Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 541/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-02-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: § 3 ust. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2010 nr 258 poz 1747
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty  spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej
article: art. 7, art. 77, art. 107 § 3, art.138
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Piszczek (spr.) Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej H. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lipca 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 1908/16 w sprawie ze skargi H. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 18 lipca 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 1908/16 oddalił skargę H. K. (dalej: strona, skarżący) na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej: organ, Minister) z [...] maja 2016 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej.

Skargę kasacyjną – powołując się na treść art. 173 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) – wywiódł pełnomocnik strony, który na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 3 § i i 2, 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 oraz art. 107 § 3 k.p.a. polegające na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji), dokonując kontroli legalności działań organu administracji publicznej, nie zastosował środka określonego w ustawie i nie uchylił w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. skarżonej decyzji, lecz skargę oddalił, mimo iż skarżona decyzja została wydana z naruszeniem wskazanych przepisów postępowania administracyjnego poprzez wydanie skarżonej decyzji pomimo niewystarczającego ustalenia przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi okoliczności faktycznych sprawy, tj. pomimo niedokonania przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi ustaleń w zakresie istnienia bądź nieistnienia przesłanki umorzenia należności, tj. przesłanki wskazanej w § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (dalej: Rozporządzenie), co skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji naruszającej prawo;

b) art. 3 § 1 i 2, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77, art. 107 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz § 3 ust. 1 pkt 5 Rozporządzenia – polegające na tym, że Sąd I instancji, dokonując kontroli legalności działań organu administracji publicznej, nie zastosował środka określonego w ustawie i nie uchylił w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. skarżonej decyzji, lecz skargę oddalił, przyjmując błędnie, że organy obu instancji, a więc także Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w sposób wystarczający ustaliły okoliczności sprawy, podczas gdy, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie dokonał ustaleń własnych w zakresie istnienia bądź nieistnienia przesłanki umorzenia należności, tj. przesłanki wskazanej w § 3 ust. 1 pkt 5 Rozporządzenia, co skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji naruszającej prawo;

– art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. art. 138 § 1 pkt 1, art. 15 oraz 107 § 3 k.p.a. – polegające na tym, że Sąd I instancji, dokonując kontroli legalności działań organu administracji publicznej, nie zastosował środka określonego w ustawie i nie uchylił w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. skarżonej decyzji, lecz skargę oddalił, mimo iż skarżona decyzja została wydana z naruszeniem wskazanych przepisów postępowania administracyjnego, które polegało na niedokonaniu przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi własnych ustaleń faktycznych w zakresie istnienia bądź nieistnienia przesłanki umorzenia należności wskazanej w § 3 ust. 1 pkt 5 Rozporządzenia, a jedynie poprzestaniu na ocenie ustaleń dokonanych przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, naruszając w ten sposób zasadę dwuinstancyjności, co skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji naruszającej prawo;

– naruszenie art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1, art. 11 oraz 107 § 3 k.p.a. – polegające na tym, że Sąd I instancji, dokonując kontroli legalności działań organu administracji publicznej, nie zastosował środka określonego w ustawie i nie uchylił w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. skarżonej decyzji, lecz skargę oddalił, mimo iż skarżona decyzja została wydana z naruszeniem wskazanych przepisów postępowania administracyjnego polegającym na niewyjaśnieniu przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi przyjętej przez niego oceny, co do tego, że organ pierwszej instancji zasadnie uznał, że nie została spełniona przesłana umorzenia należności wskazanej w § 3 ust. 1 pkt 5 Rozporządzenia, co skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji naruszającej prawo.

Mając powyższe na względzie wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji;

2. zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych;

3. zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu według norm przepisanych. Jednocześnie wskazując, że wynagrodzenie to nie zostało do tej pory opłacone przez skarżącego w całości ani w części.

Organ nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. (por. wyroki NSA: z 25 listopada 2016 r. sygn. akt I FSK 1376/16; z 17 stycznia 2017 r. sygn. akt I GSK 1294/16; z 8 lutego 2017 r. sygn. akt I GSK 1371/16; z 5 kwietnia 2017 r. sygn. akt I GSK 91/17; z 27 czerwca 2017 r. sygn. akt II GSK 1869/17; baza orzeczeń nsa.gov.pl). Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. dotyczy naruszenia przepisów postępowania, ale tylko takiego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie zarzuty skargi kasacyjnej zostały oparte na treści art. 174 pkt 2 p.p.s.a. i wspólnym mianownikiem jest kwestia ustaleń w zakresie istnienia bądź nieistnienia przesłanki umorzenia należności wskazanej w § 3 ust. 1 pkt 5 Rozporządzenia, w którym przyjęto, że Prezes ARiMR może umarzać w całości lub w części należności w przypadku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli wystąpi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. Z akt sprawy wynika, że Prezes ARiMR wezwał skarżącego do zapłaty 3744,38 wraz z odsetkami (upomnienie z 14 września 2012 r.). Na dzień wydania decyzji przez organ I instancji odsetki wynosiły 2129,65 zł.

Jednocześnie – o czym Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wiadomo z urzędu – w sprawie V SA/Wa 1907/16 ten sam organ wezwał skarżącego do zapłaty 4648,65 zł wraz z odsetkami (upomnienie także z 14 września 2012 r.). Na dzień wydania decyzji przez Prezesa ARiMR odsetki wynosiły 2736,55 zł.

W obu tych sprawach widnieje informacja, że na dzień wydania decyzji przez organ I instancji udało się odzyskać od skarżącego należności z tytułu nienależnie pobranych płatności w łącznej wysokości 4910,93 zł, co oznacza, że egzekucja jest skuteczna, jako że skarżący uzyskuje stały miesięczny dochód z renty w wysokości 1024,01 zł brutto (odcinek załączony do odwołania wskazujący na wysokość świadczenia).

Powyższe oznacza, że trafne są ustalenia Sądu I instancji w zakresie braku podstaw do zastosowania § 3 ust. 1 pkt 5 Rozporządzenia jako podstawy do umorzenia egzekwowanych należności; trudno bowiem uznać, że zachodzi przypadek całkowitej nieściągalności, jak też że zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. Tak więc wskazane zarzuty skargi kasacyjnej nie okazały się zasadne.

Odnosząc się zaś do powołanych przepisów w treści poszczególnych zarzutów wskazać trzeba, że Sąd I instancji nie dopuścił się obrazy art. 3 § 1 p.p.s.a. gdyż drobiazgowo przeprowadził kontrolę wydanych aktów administracyjnych i brak było podstaw do zakwestionowania ich prawidłowości. Wskazać jednocześnie należy, że nie każde uchybienie w stosowaniu przepisów procedury administracyjnej winno skutkować uwzględnieniem skargi, albowiem z treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) wynika, że jest to możliwe, o ile mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skoro nie zakwestionowano ustaleń faktycznych i prawnych poczynionych przez organ II instancji, to skrótowe ustalenia organu II instancji, które sprowadziły się do aprobaty wcześniej poczynionych w trybie art. 138 k.p.a., a także w świetle wręcz drobiazgowych wywodów poczynionych przez Sąd I instancji w ramach swoistego podsumowania uznać należało, iż brak było podstaw, aby stosował on treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Braki uzasadnienia decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zostały sanowane motywami sporządzonymi przez Sąd, także w obszarze objętym regulacją § 3 ust. 1 pkt 5 Rozporządzenia.

Mając na uwadze treść art. 184 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji wyroku uznając, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Kwestię zasądzenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu regulują przepisy art. 250 i art. 258 – 261 p.p.s.a. i w tej materii orzeknie Sąd I instancji.