Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 755/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6299 Inne o symbolu podstawowym 629
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Żmich, sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.), sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, , , , , Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi W. L. na decyzję Ministra Klimatu i Środowiska z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Klimatu i Środowiska decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku W. L., utrzymał w mocy decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia [...] czerwca 1965 r. nr [...] i poprzedzającej ją decyzji Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych w [...] z dnia [...] kwietnia 1964 r. nr [...], którymi orzeczono o przejęciu na własność Państwa, bez odszkodowania, nieruchomości leśnej.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Minister Środowiska decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r., na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i art. 157 § 1 kpa w związku z art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17, poz. 71 ze zm.) odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia [...] czerwca 1965 r. i poprzedzającej ją decyzji Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych w [...] z dnia [...] kwietnia 1964 r., którymi orzeczono o przejęciu na własność Państwa, bez odszkodowania, nieruchomości leśnej, składającej się w dacie wydania zaskarżonych decyzji z działek o numerach [...] i [...] o powierzchni [...] ha uregulowanych w księdze wieczystej pn. "[...]",[...], Nadleśnictwa [...], będących byłą własnością małżonków O. i W. L.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, W. L. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu zarzuciła, że Minister Środowiska nie wskazał, na czym polegało władanie (gospodarowanie) terenem i jakie czynności gospodarcze zostały wykonane. Czynności gospodarcze nie zostały wykazane żadnymi dowodami, natomiast ich przeprowadzenie zostało wywiedzione z uzasadnienia decyzji. W zaskarżonej decyzji został całkowicie pominięty fakt, że przepisy dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia [...] grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa oraz ustawy z 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego miały charakter nacjonalizacyjny i nie mogą znaleźć akceptacji w demokratycznym państwie prawa wobec gwarancji wyrażonych w przepisach art. 21 i 64 Konstytucji.

Po rozpatrzeniu złożonego wniosku organ nadzoru stwierdził, że nie może on zostać uwzględniony. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ odwoławczy stwierdził, że wnikliwa analiza akt sprawy potwierdziła wykonanie wymienionego w decyzji Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych z dnia [...] kwietnia 1964 r. oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia [...] czerwca 1965 r. zalesienia przez Nadleśnictwo spornej działki w 1951 r. Powyższe wynika z dokumentacji urządzeniowej, tj. Planu zagospodarowania lasu komunalnego [...] obwodu "[...]" na okres [...] stycznia 1966 r. do [...] grudnia 1975 r. oraz Planu zagospodarowania lasu miejskiego [...] Obwód Parków Leśnych "[...]" na okres [...] stycznia 1998 r. do [...] grudnia 2007 r. Dokonano nasadzeń na przedmiotowej parceli leśnej przed dniem [...] kwietnia 1958 r., a więc przed dniem wejścia w życie ustawy. Wobec powyższego należy stwierdzić, że Lasy Państwowe wykonały na przedmiotowej parceli leśnej czynności władcze. Natomiast wśród zgromadzonego materiału dowodowego nie odnaleziono dowodów potwierdzających wykonania na przedmiotowej nieruchomości leśnej przez Lasy Państwowe czynności gospodarczych w dniu wydania zaskarżonych decyzji, tj. [...] kwietnia 1964 r. oraz [...] czerwca 1965 r. Jednakże z zebranego w sprawie materiału dowodowego ("Planu urządzenia lasu dla Nadleśnictwa na lata 2018-2027 wg stanu lasu w dniu 1 stycznia 2018. Elaborat", części pod tytułem "Ogólna charakterystyka lasów i gruntów przeznaczonych do zalesienia oraz pozostałych gruntów, a także nieruchomości w zarządzie Nadleśnictwa", str. 8) organ ustalił, że w 1956 r. został opracowany dla Nadleśnictwa definitywny plan urządzenia lasu na okres od [...] stycznia 1956 r. do [...] grudnia 1965 r., w którego skład wchodziła w tym czasie sporna działka. Zatem przedmiotowa nieruchomość była objęta planem urządzania lasu w dacie wydania decyzji Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych z dnia [...] kwietnia 1964 r. oraz decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia [...] czerwca 1965 r. Należy zatem stwierdzić, że materiał dowodowy potwierdza, że przedmiotowe działki leśne pozostawały we władaniu Państwa w dacie wydania decyzji Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych z dnia [...] kwietnia 1964 r. oraz decyzji II instancji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia [...] czerwca 1965 r. W tej sytuacji Minister uznał, że kwestionowane w trybie nadzoru decyzje nie naruszyły w stopniu rażącym prawa, zatem słusznie zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. odmówiono stwierdzenia ich nieważności.

Minister uznał, że sam fakt objęcia przedmiotowej działki planem urządzenia lasu w 1964 r. oraz w 1965 r. stanowi przesłankę do stwierdzenia, że przedmiotowa nieruchomość leśna objęta we władanie Państwa do dnia [...] kwietnia 1958 r. pozostawała nadal w tym władaniu na dzień wydania decyzji Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych z dnia [...] kwietnia 1964 r. oraz decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia [...] czerwca 1965 r. Spełnione zatem zostały obie przesłanki wymienione w art. 9 ustawy o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego.

Równocześnie Minister wyjaśnił, że organy administracji badając legalność decyzji administracyjnych wydawanych na podstawie ówcześnie obowiązujących przepisów prawa pod kątem ważności tych rozstrzygnięć, nie mogą kierować się oceną regulacji normatywnych z punktu widzenia standardów przyjętych w demokratycznym państwie prawnym, jakim jest obecnie Polska. Ocena, czy zastosowane w przeszłości rozwiązania legislacyjne były wadliwe z punktu widzenia standardów stanowienia prawa, nie może prowadzić w praworządnym państwie do kwestionowania wynikających z nich skutków prawnych, gdyż naruszyłoby to inne fundamenty państwa praworządnego, m.in. zasadę pewności prawa.

Dodatkowo organ nadzoru uznał, że kwestionowane decyzje Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych oraz Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego nie spełniają pozostałych przesłanek stwierdzenia nieważności wymienionych w art. 156 § 1 kpa. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 pkt 5 kpa (decyzja była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały), pkt 6 (w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą). Ponadto, zgodnie z art. 156 § 2 kpa nie stwierdza się nieważności z przyczyn wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1 kpa (decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości), pkt 4 (decyzja została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie) oraz pkt 7 (zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa), gdyż od doręczenia decyzji upłynęło dziesięć lat.

Na decyzję Ministra Klimatu i Środowiska skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła W. L. W uzasadnieniu skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:

I - przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, czyli;

- art. 7, art. 77 i art. 107 § 1 kpa polegające na błędnym ustaleniu, że przedmiotowa nieruchomość była zalesiona przez Nadleśnictwo w 1951 r. oraz że Państwo było w posiadaniu przedmiotowej nieruchomości przed dniem [...] kwietnia 1958 r., mimo że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy okoliczności tych nie potwierdza, co przyznał w uzasadnieniu sam organ,

- art. 86 kpa polegające na zaniechaniu przesłuchania strony, mimo że strona posiada istotną wiedzę w sprawie stanu przedmiotowej nieruchomości,

- art. 138 § 1 ust. 1 kpa polegające na niezasadnym utrzymaniu w mocy przez organ II instancji decyzji organu I instancji, mimo że z uwagi na szereg wadliwości wyżej powołanych uzasadnione było uchylenie decyzji organu I instancji,

II – przepisów prawa materialnego, czyli art. 156 § 1 pkt. 2 kpa polegające na dokonaniu wadliwej wykładni pojęcia "rażące naruszenie prawa" skutkujące wadliwym uznaniem przez organ, że decyzje z 1964 r. i z 1965 r. nie naruszały w stopniu rażącym prawa, mimo że decyzje te skutkowały wywłaszczeniem rodziców skarżącej a następnie skarżącej z prawa własności bez odszkodowania, zatem nie sposób uznać je za zgodne z polskim porządkiem prawnym.

W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie zasadności postawionych zarzutów i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Minister Klimatu i Środowiska wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi.

Niniejsze postępowanie jest postępowaniem nadzorczym, prowadzonym w trybie art. 156 kpa i stanowi ono formę nadzoru. Nie budzi wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych i piśmiennictwie, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma na celu ustalenie, czy badana w tym trybie decyzja obarczona jest którąkolwiek z kwalifikowanych wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa, uzasadniających jej wyeliminowanie z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc. Przy czym wyeliminowanie w tym trybie ostatecznej decyzji stanowi istotne odstępstwo od ustanowionej w art. 16 kpa generalnej zasady trwałości decyzji administracyjnych. Z tego też względu, aby mogło dojść do przełamania tej zasady, wady prawne decyzji muszą znajdować potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Brak dowodów pozwalających na jednoznaczne stwierdzenie istnienia wspomnianych wad prawnych decyzji wyklucza możliwość jej eliminacji z obrotu prawnego. Decyzja ostateczna korzysta bowiem z domniemania legalności, będącego konsekwencją ww. zasady. Zasada ta ma zaś fundamentalne znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa obrotu prawnego i stabilności ukształtowanych w przeszłości stosunków administracyjnoprawnych. Wskazać jednocześnie należy, że postępowanie nadzorcze prowadzone na podstawie art. 156 kpa podlega wprawdzie takim samym regułom procesowym jak postępowanie zwykłe, z tym że różni się od niego przedmiotem. Organ prowadząc postępowanie zwykłe, zmierza bowiem do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, a więc dokonuje subsumpcji stanu faktycznego do norm prawa materialnego i kształtuje w formie władczego rozstrzygnięcia materialnoprawny stosunek administracyjnoprawny. Natomiast w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja (z reguły ostateczna) i ustalenie, czy została ona wydana z wadami kwalifikowanymi, o których stanowi art. 156 § 1 kpa. Postępowanie nadzorcze nie jest więc i nie może być utożsamiane z postępowaniem w trzeciej instancji, mającym na celu rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty, lecz jest odrębnym postępowaniem, mającym charakter wyłącznie kontrolny, w którym ocenie podlega jedynie legalność decyzji wydanej w trybie zwykłym. Oznacza to, że obowiązkiem organu administracji publicznej jest rozpatrywanie sprawy wyłącznie w granicach określonych przez przepis art. 156 § 1 kpa. W tym postępowaniu organ administracji publicznej nie jest natomiast władny rozpatrywać sprawy co do jej istoty, jak to może czynić w postępowaniu zwykłym (w tym odwoławczym). Skoro zaś stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych zawartej w art. 16 § 1 kpa, dlatego też może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Taka zaś sytuacja nie wystąpiła w rozpatrywanej sprawie. Postępowanie w sprawie nieważności decyzji jest postępowaniem odrębnym od postępowania odwoławczego i kontrola instancyjna oraz sądowa decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności musi ograniczać się do badania zachowania trybu i istnienia (lub nieistnienia) ustawowych przesłanek nieważności decyzji.

"Rażące naruszenie prawa" o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa zachodzi jedynie wówczas, gdy naruszenie prawa ma charakter oczywistego naruszenia bezpośrednio godzącego w rozstrzygnięcie decyzji, co wyraża się w oczywistej sprzeczności treści tej decyzji z obowiązującym porządkiem prawnym. Stąd też badanie, czy doszło do rażącego naruszenia prawa, jest prowadzone na podstawie jednoznacznie brzmiącego przepisu oraz stanu faktycznego, ustalonego na dzień wydania decyzji. Decyzje administracyjne, które są ostateczne i znajdują się w obiegu prawnym, podlegają domniemaniu legalności, chyba że w sposób oczywisty i niewątpliwy domniemanie to zostanie obalone. Oznacza to także, że nie każde naruszenie lub uchybienie prawa jest podstawą do zastosowania nadzwyczajnego trybu wzruszenia decyzji administracyjnej, będącego wyjątkiem od określonej w art. 16 § 1 kpa ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych. Należy przy tym pamiętać i podkreślić, że kontrolując w postępowaniu nadzorczym decyzje wydawane przez organy administracji w latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych ubiegłego stulecia, nie można do ich oceny stosować bezpośrednio i bezrefleksyjnie obecnie obowiązujących standardów prawnych i aksjologii stosowania prawa. Oznacza to, że w postępowaniu nadzorczym organ nadzoru winien jedynie badać, czy wydając decyzję w postępowaniu zwykłym, organ naruszył w sposób rażący (w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa) obowiązujący ówcześnie porządek prawny. O rażącym naruszeniu prawa można zatem mówić jedynie wtedy, gdy są niebudzące wątpliwości, stwierdzone przez organ nadzoru, a kwalifikowane naruszenie ma znacznie większą wagę aniżeli stabilność ostatecznej decyzji administracyjnej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 września 1998 r. sygn. akt II SA 1249/97, niepubl.): Pojęcie rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa nie może być ponadto interpretowane w sposób rozszerzający.

Przedmiotem niniejszego postępowania jest wydana w trybie art. 156 § 1 pkt 2 kpa decyzja Ministra Klimatu i Środowiska z dnia [...] lutego 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] sierpnia 2018 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia [...] czerwca 1965 r. i poprzedzającej ją decyzji Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych z dnia [...] kwietnia 1964 r., którymi orzeczono o przejęciu na własność Państwa, bez odszkodowania, nieruchomości leśnej będącej wówczas własnością poprzedników prawnych skarżącej.

Podstawę materialnoprawną kontrolowanych w trybie nadzoru decyzji z 1964 i 1965 r. stanowił art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17, poz. 71 ze zm.). Przepis ten stanowił, że nieruchomości rolne i leśne, objęte we władanie Państwa do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (czyli przed dniem [...] kwietnia 1958 r.), przejmuje się na własność Państwa bez względu na ich obszar, jeżeli znajdują się one nadal we władaniu Państwa lub zostały przekazane przez Państwo w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym. Nieruchomości te przejmuje się bez odszkodowania, a długi i ciężary zabezpieczone na tych nieruchomościach umarza się, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie w mocy uznane zostanie za niezbędne.

Przejęcie nieruchomości na własność Państwa na podstawie tego przepisu wymagało łącznego spełnienia dwóch przesłanek:

1) objęcia nieruchomości we władanie Państwa przed wejściem w życie ustawy, tj. przed [...] kwietnia 1958 r.

2) pozostawania tej nieruchomości we władaniu Państwa lub przekazania jej w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym (uchwała Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lutego 1991 r., Dz. U. Nr 20 poz. 88).

W ocenie Sądu orzekającego organ nadzoru prawidłowo przyjął, że w przedmiotowej sprawie obie przesłanki określone w powołanym przepisie zostały spełnione.

Jak wynika z akt sprawy, czyli pisma dyrektora Lasów Miejskich [...] z dnia [...] września 2017 r. oraz kserokopii Planu zagospodarowania lasu komunalnego [...] obwodu "[...]" na okres [...] stycznia 1966 r. do [...] grudnia 1975 r. oraz Planu urządzenia lasu miejskiego [...] Obwód Parków Leśnych "[...]" na okres [...] stycznia 1998 r. do [...] grudnia 2007 r. przedmiotowe działki (wchodzące w skład oddziału [...] "[...]") zostały zalesione w 90% sosną około 1951 r. Granice obwodu "[...]" zostały natomiast ustalone i utrwalone w 1955 r. przez Okręgowy Zarząd Lasów Państwowych. Oznacza to, że nasadzeń na przedmiotowych działkach leśnych dokonano przed dniem [...] kwietnia 1958 r., a więc przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego. Okoliczności te potwierdzają uzasadnienia decyzji z 1964 i 1965 r., z których wynika, że przedmiotowa nieruchomość leśna została przejęta pod zarząd lasów państwowych protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia [...] listopada 1948 r. oraz że władanie tym terenem wyrażało się poprzez wykonanie na jego obszarze przez Nadleśnictwo czynności zalesieniowych w roku 1950/1951. Oznacza to, że Lasy Państwowe wykonały przed dniem [...] kwietnia 1958 r. na przedmiotowych działkach leśnych czynności władcze. Spełniona zatem została pierwsza przesłanka z art. 9 ust. 1 powołanej ustawy. Fakt dokonania zalesienia spornego gruntu przez nadleśnictwo świadczy o tym, że Skarb Państwa władał tym gruntem w rozumieniu art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Choć ustawa ta nie definiuje pojęcia "władanie", to orzecznictwo zgodnie przyjmuje, że pojęcie to może być rozumiane także w znaczeniu potocznym, a zatem może mieć charakter faktyczny. Prowadzi to zaś do wniosku, że zalesienie gruntu przez nadleśnictwo może dowodzić władania takim gruntem (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK 221/06, LEX nr 349597, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2017 r. sygn. akt I OSK 3510/15, pub. CBOS).

Podkreślić przy tym należy, że skarżąca ani w trakcie postępowania nadzorczego, ani do złożonej skargi nie przedstawiła żadnych dokumentów, które stałyby w sprzeczności z powyższymi ustaleniami lub mogłyby budzić uzasadnione wątpliwości co do ich treści.

Co do istnienia drugiej z przesłanek wynikającej z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego, to jak wyjaśnił organ nadzoru, brak jest w aktach sprawy dokumentów potwierdzających, że przedmiotowe działki w dniu wydania kwestionowanych decyzji z 1964 i 1965 r. znajdowały się nadal we władaniu Państwa lub zostały przekazane przez Państwo w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym. Jednakże samodzielnie fakt ten nie może stanowić o rażącym naruszeniu prawa przez kwestionowane decyzje. Przede wszystkim fakt, że po ponad 57 latach nie zachowały się wszystkie dokumenty sprawy, nie oznacza, że tych dokumentów w ogóle nie było. Nadto z "Planu urządzenia lasu dla Nadleśnictwa na lata 2018-2027, wg stanu lasu w dniu 1 stycznia 2018, Elaborat", część pod tytułem "Ogólna charakterystyka lasów i gruntów przeznaczonych do zalesienia oraz pozostałych gruntów, a także nieruchomości w zarządzie Nadleśnictwa", str. 8, wynika, że w 1956 r. został opracowany dla Nadleśnictwa definitywny plan urządzenia lasu na okres od [...] stycznia 1956 r. do [...] grudnia 1965 r., w którego skład wchodziły w tym czasie sporne działki. Oznacza to, że przedmiotowa nieruchomość była objęta planem urządzania lasu w dacie wydania decyzji Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych z dnia [...] kwietnia 1964 r. oraz decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia [...] czerwca 1965 r. Ta okoliczność faktyczna, zdaniem Sądu, potwierdza prowadzenie planowej gospodarki leśnej przez Nadleśnictwo, władztwo nad przedmiotową nieruchomością oraz sprawowanie bieżącego zarządu. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 lipca 2017 r. sygn. akt I OSK 2834/15 "pojęcia władanie nieruchomością leśną nie należy zawężać do wykonywania czynności gospodarczych, jak: zalesianie, pielęgnacja upraw i drzewostanów oraz pozyskiwanie drewna, ale też trzeba mieć na uwadze inne czynności władcze. Przy ustalaniu przesłanki władania dokonać należy analizy planu urządzenia lasu, bowiem prowadzenie gospodarki leśnej zgodnie z takim planem może stanowić potwierdzenie władztwa nad nieruchomością (wyrok NSA z dnia 9 kwietnia 2014 r. sygn. akt I OSK 2628/12, niepublikowany, treść (w:) CBOSA)". Z analizy planu urządzenia lasu wynika prowadzenie gospodarki leśnej, zgodnie z takim planem, który stanowi potwierdzenie władztwa nad nieruchomością oraz potwierdzenie istnienia po stronie Państwa świadomości władania przedmiotową nieruchomością (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 kwietnia 2014 r. sygn. akt I OSK 2628/12).

Podkreślić należy, że przejęcie mienia na podstawie art. 9 ust. 1 powołanej ustawy następowało niezależnie od okoliczności, w jakich Państwo weszło we władanie nieruchomości. Skutek nacjonalizacyjny występował także wówczas, gdy Państwo objęło nieruchomość we władanie z naruszeniem obowiązujących procedur (por. uchwała Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lutego 1991 r. sygn. akt W 5/90, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2008 r. sygn. akt II OSK 1217/07, LEX nr 516743, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2010 r. sygn. akt I OSK 1695/09, LEX nr 745131).

Ze względu na podniesione w skardze zarzuty wyjaśnić jeszcze należy, że zgodnie z treścią art. 86 kpa, jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. Do przesłuchania stron stosuje się przepisy dotyczące świadków, z wyłączeniem przepisów o środkach przymusu.

Oznacza to, że jeżeli przeprowadzone przez organ postępowanie dowodowe wyjaśniło wszystkie fakty istotne dla rozstrzygnięcia, nie jest konieczne przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron. Z treści art. 86 kpa wynika, że dowód z przesłuchania strony jest dowodem posiłkowym (subsydiarnym), pozostawionym do uznania organu i przeprowadzanym z urzędu jedynie wówczas, gdy po przeprowadzonym postępowaniu dowodowym pozostają do wyjaśnienia istotne dla sprawy okoliczności (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 stycznia 2021 r. sygn. akt I OSK 1967/20). Nawet jednak w takiej sytuacji organ administracji państwowej "może" przesłuchać stronę. Tak więc sam fakt nieprzesłuchania stron w sprawie nie może być podstawą do stwierdzenia, że decyzję wydano z naruszeniem prawa procesowego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2016 r. sygn. akt II OSK 2659/14). Pamiętać przy tym należy, że jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 września 2018 r. sygn. akt II GSK 3315/16, przesłuchanie strony przez organ jest kwestią kontrowersyjną. Wynika to z faktu, ze źródłem informacyjnym jest w tym przypadku podmiot bezpośrednio zainteresowany w danej sprawie. Powstają zatem wątpliwości wypływające stąd, że przesłuchanie strony będącej bezpośrednio zainteresowaną sprawą jest mało wiarygodnym środkiem dowodowym (źródłem informacyjnym). Ponadto oświadczenie strony nie może zastępować dowodów z dokumentów.

Podsumowując, Sąd uznał, że z analizy akt sprawy wynika, że poddane kontroli postępowanie nadzorcze zostało przeprowadzone wnikliwie, z zachowaniem reguł postępowania określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego (w tym i powołanych w złożonej skardze), mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz przepisów prawa materialnego. Materiał dowodowy w sprawie został dostatecznie zebrany. Wyjaśnione zostały także wszystkie okoliczności istotne dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia. Także w zgodzie z treścią art. 107 § 3 kpa organ nadzoru przedstawił swoje stanowisko w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, które dostatecznie odzwierciedla rację decyzyjną i wyjaśnia tok rozumowania organu, który prowadził do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego i procesowego do rzeczywistej sytuacji faktycznej zaistniałej w rozpatrywanej sprawie. Organ nadzoru prawidłowo również uznał, że brak jest podstaw do przyjęcia, że w rozpatrywanej sprawie doszło do zaistnienia innej podstawy nieważnościowej z art. 156 § 1 kpa, która przemawiałaby za stwierdzeniem nieważności kontrolowanego orzeczenia. Zwięzłe w tym zakresie uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie przekreśla słuszności stanowiska organu w tym zakresie, które Sąd orzekający także podziela.

Dodatkowo zwrócić należy uwagę, że art. 156 § 2 kpa został zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. (Dz. U. poz. 1491) zmieniający tę ustawę z dniem 16 września 2021 r. Zgodnie z obecną treścią art. 156 § 2 kpa organ nie stwierdza nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 tego artykułu (w tym i z przyczyn określonych w pkt 2), jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Zgodnie zaś z treścią art. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym powołaną ustawą. Natomiast postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem umarza się z mocy prawa.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325 ze zm.) orzekł jak w sentencji.