Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 388/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2006-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Podatek od środków transportowych
Skarżony organ: Rada Gminy
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność aktu prawa miejscowego w części
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2006 nr 121 poz 844
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Gdulewicz, Sędziowie WSA Halina Chitrosz (spr.),, WSA Krystyna Czajecka-Szpringer, Protokolant Asystent sędziego Monika Bartmińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 listopada 2006 r. sprawy ze skargi L. W. na uchwałę Rady Gminy z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od środków transportowych I. stwierdza nieważność uchwały Rady Gminy z dnia [...] grudnia 2000 r. nr [...] w przedmiocie podatku od środków transportowych w części dotyczącej paragrafu 1 pkt 1, II. zasądza od Rady Gminy na rzecz skarżącego L. W. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Skargą z dnia 15 lutego 2006r. L. W. działając poprzez swojego pełnomocnika zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie uchwałę Nr XXXl109/2000 Rady Gminy z dnia [...] grudnia 2000 roku w sprawie podatku od środków transportowych, domagając się stwierdzenia jej nieważności, jako w istotny sposób naruszającej prawo oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.

Pełnomocnik skarżącego wnosił także, aby w przypadku stwierdzenia nieważności uchwały, Sąd stwierdził także:

1) nieważność decyzji z dnia [...] lipca 2003r. w sprawie określenia zobowiązania w podatku od środków transportowych za pojazd o numerze rejestracyjnym [...], w części dotyczącej określenia wysokości podatku za rok 2001 r.,

2) nieważność decyzji z dnia [...] lipca 2003r. w sprawie określenia zobowiązania w podatku od środków transportowych za pojazd o numerze rejestracyjnym [...], w części dotyczącej określenia wysokości podatku za rok 2001r. – w obu przypadkach na podstawie art. 156 § 1 ust. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że zgodnie z § 7 zaskarżonej uchwały Nr XXX/109/2000 w sprawie podatku od środków transportowych, weszła ona w życie z dniem 1 stycznia 2001r. i miała zastosowanie do podatku należnego za cały 2001r.

Skarżący wezwaniem z dnia 10 stycznia 2006r., doręczonym w dniu 13 stycznia 2006r. wezwał Radę Gminy do usunięcia naruszenia prawa poprzez uchylenie zaskarżonej uchwały.

Strona argumentowała, że w zaskarżonej uchwale, za podstawę obliczenia stawek podatku, przyjęto dla samochodów ciężarowych ich dopuszczalną masę całkowitą, co pozostawało w sprzeczności z przepisami ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (DZ.U. z 1991, Nr 9, poz. 31 z późn. zm.), gdyż zgodnie bowiem z jej art. 8 - w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia uchwały - opodatkowaniu podatkiem od środków transportowych podlegały:

1) samochody ciężarowe o ładowności od 2 ton do 12 ton, 2) samochody ciężarowe o ładowności powyżej 12 ton, 3) ciągniki siodłowe i balastowe, 4) przyczepy i naczepy o ładowności powyżej 5 ton, z wyjątkiem wykorzystywanych na cele rolnicze przez podatnika podatku rolnego, 5) autobusy. Przepis ten, który za podstawę podatku od środków transportowych wskazywał ładowność pojazdu obowiązywał od dnia 1 stycznia 1998r. do dnia 1 stycznia 2002r. i dopiero po tej dacie stało się możliwe ustalanie stawek podatku od środków transportowych w zależności od ich dopuszczalnej masy całkowitej.

W tym stanie rzeczy zaskarżona uchwała Rady Gminy – zdaniem strony skarżącej - błędnie wskazuje za podstawę obliczenia stawek podatku od środków transportowych za rok 2001 dopuszczalną masę całkowitą (DMC) pojazdów, w sytuacji, gdy zgodnie z treścią art. 8 powołanej ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w brzmieniu wówczas obowiązującym podstawę obliczenia stawek podatku stanowić powinna ładowność pojazdów objętych obowiązkiem podatkowym.

Wskazano dalej, że uchwała ta była dla Wójta Gminy podstawą do ustalenia dla skarżącego wysokości podatku od środków transportowych za rok 2001r. odpowiednio w kwocie 650,00zł. za pojazd o numerze rejestracyjnym [...] i 650,00 zł. za pojazd o numerze rejestracyjnym [...].

Wobec powyższego, w ocenie skarżącego – powołana uchwała Rady Gminy podjęta została z istotnym naruszeniem prawa, zaś na jej podstawie wydane zostały, w stosunku do niego wadliwe decyzje określające wysokość zobowiązania podatkowego.

Rada Gminy wniosła o oddalenie skargi w całości oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Odnosząc się do zarzutu skargi, wskazała, iż uchwalając stawki podatku od środków transportowych w zaskarżonej uchwale Nr XXXl109/2000 z dnia [...] grudnia 2000 r. w sprawie podatku od środków transportowych, Rada Gminy działała na podstawie delegacji ustawowej określonej wart. 10 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 9, poz. 84 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu jej uchwalenia (Dz. U. z 1991 r., Nr 9, poz. 31 z późn. zm.), tj. w dniu 20 grudnia 2000r.

W cytowanym przepisie, w ust. 1 - określono, że uchwalone przez radę gminy roczne stawki podatku od środków transportowych nie mogą przekroczyć - dla środków transportowych wymienionych w pkt 1 i 2 art. 10 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych - wysokości określonych w tych przepisach, a odnoszących się do ładowności środków transportowych, dopuszczając jednak w ust. 2 tegoż przepisu, przy ustalaniu stawek podatku uwzględnienie rodzaju środka transportowego, ładowności, masy całkowitej, wieku, nacisku na siodło ciągnika albo liczbę miejsc do siedzenia.

Zamieszczenie w zaskarżonej uchwale zapisu, który uzależniał stawki podatku od środków transportowych od masy całkowitej określonego środka transportu, stanowiło wyłącznie skorzystanie przez Radę Gminy z dyspozycji art. 10 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, w brzmieniu obowiązującym w dniu 20 grudnia 2000r., tj. w dniu uchwalenia zaskarżonej uchwały.

Rada Gminy twierdziła, iż uchwalając wysokość stawek podatku od środków transportowych na rok 2001, przy uwzględnieniu art. 10 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, skorzystała w sposób prawidłowy ze swojego uprawnienia, bowiem w stosunku do tej uchwały nie zostało wszczęte postępowanie nadzorcze, przez właściwy rzeczowo organ nadzoru, a w konsekwencji nie została ona uchylona, ani w całości, ani też w części.

Zdaniem organu zaskarżona uchwała, pomimo utraty przez nią mocy obowiązującej, była zgodna z przepisami prawa, w tym zwłaszcza z ustawą o podatkach i opłatach lokalnych.

Odnosząc się do wniosków pełnomocnika skarżącego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lipca 2003r. w sprawie określenia zobowiązania w podatku od środków transportowych za pojazdy o numerze rejestracyjnym [...] i [...], w części dotyczącej określenia wysokości podatku od środków transportowych za rok 2001, Rada stwierdziła, iż są one bezprzedmiotowe, w sytuacji, gdy w jej ocenie zaskarżona uchwała jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa,

Dodatkowo podniesiono, iż ewentualną podstawą stwierdzenia nieważności wyżej wymienionych decyzją nie są przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, a przepis art. 247 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 z późn. zm.).

Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonej uchwały Nr XXXl109/2000 Rady Gminy z dnia [...] grudnia 2000 roku w sprawie podatku od środków transportowych pod względem jej zgodności z prawem w oparciu o dyspozycję zawartą w przepisie art. 1§ 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 / oraz art. 3 ( 2 pkt.5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) – zaznaczyć na wstępie należy, iż pełnomocnik skarżącego na rozprawie w dniu 3 listopada 2006r. dokonał modyfikacji skargi, w ten sposób, że wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w części dotyczącej jej §1pkt.1 oraz cofnął wnioski zawarte w jej punkcie 3 i 4.

Rozważania w niniejszej sprawie należy rozpocząć od ogólnego stwierdzenia, iż uchwały rady gminy stanowią na terenie jej działania obowiązujące przepisy prawa miejscowego. Są one, zgodnie z art. 87 ust. 2 Konstytucji - częścią systemu źródeł powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej na obszarze danej gminy, dopóty, dopóki istnieje domniemanie ich zgodności z prawem (wobec których organ nadzoru nie orzekł nieważności w trybie art. 91 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm. - lub które nie zostały zaskarżone do Sądu na podstawie art. 93, ani nie zostały podważone w trybie art. 101 tej ustawy).

Według stanu prawnego obowiązującego w dacie podejmowania przez Radę Gminy, to jest w dniu [...] grudnia 2000r. zaskarżonej uchwały Nr XXXl109/2000 w sprawie podatku od środków transportowych, przepis art. 8 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych / tekst jednolity: Dz.U.Nr 121, poz. 844 z późn.zm. / stanowił, iż opodatkowaniu podatkiem od środków transportowych podlegają:

1) samochody ciężarowe o ładowności od 2 ton do 12 ton,

2) samochody ciężarowe o ładowności powyżej 12 ton,

3) ciągniki siodłowe i balastowe,

4) przyczepy i naczepy o ładowności powyżej 5 ton, z wyjątkiem wykorzystywanych na cele rolnicze przez podatnika podatku rolnego,

5) autobusy.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 tej ustawy / również w brzmieniu obowiązującym w roku 2000 / wysokość rocznych stawek podatku od środków transportu określa rada gminy w drodze uchwały, z tym że roczna stawka podatku od jednego środka transportowego nie może przekroczyć:

1) od samochodu ciężarowego o ładowności powyżej 12 ton oraz ciągnika siodłowego i balastowego - 2.081,40 zł,

2) od samochodu ciężarowego o ładowności od 2 ton do 12 ton, przyczepy i naczepy o ładowności powyżej 5 ton oraz autobusu - 1.609,44 zł.

W wymienionym przepisie art. 10 ust. 1 określono zatem maksymalne stawki tego podatku dla różnych rodzajów pojazdów, w zależności od ich ładowności.

Jednocześnie obowiązywał ust. 2 tego przepisu stanowiący, że przy określaniu stawek, o których mowa w ust. 1, rada gminy może uwzględniać rodzaj środka transportowego, ładowność, masę całkowitą, wiek, nacisk na siodło ciągnika albo liczbę miejsc do siedzenia i z treści tej właśnie regulacji Rada Gminy wywodzi swoje prawo do określenia w §1 pkt.1 zaskarżonej uchwały stawek podatku od środków transportowych w zależności od dopuszczalnej masy całkowitej samochodu ciężarowego.

Pogląd ten jest wadliwy już w samym swoim założeniu.

Nie może bowiem ulegać wątpliwości, iż ust.2 analizowanego przepisu jest w sposób nierozłączny związany z ust. 1, co wynika z niego wprost. Świadczy o tym treść "przy określaniu stawek, o których mowa w ust. 1...", a skoro tak to stawki te muszą być określone po pierwsze: w wysokości nie przekraczającej ich maksimum, zaś po drugie: w zależności od ładowności samochodu ciężarowego, która w czasie tej regulacji była parametrem ustawowym.

Kierując się natomiast wykładnią językową art. 10 ust. 2, Sąd wyraża pogląd, iż ustawodawca w tym przepisie wprowadził zasadę fakultatywności uwzględnienia przez radę wskazanych tamże parametrów, a mianowicie: rodzaju środka transportowego, ładowności, masy całkowitej, wieku, nacisku na siodło ciągnika albo liczby miejsc do siedzenia, co oznacza, iż przy podejmowaniu uchwał w tym zakresie rada gminy może (a nie musi) wziąć pod uwagę wskazane w cytowanym przepisie parametry, może też podjąć swoją uchwałę, opierając się na jednym z nich.

Przewidziana w tym przepisie kompetencja może prowadzić jednak jedynie do zróżnicowania stawek w zależności od wskazanych parametrów, natomiast w żadnej mierze do zastąpienia nimi przewidzianej w art. 10 ust.1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych – ładowności samochodów ciężarowych.

Rada gminy obowiązana jest bowiem przestrzegać zakresu upoważnienia udzielonego jej przez ustawę w zakresie tworzenia aktów prawa miejscowego, a w tych działaniach nie może wkraczać w materię uregulowaną ustawą.

Wskazać też należy, iż czym innym jest ładowność, a czym innym dopuszczalna masa całkowita. Znaczenia tych pojęć należy poszukiwać w ustawie z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym / tekst jednolity: Dz.U.Nr 108, poz.908 z późn.zm. /. Zgodnie zatem z jej art. 2 dopuszczalna ładowność oznacza największą masę ładunku i osób, jaką może przewozić pojazd po drodze / pkt. 56 /, zaś dopuszczalna masa całkowita - sumę masy własnej i dopuszczalnej ładowności /pkt. 54 /.

Wobec braku odmiennych definicji tych pojęć w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych należy w drodze wykładni systemowej przyjąć, iż podane w ustawie Prawo o ruchu drogowym definicje mają zastosowanie również dla określenia przedmiotu opodatkowania podatkiem od środków transportowych.

Ich zestawienie implikuje pogląd, iż dopuszczalna masa całkowita w sensie tonażu jest zawsze większa od dopuszczalnej ładowności. To z kolei oznacza, iż określony samochód ciężarowy o ładowności np. 10 ton, będzie miał masę całkowitą np. 12,5 tony, co spowoduje przesunięcie go do innego przedziału stawki podatkowej, zaś samochód ciężarowy o ładowności np. 1,5 tony, który według parametru ładowności nie podlegałby opodatkowaniu, przy zastosowaniu parametru dopuszczalnej masy całkowitej podatkowi od środków transportowych podlegał będzie.

