Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 376/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2008-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.1;art.2 ust. 1 i ust.2;art.3 ust.1;
journal: Dz.U. 2004 nr 6 poz 40
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru
article: art133 par.1; art.134 par.1;
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 270 poz 1 art.143b ust4 i 5;
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w  ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr  1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr  2358/71 i (WE) nr 2529/2001
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 345 poz 1 art.138 ust1;
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r.ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych  gruntów do produkcji surowców
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art.51 ust 2;
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Czajkowski, Sędziowie sędzia NSA Włodzimierz Kędzierski (spr.),, sędzia WSA Zofia Skrzynecka, Protokolant Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 19 listopada 2008r. sprawy ze skargi L. L. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją nr "[...]" z dnia "[...]" Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w I. z siedzibą w L. odmówił L.L. przyznania jednolitej płatności obszarowej (JPO) na rok 2006 i nałożył sankcje trzyletnie w wysokości 7976,20 zł oraz odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej (UPa) na rok 2006 i nałożył sankcje trzyletnie w wysokości 9049,30 zł.

Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia złożył L. L.

Decyzją z dnia "[...]"., "[...]", Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w O. utrzymał w mocy zaskarżona decyzję.

W uzasadnieniu wskazano, iż łączna powierzchnia zadeklarowanych działek rolnych do przyznania jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej na rok 2006 wyniosła 39,89 ha. Powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności JPO i UPO wyniosła 11,02 ha. Powyższa powierzchnia uprawniona do przyznania płatności ustalona została w oparciu o fakt trwałego wykluczenia części działek rolnych zadeklarowanych przez stronę z płatności bezpośrednich w związku ze stwierdzeniem przez inspektorów terenowych podczas kontroli na miejscu (mającej miejsce w dniu "[...]" r.) braku utrzymywania na nich dobrej kultury rolnej na dzień "[...]" r.

W związku ze skargą dotyczącą złego stanu gruntów L. L. dnia "[...]"w gospodarstwie beneficjenta przeprowadzona została kontrola na miejscu. W jej trakcie inspektorzy terenowi Oddziału Regionalnego ARiMR Biura Kontroli na miejscu stwierdzili, że część z działek rolnych są silnie zachwaszczone i zakrzaczone. W protokole z kontroli na miejscu nr "[...]" inspektorzy terenowi wpisali, że w/w działki rolne są silnie zachwaszczone oraz porośnięte licznymi krzakami w wyniku czego brak jest na nich dobrej kultury rolnej na dzień "[...]", co jest powodem do wykluczenia ich z systemu płatności bezpośrednich. W odniesieniu do działki rolnej oznaczonej jako E kontrolerzy w uwagach zamieścili zapis następującej treści: "na części ww. działki zostało zrobione wysypisko śmieci o powierzchni 0,11 ha". W przypadku działki rolnej oznaczonej jako H (o powierzchni 3,04 ha położonej na działce ewidencyjnej nr "[...]" w obrębie B.) inspektorzy terenowi stwierdzili, że na powierzchni około 0,20 ha znajduje się łąka, jednocześnie stwierdzono liczne zachwaszczenia.

W w/w raporcie z kontroli na miejscu dla działek oznaczonych A, B, C, D, E, F, G, oraz I zastosowano kod pokontrolny DR 10 - cała działka rolna nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej na dzień "[...]", kod sankcjonujący skutkujący trwałym wykluczeniem działki rolnej z płatności.

W celu potwierdzenia, iż grunty rolne L. L. w roku 2004 podczas kontroli na miejscu były odłogami, biegły Sądu Okręgowego w O. ds. szacowania strat w uprawach rolniczych, prof. nadzw. dr hab. K. Z. dnia "[...]" wydał opinię na podstawie zdjęć wykonanych podczas przedmiotowej kontroli i dwóch zdjęć z wizji lokalnej z dnia "[...]" roku. Według powyższego dokumentu żadna część gruntów widoczna na zdjęciach dołączonych do protokołu nr "[...]" nie pozwala zakwalifikować ich jako spełniające minimalne wymogi w zakresie dobrej kultury rolnej. Biegły podał, że przedmiotowe fotografie świadczą o braku użytkowania gruntów rolnych zgłoszonych przez L. L. do objęcia płatnością bezpośrednią w roku 2004, i 2 do 4 lat wcześniej. Widoczny stan gatunków roślin świadczy, że w/w grunt nie był koszony do dnia "[...]", o czym świadczą także widoczne kilkuletnie drzewa. Odnośnie widocznego na zdjęciu nr 4 wysypiska śmieci biegły jednoznacznie wskazał, że nie jest to grunt rolniczy.

