Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 929/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-08-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61 ust. 8 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 818
law: Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014- 2020 - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia WSA - Dariusz Czarkowski, Sędzia WSA - Andrzej Kania, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi [...] na informację Banku Gospodarstwa Krajowego z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie odstąpienia od zawarcia umowy o dofinansowanie realizacji projektu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej jako: "skarżąca", "strona" lub "spółka") jest rozstrzygnięcie Banku Gospodarstwa Krajowego (dalej jako: "BGK", "IP" lub "organ"), z [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie odstąpienia od zawarcia umowy o dofinansowanie realizacji projektu.

Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydana w następującym stanie faktycznym.

10 kwietnia 2019 roku skarżąca złożyła wniosek o dofinansowanie projektu "[...] " w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój Oś priorytetowa 3: Wsparcie innowacji w przedsiębiorstwach, Działanie 3.2: wsparcie wdrożeń wyników prac B+R, Poddziałanie 3.2.2: Kredyt na innowacje technologiczne, któremu nadano numer [...].

Pismem z [...] kwietnia 2019 r. IP powiadomiła spółkę, że w związku z pozytywną oceną merytoryczną wniosku o dofinansowanie została podjęta decyzja o przyznaniu promesy premii technologicznej. Jednocześnie skarżąca, w terminie 37 dni od daty otrzymania promesy została zobowiązana do złożenia szeregu dokumentów, w tym m.in. dokumentów potwierdzających status mikro-, małego lub średniego przedsiębiorstwa (dalej jako: "MŚP").

Po analizie dokumentów i wyjaśnieniach przedstawionych przez stronę (w tym także zawartych w odpowiedzi na wezwanie nr 1, 2, 3 do uzupełnienia dokumentów niezbędnych do podpisania umowy o dofinansowanie z [...] września, [...] października oraz [...] października 2019 r.), BGK pismem z [...] listopada 2019 r., zawiadomił skarżącą, że na podstawie oceny przedłożonej dokumentacji do wniosku o dofinansowanie odstępuje od zawarcia umowy o dofinansowanie.

Na skutek wniesionego przez skarżącą protestu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało w całości uchylone pismem z [...] grudnia 2019 r., a wniosek o dofinansowanie został przywrócony do oceny przed zawarciem umowy o dofinansowanie.

W toku ponownie prowadzonego postępowania IP skierowała do strony dwukrotnie wezwania dot. złożonego wniosku:

- wezwanie nr [...] z [...] stycznia 2020 r., na które skarżąca udzieliła odpowiedzi [...] lutego 2020 r.,

- wezwanie nr [...]z [...] lutego 2020 r., na które skarżąca udzieliła odpowiedzi [...] marca 2020 r.

Po analizie dokumentów i wyjaśnieniach przedstawionych przez spółkę, BGK w piśmie z [...] marca 2020 r., zawiadomił stronę, że na podstawie oceny przesłanej dokumentacji odstępuje od zawarcia umowy o dofinansowanie.

Zdaniem organu strona, mimo szeregu wezwań do przekazania informacji na temat statusu spółki, nie wykazała wszystkich rzeczywistych powiązań, co uniemożliwia, zdaniem IP, stwierdzenie, czy skarżąca posiada status MŚP, a tym samym czy spełniania wymóg ustawowy dla beneficjentów poddziałania 3.2.2 POIR, co stanowi podstawę do odstąpienia od zawarcia umowy o dofinansowanie.

Pismem z 8 kwietnia 2020 r. strona wniosła protest od ww. rozstrzygnięcia wnosząc o jego uchylenie i podpisanie umowy o dofinansowanie.

Zaskarżonym rozstrzygnięciem z [...] maja 2020 r. organ poinformował stronę o nieuwzględnieniu protestu.

Wskazał, że pomimo tego, iż pomiędzy podmiotami wskazanymi w rozstrzygnięciu o odstąpieniu od zawarcia umowy z [...] marca 2020 r. (tj. skarżącą, [...] S.A. oraz osobami M.J. i M.S. ) nie zachodzi żaden związek, o którym mowa w art. 3 ust. 3 lit a-d Załącznika I Rozporządzenia Komisji (UE) 651/2014, należy uznać te podmioty za powiązane. W ocenie organu interpretacja przepisów unijnych i krajowych dotyczących powiązań pomiędzy podmiotami nie może się sprowadzać do stosowania ich literalnego brzmienia. Wyjaśnił, że orzecznictwo i doktryna słusznie zwraca uwagę na rozmaite nieformalne więzi, które ułatwiają prowadzenie działalności gospodarczej (np. powiązania rodzinne i towarzyskie) i świadczą o powiązaniu w rozumieniu Rozporządzenia Komisji (UE) 651/2014.

Podtrzymano stanowisko co do istnienia powiązań poprzez M.S. (Prezes Zarządu skarżącej, członek Rady Nadzorczej [...] S.A.) M.J.(właściciel [...] Ltd., która posiada 40,31% akcji [...] S.A.) wskutek ich zaangażowania w funkcjonowanie spółki [...] S.A. (projektowanie i sprzedaż bielizny oraz odzieży) oraz adresowaniu wyrobów do tej samej grupy klientów (pomimo działalności na różnych rynkach).

W opinii IP nie ma również znaczenia, że [...] Ltd. i skarżąca działają na różnych rynkach (odzież - alkohol). Wyjaśniła, że konsument przywiązany do określonej marki zawsze chętniej kupi produkt innego rodzaju, jeśli jest sygnowany tą samą marką. Korzystanie z uznanej marki (nawet z innej branży) stanowi znaczne ułatwienie dla producenta czy dystrybutora określonego towaru. Zdaniem BGK takie działanie między podmiotami, powoduje przewagę na rynku nad innymi jego uczestnikami którzy nie mogą skorzystać z takich ułatwień.

Organ [przytoczył również treść na oświadczeniu strony z [...] marca 2020 r. w którym stwierdziła, że "twórcą znaku towarowego [...] i pierwszym uprawnionym z prawa ochronnego do tego znaku jest [...] . "[...] " sp. z o.o. korzysta ze znaku na mocy przepisu art. 155 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 776 z późn. zm.) jako partner handlowy [...] oferujący do sprzedaży towary oznaczone znakiem [...] , a ponadto uzyskał zgodę [...] na używanie znaku [...] w firmie spółki "[...] " sp. z o.o. Obecnie znakami towarowymi [...] , prawami ochronnymi na znaki towarowe oraz uprawnieniami do ich używania na świecie przez inne podmioty zarządza na zlecenie [...] spółka [...] ."

Podkreślono, że skoro znaki towarowe [...] są zarejestrowane przez [...] , a działalność skarżącej jest zbudowana wokół tej marki, to trudno jest uznać, że decyzje gospodarcze podmiotu mającego prawa do znaku towarowego pozostaną bez wpływu na działalność strony. BGK wskazał przy tym, że trudno jest też uznać, że podmiot dostarczający prawa do znaku towarowego dla branży spożywczej, a więc niejako świadczący usługi dla tej branży poprzez udostępnienie określonej marki, winien być traktowany jako podmiot nie działający na odpowiednim rynku powiązanym, gdyż jest on naturalnym dostawcą pewnego towaru, znaku towarowego dla spółki.

W ocenie organu tego rodzaju współpraca powinna być uwzględniana przy ocenie statusu przedsiębiorstwa. Podmiot, który osobno spełnia formalne przesłanki uznania go za MŚP, jeżeli działa w ramach grupy przedsiębiorstw, zasadniczo ma zapewnione warunki działalności podobne jak w przypadku dużych przedsiębiorstw. Przynależność do grupy oceniana jest z funkcjonalnego i gospodarczego punktu widzenia oraz analizowana pod kątem faktycznego potencjału Wnioskodawcy. IP stwierdziła w konsekwencji, że przedstawione wyżej okoliczności wskazują, że potencjał spółki dzięki powiązaniom z innymi podmiotami przewyższa potencjał przedsiębiorstwa uprawnionego do pomocy.

Pismem z 20 maja 2020 r. strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na rozstrzygniecie organu z [...] maja 2020 r. wnosząc o stwierdzenie, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Ponadto strona wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentu - oświadczenia o rezygnacji M.S. z pełnienia funkcji członka Rady Nadzorczej w [...] S.A.

Organowi strona zarzuciła:

1. Naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 37 ust. 1ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020, z uwagi przeprowadzenie postępowania z naruszeniem zasad przejrzystości, rzetelności i bezstronności poprzez:

a) brak wskazania konkretnego przepisu prawa materialnego stanowiącego podstawę stwierdzenia istnienia rzekomych powiązań pomiędzy skarżącą a [...] i [...] S.A. z siedzibą w G. oraz brak określenia rodzaju powiązań znanego Załącznikowi I do Rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu z dnia 17 czerwca 2014 r. (Dz. Urz. UE. L Nr 187 z 26.6.2014, s. 1, dalej jako: "Załącznik I" oraz "rozporządzenie 651/2014"),

b) brak uzasadnienia przez IP w treści informacji z [...] maja 2020 r., na jakich faktach i dowodach oparto rzeczoną informację, w zakresie w jakim organ usiłuje przypisać rzekome powiązania pomiędzy przedsiębiorcami, którzy nie są w żaden sposób powiązani ze skarżącą, w rozumieniu przepisów ww. Załącznika I;

c) oparcie zaskarżonej informacji jedynie na domniemaniach, iż działanie M.S. , jako Prezesa Zarządu skarżącej oraz w Radzie Nadzorczej [...] S.A. i M.J. , który posiada 3% udziałów w [...] oraz jest członkiem Rady Nadzorczej [...] S.A., przesądza o istnieniu powiązań pomiędzy tymi podmiotami, i to w stopniu, który uzasadnia odstąpienie od umowy o dofinansowanie projektu;

d) stwierdzenie przez Instytucję Pośredniczącą, iż pomimo braku powiązań formalnych Skarżącej z [...] i [...] S.A, bliżej nieskonkretyzowane powiązania pomiędzy osobami fizycznymi stwarzają warunki działalności przedsiębiorstw podobne jak dla dużych przedsiębiorstw, z jednoczesnym wyraźnym wskazaniem, iż przedsiębiorstwa powiązane zdaniem IP poprzez osoby fizyczne działają na różnych rynkach (odzież-alkohol), co z kolei dyskwalifikuje uznanie przedsiębiorstw za powiązane w myśl Załącznika I, co w konsekwencji prowadzi do wydania rozstrzygnięcia całkowicie niezrozumiałego dla skarżącej;

e) brak rozważenia całokształtu okoliczności sprawy i oparcie się wyłącznie na wybiórczych ustaleniach przytoczonych w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, a przy pominięciu wyjaśnień i informacji dostarczonych przez spółkę w toku postępowania oraz w proteście - co skutkowało niedokonaniem przez BGK pełnej i rzetelnej oceny przesłanek istnienia powiązań między przedsiębiorstwami;

f) uznanie przez IP, iż skarżąca mimo że formalnie spełnia przesłanki uznania jej za MŚP, to ma zapewnione warunki działalności podobne jak w przypadku dużych przedsiębiorstw, co spowodowało iż organ nie uwzględnił protestu strony, przy czym skoro skarżąca nadal zdaniem IP należy do sektora MŚP, to nie było podstaw do odstąpienia od umowy na tej podstawie, w tym zakresie więc informacja pozostaje wewnętrznie sprzeczna.

2. Naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 3 ust. 1-4 Załącznika I do Rozporządzenia nr 651/2014 poprzez;

a) przyjęcie błędnej wykładni, zgodnie z którą do istnienia powiązań pomiędzy przedsiębiorstwami wystarczy domniemanie istnienia powiązania, oparte na tym, że dwie osoby fizyczne, a to M.J. oraz M.S. występują w różnych rolach/funkcjach w pewnych podmiotach gospodarczych, co zdaniem organu samoistnie wystarcza do przyjęcia, iż przedsiębiorstwa w których działają są przedsiębiorstwami powiązanymi, podczas gdy ww. przepis stanowi, że za powiązane można uznać przedsiębiorstwa pozostające w związku za pośrednictwem grupy osób fizycznych działających wspólnie, w związku z czym do przyjęcia istnienia powiązań pomiędzy przedsiębiorstwami nie wystarczy istnienie jedynie hipotetycznej, bliżej nieskonkretyzowanej abstrakcyjnej możliwości wspólnego działania kilku osób fizycznych, lecz konieczne jest faktyczne wspólne prowadzenie działalności przez te osoby i daleko idąca, ścisła integracja gospodarcza przedsiębiorstw;

b) ustalenie wzajemnych powiązań pomiędzy skarżącą, [...] i [...] S.A. pomimo, iż podmioty te działają na całkowicie odmiennych rynkach (odzież - alkohol), poprzez osoby fizyczne podczas, gdy ww. przepis wyraźnie wymaga, iż tego rodzaju powiązanie (powiązanie przez osoby fizyczne) może zachodzić jedynie wówczas, gdy prowadzą one swoją działalność lub część działalności na tym samym rynku właściwym lub rynkach pokrewnych.

c) ustalenie pojęcia rynku właściwego, z całkowitym pominięciem definicji rynku właściwego zawartej w Obwieszczeniu Komisji w sprawie definicji rynku właściwego do celów wspólnotowego prawa konkurencji (97/C 372/03) oraz braku rozważenia spełnienia przesłanek wymienionych w ww. przepisach, co uniemożliwia weryfikację prawidłowości wydanego rozstrzygnięcia.

W odpowiedzi na skargę z 9 czerwca 2020 r. BGK wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej informacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Uprawnienie sądu administracyjnego do rozstrzygania w niniejszej sprawie wynika z art. 61 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014 - 2020 w zw. z art. 3 § 3 p.p.s.a.

W myśl art. 61 ust. 8 w zw. z art. 52 ust. 2 ustawy wdrożeniowej sąd administracyjny dokonuje oceny legalności rozstrzygnięć przewidzianych w systemie realizacji projektu operacyjnego, skoro w przepisach tych przewidziano uwzględnienie skargi w wypadku stwierdzenia, że: a) ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, przekazując jednocześnie sprawę do ponownego rozpatrzenia przez właściwą instytucję, o której mowa w art. 39 ust. 1, b) pozostawienie protestu bez rozpatrzenia było nieuzasadnione, przekazując sprawę do rozpatrzenia przez właściwą instytucję, o której mowa w art. 55 albo art. 39 ust. 1. Wprowadzając w art. 61 ust. 8 pkt 1 lit. a ustawy kryterium "naruszenia prawa", prawodawca przesądził jednocześnie w art. 50, że do postępowań w zakresie ubiegania się o dofinansowanie oraz udzielania dofinansowania na podstawie ustawy nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, z wyjątkiem przepisów dotyczących wyłączenia pracowników organu, doręczeń i sposobu obliczania terminów. Podobnie odniósł się do procedury odwoławczej w art. 67.

Wyklucza to weryfikację zaskarżonego aktu z perspektywy rozwiązań przyjętych w k.p.a.

Z utrwalonego orzecznictwa sądowo-administracyjnego jednoznacznie wynika, że prawo jako wzorzec kontroli sądowej, wedle którego badana jest legalność oceny projektu, to nie tylko przepisy prawa wspólnotowego i ustawy, ale także postanowienia systemu realizacji programu operacyjnego. Dla oceny tej nie jest też obojętna udostępniona potencjalnym beneficjentom dokumentacja konkursowa, obejmująca w szczególności wzory wniosków, instrukcje wypełniania poszczególnych dokumentów itp.

Kontrolując w takim zakresie legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia wydanego przez BGK, jak również legalność jego działań podejmowanych w toku procedury odwoławczej, które znalazły ostateczny wynik w informacji z [...] maja 2020 r., stwierdzić wypada, iż odpowiadają one prawu.

Ocena sądu sprowadza się do zbadania zgodności postępowania organu z prawem powszechnie obowiązującym, w tym zgodności z:

- rozporządzeniem Parlamentu jskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące jskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, jskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, jskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz jskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące jskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, jskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i jskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz. Urz. UE. L 347/320, dalej jako: "rozporządzenie nr 1303/2013"),

- rozporządzeniem Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w stosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. UE L nr. 187 str.1, dalej jako: "rozporządzenie nr 651/2014"),

- ustawą z dnia 30 maja 2008 r. o niektórych formach wspierania działalności innowacyjnej (Dz. U. z 2018 r. poz. 141, dalej jako: "ustawa o wspieraniu"),

- ustawą z 11 lipca 2014 r o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014 – 2020 (Dz. U. z 2020 r. poz. 818 ze zm., dalej jako: "ustawa wdrożeniowa"), a także z postanowieniami systemu realizacji programu operacyjnego, w tym:

- Wytycznymi Ministra Infrastruktury i Rozwoju w zakresie trybu wyboru projektów na lata 2014 – 2020 (wydanymi na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy wdrożeniowej),

- Regulaminem konkursu nr 5 rok 2018 w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020, Oś priorytetowa III Wsparcie innowacji w przedsiębiorstwach, Działanie 3.2 Wsparcie wdrożeń wyników prac B+R, Poddziałanie 3.2.2.: Kredyt na innowacje technologiczne,

- umową powierzenia realizacji Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, na lata 2014-2020, dla Poddziałania 3.2.2.: Kredyt na innowacje technologiczne, zawartą w dniu 30 maja 2016 r., pomiędzy Ministrem Rozwoju i Bankiem Gospodarstwa Krajowego.

Przy czym wskazać należy, że dokumenty określające warunki i procedury obowiązujące w programach operacyjnych są wydawane na podstawie upoważnienia ustawowego, tj. art. 6, art.7, 10, art. 41 ustawy wdrożeniowej.

W przedmiotowej sprawie skarżąca złożyła wniosek o dofinansowanie projektu zatytułowanego "[...] ". Był to wniosek o przyznanie premii technologicznej w rozumieniu ustawy o wspieraniu. Według zaś jej art. 5 ust. 3 był to wniosek o dofinansowanie projektu według ustawy wdrożeniowej.

Zgodnie z umową zawartą 30 maja 2016 r. pomiędzy Ministrem Rozwoju i BGK, wymieniony Bank jest Instytucją Pośredniczącą, posiadającą określone uprawnienia związane z naborem i oceną projektów, w tym dotyczących wymienionego w sprawie konkursu.

W sprawie nie ulega też wątpliwości, że zgodnie z ustawą o wspieraniu kredyt technologiczny i premia technologiczna udzielane są zgodnie z przepisami rozporządzenia nr 651/2014, a umowa ma charakter umowy o dofinansowanie projektu wg ustawy wdrożeniowej. Wynika to wprost z treści art. 3 ust. 2 i art. 8 ust.3 ustawy o wspieraniu.

Zgodnie zaś z treścią art. 3 ust.1 i ust. 2 w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy o wspieraniu kredyt technologiczny oraz premia technologiczna udzielane są mikroprzedsiębiorcy, małemu lub średniemu przedsiębiorcy w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia nr 651/2014.

Zgodnie z art. 1 ww. Załącznika (Przedsiębiorstwo) "za przedsiębiorstwo uważa się podmiot prowadzący działalność gospodarczą bez względu na jego formę prawną. Zalicza się tu w szczególności osoby prowadzące działalność na własny rachunek oraz firmy rodzinne zajmujące się rzemiosłem lub inną działalnością, a także spółki lub stowarzyszenia prowadzące regularną działalność gospodarczą". Artykuł 2 (Pułapy zatrudnienia oraz pułapy finansowe określające kategorię przedsiębiorstwa) stanowi natomiast, że: "Do kategorii mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw ("MŚP") należą przedsiębiorstwa, które zatrudniają mniej niż 250 pracowników i których roczny obrót nie przekracza 50 milionów EUR, lub roczna suma bilansowa nie przekracza 43 milionów EUR (ust. 1). W kategorii MŚP małe przedsiębiorstwo definiuje się jako przedsiębiorstwo, które zatrudnia mniej niż 50 pracowników i którego roczny obrót lub roczna suma bilansowa nie przekracza 10 milionów EUR (ust. 2). W kategorii MŚP mikroprzedsiębiorstwo definiuje się jako przedsiębiorstwo, które zatrudnia mniej niż 10 pracowników i którego roczny obrót lub roczna suma bilansowa nie przekracza 2 milionów EUR (ust.3).

Najistotniejszym, z punktu widzenia niniejszej sprawy, jest art. 3 Załącznika I do rozporządzenia nr 651/2014 opatrzony tytułem "Rodzaje przedsiębiorstw brane pod uwagę przy obliczaniu liczby personelu i kwot finansowych".

Zgodnie z ust. 1 ww. przepisu "Przedsiębiorstwo samodzielne" oznacza każde przedsiębiorstwo, które nie jest zakwalifikowane jako przedsiębiorstwo partnerskie w rozumieniu ust. 2, ani jako przedsiębiorstwo powiązane w rozumieniu ust. 3.

Ust. 2 stanowi, że:

"Przedsiębiorstwa partnerskie" oznaczają wszystkie przedsiębiorstwa, które nie zostały zakwalifikowane jako przedsiębiorstwa powiązane w rozumieniu ust. 3 i między którymi istnieją następujące związki: przedsiębiorstwo (przedsiębiorstwo wyższego szczebla) posiada, samodzielnie lub wspólnie z co najmniej jednym przedsiębiorstwem powiązanym w rozumieniu ust. 3, co najmniej 25 % kapitału innego przedsiębiorstwa (przedsiębiorstwa niższego szczebla) lub praw głosu w takim przedsiębiorstwie.

Przedsiębiorstwo można jednak zakwalifikować jako samodzielne i w związku z tym niemające żadnych przedsiębiorstw partnerskich, nawet jeśli niżej wymienieni inwestorzy osiągnęli lub przekroczyli pułap 25 %, pod warunkiem że nie są oni powiązani w rozumieniu ust. 3, indywidualnie ani wspólnie, z danym przedsiębiorstwem:

a) (138) publiczne korporacje inwestycyjne, spółki venture capital, osoby fizyczne lub grupy osób fizycznych prowadzące regularną działalność inwestycyjną w oparciu o venture capital, które inwestują w firmy nienotowane na giełdzie (tzw. anioły biznesu), pod warunkiem że całkowita kwota inwestycji tych aniołów biznesu w jedno przedsiębiorstwo wynosi mniej niż 1 250 000 EUR;

b) uczelnie wyższe lub ośrodki badawcze nienastawione na zysk;

c) inwestorzy instytucjonalni, w tym fundusze rozwoju regionalnego;

d) niezależne władze lokalne z rocznym budżetem poniżej 10 milionów EUR oraz liczbą mieszkańców poniżej 5 000.

W ust. 3 art. 3 Załącznika I, składającym się z pięciu akapitów, wskazano natomiast, że:

"Przedsiębiorstwa powiązane" oznaczają przedsiębiorstwa, które pozostają w jednym z poniższych związków:

a) przedsiębiorstwo ma większość praw głosu w innym przedsiębiorstwie w roli udziałowca/akcjonariusza lub członka;

b) przedsiębiorstwo ma prawo wyznaczyć lub odwołać większość członków organu administracyjnego, zarządzającego lub nadzorczego innego przedsiębiorstwa;

c) przedsiębiorstwo ma prawo wywierać dominujący wpływ na inne przedsiębiorstwo na podstawie umowy zawartej z tym przedsiębiorstwem lub postanowień w jego statucie lub umowie spółki;

d) przedsiębiorstwo będące udziałowcem/akcjonariuszem lub członkiem innego przedsiębiorstwa kontroluje samodzielnie, na mocy umowy z innymi udziałowcami/akcjonariuszami lub członkami tego przedsiębiorstwa, większość praw głosu udziałowców/akcjonariuszy lub członków w tym przedsiębiorstwie (akapit 1).

Zakłada się, że wpływ dominujący nie istnieje, jeżeli inwestorzy wymienieni w ust. 2 akapit drugi nie angażują się bezpośrednio lub pośrednio w zarządzanie danym przedsiębiorstwem, bez uszczerbku dla ich praw jako udziałowców/ akcjonariuszy (akapit 2).

Przedsiębiorstwa, które pozostają w jednym ze związków opisanych w akapicie pierwszym za pośrednictwem co najmniej jednego przedsiębiorstwa, lub jednego z inwestorów, o których mowa w ust. 2, również uznaje się za powiązane (akapit 3).

Przedsiębiorstwa pozostające w jednym z takich związków za pośrednictwem osoby fizycznej lub grupy osób fizycznych działających wspólnie również uznaje się za przedsiębiorstwa powiązane, jeżeli prowadzą one swoją działalność lub część działalności na tym samym rynku właściwym lub rynkach pokrewnych (akapit 4).

Za "rynek pokrewny" uważa się rynek dla danego produktu lub usługi znajdujący się bezpośrednio na wyższym lub niższym szczeblu rynku w stosunku do rynku właściwego (akapit 5).

Ponadto, zgodnie z dalszą treścią art. 3: Poza przypadkami określonymi w ust. 2 akapit drugi przedsiębiorstwa nie można uznać za małe lub średnie przedsiębiorstwo, jeżeli 25 % lub więcej kapitału lub praw głosu kontroluje bezpośrednio lub pośrednio, wspólnie lub indywidualnie, co najmniej jeden organ publiczny (ust. 4). Przedsiębiorstwa mogą złożyć oświadczenie o swoim statusie prawnym przedsiębiorstwa samodzielnego, przedsiębiorstwa partnerskiego lub przedsiębiorstwa powiązanego, załączając dane dotyczące pułapów określonych w art. 2. Oświadczenie można złożyć nawet wtedy, gdy kapitał jest rozdrobniony w stopniu uniemożliwiającym określenie właściciela, w którym to przypadku przedsiębiorstwo w dobrej wierze oświadcza, że w sposób prawnie uzasadniony może przyjąć, iż 25 % lub więcej jego kapitału nie jest w posiadaniu innego przedsiębiorstwa ani we wspólnym posiadaniu większej liczby powiązanych przedsiębiorstw. Oświadczenia takie nie wykluczają kontroli i postępowań wyjaśniających przewidzianych w przepisach krajowych lub unijnych (ust. 5).

Sporna pomiędzy skarżącą a BGK jest kwestia braku wykazania przez stronę posiadania statusu MŚP, mając na uwadze treść cytowanego wyżej art. 3 ust. 3 Załącznika I rozporządzenia nr 651/2014 (w szczególności jego akapitu 4), czego konsekwencją było odstąpienie przez organ od zawarcia umowy o dofinansowanie z wnioskodawcą.

Zdaniem organu, wyrażonym zarówno w zawiadomieniu o odstąpieniu od zawarcia umowy z [...] marca 2020 r., jak i w zaskarżonej w niniejszej sprawie informacji z [...] maja 2020 r. o nieuwzględnieniu protestu, strona, pomimo skierowaniu do niej szeregu wezwań, nie wykazała wszystkich rzeczywistych powiązań. BGK stwierdził, że definicja MŚP nie powinna być stosowana w sposób mechaniczny i formalistyczny. Dodatkowo w piśmie z [...] marca 2020 r. o odstąpieniu od zawarcia umowy BGK zwrócił uwagę na treść dokumentacji konkursowej w zakresie definicji MŚP. Zauważył, że zgodnie z informacjami zawartymi w na str. 8 Instrukcji wypełniania wniosku o dofinansowanie, stanowiącej Załącznik nr 3 do Regulaminu konkursu: "Wskazuje się również na konieczność nie dopuszczania do obchodzenia definicji MŚP ze względu na aspekty czysto formalne. Orzecznictwo dotyczy również kwestii powiązań rodzinnych pomiędzy przedsiębiorstwami. Dlatego też określając powiązania pomiędzy podmiotami należy zwracać również uwagę na występowanie ewentualnych powiązań przez osoby fizyczne (w tym osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą) lub grupę osób fizycznych (np. powiązania rodzinne) dotyczących: powiązań gospodarczych (stosunki handlowe - osiąganie obrotów ze sprzedaży w ramach podmiotów powiązanych przez osoby fizyczne lub grupy osób; relacje finansowe - istnienie wzajemnych relacji finansowych, wskazujących na możliwość wsparcia przedsiębiorstwa wnioskodawcy ze strony podmiotów powiązanych przez osoby fizyczne lub grupy osób fizycznych, takich jak pożyczki, poręczenia kredytów wspólne inwestycje majątkowe lub kapitałowe, umowy użyczenia, najmu lub dzierżawy, umowa franszyzy, itp.; wizerunek podmiotów - marka/nazwa podmiotu, logo podmiotu, adres strony www; wspólne występowanie na rynku - wspólni klienci, wspólni dostawcy, wspólni usługodawcy - np. usługi księgowe, reklamowe, prawnicze, informatyczne, wspólny zakres oferowanych produktów lub usług)."

Poza aspektami formalnymi zawartymi w art. 3 ust. 3 Załącznika I do rozporządzenia nr 651/2014, organ wziął zatem pod uwagę również okoliczności szczegółowo przedstawione w kolejnych wezwaniach wysyłanych do wnioskodawcy.

W treści skargi strona wskazała natomiast, że nie istnieją pomiędzy nią, a [...]oraz [...] S.A. powiązania wskazane w art. 3 ust. 3 Załącznika I, w tym te wskazane w jego akapicie 4. Dodała, że istnienie jakichkolwiek powiązań o charakterze osobowym, winno być przeanalizowane przez IP w oparciu o kryteria wskazane w art. 3 ust. 3 Załącznika I. W jej ocenie nie można natomiast poprzestać na stwierdzeniu, że jakieś powiązania gospodarcze przez osoby fizyczne istnieją.

W ocenie Sądu rację w tym zakresie należało przyznać organowi.

Wyjaśnić w tym miejscu należy, że definicja MŚP zawarta w Załączniku I do rozporządzenia nr 651/2014 jest tożsama z definicją używaną w poprzednio obowiązującym rozporządzeniu Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznającym niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń blokowych – Dz. U. UE. L. nr. 214 str. 3). Tożsama definicja MŚP znajduje się również w art. 3 załącznika do zaleceń Komisji 2003/361/WE z dnia 6 maja 2003 r. dotyczących definicji przedsiębiorstw mikro, małych i średnich (Dz. U. UE. L 124 str. 36, dalej jako "załącznik do Zaleceń 2003/361/WE"). Na wskazane zalecenia powołuje się również motyw 30 preambuły rozporządzenia nr 651/2014.

Z literalnej wykładni cytowanego wyżej akapitu 1 i 4 art. 3 ust. 3 Załącznika I do rozporządzenia nr 651/2014 wynika, że przepisy te co do zasady dotyczą wyłącznie wypadku, w którym przedsiębiorstwa pozostają w jednej z relacji wymienionych w art. 3 ust. 3 akapit 1 lit. a)-d) tego Załącznika. Tym samym, aby przedsiębiorstwo uznać za "powiązane" należałoby wykazać istnieje któregoś ze związków wskazanych w lit. a)-d) akapitu 1 ust. 3 art. 3 ww. Załącznika.

W niniejszej sprawie organ nie dowiódł istnienia żadnego z wymienionych w cytowanym wyżej przepisie związków [lit. a)-d)], jednakże mimo to, opierając się na funkcjonalnej wykładni ww. przepisu, uznał, że w sprawie wystąpiły pomiędzy skarżącą, a wymienionymi w zaskarżonej informacji spółkami, tego rodzaju powiązania, które świadczą o tym, iż potencjał wnioskodawcy przerasta potencjał MŚP. W ocenie Sądu powyższe stanowisko BGK uznać należało za zasadne.

W niniejszej sprawie istniały uzasadnione powody odejścia od literalnej wykładni art. 3 ust. 3 akapit 4 Załącznika I rozporządzenia nr 651/2014 i posłużenia się jego wykładnią funkcjonalną. Zauważyć bowiem należy, że pomoc udzielana przedsiębiorcom zgodnie z art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o wpieraniu, która to ustawa w zakresie definicji MŚP odsyła wprost do Załącznika I rozporządzenia nr 651/2014 winna być udzielana jedynie podmiotom, które faktycznie tego wsparcia potrzebują. Jak słusznie zauważył TSUE korzyści przyznane MŚP najczęściej stanowią bowiem wyjątki od ogólnych zasad, jak na przykład w dziedzinie pomocy państwa, zatem definicję MŚP należy interpretować ściśle (wyrok C-110/13).

O słuszności zastosowania w niniejszej sprawie wykładni funkcjonalnej świadczy m.in. konieczność zachowania zasady równości wyrażonej zarówno w prawie Unii jskiej (art. 8 i 10 Traktatu o funkcjonowaniu Unii jskiej - Dz. Urz. UE C 326, s. 47 i nast., dalej jako: "TfUE", art. 9 Traktatu o Unii jskiej – Dz. Urz. UE C 326 s. 13 i nast., dalej jako: "TUE") jak i Konstytucji RP (art. 32 ust. 1 i 2). Załącznik I do rozporządzenia nr 651/2014 zawiera katalog sytuacji, których zaistnienie świadczy o niespełnieniu się przesłanki uznania danego podmiotu za MŚP. Jednakże zauważyć należy, że wymienionych tam typowych sytuacji nie sposób uznać za jedyne, które mogłyby świadczyć o uprzywilejowaniu danego podmiotu wobec innych przedsiębiorstw działających na rynku. Niewątpliwie bowiem istnieją również inne przypadki, związane chociażby ze stosunkami rodzinnymi, majątkowymi czy też strukturalnymi w przedsiębiorstwach, które mimo, iż nie zostały wprost wskazane w art. 3 ust. 3 Załącznika I do rozporządzenia nr 651/2014, w konkretnej sprawie świadczyć mogą o zachwianiu zasady równości podmiotów wobec prawa. W sytuacji, gdy treść przepisu prawnego, mającego zastosowanie w danej sprawie, budzi wątpliwość w zakresie zachowania fundamentalnych dla porządku prawnego wartości, niewątpliwie sąd obowiązany jest sięgnąć również do wykładni funkcjonalnej, aby nie doszło do sytuacji, w której mechaniczne oparcie się wyłącznie na wykładni literalnej przepisu doprowadzi do naruszenia wartości nadrzędnych, np. zasady równości podmiotów wobec powszechnie obowiązującego prawa.

Warto w tym miejscu również odwołać się do wyrażonego w orzecznictwie TSUE jak i TK zakazu powoływania się przez stronę na wprost wynikające z uregulowań krajowych i unijnych, czy też wyinterpretowanie z nich uprawnień, w sytuacji gdy, polegać miałoby to wyłącznie na tworzeniu stanów faktycznych (stanów rzeczy) pozornie tylko odpowiadających tym uprawnieniom w celu skorzystania z nich i powoływania się na nie, przy jednoczesnym braku istnienia ku temu usprawiedliwionych oczekiwań i podstaw. To jest takich, które znajdowałyby uzasadnienie w prawnie chronionych wartościach. Do stanowiska tego, podzielając je w pełni, przychylił się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 maja 2016 r., sygn. akt II GSK 344/15. NSA odwołał się w tym zakresie do wyroku z dnia 18 grudnia 2014 r., w połączonych sprawach C-131/13, C-163/13 i C-164/13, gdzie TSUE przytoczył wcześniej już prezentowane przez siebie stanowisko, z którego wynika, że nikt nie może powoływać się na normy prawa unijnego w celach nieuczciwych lub stanowiących nadużycie (por. również wyroki C-32/03, C-18/13). W ocenie Sądu również i powyższa uwaga TSUE powinna mieć znaczenie przy interpretacji mającego zastosowanie w niniejszej sprawie art. 3 ust. 3 akapit 4 Załącznika I do rozporządzenia 651/2014, bowiem możliwość uzyskania pomocy kierowanej do ściśle określonej grupy przedsiębiorstw (MŚP), wobec literalnej treści akapitu 1 i 4 art. 3 ust. 3 może prowadzić do tworzenia sytuacji faktycznych teoretycznie odpowiadających treści normy prawnej, jednakże skutkujących nadużyciem prawa wbrew prawnie chronionym wartościom.

Należy również podnieść, iż rozstrzygnięcie aktu jest nierozerwalnie związane z jego uzasadnieniem w ten sposób, że w razie potrzeby jego wykładnia powinna być dokonywana z uwzględnieniem podstaw jego wydania (por. np. wyrok Trybunału z dnia 15 maja 1997 r., C-355/95). Istotnym w procesie wykładni danego aktu jest zatem również cel, który przyświecał ustawodawcy (unijnemu, czy też krajowemu) w tworzeniu danego rozwiązania prawnego. Zgodnie ze wspomnianym już wyżej motywem 30 preambuły rozporządzenia nr 651/2014: Aby wyeliminować różnice, które mogłyby spowodować zakłócenie konkurencji, oraz aby ułatwić koordynację różnych krajowych i unijnych inicjatyw dotyczących MŚP, a także ze względu na przejrzystość administracyjną i pewność prawa, definicja MŚP stosowana na potrzeby niniejszego rozporządzenia powinna opierać się na definicji zawartej w zaleceniu Komisji 2003/361/WE.

TSUE w wyroku z dnia 27 lutego 2014 r., C-110/13, dotyczącym art. 3 ust. 3 załącznika do zalecenia 2003/361/WE (o analogicznej treści do art. 3 ust. 3 Załącznika I rozporządzenia nr 651/2014) zauważył zaś, że z motywów 9 i 12 tego zalecenia wynika, że definicja przedsiębiorstw powiązanych ma na celu lepsze zrozumienie rzeczywistej pozycji ekonomicznej MŚP oraz wyeliminowanie z tej kategorii grup przedsiębiorstw, których siła ekonomiczna może przekraczać siłę prawdziwych MŚP, w celu zapewnienia, że tylko przedsiębiorstwa, które naprawdę potrzebują przywilejów wynikających dla MŚP z różnych przepisów lub środków zastosowanych dla ich korzyści faktycznie z nich skorzystają. Motywy te stanowią również, że w celu ograniczenia rozpatrywania relacji istniejących między przedsiębiorstwami za pośrednictwem osób fizycznych do niezbędnego minimum, uwzględnienie takich relacji zostało ograniczone do wypadków, w których owe przedsiębiorstwa prowadzą działalność na tym samym rynku właściwym lub na rynkach sąsiednich. Podkreślił następnie, że w celu uwzględnienia jedynie przedsiębiorstw stanowiących w rzeczywistości samodzielne MŚP należy zbadać strukturę MŚP tworzących grupę gospodarczą, której potencjał przewyższa rzeczywisty potencjał takiego przedsiębiorstwa, oraz należy zapewnić, by definicja MŚP nie była obchodzona z powodów czysto formalnych (por. również wyrok TS z 29 kwietnia 20014 r., C-91/01).

TSUE uznał w konsekwencji, że art. 3 ust. 3 akapit 4 załącznika do zalecenia w sprawie MŚP należy więc interpretować w świetle tego celu w ten sposób, że przedsiębiorstwa, które formalnie nie pozostają w jednej z relacji przywołanych w pkt 28 niniejszego wyroku (wymienionych wprost w art. 3 ust. 3 akapit 1 lit. a-d), lecz które ze względu na rolę osoby fizycznej lub grupy osób fizycznych działających wspólnie stanowią jeden podmiot gospodarczy, także powinny być uznane za przedsiębiorstwa powiązane w rozumieniu tego przepisu, jeżeli prowadzą swoją działalność lub część swojej działalności na tym samym rynku właściwym lub na rynkach sąsiednich. Dodał, że warunek, zgodnie z którym osoby fizyczne działają łącznie jest spełniony również wtedy, gdy osoby te porozumiewają się w celu wywierania wpływu na decyzje handlowe danych przedsiębiorstw, co wyklucza, aby te przedsiębiorstwa mogły być uważane za niezależne gospodarczo od siebie. Podkreślił, że realizacja tego warunku zależy od okoliczności sprawy i nie musi być koniecznie podporządkowana istnieniu więzów umownych między tymi osobami ani stwierdzeniu ich zamiaru obejścia definicji MŚP.

W ocenie Sądu powyższa interpretacja art. 3 ust. 3 akapit 4 dokonana przez TSUE powinna mieć również zastosowanie w niniejszej sprawie.

Zgodnie z art. 267 TfUE TSUE jest właściwy do orzekania w trybie prejudycjalnym m.in. o ważności i wykładni aktów przyjętych przez instytucje, organy lub jednostki organizacyjne Unii (lit. b). Co prawda orzeczenie to wiążące jest w konkretnej sprawie, w której zwrócono się z pytaniem prejudycjalnym, jednakże nie sposób przyjąć, że wnioski płynące z wykładni ww. przepisu, dokonanej przez TSUE nie mają znaczenia w niniejszej sprawie. Podkreślić bowiem trzeba, że w związku z wyrażoną w art. 267 TfUE kompetencją TSUE do dokonywania wykładni przepisów unijnych, jego orzeczenia w przedmiocie pytań prejudycjalnych sądów krajowych mają również znaczenie dla innych spraw, z uwagi na konieczność jednolitego rozumienia danych instytucji prawnych w całej Unii jskiej. Tym samym sądy krajowe opierając swoje orzeczenia na podstawie prawnej obejmującej przepisy prawa Unii jskiej powinny również mieć na uwadze orzecznictwo TSUE, które niejednokrotnie wskazuje na potrzebę odejścia od literalnej wykładni konkretnego przepisu. Należy w tym miejscu przykładowo wskazać, że wykładnia funkcjonalna art. 3 ust. 3 akapit 4 dokonana przez TSUE w cytowanym wyroku C-110/13 została uznana za właściwą przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok z dnia 22 maja 2015 r., sygn. akt II GSK 846/14).

W niniejszej sprawie, z przyczyn wskazanych powyżej, Sąd podziela w całości wyrażony w cytowanym wyroku TSUE kierunek wykładni art. 3 ust. 3 akapit 4 załącznika do Zaleceń Komisji 2003/361/WE uznając, iż jest on również aktualny co do treści mającego zastosowanie w niniejszej sprawie art. 3 ust. 3 akapit 4 Załącznika I do rozporządzenia nr 651/2014.

Podkreślenia wymaga również, że przedmiotowe postępowanie nie było, o czym była już mowa wyżej, tradycyjnym postępowaniem administracyjnym z użyciem postanowień kodeksu postępowania administracyjnego w szczególności dotyczących postępowania dowodowego (art. 7, art. 77, czy art. 80). Strona przystępując do konkursu obowiązana była ponadto stosować się do treści dokumentacji konkursowej.

Należy zatem przypomnieć, że zgodnie z § 12 ust. 1 Regulaminu Konkursu w treści promesy premii technologicznej, IOK wzywa wnioskodawcę do dostarczenia dokumentów niezbędnych do zawarcia umowy o dofinansowanie projektu, w tym w szczególności dokumentów potwierdzających status MŚP oraz formularza Analiza zgodności projektu z polityką ochrony środowiska, którego wzór stanowi załącznik nr 6 do niniejszego Regulaminu. W ustępie 5 wskazano, że najpóźniej w terminie 37 dni od dnia otrzymania informacji z IOK o przyznaniu promesy premii technologicznej, wnioskodawca zobowiązany jest do dostarczenia dokumentów niezbędnych do zawarcia umowy o dofinansowanie, o których mowa w ust. 1. Ustęp 6 stanowi zaś, że w przypadku niedostarczenia dokumentów w terminach, o których mowa ust. 4 i 5 IOK może odstąpić od podpisania umowy o dofinansowanie projektu.

Zgodnie z przywołanymi wyżej postanowieniami Regulaminu organ zobligowany był zatem przed podpisaniem umowy do wezwania strony w celu wykazania jej statutu. Jednakże w sytuacji przedstawienia przez stronę szeregu informacji budzących wątpliwości w zakresie jej powiązań z innymi podmiotami, nie można przyjąć, iż całość ciężaru dowodowego spoczywa na organie. W oparciu o dostępne mu dowody, w tym przedłożone przez stronę, jak również po przeanalizowaniu ogólnie dostępnych źródeł informacji (w tym stron internetowych), BGK kierował kolejne wezwania do strony i wskazywał na istniejące i wymagające wyjaśnienia wątpliwości, których spółka nie usunęła.

Przypomnieć wypada, że w toku postępowania w sprawie wniosku strony BGK pięciokrotnie kierował do spółki wezwania w celu ustalenia, czy posiada ona status MŚP. Zdaniem Sądu odpowiedzi udzielane przez skarżącą, w tym w formie budzących wątpliwości organu oświadczeń, w szczególności w zakresie podstaw i zakresu korzystania przez nią ze znaku towarowego "[...] ", dawały uzasadnione podstawy do uznania przez organ, że strona nie wykazała, że posiada status MŚP.

Za niezasadne jednocześnie Sąd uznał zarzuty skargi sprowadzające się do kwestionowania dokonania przez BGK prawidłowej wykładni i zastosowania w sprawie art. 3 ust. 3 akapit 4 Załącznika I do rozporządzenia nr 651/2014, poprzez uznanie za podstawę do przyjęcia powiązania pomiędzy podmiotami innych okoliczności niż enumeratywnie wskazane w art. 3 ust. 3 akapit 1 (lit. a-d). Zdaniem Sądu analiza powiązań osobowych, finansowych oraz strukturalnych, istniejących pomiędzy wnioskodawcą a podmiotami wymienionymi w zaskarżonym rozstrzygnięciu, wskazuje na to, że poza aspektami formalnymi zawartymi w art. 3 ust. 3 akapit 1 Załącznika do rozporządzenia nr 651/2014, istnieją uzasadnione powody do stwierdzenia, że skarżąca jest przedsiębiorstwem powiązanym z [...] oraz [...] S.A.

Sąd podziela argumentację organu zawartą w zawiadomieniu z [...] marca 2020 r. o odstąpieniu od zawarcia umowy o dofinansowanie oraz w zaskarżonym piśmie z [...] maja 2020 r., gdzie organ szczegółowo przedstawił związki pomiędzy stroną a ww. podmiotami dodatkowo świadczące o uznaniu skarżącej i tych podmiotów za przedsiębiorstwa powiązane.

Należy zatem jedynie przypomnieć, że w wyniku weryfikacji dokumentacji otrzymanej od strony, w tym odpowiedzi na kierowane do niej wezwania, BGK wykazał, że skarżąca nie kwalifikuje się do otrzymania pomocy stosownie do § 4 ust. 2 Regulaminu konkursu oraz art. 3 ust. 1 1 i ust. 2 ustawy o wspieraniu.

Wskazano m.in. na fakt, iż właścicielem [...] Ltd. jest M.J. , a spółka ta posiada 40,31 % akcji [...] S.A., która zajmuje się projektowaniem i sprzedażą bielizny oraz odzieży. W Radzie Nadzorczej tej spółki od 2011 r. zasiada M.S. , Prezes Zarządu skarżącej.

Biorąc pod uwagę faktyczne powiązania osobowe oraz, że ich wyroby mogą lub nawet są adresowane do tej samej grupy klientów powoduje, że mimo braku powiązań formalnych pomiędzy [...] i stroną należy uznać ww. podmioty za powiązane.

Dodatkowo organ ustalił, że M.S. i M.J. od wielu lat działają wspólnie w różnych podmiotach gospodarczych, nie tylko w spółce [...] S.A. Wskazał takie spółki jak [...]S.A., [...] S.A., [...] S.A. (a także [...]Sp. z o.o. - poprzez [...]).

W konsekwencji organ uznał, że skarżąca wraz z ww. podmiotami wypełnia definicję przedsiębiorstw powiązanych, o której mowa w art. 3 ust. 3 akapit 4 Załącznika I do rozporządzenia nr 651/2014.

W treści skargi strona zakwestionowała uznanie powyższych okoliczności za wystarczające do uznania ww. podmiotów za powiązane ze spółką.

Kwestia zasadności zastosowania samej wykładni funkcjonalnej powyższego przepisu została już wyjaśniona we wcześniejszej części uzasadnienia, a zatem obecnie należy jeszcze odnieść się do argumentacji strony kwestionującej wystąpienie wskazanych wyżej relacji, opisywanych w zaskarżonym rozstrzygnięciu z [...] maja 2020 r.

W ocenie Sądu kwestie posiadanych udziałów jak również składu osobowego organów spółek wskazanych w zaskarżonym rozstrzygnięciu organu wskazują na istnienie pomiędzy tymi podmiotami relacji świadczących o ich wzajemnym powiązaniu. Niewątpliwie sam fakt, iż pewne osoby pojawiają się w organach (zarządach, radach nadzorczych) konkretnych spółek, czy też jedne spółki posiadają znaczące udziały w innych spółkach, samo w sobie takiej relacji nie dowodzi. Należy mieć bowiem na uwadze z jednej strony zasadę swobody umów, a z drugiej prawo spółek do swobodnego (w granicach przewidzianych prawem) kształtowania udziałów, składu osobowego organów, czy też podziału zysku. Niemniej jednak wykazywane przez BGK związki nie stanowią jedynej podstawy przyjęcia przez organ takiego stanowiska. Należy zauważyć, że w niniejszej sprawie organ, w oparciu o dostarczone mu przez stronę informację, zwrócił uwagę również na inne aspekty współpracy ww. spółek, które niewątpliwie wskazują na uprzywilejowaną sytuację skarżącej w stosunku do innych podmiotów ubiegających się o wnioskowaną pomoc.

Za sytuację nietypową dla podmiotów sobie obcych uznać należało fakt, że sama firma, pod jaką strona prowadzi działalność gospodarczą wprost oparta jest na marce "[...] ". Także rum, którego postarzanie jest przedmiotem projektu, będzie sprzedawany pod tą marką. Dlatego też trudno jest przyjąć stwierdzenie, że [...] , tj. podmiot zarządzający marką, pod która prowadzona jest działalność skarżącej, a więc mogący wywierać lub wywierający wpływ na jego działalność, nie jest z nim powiązany.

Skoro, zgodnie z oświadczeniem strony, znaki towarowe [...] są zarejestrowane przez [...] , a działalność wnioskodawcy jest zbudowana wokół tej marki, to trudno jest uznać, że decyzje gospodarcze podmiotu mającego prawa do znaku towarowego pozostaną bez wpływu na działalność strony.

W ocenie Sądu powyższe niewątpliwie świadczy o istnieniu ścisłych więzi nie tylko osobowych ale i gospodarczych pomiędzy przedsiębiorstwami. Trudno bowiem wyobrazić sobie sytuację, w której całkowicie obca wobec skarżącej spółka udostępnia zarejestrowany przez siebie, rozpoznawalny znak towarowy w celu prowadzenia przez skarżącą działalności gospodarczej właśnie w oparciu o rozpoznawalność swojej marki.

Należy zauważyć, że konsument przywiązany do określonej marki zawsze chętniej kupi produkt innego rodzaju, jeśli jest sygnowany tą samą marką. Korzystanie z uznanej marki (nawet z innej branży) stanowi znaczne ułatwienie dla producenta czy dystrybutora określonego towaru. Takie działanie między podmiotami niewątpliwie powoduje przewagę na rynku nad innymi jego uczestnikami którzy nie mogą skorzystać z takich ułatwień.

Wszystkie powyższe okoliczności brane pod uwagę łącznie, w ocenie Sądu, świadczą o zasadności stanowiska BGK.

Podsumowując stwierdzić należy, że organ prawidłowo przyjął, że skarżąca, pomimo skierowania do niej szeregu wezwań do przekazania informacji na temat jej statusu nie wykazała wszystkich rzeczywistych powiązań, co uniemożliwiło organowi stwierdzenie, czy spółka posiada status MŚP i w konsekwencji skutkowało odmową podpisania umowy o dofinansowanie.

W ocenie Sądu, BGK w sposób wyczerpujący uzasadnił wystąpienie przesłanek świadczących o tym, że wnioskodawca mógłby czerpać dodatkowe korzyści z uwagi na wymienione powiązania (w szczególności z [...] ), co stawiałoby go w uprzywilejowanej sytuacji względem innych MŚP.

Dodatkowo zwrócić również należy uwagę na zaakcentowaną przez organ w odpowiedzi na skargę treść ogólnie dostępnych stron internetowych, na których organ odnalazł wiele przykładów potwierdzających zarówno powiązania spółek wskazywanych w treści zaskarżonego rozstrzygnięcia, jak również M.J.i M.S. , prezentujących wspólne plany "zdobywania kolejnych rynków".

Zdaniem Sądu również powyższe potwierdza, iż skarżąca, korzystająca z możliwości posługiwania się marką "[...] " jest w lepszej wizerunkowo sytuacji, niż gdyby występowała jako całkowicie odrębna i z nikim nie związana spółka.

Wskazać również należy za Trybunałem Sprawiedliwości (wyrok z dnia 29 kwietnia 2004 r., C091/01), że celem kryterium niezależności jest zagwarantowanie, aby środki przeznaczone dla małych i średnich przedsiębiorstw rzeczywiście przynosiły korzyść przedsiębiorstwom, dla których rozmiar stanowi utrudnienie, a nie przedsiębiorstwom należącym do dużej grupy, które mają dostęp do środków finansowych i wsparcia, jakimi nie dysponują konkurenci podobnej wielkości. (...) w celu zapewnienia pomocy wyłącznie rzeczywiście niezależnym MŚP, powinna istnieć możliwość wyeliminowania rozwiązań prawnych, w których MŚP tworzą grupy gospodarcze o znacznie większym potencjale niż MŚP. Należy również zapewnić, aby definicja MŚP nie była obchodzona z przyczyn formalnych.

Należy zatem wskazać, że podmiot, który osobno spełnia formalne przesłanki uznania go za MŚP, jeżeli działa w ramach grupy przedsiębiorstw, zasadniczo ma zapewnione warunki działalności podobne jak w przypadku dużych przedsiębiorstw. Przynależność do grupy oceniana jest z funkcjonalnego i gospodarczego punktu widzenia oraz analizowana pod kątem faktycznego potencjału wnioskodawcy. Tym samym wskazane przez BGK okoliczności wskazują, że potencjał skarżącej spółki dzięki powiązaniom z innymi podmiotami przewyższa potencjał przedsiębiorstwa uprawnionego do pomocy.

Wszelkie zarzuty na okoliczność przeprowadzenia przez organ postępowania z naruszeniem zasad przejrzystości, rzetelności i bezstronności pozostają w warunkach tej sprawy nieuzasadnione. Zaskarżone rozstrzygnięcie zawiera pełne, szczegółowe uzasadnienia podjętej decyzji, odnosi się do zarzutów oraz dowodów podniesionych przez skarżącą, która podobnie jak inne podmioty ubiegające się o dofinansowanie, obowiązana była spełnić wymogi narzucone przez Regulamin Konkursu, w tym wykazanie posiadania statusu MŚP.

W zakresie dowodu przesłanego wraz ze skargą, tj. oświadczenia z 29 kwietnia 2020 r. o rezygnacji M.S. z pełnienia funkcji członka Rady Nadzorczej [...] S.A., wskazać dodatkowo należy, że jego treść nie może mieć wpływu na wynik niniejszej sprawy. Dokument ten nie obrazuje kontrolowanego przez organ stanu spółki podczas ubiegania się przez nią o dofinansowanie w ramach przeprowadzonego konkursu. Jakiekolwiek zmiany właścicielskie w spółkach powiązanych oraz inne okoliczności, które miały miejsce po wydaniu przez organ informacji o odstąpieniu od zawarcia umowy nie mogą, w ocenie Sądu, podważyć prawidłowości podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Należy przy tym zauważyć, że na z informacji dostępnych na stronie ekrs.ms.gov.pl (wyszukiwarka podmiotów w KRS) wynika, że do dnia wydania wyroku w niniejszej sprawie M.S. nadal figuruje jako członek zarządu Rady Nadzorczej [...] S.A.

Sąd nie stwierdził ponadto żadnego innego naruszenia przez organ przepisów prawa, które skutkować mogłoby uwzględnieniem przedmiotowej skargi.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uznając, że organ na podstawie art. 3 ust. 1 i ust. 2 ustawy o wspieraniu w zw. z § 4 ust. 2 Regulaminu konkursu prawidłowo odstąpił od zawarcia umowy, na podstawie art. 61 ust. 8 pkt 2 ustawy wdrożeniowej orzekł jak w sentencji.