Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 624/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6162 Scalanie i wymiana gruntów
Hasła tematyczne: Scalanie gruntów
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54 § 3, art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 33 § 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 4, art. 8 ust. 1, art. 13 ust. 2, art. 14, art. 27 ust. 1, art. 33 ust. 6
journal: Dz.U. 2003 nr 178 poz 1749
law: Ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa AWSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2022 r. sprawy ze skarg J. D., H. C., J. N., R. G., R. N. i Z. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 10 kwietnia 2015 r. nr SKO.420.57.2015 w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów - skargi oddala -


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu (dalej: "Kolegium", "SKO", "Organ odwoławczy", "Organ II instancji") z dnia 10 kwietnia 2015 r., nr SKO.420.57.2015 uchylająca decyzję własną z dnia 25 lutego 2015 r. nr SKO.4161.1.2015 i utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] (dalej: "Organ I instancji", "Starosta") z dnia 14 listopada 2014 r. nr GK-III.6822.1.19.2012 w przedmiocie scalenia gruntów.

W podstawie prawnej decyzji Organ powołał art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) oraz art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 267; dalej: "k.p.a."), jak i art. 2 ust. 1 i 4, art. 3 ust. 1, art. 8 ust. 1 - 6, art. 11 ust. 1, art. 13 ust. 1 i 2, art. 14, art. 17, art. 19, art. 23, art. 27 ust. 1, 3, 4, art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 178, poz. 1749 z późn. zm.; dalej: "ustawa o scalaniu i wymianie gruntów) oraz art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2013 r. o zmianie ustawy o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. z 2013 r. poz. 1157).

Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:

Decyzją z dnia 14 listopada 2014 r. nr GK-III.6822.1.19.2012 Starosta [...] zatwierdził projekt scalenia gruntów wsi B., T., W. gmina [...] o ogólnym obszarze 1074,29 ha.

Odwołania od powyższej decyzji złożyli:

a) H.C.;

b) Ł.N. (działający jako pełnomocnik R. i J.N.), R.N., J.N., Z.G., R.G., M.S.;

c) J.D.

W jednobrzmiących odwołaniach H.C. oraz Ł.N. (działający jako pełnomocnik R. i J.N.), R.N., J.N., Z.G., R.G., M.S. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzucili obrazę przepisów mającą wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia, tj.:

– art. 23 ust. 2 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów, gdyż przy ponownym rozpoznaniu sprawy projekt scalenia i wymiany nie został wyznaczony na gruncie i nie był okazany uczestnikom scalenia lub wymiany;

– art. 24 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów, gdyż stronie nie umożliwiono wnoszenia zastrzeżeń;

– art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: "k.p.a."), gdyż przy ponownym rozpoznaniu sprawy nie toczyło się "normalne" postępowanie, a jedynie organ ponownie wydał zaskarżoną decyzję;

– art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 79 § 2 k.p.a., poprzez niezapewnienie stronom możliwości wzięcia czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz pozbawienie ich prawa do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji. Ponadto projekt scalenia gruntów może być zatwierdzony, jeżeli po jego okazaniu, większość uczestników scalenia nie zgłosiła do niego zastrzeżeń, a zatem skoro nie okazano stronom projektu, który zawiera niekorzystne dla odwołujących się rozstrzygnięcie to pozbawiono ich możliwości wnoszenia jakichkolwiek uwag;

– art. 5 ust. 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów, poprzez zatwierdzenie projektu wymiany gruntów przy braku zgody ze strony Skarżących na wymianę gruntów w sposób przedstawiony w projekcie scalenia;

– art. 17 ww. ustawy, poprzez wydzielenie dróg dojazdowych (oznaczonych kolorem pomarańczowym) z gruntu odwołujących się, pomimo, że nie służy ona celom publicznym, gdyż wszystkie okoliczne działki posiadają dojazd do drogi (obecnie wszyscy właściciele mają zaplanowane zjazdy i mostki do drogi głównej [...]), a ponadto na obszarze scalenia były grunty Skarbu Państwa i Gminy, zatem należało z nich wyznaczyć drogi, a odwołującym przyznać ekwiwalent do jego gruntów. Ponadto Organ nie uzasadnił przebiegu drogi, ani nie wskazał powodu nie wydzielenia gruntów pod drogi z gruntów wszystkich uczestników scalenia, a jedynie z gruntu odwołujących się;

– art. 28 ust. 3 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów, poprzez jego niezastosowanie i niedoręczenie decyzji na piśmie, a jedynie ograniczenie się do jej ogłoszenia i wywieszenia na okres 14 dni w siedzibie Starostwa Powiatowego w [...] i na tablicach ogłoszeń we wsiach wchodzących w obszar scalenia, podczas gdy z powołanego przepisu wynika, że decyzja o zatwierdzeniu projektu powinna być stronie doręczona;

– art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez bezpodstawne odstąpienie od ustalenia dokładnego stanu faktycznego sprawy, a w szczególności nieustalenie, czy Skarżący wyrazili zgodę na wymianę gruntów.

Z kolei J.D. w złożonym odwołaniu wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, o uwzględnienie wszystkich zarzutów podnoszonych w uzasadnieniu odwołania oraz o wstrzymanie natychmiastowej wykonalności zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu J.D. podniósł, że zaskarżona decyzja nie odnosi się do wskazanych przez niego zastrzeżeń, co do działek rolnych, które są objęte procesem scalania gruntów. Podał, że cel scalenia nie został osiągnięty, przed scaleniem gruntów miał zapewniony odpowiedni dojazd do działek oraz kształt działek umożliwiał mu uprawę. J.D. zarzucił, że nie zostały uwzględnione jego deklaracje o powiększeniu powierzchni gruntu, umów co do wymiany gruntów między mieszkańcami, w tym umowy z T.W. (działka nr [...]), czy T.P. (działka nr [...]), ponadto nie uwzględniono wniosku o wymianę gruntów stanowiących użytek "łąki" na "grunty orne". J.D. podał osoby, którym przydzielono działki. W jego ocenie ukształtowanie działki nr [...] zmieniło położenie na ukośne, co spowodowało, że nowe ukośne granice uniemożliwiają mu korzystanie ze sprzętu rolniczego.

Pismem z dnia 28 stycznia 2015 r. pełnomocnik J.D. – adwokat A.M. poparł złożone przez J.D. odwołanie w zakresie podniesionych zarzutów i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, w części dotyczącej nieruchomości J.D. i osób zainteresowanych, będących na mocy zaskarżonej decyzji scaleniowej właścicielami sąsiednich nieruchomości. Pełnomocnik wskazał, że w toku postępowania toczącego się ponownie przed Organem I instancji nie został powiadomiony o żadnych czynnościach, w tym posiedzeniu Komisji Doradczej, na której mógł reprezentować swojego mocodawcę. Zdaniem pełnomocnika w sposób rażący naruszono indywidualny interes uczestnika postępowania – J.D., gdyż został on pozbawiony możliwości korzystania z pomocy prawnej na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego.

Decyzją z dnia 25 lutego 2015 r. nr SKO.4161.1.2015, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Przemyślu uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę Organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Powodem uchylenia decyzji było stwierdzenie naruszenia:

1. art. 10 w zw. z art. 40 § 2 k.p.a., poprzez pominięcie w postępowaniu pierwszoinstancyjnym pełnomocnika J.D. – adwokata A.M., co spowodowało rażące naruszenie indywidualnego interesu uczestnika postępowania;

2. art. 10 k.p.a. w zw. z art. 13 ust. 2 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów, poprzez naruszenie zasad zwołania posiedzeń komisji w sprawie określenia zasad szacunku gruntów, wyznaczając dwa posiedzenia w tej samej dacie, z półgodzinną różnicą.

Zdaniem Kolegium, Organ I instancji powinien na każdy etapie postępowania zapewnić udział pełnomocnikom zgłoszonym przez strony, wypełnić wszystkie wymogi ustawy scaleniowej oraz przeprowadzić wszechstronną analizę całego materiału dowodowego.

W wyniku wniesienia skargi przez Wójta Gminy [...], Organ uchylił decyzję własną z dnia 25 lutego 2015 r. nr SKO.4161.1.2015 stwierdzając jak w skardze, że Organ nie posiadał informacji o udzielonym przez J.D. pełnomocnictwie dla adwokata A.M. i dopiero z chwilą powzięcia tej informacji dopuścił pełnomocnika do udziału w postępowaniu.

Odnośnie zarzutu naruszenia przepisów dotyczących zwoływania posiedzeń, Organ stwierdził, że taki sposób ich przeprowadzenia nie stoi w sprzeczności z obowiązującymi przepisami i orzecznictwem.

Rozpoznając sprawę merytorycznie, zgodnie z żądaniem skargi, Kolegium utrzymało decyzję Organu I instancji w mocy, uznając, że przeprowadzenie nowego postępowania pozwoliłoby niewątpliwie usunąć wskazane w decyzji kasacyjnej uchybienia, jednak nowe rozstrzygnięcie w swej treści byłoby identyczne z rozstrzygnięciem uchylonym decyzją z dnia 25 lutego 2015 r. nr SKO.4161.1.2015.

W dalszej kolejności Organ podkreślił uznaniowy charakter decyzji, cel scalenia oraz konieczność uwzględnienia interesów wszystkich uczestników postępowania. Zdaniem Organu II instancji cele te zostały osiągnięte.

Kolegium wyjaśniło, że w obszarze scalenia, za zgodą Agencji Nieruchomości Rolnych Skarbu Państwa pod drogi przeznaczono 15,4363 ha gruntów, w pozostałym zakresie grunty pod drogi wydzielono z gruntów uczestników scalenia, zgodnie z art. 17 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów. Następnie Organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 23 ust. 1 ww. ustawy określono granice scalenia, zasady obejmowania tych gruntów w posiadanie oraz szacunku.

Projekt scalenia, przed jego okazaniem uczestnikom postępowania, podlegał kontroli wewnętrznej, zgodnie z § 83 instrukcji Nr 1 Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej o scalaniu gruntów z dnia 24 marca 1983 r. GZ-g-630-1/83, a przebieg nowo wyznaczonych granic został okazany na gruncie, natomiast okazanie części opisowo-kartograficznej nastąpiło w siedzibie zespołu scaleniowego w [....].

W odniesieniu do zarzutów J.D. stwierdzono, że zostały zachowane zasady przydziału. W zasadzie Skarżący otrzymał ten sam grunt, co przed scaleniem (w 80%), w pozostałym zakresie grunty stanowią powiększenie dotychczasowej powierzchni przy zachowaniu dopuszczalnej odchyłki powierzchni i punktów szacunkowych. Przyznana Skarżącemu powierzchnia jest większa od należnych o 27,63 jednostek szacunkowych. Zaprojektowana działka nr [...] posiada regularny kształt i jest dogodna do uprawy mechanicznej.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących drogi wskazano, że jest ona częścią układu komunikacyjnego zapewniającego dojazd do innych działek, a sam układ komunikacyjny jest projektowany dla całego obszaru scalenia i jego ocena nie może zostać zawężona tylko do poszczególnej działki bądź gospodarstwa.

Odnosząc się do przesunięcia o 40 cm granicy działek nr [...] i [...] wskazano, że granica pomiędzy zaprojektowaną dla Skarżącego działką nr [...] a drogą nr [...] została przyjęta na podstawie danych z ewidencji gruntów i budynków, powstałych w wyniku modernizacji ewidencji gruntów, zawartych w przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego operacie pod nr [...], którą Skarżący w imieniu ojca przyjął.

Odnosząc się do zarzutu niepowiększenia gospodarstwa, Organ wskazał, że geodeta-projektant scalenia nie dysponował dużą ilością gruntów na powiększenie gospodarstw rolnych, gdyż niewielu uczestników scalenia zadeklarowało zmniejszenie obszaru swoich gruntów. Wniosek Skarżącego został częściowo wykonany. Odnosząc się do zarzutu zamiany łąki trwałej na grunty orne, Organ stwierdził, że ekwiwalent za łąki trwałe otrzymał Skarżący w miejscu usytuowania swoich działek w starym stanie, natomiast wydzielenie należnego ekwiwalentu w rejonie satysfakcjonującym Skarżącego nie było możliwe ze względów technicznych, gdyż zainteresowanie uczestników scalenia wydzieleniem w tym rejonie gruntów było znacznie większe niż możliwości, zatem ilość gruntów do rozdysponowania była ograniczona. Wniosek J.D. o powiększenie gospodarstwa rolnego został uwzględniony w takim stopniu w jakim to było możliwe, na równi z wnioskami innych uczestników scalenia.

W odniesieniu z kolei do zarzutów zawartych w pozostałych odwołaniach, Organ wskazał, że:

– H.C. otrzymała nieruchomości w tym samym miejscu, przy czym różnica wartości szacunkowej gruntów wydzielonych w wyniku scalenia w stosunku do wartości gruntów przed scaleniem, po dokonanych potrąceniach na drogi, nie przekraczała dopuszczalnej 3%, natomiast różnica powierzchni gruntów wydzielonych działek po scaleniu jest mniejsza o 0,1294 ha i nie przekracza dopuszczalnej odchyłki 10% w stosunku do powierzchni przed scaleniem. Organ nie zgodził się z zarzutem, że planowanie drogi zagraża interesom Skarżącej, a zostały wyznaczone dla realizacji większej grupy osób;

– Z.G. wydzielono należny ekwiwalent – 7 działek o łącznej powierzchni 2,4174 ha i wartości 250,19 jednostek szacunkowych, natomiast stan przed scaleniem to 9 działek o łącznej powierzchni 2,3990 ha i wartości 256,19 jednostek szacunkowych;

– R.G. i Z.G. został wydzielony ekwiwalent w działce nr [...] o pow. 1,1781 ha i wartości 107,84 jednostek szacunkowych. Stan przed scaleniem 7 działek o łącznej powierzchni 1,2073 ha i wartości 98,61 jednostek szacunkowych, przy czym różnica wartości szacunkowej gruntów przed scaleniem przekracza dopuszczalną odchyłkę 3%. Na zastosowaną dopłatę w kwocie 936 zł, stanowiącej równowartość 7,80 jednostek szacunkowych strony wyraziły zgodę;

– R.G. został wydzielony ekwiwalent w działce nr [...] o pow. 0,2397 ha i wartości 15,59 jednostek szacunkowych. Stan przed scaleniem 1 działka o powierzchni 0,1487 ha i wartości 11,90 jednostek szacunkowych, przy czym różnica wartości szacunkowej gruntów przed scaleniem przekracza dopuszczalną odchyłkę 3%. Na zastosowaną dopłatę w kwocie 422,40 zł, stanowiącej równowartość 7,52 jednostek szacunkowych strona wyraziła zgodę;

– w przypadku J.N. różnica powierzchni gruntów wydzielonych po scaleniu jest mniejsza o 0,1544 ha w stosunku do powierzchni przed scaleniem, co wynika z faktu, że grunty po scaleniu wydzielono w lepszej lokalizacji niż zlokalizowane przed scaleniem, różnica mieści się w dopuszczalnej odchyłce 20%.

Kolegium wyjaśniło, że projektowana droga nr [...] ma szerokość 8 m, a nie 10 m (jak twierdzili odwołujący się), przedmiotowa droga została wyznaczona do utwardzenia w ramach zagospodarowania poscaleniowego. Argumentem przemawiającym za zasadnością projektowanej drogi jest fakt, że kilku uczestników scalenia po zlikwidowaniu ww. drogi zostałoby pozbawionych dojazdu do zaprojektowanych w scaleniu działek. Z kolei zaprojektowane drogi nr [...] (obręb T.) oraz nr [...] (obręb W.), do których uczestnicy scalenia wnoszą zastrzeżenia, stanowią fragment sieci dróg, służących do obsługi przyległych gruntów rolnych dużej liczby gospodarstw rolnych. Ich likwidacja na odcinku przyległym do działek odwołujących się spowodowałaby pogorszenie całego układu komunikacyjnego w obszarze scalenia.

Skargi na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnieśli H.C., J.N. i R.N. reprezentowani przez pełnomocnika Ł.N., Z. i R.G. oraz J.D. (dalej: "Skarżący").

H.C. w swojej skardze zarzuciła, że Organ nie brał pod uwagę składanych przez nią wniosków w trakcie postępowania. Jej zdaniem geodeta traktował Komisję wiejską w sposób uprzywilejowany, liczył się wyłącznie z jej zdaniem i wydzielał działki, drogi zgodnie z wytycznymi Komisji. H.C. podniosła również, że nie otrzymała kopii skargi wniesionej przez Wójta Gminy [...]. Wobec powyższego wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz pozytywne rozpatrzenie złożonej skargi.

J.N. i R.N. reprezentowani przez pełnomocnika Ł.N., Z. i R.G. w skardze zarzucili, że w całym procesie scalania gruntów podnoszone przez nich zarzuty nie były rozpatrywane. Wskazali, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest sprzeczne z obowiązującymi przepisami k.p.a., narusza zasadę legalności oraz zasadę pogłębiania zaufania do organów państwa. Skarżący podnieśli, że w momencie rozpoczęcia procesu scalenia poinformowano właścicieli działek, że każdemu z nich zostanie odebrane 3% działek z przeznaczeniem na budowę drogi, jednak drogi powstały w tych samych miejscach natomiast działki zostały im odebrane. Skarżący wskazali, że poprzednio decyzja Starosty [...] została dwukrotnie uchylona na korzyść uczestników postępowania.

Końcowo podnieśli, że zaprojektowana droga dzieli ich działkę na połowę, co powoduje, że dojazd do niej wynosi 1,5 km. Zdaniem Skarżących w postępowaniu dbano o interesy wskazanych osób, a nie wszystkich uczestników postępowania. Podnieśli ponadto, że od strony wodociągu na terenie T. istnieje droga utwardzona, która zapewnia wygodny dojazd właścicieli do działek przylegających bezpośrednio do ich pola. Skarżący końcowo wskazali, że na tak zaprojektowaną drogę zgodę wyraził tylko jeden gospodarz, który odnosi z tego tytułu korzyści.