Rację ma strona skarżąca, że dopiero od dnia 1 stycznia 2002r., na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2000r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, ustawy o dopłatach do oprocentowania niektórych kredytów bankowych, ustawy - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi, ustawy - Ordynacja podatkowa, ustawy o finansach publicznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych - w związku z dostosowaniem do prawa Unii Europejskiej / Dz.U.Nr 122, poz. 1315 z późn. zm. / wprowadzono do omawianego przepisu zapis, według którego obowiązującą do końca 2001r. "ładowność środków transportowych" decydującą o objęciu opodatkowaniem i wysokości stawki podatku zastąpiono "dopuszczalną masą całkowitą".

Jednocześnie w art. 10 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w jego ust.2 utrzymano podobne, jak na gruncie poprzedniego brzmienia przepisu / do 1 stycznia 2002r. / rozwiązanie, iż przy określaniu stawek, o których mowa w ust. 1 pkt 1, 3, 5 i 7, rada gminy uwzględnia rodzaj środka transportowego i jego wpływ na środowisko naturalne, dopuszczalną masę całkowitą, rok produkcji albo wiek pojazdu, nacisk na siodło ciągnika albo liczbę miejsc do siedzenia. Zasada różnicowania stawek została zatem zachowana, natomiast dokonano modyfikacji parametrów, według których jest to możliwe / por. "Podatki i opłaty samorządowe" Komentarz pod red. L. Etela i S. Presanarowicza", Dom Wydawniczy ABC, str.316 /.

W myśl przepisu art. 147 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały one wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.

Nie ulega wątpliwości, że stawki podatku od środków transportowych mają charakter roczny, co wynika z art. 10 ust.1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Taki sam charakter ma też uchwała rady gminy podjęta w sprawie ich wysokości, dotyczy ona bowiem danego roku podatkowego, w rozpatrywanym przypadku – 2001. Nie wpływa to jednak w ocenie Sądu na możliwość stwierdzenia jej nieważności, albowiem przepis szczególny, o którym mowa w art. 147 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to jest art. 94 ust.1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie tego nie wyłącza, stanowiąc, iż nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego.

Skoro w sprawie niniejszej mamy do czynienia z aktem prawa miejscowego, to a contrario - stwierdzenie jego nieważności nie jest zależne od czasowego ograniczenia wykluczającego wyeliminowanie go z obiegu prawnego po upływie roku od dnia podjęcia, ani też od tego, że zaskarżona uchwała dotyczyła i obowiązywała w roku 2001 / por. wyrok NSA z 16 maja 2001r., III SA 2622/00, ONSA2002/3/114, a także uchwałę TK z dnia 14 września 1994r., W 5/94, OTK 1994/2/44 /.

W konsekwencji powyższych ustaleń, na zasadzie art. 147 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mając na względzie dokonaną modyfikacje skargi Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części obejmującej jej § 1 pkt.1, jako wydanej z naruszeniem wskazanych przepisów prawa materialnego.

W związku z tym, iż pełnomocnik skarżącego na rozprawie w dniu 3 listopada 2006r. cofnął wnioski zawarte w punkcie 3 i 4 skargi o stwierdzenie:

1) nieważności decyzji z dnia [...] lipca 2003r. w sprawie określenia zobowiązania w podatku od środków transportowych za pojazd o numerze rejestracyjnym [...], w części dotyczącej określenia wysokości podatku za rok 2001 r.,

2) nieważności decyzji z dnia [...] lipca 2003r. w sprawie określenia zobowiązania w podatku od środków transportowych za pojazd o numerze rejestracyjnym [...], w części dotyczącej określenia wysokości podatku za rok 2001r., Sąd nie znajduje podstaw do czynienia jakichkolwiek rozważań w tej kwestii.

Ubocznie można natomiast wskazać, iż stosownie do art. 147 § 2 rozstrzygnięcia w sprawach indywidualnych wydane na podstawie uchwał i aktów, o których mowa w § 1 podlegają wzruszeniu w trybie określonym w kodeksie postępowania administracyjnego albo w postępowaniu szczególnym.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie przepisu art. 200 w zw. z art. 205§2 oraz w zw. z §14 ust.2 pkt.1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r.w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu / Dz.U.Nr 163, poz. 1349 z późn.zm. /.