Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 1043/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2017-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 1; art. 150 par. 1; art. 145 par. 1 pkt 8
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 71 ust. 1; art. 73 ust. 1; art. 72 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: par. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 186 poz 1322
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca),, Sędzia WSA Ewa Ibrom, Protokolant Asystent sędziego Dorota Winiarczyk - Ożóg, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 16 lutego 2017 r. sprawy ze skargi R. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o zarejestrowaniu pojazdu i odmowy rejestracji pojazdu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] czerwca 2016 r. ([...]) w sprawie uchylenia decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] kwietnia 2012 r. ([...]) o zarejestrowaniu na R. T. pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] i odmowie zarejestrowania wyżej wymienionego pojazdu.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wyjaśnił, że przedmiotowy pojazd został uprzednio zarejestrowany na M. Ż. przez Prezydenta Miasta L. decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. ([...]), która została następnie uchylona po wznowieniu postępowania ostateczną decyzją wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta L. z dnia [...] marca 2016 r. ([...]), na skutek utrzymania jej w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. ([...]). Skarga na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie nie została wniesiona, a tym samym stała się ona nie tylko ostateczna, lecz także prawomocna.

Organ odwoławczy podniósł, że w postępowaniu wyjaśniającym stwierdzono, iż do pierwotnej rejestracji zostały przedłożone dokumenty noszące cechy nieautentyczności. Organ powołał się także na wyrok Sądu Rejonowego [...] w L. z dnia [...] stycznia 2016 r. (sygn. akt [...]), którym skazano m.in. M. K., A. R. i M. Ż. za szereg czynów zabronionych, w tym za posługiwanie się poświadczającymi nieprawdę i podrobionymi dokumentami w postaci umów sprzedaży podczas rejestracji wielu pojazdów i wyłudzenie w ten sposób poświadczenia nieprawdy co do ich statusu prawnego. Na tej podstawie organ wywiódł, że dokumenty przedłożone przez stronę do rejestracji były nieautentyczne, zaś faktura wystawiona przez fikcyjną osobę nie może stanowić podstawy do skutecznego przeniesienia własności pojazdu.

Tym samym, w ocenie Kolegium, została spełniona przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. w sprawie rejestracji pojazdu marki [...] na kolejnego właściciela, którym na mocy decyzji z dnia [...] kwietnia 2012 r. był R. T.. Konsekwencją bowiem wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o zarejestrowaniu pojazdu na oznaczoną osobę po wznowieniu postępowania, najczęściej na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lub 5 k.p.a., jest konieczność uchylenia późniejszych decyzji o rejestracji pojazdu na nowych właścicieli na podstawie przesłanki zawartej w przytoczonym wyżej przepisie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. w trybie wznowienia postępowania, co zostało uczynione w niniejszej sprawie.

W tym zakresie organ wyjaśnił, że właściwe organy administracji dokonują rejestracji na podstawie dokumentów, potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych, co oznacza, iż nie mogą one ani kreować ani korygować tychże stosunków. Jeżeli więc wnioskodawca nie przedstawi bezspornych dowodów własności pojazdu i jego podstawowych elementów, organy administracji publicznej obowiązane są odmówić zarejestrowania zgłoszonego pojazdu. Przedłożony przez skarżącego dokument własności pojazdu nie może stanowić podstawy do skutecznego przeniesienia własności pojazdu na stronę. Nie odpowiadająca rzeczywistości faktura sprzedaży samochodu nie przenosi jego własności i ta jej wada dotyczy każdej kolejnej umowy.

W okolicznościach niemniejszej sprawy ustalone przez organ fakty wskazują, że samochód został nabyty przez skarżącego od osoby nieistniejącej.