Wskazano również, iż sprawa L. L. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 zakończona została wydaniem decyzji przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w I. Z/S w L. Nr "[...]" odmawiającej przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych (z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych), która rozstrzygnięciem Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w O. Nr "[...]" została utrzymana w mocy. Postanowieniem z "[...]". sygn. akt"[...]" Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną L.L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Decyzja organu II instancji w dniu "[...]" stała się więc ostateczna, w związku z czym nie przysługuje od niej żaden środek zaskarżenia. W związku z powyższym dokonane w/w rozstrzygnięciem wyłączenia części gruntów rolnych skarżącego z płatności bezpośrednich z powodu braku dobrej kultury rolnej na dzień "[...]", skutkują trwałym wykluczeniem działek rolnych, na których stwierdzono przedmiotowe nieprawidłowości z płatności bezpośrednich w kolejnych latach.

Podkreślono, iż w związku z tym, że jednolita płatność obszarowa jest płatnością podstawową do gruntów rolnych, wskazać należy, że utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej na dzień "[...]" jest warunkiem niezbędnym także do przyznania beneficjentowi uzupełniającej płatności obszarowej.

Zdaniem organu odwoławczego wyniki kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie L. L., zeznania inspektorów terenowych oraz opinię biegłego sądowego, potwierdza stanowisko Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w I. z/s w L. zajęte w decyzji Nr "[...]" dotyczące nieobjęcia płatnością większości gruntów rolnych L. L. zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2006. Powyższe spowodowane było trwałym wykluczeniem gruntów rolnych z systemu płatności z powodu stwierdzenia na nich braku dobrej kultury rolnej na dzień "[...]" W związku z powyższym działki rolne zadeklarowane przez skarżącego we wniosku na rok 2004 oznaczone jako A, B, C, D, E, F, G, H i część H usytuowane na działkach ewidencyjnych nr "[...]" wykluczone zostały trwale z płatności bezpośrednich. Skutkiem powyższego poniżej wskazane działki rolne zadeklarowane przez stronę w roku 2006 wykluczono z naliczania płatności:

- działka ewidencyjna nr "[...]", zadeklarowane 25,69 ha, wykluczono 20,69 ha, zakwalifikowano 5,00 ha;

- działka ewidencyjna nr "[...]", zadeklarowane 3,90 ha, wykluczono 3,00 ha, zakwalifikowano 0,90 ha;

- działka ewidencyjna nr "[...]", zadeklarowane 0,11 ha, wykluczono 0,00 ha, zakwalifikowano 0,11 ha;

- działka ewidencyjna nr "[...]", zadeklarowane 4,37 ha, wykluczono 4,00 ha, zakwalifikowano 0,37 ha;

- działka ewidencyjna nr "[...]", zadeklarowane 5,90 ha, wykluczono 5,70 ha, zakwalifikowano 0,20 ha;

- działka ewidencyjna nr "[...]", zadeklarowane 1,70 ha, wykluczono 1,70 ha, zakwalifikowano 0,00 ha;

- działka ewidencyjna nr "[...]", zadeklarowane 9,08 ha, wykluczono 8,00 ha, zakwalifikowano 1,08 ha;

- działka ewidencyjna nr "[...]", zadeklarowane 2,85 ha, wykluczono 2,72 ha, zakwalifikowano 0,13 ha;

- działka ewidencyjna nr "[...]", zadeklarowane 2,61 ha, wykluczono 0,00 ha, zakwalifikowano 2,61 ha;

- działka ewidencyjna nr "[...]", zadeklarowane 0,31 ha, wykluczono 0,00 ha, zakwalifikowano 0,31 ha;

- działka ewidencyjna nr "[...]", zadeklarowane 7,24 ha, wykluczono 6,93 ha, zakwalifikowano 0,31 ha.

Powierzchnia zaliczona do przyznania jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej na rok 2006 wyniosła 11,02 ha. Różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną wyniosła 28,87 ha.

Organ odwoławczy podkreślił, iż zgodnie z art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) NR 1973/2004 z 29 października 2004 roku ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Komisji (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystana gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. UE Nr L 345 z 20.11.2004 r. ze zm.), należało odmówić panu L. L. przyznania JPO na rok 2006 i nałożyć sankcje. Ww. przepis prawa stanowi, że z wyjątkiem przypadków działania siły wyższej bądź okoliczności nadzwyczajnych zgodnie z definicją zawartą w art. 72 rozporządzenia (WE) nr 796/2004, jeżeli w wyniku kontroli administracyjnej bądź wizji lokalnej wykryte zostanie, iż ustalona różnica między zadeklarowanym a wyznaczonym obszarem w rozumieniu art. 2 punkt 22 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 przekracza 3 % lecz nie więcej niż 30 % wyznaczonego obszaru, to kwota jaka ma być przyznana w ramach programu dopłat za jeden obszar, jest pomniejszana w przedmiotowym roku o dwukrotną wykrytą różnicę. Jeżeli różnica ta przekracza 30 % wyznaczonego obszaru, za przedmiotowy rok nie przyznaje się żadnej pomocy. Jeżeli różnica ta przekracza 50 % rolnik jest wykluczony ponownie z przywileju uzyskania premii do kwoty, która odpowiada różnicy pomiędzy areałem zadeklarowanym a wyznaczonym. Taka kwota jest odejmowana z wypłat pomocy, do której rolnik jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych po upływie roku kalendarzowego, w którym wykryto tę różnicę.

Wskazano również, że organ I instancji w sposób poprawny i zgodny z przepisami prawa odmówił beneficjentowi przyznania jednolitej płatności obszarowej na rok 2006 i nałożył sankcje w wysokości 7976,20 zł = 28,87 ha x 276,28 zł/ha - [różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną w ha x stawka płatności JPO na rok 2006 w zł/ha = sankcja trzyletnia w zł]

W przypadku uzupełniającej płatności obszarowej do gruntów rolnych procentowe wskazano także, iż wysokość sankcji nałożona na skarżącego w przypadku uzupełniającej płatności obszarowej na rok 2006 wyniosła 9049,30 zł =28,87 ha x 313,45 zł -[różnica pomiędzy powierzchnia zadeklarowaną a powierzchnia stwierdzoną w ha x stawka płatności UPO na rok 2006 w zł/ha = wysokość sankcji trzyletnich w zł].

Organ odwoławczy biorąc pod uwagę powyżej przytoczone przepisy prawa i oparte na nich wyliczenia podkreśla, że zarzut strony przedstawiony w odwołaniach dotyczący bezprawnego nałożenia na L. L. trzyletnich sankcji w związku z faktem braku ku temu podstawy prawnej jest całkowicie bezzasadny.

Organ II instancji nie stwierdził również naruszenia art. 7 kpa. Praworządność bowiem, to zasada przestrzegania prawa przez organy państwa, a w taki właśnie sposób postępował organ I instancji wydając rozstrzygnięcie w sprawie przyznania skarżącemu płatności do gruntów rolnych na rok 2006 w oparciu o trwałe wykluczenia gruntów rolnych dokonane decyzją w sprawie płatności na rok 2004. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydając rozstrzygnięcie z dnia "[...]" oparł się na całokształcie materiału dowodowego w sprawie za rok 2004, która to sprawa miała przełożenie na sprawę płatności bezpośrednich z roku 2006, w wyniku powyższego zadośćuczynił art. 77 § 1 kpa, który stanowi o konieczności wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego w sprawie.

Organ odwoławczy wskazał, że L L. w toku prowadzonego postępowania administracyjnego zarówno przez organ I jak i II instancji był informowany o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych materiałów (pisma z dnia "[...]" oraz z dnia "[...]"), z której to możliwości beneficjent nie skorzystał. Warto zauważyć tutaj, że wnioskodawca nawet podczas przeprowadzanej w jego gospodarstwie rolnym wizji lokalnej nie brał w niej udziału osobiście (na czym powinno mu zależeć skoro nie zgadzał się z wynikami z kontroli na miejscu) i wyznaczył do tego pracownika M. Biorąc pod uwagę powyższe organ II instancji stwierdza, że strona miała możliwość zapoznania się z aktami sprawy i powzięcia informacji o stanie faktycznym i prawnym sprawy, jednakże z tego prawa z własnej woli nie skorzystała, tak więc powyższy zarzut nie ma pokrycia w stanie faktycznym.

Organ odwoławczy nie zgodził się również z naruszeniem art. 10 kpa albowiem skarżący był pisemnie zawiadamiany o możliwości zapoznania się z aktami w sprawie, tak więc organ I instancji zadośćuczynił ww. przepisowi, który stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w O. podkreślił, że twierdzenia strony o ukaraniu jej sankcjami w sytuacji, gdy nie została pouczona o spoczywających na niej obowiązkach i sposobie ich realizacji narusza zasady kpa jest całkowicie bezpodstawne. L. L. składając wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych (zarówno w roku 2004 jak i w 2005) własnoręcznie podpisał na stronie 4 ww. dokumentu oświadczenie o znajomości zasad przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, tak więc poświadczył, że wie jakie warunki musi spełnić aby otrzymać płatności i jakie są skutki ich niedotrzymania.

Organ odwoławczy podał także, że zarzut strony dotyczący nierzetelnego wykonania kontroli na miejscu przez inspektorów terenowych i wadliwości rozstrzygnięcia z dnia "[...]" przez oparcie jej na opinii biegłego, która bazowała na zdjęciach z wizji lokalnej dokonanych w 2 lata po przedmiotowej kontroli, także nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wykazano już powyżej przeprowadzenie kontroli (protokół z kontroli na miejscu Nr "[...]") w gospodarstwie L. L. potwierdziła wizja lokalna, w wyniku czego organ odwoławczy uznał, że zastany przez kontrolerów terenowych stan gruntów skarżącego uwieczniony na zdjęciach świadczy o braku dobrej kultury rolnej na dzień "[...]". Odnośnie zaś opinii biegłego (która potwierdziła wyniki ww. kontroli) organ II instancji podkreślił, iż oparta ona została na fotografiach wykonanych podczas rzeczonej kontroli na miejscu, nie zaś tylko i wyłącznie na 2 zdjęciach wykonanych podczas wizji lokalnej mającej miejsce dwa lata później.

Na podstawie całokształtu materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie ustalono, iż L. L. we wniosku na rok 2006 zadeklarował działki ewidencyjną trwale wykluczone z płatności bezpośrednich.

Organ II instancji uznał, iż strona nie wykazała, że nie jest winna stwierdzonych nieprawidłowości. Jak już wyżej zostało wskazane, podczas kontroli administracyjnej przedmiotowego wniosku, stwierdzono rozbieżności między powierzchnią deklarowaną przez rolnika a ustaloną podczas tychże czynności kontrolnych. Zatem w niniejszej sprawie po stronie organu administracji istnieje obowiązek zastosowania wyłączeń w oparciu o bezwzględnie obowiązujące przepisy prawa. Przepisy dotyczące przedmiotowych płatności w ogólności skonstruowane są w sposób rygorystyczny i dyscyplinujący strony do zachowania szczególnej ostrożności przy formułowaniu wniosków o płatności. Cel powyższego jest oczywisty - ma zapobiegać uzyskiwaniu płatności przez osoby do powierzchni nieuprawnionych i prewencyjnie zniechęcać do prób nieuprawnionego pozyskiwania przedmiotowych płatności.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na powyższe rozstrzygnięcie złożył L. L., zarzucając naruszenie:

– art. 1 i art. 3 ust.1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru w związku z art. 138 ust.1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. w sprawie ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 ( ... ) i art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów bezpośredniej pomocy w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników i art. 143 b ust 4 i 5 rozporządzenia Rady ( WE) Nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej ( ... ) poprzez niewłaściwe zastosowanie w sytuacji gdy brak było przesłanek i przepisów prawa do odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 r. i nałożenia kar z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej i Uzupełniającej Płatności Obszarowej za 2006 r.;

– art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa poprzez oparcie się w głównej mierze na protokole kontroli z "[...]" i opinii biegłego prof. nadzw. dr hab. K.Z.oraz dopuszczenie tej opinii w charakterze dowodu w sytuacji, gdy oba te dowody obarczone są licznymi wadami, a także poprzez brak wyczerpującego i zebrania rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie;

– art. 6, 8 i 9 kpa poprzez wydanie decyzji w przedmiocie kary mimo braku podstawy prawnej do nałożenia kary, a także brak informowania odwołującego się o okolicznościach istotnych dla jego sytuacji prawnej.

