutego 2020 r. nie może skutkować również odmową zwolnienia z obowiązku opłacania składek za ubezpieczonego za kwiecień 2020 r. i maj 2020 r. Interpretacja art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19 dokonana przez organ wskazuje, że wymóg zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych na dzień 29 lutego 2020 r. mniej niż 10 ubezpieczonych zastosowano zatem nie tylko do marca 2020 r., ale również do kwietnia 2020 r. i maja 2020 r., czyli do każdego z następnych okresów rozliczeniowych wymienionych w kolejnych punktach analizowanego przepisu (art. 31zo ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o COVID-19).

Organy błędnie nie dostrzegły jednak, że ustawodawca w każdym punkcie przepisu art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19 określił inną datę dotyczącą wymogu zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych określonej liczby ubezpieczonych i uznały, że skoro skarżąca na 29 lutego 2020 r. nie zgłosiła do ubezpieczenia żadnych ubezpieczonych i była płatnikiem opłacającym składki wyłącznie za siebie, to nie spełnia warunków zwolnienia z obowiązku opłacenia składek za ubezpieczonych za kwiecień 2020 r. i maj 2020 r., o których mowa w art. 31zo ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy COVID-19 niezależnie od tego, czy w tym okresie posiadała pracowników zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych.

Ponownie rozpatrując sprawę organ ustali kiedy skarżąca zgłosiła ubezpieczonego do ubezpieczeń, odnosząc się do podnoszonych przez stronę argumentów, czego zabrakło w wydanych decyzjach i uwzględni przyjętą w niniejszym wyroku powyżej zaprezentowaną wykładnię art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19.

Przedwczesne byłoby zatem obecnie odnoszenie się do zarzutu naruszenia art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19 w zakresie dotyczącym odmowy zwolnienia płatnika z obowiązku opłacania składek za ubezpieczonego.

Do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, z mocy art. 180 K.p.a. i art. 123 u.s.u.s., mają zastosowanie przepisy K.p.a. stanowiące m. in., że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Organy prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 K.p.a.). Organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.), co oznacza, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, stąd konieczne jest zgromadzenie i przeprowadzenie z urzędu dowodów pozwalających rozstrzygnąć sprawę w kontekście znajdujących zastosowanie przepisów prawa materialnego. Zgodnie z art. 77 § 4 K.p.a. fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.).

Biorąc pod uwagę, że zakres postępowania wyjaśniającego przeprowadzanego przez organ jest wyznaczany przez normę prawa materialnego należy uznać, że w toku kontrolowanego postępowania organ naruszył art. 7, art. 8 § 1 i art. 77 § 1 i 4 K.p.a., gdyż nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w zakresie wyznaczonym przez art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19 w zakresie dotyczących odmowy zwolnienia płatnika z obowiązku opłacania składek za ubezpieczonego.

Niezależnie od powyższego (zwolnienia z opłacania składek za ubezpieczonego za okres od marca do maja 2020 r.), wniosek dotyczył również zwolnienia z opłacania składek za samą skarżącą za okres od marca do maja 2020 r. Jak już wyżej wskazano, w sentencji zaskarżonej decyzji brak rozstrzygnięcia co do tych składek należnych za marzec 2020 r. Kwestii tej nie wyjaśnia też uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w której powołano jedynie treść art. 31zo ust. 2 ustawy COVID-19. W tym kontekście rzeczą organu pierwszej instancji będzie orzeczenie również w tym przedmiocie.

Wobec tego Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a.