Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 33/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-05-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Inne
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art.59 ust.1 w zw. z art.101 ust.1
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge - Lissowska Sędziowie NSA Monika Nowicka del. WSA Iwona Kosińska(spr.) Protokolant starszy asystent Piotr Baryga po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Skierniewice o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Skierniewice a Prezydentem Miasta Stołecznego Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku I.K. w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej postanawia wskazać Prezydenta m.st. Warszawy jako organ właściwy w sprawie


UZASADNIENIE

Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Skierniewicach, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Skierniewice, wnioskiem z dnia 6 lutego 20012 r. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między Dyrektorem Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Skierniewicach a Dyrektorem Warszawskiego Centrum Pomocy Rodzinie (działającemu z upoważnienia Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawa) w zakresie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej.

Jak podano we wniosku, w dniu 9 stycznia 2012 r. Zastępca Dyrektora Warszawskiego Centrum Pomocy Rodzinie przekazał do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Skierniewicach wniosek Pani I. K. z dnia 21 października 2011 r. o skierowanie do domu pomocy społecznej. Warszawskie Centrum Pomocy Rodzinie uznało się za niewłaściwe do rozpoznania przedmiotowego wniosku. Według Warszawskiego Centrum Pomocy Rodzinie właściwym do rozpoznania przedmiotowego wniosku jest Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Skierniewicach z uwagi na treść art. 101 ust. 1 i 2 oraz art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175 , poz. 1362, ze zm.). W ocenie organu przekazującego sprawę o właściwości miejscowej organu w przedmiotowej sprawie decyduje fakt, że Pani I. K. zameldowana jest w Skierniewicach, a w Warszawie jedynie przebywa tymczasowo. W ocenie Prezydenta Miasta Skierniewice taka ocena jest nieprawidłowa, ponieważ I. K. od października 2009 r. do chwili obecnej zamieszkuje w Warszawie u swojej siostry. Wniosek o skierowanie do domu pomocy społecznej I. K. złożyła zgodnie z miejscem swojego obecnego zamieszkiwania w Ośrodku Pomocy Społecznej Dzielnicy Ursynów Miasta Stołecznego Warszawy, które wszczęło postępowanie administracyjne i zgromadziło dokumenty w celu wydania przez Warszawskie Centrum Pomocy Rodzinie decyzji w przedmiocie skierowania I. K. do domu pomocy społecznej. I. K. nie jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, bowiem zamieszkuje w lokalu mieszkalnym należącym do jej siostry. Tym samym nie może mieć do niej zastosowania definicja osoby bezdomnej. Zdaniem wnioskującego organu nie budzi wątpliwości, że w takim wypadku na podstawie ustawy o pomocy społecznej właściwą do rozpatrzenia wniosku o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej jest gmina miejsca zamieszkania, czyli m.st. Warszawa.

W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Warszawy wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta Skierniewice jako organu właściwego do rozpatrzenia wniosku I. K. o skierowanie do domu pomocy społecznej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. z 2012 r. Dz. U. poz. 270) sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawy te rozpoznaje Naczelny Sąd Administracyjny, a do ich rozstrzygnięcia stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym.

W niniejszej sprawie Prezydent Miasta Skierniewice domagał się rozstrzygnięcia sporu pomiędzy dwoma niemającymi wspólnego organu wyższego stopnia organami jednostek samorządu terytorialnego. Wnioskodawca błędnie zatem określił charakter tego sporu. Jego wniosek dotyczy w istocie nie sporu kompetencyjnego, w rozumieniu art. 22 § 2 kpa, lecz sporu o właściwość, o jakim mowa w art. 22 § 1 pkt 1 kpa.

Przedmiotowy spór o właściwość powstał w sprawie administracyjnej dotyczącej rozpatrzenia wniosku I. K. z dnia 21 października 2011 r. o skierowanie do domu pomocy społecznej. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawczyni jest zameldowana w Skierniewicach przy ul. Jarosława Iwaszkiewicza 5 m. 22 w mieszkaniu, które było jej własnością, a które przekazała na własność swojej siostrze H. Z.. Od października 2009 r. zamieszkuje ze względu na swój stan zdrowia i konieczność stałej opieki osoby trzeciej w Warszawie u swojej siostry H. Z.. Mieszkanie w Skierniewicach Pani H. Z. wynajmuje osobom trzecim.

Problematyka właściwości miejscowej organów udzielających świadczeń z pomocy społecznej uregulowana została w art. 101 ust. 1-3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, ze zm.). Stosownie do tych regulacji właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1). W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo gminą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2). Przepis art. 101 ust. 3 przewiduje, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie oraz w sprawach niecierpiących zwłoki właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Nie dotyczy to jednak spraw - jak w tym przypadku - związanych ze skierowaniem do domu pomocy społecznej. Oznacza to, że w sprawie dotyczącej skierowania do domu pomocy społecznej osoby, która nie jest osobą bezdomną, właściwą do jej rozstrzygnięcia będzie zawsze gmina miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 w związku z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej).

Ustawa o pomocy społecznej nie zawiera jednak definicji "miejsca zamieszkania". Należy zatem odnieść się w tej kwestii do wyjaśnienia tego pojęcia zawartego w art. 25 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wola, zamiar stałego pobytu, przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. Odnosząc ten stan prawny do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy należy uznać, że I. K. nie jest osobą bezdomną. Natomiast z dokumentacji i stanu faktycznego niniejszej sprawy wynika, że to miasto stołeczne Warszawa w rozumieniu powołanego art. 25 k.c., spełnia obecnie przesłanki miejsca zamieszkania wnioskodawczyni, na co wskazuje szczególna sytuacja osobista wnioskodawczyni oraz okoliczność, że od dłuższego czasu (ponad 2 lata) zamieszkuje ona i przebywa u swojej siostry na terenie Warszawy, koncentrując tu, ze względu na swój stan zdrowia i konieczność stałej opieki sprawowanej dotychczas przez jej siostrę, wszelkie swoje sprawy życiowe. Do Prezydenta Warszawy zwróciła się też o skierowanie do domu opieki społecznej. W Warszawie wnioskodawczyni korzysta z opieki zdrowotnej. Także z Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Warszawie uzyskała w dniu 18 stycznia 2010 r. orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Także w Warszawie wnioskodawczyni korzysta z pobytu dziennego w ośrodku "Maja" Stowarzyszenia Rodzin i Przyjaciół Osób Głęboko Upośledzonych.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności te Warszawę czynią miejscem zamieszkania wnioskodawczyni w rozumieniu art. 25 k.c. Konsekwencją tego stanowiska będzie to, że Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawa uznać należy, w świetle powołanych przepisów ustawy o pomocy społecznej, za organ właściwy do rozpatrzenia wniosku I. K. o wydanie decyzji dotyczącej skierowania wnioskodawczyni do domu pomocy społecznej.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. z 2012 r. Dz. U. poz. 270), orzekł jak w sentencji.