Zdaniem skarżącego organ odwoławczy w pełni podzielił wadliwą argumentację organu I instancji. Ponadto wskazał, iż kwestionuje dowody, na których została oparta zaskarżona decyzja. Także w zdaniem skarżącego opinia sporządzona w sprawie jest obarczona wadami i nie może stanowić dowodu w tej sprawie. Skarżący wskazał, iż nie miał też żadnego wpływu na postawione biegłemu pytania, ani tez nie pouczono go czy może wnieść do niej zarzuty i czy w ogóle się z nią zgadza. Na odwołującego się nałożono kary bez uprzedniego pouczenia go o istotnych z punktu widzenia jego interesów obowiązkach, sposobie realizacji i grożących sankcjach tak w postępowaniu, które toczyło się w roku 2004 jak w roku 2006. Zasada zaś, iż nieznajomość prawa szkodzi nie ma zastosowania w tym postępowaniu. Poza tym skarżący nie jest prawnikiem, a zasada ta kierowana jest do prawników. L.L. nie był o powyższych okolicznościach poinformowany, a zatem bezprawnym jest nakładanie na niego kar. Nie może ponosić on negatywnych konsekwencji tego, iż nie został należycie poinformowany. W ocenie skarżącego nie wyjaśniono podstawy prawnej, który wyraźnie wskazuje zasadność odmowy płatności za 2006 r. Mowa jest jedynie o karach nałożonych w związku z postępowaniem prowadzonym w 2004r. Niedopuszczalne jest więc dodatkowe karanie poprzez odmowę przyznania dopłat za 2006 r.

Nałożenie wskazanych na wstępie kar jest bezprawne i bezzasadne. Jak organ wskazuje postępowanie w sprawie rzeczonych dopłat zainicjowane zostało wnioskiem skarżącego z "[...]" kontrolę zaś przeprowadzono w "[...]". Tymczasem karę na odwołującego się nałożono w oparciu na art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr197312004 z dnia 29 października ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Komisji (WE) nr 178212004 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców. Przy tym art. 173 cytowanego rozporządzenia mówi, iż "niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie do wniosków o pomoc dotyczących lat obrotowych bądź okresu premiowania rozpoczynających od 1 stycznia 2005 r., z wyjątkiem art. 10, który ma zastosowanie od dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia". Zatem brak jest podstaw prawnych do nałożenia na odwołującego się obu kar. Wywody zaś organu dotyczący możliwości stosowania wskazanego powyżej przepisu do sytuacji prawnej skarżącego są interpretacją prawa contra legem.

Zdaniem skarżącego zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem prawa i de facto bezprawnie. Narusza to zatem art. 6 kpa. Mylnie twierdzi także organ odwoławczy, iż nie naruszono art. 7 kpa i że skarżący na poparcie swego stanowiska nie przedstawił żadnych dowodów. Otóż to na organie ciąży obowiązek dokładnego i wyczerpującego rozpatrzenia sprawy. Czego nie uczyniono. Nadto nie wiedzieć czemu twierdzi organ, iż skarżący dowodów na poparcie swego stanowiska nie przedstawił. Przedstawił je w postępowaniu przez Dyrektorem Oddziału Regionalnego AM i MR w O. znak sprawy: "[...]" w postaci dowodów ze świadków i dokumentów. Jednakże organ ignoruje je i pomija.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zakres kognicji sądów administracyjnych i zasady postępowania przed tymi sądami uregulowane zostały w ustawach z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) i z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

W myśl art. 1 § 1 i § 2 pierwszej z wymienionych ustaw sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie zaś z przepisem art. 3 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie.

Takie uregulowanie prawne oznacza, że sąd jest uprawniony i zobligowany do zbadania czy postępowanie zakończone wydaniem decyzji (aktu) przeprowadzone zostało zgodnie z wymogami przepisów prawa określającymi zasady postępowania, czy zebrany w postępowaniu materiał pozwalał na ustalenie stanu faktycznego przyjętego przez organ za rzeczywisty oraz czy ustalony stan faktyczny wyczerpuje dyspozycje przepisów prawa materialnego powołanych przez organ jako podstawa prawna wydanej decyzji (wydanego aktu).

Zauważyć należy, że sąd rozstrzyga sprawę na podstawie na podstawie akt sprawy i w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 133 § 1 i art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; zwanej dalej u.p.p.s.a.).

Rozpatrując sprawę niniejszą, Sąd stwierdził, że organy przeprowadziły postępowanie w sposób nie uchybiający przepisom prawa formalnego, a ustalenia faktyczne pozwalały na zastosowanie przepisów prawa materialnego, powołanych jako podstawa prawna decyzji.

Sprawa niniejsza dotyczy płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w 2006r. z akt sprawy wynika, że postępowanie w sprawie prowadzone było w czasie, w którym toczyło się także postępowanie w sprawie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004.

Postępowanie dotyczące płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2004r. zakończone zostało ostateczną decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z "[...]", Nr "[...]" (akta admin. segregator II 2008r.) utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą przyznania płatności do gruntów rolnych w 2004r. Jako jedną z podstaw prawnych decyzji powołano przepis art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z 18.12.2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz.U. z 2004r. Nr 6, poz. 40 ze zm.).

