Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1252/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję w części tj. w zakresie daty początkowej przyznania świadczenia
Powołane przepisy: article: Art. 17
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: Art. 145 par. 1  pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Renata Czeluśniak (spr.) WSA Hanna Knysiak-Sudyka po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia I. uchyla zaskarżoną decyzję w części, tj. w zakresie daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego "od 30 kwietnia 2021 r."; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej A. K. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Burmistrz decyzją z dnia [...] 2021 r., nr [...], odmówił przyznania skarżącej A. K. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką S. K.

W uzasadnieniu organ wskazał jako przesłankę odmowy przyznania świadczenia okoliczność, iż wprawdzie osoba wymagająca opieki posiada orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności, jednakże niepełnosprawność nie powstała do ukończenia 25 roku życia, a tym samym nie została spełniona przesłanka przyznania prawa do świadczenia wynikająca z art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W odwołaniu A. K. zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie normy wyrażonej w art. 17 ust. 1b bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku TK z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 15 lipca 2021 r. nr [...] uchyliło w całości ww. decyzję z dnia [...] 2021 r. i przyznało skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką S. K. na okres od 30 kwietnia 2021 r. na czas nieoznaczony.

W uzasadnieniu SKO wskazało, że w dniu 22 grudnia 2020 r. wpłynął wniosek A. K. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką S. K. Na podstawie złożonego wniosku oraz załączonych do wniosku dokumentów, przeprowadzonego w dniu 19 stycznia 2021 r. rodzinnego wywiadu środowiskowego, ustalono, że S. K. ur. [...] 1948 r. jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, co potwierdza orzeczenie wydane w dniu 17 maja 2013 r. przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności znak: [...]. Powyższe orzeczenie zostało wydane na stałe. Wynika z niego, że niepełnosprawność S. K. istnieje od 1997 r. Ponadto legitymuje się ona orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 3 września 2018 r. w sprawie ustalenia niezdolności do pracy/ niezdolności do samodzielnej egzystencji, z którego wynika, że jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji.

Jak podało Kolegium, skarżąca na mocy decyzji Burmistrza z dnia [...] 2020 r. znak: [...] ma przyznany specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad matką na okres od 1 listopada 2020 r. do 31 października 2021 r. Ponadto w aktach sprawy znajduje się oświadczenie skarżącej z dnia 18 grudnia 2020 r. z treści którego wynika, że na podstawie art. 27 ust. 5 ustawy z dniem przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Decyzją z dnia [...] 2021 r. znak: [...] prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego zostało uchylone, z datą wydania decyzji. S. K. jest wdową, mieszka wraz z córką A. K. Osobami zobowiązanymi do alimentacji w l stopniu są: skarżąca, P. K. (brat skarżącej), pracuje zawodowo, mieszka w L oraz J. K. (siostra skarżącej), samotna matka pobierająca świadczenie rentowe po zmarłym mężu, zamieszkała w D. Z oświadczenia skarżącej złożonego w dniu 19 stycznia 2021 r. wynika, że jej rodzeństwo nie pomaga jej w opiece nad matką, ani finansowo. Ponadto jak wynika z akt sprawy rodzice S. K. nie żyją. Skarżąca nie podejmuje zatrudnienia w związku z opieką nad matką, jak również sprawuje nad nią stałą opiekę, która uniemożliwia jej podjęcia jakiejkolwiek pracy nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. Ponadto od maja 2016 r. do nadal pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy, jak również na przełomie 2012/2013 roku miała ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką. Dodatkowo z ww. oświadczenia wynika, że przed ubieganiem się o ww. świadczenia opiekuńcze skarżąca była osobą bezrobotną zarejestrowaną w urzędzie pracy. S. K. cierpi na wiele chorób, tj. schizofrenię, ma problemy m.in. z nerkami, ciśnieniem, tarczycą. S. K. słyszy głosy, które mówią jej żeby nie jadła, nie piła w związku z czym A. K. musi matkę pilnować by zjadła i wypiła wszystko co ma przygotowane. Ponadto S. K. nie jest w stanie poruszać się samodzielnie, wymaga pomocy skarżącej przy poruszaniu się i podtrzymywaniu, jest pampersowana.

W oświadczeniu skarżąca wskazała, że: "Moja opieka nad mamą polega na wykonywaniu następujących czynności: wstaję około godziny 6.30 aby podać mamie pierwszą tabletkę na czczo na tarczycę, pomagam mamie wstać z łóżka i zaprowadzić do łazienki, po załatwieniu przez mamę potrzeb fizjologicznych pomagam mamie wejść do wanny, aby wykąpać ją, gdyż mama nie myje się sama, następnie pomagam jej w wyjściu z wanny i wytarciu się, jak również w założeniu pampersa, czystej bielizny i odzieży. Następnie pomagam mamie w przejściu do kuchni gdzie przygotowuje dla mamy pierwsze śniadanie i podaje leki w odpowiednich odstępach czasowych, są to leki następujące: psychotropy, na pracę jelit, na ciśnienie i na osteoporozę. W międzyczasie mierzę mamie również ciśnienie oraz poziom cukru we krwi. Następnie zaczynamy poranną gimnastykę, która polega na ćwiczeniu nóg oraz rąk, jak również spaceruje z mamą po mieszkaniu. Około godziny 10.30 przygotowuje dla mamy drugie śniadanie. Następnie przygotowuje dla mamy obiad, podwieczorek, kolację. Moja mama w związku z używaniem pampersów musi być przebierana 4 razy dziennie, w czym jej pomagam. Moja opieka nad mamą polega również na zaopatrzeniu mamę w leki, pampersy, pilnowaniu terminów wizyt lekarskich, terminów badań lekarskich na które systematycznie chodzę z mamą, robieniu zakupów, praniu mamie bielizny, obcinaniu mamie paznokci. W okresie letnim gdy stan zdrowia mamy fizyczny oraz psychiczny pozwala sprowadzam mamę na ławkę przed blok. Leki podaje mamie trzy razy dziennie, dużo czasu również poświęcam na ćwiczenie z mamą mówienia gdyż ma problemy z mową i wyraźnym wysławianiem się, również muszę pilnować, aby mama codziennie wypiła co najmniej 2 litry płynów gdyż ma problemy z nerkami, a przy chorobie na którą cierpi mama schizofrenia jest to bardzo ważne, gdyż mama cierpi na głosy które mówią jej, żeby nie jadła i nie piła więc muszę pilnować, aby mama zjadła i wypiła wszystko co jej podaje (...)".

Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika m.in., że A. K. bardzo dobrze zajmuje się matką.

Zdaniem Kolegium ustalony zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia przez skarżącą.

W analizowanej sprawie organ l instancji stwierdził, że przesłanką odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest powstanie niepełnosprawności po okresach wymienionych w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Jak podkreśliło SKO, organ pomocy orzekając o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie uwzględnił zmiany stanu prawnego, która nastąpiła na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. W wyroku tym TK orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z zasadą równości o której mowa w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne zatem oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, której niekonstytucyjność stwierdził TK w ww. wyroku.

Kolegium podkreśliło następnie, że orzekając o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od dnia 30 kwietnia 2021 r., miało na uwadze datę uchylenia decyzji przyznającej poprzednie świadczenie, którą w niniejszym przypadku, w związku z nadaniem decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności jest data jej wydania. Świadczenie przyznane zostało od dnia następnego po dniu wydania decyzji uchylającej prawo do poprzedniego świadczenia.

Co do wysokości przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego organ II instancji podał, że w 2021 r. przysługiwać będzie skarżącej w wysokości po 1.971,00 zł miesięcznie. Z kolei w dalszym okresie będzie wypłacane zgodnie z wysokością świadczenia ogłoszoną w drodze obwieszczenia przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A. K. zaskarżyła w części decyzję SKO, tj. w zakresie braku orzeczenia

o wyrównaniu świadczenia pielęgnacyjnego od dnia złożenia wniosku w zakresie sprawowanej opieki nad niepełnosprawną matką. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych co spowodowało nieprzyznanie jej świadczenia począwszy od dnia w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami tj. od 1 grudnia 2020 r.

Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie decyzji w zaskarżonym zakresie oraz o zasądzenie od organu zwrotu kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej p.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.

Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że decyzja organu II instancji została wydana z naruszeniem prawa w zakresie daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.) – dalej u.ś.r.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje między innymi osobie, na której zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W przepisie art. 17 ust. 5 u.ś.r określono natomiast przesłanki wykluczające możliwość uzyskania powyższego świadczenia, w tym w pkt 1 lit. b, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.

Art. 27 ust. 5 przewiduje, że w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

Zgodnie z kolei z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.

W niniejszej sprawie bezsporne jest to, że skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką – S. K., legitymującą się orzeczeniem z dnia 17 maja 2013 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym na stałe. Ponadto S. K. legitymuje się orzeczeniem z dnia 3 września 2018 r. w sprawie ustalenia niezdolności do pracy/ niezdolności do samodzielnej egzystencji, z którego wynika, że jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji. Jak wynika z zebranej w sprawie dokumentacji matka skarżącej cierpi na wiele chorób, tj. schizofrenię, ma problemy m.in. z nerkami, ciśnieniem, tarczycą. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca nie podejmuje zatrudnienia w związku z opieką nad matką, jak również sprawuje stałą opiekę nad matką, która uniemożliwia jej podjęcia jakiejkolwiek pracy nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. Nie ulega też wątpliwości, że skarżąca jest osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem matki. Spełnia zatem przesłanki warunkujące prawo do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, które zostały określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r.

W ocenie Sądu za prawidłowe należy uznać stanowisko Kolegium, że w przypadku skarżącej spełniony został warunek ustalony w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Stosownie do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, art. 17 ust. 1b u.ś.r. należy wykładać w ten sposób, że w stosunku do opiekunów tych dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Stąd w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego trzeba dokonywać z pominięciem tego kryterium. Uwzględniając ww. wyrok Trybunału, moment powstania niepełnosprawności nie może być podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wobec czego brak było podstaw do odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z tego powodu, że nie został spełniony warunek z art. 17 ust. 1b u.ś.r.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się natomiast do rozstrzygnięcia kwestii, czy w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy istniały podstawy do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego od 30 kwietnia 2021 r., pomimo że wniosek skarżącej został złożony 22 grudnia 2020 r. Zdaniem Kolegium, dopiero w kwietniu 2021 r. ustała sytuacja zbiegu świadczeń, co uprawniało do przyznania żądanego świadczenia pielęgnacyjnego. Na podstawie bowiem decyzji Burmistrza z dnia [...] 2021 r. została uchylona decyzja przyznająca skarżącej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie wnioskowane świadczenie powinno być przyznane począwszy od miesiąca, w którym skarżąca złożyła wniosek inicjujący postępowanie w sprawie. Podkreślenia wymaga bowiem, że przy wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z daty wpływu do organu 22 grudnia 2020 r., znajduje się oświadczenie skarżącej w którym napisała "na podstawie art. 27 ust. 5 o świadczeniach rodzinnych z dniem przyznania mi prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego". Jak już wyżej wskazywano, art. 27 ust. 5 u.ś.r. przewiduje, że w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: świadczenia rodzicielskiego, świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Fakt uzyskiwania więc przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego nie może być przeszkodą do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Przyjęcie stanowiska, według którego w przypadku, gdy osoba uprawniona otrzymuje jedno ze świadczeń, ustalenie prawa do innego świadczenia pielęgnacyjnego nie jest możliwe, prowadziłoby do sytuacji, w której możliwość dokonania wyboru korzystniejszego świadczenia - w razie zbiegu uprawnień do świadczeń - byłaby praktycznie niemożliwa do realizacji, a zatem uprawnienie to miałoby charakter czysto iluzoryczny (por. wyrok NSA z dnia 22 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2508/20). Podkreślenia jeszcze wymaga, że na tle wykładni omawianych przepisów obecnie w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. należy interpretować w ten sposób, iż wyklucza on możliwość pobierania dwóch świadczeń jednocześnie, ale jednakże nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia także wówczas, gdy jedno z nich jest już przyznane wcześniejszą decyzją. Trafnie też akcentuje się, że aby zagwarantować stronie wybór, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., nie zachodzi konieczność rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie z tych świadczeń rzeczywiście zostanie przyznane. Kierując się zasadami zawartymi w przepisach art. 7, art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a., organ powinien w pierwszej kolejności wyjaśnić, czy strona spełnia przesłanki do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego, a następnie poinformować ją, że wyłączną przeszkodą do jego przyznania pozostaje jedynie pobieranie zasiłku. Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie, powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać, stosując rozwiązania proceduralne gwarantujące jej przewidziane w art. 27 ust. 5 u.ś.r. prawo wyboru świadczenia. Wymaganie organu, aby strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego jej wcześniejszą decyzją świadczenia przed zbadaniem, czy spełnia pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego dla niej, stawia ją w trudnej sytuacji, wprowadza bowiem stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego, czy faktycznie uzyska wybrane ze świadczeń w miejsce już otrzymywanego. Dlatego dopuszcza się jednoczesne (tego samego dnia) przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i uchylenie decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna, czy też nawet rozstrzygnięcie o tych uprawnieniach w jednej decyzji (por. np. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 200/19; wyrok NSA z dnia 15 września 2020 r., sygn. akt I OSK 2199/19; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 5 grudnia 2018 r., sygn. akt IV SA/Po 712/18).

Zdaniem Sądu, skarżąca składając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wraz z oświadczeniem o jego wyborze w miejsce pobieranego zasiłku, miała prawo oczekiwać od organów, że podejmą działania zmierzające do rozważenia przyznania jej korzystniejszego świadczenia. Celem regulacji z art. 27 ust. 5 u.ś.r. jest uniemożliwienie osobom uprawnionym równoczesne pobieranie różnych świadczeń. Samo jednak dokonanie przez skarżącą wyboru świadczenia jest decydujące dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium tego wyboru nie uwzględniło. Takie działanie organu spowodowało, że naruszone zostało prawo skarżącej do przyznania korzystniejszego świadczenia, począwszy od miesiąca złożenia wniosku o to świadczenie.

W konsekwencji powyższego uznać należy, że organ odwoławczy dokonał błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., z pominięciem treści przepisu art. 27 ust. 5 u.ś.r., przyjmując, że zbieg prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego uzasadnia przyznanie skarżącej wnioskowanego świadczenia dopiero od momentu, kiedy zaprzestała pobierać specjalny zasiłek opiekuńczy.

Sąd uznał również, że organ naruszył art. 24 ust. 2 u.ś.r., z którego jednoznacznie wynika, iż decydujące znaczenie dla ustalenia terminu, od którego zostaje ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, ma data złożenia kompletnego wniosku. Należy przy tym podkreślić, że pozbawienie skarżącej wyższego świadczenia nastąpiło z winy organu I instancji, który odmówił jej tego świadczenia wbrew przepisom prawa, wyrokowi Trybunału Konstytucyjnego i utrwalonemu orzecznictwu sądów administracyjnych. Organ II instancji nie przyznając świadczenia od dnia złożenia wniosku utrwalił te niekorzystne skutki rozstrzygnięcia organu I instancji w ww. zakresie. Takie stanowisko jest nie do zaakceptowania z punktu widzenia zasady demokratycznego państwa prawa, wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP oraz zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, określonej w art. 8 § 1 k.p.a.

Należy podkreślić, że skoro ustawodawca chciał zapobiec pobieraniu przez uprawnionych równolegle różnych świadczeń, a skarżąca niewątpliwe otrzymała specjalny zasiłek opiekuńczy w okresie od złożenia wniosku o przyznanie przedmiotowego świadczenia pielęgnacyjnego do dnia wydania decyzji z dnia [...] 2021 r., to za wyżej wymieniony okres przysługuje skarżącej świadczenie pielęgnacyjne w wysokości pomniejszonej o kwotę realnie otrzymanego zasiłku dla opiekuna. Nie może bowiem powstać sytuacja, na podstawie której otrzyma ona zarówno specjalny zasiłek opiekuńczy, jak i w pełnej wysokości świadczenie pielęgnacyjne. Wprawdzie ustawodawca w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych nie przewidział takiej sytuacji, ale jest to rozwiązanie zgodne z konstytucyjną zasadą sprawiedliwości społecznej, praworządności, czy równości co do prawa. Nie mogą bowiem powstać sytuacje, w których faktycznie w niektórych przypadkach osoba pobierająca świadczenie byłaby traktowana w sposób korzystniejszy niż inne osoby w takie samej sytuacji. Należy bowiem zaznaczyć, że opiekunowie osób niepełnosprawnych, którzy posiadali specjalny zasiłek opiekuńczy, zrezygnowali z niego na rzecz świadczenia pielęgnacyjnego a organy administracyjne prawidłowo stosując przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych przyznały im korzystniejsze świadczenie, pobierają jedynie jedno świadczenie. Na tym tle gdyby przyznać skarżącej pełne świadczenie pielęgnacyjne bez uwzględniania wypłaconego specjalnego zasiłku opiekuńczego jej sytuacja byłaby niewątpliwie korzystniejsza. Z punktu widzenia stosowania prawa "równe traktowanie osób wymaga, by organy stosujące prawo dokonywały konkretyzacji norm generalno-abstrakcyjnych w normy konkretno-indywidualne bez nieuzasadnionego różnicowania. Innymi słowy, by nie traktowały odmiennie osób ze względu na takie ich cechy, które nie są prawnie relewantne" (P. Tuleja (w:) P. Czarny, M. Florczak-Wątor, B. Naleziński, P. Radziewicz, P. Tuleja, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 32.). Zasada równego traktowania zakłada zarówno zakaz różnicowania negatywnego, jak i pozytywnego. W tym przypadku, gdyby skarżącej dodatkowo wypłacono świadczenie pielęgnacyjne w pełnej wysokości w okresie pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego byłaby traktowana w sposób uprzywilejowany, w stosunku do innych osób znajdujących się w tej samej sytuacji.

Wobec stwierdzonego naruszenia przez Kolegium ww. przepisów prawa materialnego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 119 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie początkowej daty przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy w tym zakresie, organ mógł uwzględnić stanowisko prawne wyrażone wyżej.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800, z późn. zm.), na które składa się kwota w wysokości 480 zł z tytułu postępowania przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji.