Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 5435/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-02-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Uprawnienia do wykonywania zawodu
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 10 § 1, art. 11 art. 11 pkt 4, art. 72 § 1 i 2 art. 74 § 2 art. 71d § 4, art. 74a § 3 i 6
journal: Dz.U. 2017 poz 2291
law: Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie - tekst jedn.
article: § 13
journal: Dz.U. 2005 nr 258 poz 2169
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r.  w sprawie organizacji aplikacji notarialnej.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Drachal Sędzia NSA Joanna Zabłocka (spr.) Sędzia del. WSA Izabella Janson Protokolant Mateusz Rogala po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Izby Notarialnej w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 2/16 w sprawie ze skargi Izby Notarialnej w W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii 1. oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 29 czerwca 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 2/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Izby Notarialnej w Warszawie na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 października 2015 r. w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Minister Sprawiedliwości ww. decyzją z 2 września 2015 r., na podstawie art. 10 § 1 i art. 11 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (Dz. U. z 2014 r., poz. 164 ze zm., dalej: P.n.) w zw. z art. 104 i art. 107 § 1 i § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku D. G. o powołanie na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej w K., powołał ją na ww. stanowisko i wyznaczył siedzibę kancelarii we wnioskowanej miejscowości.

Po rozpoznaniu wniosku Izby Notarialnej w Warszawie o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Sprawiedliwości, utrzymując w mocy decyzję I instancji wskazał, że zakres swobody przyznanej Ministrowi Sprawiedliwości na mocy art. 10 § 1 P.n., w zakresie powołania i wyznaczenia siedziby kancelarii notariusza, ograniczają wyłącznie postanowienia art. 10 § 3 i art. 11 - 13 P.n. Minister Sprawiedliwości wydając decyzję administracyjną w trybie art. 10 P.n., nie jest w żaden sposób związany treścią opinii rady właściwej izby notarialnej, która stanowi część materiału dowodowego w sprawie i podlega, na równi z innymi dowodami, swobodnej ocenie organu rozstrzygającego. Powołanie i wyznaczenie siedziby kancelarii następuje po zasięgnięciu opinii, a nie po uzyskaniu zgody właściwej izby notarialnej.

Organ wskazał, że Wnioskodawczyni spełnia wszystkie przesłanki określone w art. 11 P.n., co potwierdzają zgromadzone w toku postępowania dokumenty, w tym dyplom ukończenia wyższych studiów prawniczych, uchwała Nr 35/2013 z 6 grudnia 2013 r. Komisji Egzaminacyjnej Nr 3 do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w Warszawie w sprawie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego, opinie sporządzone przez: notariuszy: Katarzynę Bilewicz-Królasik z 10 lipca 2012 r. i Joannę Kalinę z 22 grudnia 2010 r., pod patronatem których Wnioskodawczyni odbywała aplikację notarialną, a także opinie notariuszy: Moniki Mysiakowskiej-Choiny z 10 marca 2014 r., Anny Lubieńskiej z 2 kwietnia 2015 r., która zatrudniała Wnioskodawczynię od 1 lipca 2014 r. do 31 sierpnia 2014 r. jako zastępcę notarialnego i opinia notariusz Małgorzaty Nowosielskiej z 16 kwietnia 2015 r., która zatrudnia Wnioskodawczynię w charakterze zastępcy notarialnego od 1 września 2014 r.

Minister Sprawiedliwości nie podzielił stanowiska zawartego w uzasadnieniu uchwały Rady Izby Notarialnej w Warszawie nr [...], w myśl którego niezaliczenie kolokwium w czasie aplikacji notarialnej oraz odmowa wydania przez Radę zaświadczenia o odbyciu aplikacji oznacza, że Wnioskodawczyni nie spełnia przesłanki określonej w art. 11 pkt 4 P.n. Organ wskazał, że Wnioskodawczyni przystąpiła do egzaminu notarialnego w dniach 5 - 6 listopada 2013 r. i złożyła go z wynikiem pozytywnym. Wyjaśnił, że warunkiem dopuszczenia do egzaminu było, w myśl art. 74 § 2 P.n., ukończenie aplikacji notarialnej i otrzymanie zaświadczenia o jej odbyciu. Mimo braku zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej, Przewodniczący Komisji Egzaminacyjnej Nr 3 do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w Warszawie, dopuścił Wnioskodawczynię do egzaminu notarialnego. Decyzja ta nie została zakwestionowana i jest wiążąca. Ustawodawca natomiast, nie uzależnił powołania na stanowisko notariusza, odmiennie niż w przypadku dopuszczenia do egzaminu notarialnego, od przedłożenia zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej. Przyjęcie obecnie, w toku postępowania o powołanie na stanowisko notariusza, że Wnioskodawczyni, nie spełnia przesłanki określonej w art. 11 pkt 4 P.n., stanowiłoby, zdaniem Ministra Sprawiedliwości, podważenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego, w tym zasady praworządności, zasady uwzględniania słusznego interesu społecznego oraz interesu strony, a przede wszystkim, mającej swoje umocowanie i źródło w art. 2 Konstytucji RP, zasady pogłębiania zaufania do państwa i prawa (art. 6-8 k.p.a.). Organ wskazał, że za niedopuszczalną i niezgodną z art. 6 i art. 7 k.p.a., judykatura uznała m.in. sytuację, w której zapisy ustawy pozwalałyby wprawdzie kandydatowi, po spełnieniu wymogów formalnych, na zdanie egzaminu notarialnego bez odbycia aplikacji notarialnej, lecz uniemożliwiłoby powołanie go na stanowisko asesora notarialnego. Skoro zatem, brak zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej nie stanowił przeszkody w dopuszczeniu Wnioskodawczyni do egzaminu notarialnego, tym bardziej nie może stanowić przeszkody w powołaniu jej na stanowisko notariusza. Przeciwny pogląd stanowiłby podważenie decyzji przewodniczącego komisji egzaminacyjnej o dopuszczeniu Wnioskodawczyni do egzaminu notarialnego, do czego Minister Sprawiedliwości nie jest uprawniony w toku postępowania administracyjnego o powołanie na stanowisko notariusza. W konsekwencji oznaczałoby to, że Wnioskodawczyni, mimo złożenia z wynikiem pozytywnym egzaminu notarialnego, powinna ponownie odbyć całą drogę kształcenia - złożyć egzamin wstępny na aplikację notarialną, odbyć, trwające obecnie 3 lata i 6 miesięcy szkolenie, by uzyskać zaświadczenie o odbyciu aplikacji notarialnej. Przepisy nie przewidują bowiem możliwości ponownego zaliczenia kolokwium, po złożeniu egzaminu notarialnego. Zdaniem organu, uchwała Rady Izby Notarialnej z 10 czerwca 2015 r. Nr [...] nie stanowi dowodu tego, że Wnioskodawczyni nie odbyła aplikacji notarialnej. Podobnie uchwała o odmowie wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej nie stanowi wiążącego dla Ministra Sprawiedliwości urzędowego poświadczenia tego faktu.

Minister Sprawiedliwości uznał, że Wnioskodawczyni, mimo braku zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej, spełnia przesłankę z art. 11 pkt 4 P.n. Tylko taka interpretacja pozwala na rozstrzygnięcie meritum sprawy zgodnie z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego. W konsekwencji Minister Sprawiedliwości uznał, że Wnioskodawczyni spełnia wszystkie przesłanki z art. 11 P.n., a jej dotychczasowe postępowanie nie budzi żadnych wątpliwości co do rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego państwa prawnego. Minister Sprawiedliwości nie mógł zatem, odmówić powołania Wnioskodawczyni na stanowisko notariusza, które łączy się z wyznaczeniem siedziby kancelarii notarialnej w Kobyłce, zwłaszcza gdy, jak uznał organ, nie sprzeciwia się temu żaden inny interes chroniony prawnie.

Minister Sprawiedliwości wyjaśnił następnie, że kandydaci na notariuszy, składając wniosek o powołanie na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej, dokonują autonomicznego wyboru tak co do drogi życiowej, jak i miejsca wykonywania zawodu. Tylko w ich gestii pozostaje decyzja co do konkretnego umiejscowienia siedziby kancelarii notarialnej. W tym zakresie Minister Sprawiedliwości związany jest treścią sformułowanego wniosku. Minister dodał, że wbrew wywodom zawartym we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w uzasadnieniu decyzji I instancji, uwzględnił i rozważył okoliczności faktyczne istotne dla wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej w Kobyłce oraz dokonał ich oceny prawnej. Wskazał, że w Kobyłce, która liczy ok. 20 855 mieszkańców, obecnie działalność prowadzi tylko 1 notariusz. Wyjaśnił, że tworzenie nowych kancelarii zapewniających w drodze konkurencji lepszą obsługę mieszkańców, a przez to również nieprzerwany dostęp do usług notarialnych, kształtujących bezpieczeństwo obrotu prawnego, leży w interesie społecznym, o którym mowa w art. 7 k.p.a. Obowiązkiem Ministra Sprawiedliwości jest zaś zabezpieczenie obywatelom swobodnego dostępu do czynności notarialnych i umożliwienie mieszkańcom wyboru kancelarii notarialnej. Niezależnie od powyższych okoliczności, organ podkreślił, że Kobyłka stanowi centrum życiowe Wnioskodawczyni. Za wyznaczeniem zatem, siedziby kancelarii notarialnej w Kobyłce przemawia zarówno słuszny interes Wnioskodawczyni, jak również interes społeczny.

Oddalając skargę Sąd I instancji wskazał, że istota zarzutów podnoszonych przez Izbę Notarialną sprowadza się do stanowiska, iż Wnioskodawczyni w związku z tym, że nie otrzymała zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej, gdyż nie zdała kolokwium organizowanego przez Izbę podczas aplikacji, nie odbyła aplikacji notarialnej, nie spełniając w związku z tym przesłanki z art. 11 pkt 4 P.n., niezbędnej do powołania Jej na stanowisko notariusza.

Sąd wskazał, że Wnioskodawczyni odbywała aplikację notarialną w latach 2010 – 2012, początkowo w trybie pozaetatowym, a następnie od 1 lutego 2011 r., w trybie etatowym. W okresie tym obowiązywało rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie organizacji aplikacji notarialnej (Dz. U. Nr 258, poz. 2168 ze zm.). Zgodnie z § 13 tego rozporządzenia - rada izby notarialnej może dla sprawdzenia stopnia opanowania przez aplikantów notarialnych dziedzin prawa, z których prowadzone jest szkolenie, przeprowadzać kolokwia i sprawdziany. Powołany przepis uprawniał jedynie radę izby notarialnej do przeprowadzenia kolokwiów i sprawdzianów pozostawiając jej uznaniu, czy z tego uprawnienia skorzysta. Inaczej zatem kształtowałaby się sytuacja prawna aplikantów notarialnych, gdyby przepis ten nakładał obowiązek weryfikacji stopnia opanowania wiedzy z dziedzin prawa, z których prowadzone były szkolenia i powiązał ten obowiązek z obowiązkami aplikanta określonymi w § 2 pkt 3 rozporządzenia. Jednakże prawodawca tak tego przepisu nie sformułował. Przepis § 13 rozporządzenia został uchylony przez § 1 pkt 4 rozporządzenia z dnia 19 grudnia 2012 r. (Dz. U. poz. 1449) zmieniającego rozporządzenie z dniem 29 grudnia 2012 r. Powodem derogacji przez Ministra Sprawiedliwości § 13 rozporządzenia z 22 grudnia 2005 r. była niezgodna z jego wolą (jako prawodawcy) praktyka rad izb notarialnych, która nadto nie była jednolita. W niektórych izbach notarialnych wydanie zaświadczenia o ukończeniu aplikacji nie uzależniano od zdania kolokwiów, co nie było bez znaczenia dla oceny standardu równego traktowania.

Sąd i instancji podkreślił, że Minister Sprawiedliwości zainicjował postępowanie przed Sądem Najwyższym, zaskarżając uchwałę nr VIII/196/2012, która zastąpiła uchwałę nr VII/48/2009 (obowiązującą w niniejszej sprawie), nie zmieniającą w istocie regulacji dotyczącej obowiązku złożenia przez aplikanta dwóch kolokwiów. Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 8 maja 2013 r., sygn. akt III ZS 5/13 utrzymał zaskarżoną uchwałę w mocy, jednakże w uzasadnieniu wyroku stwierdził, że "uchwała Krajowej Rady Notarialnej nie zawiera przepisu umożliwiającego niewydanie zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej po negatywnym sprawdzianie lub kolokwium. Nieprawidłowa praktyka w tej kwestii, wskazana w skardze Ministra Sprawiedliwości, nie wynika jednak z brzmienia omawianego przepisu uchwały. Kwestie te należą bowiem do domeny organizacji aplikacji notarialnej i zgodnie z art. 75 Prawa o notariacie reguluje je rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości. Przepisu tego nie można interpretować w ten sposób, że może stanowić on przyczynę odmowy wydawania zaświadczeń o odbyciu aplikacji".

Natomiast zgodnie z § 6 ust. 1 uchwały nr VII/48/2009, w czasie odbywania aplikacji aplikanci składają dwa kolokwia. Zdanie drugie tego przepisu jest powtórzeniem dalszej części § 13 rozporządzenia. Zgodnie z § 6 ust. 2 i ust. 3 tej uchwały, pierwsze kolokwium aplikant składa po odbyciu pierwszego roku aplikacji, a drugie kolokwium aplikant składa po odbyciu co najmniej dwóch lat aplikacji i po zaliczeniu, z pozytywnym wynikiem, pierwszego kolokwium. W myśl natomiast § 6 pkt 16 uchwały, w razie negatywnego wyniku aplikant powtarza kolokwium, w terminie nie krótszym niż trzy miesiące i nie dłuższym niż sześć miesięcy przed komisją powołaną przez radę właściwej izby notarialnej. Podkreślenia jednak wymaga, że omawiana uchwała nie określała konsekwencji niezłożenia kolokwiów z wynikiem pozytywnym. Na tą kwestię zwrócił uwagę Sąd Najwyższy w powołanym wyroku, w odniesieniu do uchwały, która ją zastąpiła, niezmieniającej w istocie obowiązku złożenia przez aplikanta dwóch kolokwiów.

Sąd wskazał, że kwestię kolokwium reguluje następne rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie organizacji i przebiegu aplikacji notarialnej (Dz. U. poz. 1668). Rozporządzenie to zastąpiło rozporządzenie z dnia 22 grudnia 2005 r., określając w § 1 pkt 6 organizację i przebieg aplikacji notarialnej, w tym tryb, formę i sposób przeprowadzenia kolokwium, o którym mowa w art. 71 § 12 P.n. oraz skład i tryb powołania komisji przeprowadzającej kolokwium. Zgodnie z powołanym art. 71 § 12 P.n., dodanym mocą art. 6 ustawy z 13 czerwca 2013 r. o zmianie ustaw regulujących wykonywanie niektórych zawodów (Dz. U. poz. 829), przed upływem 2 lat i 6 miesięcy aplikacji rada izby notarialnej przeprowadza kolokwium dla aplikantów ubiegających się o otrzymanie upoważnienia, o którym mowa w art. 22a § 1, w celu sprawdzenia umiejętności wykonywania czynności notarialnych, o których mowa w art. 79 pkt 2, 4, 7 i 8. Przepis zaś art. 22a § 1 P.n. stanowi, że notariusz może upoważnić aplikanta notarialnego objętego jego patronatem do wykonywania czynności notarialnych określonych w art. 79 pkt 2, 4, 7 i 8, jeżeli aplikant odbył co najmniej 2 lata i 6 miesięcy aplikacji oraz uzyskał pozytywny wynik z kolokwium, o którym mowa w art. 71 § 12. Wyłącznie zatem z tych względów, a nie jak określono w § 13 uprzedniego rozporządzenia (ze względu na możliwość sprawdzenia wiedzy aplikanta), aplikant zamierzający ubiegać się o otrzymanie upoważnienia, o którym mowa w art. 22a ustawy, jest obowiązany przystąpić do kolokwium sprawdzającego umiejętność dokonywania czynności notarialnych wymienionych w art. 79 pkt 2, 4, 7 i 8 ustawy przeprowadzanego przez radę właściwej izby notarialnej (§ 9 ust. 1 rozporządzenia z 17 grudnia 2013 r.). Jednakże również w rozporządzeniu zmieniającym nie uzależniono odbycia aplikacji od zdania takiego kolokwium, gdyż od jego zaliczenia uzależniono jedynie możliwość zastępowania notariusza przez aplikanta.

Sąd podniósł, że przedmiotem niniejszej sprawy nie jest jednak egzamin notarialny, lecz powołanie na stanowisko notariusza. Egzamin notarialny w stosunku do Wnioskodawczyni nie został zakwestionowany, jak i nie zakwestionowano jego wyniku. Zgodnie z art. 13 ustawy – Prawo o notariacie, wniosek o powołanie na stanowisko notariusza (art. 10 § 1) powinien zawierać dane o kwalifikacjach osoby zainteresowanej, wymienionej w art. 11 lub art. 12 § 1, oraz wskazywać lokal przewidywany do prowadzenia kancelarii i termin jej uruchomienia z załącznikami wskazanymi w tym przepisie. W załącznikach tych nie wymieniono zaświadczenia o ukończeniu aplikacji notarialnej. Zasadnie zatem wskazano w decyzji, że dla oceny przez Ministra Sprawiedliwości spełniania przez uczestniczkę postępowania warunku z art. 11 pkt 4 ustawy, nie miało istotnego znaczenia to, czy wydano jej zaświadczenie o ukończeniu aplikacji notarialnej.

Sąd I instancji podkreślił również, że weryfikacja wiedzy i przydatności kandydata do zawodu notariusza odbywa się od strony praktycznej w toku aplikacji notarialnej. Ze znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy, opinii notariuszy, którzy ocenili Wnioskodawczynię można wywnioskować, że daje Ona gwarancję rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Ponadto zakres merytorycznej wiedzy Wnioskodawczyni, został zweryfikowany zdaniem egzaminu notarialnego.

Sąd I instancji uznał, że Minister Sprawiedliwości utrzymując w mocy zaskarżoną decyzją, decyzję I instancji o powołaniu Wnioskodawczyni na stanowisko notariusza i wyznaczeniu siedziby kancelarii notarialnej, nie naruszył art. 11 pkt 4 w związku z art. 72 § 1 P.n. oraz z § 13 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie organizacji aplikacji notarialnej.

Powyższy wyrok w całości zaskarżyła w całości Izba Notarialna w Warszawie wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego WSA w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła:

a) art. 11 pkt 4 w związku z art. 72 § 1 i 2 P.n. oraz z § 13 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie organizacji aplikacji notarialnej (Dz.U. Nr 258, poz. 2169), polegającym na uznaniu, iż Pani D. G. odbyła aplikację notarialną i spełnia wszystkie warunki, od których zależy powołanie na stanowisko notariusza,

b) art. 71d § 4 w związku z art. 74a § 3 i 6 P.n. poprzez uznanie, iż przewodniczący komisji kwalifikacyjnej posiada uprawnienie do uznawania, iż kandydat na notariusza, pomimo braku zaświadczenia właściwej izby notarialnej o odbyciu aplikacji notarialnej, odbył aplikację notarialną i może zostać dopuszczony do egzaminu notarialnego,

c) art. 74 § 2 P.n. poprzez uznanie, iż Pani D. G. mogła przystąpić do egzaminu notarialnego, pomimo odmowy wydania jej zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej oraz nieprzedłożenia takiego zaświadczenia wraz z wnioskiem o dopuszczenie do egzaminu notarialnego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wnioskodawczyni wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę kasacyjna organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W piśmie procesowym z dnia 14 stycznia pełnomocnik Wnioskodawczyni wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, zasądzenie kosztów postępowania, ewentualnie uchylenie wyroku WSA w Warszawie z dnia 29 czerwca 2016 sygn. akt VI SA/Wa 2/16.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Z akt sprawy nie wynika, by zaskarżone orzeczenie zostało wydane w warunkach nieważności, której przesłanki określa art. 183 § 2 ww. ustawy.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).

W skardze kasacyjnej sformułowano zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego.

Istota rozpoznanej sprawy sprowadzała się do ustalenia czy Wnioskodawczyni, która nie otrzymała zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej z powodu nie zdania kolokwium organizowanego przez Izbę Notarialną podczas aplikacji, nie odbyła aplikacji notarialnej i nie spełnia w związku z tym przesłanki z art. 11 pkt 4 P.n. niezbędnej do powołania na stanowisko notariusza.

Wymogi, które należy spełnić, aby uzyskać powołanie na notariusza zostały określone w art. 11 P.n. W myśl tego przepisu notariuszem może być powołany ten, kto: posiada obywatelstwo polskie, obywatelstwo innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej, albo obywatelstwo innego państwa, jeżeli na podstawie przepisów prawa Unii Europejskiej przysługuje mu prawo podjęcia zatrudnienia lub samozatrudnienia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na zasadach określonych w tych przepisach (pkt 1), korzysta w pełni z praw publicznych i ma pełną zdolność do czynności prawnych (pkt 1a), jest nieskazitelnego charakteru i daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza (pkt 2), ukończył wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskał tytuł magistra lub zagraniczne studia prawnicze uznane w Rzeczypospolitej Polskiej (pkt 3), odbył aplikację notarialną w Rzeczypospolitej Polskiej (pkt 4), złożył egzamin notarialny w Rzeczypospolitej Polskiej (pkt 5) i ukończył 26 lat (pkt 7).

W świetle brzmienia tego przepisu nie budzi wątpliwości, że aby uzyskać powołanie na notariusza należy spełnić każdą z przesłanek wymienionych w art. 11 P.n.

W rozpoznanej sprawie nie było kwestionowane przez skarżącą Izbę Notarialną spełnienie przez Wnioskodawczynię przesłanek z art. 11 P.n., poza przesłanką z art. 11 pkt 4 tej ustawy. Przystępując do egzaminu notarialnego, zdanego z wynikiem pozytywny, Wnioskodawczyni nie legitymowała się zaświadczeniem o odbyciu aplikacji notarialnej, bowiem Rada Izby Notarialnej w Warszawie uchwałą nr VIII/XIII/151/2012 z 22 sierpnia 2012 r. odmówiła Wnioskodawczyni wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej z uwagi na nieprzystąpienie przez nią do wymaganych programem szkolenia kolokwiów.

W ocenie Ministra Sprawiedliwości i orzekającego w sprawie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie powyższa okoliczność nie stanowiła przeszkody do wydania przez Ministra Sprawiedliwości decyzji o powołaniu Wnioskodawczyni na stanowisko notariusza i wyznaczeniu siedziby kancelarii notarialnej.

Odmienne stanowisko prezentowała Rada izby Notarialnej w Warszawie.

Dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji decydujące znaczenie ma treść przepisu art.10 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 1443), zgodnie z którym z datą wejścia w życie tej ustawy, to jest z dniem 8 sierpnia 2018 r., wymóg, o którym mowa w art. 11 pkt 4 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (Dz. U. z 2017 r., poz. 2291, z 2018 r. poz. 398 i 723) nie dotyczy osób, które przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy uzyskały pozytywną ocenę z egzaminu wstępnego na aplikację notarialną, zostały wpisane na listę aplikantów notarialnych, zostały dopuszczone do egzaminu notarialnego i uzyskały pozytywny wynik z tego egzaminu notarialnego.

Z przywołanej regulacji wynika, że retrospektywne skutki jej działania, sanujące brak odbycia aplikacji adresowane są również do Wnioskodawczyni, która uzyskała pozytywną ocenę z egzaminu wstępnego na aplikację notarialną, została wpisana na listę aplikantów notarialnych, została dopuszczona do egzaminu notarialnego i uzyskała pozytywny wynik z tego egzaminu notarialnego.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w tej sprawie podziela stanowisko NSA, który w wyroku z dnia 10 października 2018 r., w sprawie o sygn. akt II GSK 3254/16 oceniając wpływ uchwalenia (i wejścia w życie) ww. art. 10 ustawy zmieniającej na ocenę prawidłowości decyzji o powołaniu na stanowisko notariusza, stwierdził że "Jakkolwiek z zasady wyrażonej w art. 133 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, co oznacza, że rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu (czynności), a zmiana stanu faktycznego lub prawnego, która nastąpiła po wydaniu zaskarżonego aktu (czynności), zasadniczo nie podlega uwzględnieniu, to jednak w rozpatrywanej sprawie nie można nie uwzględniać tej doniosłej prawnie okoliczności, która z woli samego ustawodawcy nakazuje, aby od wymienionej zasady odstąpić, a w rezultacie, aby uznać również, że okoliczność ta – jakkolwiek nieistniejąca w dacie orzekania przez Sąd I instancji – nie jest bez znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego wyroku. (...).

W związku z tym, jakkolwiek – jak wyjaśniono to wyżej – przywołany przepis nie obowiązywał w dacie wydania decyzji o powołaniu na stanowiska notariusza i wyznaczeniu kancelarii notarialnej oraz w dacie kontroli zgodności z prawem tej decyzji, to jednak przepis ten, zważywszy na jego treść, cele oraz funkcje, nie może pozostawać bez wpływu na ocenę skuteczności omawianych zarzutów kasacyjnych".

Uwzględniając wszystkie konsekwencje wynikające z art. 10 ustawy nowelizującej z dnia 20 lipca 2018 r. za uzasadniony należy uznać wniosek, że w ich świetle zaskarżony wyrok, którym oddalono skargę Izby Notarialnej w Warszawie na decyzję Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenie kancelarii notarialnej, odpowiada jednak prawu.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s..a., biorąc pod uwagę przyczynę uznania, iż wyrok odpowiada prawu i w konsekwencji przyczynę oddalenia skargi kasacyjnej, NSA odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości.