Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 625/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2013-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 1 pkt. 2, art. 38 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi B. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] kwietnia 2013 r. (znak: [...]) przyznającą B. O. zasiłek okresowy z powodu niepełnosprawności, od dnia [...] do [...] kwietnia 2013 r. w kwocie [...] zł.

Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.

Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2013 r. B. O. wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. z prośbą o przyznanie zasiłku okresowego.

Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. (znak: [...]) przyznał B. O. zasiłek okresowy z powodu niepełnosprawności, od dnia [...] do [...] kwietnia 2013 r. w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu niniejszej decyzji organ I instancji wskazał, że przepis art. 38 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013, poz. 182, dalej: u.p.s.) stanowi, iż zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Zasiłek okresowy ustala się w przypadku rodziny - do wysokości różnicy miedzy kryterium dochodowym rodziny, a dochodem tej rodziny, przy czym minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi 50 % różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Jednocześnie stosownie do art. 38 ust. 4 ww. ustawy, kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie.

Na podstawie rodzinnego wywiadu środowiskowego ustalono, że rodzina Wnioskodawcy znajduje się w trudnej sytuacji życiowej, a jej dochód wynosi 899,28 zł i nie przekracza kwoty 912 zł. stanowiącej kryterium dochodowe. Powyższe uzasadnia stwierdzenie, że zostały spełnione warunki ustawowe do przyznania pomocy w formie zasiłku okresowego. Organ wskazał, że zasiłek niniejszy jest świadczeniem obligatoryjnym jedynie w części dot. jego przyznania, zaś uznaniowym w części dot. wysokości oraz okresu na jaki jest przyznawany. Rozdysponowanie zaś kwotami na ww. cel następuje stosownie do okoliczności sprawy i posiadanych przez MOPR w B. środków finansowych, które uniemożliwiają wypłatę zasiłku w żądanej wysokości. Z uwagi zaś na przewidywaną zmianę sytuacji socjalno-bytowej rodziny, zasiłek przyznano na 1 miesiąc.

Od powyższej decyzji B. O. złożył odwołanie, kwestionując przede wszystkim ustalone przez MOPR w B. kryterium dochodowe rodziny oraz dokumenty, na podstawie, których został ustalony dochód rodziny.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy zauważył, iż zasady i tryb przyznawania zasiłku okresowego reguluje art. 38 ust. 1 pkt 2 u.p.s. zgodnie z którym zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego. Warunek zaś przyznania przedmiotowej pomocy uzależniony jest od spełnienia kryterium dochodowego, które wynosi 456 zł na osobę w rodzinie. Górna i dolna granica kwoty zasiłku określona natomiast została w art. 38 ust. 2 pkt 2 u.p.s., zatem ustalenie jego wysokości pozostawione zostało uznaniu organu, przy czym wysokość i okres na jaki świadczenie zostanie przyznane powinny być odpowiednie do okoliczności sprawy, możliwości finansowych MOPR w B.. oraz ilości osób oczekujących na zabezpieczenie swoich potrzeb.

Kolegium wskazało, że ze zgromadzonego materiału dowodowego i przedłożonych dokumentów, w tym rodzinnego wywiadu środowiskowego ustalono, że B. O. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie ze studiującym synem. Wskazano ponadto, że na dochód rodziny składają się: alimenty na syna, dodatek mieszkaniowy, stypendium syna oraz zasiłek stały. Brak jest jednocześnie jakichkolwiek podstaw by odliczyć od dochodu którykolwiek z jego składników, w tym alimenty, czy stypendium, a zatem dochód rodziny ustalono prawidłowo.

Kolegium wskazało, że kwestią sporną w sprawie jest podnoszony przez stronę w odwołaniu zarzut błędnego ustalenia wysokości dochodu rodziny w oparciu o art. 8 ust 3 u.p.s. poprzez przyjęcie, że nie pomniejsza się go, o kwotę wypłacaną przez Wnioskodawcę na rzecz likwidatora Funduszu Alimentacyjnego ZUS. Kolegium przedstawiło rozbieżności interpretacyjne dotyczące zagadnienia, czy potrącane z przychodu skarżącego kwoty z tytułu jego zaległości dla likwidatora Funduszu Alimentacyjnego winny, w myśl powołanego wyżej przepisu, podlegać odliczeniu od przychodu skarżącego, czy też nie. SKO w B. podzieliło stanowisko zaprezentowane w wyroku NSA o sygn. I OSK 957/12 z dnia 5 grudnia 2012 r., w którym Sąd wskazał, że kwota alimentów świadczonych na rzecz innych osób pomniejsza dochód w rozumieniu art. 8 ust. 3 u.p.s., a więc sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na źródło i tytuł ich uzyskania, przy czym chodzi o alimenty, do których świadczenia osoba była zobowiązana w analizowanym miesiącu i które rzeczywiście świadczyła w danym miesiącu, w związku z obowiązkiem alimentacyjnym. Nie ma, zatem, w ocenie Kolegium, podstaw do pomniejszenia dochodu o zaległości wobec Funduszu Alimentacyjnego.

Abstrahując od powyższych rozważań Kolegium wskazało, że Odwołujący spełnia przesłanki do przyznania mu wnioskowanej pomocy, jednakże kwota stanowiąca 50% różnicy między kryterium dochodowym, a dochodem rodziny Wnioskodawcy wynosi [...] zł, dlatego też wysokość zasiłku ustalono na [...] zł. Kolegium wskazało, iż należy mieć na uwadze, że ograniczone fundusze MOPR w B. powodują, iż zaskarżona decyzja nie stoi w sprzeczności z prawem, ani nie narusza granic uznania administracyjnego.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. na powyższą decyzję wniósł B. O. zarzucając jej naruszenie prawa, a w szczególności rażące naruszenie art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s., poprzez wyłączenie obowiązku wynikającego z tej normy prawnej dla kwot zaległych alimentów, które wpłacam na konto ZUS, przy czym wyłączenie to dokonywane jest przez organ I instancji na podstawie dokumentu urzędowego Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B.: Zespół Pracowników Socjalnych Nr [...]-[...],[...] Korekta do wcześniejszych wytycznych pomniejszania dochodu o należności alimentacyjne Nr [...], z dnia [...] lutego 2011 r. a który to dokument zawiera urzędnicze poświadczenie nieprawdy, a zatem ustalanie stanu faktycznego tj. dochodu rodziny, następuje na podstawie fałszywego dowodu, a w konsekwencji naruszenie przepisów: art. 7, art. 77 § 1,art. 80, jak i art. 6, art. 8, , art. 9, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. W oparciu o powyższe zarzuty, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał dotychczas wyrażone stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r. poz. 1270, dalej: p.p.s.a. ).

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca jej wydanie decyzja organu I instancji nie naruszają prawa.

W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja przyznająca B. O. świadczenie pieniężne w formie zasiłku okresowego za miesiąc kwiecień 2013 r. w kwocie [...] zł.

Podstawę prawną przyznania zasiłku okresowego stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w której ustawodawca precyzyjnie określił warunki jej udzielania. Jak wynika z art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 2 u.p.s., pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Jej celem nie jest jednak wyręczanie strony w zaspokajaniu jej wszelkich potrzeb życiowych, lecz jedynie wspieranie w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie jej życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Celem tym nie może więc się stać zapewnienie wnioskodawcy stałego źródła dochodów. Odmienna interpretacja przepisów ustawy jest niedopuszczalna i byłaby całkowicie sprzeczna z intencją ustawodawcy, który pomocy społecznej wyznaczył jedynie funkcję wspierania tych wysiłków, a nie ich zastępowania. Dalej ustawa stanowi (art. 3 ust. 4 u.p.s.), że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Zgodnie zaś z art. 38 ust. 1 u.p.s., zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego:

1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;

2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny.

Podkreślenia przy tym wymaga, że przyznanie lub odmowa przyznania świadczenia może nastąpić jedynie po starannym i wszechstronnym wyjaśnieniu okoliczności danej sprawy, a wydana decyzja musi być wyczerpująco uzasadniona przez wskazanie, dlaczego dokonano takiego, a nie innego rozstrzygnięcia - zgodnie z regułami wynikającymi z art. 6 i art. 7 k.p.a.

W niniejszym postępowaniu podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 38 ust. 1 pkt 2 u.p.s. Kryterium dochodowe rodziny zostało zaś ustalone w art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s., zgodnie z § 1 pkt 1 lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r., poz. 823) i wynosi kwotę 912 zł (dla dwóch osób). Stosownie natomiast do art. 38 ust. 2 pkt 2 u.p.s., zasiłek okresowy ustala się, w przypadku rodziny, do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym rodziny, a dochodem tej rodziny (art. 38 ust. 3 pkt 2 u.s.p.), z zastrzeżeniem wynikającym z ust. 4, kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie.

Powyższe w ocenie Sądu oznacza, że zasiłek okresowy zasadniczo nie jest świadczeniem uznaniowym. W przypadku spełnienia przesłanek określonych w art. 38 ust. 1 u.p.s., zasiłek okresowy przysługuje wnioskodawcy, a więc winien być mu przyznany. Do oceny organu pozostawiono jedynie ustalenie, w ściśle określonych granicach, wysokości przyznanego świadczenia oraz okresu, na jaki to świadczenie ma być przyznane.

Zdaniem Sądu, w kontrolowanym postępowaniu bezspornym było, że Skarżący spełnia kryterium dochodowe do otrzymania zasiłku okresowego oraz, że jest osobą bezrobotną, co stanowi dodatkową przesłankę uzasadniającą udzielenie mu tej formy pomocy społecznej. Sporna natomiast była wysokość przyznanego zasiłku.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że kwestia ustalenia wysokości zasiłku okresowego pozostawiona została tzw. względnemu uznaniu administracyjnemu, czyli w granicach pomiędzy najwyższą i najniższą kwotą zasiłku wynikającą z art. 38 ust. 2 i 3 u.p.s., w oparciu o ocenę organu obejmującą jego możliwości finansowe, ilość osób i rodzin ubiegających się o tę pomoc i przy uwzględnieniu hierarchii potrzeb, na które środki te mają być przeznaczone. Organ nie jest więc z jednej strony zobowiązany do przyznawania zasiłku w maksymalnej wysokości, z drugiej jednak strony nie jest uprawniony do rozstrzygania dowolnie, bez odniesienia do wskazanych wyżej kryteriów. Przy przyznawaniu tego świadczenia organy muszą uwzględniać fakt, że w sytuacji posiadania ograniczonych środków finansowych na ten cel, winny one trafić do jak największej liczby osób potrzebujących. Za nieprawidłowe należałoby uznać działania organu polegające na finansowaniu potrzeb tylko jednej lub kilku rodzin, z pominięciem pozostałych uprawnionych rodzin, chociażby sytuacja materialna albo zdrowotna tej rodziny lub tych rodzin była najtrudniejsza. Organ ma, bowiem obowiązek dokonywać każdorazowo oceny nie tylko sytuacji materialnej wnioskodawcy, analizować ilość i rodzaj skierowanych do niego wniosków, ale także przestrzegać pewnej dyscypliny finansowej pozwalającej zabezpieczyć realizację potrzeb wszystkich osób uprawnionych w okresie rozliczeniowym.