Z treści tego przepisu wynika, że osobie fizycznej (producentowi rolnemu) przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, zwane dalej gruntami rolnymi.

Przepis art. 5 powołanej ustawy stanowi, iż minister właściwy do spraw rozwoju wsi określi, w drodze rozporządzenia, wzory wniosków o przyznanie płatności ... oraz szczegółowe warunki przyznawania płatności w przypadkach, o których mowa w art. 4, mając na względzie zabezpieczanie przed nieuzasadnionym przyznawaniem płatności.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi takie rozporządzenie wydał 07 kwietnia 2004r. (Rozp. M.R.i.R.W. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej, Dz. U. Nr 65, poz. 600).

Organy administracji – pierwszej i drugiej instancji – uznały, że grunty zgłoszone do płatności nie były utrzymywane w należytej kulturze rolnej.

Ustalenia organów dotyczące płatności w roku 2004 mają konsekwencje dla losu wniosku o płatności w 2006r.

Decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. dotycząca płatności do gruntów rolnych w 2004r, jest ostateczna i jako taka nie podlega ocenie w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania.

Postępowanie administracyjne w sprawie niniejszej zakończone zostało "[...]" W tym dniu Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. wydał decyzję będącą przedmiotem zaskarżenia.

Postępowanie w sprawie płatności do gruntów rolnych na rok 2004 zakończyło się ostatecznie "[...]", kiedy to Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił skargę L.L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej (postanowienie NSA, akta admin., segregator II).

W dniu wydawania zaskarżonej decyzji przy uwzględnieniu treści przepisu art. 143b ust. 4 i 5 Rozporządzenia (WE) Nr 1782/2003 z 29.09.2003r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenie ... (Dz.Urz. WE Nr L 270 z 21.10.2003r.) istniała podstawa do odmowy przyznania L. L. płatności do gruntów rolnych za 2006r.

Z powołanego przepisu Rozporządzenia wynika bowiem, iż obszar użytków rolnych nowego Państwa Członkowskiego objęty systemem jednolitej płatności obszarowej stanowi część wykorzystywanych użytków rolnych utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej na dzień "[...]", niezależnie od tego czy w tym dniu była na nich prowadzona produkcja czy też nie.

Do przyznania pomocy w ramach systemu jednolitych płatności obszarowych kwalifikują się wszystkie działki rolne spełniające kryteria określone w ustępie 4 oraz działki rolne obsadzone zagajnikami o krótkiej rotacji, które były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej w dniu "[...]"

W postępowaniu dotyczącym roku 2004, decyzją ostateczną stwierdzono, że grunty zgłoszone przez L. L. do dopłat nie były utrzymywane w należytej kulturze rolnej na "[...]" Tym samym płatność do gruntów rolnych za 2006r. nie przysługiwałaby wobec nieutrzymywania gruntów rolnych, zgłoszonych do płatności bezpośredniej, w odpowiedniej kulturze rolnej na dzień "[...]".

Dokonując analizy zebranego w sprawie materiału Sąd stwierdził, że zebrany w sprawie materiał stanowił dostateczną podstawę do dokonania przez organy ustaleń faktycznych przedstawiony w decyzji organu pierwszej instancji jak też w decyzji będącej przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie.

Organy administracyjne dysponowały protokołem z czynności kontrolnych sporządzonym "[...]". na gruntach należących do L.L., a także sporządzoną do protokołu dokumentację w postaci zdjęć fotograficznych i mapek sytuacyjnych kontrolowanych i fotografowanych działek (protokół i dokumentacja fotograficzna i szkice w aktach administracyjnych segregator II).

Nadto przesłuchano w charakterze świadka L.M., T.W.i M.S. oraz przesłuchano w charakterze strony L.L.

W dniu "[...]" dokonano wizji lokalnej na gruntach zgłoszonych do płatności na 2006r. (protokół z wizji lokalnej w aktach administracyjnych).

Organy administracyjne skorzystały także z opinii biegłego prof. nadzw. dr hab. K.Z. (opinia w aktach administracyjnych).

Sąd dokonawszy analizy ustaleń zawartych w zaskarżonej decyzji stwierdził, że ustalenia te znajdują oparcie w zebranym w sprawie materiale. Dokonana ocena zebranego w sprawie materiału mieści się w granicach zakreślonych przepisami art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zasadnym było także dopuszczenie dowodu z opinii biegłego.

Zgodnie bowiem z przepisem art. 75 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.

W sprawie zaistniała konieczność ustalenia czy grunty wskazane we wniosku o przyznanie płatności utrzymywane były na dzień "[...]" w należytej kulturze rolnej.

Ponieważ na gruntach w czasie kontroli "[...]" stwierdzono zachwaszczenia i zakrzewienia zaistniała konieczność ustalenia, czy roślinność stwierdzona na gruntach mogła wyrosnąć – po wcześniejszym skoszeniu – do dnia kontroli i czy mogła znajdować się w stadium rozwoju uwidocznionym na fotografiach.

Dla oceny tych okoliczności niezbędne było posiadanie wiadomości specjalnych.

Dlatego zasadnym było dopuszczenie dowodu z opinii biegłego (art. 80 k.p.a.). Biegły ocenił na podstawie wielkości roślin i krzewów oraz stadium rozwoju i wegetacji roślin, że grunty wymienione w opinii nie mogły być utrzymywane w należytej kulturze rolnej na dzień "[...]" (opinia biegłego W.Z. w aktach admin.).

Opinia ta jako dowód została przez organy administracji oceniona w sposób prawidłowy.

Organ w zaskarżonej decyzji, opierając się o dokumentację i zeznania świadków prawidłowo ustalił, że w czasie kontroli "[...]" przedmiotem oględzin były działki należące do L. L.

Organy administracyjne poddały ocenie także zeznania L. L. jak też L.M. i oceniły je w kontekście całokształtu materiału dowodowego.

Zgromadzony materiał dowodowy w sprawie uzasadniał wyłącznie 28,87 ha ze wskazanych do płatności do gruntów rolnych o powierzchni 39,89 ha.

Wyłączony areał stanowi 261,98% gruntów spełniających wymogi do przyznania płatności.

W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, ze w zaskarżonej decyzji prawidłowo zastosowano powołane jako podstawa prawna przepisy prawa materialnego.

Zgodnie bowiem z przepisem art. 2 ust. 1 ustawy z 18.12.2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz.U. Nr 6, poz. 40 ze zm.) osobie fizycznej będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymane w dobrej kulturze rolnej.

Pojęcie utrzymania w dobrej kulturze rolnej określone zostało w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 07.04.2004r. (Dz. U. Nr 65, poz. 600 ze zm.) w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej.

Zgodnie z art. 143b ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 z 29.09.2003r. (Dz.Urz. WE Nr L 270 z 21.10.2003r.) ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenie, obszar użytków rolnych nowego Państwa Członkowskiego objęty systemem jednolitej płatności obszarowej stanowi część wykorzystywanych użytków rolnych utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej na dzień "[...]"., niezależnie od tego czy w tym dniu była na nich prowadzona produkcja czy też nie.

Ponieważ organy administracyjne zasadnie ustaliły, że 28,87 ha z 39,89 ha wskazanych do dopłat nie było utrzymywane w należytej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003r., to w myśl art. 2 ust. 1 ustawy z 18.12.2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz.U. Nr 6, poz. 40 ze zm.) dopłaty do tego areału nie przysługiwały.

Wyłączone od płatności grunty o areale 28,87 ha stanowią 261,98% gruntów do których bezpośrednia płatność obszarowa przysługiwała (11,02 ha).

Zgodnie z przepisem art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004r. z 29.10.2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1782/2003 z 29.09.2003r. w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i VIa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz.Urz. WE Nr L 345 z 20.11.2004r.) jeżeli różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym do dopłat, a "uprawnionym" w rzeczywistości przekracza 30% obszaru wyznaczonego do dopłat, za przedmiotowy rok nie przyznaje się żadnej pomocy. Jeżeli zaś różnica ta przekracza 50% rolnik jest wykluczony ponownie z przywileju uzyskania prawa do kwoty, która odpowiada różnicy pomiędzy areałem zadeklarowanym a wyznaczonym. Taka kwota jest odejmowana z wypłat pomocy, do której rolnik jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych po upływie roku kalendarzowego, w którym wykryto tę różnicę.

Organ dokonał więc w oparciu o ten przepis sankcji odnośnie jednolitej płatności obszarowej. Odmowę uzupełniającej płatności obszarowej oraz określenie sankcji organ oparł na przepisie art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z 21.04.2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów z rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz.Urz. WE Nr L 141 z 30.04.2004r., str. 18 ze zm.).

Z treści tego przepisu wynika m.in., że jeżeli zadeklarowany obszar przekracza obszar zatwierdzony o więcej niż 30%, pomoc do której rolnik byłby uprawniony zgodnie z art. 50 ust. 3-5 rozporządzenia nie zostanie przyznana na dany rok kalendarzowy w ramach tych programów pomocowych.

W przypadku gdy różnica (areałów) przekracza 50%, rolnik będzie również wyłączony z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym, a kwota ta podlega kompensacji dopłacania w ramach jakichkolwiek programów pomocowych, do których rolnik jest uprawniony w kontekście wniosków, jakie złożył w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym wykrycia różnicy.

Zarówno w przypadku jednolitej płatności obszarowej jak i uzupełniającej płatności obszarowej różnica pomiędzy obszarem gruntów zadeklarowanych i obszarem zatwierdzonym przekroczyła 50%.

Organ administracyjny prawidłowo więc zastosował przepisy prawa materialnego powołane jako podstawa prawna decyzji.

W sposób wystarczająco dostępny wyjaśnił podstawę faktyczną i prawną decyzji.

Poczynione wyżej ustalenia i rozważania nie pozwalają na uznanie zarzutów skargi o naruszeniu przepisów art. 1 i art. 3 ust. 1 ustawy z 18.12.2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru. Zresztą sam skarżący nie przedstawił argumentacji na poparcie tego zarzutu.

Również pozostałe zarzuty naruszenia prawa materialnego w świetle poczynionych wyżej ustaleń i rozważań nie okazały się zasadne.

Sąd nie stwierdził także naruszenia przepisów dotyczących reguł i zasad prowadzenia postępowania.

Organ administracyjny dla wyjaśnienia sprawy wzywał L. L. do usunięcia wadliwości wniosku, przeprowadził dowód z oględzin nieruchomości przy udziale strony i świadków. Przeprowadził dowód z opinii biegłego. Z akt sprawy nie wynika, by organ pierwszej bądź drugiej instancji nie uwzględnił wniosku dowodowego strony.

Zgromadzono w sprawie materiał wystarczający do rozpatrzenia sprawy.

Dowody zebrane w sprawie zostały przez organ (organy) poddane ocenie, przy czym wskazano dlaczego pewnym dowodom odmówiono wiarygodności.

Przedmiotem oceny – jak wynika to z uzasadnienia decyzji – był cały materiał zebrany w sprawie. Dokonania oceny dowodów przez organ w granicach swobodnej oceny dowodów nie musi pokrywać się z oceną tych samych dowodów dokonaną przez stronę. Odmienna ocena dowodów przez stronę nie świadczy o błędnej ocenie materiału dokonanej przez organ.

Twierdzenie skarżącego, iż opinia biegłego i protokół kontroli z "[...]" obarczone są wieloma błędami, jest tylko odczuciem skarżącego bez wskazania konkretnych wad tych dowodów.

Za chybiony należy zatem uznać zarzut naruszenia przepisów art. 7, 77 i 84 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Akta administracyjne sprawy nie pozwalają na stwierdzenie by organy działały bez oparcia w przepisach obowiązującego prawa, a zatem o naruszeniu przepisu art. 6 k.p.a. nie może być w ogóle mowy.

Z akt administracyjnych wynika, że L. L. miał możliwość zapoznawania się z materiałem zebranym w sprawie i był informowany o aktualnym stanie sprawy. Świadczy o tym m.in. notatka służbowa z "[...]" (akta admin. segregator II).

Wreszcie podnieść należy, że odmowa wiarygodności konkretnemu dowodowi nie oznacza ignorowania dowodu.

Ocena dowodów w sprawie należy do organu rozpatrującego sprawę. Sprawa dotyczy roku 2006, a zatem bez znaczenia dla jej wyniku jest podnoszenie tego, iż art. 138 ust. 1 rozp. Komisji (WE) Nr 1793/2004 wszedł w życie z dniem 01.01.2005r. (w myśl art. 173 rozp.).

Sprawa dopłat na 2004r. nie jest przedmiotem rozstrzygania przez Sąd w sprawie niniejszej. O tym pisano w uzasadnieniu wcześniej.

Reasumując, Sąd stwierdził, że badane akta sprawy administracyjnej oraz badana decyzja będąca przedmiotem zaskarżenia nie pozwalają na stwierdzenie, iż postępowanie przeprowadzone zostało z naruszeniem przepisów k.p.a., a zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego powołanych jako jej podstawa prawna.

Sąd w tej sytuacji uznał skargę za nieuzasadnioną i jako taką, z mocy art. 151 ustawy z 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił.