Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1929/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Reforma rolna
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 105 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 2 ust. 1 lit. e
journal: Dz.U. 1945 nr 10 poz 51
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie sędzia WSA Anna Sękowska, asesor WSA Agnieszka Wąsikowska (spr.), Protokolant spec. Joanna Ziółkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2019 r. sprawy ze skargi U. D., M. G. i S. G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] czerwca 2019 r., nr [...]po rozpoznaniu odwołania U. D., M. G. i S. G. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2014r., znak: [...] - uchylił zaskarżoną decyzję i umarzył postępowanie administracyjne w całości.

W uzasadnieniu Organ wskazał, że wnioskiem z dnia 24 listopada 2011 r. (sprecyzowanym w protokole z oględzin nieruchomości w dniu 1 lipca 2013r.) U. D. oraz M. G. wystąpili do Wojewody [...] o wydanie decyzji na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945r. Nr 10, poz. 51 ze zm.), dalej Dekret. stwierdzającej, że zespół dworsko-parkowy zlokalizowany na działkach o numerach: [...], [...], [...], wchodzący w skład majątku "[...]", stanowiącego byłą własność A. G., położony we wsi [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...] - nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U, z 1945r. Nr 3, poz. 13).

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2014r., znak: [...] stwierdził, że zespół dworsko-parkowy zlokalizowany na działkach o numerach: [...], [...], [...], wchodzący w skład majątku "[...]" - podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) ww. Dekretu. Wojewoda [...] wyjaśnił, że istniał związek funkcjonalny pomiędzy częścią dworsko-parkową i gospodarczą majątku.

W odwołaniu od powyższej decyzji wnioskodawcy zarzucili organowi pierwszej instancji naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 lit. e) Dekretu poprzez jego błędne zastosowanie w odniesieniu do nieruchomości będących przedmiotem postępowania, podczas gdy zespół dworsko-parkowy [...] nie spełniał przesłanek wymaganych do uznania za nieruchomość wchodzącą w zakres zastosowania art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej z uwagi na brak związku funkcjonalnego zespołu z pozostałą częścią nieruchomości. Ponadto skarżący zarzucili naruszenie przepisów prawa formalnego, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz 80 k.p.a., poprzez dokonanie błędnej oceny materiału dowodowego, skutkującej niezasadnym i nie wynikającym z zebranego w sprawie materiału dowodowego twierdzeniem, że zespół dworsko- parkowy był funkcjonalnie związany z rolniczą częścią majątku i tym samym spełniał on warunki do uznania go za niezbędny do przekazania na cele reformy rolnej.

Minister rozpatrując odwołanie decyzją wskazaną na wstępie uchylił zaskarżoną decyzję i umarzył postępowanie administracyjne w całości.

Organ odwoławczy wskazał, że w § 5 i 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Refom Rolnych z dnia 1 marca 1945r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, określony został tryb administracyjny rozstrzygania sporów o to, czy dana nieruchomość podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit e) dekretu. Organem właściwym do orzekania w tym zakresie w pierwszej instancji były wojewódzkie urzędy ziemskie, obecnie wojewodowie. Złożony w badanej sprawie wniosek dotyczy właśnie stwierdzenia, że przejęty na rzecz Skarbu Państwa zespół dworsko-parkowy w [...], nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) Dekretu.

W ocenie Ministra najistotniejszym dokumentem w sprawie jest uwierzytelniona kserokopia z księgi hipotecznej "[...]", sygn. [...]. Dokument ten przesłany został przez wnioskodawców jako załącznik do pisma wszczynającego postępowanie w sprawie, jak i niezależnie pozyskany został również przez orzekające w sprawie organy administracji z Archiwum Państwowego [...] Oddział w [...] (pisma z dnia [...] grudnia 2011r. i [...] stycznia 2012r.). W dziale drugim księgi hipotecznej "[...]" odnotowano, że Skarb Państwa "posiada dobra niniejsze - [...] prawem własności, jako przejęte od poprzedniego właściciela A. G. na podstawie art. 2 ust. 1 dekretu z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej".

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że dokument ten nie precyzuje zatem dokładnie, na podstawie której litery przywołanego przepis doszło do przejęcia majątku.

Z Archiwum [...] (pismo z dnia [...] stycznia 2012r.) pozyskano Ewidencję nieruchomości ziemskich na terenie pow. [...], woj. [...] podlegających dekretowi z dnia 6 września 1944r. oraz Segregację i przydział majątków (na [...]) na terenie pow. [...], woj. [...], lata [...]. W pierwszym z dokumentów w rubryce "[...]." podano jedynie datę przejęcia majątku [...] (tj. dzień [...] marca 1945r.) bez wyszczególniania dokładnej podstawy prawnej. Z kolei w drugim dokumencie brak jest jakiejkolwiek wzmianki o podstawie przejęcia. Poza tym w aktach sprawy znajduje się jeszcze dokumentacja pozyskana z Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w [...], gdzie o zmianie właściciela jest mowa jedynie w rysie historycznym karty ewidencyjnej dworu. Jednakże jest to tylko informacja, że "gdy W. G. objął urząd [...], G. zamieszkali na stałe w [...] zachowując majątek w [...] na własność do 1945r. Od roku 1945 użytkownikiem majątku jest Państwowe Gospodarstwo Rolne".

Minister dodał, że w trakcie postępowania administracyjnego zwrócono się również do Archiwum Państwowego w [...], które pismem z dnia [...] stycznia 2012r. odpowiedziało, że nie odnaleziono żadnych dokumentów dotyczących przejęcia zespołu dworsko-parkowego w [...]. Ponadto celem skompletowania możliwie najszerszej dokumentacji wystąpiono także pismami z dnia [...] marca 2012r. i [...] sierpnia 2012r. do Urzędu Gminy [...] z prośbą o wskazanie osób zamieszkałych na terenie gminy, które mogłyby zostać przesłuchane. W odpowiedzi Urząd poinformował, że nie jest w stanie wskazać takich osób (pismo z dnia [...] września 2012r.).

Wobec opisanego materiału dowodowego zdaniem Organu za nieuprawnione należy uznać twierdzenie Wojewody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jakoby majątek "[...]" przejęty został na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu. Organ I instancji wskazał, że "świadczą o tym załączone do akt sprawy dokumenty nadesłane przez: Archiwum [...] w [...], Archiwum Państwowe [...] Oddział w [...], Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w [...] Oddział w [...]". Minister uznał, że stan faktyczny przyjęty przez organ I instancji za ustalony w sposób nienależyty, czym naruszył art. 7 k.p.a. Analiza dostępnych w sprawie dokumentów nie pozwala bowiem na uznanie, że przejęcie spornej nieruchomości miało miejsce na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) Dekretu. W badanej sprawie ustalenie do najniższej jednostki redakcyjnej podstawy prawnej przejęcia nieruchomości przez Skarb Państwa ma znaczenie priorytetowe, gdyż ma wpływ na właściwość organu. Gdyby przejęcie nieruchomości nastąpiło na innej podstawie niż art. 2 ust. 1 lit. e) Dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, organy administracji nie mogłyby orzekać w sprawie.

Skoro nie można ustalić jednej, wyłącznej podstawy przejęcia spornej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, w ocenie organu drugiej instancji brak jest podstaw do wydania decyzji merytorycznej, rozstrzygającej, czy nieruchomość podpadała pod dekret o reformie rolnej. Oznacza to, że prowadzenie postępowania i wydanie decyzji w oparciu o § 5 rozporządzenia jest bezprzedmiotowe i w takiej sytuacji należy umorzyć postępowanie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego U. D., M. G. i S. G. reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika zaskarżonej decyzji zarzucili:

I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci:

a) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nienależyte wyjaśnienie sprawy i dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego;

b) art. 7 i art. 8 § 1 w zw. z art. 136 § 1 k.p.a. polegające na istotnym ograniczeniu uprawnień stron w ramach prowadzonej procedury administracyjnej poprzez brak uzupełnienia przez organ II instancji postępowania dowodowego w kierunku wykazania podstawy prawnej przejęcia na rzecz Skarbu Państwa majątku, jaki był przedmiotem rozstrzygnięcia, przy jednoczesnym pozbawieniu stron możliwości wykazania tego faktu, a to wobec dotychczasowego przebiegu postępowania administracyjnego oraz jego przedwczesnego umorzenia przed zapewnieniom stronom sposobności podjęcia inicjatywy dowodowej w tym zakresie;

c) art. 105 § 1 k.p.a. polegające umorzeniu postępowania ze względu na stwierdzoną bezprzedmiotowość, pomimo iż nie było podstaw do zastosowania tego przepisu, a decyzja o umorzeniu postępowania w całości była co najmniej przedwczesna.

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w postaci:

a) art. 2 ust. 1 lit. e poprzez jego niezastosowanie pomimo, iż organ winien był ten przepis zastosować do ustalonego stanu sprawy;

b) § 5 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. 1945 nr 10 poz. 51 ze zm.) poprzez jego niezastosowanie i nie uwzględnienie, iż skoro protokół przejęcia majątku [...] został sporządzony przez urząd ziemski na polecenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] i z udziałem właściciela majątku, to oznaczało to, że przejęcie ziemi musiało nastąpić na podstawie art. 2 ust. 1 lit e Dekretu.

Wobec powyższego Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przypisanych.

W ocenie Skarżących - dostrzec należy, iż przejęcie majątku Borów zostało potwierdzone protokołem z dnia 3 marca 1945 r. W protokole tym nie wskazano wprawdzie jako podstawy prawnej przejęcia litery "e" art. 2 ust 1 dekretu, jednak nie istniał taki prawny obowiązek, a inne okoliczności sporządzenia protokołu świadczą o tym, że podstawą wywłaszczenia była omawiana, jak chce tego organ II instancji najniższa jednostka redakcyjna art. 2 dekretu. Protokół przejęcia majątku [...] został sporządzony przez urząd ziemski z udziałem właściciela majątku, a to oznaczało, że przejęcie ziemi musiało nastąpić na podstawie art. 2 ust. 1 lit e Dekretu. Gdyby przejęcie nastąpiło na innej podstawie, dokument taki nie zostałby sporządzony. Ponadto, ze zgromadzonego w sprawie materiału bezsprzecznie wynika, iż podstawą prawną przejęcia majątku nie mogły być litery a i b art. 2 ust. 1 Dekretu. W ramach alternatywnego rozważenia pozostały zatem jedynie podstawy przejęcia wskazane w punktach oznaczonych jako litery c i d art. 2 ust 1 dekretu. Żaden jednak ze zgromadzonych dowodów nie potwierdza, choćby pośrednio, że te właśnie punkty mogłyby, nawet hipotetycznie, stanowić podstawę przejęcia majątku [...] z rąk A. G. - syna W. G. dwukrotnego [...] a także twórcy reformy walutowej z 1924 urodzonego zresztą w 1874 r w [...], których trudno podejrzewać o zachowania opisane w innych punktach art. 2 dekretu PKWN, uzasadniających przejęcia majątków ziemskich na rzecz reformy rolnej. Organ administracji miał obowiązek sprawdzić i wyjaśnić te okoliczności, zwłaszcza w sytuacji gdy doszedł w obrębie tego samego materiału dowodowego, do innych wniosków w tym zakresie aniżeli Wojewoda [...].

Jeżeli w ocenie organu II instancji nie jest pewne, czy przejęcie z rąk A. G. majątku [...]nastąpiło z innych przyczyn aniżeli obszarowe, to powinien wskazać dowody na to, że A. G. był obywatelem [...], nie-Polakiem i obywatelem polskim narodowości [...], był osobą skazaną prawomocnie za zdradę stanu, za dezercję lub uchylanie się od służby wojskowej, za pomoc udzieloną okupantom ze szkodą dla Państwa lub miejscowej ludności, względnie za inne przestępstwa albo majątek [...]skonfiskowano z jakichkolwiek innych prawnych przyczyn. Nie może ponadto uchodzić uwagi, że gdyby przejęcie nastąpiło na podstawie litery d art. 2 ust. 1 dekretu (skonfiskowanie z jakichkolwiek innych prawnych przyczyn), to właściwym do orzekania o tym nie byłby Wojewódzki Urząd Ziemski (a ten był, co wynika bezpośrednio z protokołu przejęcia, gdzie na wstępie wskazano, iż przejmujący działają z polecenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...]). Z kolei, gdyby podstawą przejęcia miała być litera c powoływanego przepisu dekretu (prawomocne skazanie właściciela za określone przestępstwa), to logicznie i w oparciu o historyczną wiedzę należałoby zakładać, że właściciel majątku do czasu faktycznego wykonania przejęcia byłby już osadzony w więzieniu, a być może stracony. W protokole nie mógłby się zatem znaleźć ani własnoręczny podpis A. G.

Racjonalnie zatem zakładając, po dokładnej analizie treści zgromadzonych dokumentów, przyjąć należy, że podstawą przejęcia przedmiotowego majątku mógł być tylko art. 2 ust. 1 lit e Dekretu.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko z zaskarżonej decyzji.

Organ wskazał, że analiza zgromadzonej dokumentacji nie wykazała jakoby majątek [...] przejęty został na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) Dekretu. Więcej, na podstawie tych dokumentów w ogóle nie można ustalić dokładnej podstawy prawnej przejęcia spornego majątku przez Skarb Państwa. Organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dokładnie wymienił i ocenił wszystkie dokumenty, które informację taką mogły zawierać. W przypadku zaistnienia takiej sytuacji rolą organu administracji nie jest domyślanie się albo dowodzenie co mogło, a co nie mogło być podstawą prawną przejęcia. Norma prawna musi bowiem być jednoznacznie określona. Postępowanie administracyjne wszczęte zgodnie z § 5 przywołanego wyżej rozporządzenia nie ma zatem na celu np. ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego (189 kpc) albo uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Takie działanie organu wykraczałoby poza ramy postępowania oraz nie mieściłoby się w jego kompetencjach.

Na rozprawie w dniu 25 października 2019 r. pełnomocnik skarżących na pytanie Sądu, czy podjęte zostały próby pozyskania materiału dowodowego, stwierdziła, że jest substytutem i nie posiada takiej wiedzy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego o konieczności umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. jako bezprzedmiotowego, gdyż nie można ustalić jednej, wyłącznej podstawy przejęcia spornej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, a w związku z tym brak jest podstaw do wydania decyzji merytorycznej, rozstrzygającej, czy nieruchomość podpadała pod dekret o reformie rolnej.

Ze względu na to, że skarga formułuje zarzut uchylenia się przez organy administracyjne od oceny kwestii związanych z podstawą prawną przejścia przedmiotowej nieruchomości na cele reformy rolnej, przybliżenia wymaga zagadnienie reformy rolnej jako przedmiotu sprawy administracyjne.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 Dekretu na cele reformy rolnej przeznaczone będą nieruchomości ziemskie:

a) stanowiące własność Skarbu Państwa z jakiegokolwiek tytułu,

b) będące własnością obywateli [...], nie-Polaków i obywateli polskich narodowości [...],

c) będące własnością osób skazanych prawomocnie za zdradę stanu, za dezercję lub uchylanie się od służby wojskowej, za pomoc udzieloną okupantom ze szkodą dla Państwa lub miejscowej ludności, względnie za inne przestępstwa, przewidziane w dekrecie Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 31 sierpnia 1944 r. (Dz. U. R. P. Nr 4, poz. 16) oraz w dekrecie Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 30 października 1944 r. o ochronie Państwa (Dz. U. R. P. Nr 10, poz. 50),

d) skonfiskowane z jakichkolwiek innych prawnych przyczyn,

e) stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekracza bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw [...], [...] i [...], jeśli ich rozmiar łączny przekracza 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni.

W materiale zgromadzonym w sprawie znalazła się przede wszystkim uwierzytelniona kserokopia z księgi hipotecznej "[...]", sygn. [...], w której w dziale drugim "[...]" odnotowano, że Skarb Państwa "posiada dobra niniejsze - [...] prawem własności, jako przejęte od poprzedniego właściciela A. G. na podstawie art. 2 ust. 1 dekretu z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej". Z Archiwum [...] pozyskano Ewidencję nieruchomości ziemskich na terenie pow. [...], woj. [...] podlegających dekretowi z dnia 6 września 1944r. oraz Segregację i przydział majątków (na P.G.R) na terenie pow. [...], lata [...]. W pierwszym z dokumentów w rubryce "[...]" i podano jedynie datę przejęcia majątku [...] (tj. dzień [...] marca 1945r.) bez wyszczególniania dokładnej podstawy prawnej. Z kolei w drugim dokumencie brak jest jakiejkolwiek wzmianki o podstawie przejęcia. W aktach sprawy znajduje się jeszcze dokumentacja pozyskana z Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w [...], gdzie o zmianie właściciela jest mowa jedynie w rysie historycznym karty ewidencyjnej dworu.

Jak wynika z akt sprawy i czego skarżący nie kwestionują - brak jest w zgromadzonym materiale dowodowym dokumentu wprost wskazującego, że przejęcie majątku [...]nastąpiło na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e Dekretu. Skarżący wskazali, że można to wywieść wprawdzie nie z podstawy prawnej, ale np. m.in. z faktu sporządzenia protokołu przez urząd ziemski na polecenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] z udziałem właściciela majątku, czy braku potwierdzenia, że przejęcie nastąpiło z innych przyczyn.

W ocenie Sądu argumentacja skarżących jest niezasadna a kwestii, co istotne, czy dana nieruchomość została objęta na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e Dekretu nie można domniemywać.

Przede wszystkim sporządzenie protokołu w obecności właściciela wcale nie decyduje o podstawie prawnej przejęcia majątku. Zgodnie z § 10 rozporządzenia przejęcia majątków dokonują upoważnieni przez Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych pełnomocnicy, wojewódzkie lub powiatowe urzędy ziemskie (ust. 1); przejęcie odbywa się przez protokólarny spis objętych nieruchomości wraz z inwentarzem (ust. 2.); protokół sporządzić należy w 4 jednobrzmiących egzemplarzach, podpisuje zaś go właściwy organ przejmujący (ust. (1), tymczasowy zarządca i przewodniczący komitetu folwarcznego (ust. 3). Skarżący nie wskazali także w tym zakresie podstawy prawnej, która wskazywała by, że przejęcie majątku przy udziale właściciela determinuje twierdzenie, że musiało ono nastąpić na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e Dekretu.

Podobnie nie jest przekonywujące stanowisko Skarżących, którzy wskazali, że okolicznością świadczącą, że przejęcie nastąpiło na podstawie ww. przepisu, jest to, że protokół został sporządzony przez urząd ziemski. Z § 12 rozporządzenia wynika, że wpis własności na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości ziemskich wymienionych w art. 2 ust. 1 nastąpi na wniosek właściwego wojewódzkiego urzędu ziemskiego. Z powyższego wynika, że w każdym przypadku z ust. 1 art. 2 Dekretu działania podejmował właściwy wojewódzki urząd ziemski, a nie w tylko w przypadku najniższej jednostki redakcyjnej art. 2 Dekretu.

Poza tym nie można zgodzić się ze Stroną, że to organ ma wskazać dowody na podstawie których uznał, że to przejęcie nie mogło nastąpił na podstawie art .2 ust. 1 lit. e Dekretu. Zdaniem Sądu brak jakichkolwiek jednoznacznych dowodów/dokumentów wskazujących na podstawę prawną objęcia majątku [...] uprawniał organ do wydania zaskarżonej decyzji. Należy przy tym zauważyć, że Strona w tym zakresie nie wykazała się inicjatywą dowodową, oczekując na działanie organów. Trzeba także wskazać, że nawet gdyby wykluczyć po analizie poszczególne podstawy przejęcia nieruchomości określone z art. 2 ust. 1, na co wskazują Skarżący, to odnosząc się do otwartego katalogu określonego w lit. d, nie sposób przyjąć, że zastosowanie w sprawie nie może mieć właśnie ten przepis. Nie przekonywujący w swoich twierdzeniach są przy tym Skarżący, którzy sami przyznali w skardze, że art. 2 ust. 1 lit. e Dekretu "mógł" być podstawą przejęcia majtku. Zatem także nie mają w tym zakresie pewności, ani "pewnego" dokumentu.

Przy takich ustaleniach nie można przyjąć, że zaskarżona decyzja narusza prawo.

Ponadto nie można za zasadne uznać zarzutów skargi, które wskazują, że organ uniemożliwił przeprowadzenie przez Stronę inicjatywy dowodowej, czy w inny sposób pozbawił strony możliwości ochrony swoich spraw. Jak już wyżej zauważono, skarżący w toku postępowania nie przedstawili dokumentu wskazującego dokładnie podstawę prawną przejęcia majątku [...], ani nie wskazali, gdzie taki dokument można pozyskać. Przed wydaniem decyzji pełnomocnik skarżących, znający akta sprawy, nie wnioskował jednak o przeprowadzenie nowych dowodów, nie wskazał też żadnej instytucji/osoby, która byłaby w posiadaniu archiwalnej dokumentacji. Nie uczynił tego również w skardze na decyzję Ministra (a więc w sytuacji, kiedy znał już treść decyzji i jej uzasadnienie), choć podnosi, że organ II instancji nie zebrał całego materiału dowodowego. Należy w tym miejscu przypomnieć, że art. 7 k.p.a. nakłada obowiązek aktywnego udziału w postępowaniu również na strony postępowania. Organy administracji bowiem z urzędu lub na wniosek stron podejmują czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia sprawy.

Ustalenia organów administracyjnych znajdują zatem oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym. Nie można zgodzić się ze skarżącymi, że organy administracyjne nie podjęły wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy. Materiał dowodowy, na podstawie którego organy administracyjne dokonywały ustaleń był wytworzony kilkadziesiąt lat temu i choćby z tego względu działania organów administracyjnych w jego gromadzeniu doznają ograniczeń. Analiza zaś dostępnych w sprawie dokumentów pozwala na uznanie za prawidłowe stanowiska organów, że nie jest jednoznaczne i pewne, że przejęcie majątku [...] miało miejsca na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) Dekretu. Zauważyć przy tym trzeba, że także skarżący nie przedstawili jakichkolwiek dowodów pozwalających na wysnucie wniosków odmiennych niż wynikające z treści dokumentów odszukanych przez organy. Wnioskowanie zaś o istnieniu określonych okoliczności stanu faktycznego w oparciu o okoliczności stwierdzone w dokumentach, których wiarygodność nie została skutecznie podważona, przy jednoczesnym braku innych dokumentów, których treść mogłaby prowadzić do odmiennych wniosków, nie może być utożsamiane z zastąpieniem dowodów niedopuszczalnymi domniemaniami, a w konsekwencji także przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów i naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Wobec braku potwierdzenia, że przedmiotowa nieruchomość została przejęta na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 2 ust. 1 lit. e) Dekretu słusznie organ odwoławczy stanął na stanowisku, że sprawa niniejsza nie podlegała załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej. Oznacza to, że prowadzenie postępowania i wydanie decyzji w oparciu o § 5 ust. 1 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu byłoby bezprzedmiotowe (np. wyrok WSA w Warszawie z 15 grudnia 2019 r., I SA/Wa 1457/16 oraz wyrok NSA z 26 lutego 2019 r., I OSK 826/17, publ. CBOSA). W tej sytuacji organ zasadnie umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem bezprzedmiotowość postępowania ma miejsce w sytuacji, gdy istnieją okoliczności, czyniące wydanie decyzji administracyjnej prawnie niemożliwym z uwagi na brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Postępowanie w takiej sprawie staje się bezprzedmiotowe, jeżeli braknie któregoś z elementów tego stosunku materialnoprawnego (tak: J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2005, s. 485). Tak więc sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne.

Dodatkowo należy wskazać, że organ administracji, nie jest uprawniony do ustalenia podstawy wpisu prawa własności Skarbu Państwa do księgi wieczystej, gdyż ta kompetencja należy wyłącznie do sądów powszechnych.

W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy obowiązkowi wynikającemu z powołanych w skardze przepisów k.p.a. sprostał, a swoje stanowisko, jak też przesłanki, jakimi się kierował podejmując rozstrzygnięcie, przedstawił w sposób spełniający standardy wynikające z art. 107 § 3 k.p.a.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.