Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 227/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2009-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Jankowski Sędzia NSA, Iwona Tomaszewska, Protokolant Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 maja 2009 r. sprawy ze skargi J. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] nr [...], II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia niniejszego wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego J. W. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta działając jako organ egzekucyjny, postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] wydanym na podstawie art. 34 § 4 w związku z art. 33 pkt 1 oraz w oparciu o art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.) - uznał za niezasadny zarzut wniesiony przez J. W. dotyczący postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego [...].

Z uzasadnienia powyższego postanowienia wynika, że w dniu [...]. organ egzekucyjny wszczął postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego [...], z tytułu kar za nieuiszczenie opłat za parkowanie pojazdów na drogach w stosunku do zobowiązanego J. W. na wniosek wierzyciela tj. Prezydenta Miasta. Pismem z dnia [...]r. zobowiązany wniósł zarzut na wszczęte postępowanie wskazując na naruszenie art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tj. przedawnienie i nieistnienie zobowiązania oraz braku doręczenia upomnienia.

Prezydent Miasta ustalił, że kary nałożone na skarżącego dotyczą zdarzeń od [...]r. do [...]r. i wyjaśnił, że do tego okresu zastosowanie mają przepisy art. 13 (których treść przytoczył) ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad wprowadzania opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych (Dz. U. Nr 51, poz. 608). Organ wskazał nadto na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 grudnia 2002 r. sygn. akt P 6/02, w którym Trybunał stwierdził, że art. 13 ust. 4 ustawy

o drogach publicznych, w zakresie w jakim przepis ten upoważnia Radę Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia szczegółowych zasad wprowadzania opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych oraz organu właściwego do ustalenia tych opłat, jest niezgodny z art. 217 Konstytucji RP. Trybunał stwierdził także niezgodność z Konstytucją § 3 ust. 1, § 4 ust. 1 i § 8 ust. 2 wyżej wskazanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. i orzekł, że opłaty pobrane na podstawie tego aktu wykonawczego nie podlegają zwrotowi a przepisy uznane za niezgodne z Konstytucją tracą moc 30 listopada 2003r. Powołując się na wskazane orzecznictwo Sądu Najwyższego organ egzekucyjny wyjaśnił dalej, że określenie późniejszej daty utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego oznacza pozostawienie go na czas oznaczony w porządku prawnym.

W tym stanie faktycznym i prawnym organ I instancji doszedł do wniosku, że nałożona kara pieniężna znajdowała oparcie w obowiązujących przepisach prawa materialnego, zaś utrata mocy obowiązującej wskazanych przepisów wpłynęła na możliwość nakładania kar i opłat a nie zaś egzekwowania obowiązków nałożonych zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Odnosząc się do zarzutu przedawnienia organ przedstawił stan prawny,

a zwłaszcza wynikający z art. 40d ust. 3 dodanego do ustawy o drogach publicznych ustawą zmieniającą z dnia 29 lipca 2005 r. (Dz. U. Nr 179, poz. 1486), który ma zastosowanie do opłat określonych w art. 13 f ust. 1 tj. do opłaty dodatkowej. Na tej podstawie organ przyjął, że okres dochodzenia kar pieniężnych jest nie dłuższy niż 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym opłaty lub kary powinny być uiszczone, a w warunkach niniejszej sprawy termin ten jeszcze nie upłynął.

Organ egzekucyjny stwierdził również, że w aktach sprawy znajduje się dowód doręczenia zobowiązanemu upomnienia, którego odbiór zobowiązany pokwitował w dniu [...]r.

J. W. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie zarzucając:

1) nieistnienie obowiązku wobec braku uprawnień podmiotów i osób wymierzających karę pieniężną do obciążania karami za nie opłacony postój,

2) brak właściwego doręczenia upomnienia wymaganego przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, zwłaszcza wystąpienia w imieniu organu jakim winien być Prezydent Miasta i upoważniania tegoż Prezydenta dla osoby podpisującej upomnienie,

3) z ostrożności przedawnienie roszczeń będących przedmiotem postępowania egzekucyjnego.

Zobowiązany podniósł, że w okresie objętym tytułem wykonawczym Prezydent Miasta wyręczał się bliżej nie związaną z nim Spółką prawa handlowego i wskazał na brak stosunku zobowiązaniowego pomiędzy nim, jako pociągniętym do odpowiedzialności, a tą Spółką i jej pracownikami upoważniającego ich do wymierzenia kary pieniężnej. Zdaniem żalącego się osoba prawna - podmiot prawa handlowego nie jest organem upoważnionym do orzekania o odpowiedzialności jakiejkolwiek osoby z tytułu kar w postępowaniu administracyjnym.

Wskazując na treść upomnienia żalący się wywiódł, że dokument ten wystosowano w imieniu Urzędu Miejskiego, a więc nie w imieniu organu jakim jest Prezydent. Ponadto osoba podpisana na upomnieniu także nie działała z jego upoważniania, a przynajmniej nie wykazała źródła tego upoważnienia w podpisanym przez siebie dokumencie. Pieczątka inspektora nie świadczy o działaniu z upoważniania Prezydenta Miasta.

J. W. powtórzył także swój zarzut przedawnienia roszczeń objętych tytułem wykonawczym. Kara, mająca swe źródło, w odpowiedzialności odszkodowawczej, jego zdaniem podlegać winna trzyletniemu okresowi przedawnienia lub też rocznego prawa do dochodzenia tego świadczenia.

Wskazując na powyższe zarzuty zobowiązany wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz przyznanie zwrotu kosztów postępowania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, postanowieniem z dnia [...]r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kpa (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 18, ,art. 27 § 1 pkt 9, art. 33 pkt 1 i 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) i art. 13 ust. 1 , ust. 2 pkt 4, ust. 2a, ust. 2b i ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115), po rozpoznaniu zażalenia utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...]r.

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 33 pkt 1 uegz postawą zarzutu może być wykonanie lub umorzenie w całości albo

w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku, zaś

w myśl pkt 7 brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 uegz.

Termin do wniesienia zarzutów został określony wart. 27 § 1 pkt 9 uegz i wynosi

7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego. Termin ten ma charakter zawity. Jego uchybienie skutkuje negatywnymi dla zobowiązanego konsekwencjami w sferze obrony jego praw w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym aczkolwiek w toku tego postępowania służą mu inne środki jak np. określona w art. 54 § 1 uegz skarga na czynności egzekucyjne czy też żądanie wydania postanowienia o umorzeniu postępowania na podstawie art. 59 § 4 uegz.

Dlatego zobowiązany nie może w dowolnym czasie np. w kilka dni po wniesieniu zarzutów lub w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zgłoszonych zarzutów wnosić nowych zarzutów lub uzupełniać je o nowe podstawy prawne bądź faktyczne, nawet jeżeli "nowe" podstawy zarzutu nie mogły być zgłoszone w terminie, w tym czasie bowiem jeszcze nie istniały (tak też Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 marca 2005 r. sygn. III SA/Wa 2485/04. Podobnie sąd administracyjny nie jest uprawniony do rozpatrywania zarzutów zgłoszonych po raz pierwszy przez zobowiązanego w postępowaniu przed tym sądem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Oddział Zamiejscowy w Lublinie z dnia 3 grudnia 1997 r. sygn. I SA/Lu 1246/96).

Za taki nowy zarzut Kolegium uznało podniesiony w zażaleniu zarzut nieistnienia obowiązku wobec braku uprawnień podmiotów i osób wymierzających karę pieniężną do obciążania karami za nie opłacony postój oraz brak właściwego doręczenia upomnienia wymaganego przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego w imieniu Prezydent Miasta i brak upoważniania tegoż Prezydenta dla osoby podpisującej upomnienie.

W konkluzji Kolegium stwierdziło, że zarzuty te, jako spóźnione, nie mogły być rozpatrywane przez wierzyciela i organ egzekucyjny w osobie Prezydenta Miasta, ani tym bardziej przez organ drugiej instancji.

W ocenie organu, błędne jest stanowisko zobowiązanego, że do kar pieniężnych pobieranych na podstawie art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych, mają zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego i określone tam terminy dochodzenia roszczeń, a to z tego względu, że nałożone kary pieniężne nie mają charakteru cywilnoprawnego.

Uznając zarzut przedawnienia za niezasadny Kolegium wyjaśniło, że do pobierania kar pieniężnych mają zastosowanie wyłącznie przepisy ustawy o drogach publicznych, a to art. 13 ust. 2a w brzmieniu obowiązującym do dnia 23 listopada 2003 r., zgodnie z którym za przejazd po drogach publicznych pojazdów, o których mowa w ust. 2 pkt 3, bez zezwolenia określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu oraz za nieuiszczenie opłat za parkowanie pojazdów na drogach, pobiera się kary pieniężne. Jednocześnie ustawodawca nie określił terminu przedawnienia zobowiązań z tytułu kar pieniężnych. Termin 5-letni przedawnienia został wprowadzony przez art. 40 d ust.3 ustawy dodany przez art. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy

o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U Nr 179, poz. 1486) i ma zastosowanie do opłat określonych w art. 13f ust. 1 tj. opłaty dodatkowej.

J. W. wniósł na powyższe postanowienie ostateczne skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zarzucając:

1/ naruszenie prawa przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 33 pkt 1 ustawy uegz przez przyjęcie, że zarzut nieistnienia obowiązku wobec braku uprawnień podmiotów i osób wymierzających karę jest czymś innym niż wydanie tytułu bez podstawy prawnej,

2/ błędną ocenę podniesionych zarzutów braku uprawnień podmiotów i osób, wymierzających karę, przez uznanie, że nie rzutują na podstawy tytułu egzekucyjnego,

3/ naruszenie przepisów określających zasady wyliczenia kary pieniężnej, a tym samym brak podstaw do określenia zobowiązania w wysokości określonej

w tytule wykonawczym,

4/ naruszenie art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych poprzez przyjęcie, że przepis ten ma moc wsteczną i znajduje zastosowanie do zdarzeń sprzed jego wejścia

5/ brak podstawy do obciążenia karą pieniężną wobec braku aktu prawnego wydanego w zgodzie z obowiązującym prawem, tj. naruszenie przepisu § 7 ust. 3 w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r.

w sprawie szczególnych zasad wprowadzania opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych,

6/ naruszenie zasad ustalania strefy płatnego parkowania i brak upoważnienia dla Prezydenta do wprowadzenia strefy w drodze Zarządzenia z dnia [...]r.

Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania oraz zasądzenia kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi J. W. wskazał, że podniesiony zarzut wydania tytułu egzekucyjnego bez podstawy prawnej obejmuje - jego zdaniem - wszelkie okoliczności i podstawy pozwalające uznać, iż dany tytuł wydano z naruszeniem obowiązującego prawa. Takie znaczenie, jest zdaniem skarżącego powszechne, łączy się ze wskazanym w art. 33 pkt 1 zwrotem nieistnienie obowiązku. Skoro nie istnieje obowiązek to wydany tytuł egzekucyjny jest bez podstawy prawnej.

Niewątpliwie istotne jest czy osoby wymierzające karę były umocowane do dokonywania tych czynności, warunkuje to ważność w konsekwencji wydanych tytułów egzekucyjnych. Skoro więc organ odwoławczy zlekceważył wskazaną podstawę zażalenia błędnie i wąsko interpretując przepis co doprowadziło do jego niewłaściwego zastosowania. Przy właściwym zastosowaniu omawianego przepisu organ odwoławczy winien ,rozpoznać w całości zgłoszony zarzut.

W ocenie strony, w pierwszej kolejności należy ustalić bez jakiejkolwiek wątpliwości uprawnienia osób wymierzających kary, czy organ w imieniu, którego działają należycie ich umocował. Ustalenie czy występująca w niniejszej sprawie spółką prawa handlowego i jej pracownicy działali w imieniu Gminy Miasto. Nie mamy tu do czynienia z prostym działaniem jednostki organizacyjnej Gminy lecz Spółką jako osobą prawną nie mającą co do zasady, prawa wydawania decyzji administracyjnych czy uczestniczenia jako organ w podejmowaniu spraw indywidualnych. W tych okolicznościach mamy do czynienia z wymierzaniem kar pieniężnych na podstawie przepisów administracyjnych, konieczne jest więc ustalenie czy zachodzą wszystkie przesłanki ważności podjętych czynności.

W przedmiotowej sprawie istotne są nie tylko umocowania, lecz także źródła tych umocować i postępowania w zgodzie z przyznanymi kompetencjami. Dotyczy to wysokości wymierzonej jednorazowej kary.

Według skarżącego, opierającego się na uzyskanych aktach prawnych, wysokość kary pieniężnej nie może przekroczyć 10-cio krotności stawki podstawowej.

Odnosząc się do zaprezentowanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze oceny zarzutu przedawnienia skarżący wskazał, że organ nie potrafi wyjaśnić tej kwestii. To, co napisał organ każe przyjąć, że przepis ten art. 13f, mimo że nie zawiera wskazania, iż obowiązuje wstecz, znajduje jednak zastosowanie do kar wymierzonych przed jego wejściem w życie. Taki stosowanie omawianego przepisu jest niedopuszczalne, uznane normy prawne jedynie w wyjątkowych sytuacjach dopuszczają działanie prawa wstecz. W obu decyzjach obie instytucje pominęły, że działania administracji mają za główny cel przekonać obywatela do podjętych rozstrzygnięć, wyjaśnić mechanizmy i zasady orzekania, wykładni

i stosowania prawa. Zawarte w decyzjach stwierdzenia pogłębiają przeświadczenie

o niepełnym i pobieżnym podejściu do zagadnienia, a prezentowana wykładnia prawa wręcz lekceważy stronę.