J.D. w swojej skardze wskazał, że jego argumenty przy wydawaniu decyzji przez Organ I instancji nie były brane pod uwagę. Zarzucił, że w zaskarżonej decyzji Organ II instancji podał nieprawdziwe informacje dotyczące jego osoby. Skarżący wyjaśnił, że na początku scalenia został poinformowany przez znajomych rolników z wsi W. o tym, że w pobliżu jego działek rolnych będzie kilka działek wolnych do zagospodarowania.

Skarżący zaznaczył, że przed scaleniem gruntów jego działka graniczyła bezpośrednio z gruntem ornym o pow. 0,30 ha nr [...], który był własnością T.P., którą w 2013 r. zdecydowała się sprzedać Skarżącemu, o czym Skarżący poinformował geodetę – projektanta z jednoczesną prośbą o pozostawienie działki w tym samym miejscu, jednak geodeta nie uwzględnił jego wniosku. Umowa sprzedaży działki nr [...] nie doszła jednak do skutku z uwagi na nieodnalezienie dokumentów niezbędnych do sprzedaży ww. działki. Następnie jednak biuro geodety-projektanta odnalazło brakujący dokument i odkupiło ww. działkę T.P. wydzielając ją w gorszym miejscu.

W dalszej kolejności J.D. wskazał, że przed scaleniem gruntów dzierżawił od T.W. działkę rolną o pow. 0,30 ha, płacił podatek rolny. Następnie Skarżący złożył oświadczenie o możliwości zakupu na drodze cywilnej ww. działki. T.W. złożyła oświadczenie pisemne o przeznaczeniu swojej działki na sprzedaż. W wyniku tego, geodeta-projektant sprzedał ww. działkę osobie spoza rejonu scalenia. Zatem żądanie Skarżącego dotyczące zakupu działki nie zostało uwzględnione.

Ponadto Skarżący podniósł, że geodeta nie wyraził zgody na zamianę łąki trwałej o pow. 0,27 ha na grunty rolne, które były wolne, ze względu na ich brak. Skarżący w skardze wymienił osoby, którym zostały zamienione grunty orne na łąki oraz osoby, którym zamieniono łąki trwałe na grunty rolne.

Odnosząc się do zaprojektowanej drogi, Skarżący podniósł, że ww. droga położona obok jego zabudowanej działki rolnej ma szerokość 12 m, ale tylko na odcinku 350 m, natomiast ta sama droga od strony W. na odcinku 700 m ma szerokość 3 m. Zdaniem Skarżącego taki stan rzeczy jest nie do zaakceptowania, gdyż została mu ograniczona możliwość prowadzenia gospodarstwa rolnego.

Wobec powyższego wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 13 października 2015 r. sygn. akt II SA/Rz 624/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 8 grudnia 2015 r. sygn. akt II SA/Rz 624/1 tut. Sąd zawiesił postepowanie sądowe wskazując, że nie może kontynuować postępowania sądowoadministracyjnego z uwagi na wniesienie przez Skarżących do Starosty [....] wniosku o wznowienie postępowania zakończonego kwestionowaną decyzją.

Pismem z dnia 23 sierpnia 2016 r. nr [...] Wojewoda [...] poinformował, że:

– na wniosek H.C. – Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 10 kwietnia 2015 r., a po przeprowadzeniu postępowania decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] odmówił uchylenia zaskarżonej decyzji;

– na wniosek J.D. - Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 10 kwietnia 2015 r., a po przeprowadzeniu postępowania decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] odmówił uchylenia zaskarżonej decyzji;

– na wniosek J.N. i R.N., Ł.N., Z. i R.G. - Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 10 kwietnia 2015 r., a po przeprowadzeniu postępowania decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] odmówił uchylenia zaskarżonej decyzji.

Od powyższych decyzji ww. osoby złożyły odwołania do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Decyzjami z dnia [...] maja 2021 r. nr [...], z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] i decyzją z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy zaskarżone decyzje Wojewody [...].

Od powyższych decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, J.N., R.N., Ł.N., H.C. oraz J.D. złożyli skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 7 grudnia 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 1539/21 odrzucił skargę J.D. (postanowienie stało się prawomocne w dniu 6 stycznia 2022 r.), wyrokiem z dnia 8 marca 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 1111/21 oddalił skargę H.C.(wyrok stał się prawomocny w dniu 29 kwietnia 2022 r.) oraz wyrokiem z dnia 3 grudnia 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 1115/21 oddalił skargę J.N., R.N. i Ł.N. (wyrok stał się prawomocny w dniu 4 lutego 2022 r.).

W związku z powyższym, tut. Sąd postanowieniem z dnia 2 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Rz 624/15 podjął zawieszone postępowanie sądowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd wyjaśnia, że brak było podstaw do uwzględnienia zgłoszonego na rozprawie w dniu 5 października 2022 r., przez Skarżącego J.D., wniosku o odroczenie rozprawy. Jako uzasadnienie wniosku Skarżący podał "spór kompetencyjny", jaki zachodzi pomiędzy Wojewódzkim Sądem Administracyjny w Rzeszowie rozpoznającym niniejszą sprawę, a Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 1539/21.

Jak wynika z ustaleń Sądu, sprawa o wskazanej sygnaturze toczyła się ze skargi J.D. na decyzję Ministra Rolnictwa utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] o odmowie uchylenia w trybie wznowienia postępowania, z wniosku Skarżącego J.D., decyzji Kolegium z 10 kwietnia 2015 r., będącej przedmiotem niniejszego postępowania. Z nadesłanego na wezwanie Sądu odpisu rozstrzygnięcia WSA w Warszawie wynika, że postanowieniem tego Sądu z 7 grudnia 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 1539/21 skarga J.D. została prawomocnie odrzucona. Zainicjowanie tego postępowania przez Skarżącego stanowiło również podstawę do zawieszenia niniejszego postępowania, które w związku z prawomocnym zakończeniem postępowania przed WSA w Warszawie, zostało podjęte postanowieniem tutejszego Sądu z 2 czerwca 2022 r. Aktualnie Sąd stwierdza brak przeszkód procesowych do rozpoznania skarg będących przedmiotem niniejszego postępowania.

Przedmiotem kontroli Sądu poddano decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu uchylającą w trybie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") decyzję własną z 25 lutego 2015 r. nr SKO.4161.1.2015, którą to decyzją Kolegium uchyliło decyzję Starosty [...] z 14 listopada 2014 r., nr GK-HI.6822.1.19.2012 w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów wsi B., T., W. gmina [...] i utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z 14 listopada 2014 r., nr GK-HI.6822.1.19.2012.

Zgodnie z powołanym art. 54 § 3 p.p.s.a.: organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W przypadku skargi na decyzję, uwzględniając skargę w całości, organ uchyla zaskarżoną decyzję i wydaje nową decyzję. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio.

Korzystając z dyspozycji tego przepisu Kolegium, po rozpoznaniu skargi Wójta Gminy [...] z 31 marca 2015 r. uchyliło decyzję własną z dnia 25 lutego 2015 r. i jednocześnie orzekło merytorycznie utrzymując w mocy decyzję Starosty [...] z 14 listopada 2014 r., nr GK-III.6822.1.19.2012.

Nie ma wątpliwości odnośnie właściwości rzeczowej Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Jak prawidłowo wyjaśniono nowelizacja ustawy scaleniowej dokonana 30 sierpnia 2013 r. o zmianie ustawy o scalaniu i wymianie gruntów ( Dz.U. 2013 r., poz.1157), zgodnie z którą organem wyższego stopnia w rozumieniu k.p.a. w stosunku do starosty w sprawach z tego zakresu jest wojewoda nie miała zastosowanie w niniejszej sprawie. Przepisy intertemporalne - art. 3 ust. 1 ustawy stanowią, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy ( 16 października 2013 r.) stosuje się przepisy dotychczasowe. Zatem w niniejszej sprawie organem wyższego stopnia w sprawie scalenia pozostało Kolegium.

W decyzji z 25 lutego 2015 r. Kolegium wytknęło Organowi I instancji naruszenie art. 10 § 1 w zw. z art. 40 § 2 k.p.a. poprzez pominięcie przed Organem I instancji pełnomocnika Skarżącego J.D. adwokata A.M. Kolegium stwierdziło, że pomimo zgłoszonego pełnomocnictwa wyżej wymieniony nie brał udziału w posiedzeniu Komisji doradczej 12 listopada 2014 r. zwołanej w celu zaopiniowania złożonych przez J.D. zastrzeżeń do projektu scalenia.

Aktualnie Organ II instancji uwzględnił zgłoszone w skardze zarzuty Wójta Gminy [...] Po ponownej analizie akt stwierdził, że Starosta [...], jako organ prowadzący postępowanie dowiedział się o pełnomocniku J.D. dopiero w dniu 9 marca 2015 r. ( zarejestrowane w tym dniu pismo z 25 lutego 2015 r. o znaku nr [...] w elektronicznym systemie obiegu pod numerem 4371), za którym SKO w Przemyślu przesłało pełnomocnictwo udzielone A.M. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego stwierdzono, że J.D., na żadnym etapie postępowania scaleniowego nie zgłaszał udziału pełnomocnika, jak również nie przedłożył pełnomocnictwa do organu prowadzącego scalenie. W aktach ogólnych sprawy, oraz w aktach indywidualnych brak jest zarówno dokumentu, stwierdzającego istnienie stosunku pełnomocnictwa, jak również protokołu, który potwierdziłby udzielenie takiego pełnomocnictwa. Zawiadomieniem z 4 listopada 2014 r. Organ prowadzący postępowanie powiadomił J.D., że w dniu 12 listopada 2014 r. o godzinie 10:30 w Sali Narad Urzędu Gminy w [...], będą opiniowane przez Komisję złożone przez J.D. zastrzeżenia do projektu scalenia. Powyższe zawiadomienie Skarżący odebrał w dniu 5 listopada 2014 r. Po stawieniu się na Komisji w dniu 12 listopada 2014 r. nie poinformował o udzielonym pełnomocnictwie, nie zgłosił żadnych zastrzeżeń do zawiadomienia, jak również nie dołączył pełnomocnictwa do reprezentowania.

Z art. 33 § 3 k.p.a. wynika spoczywający na pełnomocniku obowiązek dołączenia do akt oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa. Taki nie został dołączony. Nie można w związku z tym czynić skutecznego zarzutu pominięcia pełnomocnika strony w sytuacji, gdy organ nie posiadał informacji co do udzielonego pełnomocnictwa. Względem organu pełnomocnictwo stało się skuteczne dopiero z chwilą powiadomienia go o tym.

Kolegium dokonując autokontroli wydanej przez siebie decyzji wycofało się również z drugiego postawionego Organowi I instancji zarzutu tj. naruszenia art. 10 k.p.a. w zw. z art. 13 ust. 2 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów. Zgodnie z art. 13 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów:

1. Zgodę na dokonany szacunek gruntów, lasów oraz sadów, ogrodów, chmielników i innych upraw specjalnych uczestnicy scalenia wyrażają w formie uchwały.

2. Uchwały, o których mowa w ust. 1 oraz w art. 11 ust. 1, są podejmowane na zebraniu zwołanym przez starostę. Zebraniu przewodniczy przedstawiciel tego organu. Uchwały zapadają większością trzech czwartych głosów w obecności co najmniej połowy liczby uczestników scalenia. W razie niepodjęcia uchwały na zebraniu zwołanym w pierwszym terminie, za ważną uważa się uchwałę podjętą większością trzech czwartych głosów uczestników scalenia obecnych na zebraniu zwołanym w drugim terminie.

Zarzucając naruszenie powyższego przepisu Kolegium stwierdziło, że zebranie w sprawie określenia zasad szacunku zostało zwołane na 10 lipca 2012 r. na godzinę 18:00, przy czym jako drugi termin wskazano godzinę 18:30. Tak samo zwołano zebranie uczestników scalenia w spawie podjęcia uchwały o wyrażeniu zgody na dokonany szacunek. Pierwszy termin wskazano 2 października 2012 r., godz. 17:45, drugi ten sam dzień godz. 18:00.

W decyzji z 25 lutego 2015 r. Kolegium zajęło stanowisko, że doszło w ten sposób jedynie do pozornego ustalenia dwóch terminów.

Aktualnie Kolegium stwierdziło, że taki sposób wyznaczania posiedzeń nie pozostaje w sprzeczności z analizowanym przepisem.

Stanowisko to uznać należy za prawidłowe. Jest ono reprezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W wyroku z 26 listopada 2009 r., sygn. akt II OSK 744/09 ( to i wszystkie powołane w sprawie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że analiza przepisu art. 13 ust. 2 ustawy o scaleniu i wymianie gruntów nie daje podstaw do wyprowadzenia kategorycznego wniosku, iż wyłączona jest możliwość wyznaczenia pierwszego terminu zebrania i jednocześnie drugiego terminu zebrania, gdyby okazało się, że w pierwszym zebraniu nie weźmie udziału wyznaczona liczba uczestników scalenia. Taki sposób wyznaczania terminów zebrań nie pozbawia stron możliwości realnego udziału w postępowaniu i nie narusza przepisu art. 13 ust. 2 ustawy o scaleniu i wymianie gruntów.

Nie było zatem nieprawidłowości w sposobie wyznaczania terminów na podjęcie stosownych uchwał.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że organ II instancji zgodnie z art. 54 § 3 p.p.s.a. uwzględnił wszystkie zarzuty skargi, uchylił decyzję własną i rozpoznał sprawę merytorycznie utrzymując zgodnie z żądaniem Skarżącej Gminy, decyzję organu I instancji w mocy. Rozstrzygając sprawę merytorycznie Organ II instancji dokonał ponownej analizy całego materiału dowodowego, jak też odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu od tej decyzji.

Wyjaśnienia również wymaga, że w dniu 10 lutego 2022 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o scalaniu i wymianie gruntów, ustawy o utracie mocy prawnej niektórych ksiąg wieczystych oraz ustawy o drogach publicznych ( Dz.U. z 2022 r., poz. 32), którą dokonano zmiany art. 33 ust. 2 dotychczasowego brzmienia ustawy o scalaniu i wymianie gruntów oraz dodano ust. 3-6.

Zgodnie z aktualnym brzmieniem:

2. Nie stwierdza się nieważności decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia lub wymiany gruntów, jeżeli od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, upłynęło 5 lat.

3. Nie uchyla się decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia lub wymiany gruntów z przyczyn określonych w art. 145-145b ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, 1491 i 2052), jeżeli od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, upłynęły 2 lata.

4. Odwołanie od decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia lub wymiany gruntów rozpatruje się w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania odwołania przez organ właściwy do rozpatrzenia odwołania.

5. Wojewódzki sąd administracyjny rozpatruje skargę w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia lub wymiany gruntów w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania skargi przez właściwy sąd. Jeżeli skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych lub jej nieopłacenia, bieg terminu, o którym mowa w zdaniu pierwszym, rozpoczyna się z dniem jej opłacenia i usunięcia braków formalnych.

6. Sąd administracyjny, w przypadku uwzględnienia skargi w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia lub wymiany gruntów po upływie terminu, o którym mowa w ust. 5, stwierdza wydanie decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia lub wymiany gruntów z naruszeniem prawa.

Przewidziane w art. 4 ustawy o zmianie ustawy o scalaniu i wymianie gruntów, ustawy o utracie mocy niektórych ksiąg wieczystych oraz ustawy o drogach publicznych, przepisy intertemporalne czyli tzw. przepisy międzyczasowe, określające sposób postępowania w sprawach na przełomie zmian prawnych, przewidują sposób postępowania: w sprawach scaleniowych lub wymiennych wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed wejściem w życie powołanych przepisów; w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia lub wymiany gruntów wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy; postępowań scaleniowych lub wymiennych wznowionych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie przepisów ustawy; postępowań w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia lub wymiany gruntów.

Przepisy te nie regulują, poza sytuacją opisaną w art. 33 ust 5 i 6, kwestii orzekania przez Sąd w sprawach scaleniowych po wejściu w życie tych przepisów. Wobec powyższego Sąd uznaje, że zmienione przepisy ustawy o scalaniu i wymianie gruntów, a w tym przepis art. 33 ust 2 mają zastosowanie od dnia wejścia w zżycie. Zgodnie z ostatnio powołanym przepisem nie stwierdza się nieważności decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia lub wymiany gruntów, jeżeli od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, upłynęło 5 lat. Jest to bowiem przepis procesowy i w braku regulacji intertemporalnych, a tak jest w przypadku Sądu, obowiązuje od dnia wejścia w życie.

Ponadto na podstawie art. 33 ust. 6 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów Sąd administracyjny w przypadku uwzględnienia skargi w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia lub wymiany gruntów po upływie terminu, o którym mowa w ust. 5, stwierdza wydanie decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia lub wymiany gruntów z naruszeniem prawa.

Z punktu widzenia niniejszej sprawy będzie miało to o tyle znaczenie, że w przypadku stwierdzenia przez Sąd nieprawidłowości przy wydawaniu decyzji, Sąd może stwierdzić naruszenie prawa.

Dokonując kontroli w zakreślonych granicach Sąd nie stwierdził naruszenia prawa.

Celem scalenia gruntów – jak wynika z art. 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów, jest tworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania w rolnictwie i leśnictwie poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych, lasów i gruntów leśnych, racjonalne ukształtowanie rozłogów gruntów, dostosowanie granic nieruchomości do systemu urządzeń melioracji wodnych, dróg oraz rzeźby terenu.

Polega ono na połączeniu w jedną całość wielu rozdrobnionych lub też położonych w niekorzystnej konfiguracji nieruchomości celem dokonania ponownego podziału nieruchomości, które podlegały scaleniu, z zachowaniem proporcji w zakresie powierzchni tych scalonych nieruchomości, jednakże ze zmianą w zakresie ich usytuowania, a także przeznaczenia.

W judykaturze trafnie wskazuje się, że scalenia gruntów należą do jednych z najtrudniejszych spraw administracyjnych. Konstrukcja scalenia i podziału nieruchomości jest skomplikowana (choćby ze względu na uwzględnienie interesów wszystkich podmiotów biorących udział w scaleniu), długotrwała, kosztowna i ma na celu efektywniejsze wykorzystanie danego terenu przy jednoczesnym stworzeniu zaplecza technicznego, w postaci odpowiednich dróg i urządzeń infrastruktury technicznej, ułatwiającego eksploatację nowo wydzielonych działek.

Organy administracyjne, które opracowują projekt scalenia korzystają ze swobody w jego ukształtowaniu i wyborze najlepszego - ich zdaniem - rozwiązania w danych warunkach, tak by w miarę możliwości uwzględnić interesy i życzenia wszystkich uczestników scalenia. W toku postępowania scaleniowego rodzą się konflikty pomiędzy uczestnikami, oczekującymi na poprawę ich warunków gospodarowania.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że sądowoadministracyjna kontrola decyzji scaleniowych sprowadza się do ich weryfikacji pod względem zgodności z prawem, nie zaś do orzekania o słuszności rozstrzygnięć pod względem merytorycznym (wyrok NSA z 17 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 2805/14). Kontrola sądu w takich sprawach polega na dokonaniu oceny, czy wydane rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa regulującego zasady scalania gruntów i czy zostało ono wydane w wyniku zebrania i oceny niezbędnego materiału dowodowego. Poza zakresem kompetencji sądu jest natomiast ocena zaskarżonego aktu w oparciu o zarzuty poczucia pokrzywdzenia strony wydaną decyzją.

Scalenie gruntów cechują rozwiązania mające charakter techniczny. Stanowi ono zbiorowy zabieg urządzeniowo-rolny, natomiast przy opracowywaniu samego projektu scalenia organy administracyjne korzystają z pewnej swobody. Jest ona niezbędna dla wybrania optymalnego w danych warunkach rozwiązania, przy jednoczesnym uwzględnieniu - w miarę możliwości - interesów i wniosków wszystkich uczestników scalenia. Decyzja zatwierdzająca projekt scalenia w sposób kompleksowy rozstrzyga jedną sprawę administracyjną, obejmującą krzyżujące się interesy poszczególnych uczestników scalenia. Rozstrzygana początkowo w projekcie scalenia, a następnie w zatwierdzającej go decyzji administracyjnej sytuacja prawna każdego z uczestników scalenia wpływa zatem na ukształtowanie sytuacji pozostałych uczestników. Wyznaczony obszar scalenia ma charakter wiążący dla całego postępowania i wyznacza zakres przedmiotowy sprawy administracyjnej (por. Z. Czarnik, Przedmiot postępowania scaleniowego, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego, nr 3 (30)/2010; a także wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 24 sierpnia 2011 r., II SA/Kr 842/09; z 22 sierpnia 2017 r., sygn. II SA/Kr 113/17 oraz z 6 października 2021 r., wyrok NSA z 4 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK (por. wyrok. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 listopada 2021 r. II SA/Kr 1121/21). Istotnym zatem jest zwrócenie uwagi na fakt, że uchylenie decyzji scaleniowej (choćby w części) dotyczy nie tylko interesu prawnego podmiotu inicjującego postępowanie sądowe w przedmiocie skargi na decyzję scaleniową, ale też innych podmiotów, którzy decyzji scaleniowej nie kwestionują. Kluczowa zatem przy ocenie naruszenia interesu poszczególnych uczestników scalenia jest treść art. 27 ust. 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów i wynikające z niej konsekwencje. Zgodnie z powołanym przepisem projekt scalenia może być zatwierdzony, jeżeli po jego okazaniu większość uczestników scalenia nie zgłosiła do niego zastrzeżeń. Realizacja celów scalenia określonych w art. 1 ust. 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów nie może dotyczyć każdej pojedynczej działki, gdyż jest to niemożliwe. Przy spełnieniu przesłanki o której mowa w art. 27 ust. 1 ustawy, zakładać bowiem należy, że kosztem, interesów właścicieli pojedynczych działek w obszarze scalenia, następuje istotna poprawa warunków gospodarowania na innych działkach, uzasadniająca w łącznym rozrachunku przyjęte rozwiązanie. Istotne jest, aby każdy z uczestników scalenia otrzymał w jego wyniku pełny ekwiwalent swego gospodarstwa pod względem wartościowym i ilościowym. Nawet rzeczywiście zaistniałe w jednostkowych przypadkach naruszenie indywidualnego interesu uczestników scalenia nie podważa legalności decyzji zatwierdzającej projekt scalenia, gdy zachowano podstawową zasadę wydzielenia gruntów określoną w art. 8 ust. 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2006 r., OSK 908/04).

Sąd dokonując kontroli postępowania scaleniowego bada czy dochowano wymogów proceduralnych, jak też czy dachowano zasady ekwiwalentności.

Dokonując kontroli w tym zakresie Sąd stwierdził, że wszelkie wymogi proceduralne zostały zachowane.

Postanowieniem z 8 maja 2012 r., nr GK.III.6822.1.19.2012 Starosta [...] wszczął postępowanie scaleniowe gruntów położonych we wsiach B., T., W. gmina [...] Granice obszaru scalenia zostały zobrazowane na załączniku graficznym nr 1 obejmują powierzchnię 1074,29 ha – art. 7 ust. 2 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów. Postępowanie zostało wszczęte na wniosek właścicieli, których łączny obszar gruntów wynosi 688,75 ha i stanowi 64 % ogólnej powierzchni scalenia, co spełnia wymóg o jakim mowa w art. 3 ust. 2 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów. Do postanowienia dołączono wykaz 976 uczestników scalenia – art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów.

Zgodnie z art. 7 ust. 2 pkt 3 przewidywany termin zakończenia prac scaleniowych ustalono na wrzesień 2013 r. Dochowano wymogów informowania uczestników scalenia o kolejnych jego etapach w formie obwieszczenia, a także publicznego ogłoszenia. Scalenie zostało przeprowadzone ze środków przyznanych przez Marszałka Województwa w wysokości 6 593 561,59 zł.

Podczas zebrania uczestników scalenia w dniu 12 czerwca 2012 r. wybrano radę uczestników scalenia, zgodnie z art. 9 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów, w skład której weszło 12 uczestników scalenia. Prawidłowo zostali wyznaczeni przedstawiciele do udziału w pracach komisji pełniącej funkcje doradcze przy szacowaniu gruntów, opracowaniu projektu scalenia oraz badaniu zastrzeżeń na szacunek i opiniowaniu zastrzeżeń do projektu scalenia gruntów – art. 10 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów. Postanowieniem z 29 czerwca 2012 r. Starosta [...] powołał komisję pełniącą funkcję doradczą. Ogłoszeniem z 21 czerwca 2012 r. poinformowano uczestników scalenia o planowanym zebraniu celem określenia zasad szacunku. Pierwszy termin wyznaczono na godzinę 18:00 drugi termin na godzinę 18:30.

Na pierwszym posiedzeniu na ogólną liczbę uczestników scalenia 976 stawiło się 31 osób i nie uzyskano w związku z tym wymaganej połowy liczby uczestników scalenia.

Na drugim posiedzeniu uchwała została podjęta. Zaznajomienie uczestników scalenia z wynikami szacunku porównawczego nastąpiło w dniu 13 września 2012 r.

W dniu 2 października 2012 r. podjęto uchwałę w przedmiocie wyrażenia zgody na dokonany szacunek.

W dniach od 8 listopada 2012 r. do 15 stycznia 2013 r. uczestnicy scalenia zapoznali się z porównawczą wartością szacunkową ich gruntów i wartością części składowych, oraz zebrano sugestie dotyczące lokalizacji nowo projektowanych gruntów, a także wnioski na pomniejszenie lub powiększenie gospodarstw i zniesienie współwłasności. Geodeta projektant przy udziale komisji opracował wstępny projekt rozmieszczenia działek, który został okazany uczestnikom scalenia. Zostały również rozpoznane zastrzeżenia do złożonego projektu. Zachowano przy tym wymóg publicznego sposobu zawiadamiania o jakim mowa w art. 31 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów.

Po wydaniu decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia nastąpiło wprowadzenie uczestników scalenia w posiadanie gruntów wydzielonych w wyniku scalenia zatwierdzonego decyzją z 19 grudnia 2013 r.

Organ usunął również wcześniejsze braki stwierdzone decyzją Kolegium z [...] października 2014 r., nr [...], którą to uchylono decyzję Starosty [...] z [...] grudnia 2013 r. Kolegium wskazało wówczas na następujące braki postępowania, brak:

- operatu klasyfikacji gruntów przed scalaniem,

- dokumentacji związanej z etapem zbierania życzeń do projektu scalenia,

- rejestru gruntów przed scaleniem, w którym odnotowano powierzchnię i wartość szacunkową działek,

- dowodu przedłożenia stronom rejestru przed scaleniem

- opinii Komisji Doradczej w sprawie zastrzeżeń złożonych do projektu scalenia- -pisemnej zgody właścicieli gruntów zabudowanych na objęcie tych gruntów scaleniem.

Odnośnie braku operatu klasyfikacji gruntów aktualnie prawidłowo wyjaśniono, że był on przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Starosty [...] z [...] czerwca 2012 r., nr [...] zmieniającą w części obowiązującą gleboznawczą klasyfikację gruntów obrębów: B., T. i W. ( akta administracyjne tom V – k. 1196-1247).

Z kolei w odniesieniu do braku dokumentacji związanej z etapem zbierania życzeń do projektu scalenia organ uzupełnił tą dokumentacje przedkładając stosowne dokumenty. Wypełniając z kolei zalecenia Kolegium odnośnie wydania opinii w zakresie zarzutów zgłoszonych do projektu operatu scalenia zostało zwołane posiedzenie komisji doradczej w dniu 12 listopada 2014 r., na którym zastrzeżenia zostały rozpatrzone. Protokoły z posiedzenia znajdują się w aktach postępowania.

W zakresie braku zgody właścicieli nieruchomości zabudowanych na przeprowadzenie scalenia organ słusznie wskazał, że rozpoznanie tego zagadnienia powinno odbywać się z uwzględnieniem czy scalenie prowadzi do skutków, dla których zgoda jest wymagana. Jak wynika z art. 2 ust. 3 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów:

3. Wydzielenie gruntów zabudowanych, w wyniku scalenia gruntów innemu uczestnikowi scalenia jest dopuszczalne tylko za zgodą tego uczestnika scalenia oraz za zgodą dotychczasowego właściciela i pod warunkiem:

1) rozbiórki lub przeniesienia przez dotychczasowego właściciela zabudowań w oznaczonym terminie, albo

2) wyrażenia zgody przez dotychczasowego właściciela na dokonanie rozliczenia wartości zabudowań w gotówce lub w innej formie.

3a. Zmiana granic nieruchomości zabudowanej może być dokonywana w trakcie scalenia gruntów pod warunkiem, że nie pogorszy to warunków korzystania z takiej nieruchomości, w szczególności dostępu do budynków.

4. Za grunty stanowiące współwłasność można, za zgodą współwłaścicieli, wydzielić odrębne dla każdego z nich grunty odpowiadające wartości udziałów we współwłasności.

Zatem chodzi o grunt zabudowany wydzielany w ramach scalenia innemu uczestnikowi scalenia, czego w sprawie nie stwierdzono.

Wobec powyższego stwierdzić należy, że kontrola postępowania pod względem formalnym wypadła pomyślnie. Zasadniczy spór w sprawie sprowadzał się do wyników scalenia.

Zarzuty skarg sprowadzają się do pominięcia interesów Skarżących przy dokonywaniu scalenia. Jakkolwiek część uwag Skarżących, na etapie postępowania scaleniowego I i II instancji, nie została uwzględniona, to jednak w świetle przedstawionego powyżej charakteru i istoty postępowania scaleniowego, nie można zarzutów sformułowanych w skardze uznać za uzasadnione. Sąd wyjaśnia, że w trakcie procesu scalenia gruntów na nowo kształtuje się powierzchnia gruntów, a cały proces ma charakter zbiorowego zabiegu urządzeniowo – rolnego. Zgodnie z utrwalonym poglądem oraz przepisami prawa, opracowując projekt scalenia gruntów projektant korzysta z ustawowej swobody w kształtowaniu i wyborze najlepszego i najbardziej optymalnego rozwiązania, biorąc przy tym pod uwagę życzenia uczestników scalenia. Jednakże, z uwagi na fakt, iż proces scalenia jest znacznym przedsięwzięciem, ingerującym w prawo własności i interesy wielu osób, wniesione przez uczestników scalenia żądania nie zawsze mogą zostać spełnione. Rozstrzygnięcie w zakresie wyboru rozwiązania przy opracowaniu projektu scalenia ma niewątpliwie charakter uznaniowy. Powoduje to, że ocenie podlega jedynie, czy Starosta nie dopuścił się dowolności, czy należycie wyważył interesy społeczne i uzasadnione interesy poszczególnych osób. W przedmiotowej sprawie w ocenie Sądu organy obu instancji dołożyły wszelkich starań, aby dochować tych zasad.

Dochowano również wspomnianej wcześniej zasadzie ekwiwalentności.

Analiza akt sprawy pozwala uznać, iż zaproponowane Skarżącym w toku postępowania scaleniowego propozycje odpowiadają przepisom. Co zostanie dowiedzione Skarżącym przyznano działki niemal identyczne jak te, którymi dysponowali przed scaleniem. Pomniejszenie ich na rzecz powstałych dróg było uzasadnione celem scalania i zostało wyrównane stosownym ekwiwalentem. Brak z kolei uwzględnienia wszystkich życzeń był konsekwencją konieczności wyważenia interesów 976 uczestników postępowania scaleniowego.

Z akt sprawy wynika, że Skarżący J.D. przed scalaniem dysponował następującymi nieruchomościami położonymi we wsi W.: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]o łącznej powierzchni 7.6503 ha szacunkowej liczbie punktów 722.76 - rejestr szacunku porównawczego gruntów przed scaleniem. W wyniku scalenia otrzymał następujące działki: [...], [...], [...], [...], [...], [...] o łącznej powierzchni 7.8932 ha szacunkowej liczbie punktów 743,15- rejestr szacunku porównawczego gruntów po scaleniu.

Z akt sprawy wynika, że Skarżący w dniu 13 listopada 2012 zwrócił się o przyznanie gruntów na powiększenie obszaru gospodarstwa do powierzchni około 17.32 ha. W dniu 25 października 2013 r. przyznano mu grunty na powiększenie gospodarstwa odpowiadające wartości 27,63 pkt.

Posiadane przez Skarżącego grunty pomniejszono o 1.5% na realizacje szlaków komunikacyjnych. Jak wynika z dołączonych do akt map rozłogu gospodarstwa przedstawiających stary i nowy stan, Skarżącemu przyznano w wyniku scalenia nieruchomości odpowiadające dotychczasowym działkom. I tak w miejsce dotychczasowych działek [...], [...], [...], [...], [...], przyznano działkę [...], w której skład weszły wymienione działki z wyjątkiem znacznej części działki [...], dodatkowo działka [...] i część działki [...]. Miejsce działek [...] i [...] przyznano działkę [...], odpowiadającą dotychczasowym działkom pomniejszoną o fragment działki na rzecz przylegającej do niej działki [...] oraz na rzecz działki [...] - drogi i fragmentarycznie na rzecz działki [...]. Wydzielono również Skarżącemu nową działkę nr [...] odpowiadającą poprzedniej działce nr [...], położonej po przeciwnej stronie dawnej działki nr [...] oddzielonej od niej nowo powstałą działką drogową [...]. W miejsce dotychczasowych działek [...], [...] i [...] działkę [...] pomniejszoną na rzecz nowopowstałej działki – drogi [...]. W miejsce poprzednich działek [...] i [...] działkę [...] odpowiadającą dotychczasowym działkom oraz fragmentowi działki [...] oraz działkę [...] odpowiadającą dotychczasowej działce [...]. W miejsce działki [...] działkę w tym samym miejscu nr [...] pomniejszoną na rzecz nowopowstałej działki [...] – drogi.

Skarżący w toku postępowania w zastrzeżeniach do projektu scalenia wskazał, że nie zgadza się z przebiegiem granic w tym na:

- ukształtowanie starych działek [...] i [...] zwłaszcza ich ukośny przebieg z uwagi na utrudnianie przy oprysku i niedostosowanie kształtu do sprzętu, jaki posiada,

- kwestionuje przebieg granicy z działką [...] przylegającą do granicy gminnej [....],

-kwestionuje przebieg dróg,

- wskazał również, że zakupił działkę [...], która to działka przeniesiona jest w inne miejsce,

-podał również, że zaprojektowany podział działek pogłębia konflikt sąsiedzki pomiędzy sąsiadem Panem B., na którego rzecz przeszła jego działka [...].

W odwołaniu podnosił dodatkowo, że dojazd do każdej działki rolnej był od strony siedliska korzystny, w związku z powyższym korzystanie z dróg dojazdowych jest mu zbędne, dotychczasowe ukształtowanie umożliwia prace maszyn rolniczych, cel jaki stawia ustawa o scalaniu i wymianie gruntów w stosunku do jego osoby został osiągnięty przed scaleniem. Wskazuje, że dzierżawił dwie działki od T.W., czego organ nie uwzględnił pomimo woli zakupu tych działek z jego strony. Wskazał, że liczył na inny podział działek.

Podobnie w skardze zarzucał brak uwzględnienia ustaleń pomiędzy stronami, a także brak zamiany łąk na grunty orne.

W odniesieniu do zarzutu braku zmiany użytku łąki na użytek rolny w dniu 12 listopada 2014 r. Komisja scaleniowa ( k.1038-1039, tom V) wskazała, że użytek łąka ( zielony ) został wyznaczony dokładnie na działkach starego stanu, a przeniesienie na użytek rolny było niemożliwe. Ekwiwalent za działki [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] został wydzielony w nowej działce [...], z zachowaniem równoległości i po granicy starego stanu ( 3.6524 ha na 3,6478 ha), w związku z czym zarzuty nieprawidłowego kształtu i granic, okazały się za bezzasadne.

Odnośnie z kolei nie spełnienia życzeń powiększenia gospodarstwa rolnego Podkarpackie Biuro Geodezji Terenów Rolnych w [...] wyjaśniło, że na terenie wsi W., gdzie położone jest gospodarstwo J.D. nie dysponowano zbyt dużą ilością gruntów na powiększenie gospodarstw, niewielu rolników zadeklarowało pozbycie się gruntu. Ponadto Skarżący złożył deklarację na powiększenie gospodarstwa dopiero 14 listopada 2012 r., kiedy projekt scalenia był praktycznie gotowy. Działka nr [...] (0,32 ha) T.B. na którą wskazywał Skarżący, postulując powiększenie gospodarstwa była obciążona służebnością osobistą i nie mogła zostać wzięta pod uwagę. Inna pozycja, w której T.B. miała udziały, a do której rościł sobie pretensje Skarżący ma nieuregulowany stan prawny. Z kolei grunt T.W. ( dz. 151/1-0,30 ha) dzierżawiony przez J.D. został faktycznie przeznaczony do sprzedaży i rozdysponowany jeszcze przed złożeniem wniosku przez Skarżącego. Kwestionowana z kolei granica działki siedliskowej od strony północnej tj. działki starego stanu [...] i [...] została wznowiona z dokumentów otrzymanych z PODG i K w [...] i zachowana zgodnie z ewidencją gruntów.

Zatem wszystkie postawione przez Skarżącego zarzuty zostały odparte i znajduje to potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Podstawowe zasady jakimi kieruje się organ dokonując scalenia lub wymiany gruntów to między innymi ekwiwalentność gruntu. Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów uczestnik scalenia lub wymiany otrzymuje grunty o równej wartości szacunkowej w zamian za grunty dotychczas posiadane. Jeżeli wydzielenie gruntów o równej wartości szacunkowej jest technicznie niemożliwe lub gospodarczo nieuzasadnione za równą wartość szacunkową uważa się również wartość o różnicy nieprzekraczającej 3 %.

Na podstawie art. 14 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów

1. W zamian za objęte scaleniem lub wymianą lasy i grunty leśne oraz sady, ogrody, chmielniki i inne uprawy specjalne wydziela się użytki możliwie tego samego rodzaju i tej samej jakości. Jeżeli nie jest to możliwe, wydziela się inne użytki i stosuje dopłatę pieniężną, odpowiadającą różnicy wartości drzewostanów, drzew i krzewów, a także innych części składowych gruntów. Za zgodą uczestnika scalenia lub wymiany można wydzielić inne użytki odpowiadające wartości dopłaty.

2. Przy zachowaniu wartości gruntów sprzed scalenia, bez zgody uczestnika scalenia, różnica powierzchni wydzielonych mu gruntów w stosunku do powierzchni gruntów objętych scaleniem nie może przekraczać:

1) 20% powierzchni gruntów objętych scaleniem;

2) 10% dotychczas posiadanych gruntów o szczególnie wysokiej przydatności rolniczej lub gruntów przeznaczonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele nierolnicze.

Z kolei art. 17 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów stanowi:

1. Grunty niezbędne na cele miejscowej użyteczności publicznej, pod ulice i drogi publiczne oraz na wykonanie i utrzymanie albo przewidziane do takiego wykonania i utrzymania urządzeń melioracji wodnych podstawowych, wydziela się z gruntów Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa lub gminy.

2. Jeżeli na terenie objętym scaleniem nie ma gruntów Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa i gruntów gminy, grunty pod drogi dojazdowe do gruntów rolnych lub leśnych wydziela się z gruntów uczestników scalenia, a każdemu z nich zmniejsza się przysługujący mu obszar gruntów o część, której wartość szacunkowa odpowiada stosunkowi wartości szacunkowej gruntów przeznaczonych na wymieniony cel do wartości wszystkich scalanych gruntów.

2a. Uczestnikom scalenia, o których mowa w ust. 2, przysługują dopłaty, które uiszcza gmina. Przepis art. 8 ust. 5 stosuje się odpowiednio.

3. Grunty wydzielone na cele miejscowej użyteczności publicznej oraz pod ulice i drogi przechodzą na własność gminy.

Żadne z wyżej wymienionych przepisów nie zostały naruszone. Zachowano wielkość gruntów sprzed i po scaleniu przy dopuszczalnym marginesie. Zgodnie zaś z tym o czym była mowa wcześniej Sąd nie bada słuszności podejmowanych decyzji a jedynie legalność. Zatem poza oceną Sądu pozostaje kwestia nieprzydzielania Skarżącemu postulowanych przez niego działek. Należy zwrócić uwagę na ilość uczestników scalenia i potrzebę uwzględnienia wszystkich, a jednocześnie nie zawsze zgodnych ze sobą interesów. Nie mogą zostać uwzględnione podnoszone przez Skarżącego na rozprawie zarzuty nieuwzględnienia przez projektanta scalenia postulowanego przebiegu granic nowoutworzonej działki [...]. Jak już wielokrotnie podkreślano Sąd nie ocenia niezadowolenia uczestników scalenia z dokonanych przydziałów, ani też przyczyn przyznania określonych działek określonym uczestnikom scalenia. Ponadto analiza mapy przedstawiająca rozłóg gruntowy, układ działek przed i po scaleniu nie potwierdza zarzutów Skarżącego. Nowoutworzona działka, tak jak podaje organ ma równomierny kształt. Bez wpływu na wynik sprawy pozostają również zgłoszone przez Skarżącego J.D. wnioski o przeprowadzenie dowodu ze sprawy zainicjowanej przez innego uczestnika postępowania p. B., sąsiada Skarżącego i domaganie się przez Skarżącego wezwania organu o dołączenie dokumentacji z tego postępowania. Nie jest ona bowiem przedmiotem niniejszego postępowania, a brak jest jakichkolwiek dowodów na to, że zaskarżona do Sądu decyzja została wzruszona.

Skarżąca H.C. przed scaleniem miała 6 działek o łącznej powierzchni 4.5069 ha i wartości 436,72 jednostek szacunkowych. W wyniku scalenia został jej wydzielony ekwiwalent w działkach nr: [...], [...], [...], [...], [...] o łącznej powierzchni 4.3775 ha i wartości 429.14 jednostek szacunkowych z map rozłogu gospodarstwa wynika, że wydzielone w formie ekwiwalentu działki są położone dokładnie w miejscu dotychczas posiadanych przez Skarżącą działek nr ewid.: [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Różnica wartości szacunkowej gruntów wydzielonych w wyniku scalenia w stosunku do wartości gruntów przed scaleniem, po dokonanych potrąceniach pod drogi, nie przekracza dopuszczalnej wielkości 3 %, różnica powierzchni gruntów wydzielonych działek po scaleniu wynosi 0,1294 ha i nie przekracza dopuszczalnej odchyłki 10 % w stosunku do powierzchni przed scaleniem.

W zastrzeżeniach do projektu operatu Skarżąca nie wyrażała zgody na drogę nr [...] przebiegającą przez jej działkę [...]. Wskazała, że na skutek przebiegu tej drogi działka [...] zostanie rozdrobniona, będzie znajdowała się po obu stronach drogi. W związku z powyższym twierdziła, że straci część pola, na którym nic nie zostanie, dodatkowo będzie musiała przejeżdżać przez drogę w celu użytkowania pola. Wyraziła natomiast zgodę na granice działek. Podniosła również, że realizacja dróg spowoduje, że na działce [...], na której znajduje się sad będzie musiała dokonać wycinki drzew a poza tym usytuowanie drogi przy sadzie spowoduje kradzieże owoców. Organ wyjaśnił, że droga [...] została zaprojektowana zgodnie z założeniami do projektu scalenia. Z wnioskiem o zaprojektowanie takiego przebiegu drogi wystąpili uczestnicy scalenia wsi T. Przedmiotowa droga stanowi część szlaku komunikacyjnego pomiędzy miejscowościami T. i H. i skraca dojazd do tych gruntów. Droga ta została zaplanowana wzdłuż granicy pomiędzy działkami [...] i [...].

Z dołączonej mapy rozłogu gospodarstwa wynika, że przy utworzeniu tej drogi Skarżącej odebrano część nieruchomości na wysokości działki [...], nowa działka [...]. W pozostałej części droga przebiega wzdłuż działki Skarżącej przed scaleniem [...], oraz wzdłuż sąsiednich działek [...] i [...] oraz [...]. Jej usytuowanie odbyło się bez strat na działce Skarżącej.

W odniesieniu do działek nr [...], [...] i [...] Skarżąca wskazała, że droga zaprojektowana w projekcie scaleniowym nie jest potrzebna. Podała, że połączenie T. z W. może nastąpić poprzez poszerzenie i uzdatnienie drogi biegnącej obok domu Pani W., a nie po gruntach Skarżącej. W odpowiedzi na te zarzuty organ wyjaśnił, że droga [...] powstała w znacznej części na działkach [...] i [...] stanowiących przed scaleniem drogi gminne, a jedynie w minimalnym zakresie po gruntach Skarżącej. Nowo powstałe drogi miały zastąpić istniejący wadliwy system komunikacyjny. Również to twierdzenie znajduje potwierdzenie w aktach sparwy.

Skarżącej J.N. został wydzielony należny ekwiwalent w działkach nr [...], [...] o łącznej powierzchni 1.1839 ha i wartości 133,36 jednostek szacunkowych. Stan sprzed scaleniem 3 działki o łącznej powierzchni 1,3383 ha i wartości 131,49 jednostek szacunkowych. Różnica powierzchni gruntów wydzielonych po scaleniu jest mniejsza o 0,1544 ha w stosunku do powierzchni przed scaleniem. Wynika ona z wydzielenia gruntów o większej wartości szacunkowej w stosunku do gruntów przed scaleniem. Różnica wartości szacunkowej gruntów wydzielonych w wyniku scalenia w stosunku do wartości szacunkowej gruntów przed scaleniem, po potrąceniach pod drogi nie przekracza 3%.

Jak wynika z mapy rozłogu gospodarstw przyznane w ramach ekwiwalentu Skarżącej działki znajdują się w tym samym miejscu co poprzednie. I tak: przyznana jej i jej mężowi działka [...] obejmuje między innymi wcześniej nalężącą do Skarżącej działkę [...] z niewielkim uszczerbkiem na rzecz działki [...] oraz na rzecz działki [...] stanowiącej drogę oraz wystającym poza granice drogi fragmentem działki na rzecz działki [...]. Dalej, dawna działka [...] odpowiada aktualnie działkom [...] przyznanej Skarżącej oraz działce [...] przyznanej Skarżącej i jej mężowi, przy czym została poszerzona o fragment starej działki [...]. Działka [...] została częściowo pomniejszona na rzecz nowej działki [...] powstałej z dawnej działki [...] i powiększona kosztem działki starej [...] nowej [...]. Z kolei nowo wydzielona działka [...], wcześniej część [...] oraz [...] została pomniejszona na rzecz drogi - działki nr [...]. Z kolei dawne działki [...] oraz [...] odpowiadające kształtowi poprzedniej działki należącej do J. oraz J. i R.N. o nr [...] także zostały pomniejszone na rzecz działki [...].

R.N. i J.N. został wydzielony należny ekwiwalent w działkach nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 1,8559 ha i wartości 212,52 jednostek szacunkowych. Stan sprzed scalenia to 4 działki: [...], [...], [...], [...] o łącznej powierzchni 1,7714 ha i wartości 216,59 jednostek szacunkowych. Również z tym przypadku działki wydzielone położone są w tych samych miejscach co działki sprzed scalenia.

Z.G. przed scaleniem posiadała 9 działek o następujących nr.: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] o łącznej powierzchni 2.3990 ha i wartości 256,19 jednostek szacunkowych. Wydzielono jej ekwiwalent w działkach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] o łącznej powierzchni 2,4174 ha i wartości 250.19 jednostek szacunkowych.

R. i Z.G. sprzed scalenia 7 działek: [...], [...], [...], [...] i [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni 1,2073 ha i wartości 98,61 jednostek szacunkowych. Po scaleniu został wydzielony ekwiwalent w działce nr [...] o pow. 1,1781 ha i wartości 107,84 jednostek szacunkowych. Różnica wartości szacunkowej gruntów przed scaleniem przekracza dopuszczalną odchyłkę 3 %. Na zastosowaną dopłatę 936,00 zł stanowiącej równowartość 7,80 jednostek szacunkowych strony wyraziły zgodę.

R.G. sprzed scalenia 1 działka [...] o powierzchni 0,1487 ha i wartości 11,90 jednostek szacunkowych. Stan po scaleniu ekwiwalent w działce nr [...] o pow. 0,2397 ha i wartości 15,59 jednostek szacunkowych. Różnica wartości szacunkowej gruntów przed scaleniem przekracza dopuszczalną odchyłkę 3 % . Na zastosowaną dopłatę Skarżący wyraził zgodę ( tom V k.1015).

Z.G., R.G., J.N. i R.N. wyrazili sprzeciw w zakresie realizacji drogi nr [...] na gruntach obejmujących działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Wskazali, że zaproponowane w tym zakresie zmiany będą dla nich niekorzystne i spowodują rozdrobnienie ich działek. Podnieśli również, że budowa drogi nie ma logicznego uzasadnienia.

Komisja scaleniowa w protokole z opiniowania zastrzeżeń do projektu scalenia gruntów w obrębie T. wskazała, że argumentem przemawiającym za realizacją drogi jest fakt, że w przypadku jej likwidacji 7 podmiotów zostałoby pozbawionych dojazdu do zaprojektowanych działek. Zaprojektowana droga stwarza dogodne dojazdy do działek zaprojektowanych wzdłuż drogi wojewódzkiej i nie wymaga ponoszenia dodatkowych kosztów celem zabezpieczenia dojazdu.

Ponadto jak wynika z akt sprawy, w tym kart uczestników scalenia, projekt wydzielonych dla nich działek został przyjęty bez zastrzeżeń, co potwierdziły własnoręcznym podpisem na kartach uczestników scalenia. Każdemu z uczestników scalenia gruntów położonych we wsi T. potrącono pod drogi 1,5 % wartości szacunkowych ich gruntów- stosownie do art. 17 ust. 2 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów. Projektowana droga ma szerokość 8 m, a nie jak podnoszą Skarżący 10 m. Została utworzona na utwardzeniach w ramach gospodarowania poscaleniowego.

Ponadto jak podkreśla organ ogólna koncepcja usytuowania dróg transportu rolnego została przyjęta z założeń do projektu scalenia w 2010 r. Powyższe prace realizowało Biuro Geodezji i Terenów Rolnych w [...]. Dokumentacja ta była niezbędna do złożenia do Marszałka Województwa [...] wniosku o przyznanie pomocy finansowej na realizację operacji pn.: "Scalanie gruntów wsi B., T., W." w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 działania "Poprawianie i rozwijanie infrastruktury związanej z rozwojem i dostosowaniem rolnictwa i leśnictwa przez scalanie gruntów". Powyższe założenia były konsultowane z Radami sołeckimi. Założenia do projektu scalenia zostały przedstawione i omówione mieszkańcom wsi B., T. i W. na zebraniu wiejskim zwołanym przez Wójta Gminy [....] w dniu 28 grudnia 2010 r. w budynku wiejskiego Domu Kultury W B. Na tą okoliczność sporządzono protokół. Potwierdza to przekonanie, że lokalizacja wszystkich nowo zaprojektowanych dróg nie była przypadkowa i była poprzedzona uzgodnieniami i opiniami.

Za bezzasadne Sąd ocenił zarzuty, że po uchyleniu w dniu 8 października 2014 r. przez Organ II instancji decyzji Organu I instancji projekt scalenia i wymiany nie został wyznaczony na gruncie i nie był okazany uczestnikom scalenia lub wymiany. Stwierdzić należy, że po uchyleniu decyzji przez Organ II instancji nie dokonywano zmian w projekcie scalenia. Po uzupełnieniu materiału dowodowego w wyznaczonych przez Organ II instancji granicach a także po wysłuchaniu uczestników w zakresie złożonych zastrzeżeń, projekt pozostawiono bez zmian. Zgodnie z art. 26 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów jedynie każdorazowe zmiany, wprowadzone do projektu scalenia po jego wyznaczeniu na gruncie i okazaniu uczestnikom scalenia wymagają ponownego wyznaczenia na gruncie i okazania.

Nie znajdują również uzasadnienia zarzuty braku rozpoznania zarzutów do projektu scalenia. Po uchyleniu przez Kolegium wyżej powołaną decyzją i zgodnie ze wskazówkami Organu II instancji, zarzuty zostały rozpoznane, a protokoły z posiedzenia znajdują się w aktach sprawy.

W świetle powyższego Sąd stwierdza, że przeprowadzone scalenie odbyło się z poszanowaniem zasad. W większości przypadków udało się przyznać działki w dotychczasowym położeniu, ewentualne różnice w powierzchni czy punktach szacunkowych zostały wyrównane w formie stosownych ekwiwalentów. Zaprojektowano przebieg dróg po istniejących szlakach komunikacyjnych, bądź tworząc nowe w celu zapewnienia skomunikowania, jak największej liczbie osób.

Mając to wszystko na uwadze Sąd oddalił skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.