Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Ka 507/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2004-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji

SENTENCJA

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 maja 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie NSA Anna Apollo (spr.) NSA Krzysztof Wujek Protokolant sekretarz sądowy Beata Jacek po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2004 r. sprawy ze skargi "A" spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w T.na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w zakresie wartości celnej towaru 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2) zasądza od Dyrektora Izby Celnej w K. na rzecz skarżącej kwotę [...] ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

Zgłoszeniem celnym z [...] maja 1999 r. JDA SAD nr [...] przedstawiciel importera - "A" spółki z ograniczona odpowiedzialnością z siedzibą w T. zgłosił do odprawy towar w postaci prasy pneumatycznej do wytłaczania otworów w koszykach przegubów w celu objęcia go procedurą dopuszczenia do obrotu, deklarując wartość celną towaru na kwotę [...] D M, kod PCN 84629990 ze stawką celną 0%. Funkcjonariusz celny przyjął zgłoszenie celne obejmując towar procedurą dopuszczenia do obrotu. Wartość celną towaru ustalono na podstawie faktury oraz deklaracji wartości celnej załączonych przez stronę do wniosku o wszczęcie postępowania celnego.

Decyzją z [...] r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w T. uznał za nieprawidłowe wskazane zgłoszenie celne w części dotyczącej warunków dostawy oraz wartości celnej i określił kwotę wynikającą z długu celnego przyjmując inną wartość celną powiększoną o kwotę [...] DM. Jako podstawę prawną wskazał przepisy art. 207 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, póz. 926 ze zm.), art. 13 § 1, pkt. 4, § 4, art. 20 § 2, art. 23 § 1, art. 30 § 1 pkt 2c, art.,. 65 § 4 pkt 2 "b" i""c" , art. 83 § 1 , 2 i 3, art. 85 § 2, art. 209 i art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 75, póz. 802 ze zm.).

W uzasadnieniu decyzji organ celny wyjaśnił, że w zgłoszeniu celnym wartość celną importowanego towaru określono w oparciu o fakturę z dnia [...] r., stawkę celną w wysokości 0%, jednocześnie deklarując warunki dostawy na bazie DDU. W toku kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariuszy celnych w siedzibie importera ujawniono trzy faktury wystawione: dnia [...] r. przez firmę "B", dnia [...] r. przez firmę "C" i dnia [...] r, przez firmą "D" ( faktura pro forma). Przedmiotowe faktury dokumentowały zakup części testowych oraz koszty ich przesłania przesyłka do producenta maszyny. Dlatego postanowieniem z dnia [...] r. wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie zgłoszenia celnego dokonanym jednolitym dokumentem SAD w dniu [...] maja 1999r.

Z wyjaśnień strony wynikało, że zakupione części zostały przesłane do producenta prasy pneumatycznej firmy "D" w N. w celu ich użycia w proce-

Sygn. akt 3/1 SA /Ka 507/03

T r

się kalibracjji maszyny, tj. jej próbnego uruchomienia i sprawdzenia w czasie symulacji normalnego procesu produkcyjnego jej parametrów technicznych.

W ocenie organu l instancji, zgodnie z art. 30 § 1 pkt 2c Kodeksu celnego do ceny faktycznie zapłaconej za prasę należało doliczyć koszty zakupu i transportu użyte w próbnym procesie produkcji. Takie stanowisko było zgodne ze Studium Przypadku 5.2 zawartego w Wyjaśnieniach Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej do porozumienia w sprawie stosowania art. VH Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r., opublikowanym w formie załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999r. -Wyjaśnienia Dotyczące Wartości Celne ( Dz. U. nr 80, póz. 908 ). Na podstawie umowy stowarzyszeniowej z Unią Europejska Polska była zobowiązana do przestrzegania postanowień umowy międzynarodowej. ,

Wobec powyższego do wartości towaru zadeklarowanej przez stronę i wynikającej z faktury z dnia [...] r. wynoszącej [...] DM doliczono kwotę [...] DM zgodnie z art. 30 V 1 pkt 2c Kodeksu celnego z tytułu z dostarczonych bezpośrednio lub pośrednio przez kupującego bezpłatnie lub po obniżonej cenie, do użytku związanego z produkcja i sprzedażą przywożonych towarów, tj. z tytułu materiałów dostarczonych do kalibracji maszyny.

Dalej organ l instancji ustalił, iż w piśmie producenta maszyny z dnia [...] 1999r. dołączonym do zgłoszenia celnego określono warunki dostawy "DDU T.". Jednak z zamówienia nr [...] wynikało, iż koszty transportu określono na bazie CIF T.. Zaś w fakturze z dnia [...] r. koszty poniesione na polskim obszarze celnym zostały wyodrębnione od pozostałych kosztów transportu. Dlatego zmieniono warunki dostawy.

W odwołaniu od tej decyzji spółka z ograniczoną odpowiedzialnością "A" z siedzibą w T. wniosła o jej uchylenie zarzucając organowi celnemu naruszenie przepisów ustawy Ordynacja podatkowa oraz kodeksu celnego poprzez niewyjaśnienie sprawy i błędną jego interpretację. Nie zgodziła się ze stanowiskiem wskazującym na konieczności doliczenia do wartości transakcji ujęte w fakturze kosztów poniesionych przez nią kosztów zakupu i transportu materiałów zużytych następnie w toku symulowanego procesu produkcji tzw. run off. Przy kalibracji zużyto materiały nie do produkcji wyrobu finalnego, jakim była

Sygn. akt 3/1 SA /Ka 507/03

prasa pneumatyczna, lecz do jej testowania w celu ustalenia, czy spełnia parametry techniczne warunkujące jaj zakup.

Zdaniem odwołującej się komentarz 16.1 zawarty w wyjaśnieniach dotyczących wartości celnej mówił wprost, iż koszt podjęty na rachunek kupującego po zakupie towaru lecz przed jego importem, co do zasady nie powinien być dodany do faktycznie zapłaconej ceny lub ceny należnej. Ponadto zakupione przez nią części użyte do testowania maszyny nigdy nie zostały wprowadzone na polski obszar celny.

Zaskarżoną tu decyzją z [...] r. Dyrektor Izby Celnej w K. powołując się na art. 233 § 1 pkt. 1a ustawy Ordynacja podatkowa, art. 23 § 1, art.30 § 1 pkt 2c, art. 85 § 1, art. 262 ustawy Kodeks celny zmienił zaskarżoną decyzję w części określającej szczegóły dotyczące wartości towaru oraz w części dotyczącej wartości transakcji i wartości statystycznej w ten sposób, że wartość celną określił na kwotę [...] DM, a wartość statystyczną na kwotę [...] PLN. W pozostałej części utrzymał w mocy decyzję organu l instancji.

W uzasadnieniu podzielił argumentację zaprezentowaną przez organ l instancji dotyczącą zasad doliczania do wartości transakcji dodatkowych kosztów zgodnie z art. 30 Kodeksu celnego oraz odniósł się do zarzutów odwołania. Uznał, że na podstawie art. 85§ 1 Kodeksu celnego należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego oraz według stawek celnych w tym dniu obowiązujących. Po zwolnieniu towaru organ celny miał prawo dokonać kontroli zgłoszenia celnego w celu upewnienia się o prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu celnym. Kontrola przeprowadzona u odwołującej się wykazał istnienie faktur dokumentujących zakup i transport części użytych w procesie "run off" zakupionej przez nią w N. prasy pneumatycznej.

Z wyjaśnień strony wynikało, że zakup materiałów testowych wiązał się z procesem odbioru w trybie run off zakupionej przez nią maszyny. Koszty związane z tym zakupem te nie były jednak kosztami zakupu samej maszyny. Podczas kalibracji maszyny, tj. jej wstępnego rozruchu w celu sprawdzenia, czy działa ona zgodnie z założeniami technologicznymi i jakościowymi użyto materiałów podobnych to tych, które będą używane w normalnym procesie produkcji. Za nieprawidłowy uznano zarzut strony, iż Studium 5.2 dotyczyło urządzeń testujących, które zostaną włączone do linii produkcyjnej. Także zarzut naruszenia komentarza 16.1 do wyjaśnień dotyczących Wartości Celnej nie był słuszny. Zgodnie z Artykułem 81 b Porozumienia w

4

Sygn. akt 3/1 SA /Ka 507/03

Sprawie stosowania art. VII Układu Ogólnego w Sprawie Taryfy Celnej i Handlu koszty zakupu części testowych podlegały dodaniu do ceny faktycznie zapłaconej lub należnej. Za nieprawidłowe uznał Dyrektor Izby Celnej doliczenie do wartości towaru ujętego w zgłoszeniu celnym z dnia [...] maja 1999r. kwoty wynikające z faktury z dnia [...] r. oraz faktury pro forma z dnia [...] r.. Dlatego w części zmienił decyzję organu l instancji.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego "A" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w T. wniosła o uchylenie tej decyzji w części, w jakiej utrzymała ona w mocy decyzję organu l instancji z powodu naruszenia przepisów ustawy Ordynacja podatkowa oraz przepisów Kodeksu celnego. W uzasadnieniu podtrzymała twierdzenia zawarte w odwołaniu. Nie zgadzała się co do zasady z doliczeniem do wartości zakupionej przez nią prasy pneumatycznej kosztów zakupu i transportu do producenta materiałów użytych w próbnym rozruchu w trybie run off zakupionej maszyny. Materiały te nigdy nie trafiły na polski obszar celny, nie stanowiły składnika wartości celnej importowanej maszyny.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270), "Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie." Natomiast według art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269), kontrola (...) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik

5

Sygn. akt 3/1 SA /Ka 507/03

administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania', jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Zgodnie z art. 134 tej ustawy, "Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednaj związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności." Ta regulacja prawna oznacza, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest związany zakresem, w jakim decyzja została zaskarżona, zarzutami podniesionymi w skardze, ani też wnioskami skarżącej, co do sposobu pozbawienia mocy wiążącej zaskarżonej decyzji.

Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt. 2 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględniając skargę na decyzję stwierdza jej nieważność w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Natomiast art. 156 § 1 pkt. 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego stanowi: "Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa". Decyzja wydana jest z rażącym naruszeniem prawa wówczas, kiedy naruszono przepis prawa, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. Rażącym naruszeniem prawa jest sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem, a treścią przepisu. Taka sytuacja ma miejsce wówczas, gdy załatwienie sprawy decyzją administracyjną stanowi zaprzeczenie jej stanu prawnego. Inaczej mówiąc chodzi o takie załatwienie sprawy, które nie odnosi się do rozpoznawanej sprawy, lecz do jej kontratypu. W takiej sytuacji zachodzi konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwej decyzji z racji istnienia w niej wad o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym (tak: J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, Wydawnictwo CH. Beck Warszawa 1998 r. str. 83). Te rozważania zachowują swoją aktualność także na gruncie art.247 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. nr 137, póz. 926 ze zm.)

Jedną z podstawowych zasad wynikających z przepisów ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 75, póz. 802) jest zasada powszechności cła. Art. 2 § 2 tej ustawy stanowi, że 'Wprowadzenie towaru

6

' Sygn. akt 3/1 SA /Ka 507/03

na polski obszar celny (...) powoduje z mocy prawa powstanie obowiązków i uprawnień przewidzianych w przepisach prawa celnego (...). Zgodnie z art. 3 § 1 pkt. 2 i 8 dług celny stanowi powstałe z mocy prawa zobowiązanie do uiszczenia należności celnych przywozowych, którymi są cła i inne opłaty związane z przywozem towarów. Według art. 209 § 1 pkt. 1 i § 2 dług celny w przywozie powstaje w wypadku dopuszczenia towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym, w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego. Natomiast zgodnie z przepisem art. 85 § 1 ustawy Kodeks celny, należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących.

W myśl art. 65 § 4 tej ustawy, po przyjęciu zgłoszenia celnego organ celny, na wniosek strony, wydaje decyzję lub może z urzędu wydać decyzję, w której: uznaje zgłoszenie celne za prawidłowe albo, uznając zgłoszenie celne za nieprawidłowe w całości lub w części rozstrzyga o nadaniu towarowi właściwego przeznaczenia celnego bądź określa kwotę wynikającą z długu celnego zgodnie z przepisami prawa celnego lub zmienia elementy zawarte w zgłoszeniu celnym inne niż określone powyżej. Natomiast art. 65 § 5 stanowi, że decyzja, o której mowa w § 4, nie może zostać wydana, jeżeli upłynęły 3 lata od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. Zgodnie zaś z art. 230 § 1 i 4, po zarejestrowaniu kwoty należności organ celny powiadamia o tym dłużnika. Powiadomienie dłużnika nie może nastąpić po upływie 3 lat, licząc od dnia powstania długu celnego.

Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że wydanie z urzędu decyzji uznającej zgłoszenie celne za nieprawidłowe i określającej kwotę wynikającą z długu celnego, zarejestrowanie kwoty należności w prawidłowej wysokości i powiadomienie o tym dłużnika musi nastąpić przed upływem trzyletniego okresu przedawnienia liczonego w tym wypadku od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego.

Decyzja taka staje się ostateczną z chwilą, gdy nie przysługuje już w stosunku do niej środek odwoławczy w postaci odwołania wskutek upływu terminu do jego złożenia lub po rozpoznaniu wniesionego przez stronę odwołania.

W rozpoznawanej przez Sąd sprawie zgłoszenie celne przyjęto [...] maja 1999 r., a zatem trzyletni okres przedawnienia upłynął z dniem [...] maja 2002 r.

Organ l instancji wydał decyzję [...]r. doręczoną następnego dnia przedstawicielowi strony skarżącej, która w terminie ustawowym wniosła jednak

' Sygn. akt 3/1TSA /Ka 507/03

odwołanie. Tym samym decyzja wydana w trybie art. 65 § 4 ustawy Kodeks celny nie stała się ostateczną.

Natomiast organ odwoławczy swoją decyzję z [...] r. doręczył stronie skarżącej [...]r., co oznacza, że rozstrzygnięcie stało się dopiero wówczas ostateczne.

Należy w tym miejscu przytoczyć nadal aktualne na gruncie art. 65 § 4 ustawy Kodeks celny stanowisko Sądu Najwyższego, który stwierdził, że decyzja wymierzająca cło po zakończeniu przez organ celny kontroli jest decyzją administracyjną, konkretyzującą obowiązek zindywidualizowanego podmiotu (strony postępowania administracyjnego) w zakresie należności przysługującej Skarbowi Państwa z tytułu przywozu towaru przez granicę państwową. Określa ona rozmiar tego obowiązku - na gruncie Kodeksu celnego długu celnego - oraz jest podstawą dochodzenia należności majątkowej. Obowiązek wydania decyzji o wymiarze należności celnych ciążył z mocy art. 67 ust.1 ustawy Prawo celne na organach celnych (tak: Sąd Najwyższy w Warszawie, postanowienie z 24 lipca 1997 r., III KKN 230/96 oraz uchwała z 26 czerwca 1997 r., l KZP 12/97). W rozpoznawanej sprawie na gruncie art. 65 § 4 Kodeksu celnego ciążył ona na organach celnych.

Mając na uwadze całokształt przedstawionych wyżej okoliczności należy stwierdzić, że w obecnym stanie prawnym organy celne mają obowiązek wydania decyzji w trybie art. 65 § 4 ustawy Kodeks celny zawsze wtedy, kiedy zaistnieją obiektywne przesłanki do uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. Pojęcie wydanie decyzji obejmuje w tym wypadku doręczenie (ogłoszenie) decyzji stronie przed upływem trzech lat od dnia, w którym powstał obowiązek uiszczenia należności celnych. Takie stanowisko zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 4 grudnia 2000 r., FPS 10/00, ONSA 2001/2/56. Wprawdzie na podstawie art. 100 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów powszechnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, póz. 1271 ) ocena prawna wyrażona w uchwałach wydanych przed dniem 1 stycznia 2004r. przez Naczelny Sąd Administracyjny nie wiąże wojewódzkich sądów administracyjnych, jednak Sad w niniejszym składzie podziela wyrażony w przytoczonej uchwale pogląd.

Przepis art. 65 § 5 ustawy Kodeks celny ustanawia zatem zakaz orzekania przez organ celny po upływie trzech lat. Ta regulacja prawna oznacza, że przed

Sygn. akt 3/i SA /Ka 507/03

upływem wskazanego terminu sprawa administracyjna winna być załatwiona przez wydanie decyzji ostatecznej.

W rozpoznawanej sprawie organ l instancji wydał decyzję i doręczył ją stronie [...] r., jednakże do [...]r. nie doszło do załatwienia sprawy administracyjnej decyzją ostateczną. Bowiem strona prawidłowo wniosła odowłanie od tej decyzji.

Organ odwoławczy wbrew zakazowi wynikającemu z art. 65 § 5 ustawy Kodeks celny orzekał w sprawie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe po upływie trzech lat, od dnia w którym powstał obowiązek uiszczenia należności celnych.

W konsekwencji naruszono również przepis art. 230 § 4, ponieważ pisemne powiadomienie dłużnika o zarejestrowaniu kwoty należności nastąpiło z naruszeniem wskazanego tam trzyletniego terminu o charakterze materialnym. Zgodnie zaś z art. 226 § 4 ustawy Kodeks celny, organ celny ma obowiązek anulowania zarejestrowanej kwoty należności, o której dłużnik nie został powiadomiony przed upływem tego terminu.

Ta regulacja prawna oznacza, że doręczenie stronie ostatecznej decyzji określającej w prawidłowej wysokości kwotę wynikającą z długu celnego po upływie trzech lat od powstania długu celnego jest prawnie bezskuteczne, ponieważ zarejestrowana dodatkowa kwota należności z mocy prawa podlega anulowaniu. Następuje w tym wypadku przedawnienie prawa do określenia kwoty wynikającej z długu celnego w prawidłowej wysokości.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 2 i ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonego rozstrzygnięcia, ponieważ zaistniały przyczyny określone w art. 247 § 1 pkt. 3 Ordynacji podatkowej. Jednocześnie sąd nie znalazł podstaw do zastosowania art. 152 ustawy Prawo o (...).

Przy ponownym rozpatrzeniu organ odwoławczy winien uwzględnić wynikający z art. 65 § 5 ustawy Kodeks celny zakaz orzekania przez organ celny po upływie trzech lat od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego.