Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1211/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.19,18,22
journal: Dz.U. 2021 poz 54
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw
article: art.270,272,276,200,205,282,145
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: 41
journal: Dz.U. 2021 poz 1376
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant st. ref. Lili Zawadzka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi J. A. o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 2329/16 w sprawie ze skargi J. A. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia I. wznawia postępowanie zakończone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 2329/16; II. uchyla prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 2329/16; III. uchyla decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2016r.; IV. określa, że zwrotowi na rzecz skarżącego J. A. podlega kwota uiszczonej kary pieniężnej w wysokości 15 000 (piętnaście tysięcy) złotych, wraz z odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych od dnia [...] grudnia 2017 r. do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; V. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego J. A. kwotę 675 (sześćset siedemdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Dnia 21 kwietnia 2021 r. J. A. (dalej "Skarżący") złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 2329/16, zakończonego wyrokiem z 6 kwietnia 2017 r., uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz decyzji organu I i II instancji i umorzenia postępowania w sprawie nałożenia kary, a także orzeczenie o zwrocie środków zapłaconych lub ściągniętych w wyniku wykonania prawomocnego orzeczenia wraz z odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych za okres od dnia zapłaty lub ściągnięcia tej kwoty do dnia wydania orzeczenia.

Skarga została oparta na art. 19 ustawy z dnia 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r., poz. 54), dalej "ustawa zmieniająca".

Z akt sądowych sprawy VI SA/Wa 2365/16 oraz nadesłanych przez GITD akt administracyjnych zgromadzonych w postępowaniu zakończonym decyzją z [...] września 2016 r. wynika, że:

W dniu [...] kwietnia 2016 roku w miejscowości K. na drodze wojewódzkiej nr [...], na której dopuszcza się ruch pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej 8 t, został zatrzymany do kontroli 5-osiowy pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...] oraz trzyosiowej naczepy ciężarowej marki [...] o nr rej. [...]. Pojazdem członowym kierował R. A., który w imieniu przedsiębiorcy J. A., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą J., wykonywał przejazd drogowy z ładunkiem artykułów spożywczych na paletach, z miejscowości S. (Magazyn przedsiębiorstwa A. S.A.) do miejscowości G. (przedsiębiorstwo P. Sp. z o.o.) W związku ze stwierdzonym przewozem ładunku i uzasadnionym podejrzeniem przekroczenia dopuszczalnych parametrów kontrolowanego zespołu pojazdów, dokonano jego pomiarów ważenia na zatwierdzonym przez uprawnionego geodetę stanowisku do pomiaru mas i nacisków osi, położonym w miejscowości K., droga wojewódzka nr [...]. Punkt kontroli wagowej został wyposażony we wnęki o głębokości dostosowanej do wysokości użytych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II o numerach [...] i [...].

Przebieg kontroli utrwalono protokołem z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...]. Podczas kontroli stwierdzono, iż kontrolowany zespół pojazdów poruszając się po drodze wojewódzkiej nr [...] przekroczył dopuszczalny nacisk na pojedynczej osi napędowej ciągnika samochodowego. Kontrola drogowa nie wykazała przekroczenia innych parametrów pojazdów. W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego, stwierdzono, że nacisk pojedynczej osi napędowej ciągnika samochodowego wynosił 11,60 t - przekroczenie o 3,60 t (przekroczenie o 45%),

Kierowca nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym kategorii VII.

Decyzją z dnia [...] maja 2016 roku nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 15.000 złotych za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII.

Na skutek odwołania Skarżącego GITD utrzymał w mocy decyzję WITD stwierdzając, że naruszenie obowiązującego prawa było bezsporne.

Wyrokiem z 6 kwietnia 2017 r. (sygn. akt VI SA/Wa 2329/16) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję GITD z [...] sierpnia 2016 r. Wyrok ten jest prawomocny od 15 czerwca 2017 r.

Dnia 21 marca 2019 r., w sprawie o sygn. akt C-127/17, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej "TSUE") wydał wyrok dotyczący ograniczania na terenie Polski ruchu pojazdów silnikowych, których maksymalny nacisk na oś napędową wynosi 11,5 t. W konkluzji tego wyroku wskazano, że "Nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się po niektórych drogach publicznych, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i 7 dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym, zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/719 z dnia 29 kwietnia 2015 r., w związku z pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do tej dyrektywy 96/53".

Dnia 13 marca 2021 r. weszła w życie ustawa zmieniająca, w której – w myśl art. 18, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną dotyczącą: 1) zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego albo 2) nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia, o którym mowa w pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia - w zakresie przejazdu dokonanego w okresie od dnia 1 stycznia 2011 r. do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy można żądać wznowienia postępowania w związku z orzeczeniem przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej niezgodności przepisów krajowych nakładających obowiązek posiadania zezwoleń umożliwiających poruszanie się po drogach publicznych pojazdów o nacisku pojedynczej osi do 11,5 t z dyrektywą Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającą dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym (Dz.Urz.WE.L 235 z 17.09.1996, str. 59, Dz..Urz..WE.L 67 z 09.03.2002, str. 47 oraz Dz..Urz..UE.L 115 z 06.05.2015, str. 1).

Zgodnie zaś z art. 19 ust. 1 ustawy zmieniającej (który w życie został wprowadzony 26 stycznia 2021 r.), w sprawie określonej w art. 18 ust. 1, zakończonej prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego, można żądać wznowienia postępowania przed tym sądem w związku z orzeczeniem przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej niezgodności przepisów krajowych nakładających obowiązek posiadania zezwoleń umożliwiających poruszanie się po drogach publicznych pojazdów o nacisku pojedynczej osi do 11,5 t z dyrektywą Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającą dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym.

W myśl ust. 2 przywołanego art. 19 ustawy zmieniającej wznowienia, o którym mowa w ust. 1, można żądać niezależnie od trasy przejazdu pojazdu lub miejsca jego załadunku lub rozładunku. Ponadto w sytuacji określonej w ust. 1 art. 19 ustawy zmieniającej skargę o wznowienie wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Wznowienie postępowania następuje przy tym wyłącznie na żądanie strony (art. 19 ust. 3 ustawy zmieniającej).

W toku postępowania wznowieniowego organ wskazał, że decyzja WITD z dnia [...] maja 2016 r., została uregulowana poprzez ściągnięcie kwoty przez Urząd Skarbowy w [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Przepis art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325), dalej "p.p.s.a." przewiduje, ze w przypadkach przewidzianych w dziale VII p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem.

Zgodnie z art. 272 § 2a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a." można żądać wznowienia postępowania, gdy zostało wydane orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które ma wpływ na treść wydanego orzeczenia. Termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania biegnie od dnia publikacji sentencji orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Przywołany powyżej art. 19 ustawy zmieniającej, stanowiący ustawową podstawę wznowienia postępowania sądowego zakończonego prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego w sprawach określonych w art. 18 ust. 1 – dot. m.in. nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia, w ust. 3 określa, że skargę o wznowienie wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, z uwzględnieniem art. 22.

Mając na uwadze art. 19 ust. 1 i 3 w zw. z art. 22 ustawy zmieniającej Sąd stwierdza, że skarga o wznowienie została złożona w ustawowym terminie. Sąd ustalił także, że wyrok zapadły w sprawie VI SA/Wa 2329/16, wznowienia której Skarżący się obecnie domaga, jest prawomocny. W sprawie tej kontroli Sądu podlegała nałożona na Skarżącego kara pieniężna za przejazd po drodze publicznej o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t pojazdem, którego nacisk wyniósł 11,60 t.

W rozpoznawanym przypadku podstawą wznowienia postępowania jest więc art. 19 ust. 1 i 2 ustawy zmieniającej w zw. z art. 272 § 2a p.p.s.a., a to w konsekwencji wydania przez TSUE wyroku w sprawie C-127/17, w którym uznano, że nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się po niektórych drogach publicznych, Rzeczypospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i art. 7 dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym, zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/719 z dnia 29 kwietnia 2015 r., w związku z pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do tej dyrektywy 96/53.

Wobec powyższego Sąd wznowił postępowanie sądowoadministracyjne zakończone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 kwietnia 2017 r., w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 2329/16 i przyjął, że decyzje nakładające na Skarżącego karę pieniężną 15.000 złotych zostały wydane z naruszeniem art. 3 i art. 7 w zw. z pkt 3.1 oraz pkt 3.4 załącznika I do dyrektywy nr 96/53/WE.

Wynikająca z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP zasada pierwszeństwa prawa unijnego wyraża obowiązek nadrzędnego stosowania prawa unijnego przed prawem krajowym, jeżeli pomiędzy przepisami należącymi do tych dwóch porządków prawnych zachodzi kolizja. Zastosowane przez organy w sprawie niniejszej przepisy krajowe, tj. art. 41 ust. 2 pkt 1 u.d.p. w zw. z art. 140aa ust. 1 i 3 pkt 1 oraz art. 140ab ust. 1 pkt 2, ust. 2 p.r.d. (w brzmieniu obowiązującym w dniu popełnienia naruszenia i zarazem wydania decyzji) pozostają w oczywistej sprzeczności z wskazanymi wyżej artykułami dyrektywy 96/53/WE.

Z zasady pierwszeństwa prawa unijnego wynikają szczególne obowiązki sądów krajowych w zakresie zapewnienia skuteczności i pierwszeństwa tego prawa. Na sądach spoczywa obowiązek kontroli działań administracji publicznej w sposób umożliwiający wyeliminowanie rozstrzygnięć niezgodnych z prawem unijnym. Sąd krajowy, do którego należy w ramach jego kompetencji stosowanie przepisów prawa unijnego, zobowiązany jest zapewnić skuteczność tych norm - nie stosując sprzecznych z nimi przepisów prawa krajowego.

Realizacja zasady bezpośredniej skuteczności i pierwszeństwa stosowania prawa unijnego (art. 90 w zw. z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP) wymaga uwzględnienia ww. wyroku TSUE w sprawie C-127/17.

Art. 3 ust. 1 dyrektywy 96/53/WE stanowi, że Państwo Członkowskie nie może na swoim terytorium odmówić lub zabronić używania:

- w ruchu międzynarodowym pojazdów zarejestrowanych lub dopuszczonych do ruchu w jednym z pozostałych Państw Członkowskich, z przyczyn odnoszących się do masy lub wymiarów,

- w ruchu krajowym pojazdów zarejestrowanych lub dopuszczonych do ruchu w jednym z pozostałych Państw Członkowskich z przyczyn odnoszących się do ich wymiarów;

pod warunkiem że pojazdy te odpowiadają wartościom maksymalnym określonym w załączniku I.

Przepis stosuje się bez względu na fakt, że:

a) wymienione pojazdy nie są zgodne z wymaganiami stawianymi przez to Państwo Członkowskie w odniesieniu do niektórych, nieobjętych w załączniku I parametrów ciężaru i wymiarów,

b) właściwy organ Państwa Członkowskiego, w którym pojazdy są zarejestrowane lub dopuszczone do ruchu, określił limity, nieokreślone w art. 4 ust. 1, przekraczające wartości ustanowione w załączniku I.

Natomiast zgodnie z art. 7 dyrektywy 96/53/WE, dyrektywa nie stanowi przeszkody dla stosowania obowiązujących przepisów drogowych w każdym Państwie Członkowskim i ograniczających ciężar i/lub wymiary pojazdów na niektórych drogach lub obiektach inżynieryjnych - niezależnie od państwa rejestracji lub dopuszczenia do ruchu takich pojazdów. Obejmuje to również możliwość nakładania lokalnych ograniczeń na maksymalne dopuszczalne wymiary i/lub ciężary pojazdów, które mogą być używane, w przypadku gdy infrastruktura nie jest przystosowana do długich i ciężkich pojazdów, w określonych obszarach lub na określonych drogach, takich jak centra miast, małe wioski lub miejsca o szczególnym znaczeniu przyrodniczym.

W konsekwencji TSUE uznał, że wynikające z prawa krajowego ograniczenia, mające zastosowanie w zależności od rodzajów dróg - co motywowane jest jakością infrastruktury drogowej, pozostając jednocześnie w opozycji do cezury czasowej okresu przejściowego (31 grudnia 2010 r.) - nie mogą być usprawiedliwiane treścią art. 7 dyrektywy 96/53/WE, gdyż wynikający z tego przepisu wyjątek niweczyłby zasadę ustanowioną art. 3 tej dyrektywy (pkt 82 - 88 wyroku TSUE).

W świetle wyroku TSUE, po 31 grudnia 2010 r., nie było podstaw dla ustanawiania w prawie krajowym - w odniesieniu do pojazdów odpowiadających określonym w pkt 3.1 oraz 3.4 załącznika I do dyrektywy 96/53/WE wartościom nacisku osi, ograniczeń dalej idących, niż wyjątki wynikające z art. 7 tej dyrektywy (zob. m.in. wyrok NSA z 12 czerwca 2019 r. sygn. akt II GSK 562/17).

Reasumując, skoro po 31 grudnia 2010 r. sprzeczne z art. 3 dyrektywy nr 96/53/WE było obniżenie przez ustawodawcę polskiego dopuszczalnych wartości nacisków osi pojazdów poniżej 11,5 t, to przepis krajowy ustanawiający w tym zakresie limit na poziomie 8 t, nie mógł stanowić podstawy nałożenia na Skarżącego kary administracyjnej w wysokości 15.000 złotych. W tym przypadku do naruszenia prawa nie doszło w ustalonym podczas kontroli wymiarze, bowiem nacisk osi skontrolowanego pojazd wyniósł 11,60 t. przy normie nacisku wynikającej z wyżej przywołanych przepisów dyrektywy - 11,5 t. Przekroczenie zatem dopuszczalnego nacisku osi nie wynosiło 3,60 t. jak ustaliły to organy, ale w odniesieniu do dopuszczalnego 11,5 t. odpowiednio mniej.

Mając powyższe na uwadze Sąd, w myśl art. 282 § 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., uchylił zarówno decyzję GITD z [...] sierpnia 2016 r., jak i utrzymaną nią w mocy decyzję WITD z [...] maja 2016 r.

Ponownie rozpoznając sprawę organy Inspekcji Transportu Drogowego powinny odnieść stwierdzone w trakcie kontroli przekroczenie nacisku pojedynczej osi napędowej skontrolowanego pojazdu 11,60 t do wartości nacisku 11,5 t, co wynika z pkt 3.4.1. w zw. z pkt 2.2.1. załącznika I do dyrektywy 96/53/WE, nie zaś do wartości nacisku 8 t (art. 41 ust. 6 u.d.p.). Przyjęcie w sprawie przez organy wartości nacisku osi 8 t (zamiast 11,5 t), jako punktu odniesienia dla wyliczenia przekroczenia dopuszczalnego nacisku uzasadnia ocenę, że zarówno decyzja GITD, jak i utrzymana przez nią w mocy decyzja WITD, zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego.

W myśl art. 19 ust. 5 ustawy zmieniającej w zw. z art. 60 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, Sąd określił, że zwrotowi na rzecz Skarżącego podlega kwota uiszczonej kary pieniężnej w wysokości 15.000 złotych z odsetkami za zwłokę w wysokości jak od zaległości podatkowych od dnia 15 grudnia 2017 r. do dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia.

O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i art. 276 p.p.s.a.