J. W. wyraził nadto pogląd, iż Strefa Płatnego Parkowania została wprowadzona wbrew obowiązującym przepisom. Jedynym uprawnionym organem była Rada Miasta, a nie Prezydent. Stąd też jakiekolwiek dalsze dywagacje na temat zasadności poboru opłat wobec wadliwości powołania strefy są bezpodstawne. Brak jest zatem jakichkolwiek podstaw do obciążeń za okres sprzed wydanej w [...]r. uchwały Rady Miasta [...]Nr [...]. Zanegował także wysokość opłat, gdyż w tym okresie, zgodnie z powołanymi

w punkcie [...] skargi przepisami także jedynie Rada Miasta miała uprawnienia do określenia wysokości tych opłat. W konkluzji skarżący stwierdził, że wobec braku właściwych uchwał czyli aktów prawnych warunkujących ustanowienie strefy i odpłatności za parkowanie w tej strefie, brak jest podstaw do wystawiania tytułów egzekucyjnych i prowadzenia postępowań egzekucyjnych w administracji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Postanowieniem z dnia 13 grudnia 2007r. sygn. akt II SA/Sz 711/07 Sąd zawiesił z urzędu postępowanie sądowe wywołane skargą J. W. na podstawie art. 125 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), dalej określanej jako: p.p.s.a., do czasu uprawomocnienia się wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 18 lipca 2007 r. (sygn. akt. II SA/Sz 472/07 i II SA/Sz 473/07) stwierdzających nieważność uchwał Rady Miasta z dnia [...]r. nr [...] oraz z dnia [...]r. dotyczących opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w [...]oraz sposobu ich pobierania.

Postępowanie to zostało podjęte, wobec ustania przyczyny jego zawieszenia, postanowieniem Sądu z dnia 12 marca 2009r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia, dokonana według kryterium zgodności z prawem i w granicach rozstrzygania Sądu zakreślonych przez art. 134

§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dostarczyła podstaw do uwzględnienia skargi.

Zgodnie z art. 26 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.), organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Stosownie do art. 27 § 1 pkt 3 tej ustawy, tytuł wykonawczy winien zawierać, m.in., treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek.

W sytuacji, gdy podstawą prawną egzekucji jest przepis z którego wprost wynikają określone obowiązki, przez wskazanie podstawy prawnej obowiązku należy rozumieć podanie konkretnego aktu prawnego.

W rozpoznawanej sprawie w tytule wykonawczym obejmującym karę pieniężną za nieopłacony postój pojazdu o nr rej. [...]w Strefie Płatnego Parkowania w okresie od [...]r. do [...]r., w pozycji [...] – "Podstawa prawna należności" zakreślono "z mocy prawa", a w pozycji [...] – Akt normatywny stanowiący, "że należność powstaje z mocy prawa" wymieniona została ustawa o drogach publicznych oraz dwie uchwały Rady Miasta: z dnia

[...]r., Nr [...]i z dnia [...]r., nr [...], zaś w rubryce [...] – rodzaj należności wpisano: "kara pieniężna za nieopłacony postój w Strefie Płatnego Parkowania.

Nie ulega zatem wątpliwości, że obowiązek uiszczenia egzekwowanej należności z tytułu nieopłaconego postoju w Strefie Płatnego Parkowania wynikał wprost z właściwie powołanych przez Prezydenta Miasta na dzień wystawiania tytułu wykonawczego przepisów prawa powszechnie obowiązującego tj. ustawy i aktów prawa miejscowego.

Nie zachodziła zatem sytuacja "nałożenie kary pieniężnej - przez Spółkę Prawa handlowego lub jej pracowników", co czyni bezprzedmiotowymi zarzuty skargi dotyczące tej kwestii.

Rozważając zasadność skargi nie można jednak nie dostrzec, że prawomocnymi wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie

z dnia 18 lipca 2007 r. Sąd stwierdził nieważność uchwały Rady Miasta

z dnia [...]r., nr [...]w przedmiocie opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w [...]oraz sposobu ich pobierania (sygn. akt II SA/Sz 472/07) oraz uchwały Rady Miasta z dnia [...]r., nr [...]w przedmiocie opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w [...]oraz sposobu ich pobierania (sygn. akt II SA/Sz 473/07). W uzasadnieniu wyroków Sąd podał, że w/w uchwały zostały wydane w oparciu o delegację ustawową naruszającą zasady Konstytucji RP, co potwierdził wcześniej Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 10 grudnia 2002 r., sygn. akt P. 6/2002. Wraz z oddaleniem przez Naczelny Sąd Administracyjny skarg kasacyjnych wniesionych od wymienionych wyroków przez Radę Miasta (wyrok NSA z 28 sierpnia 2008 r., sygn. I OSK/67/08 i z 29 października 2008 r., sygn. I OSK 740/08), orzeczenia te stały się prawomocne.

Stwierdzenie przez Sąd nieważności obu w/w uchwał oznacza ich usunięcie z obrotu prawnego ex tunc, czyli od daty ich podjęcia. W takiej sytuacji uchwały te należy traktować tak jakby nigdy nie zostały podjęte. Ma to swoje istotne znaczenie dla wszystkich czynności prawnych podjętych na podstawie wymienionych uchwał.

Stwierdzona nieważność powyższych uchwał posiada również niebagatelne znacznie dla oceny skutków prawnych (konsekwencji) dla podmiotów wobec których przystąpiono do czynności mających na celu wyegzekwowanie należności pieniężnej obejmującej obowiązek, który stracił oparcie w przepisie prawa. Prowadzenie egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego określającego podstawę normatywną istnienia obowiązku, która po pierwsze od samego początku była oparta na przepisie niezgodnym z Konstytucją i po drugie została wyeliminowana z obrotu prawnego, musiało być uznane za naruszające prawo. Przestała bowiem istnieć (ex tunc) podstawa prawna do wystawienia tytułu wykonawczego.

W ocenie Sądu, w takim stanie rzeczy wystąpiła przesłanka do umorzenia postępowania egzekucyjnego na mocy art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Odnosząc się do powołanego przez organ I instancji orzecznictwa Sądu Najwyższego dotyczącego skutków prawnych wyroków Trybunału Konstytucyjnego odraczających utratę mocy aktu normatywnego uznanego za niekonstytucyjny, należy zauważyć, że znaczenie tego typu rozstrzygnięć Trybunału Konstytucyjnego dla sądów dokonujących wykładni i stosujących następnie prawo w zgodzie z Konstytucją nie jest już tak jednoznaczne. Według poglądu doktryny, do której skłania się również skład orzekający w niniejszej sprawie, najbardziej zbliżoną do przepisów Konstytucji wykładnią art. 190 ust. 3 ustawy zasadniczej jest taka wykładnia, która pozwala sądowi nie zastosować obowiązującego z woli orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego niekonstytucyjnego aktu normatywnego mając na względzie całość okoliczności sprawy i skutków orzeczenia sądu dla strony postępowania. Sąd jest wówczas uprawniony do wyboru pomiędzy postanowieniem, że przepis, na podstawie którego orzeka jest niekonstytucyjny, a drugim postanowieniem Konstytucji, że mimo tej okoliczności powinien go zastosować. Sąd pozostawia sobie możliwość wyboru pomiędzy wartościami konstytucyjnymi takiego środka proceduralnego, który najlepiej pozwoli na osiągniecie efektu najbliższego nakazowi wykładni i stosowania praw w zgodzie z Konstytucją (por. wyrok NSA z 23 lutego 2006 r., II OSK 1403/05, wyrok NSA z 12 września 2006 r., I OSK 365/06, dostępne bazie orzeczeń na stronach NSA; szerzej: R. Hauser, J. Trzciński "Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyd. LexisNexis, 2008 r.).

Idąc tym tokiem rozumowania, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...]z dnia [...]r. było niezgodne z art. 2 i 3 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjny w administracji i dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Wobec zawarcia w skardze wniosku o umorzenie przez Sąd postępowania egzekucyjnego, wyjaśnić należy, iż Sąd administracyjny nie zastępuje właściwych organów administracji publicznej w orzekaniu, sprawy – jak to zostało zasygnalizowane na wstępie – rozstrzyga według kryterium zgodności z prawem stosując procedurę przewidzianą w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ustawa ta nie daje sądowi – w przypadku wystąpienia określonych w art. 145 § 1 pkt 1 podstaw do uchylenia zaskarżonego aktu – uprawnienia do jednoczesnego umorzenia postępowania administracyjnego. W takiej sytuacji sprawa wraca zawsze do organu administracji publicznej, który wydał zaskarżony i uchylony przez Sąd akt (decyzję, postanowienie).

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy rzeczą organu egzekucyjnego będzie

- stosownie do art. 153 p.p.s.a. - uwzględnienie powyższych zapatrywań prawnych Sądu.

Orzeczenie w przedmiocie kosztów oparte zostało o przepis art. 200 p.p.s.a.