Postanowienie WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 367/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2008-07-15 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Przyznano prawo pomocy w części poprzez zwolnienie od kosztów sądowych

SENTENCJA

Dnia 15 lipca 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy: Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Przedsiębiorstwa Produkcyjno Handlowo Usługowego "A" G., B. Spółka jawna z siedzibą w Ł. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa Produkcyjno Handlowo Usługowego "A" G., B. Spółka jawna z siedzibą w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie: określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od marca do grudnia 2001 roku p o s t a n a w i a: 1. przyznać Przedsiębiorstwu Produkcyjno Handlowo Usługowemu "A" G., B. Spółka jawna z siedzibą w Ł. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie skarżącej od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych ponad kwotę 590 (pięćset dziewięćdziesiąt) złotych; 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie.


UZASADNIENIE

W dniu 21 marca 2008 roku Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. przekazał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę "A" G., B. Spółka jawna z siedzibą w Ł. na swoją decyzję z dnia [...]. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od marca do grudnia 2001 roku.

W dniu 19 maja 2008 roku do sądu wpłynął wniosek spółki o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie. W złożonym na urzędowym formularzu PPPr oświadczeniu o majątku i dochodach spółka wskazała, iż prowadzi działalność gospodarczą polegającą na na zakupie i sprzedaży wyrobów tytoniowych, chemicznych, kosmetycznych i spożywczych. Od 2001 r. działalność spółki jest stopniowo ograniczana i zmierza do likwidacji. Od stycznia 2007 r. spółka podejmuje jedynie czynności zachowawcze dla obsługi postępowań egzekucyjnych prowadzonych przeciwko niej. Wskazała, iż nieruchomości przy ul. A. w Ł., których spółka jest użytkownikiem wieczystym, o wartości około 2,5 mln zł, są obciążone wieloma hipotekami i są przedmiotem postępowań komorniczych. Ruchomości zaś (trzy 20-letnie pojazdy oraz 10 niesprawnych komputerów) nie mają wartości handlowej. Wartość środków trwałych spółka określiła na 330.602,99 zł. Ostatni rok obrotowy, podobnie jak poprzednie, skarżąca zakończyła startą która wyniosła 35.643,54 zł. Oświadczyła, iż na rachunku bankowym w A Bank Polska, nie posiada żadnych środków finansowych. Spółka nie posiada gotówki kasie, gdyż wszystkie zgromadzone jako rezerwa środki zostały wykorzystane w okresie od 2001 r., kiedy to spółka osiągała wyłącznie stratę. Wspólnicy spółki także wyczerpali już możliwość osobistego pokrycia dodatkowych kosztów spółki, gdyż wieloletnia sytuacja braku dochodów spółki spowodowała wyczerpanie ich prywatnych zasobów majątkowych.

Zarządzeniem z dnia 2 czerwca 2008 roku skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie: ostatniego bilansu spółki, rachunku zysków i strat, deklaracji w podatku od towarów i usług VAT-7 za ostatnie trzy okresy rozliczeniowe, wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za ostatnie 3 miesiące, a także udzielenia informacji dotyczących sytuacji majątkowej i rodzinnej wspólników spółki, nadesłania odpisów ich zeznań podatkowych za dwa ostatnie lata kalendarzowe, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie sądu skarżąca nadesłała deklaracje VAT-7 z których wynika, iż w miesiącu marcu br. spółka miała obroty 1.686 zł, w kwietniu 2.586 zł, zaś w maju 1.686 zł. Z nadesłanego wyciągu z rachunku bankowego spółki prowadzonego przez A Bank Polska S.A. Oddział w Ł. za okres od 1 kwietnia do 30 czerwca 2008 roku wynika, iż saldo początkowe wynosiło 1.001,27 zł saldo końcowe zaś stanowiła kwota 821,87 zł, suma uznań rachunku zamknęła się kwotą 1.158 zł zaś suma obciążeń wynosiła 1.336 zł. Z załączonych do wniosku zeznań podatkowych wspólników spółki, Z. G. i A. B., wynika, iż spółka w 2007 r. osiągnęła 33.035,35 zł przychodu, co przy kosztach jego uzyskania w wysokości 68.678,89 zł spowodowało stratę w kwocie 35.643,54 zł. W 2006 r. wartości te kształtowały się odpowiednio: przychód – 45.454,80 zł, koszty uzyskania – 78.340,95 zł, strata – 32.886,15 zł. Dodatkowo wspólnicy spółki osiągali dochody ze stosunku pracy: w 2006 r. – 10.800 zł zaś w 2007 r. – 11.232 zł każdy z nich. Wspólnicy spółki Z. G. i A. B. nie są właścicielami majątku nieruchomego ani ruchomego odrębnego od majątku spółki. Z. G. wspólnie z żoną zamieszkuje w wynajętym mieszkaniu, jego żona nie pracuje jest w trakcie załatwiania formalności związanych z przejściem na emeryturę. Rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia Z. G. ze stosunku pracy w wysokości 1.126 zł brutto oraz finansowej pomocy dorosłych dzieci. A. B. wspólnie z żoną oraz uczącą się córką zamieszkuje w wynajmowanym mieszkaniu, jego żona prowadzi działalność gospodarczą – handel odzieżą używaną, z której uzyskuje dochód 1.200- 1.300 zł miesięcznie A. B. z tytułu wynagrodzenia za pracę otrzymuje kwotę 1.126 zł brutto, nie posiada żadnego majątku

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniosek skarżącej jest częściowo zasadny.

Zgodnie z postanowieniami przepisów ustawy z 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.) - art. 4 pkt 1 i art. 22 § 1- spółka jawna jest spółką osobową która z chwilą wpisu do rejestru staje się podmiotem prawa i przedsiębiorcą - art. 251 § 1 powołanej ustawy. Zgodnie z przepisem art. 25 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zdolność sądową mają także inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień. Skoro skarżąca spółka jawna była podatnikiem podatku od towarów i usług to ma zdolność sądową, a wobec tego w sprawach dotyczących tego podatku jest stroną postępowania, a złożony przez nią wniosek o przyznanie prawa pomocy uznać należy za dopuszczalny.

Stosownie do przepisu art. 243 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 powołanej ustawy prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zaś stosownie do art. 245 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej.

O przyznaniu lub odmowie przyznania prawa pomocy spółce jawnej, będącej jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, sąd orzeka stosownie do przepisu art. 246 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 powołanej ustawy prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane, gdy spółka wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić przez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Od sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające do udzielenie prawa pomocy. Należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe.

Ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca spółka ostatni rok obrotowy swojej działalności zakończyła stratą w wysokości 35.643 zł, wartość jej środków trwałych zamyka się kwotą 330.602 zł., skarżąca nie posiada środków finansowych, toczy się wobec niej szereg postępowań egzekucyjnych, na koncie bankowym spółki prowadzonym przez A Bank Polska S.A. Oddział w Ł. skarżąca posiada bieżące środki finansowe , które jednak nie są niewystarczające na pokrycie wpisu sądowego w wysokości 5.952 zł. Mimo osiągania od 2001 r., jak twierdzą wspólnicy spółki, wyłącznie strat, spółka nadal funkcjonuje i generuje systematycznie niewielkie obroty w granicach 1.686 – 2.586 zł miesięcznie. Uwzględniając powyższe oraz treść art. 245 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uznać, że skarżąca wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie i dlatego w celu zachowania prawa strony do rozpatrzenia jej sprawy przez sąd zasadnym jest przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie do obowiązku uiszczenia kosztów sądowych ponad kwotę 590 zł. Sąd nie dał wiary twierdzeniom skarżącej o braku jakichkolwiek środków pieniężnych, z których mogłaby ponieść koszty sądowe, bowiem z jej oświadczeń, wynika iż od 2001 roku osiągania jedynie straty z prowadzonej działalności gospodarczej, w tej sytuacji logika oraz doświadczenie życiowe podpowiadają, że nie prowadzi się działalności gospodarczej, a już prowadzoną kończy, jeżeli od kilku lat nie przynosi ona dochodów. Tymczasem spółka nadal funkcjonuje i generuje niewielkie przychody. W tej sytuacji spółka bądź jej wspólnicy posiadający środki na pokrycie kosztów niedochodowej działalności gospodarczej, są również w stanie ponieść niewielką część kosztów sądowych w wysokości 590 zł. Należy podkreślić, że postępowanie sądowe dla przedsiębiorcy jakim jest skarżąca jest elementem prowadzonej działalności gospodarczej i także w tym zakresie musi się on liczyć z koniecznością ponoszenia kosztów tej działalności jakimi są koszty sądowe. Skoro dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych, posiadanie tych środków staje się istotnym składnikiem działalności gospodarczej. Oznacza to, że w procedurze planowania wydatków związanych z działalnością gospodarczą podmioty prowadzące tę działalność, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinny uwzględniać także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego, zaś strona, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych - preferencyjnie traktując inne zobowiązania - nie może prawnie skutecznie podnieść zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 9 lipca 1992 roku sygn. akt I Acz 393/92, opubl. w Wokandzie 1993/2/32).

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.

M.K.