Jakkolwiek strona zakupiła samochód w dobrej wierze i nie popełniła w związku z tym żadnego czynu niedozwolonego, to jednak w dniu [...] kwietnia 2012 r. został zarejestrowany samochód, co do którego nie może wykazać się ona umową przenoszącą jego własność. Odszkodowanie za ewentualną szkodę majątkową może zostać dochodzone od zbywcy pojazdu w drodze procesu przed sądem powszechnym. Według zaś § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. Nr 133, poz. 1123, z późn.zm.), dowodem własności pojazdu jest prawomocne orzeczenie sądu rozstrzygające o prawie własności, istnieje więc możliwość jego wydania w trybie art. 189 k.c.

Odnosząc się do podnoszonego zarzutu, że podczas rejestracji pojazdu Urząd Miasta L. niestarannie sprawdził dokumenty dołączone do wniosku organ wyjaśnił, że rejestracja pojazdów ma charakter masowy, zaś ewentualna konieczność zbadania prawdziwości każdego przedłożonego do rejestracji pojazdu dokumentu w drodze korespondencji z jego wystawcą rozciągnęłaby w czasie proces dopuszczenia pojazdu do ruchu po drogach publicznych i ograniczyłaby w ten sposób uprawnienia właściciela do korzystania z rzeczy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący R. T. wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2016r. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] czerwca 2016 r.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że pojazd znajduje się w jego posiadaniu od [...] marca 2012 r. i jest on jego drugim właścicielem w Polsce. Podkreślił, że postępowanie administracyjne toczyło się przeciwko M. Ż., a nie przeciwko niemu. Wiedzę na temat nieprawidłowości zaistniałych przy pierwszej rejestracji samochodu skarżący uzyskał dopiero w grudniu 2015 r. W jego ocenie kwestia własności pojazdu powinna być zweryfikowani przez urzędnika przed rejestracją pojazdu, a nie po jego zarejestrowaniu. Jakkolwiek obowiązek przedstawienia dokumentów leży po stronie składającego wniosek, to nie zwalnia to żadnego urzędnika państwowego od należytego sprawdzenia autentyczności złożonego prawa własności, chociażby poprzez sprawdzenia numerów NIP stron wymienionych w dowodzie kupna-sprzedaży. W takiej sytuacji i w prosty sposób można było odmówić rejestracji pojazdu już w 2012 roku i skierować doniesienie do Prokuratury o podejrzeniu posługiwania się podrobionymi dokumentami. Strona pojazd nabyła zaś w dobrej wierze w komisie prowadzonym przez salon samochodowy "L. ", dokonując pełnej wpłaty oraz otrzymując fakturę.

W uzasadnieniu skargi strona przedstawiła też argumentację obrazującą wpływ powyższego postępowania na sytuację jej rodziny.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, dlatego podlega oddaleniu. Zaskarżona decyzja nie jest dotknięta wadami prawnymi, które skutkowałyby koniecznością jej uchylenia lub stwierdzenia jej nieważności.

Stan faktyczny niniejszej sprawy w istocie nie był sporny. Na podstawie przedłożonych przez skarżącego dokumentów, to jest wniosku z [...] kwietnia 2012 r. o rejestrację pojazdu [...], rok prod. 2008, dowodu rejestracyjnego nr [...] potwierdzającego zarejestrowanie samochodu na rzecz M. Ż. , umowy komisu z dnia [...] marca 2012 r., zawartej pomiędzy M. [...] a [...] – A. L. z siedzibą w L., faktury VAT-marża z dnia [...] marca 2012 r., której stronami byli [...] – A. L. (sprzedawca) oraz R. T. (nabywca), karty pojazdu nr [...] oraz tablic rejestracyjnych [...], Prezydent Miasta L. decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. orzekł o rejestracji pojazdu [...] na rzecz skarżącego R. T.. Przedłożone dokumenty nie wzbudziły wówczas wątpliwości organu co do ich wiarygodności.

Decyzją z [...] marca 2016 r. Prezydent Miasta L. orzekł zaś o uchyleniu decyzji własnej z [...] stycznia 2012 r., w sprawie pierwotnego zarejestrowania na M. [...] samochodu osobowego [...] i odmówił jego rejestracji, uzasadniając takie rozstrzygnięcie faktem przedłożenia do rejestracji dokumentu własności w postacie faktury VAT-marża nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r., wystawionej przez M. K. oraz pochodnych dokumentów, tj. dokumentu potwierdzającego zapłatę akcyzy z dnia [...] grudnia 2011 r., opłaty recyklingowej z dnia [...] grudnia 2011 r., czy zaświadczenia o wpisie do ewidencji dzielności gospodarczej M. K. – wystawionych przez fikcyjną osobę, jako zbywcę pojazdu.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016 r. Prezydent Miasta L. –działając na podstawie art. 149 § 1 i art. 150 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. – wznowił postępowanie w sprawie rejestracji pojazdu zakończonej decyzją z [...] kwietnia 2012 r., wskazując jako przyczynę wznowienia postępowania decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] marca 2016 r., utrzymaną w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r.

W konsekwencji decyzją z [...] czerwca 2016 r. uchylono ostateczną decyzję z [...] kwietnia 2012 r. w sprawie zarejestrowania na R. T. pojazdu [...] i odmówiono rejestracji tego pojazdu, która została utrzymana w mocy kwestionowaną w tej sprawie decyzją organu odwoławczego z [...] lipca 2016 r.

W takim stanie sprawy w niniejszym postępowaniu przedmiotem sporu między stronami jest to, czy organ dokonujący rejestracji pojazdu posiadał w chwili jego rejestracji dokumenty autentyczne, a jeśli nie, to czy miał obowiązek odmowy rejestracji pojazdu po wznowieniu postępowania – jak twierdzą organy administracyjne obu instancji – czy też organ miał prawo do badania dobrej wiary nabywcy pojazdu przy zawieraniu umowy kupna-sprzedaży i uznając tę dobrą wiarę winien pozostawić bez zmian dokonaną przed wznowieniem postępowania rejestrację pojazdu – jak chce tego skarżący.

Trzeba zauważyć, że podstawę prawną rejestracji pojazdu stanowią przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 128, z późn. zm. – dalej jako "ustawa" lub "p.r.d."), która w art. 71 ust. 1 określa, że dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego wchodzącego w skład kolejki turystycznej, motoroweru lub przyczepy jest dowód rejestracyjny albo pozwolenie czasowe.

Zgodnie z treścią art. 72 ust. 1 ustawy, rejestracji dokonuje się, m.in. na podstawie: dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5 (pkt 1); karty pojazdu, jeżeli była wydana (pkt 2); dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany (pkt 5).

W oparciu o delegację ustawową przewidzianą w art. 76 ust. 1 pkt 1 lit. "a" ustawy, wydano Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (na dzień rejestracji [...] kwietnia 2012 r.: Dz. U. z 2007 r. Nr 186, poz. 1322, z późn. zm., a na dzień wydania zaskarżonej decyzji: Dz. U. z 2014 r. poz. 1522, z późn. zm.), które w § 2 ust. 1 określa, że w celu rejestracji pojazdu właściciel pojazdu (...) składa w organie rejestrującym wniosek o rejestrację pojazdu, zwany dalej "wnioskiem o rejestrację", do którego dołącza: dowód własności pojazdu (pkt 1); kartę pojazdu, jeżeli była wydana (pkt 2); dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był zarejestrowany (pkt 3) [...]. W przypadku zatem, kiedy pojazd był już wcześniej zarejestrowany, nowy właściciel nie może skutecznie zarejestrować pojazdu bez przedstawienia dowodu rejestracyjnego wydanego na rzecz poprzedniego właściciela.

Wydanie dowodu rejestracyjnego następuje na podstawie decyzji o rejestracji pojazdu (art. 73 ust. 1 p.r.d.). W związku z tym wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o rejestracji pojazdu pozbawia jednocześnie wartości prawnej wydany na jej podstawie dowód rejestracyjny (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 14 lutego 2013 r., sygn. akt III SA/Lu 801/12). Nie jest więc możliwe dokonanie skutecznej rejestracji pojazdu przez nowego właściciela na podstawie takiego dowodu rejestracyjnego, który utracił swoją moc prawną na skutek uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji, która stanowiła podstawę jego wydania.

W konsekwencji należy stwierdzić, że skuteczność rejestracji spornego pojazdu na rzecz skarżącego była uzależniona od istnienia prawidłowo wystawionego dowodu rejestracyjnego na rzecz jego poprzednika prawnego, ujawnionego w wydanym mu dowodzie rejestracyjnym jako właściciel pojazdu. W sprawie tej doszło zaś do powstania pewnego łańcucha zdarzeń, który podważył skuteczność wcześniejszego aktu rejestracji spornego pojazdu, a tym samym pozbawił mocy prawnej dowód rejestracyjny stanowiący jeden z kluczowych dokumentów, w oparciu o który dokonano rejestracji pojazdu na rzecz skarżącego.

Skoro pierwotnym właścicielem pojazdu był M. Ż., który zarejestrował pojazd na podstawie decyzji Prezydenta Miasta L. z [...] stycznia 2012 r., to późniejsze uchylenie tego aktu rejestracji mocą ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta L. z [...] marca 2016 r., pozbawiło mocy prawnej dowód rejestracyjny wydany na rzecz M. [...]. Ponieważ dowód ten był podstawą rejestracji pojazdu na rzecz kolejnego jego nabywcy (skarżącego R. T.), to decyzja o rejestracji na rzecz nowego nabywcy (decyzja Prezydenta Miasta L. z dnia [...] kwietnia 2012 r.), była dotknięta wadą kwalifikowaną, uzasadniającą wyeliminowanie jej z obrotu prawnego, nawet pomimo tego, że ujawnienie okoliczności stanowiących wadliwą rejestrację pojazdu na rzecz poprzednika prawnego skarżącego, nastąpiło już po rejestracji pojazdu dokonanej przez skarżącego. Mając na uwadze, że pomiędzy aktami rejestracji na rzecz kolejnych właścicieli zachodzi ścisły związek, to uchylenie decyzji o rejestracji na rzecz M. [...] skutkowało w konsekwencji zaistnieniem podstaw prawnych do wzruszenia decyzji o rejestracji pojazdu na rzecz skarżącego. Organy prawidłowo zastosowały w tej sytuacji art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., zgodnie z którym, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.

Podstawą uchylenia pierwotnej decyzji o rejestracji pojazdu na rzecz M. [...] było ustalenie, że faktura VAT-marża nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. oraz inne dokumenty przedłożone przez niego przy rejestracji pojazdu, wystawione zostały przez fikcyjną osobę, M. K. jako zbywcy pojazdu. Nieistnienie takiej osoby poświadcza pismo Prokuratury Okręgowej w L., w sprawie sygn. akt V Ds [...] oraz wyrok Sądu Rejonowego [...] w L. z dnia [...] stycznia 2016 r. (sygn. akt [...]), skazujący m.in. M. [...] za szereg czynów zabronionych, w tym za posługiwanie się poświadczającymi nieprawdę i podrobionymi dokumentami w postaci umów sprzedaży podczas rejestracji wielu pojazdów (w tym objętego niniejszą sprawą) i wyłudzenie w ten sposób poświadczenia nieprawdy co do ich statusu prawnego.

Z powyższych ustaleń jednoznacznie wynika, że umowa komisu z dnia [...] marca 2012 r., zawarta pomiędzy M. [...] a [...] – A. L. z siedzibą w L. oraz faktura VAT-marża z dnia [...] marca 2012 r., której stronami byli A. L. (sprzedawca) oraz R. T. (nabywca), nie mogły wywrzeć skutków prawnych. Z tych też względów nie było możliwe skuteczne zarejestrowanie pojazdu na rzecz R. T.. Wystawiony dowód rejestracyjny na podstawie decyzji administracyjnej wydany przez Prezydenta Miasta L. był jedynie formalnie poprawny, nie odpowiadał zaś wymogom przewidzianym w art. 72 ust. 1 p.r.d. Dlatego doprowadziło to zgodnie z obowiązującym prawem do wzruszenia tej decyzji w trybie nadzwyczajnym.

Podniesione w skardze argumenty nie zasługują na uwzględnienie.

Jak już wyżej wyjaśniono, każdy kolejny akt rejestracji pojazdu na rzecz nowego właściciela jest uwarunkowany prawidłowością wcześniejszych aktów rejestracji i legitymowaniem się prawidłowo wystawionym dowodem rejestracyjnym. Dlatego podważenie wcześniejszych aktów rejestracji rzutuje wprost i wywiera wpływ na prawidłowość rejestracji na rzecz późniejszych właścicieli. W niniejszej sprawie decyzja Prezydenta Miasta L. z dnia [...] kwietnia 2012 r. została wydana z oparciu o wcześniejszy akt rejestracji – decyzję Prezydenta Miasta L. z [...] stycznia 2012 r., która okazała się wadliwa.

Sąd zwraca jednocześnie uwagę, że organy administracyjne obu instancji nie zarzucają skarżącemu braku dobrej wiary przy zawieraniu przez niego umowy kupna-sprzedaży pojazdu w dniu [...] marca 2012 r., gdyż kwestie związane z nabyciem prawa lub rzeczy w dobrej lub złej wierze nie należą do postępowania administracyjnego i kognicji organów administracji. Badając legalność wydanych w tej sprawie decyzji Sąd podziela stanowisko, wedle którego do kompetencji organów rozpoznających wniosek o rejestrację pojazdu nie należy dokonywanie ustaleń co do istnienia określonego prawa lub stosunku prawnego, w tym także rozstrzyganie kwestii ewentualnego nabycia prawa własności rzeczy ruchomej w dobrej wierze (art. 169 § 1 i § 2 k.c.), a ustalenie to należy wyłącznie do kognicji sądów powszechnych w oparciu o przepisy kodeksu cywilnego i kodeksu postępowania cywilnego i jedynie prawomocne orzeczenie właściwego sądu cywilnego może w okolicznościach tej sprawy stanowić podstawę do zarejestrowania przedmiotowego pojazdu, zgodnie ze wskazanym wyżej § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia wykonawczego. Kwestia dobrej wiary przy nabyciu pojazdu od poprzednich właścicieli nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy, jak również okoliczność, że skarżący nie miał wpływu na powstanie przesłanki uzasadniającej uchylenie pierwotnej decyzji o rejestracji pojazdu.

Należy zaakcentować, że w kontrolowanej sprawie wystąpiły podstawy prawne do uchylenia ostatecznej decyzji z [...] kwietnia 2012 r. w sprawie rejestracji pojazdu [...] oraz zachodziły podstawy do odmowy rejestracji tego pojazdu na rzecz skarżącego. Tym samym argumentacja skargi nie była uzasadniona i nie mogła stanowić podstawy do skutecznego zakwestionowania legalności wydanych przez organy decyzji. Organy obu instancji należycie ustaliły i wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą i nie dopuściły się naruszenia przepisów procedury administracyjnej, w tym w szczególności art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Trafnie też uznały, że kluczową dla sprawy okolicznością było wcześniejsze wyeliminowanie z obrotu prawnego poprzedniego aktu rejestracji, co bezpośrednio wpłynęło na wynik niniejszej sprawy.

Materiał dowodowy został zebrany w sposób prawidłowy, a dokonana przez organy ocena znalazła wyraz w uzasadnieniu decyzji, spełniającym wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Odnotować też trzeba, że Kolegium dokonało ponownej merytorycznej oceny sprawy, analizując wszystkie jej istotne elementy, a także odniosło się do podnoszonych przez skarżącego kwestii, prezentując w tym zakresie prawidłowe stanowisko oparte na przewidzianych prawem podstawach.

Z przytoczonych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, o czym orzekł w sentencji wyroku.