Zdaniem Sądu, organy w niniejszej sprawie wykazały, że środki będące w ich dyspozycji są niewystarczające na zaspokojenie wszystkich potrzeb osób uprawnionych. W związku z tym musiały one uwzględnić zarówno powyższe, jak i ilość podmiotów kwalifikujących się do przyznania pomocy oraz dokonać stosownego rozdziału tych środków w taki sposób, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba podopiecznych, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s. W ocenie Sądu, organy, rozstrzygając sprawę, dokonały wszechstronnej analizy okoliczności faktycznych i zebranego materiału dowodowego, a jej wyniki zawarły w uzasadnieniach wydanych decyzji i nie budzą one zastrzeżeń Sądu. Zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej nie można zarzucić przekroczenia granic uznania administracyjnego, gdyż organy szczegółowo wskazały, czym kierowały się przy podejmowaniu rozstrzygnięć i argumentacja ta zasługuje, w ocenie Sądu, na akceptację.

W niniejszej sprawie bezspornym jest, że Skarżący spełnia przesłanki do przyznania mu wnioskowanej pomocy. W szczególności jest osobą schorowaną, niepracującą, nieposiadajacą przyznanych świadczeń emerytalnych lub rentowych, zamieszkuje razem z synem, a miesięczny dochód jego dwuosobowej rodziny wynosił [...] zł. Różnica pomiędzy kryterium dochodowym i osiąganym, dochodem wynosi w tym przypadku kwotę [...] zł. W związku z powyższym, organy przyznały Skarżącemu przedmiotowe świadczenie za miesiąc kwiecień 2013 r. w kwocie [...] zł.

Niezasadne są, w ocenie Sądu, zarzuty Skarżącego podniesione i szczegółowo uzasadnione w skardze. Podstawowy zarzut sprowadza się do naruszenia art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s., poprzez brak odliczenia od dochodu uzyskiwanego przez rodzinę Skarżącego, kwot ponoszonych przez niego co miesiąc na rzecz likwidatora Funduszu Alimentacyjnego, co skutkowało kolejno naruszeniem szeregu przepisów k.p.a., w tym art. 107 k.p.a.

Z uzasadnień obu decyzji wynika, że organy zastosowały art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s. i dokonały jego wykładni posiłkując się dodatkowo interpretacją tego przepisu dokonaną przez NSA w wyroku z dnia 5 grudnia 2012 r., sygn. I OSK 957/12 i w wyroku z dnia 3 lutego 2012 r., sygn. I OSK 1433/11. Stanęły też na stanowisku, że z przepisu tego wynika, iż kwota alimentów świadczonych na rzecz innych osób pomniejsza dochód w rozumieniu art. 8 ust. 3 u.p.s., z tym, że chodzi o alimenty, do których świadczenia osoba była zobowiązana w analizowanym miesiącu, które rzeczywiście świadczyła w danym miesiącu, w związku z obowiązkiem alimentacyjnym dotyczącym tego miesiąca i że nie ma podstaw do pomniejszenia dochodu o uiszczane zaległości wobec Funduszu Alimentacyjnego.

Zdaniem Sądu, interpretacja art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s. dokonana przez organy zasługuje na aprobatę. Z przepisu tego bowiem jednoznacznie wynika, że dochód rodziny pomniejsza się o kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Ustawodawca postanowił zatem, że nie każdy wydatek świadczony na rzecz innych osób uprawniał będzie do jego odliczenia od uzyskiwanego dochodu, lecz tylko kwota świadczonych alimentów. W sprawie niniejszej nie jest zaś kwestionowane, że Skarżący spłaca na rzecz Funduszu Alimentacyjnego zobowiązania powstałe w wyniku wyłożenia przez ten Fundusz alimentów na rzecz córki skarżącego w roku 2004. Dokonywane więc obecnie przez skarżącego świadczenia na rzecz tego Funduszu, z tytułu zobowiązań powstałych w 2004 r., nie posiadają przymiotu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób w rozumieniu cytowanego przepisu. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela argumentację wyłożoną przez Naczelny Sąd Administracyjny we wskazanych wyrokach.

W tym miejscu podkreślenia jednak wymaga, że brak odliczenia od dochodu rodziny Skarżącego kwot ponoszonych przez niego na rzecz Funduszu Alimentacyjnego, nie ma istotnego wpływu na rozstrzygnięcia organów, albowiem uzyskany dochód i tak kwalifikuje Skarżącego do otrzymania świadczenia. Nie jest bowiem tak, że wysokość przyznanego zasiłku jest pochodną matematycznego wyliczenia różnicy pomiędzy kryterium dochodowym, które dla rodziny składającej się z dwóch osób wynosi 912 zł, a dochodem danej rodziny (w tym przypadku [...] zł). Podkreślić, bowiem należy ponownie, że kwestia ustalenia wysokości zasiłku okresowego pozostawiona została tzw. względnemu uznaniu administracyjnemu, czyli w granicach pomiędzy najwyższą i najniższą kwotą zasiłku wynikającą z art. 38 ust. 2 i 3 u.p.s., w oparciu o ocenę organu obejmującą jego możliwości finansowe, ilość osób i rodzin ubiegających się o tę pomoc i przy uwzględnieniu hierarchii potrzeb, na które środki te mają być przeznaczone. Orzekając w ramach tego uznania organ kieruje się nie tylko oceną potrzeb uprawnionego, ale również oceną własnych możliwości, mając na względzie także potrzeby innych uprawnionych. Obowiązek organu polegający na zaspokajaniu (w ramach powyżej określonych zasad) niezbędnych potrzeb życiowych osób uprawnionych, nie może być sprowadzony do spełniania bezwzględnie wszystkich, nawet uzasadnionych w tej mierze, żądań. Zakres tej pomocy ograniczony jest bowiem możliwościami zobowiązanego i potrzebami innych uprawnionych. Jeśli zatem organ pomocy społecznej ocenił, z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby Skarżącego, a z drugiej własne możliwości finansowe i liczbę osób objętych pomocą oraz uznał, że istnieje możliwość przyznania Skarżącemu zasiłku celowego, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa, bowiem kontrola decyzji uznaniowej dokonywana przez sąd ogranicza się do zbadania jej zgodności z prawem. Kontrola niniejsza zmierza do ustalenia, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie (por. wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 610/11).

Zgodzić się także należy z organami, że zgodnie z art. 4 u.p.s., osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej, co oznacza, że pomoc społeczna nie może zabezpieczać wszystkich potrzeb stron i nie powinna stanowić jedynego dochodu rodziny strony, a dystrybucja środków winna uwzględniać możliwości organu pomocy społecznej i potrzeby innych uprawnionych.

Skarżący w skardze podniósł, że organy nie odniosły jego sytuacji do sytuacji innych osób ubiegających się o zasiłki celowe, ani nie wskazały ile osób znajduje się w podobnej, co Skarżący sytuacji. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2010 r., sygn. I OSK 1353/09, wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2010 r., sygn. I OSK 116/10 oraz wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2011 r., sygn. I OSK 107/11) ukształtował się obecnie pogląd, że nie zachodzi potrzeba precyzyjnego wykazania w uzasadnieniu każdej decyzji mającej za przedmiot zasiłek celowy możliwości finansowych organu pomocy społecznej. Obowiązek taki nie wynika, bowiem ani z norm art. 3 ust. 4 i art. 39 ust 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, ani też z art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. To samo odnosi się również do ilości środków finansowych pozostających w dyspozycji organu pomocy społecznej w skali miesiąca na potrzeby związane z przyznawaniem zasiłków celowych, średniej wysokości zasiłków udzielanych na jednego uprawnionego, ilości osób korzystających w danym miesiącu z tej formy pomocy oraz celu, na jaki tym osobom przyznano zasiłki. Kontrola sądowa decyzji uznaniowych w przedmiocie pomocy społecznej nie może, bowiem sięgać do okoliczności z zakresu celowości wydatkowania świadczeń z pomocy społecznej, gdyż byłaby sprzeczna z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269).

Niezasadny jest także zarzut dotyczący naruszenia art. 6, 7, 8, 9, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. Wskazane przepisy nakazują organom wyjaśnienie istotnych kwestii po wyczerpującym zebraniu, rozpatrzeniu i ocenie całego materiału dowodowego oraz kierowanie się przy tym zasadami legalizmu, prawdy obiektywnej, prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Ponadto, poczynione ustalenia i przeprowadzona w tej mierze analiza, winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Obowiązkiem każdego organu administracji jest zatem wyczerpujące wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, w szczególności uzasadnienie winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Nie ustalenie przez organy w ramach toczącego się postępowania lub pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, może stanowić przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organy nie dopuściły się takiego naruszenia. Organy orzekające rozpoznając przedmiotowy wniosek Skarżącego w sposób precyzyjny i wyczerpujący wskazały, jakie są warunki i zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, w tym zasiłku celowego. Wyjaśniono też sprawę w stopniu umożliwiającym jej rozstrzygnięcie. Organy dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych i prawnych w świetle powołanych przepisów, stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia. Ocenie materiału dowodowego nie można postawić zarzutu dowolności, a uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia nie pozostawia wątpliwości, co do jego zgodności z art. 107 § 3 k.p.a.

Niezasadny jest także zarzut skarżącego dotyczący oparcia przez organy rozstrzygnięcia o Wytyczne MOPR "Zespół Pracowników Socjalnych [...]-[...],[...]; Korekta do wcześniejszych wytycznych pomniejszania dochodu o należności alimentacyjne" i przez to naruszenie art. 7 Konstytucji RP statuującej zasadę, ze organy władzy publicznej działają na podstawie prawa i w granicach prawa. Działanie na podstawie prawa, to działanie na podstawie przepisów prawa obowiązujących w dniu wydawania decyzji administracyjnej. Zasada praworządności nakłada, zatem na organy orzekające obowiązek ustalenia mocy wiążącej przepisu prawa w dniu wydania decyzji. Sąd stoi na stanowisku, że organy prawidłowo zastosowały art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s., oraz, że przedmiotowe wytyczne nie stanowiły dowodu w rozumieniu art. 75 k.p.a., w oparciu o który organy dokonałyby wydania przedmiotowych decyzji. Ani z sentencji decyzji, ani z ich uzasadnienia nie wynika bowiem, aby organy rozstrzygnęły sprawę i wydały decyzje powołując się na te wytyczne. Stąd też, brak było podstaw do uwzględnienia wniosku Skarżącego o żądanie tych wytycznych od organu i dopuszczenia ich jako dowodu w sprawie na mocy art. 106 § 3 p.p.s.a. Wytyczne, co wynika ze skargi Skarżącego, zawierają wskazanie orzecznictwa sądowoadministarcyjnego. W ocenie Skarżącego, organy w sposób nieuprawniony korzystają z tych orzeczeń w ten sposób, że poglądy w nich zawarte przyjmują za wykładnię norm prawnych (systematyzują je w normach prawnych) i następnie traktują jako dowody w sprawie.

Zdaniem Sądu, powyższe stanowisko Skarżącego można określić jako próbę zakazania powoływania się przez organy w uzasadnieniach wydawanych decyzji na poglądy wyrażane przez orzecznictwo sądów administracyjnych. Jest ono, w ocenie Sądu, nieprawidłowe i świadczy o niezrozumieniu roli, jaką pełnią sądy administracyjne przy sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości dokonywanej przez kontrolę działalności administracji publicznej w rozumieniu art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Organy przy wydawaniu decyzji są, bowiem nie tylko uprawnione, ale wręcz zobowiązane do uwzględniania wykładni i interpretacji przepisów dokonywanej przez orzecznictwo sądowoadministracyjne.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.