Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 330/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 59 ust. 1, art. 63 ust. 1, art. 85 ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 353
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko
article: par. 3 ust. 1 pkt 43
journal: Dz.U. 2010 nr 213 poz 1397
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c), art. 153, art. 200
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 22 września 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.) Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Protokolant st. specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2017 roku sprawy ze skargi K. S., A. L. i M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...] nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz K. S., A. L. i M. K. solidarnie kwotę 731 (siedemset trzydzieści jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. LS


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2016r., poz. 23 ze zm.), powoływanej dalej jako "k.p.a.", po rozpatrzeniu odwołania K. S., A. L., M. K. oraz A Sp. z o.o. w Ł. od decyzji Wójta Gminy R. z dnia [...], znak: [...], określającej środowiskowe uwarunkowania dla istniejącego przedsięwzięcia należącego do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko polegającego na "B" znajdującej się na działce nr ewid.780/3 w K. gmina R., orzekło o:

1. uchyleniu pkt 4 ppkt 1 ww. decyzji organu I instancji, nakładającego na inwestora sporządzenie analizy porealizacyjnej w części dotyczącej zastosowania do pomiarów poziomu hałasu rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 4 listopada 2008 roku w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji oraz pomiarów ilości pobieranej wody (Dz.U. z 2008r., Nr 206, poz. 1291) i w tej części orzekło o zastosowaniu do pomiarów poziomu hałasu rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 30 października 2014 roku w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji oraz pomiarów ilości pobieranej wody (Dz.U. z 2014r., poz. 1542);

2. uchyleniu pkt 2A ppkt 9 ww. decyzji organu I instancji, nakładającego obowiązek spełnienia wymagań określonych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 roku w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie (Dz.U. nr 132, poz. 877 ze zm.) w zakresie w jakim ma zastosowanie przedmiotowe rozporządzenie do biogazowni rolniczych tj. dla obiektów literalnie wymienionych w tym rozporządzeniu, a zrealizowanych przez inwestora w przedmiotowej instalacji tj. komór fermentacyjnych i zbiorników biogazu rolniczego;

3. utrzymaniu w mocy ww. decyzji organu I instancji w pozostałej części.

Kolegium przedstawiło stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że decyzją z dnia [...], znak: [...], Wójt Gminy R., działając na podstawie art. 71 ust. 2 pkt 1, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 80, art. 82 i art. 85 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jednolity Dz.U. z 2016r., poz. 353 ze zm.) – zwanej dalej: "u.o.ś." – i § 3 ust. 1 pkt 44 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 roku w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz.U. nr 257, poz. 2573 ze zm.) i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 roku w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. nr 213, poz. 1397 ze zm.), określił środowiskowe uwarunkowania dla istniejącego przedsięwzięcia należącego do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko polegającego na "B", znajdującej się na działce nr ewid. 780/3 w K. Gmina R.. W sentencji decyzji wskazał na wybrany wariant przedsięwzięcia. Ustalił: rodzaj i miejsce realizacji przedsięwzięcia, warunki wykorzystania terenu w fazie realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich, wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji, w szczególności w projekcie budowlanym, wymogi w zakresie przeciwdziałania skutkom awarii przemysłowych, w odniesieniu do przedsięwzięć zaliczanych do zakładów, stwarzających zagrożenie wystąpienia poważnej awarii w rozumieniu ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity Dz.U. z 2016r., poz. 672 ze zm.). Stwierdził konieczność wykonania kompensacji przyrodniczej. Określił obowiązek zapobiegania, ograniczania oraz monitorowania oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Stwierdził brak transgranicznego oddziaływania na środowisko oraz brak konieczności utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania. Ponadto wskazał, że w przypadku zmian w raporcie oraz wydanej na jego podstawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach inwestor winien sam wystąpić o przeprowadzenie ponownej procedury. Organ I instancji nałożył również na inwestora obowiązek sporządzenia analizy porealizacyjnej w zakresie: klimatu akustycznego, oraz emisji do powietrza.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał na uzyskane postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Ł. znak: [...] z dnia [...], uzgadniające przedmiotowe przedsięwzięcie oraz pozytywną opinię Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. znak: [...]. Organ I instancji odniósł się do zgłaszanych w trakcie prowadzonego postępowania zarzutów i uwag. Wyjaśnił kwestie klasyfikacji inwestycji jako przemysłowej. Charakterystyka przedsięwzięcia stanowi załącznik do decyzji.

Następnie organ II instancji wskazał, że odwołanie od ww. decyzji organu I instancji złożył pełnomocnik K. S., A.L. i M. K. oraz pełnomocnik inwestora – B Sp. z o.o. w Ł. (dalej zwana: "Spółką").

Pełnomocnik K. S., A. L. i M.K. wniósł o uchylenie skarżonej decyzji i skierowanie sprawy Wójtowi R.

do merytorycznego rozpoznania. Decyzji Wójta Gminy R. zarzucił naruszenie:

1. przepisów § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie w zw. z art. 80 ust. 2 u.o.ś., poprzez wskazanie wbrew stanowisku RDOŚ, iż biogazownia rolnicza nie należy do instalacji wymienionych w § 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, a w konsekwencji wydanie zaskarżonej decyzji, pomimo sprzeczności istniejącego przedsięwzięcia z założeniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego;

2. przepisów prawa administracyjnego, tj. art. 7 i 77 k.p.a., poprzez poczynienie ustaleń faktycznych, sprzecznych ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, w zakresie zgodności realizowanej inwestycji z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego;

3. przepisu prawa materialnego, tj. art. 66 ust. 1 pkt 5 i 6 ustawy informacyjnej, poprzez oparcie decyzji o raport oddziaływania na środowisko, nie zawierający omówienia wariantów alternatywnych wobec zrealizowanej inwestycji, w tym wariantu zerowego.

4. przepisów prawa administracyjnego, tj. art. 7 i 77 k.p.a., poprzez oparcie decyzji o raport oddziaływania na środowisko, nie opierający się na badaniach istniejącej inwestycji, a nadto sporządzony częściowo w oparciu o wadliwe metody (mierzenie odległości od budynków);

5. przepisu prawa materialnego, tj. art. 66 ust. 1 pkt 15 ustawy informacyjnej, poprzez zaniechanie przeprowadzenia analizy oddziaływań odorowych biogazowni, z punktu widzenia istniejących konfliktów społecznych jakie wywołuje biogazownia.

Uzasadniając zarzuty, pełnomocnik stron przytoczył przepisy art. 71 i 80 ust. 2 u.o.ś. i wskazał, że podstawowym kryterium oceny zamierzeń inwestycyjnych podmiotu ubiegającego się o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest zgodność lokalizacji przedsięwzięcia z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zdaniem odwołującego się, skarżona decyzja nie spełnia tego wymogu. Z analizy planu zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonego uchwałą nr [...], teren na którym realizowana jest inwestycja, przeznaczony jest w szczególności na lokalizowanie obiektów przemysłowych. Jako przeznaczenie uzupełniające nie przewidziano natomiast lokalizowania na wskazanym terenie infrastruktury i obiektów o przeznaczeniu rolniczym. Biogazownia objęta niniejszym postępowaniem jako całość służy zarówno celom rolniczym jak i pozarolniczym. Ustalenie, czy biogazownia jako całość stanowi lub nie stanowi budowli rolniczej przesądzać można wyłącznie za pośrednictwem dowodu obejmującego wiedzę specjalną biegłego odpowiedniej specjalności, którego nie powołano. Zaniechanie przez organ I instancji przeprowadzenia analizy zgodności inwestycji z wymaganiami planu, w zakresie lokalizowania budowli o przeznaczeniu rolniczym, na terenie inwestycji narusza przywołane przepisy prawa materialnego, jednocześnie naruszając wymóg zupełności i spójności prowadzonego postępowania dowodowego. Pełnomocnik wskazał, że, jego zdaniem, autorzy raportu powinni zostać zobowiązani do przeprowadzenia badania możliwego oddziaływania inwestycji na środowisko z uwzględnieniem stanu istniejącego. Ponadto, jego zdaniem, kwestię uciążliwości odorowej organ I instancji potraktował powierzchownie. Analiza uciążliwości odorowej nie została w sposób obiektywny przedstawiona w raporcie.

Z kolei pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o uchylenie postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...], znak: [...] wskazując, że Spółka uznaje za niezgodne z przepisami prawa:

1. nałożenie na nią na etapie eksploatacji przedsięwzięcia obowiązku spełnienia wymagań określonych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 132, poz. 877) w zakresie w jakim ma zastosowanie przedmiotowe rozporządzenie do biogazowi rolniczych, a zrealizowanych przez inwestora w przedmiotowej instalacji, tj. komór fermentacyjnych, zbiorników biogazu rolniczego;

2. nałożenie na skarżącego obowiązku sporządzenia analizy porealizacyjnej w zakresie:

a) klimatu akustycznego, polegającej na przeprowadzeniu kontrolnych pomiarów poziomu hałasu emitowanych do środowiska w granicach obszaru opisanego w raporcie oddziaływania na środowisko, zgodnie z treścią rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 roku w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku oraz Ministra Środowiska z dnia 4 listopada 2008 roku w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji oraz pomiarów ilości pobieranej wody;

b) emisji do powietrza, polegającej na przeprowadzeniu pomiarów stężeń CH4, CO2, H2S, NO2, SO2, pyłu zawieszonego PM 10 i CO stosownie do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu również granicach obszaru opisanego w raporcie oddziaływania na środowisko.

Zdaniem pełnomocnika Spółki, brak jest podstaw do nałożenia na nią - zarówno przez RDOŚ w Ł. w wydanym postanowieniu jak i w decyzji organu I instancji - obowiązku spełnienia wymagań określonych w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie przez obiekty wymienione w tym rozporządzeniu, a zrealizowane przez Spółkę w przedmiotowej instalacji, tj. komory fermentacyjne i zbiorniki biogazu rolniczego. Z uwagi na zrealizowanie inwestycji na gruntach przeznaczonych w planie zagospodarowania przestrzennego dla obiektów produkcyjnych, składów, magazynów, terenów obsługi komunikacji, gospodarki odpadami i elektroenergetyki, zdaniem pełnomocnika Spółki, wykluczone jest wykorzystanie obiektów budowlanych na inne cele. Zachodzi więc oczywista sprzeczność i niemożność stosowania na tym obszarze przepisów wymienionego rozporządzenia do wszelkich obiektów, w tym obiektów literalnie wymienionych w rozporządzeniu. Produkcja energii elektrycznej przez Spółkę jest jej głównym przedmiotem działalności. Poza wykorzystywaniem produktów określonych w art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 roku o odnawialnych źródłach energii (Dz.U z 2015r., poz. 478 ze zm.) w celu produkcji energii elektrycznej nie zachodzą żadne okoliczności, które wskazywałyby na jakąkolwiek styczność działalności skarżącej Spółki z rolnictwem. Ponadto zrealizowane obiekty podlegają opodatkowaniu jako obiekty wykorzystywane w działalności gospodarczej. Również organ budowlany na etapie wydawania pozwolenia na budowę uznał, że realizowane przedsięwzięcie jest przedsięwzięciem o charakterze przemysłowym. Zdaniem pełnomocnika, o kwalifikacji przedsięwzięcia powinien decydować cel jakiemu przedsięwzięcie ma służyć, a nie nazwa. Substraty pochodzenia rolniczego przetwarzane są przez Spółkę dla potrzeb elektroenergetycznych, nie zaś dla potrzeb rolniczych, co wyklucza możliwość zastosowania przepisów ww. rozporządzenia do zrealizowanych przez Spółkę obiektów. Stanowisko takie wynika także z treści § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 roku w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie. Ponadto pełnomocnik Spółki wskazał, że na sąsiadującej z jego przedsięwzięciem oczyszczalni ścieków, pomimo wykonania w jej obrębie zbiorników biogazu oraz komór fermentacyjnych organy administracji, w tym organ I instancji, podjęły decyzję, że przepisy ww. rozporządzenia nie będą miały zastosowania. Oczyszczalnia ścieków w ramach swojego procesu technologicznego wytwarza biogaz. Biogaz wytwarzany jest w komorach fermentacyjnych, a następnie magazynowany w zbiornikach biogazu, znajdujących się na terenie oczyszczalni. Niezrozumiałym jest zatem rozstrzygnięcie RDOŚ, powielone przez organ I instancji, dotyczące nałożenia na Spółkę obowiązku zastosowania przepisów rozporządzenia do tych samych obiektów budowlanych, względem których w innych rozstrzygnięciach ich nie zastosowano. Pełnomocnik Spółki zwrócił także uwagę, że w uzasadnieniu decyzji organu I instancji wskazano, że zaskarżone rozstrzygnięcie RDOŚ jest niezgodne z prawem i nie znajduje uzasadnienia w zgromadzonym materiale dowodowym. Ponadto wskazał, że nałożenie obowiązku sporządzenia analizy porealizacyjnej w zakresie emisji do powietrza oraz hałasu jest nieuzasadnione i nie znajduje oparcia w zgromadzonym materiale dowodowy. Jak podniósł pełnomocnik Spółki, w wyniku czynności kontrolnych przeprowadzonych przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska nie stwierdzono żadnych uchybień, dotyczących przekroczenia poziomu stężenia substancji (NDS i NDSCh). Ponadto organ I instancji nakazał wykonanie analizy porealizacyjnej na podstawie uchylonego aktu prawnego. Dodatkowo zaś pełnomocnik Spółki wskazał na stwierdzenie pkt 7e decyzji organu I instancji o braku konieczności monitoringu rozprzestrzeniania się hałasu.

Dalej Kolegium podkreśliło, że toczące się postępowanie jest wynikiem wyeliminowania przez WSA w Łodzi decyzji organu I instancji umarzającej postępowanie w sprawie o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach na realizację przedsięwzięcia polegającego na "B. w miejscowości K., gmina R.". Wniosek strony został złożony przed rozpoczęciem realizacji planowanego przedsięwzięcia. Natomiast prowadzone postępowanie dotyczy przedsięwzięcia zrealizowanego. Dlatego toczące się postępowanie w zakresie środowiskowych uwarunkowań (dotyczące aktualnie nie przedsięwzięcia planowanego, ale przedsięwzięcia docelowo zamierzonego przez inwestora), a w konsekwencji decyzja, mająca zastąpić decyzję wydaną przed rozpoczęciem realizacji planowanego przedsięwzięcia powinny zawierać warunki i zalecenia nadające się do wykonania i gwarantujące spełnienie nadrzędnego celu, jakim jest ochrona środowiska.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że w dniu 9 grudnia 2009 roku A Sp. z o.o. złożyła wniosek o wydanie decyzji środowiskowej dla przedsięwzięcia p.n. "B". Z załączonej do wniosku Karty informacyjnej wynikało, że przedsięwzięcie polegać ma na realizacji inwestycji polegającej na produkcji energii elektrycznej w B ze źródeł odnawialnych. W skład instalacji wchodzić miały: hala rozładunku i podawania substratu , 2 fermentatory, 2 zbiorniki magazynowania końcowego, magazyn gazu z podwójną membraną, 2 jednostki kogeneracyjne z silnikiem gazowym, budynek pośredni (techniczny), studzienka kondensacyjna, pochodnia transformator, waga samochodowa, budynek administracyjny, utwardzone drogi i place manewrowe. Po wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji Wójta Gminy R. o umorzeniu postępowania w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia, polegającego na budowie biogazowni rolniczej w K. postanowieniem nr [...] z dnia [...] organ I instancji nałożył obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla zrealizowanej inwestycji. W ramach tego postępowania został sporządzony Raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla inwestycji polegającej na "B". W raporcie wskazano, że przedmiotowa inwestycja zlokalizowana jest na działce nr. ewid. 780/3 w miejscowości K.. W jej skład wchodzą 2 fermentatory o pow. zabudowy 790 m2, 2 magazyny końcowe wraz ze studzienkami odbioru o pow. zabudowy 1793,6m2, budynek pośredni o pow. zabudowy 44,37 m2, budynek jednostki kogeneracyjnej o pow. zabudowy 58,56 m2, pochodnia o pow. zabudowy 1m2, budynek administracyjno-socjalny o pow. zabudowy 135,78 m2, waga samochodowa o pow. zabudowy 54m2, stacja trafo (kontener) o pow. zabudowy 19,8 m2 magazyn surowca o pow. zabudowy 884 m2, kontener technologiczny o pow. zabudowy 10,85m2, utwardzone drogi i place manewrowe o pow. 10,85 m2, zbiornik odparowywany na wody deszczowe o pow. zabudowy 275 m2. W otoczeniu inwestycji znajdują się: od strony południowej - Miejska Oczyszczalnia Ścieków zlokalizowana na działce nr ewid. 765, od strony zachodniej - niezabudowana działka nr ewid.780/2, należącą do gminy miejskiej R., od strony północnej - działka nr ewid. 778/1 należąca do C od strony wschodniej - działka nr ewid.780/4 należącą do Gminy R.. W raporcie omówiono charakterystykę przedsięwzięcia, opis stanu środowiska w rejonie lokalizacji przedsięwzięcia, etapy funkcjonowania przedsięwzięcia, oddziaływanie przedsięwzięcia na środowisko, sytuacje awaryjne, niejonizujące promieniowanie elektromagnetyczne, analizę konfliktów społecznych, ochronę elementów przyrodniczo - krajobrazowych i transgraniczne oddziaływanie przedsięwzięcia. W Raporcie wskazano również na proponowane warianty przedsięwzięcia: wariant proponowany przez wnioskodawcę oraz racjonalny wariant alternatywny. Przy czym wariant wnioskodawcy uznano za wariant najkorzystniejszy dla środowiska. Oba warianty zostały w Raporcie omówione.

Kolegium odwołało się do treści art. 66 ust. 1 pkt 5 u.o.ś. i wyjaśniło, że zamiarem ustawodawcy było stworzenie warunków dla szerszego wyboru niż tylko wyboru pomiędzy realizowaniem przedsięwzięcia, a jego zaniechaniem. Chodziło o wybór pomiędzy wariantami, oddziałującymi w różny sposób na środowisko, a nie tylko pomiędzy realizacją przedsięwzięcia, a brakiem realizacji. Wariant alternatywny przedstawiony w Raporcie rozważa zastosowanie przez inwestora innych rozwiązań technicznych i wyjaśnia dlaczego uznano ten wariant za niekorzystny (str. 26-27 raportu). W ramach postępowania w sprawie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przeprowadzono postępowanie z udziałem społeczeństwa, w tym na wniosek stron postępowania przeprowadzono rozprawę administracyjną. Skarżona decyzja została wydana w oparciu o uzyskane uzgodnienia i opinie. Podkreślono, że uzasadnienie decyzji organu I instancji szczegółowo opisuje przebieg przedmiotowego postępowania, proces technologiczny, związany z funkcjonowaniem planowanego przedsięwzięcia zawiera analizę możliwych uciążliwości i oddziaływania związanego z przedsięwzięciem. W celu zbadania rzeczywistego wpływu inwestycji na środowisko organ I instancji nałożył na inwestora obowiązek sporządzenia analizy porealizacyjnej w zakresie klimatu akustycznego i zanieczyszczenia powietrza.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że w rozstrzygnięciu decyzji organ I instancji uwzględnił, wynikający z postanowienia uzgadniającego RDOŚ w Ł., wymóg spełnienia warunków określonych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 roku w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie w zakresie w jakim ma zastosowanie przedmiotowe rozporządzenie do biogazowni rolniczych, tj. do obiektów literalnie wymienionych w tym rozporządzeniu, a zrealizowanych przez inwestora w przedmiotowej instalacji tj. komór fermentacyjnych i zbiorników biogazu rolniczego. Jak wynika z postanowienia RDOŚ w Ł. znak: [...] organ uzgadniający stanął na stanowisku, że literalnie wymienione w rozporządzeniu komory fermentacyjne i zbiorniki do gazu należy zaliczyć do budowli rolniczych, dla których przestrzeganie zapisów rozporządzenia jest wymagane. Zdaniem RDOŚ rolniczy charakter inwestycji potwierdza Raport złożony przez inwestora. Tymczasem z Karty informacyjnej przedsięwzięcia jak i z Raportu wynika, że celem inwestycji nie jest wytwarzanie produktów rolniczych (masa pofermentacyjna to jedynie produkt uboczny, przeznaczany do nawożenia pól), a wytwarzanie energii ze źródła odnawialnego, którymi są surowce pochodzenia rolniczego - kiszonki traw i kukurydzy, wywar gorzelniczy oraz susze owocowo warzywne. Wyprodukowana energia wyprowadzana jest do zewnętrznej sieci elektrycznej, zaś ciepło - do sieci ciepłowniczej miasta R.. Przepis § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie stanowi, że ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o budowlach rolniczych - rozumie się przez to budowle dla potrzeb rolnictwa i przechowalnictwa produktów rolnych, w szczególności takie jak: zamknięte zbiorniki na płynne odchody zwierzęce, płyty do składowania obornika, silosy na kiszonki, silosy na zboże i pasze, komory fermentacyjne i zbiorniki biogazu rolniczego. Zdaniem składu orzekającego Kolegium, fakt nazwania planowanego i zrealizowanego przedsięwzięcia "B" nie może przesądzać o tym, że wchodzące w skład biogazowni budowle są budowlami rolniczymi w rozumieniu ww. rozporządzenia. Zrealizowana biogazownia jest przedsiębiorstwem służącym do produkcji energii elektrycznej i cieplnej. Energia ta bowiem jest produktem finalnym, który opuszcza zakład produkcyjny. Nie zmienia tego fakt wytwarzania przez biogazownię energii wskutek przetworzenia w procesie spalania uprzednio wyprodukowanego biogazu rolniczego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że zamierzenie inwestycyjne polegające na budowie biogazowni należy kwalifikować jako działanie zmierzające do podjęcia działalności przemysłowej w postaci przedsiębiorstwa energetycznego w rozumieniu art. 3 pkt 12 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997r. Prawo energetyczne (tekst jednolity Dz.U. z 2012r., poz. 1059 ze zm.). Z wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że podstawowym przedmiotem działalności Spółki jest wytwarzanie energii elektrycznej. Przepisy o warunkach technicznych dla budowli rolniczych odnoszą się do budowli dla potrzeb rolnictwa i przechowalnictwa, a nie zakładów przemysłowych. Dlatego wskazany w postanowieniu RDOŚ w Ł. warunek, co do konieczności spełniania przez komory fermentacyjne i zbiorniki biogazu wymogów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich zastosowanie, nie znajduje uzasadnienia.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących braku zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego organ II instancji wskazał, że na terenie, na którym zrealizowana jest inwestycja obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego gminy R.- uchwała nr [...] Rady Gminy R. z dnia [...] roku w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy R., dotyczącego fragmentu wsi K. (Dz. Urz. Woj. [...] z [...], nr [...], poz. [...]. Teren nieruchomości zawiera się w jednostce planistycznej oznaczonej jako P,0,KS,E - tereny obiektów produkcyjnych, składów i magazynów z wyłączeniem produkcji spożywczej oraz artykułów kosmetyczno-higienicznych, z dopuszczeniem usług handlu hurtowego artykułami przemysłowymi, z wyłączeniem handlu hurtowego i detalicznego produktami spożywczymi, teren gospodarowania odpadami, teren obsługi komunikacji samochodowej i zaplecza technicznego motoryzacji, teren elektroenergetyki. Zdaniem Kolegium, projektowana inwestycja, nie stanowiąc zabudowy rolniczej lecz zabudowę przemysłową, w świetle zapisów obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jest dopuszczalna na terenie przedmiotowej działki.

Organ odwoławczy wskazał także, że decyzja organu I instancji nakłada na inwestora obowiązek sporządzenia analizy porealizacyjnej w zakresie klimatu akustycznego i zanieczyszczenia powietrza. Analiza porealizacyjna ma na celu ustalenie faktycznych oddziaływań na środowisko, wynikających ze zrealizowania określonego przedsięwzięcia, w tym sprawdzenie, czy planowane i zastosowane systemy zabezpieczeń w sposób wystarczający chronią środowisko. Fakt, że w decyzji środowiskowej nie nałożono obowiązku monitoringu w tym zakresie nie oznacza braku możliwości zobowiązania inwestora do sporządzenia analizy porealizacyjnej. Tym bardziej, że przedmiotowa decyzja dotyczy inwestycji zrealizowanej i możliwe jest ustalenie faktycznego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Analiza porealizacyjna, bazująca na uzyskanych wynikach badań, zweryfikuje zasięgi stref oddziaływania hałasu i zanieczyszczenia powietrza, skuteczność urządzeń ochrony środowiska, a w przypadku przekroczeń dopuszczalnych wartości umożliwi podjęcie działań przewidzianych przez przepisy ustawy Prawo ochrony środowiska.

Odnosząc się do podniesionych w odwołaniu pełnomocnika Spółki zarzutów, dotyczących nałożonych obowiązków w zakresie sporządzenia analizy porealizacyjnej Kolegium wskazało, że z załączonego Raportu (str.45-46) wynika, iż najbliższe chronione akustycznie tereny zabudowy zagrodowej (dz. nr 225/1) znajdują się w nieznacznej odległości od terenu inwestycji - ok. 250 m na północny wschód. Organ I instancji rozstrzygając o obowiązku sporządzenia analizy porealizacyjnej przywołał nieobowiązujące rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 4 listopada 2008 roku w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji oraz pomiarów ilości pobieranej wody. Rozporządzenie to zostało zastąpione przepisami rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 30 października 2014 roku w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji oraz pomiarów ilości pobieranej wody. Nie można jednak, zdaniem Kolegium, zgodzić się ze stanowiskiem pełnomocnika Spółki, że przepisy nowego rozporządzenia nie mają zastosowania. Przedmiotowe rozporządzenie co do zasady odnosi się do ciągłych lub okresowych pomiarów hałasu w środowisku dla zakładu, na którego terenie eksploatowane są instalacje lub urządzenia emitujące hałas, dla którego zostało wydane pozwolenie na emitowanie hałasu do środowiska lub decyzja o dopuszczalnym poziomie hałasu, a także dla instalacji, dla której zostało wydane pozwolenie zintegrowane (§ 10 pkt 1 i 2). Z uwagi na to, że w obowiązującym systemie prawa brak jest regulacji prawnej, która wprost określałaby metody i zakres pomiaru poziomu hałasu, które powinien uwzględniać podmiot nie posiadający ww. pozwoleń to - zdaniem Kolegium - zastosowanie ma ww. rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 30 października 2014 roku, w części dotyczącej metodyki referencyjnej wykonywania pomiarów hałasu w środowisku pochodzącego z instalacji lub urządzeń (załącznik nr 7 do rozporządzenia). Zapewnienie prawidłowości dokonania pomiaru wymaga przeprowadzenia go w sposób odpowiadający obowiązującym w tym zakresie standardom. Zasadność zastosowania w drodze analogii przepisów cytowanego rozporządzenia nie budzi, w ocenie organu odwoławczego, wątpliwości. Dlatego, biorąc powyższe pod uwagę, Kolegium zmieniło w tym zakresie rozstrzygnięcie organu I instancji.

Organ II instancji nie uznał również za uzasadnione zarzutów pełnomocnika Spółki, dotyczących nałożenia obowiązku sporządzenia analizy porealizacyjnej. Nałożenie na inwestora obowiązku sporządzenia analizy porealizacyjnej w zakresie między innymi rozprzestrzeniania się metanu, siarkowodoru, tlenku i dwutlenku węgla, dwutlenku azotu, dwutlenku siarki zapewnia pełną ochronę w zakresie rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń i oznacza, że gdyby wspomniane badania stwierdziły przekroczenie dopuszczalnych poziomów tych substancji w powietrzu obowiązkiem inwestora będzie wdrożenie odpowiednich działań.

Natomiast odnosząc się do zarzutów pełnomocnika K. S., A. L. i M.K. Kolegium wskazało, że zapach czy też odór jest substancją niezmierzalną. Zapachy, pomimo że mogą być uciążliwe, nie mogą być badane na gruncie prawa pozytywnego, gdyż w polskim systemie prawnym nie obowiązują normy prawne, które odnosiłyby się do zapachów. Nie można zatem określić władczo, w drodze rozstrzygnięcia administracyjnego, o oddziaływaniu inwestycji na środowisko w zakresie uciążliwości zapachowych. Analiza porealizacyjna ma natomiast na celu ograniczenie rzeczywistych uciążliwości dla nieruchomości sąsiednich. Skład orzekający Kolegium nie kwestionuje, że uciążliwości odorowe są m.in. przyczyną istniejącego konfliktu społecznego. Przy czym źródłami może być zarówno biogazownia jak i istniejąca obok miejska oczyszczalnia ścieków. Dlatego, biorąc pod uwagę specyfikę inwestycji w zakresie potencjalnych zagrożeń środowiskowych, a także uwzględniając uwagi społeczeństwa i kierując się zasadą przezorności, inwestor został zobowiązany do przeprowadzenia i przedstawienia analizy porealizacyjnej w zakresie wskazanym powyżej.

Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium w S. skargę do sądu administracyjnego złożyli K.S., A. L. i M. K., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie w zw. z art. 80 ust. 2 u.o.ś., poprzez wskazanie, wbrew stanowisku RDOŚ, iż biogazownia rolnicza nie należy do instalacji wymienionych w § 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, a w konsekwencji wydanie zaskarżonej decyzji, pomimo sprzeczności istniejącego przedsięwzięcia z założeniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Po drugie, skarżący zarzucili naruszenie "przepisów prawa administracyjnego" tj. art. 7 i 77 k.p.a., poprzez poczynienie ustaleń faktycznych sprzecznych ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, w zakresie zgodności realizowanej inwestycji z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, z punktu widzenia prowadzonej przez inwestora działalności.

Skarżący zarzucili również naruszenie przepisu prawa materialnego tj. art. 66 ust. 1 pkt. 5 i 6 u.o.ś., poprzez oparcie decyzji o raport oddziaływania na środowisko, nie zawierający omówienia wariantów alternatywnych wobec zrealizowanej inwestycji, w tym wariantu zerowego.

Ponadto w skardze zarzucono "naruszenie przepisów prawa administracyjnego" tj. art. 7 i 77 k.p.a., poprzez oparcie decyzji o raport oddziaływania na środowisko, nie opierający się na badaniach istniejącej inwestycji, a nadto sporządzony częściowo w oparciu o wadliwe metody pomiercze (mierzenie odległości do budynków).

Skarżący zarzucili także naruszenie przepisów prawa materialnego tj. 66 ust. 1 pkt 15 ustawy informacyjnej, poprzez zaniechanie przeprowadzenia analizy oddziaływań zapachowych biogazowni, z punktu widzenia istniejących konfliktów społecznych jakie wywołuje biogazownia.

Na tej podstawie skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy R..

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi.

W piśmie z dnia 25 sierpnia 2017r., złożonym w trybie art. 76 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska w W. przedstawił stanowisko w sprawie, wskazując na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 26 lipca 2017r. w sprawach połączonych C - 196/16 Comune do Corridonia i in. oraz C – 197/16 Comune do Loro Piceno i in., w którym sformułowano tezę, iż w przypadku zaniechania przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaganej dyrektywą Rady 85/337/EWG z dnia 27 czerwca 1985r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne, zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/31/WE z dnia 23 kwietnia 2009r., Prawo Unii z jednej strony nakłada na państwa członkowskie obowiązek usuwania sprzecznych z prawem skutków tego zaniechania, z drugiej strony nie stoi na przeszkodzie temu, by ocena tego oddziaływania została przeprowadzona tytułem legalizacji po wybudowaniu i oddaniu do użytku danej instalacji, pod warunkiem że:

- przepisy krajowe umożliwiające tę legalizację nie stwarzają zainteresowanym okazji do obejścia norm prawa Unii lub uchylania się od ich stosowania oraz

- ocena przeprowadzona tytułem legalizacji nie dotyczy jedynie oddziaływania tej instalacji na środowisko w przyszłości, ale uwzględnia skutki dla środowiska, które wystąpiły od czasu wybudowania tej instalacji.

Dyrektor Generalny wskazał przy tym, że większa część uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie dotyczy merytorycznych analiz, tylko skupia się na opisaniu przebiegu postępowania lub kwestiach, których istotność dla sprawy nie wynika z uzasadnienia (np. opisie zmian numeracji działek w ewidencji gruntów). W treści decyzji nałożono też obowiązek sporządzenia analizy porealizacyjnej, gdy tymczasem w postępowaniu administracyjnym poprzedzającej jej wydanie nie korzystano z dowodu w postaci wykonania fizycznych pomiarów hałasu i zanieczyszczeń powietrza (z wyjątkiem kontroli interwencyjnej). Instytucja prawna analizy porealizacyjnej ze swej istoty aktualizuje się natomiast i jest nakładana w formie warunku realizacji przedsięwzięcia w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wówczas, gdy przedsięwzięcie jest dopiero planowane. Istotą zaś niniejszej sprawy jest, że przedsięwzięcie jest już eksploatowane i że można dokonać fizycznych pomiarów. Biegła natomiast podczas oględzin istniejącego przedsięwzięcia stwierdziła jedynie brak uciążliwości zapachowych, wzięła także pod uwagę wyniki kontroli interwencyjnej w ramach państwowego monitoringu środowiska. Stwierdzono, że usunięcie części zieleni z terenu przedsięwzięcia nie zwiększyło oddziaływań zapachowych z sąsiadującej miejskiej oczyszczalni ścieków. Zdaniem Dyrektora Generalnego, powstaje również wątpliwość co do treści decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, wobec sprzeczności pomiędzy zapisem na str. 52 i 53 decyzji (w zakresie koniczności zminimalizowania oddziaływania akustycznego).

W ocenie organu naczelnego, wydane w niniejszej sprawie decyzje nie różnią się istotnie od przeciętnego uzasadnienia dla inwestycji, która jest dopiero w fazie planowania. Brak jest przede wszystkim jasnego wskazania w jakim okresie przedsięwzięcie zostało zrealizowane, od kiedy funkcjonuje, które warunki określone decyzją zostały już wykonane, a które stanowią "wartość dodaną".

W piśmie z dnia 29 sierpnia 2017r. uczestnik postępowania A Sp. z o.o. w W. wniósł o oddalenie skargi, uznając zarzuty strony skarżącej za bezzasadne. Odnosząc się do kwestii nieuwzględnienia faktu zrealizowania inwestycji przy sporządzeniu raportu, powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2013r., wydany w sprawie o sygn. akt II OSK 2147/11, obszernie cytując fragmenty jego uzasadnienia, wskazujące na brak podstaw do weryfikowania zakresu wniosku w związku z funkcjonowaniem inwestycji. W piśmie z dnia 18 września 2017r. wskazał zaś, że stanowisko Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska uważa za błędne, bowiem wszelkie niezbędne elementy związane z uwzględnieniem zmian, jakie zaszły na skutek upływu czasu i podejmowanych działań (tj. wskazanie stanu istniejącego) zostały uwzględnione w przedłożonym w toku postępowania raporcie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz w wydanej przez Wójta Gminy R. decyzji. Wskazano nadto, że przedmiotowa biogazownia rolnicza od strony południowej graniczy z oczyszczalnią ścieków, w związku z tym w analizie emisji hałasu oraz w analizie emisji zanieczyszczeń do powietrza przedstawiono oddziaływania skumulowane tych dwóch inwestycji. Szczegółowo przedstawiono również metodykę obliczeń propagacji hałasu oraz wykreślania map akustycznych, podkreślając, że fakt wykonania pomiarów znajduje się na stronie 23 raportu. Jednocześnie wskazano, że na Spółce nie ciąży obowiązek prowadzenia pomiarów emisji, w konsekwencji zatem nie można oczekiwać by Spółka pomiary takie prowadziła. Emisje do powietrza zostały zatem uwzględnione w oparciu o metodykę obliczeniową, co jest zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Aktualne tło zanieczyszczeń powietrza uwzględniało jednak już funkcjonującą bioazownię.

Odnosząc się do kwestii zapachów i odorów Spółka wskazała z jednej strony na proces technologiczny, w jakim powadzona jest produkcja biogazu (hermetyczne zbiorniki), co uniemożliwia emisję do powietrza, z drugiej na niemierzalność odorów i brak jakichkolwiek regulacji w tym zakresie. Wskazano ponadto, że instalacja Spółki była analizowana w ramach prowadzonej kontroli interwencyjnej przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Ł., który nie stwierdził przekroczeń poziomu stężenia substancji (NDS i NDSCh).

Wskazano ponadto, że zlecona analiza porealizacyjna nakłada na Spółkę obowiązek dokonania pomiarów hałasu, stężeń szeregu substancji chemicznych oraz zapewnienia zieleni izolacyjnej biogazowni, tak by nasadzenia spełniały funkcje izolacyjne względem otaczających terenów oraz minimalizowały wpływ obiektów na krajobraz. W ocenie Spółki wskazane działania wypełniają ramy postępowania, określonego przez Sąd w wyroku z dnia 17 listopada 2014r., wydanym w sprawie o sygn. akt. II SA/Łd 679/14.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, aczkolwiek trafny okazał się jedynie jeden ze sformułowanych w niej zarzutów.

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2016r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm., powoływanej dalej jako p. p. s. a.). Po myśli art. 134 § 1 p. p. s. a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p. p. s. a.).

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają prawo w stopniu opisanym w powołanych wyżej przepisach prawa, co skutkuje wyeliminowaniem ich z obrotu prawnego.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację inwestycji.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Stosownie do regulacji art. 59 ust. 1 ustawy, przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja następujących, co do zasady, planowanych przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko:

1) planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko; bądź

2) planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1 ustawy.

Kwalifikacja przedsięwzięć dokonywana jest natomiast na podstawie zapisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 roku w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Zgodnie z zapisami § 3 ust. 1 pkt 43 rozporządzenia planowana inwestycja została zaliczona do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Przepis ten bowiem stanowi, że do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się m. in. instalacje do produkcji paliw z produktów roślinnych, z wyłączeniem instalacji do wytwarzania biogazu rolniczego w rozumieniu ustawy z dnia 10 kwietnia 1997r. – Prawo energetyczne o zainstalowanej mocy elektrycznej nie większej niż 0,5 MW lub wytwarzających ekwiwalentną ilość biogazu rolniczego wykorzystywanego do innych celów niż produkcja energii elektrycznej.

Obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (art. 63 ust. 1 ustawy).

W stanie faktycznym sprawy, przedsięwzięcie pod nazwą "B na działce nr 780/3 w K.", będące przedmiotem procedowania przez organy zostało już zrealizowane. Postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...], utrzymującym w mocy postanowienie Wójta Gminy R. z dnia [...]nałożono na inwestora obowiązek przeprowadzenia oceny jego oddziaływania na środowisko. Rozstrzygnięcie to zostało poddane kontroli tutejszego Sądu, który prawomocnym wyrokiem z dnia 11 listopada 2014r., wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 679/14 oddalił skargę A. L., K. S. i M. K .W uzasadnieniu wskazano, iż sporne przedsięwzięcie zostało zrealizowane w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, a przede wszystkim na podstawie wymaganych przez prawo budowlane zezwoleń, decyzji i jest zgodnie z prawem użytkowane. Oznacza to, iż przedmiotowego przedsięwzięcia nie należy traktować jako zrealizowanego w warunkach samowoli budowlanej. Nie budzi jednak wątpliwości, iż, po wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji umarzającej postępowanie środowiskowe, organ ten zasadnie przystąpił do rozpatrzenia, niezałatwionego w istocie decyzją ostateczną wniosku inwestora z dnia 10 grudnia 2009r. Jego rozpatrzenie winno wszakże odnosić się do stanu rzeczywistego i rozważyć, czy i w jaki sposób w tej sytuacji środowisko może być chronione. Ponowne procedowanie w sprawie środowiskowych uwarunkowań winno zatem uwzględniać zmiany jakie zaszły w toku postępowania w stosunku do środowiska na skutek upływu czasu i podejmowanych działań (str. 6 uzasadnienia wyroku).

Stosowanie natomiast do treści art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przez pojęcie "ocena prawna" rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Ocena prawna dotyczyć może również samej wykładni prawa procesowego. Zwrot normatywny "w sprawie" wskazuje natomiast na tożsamość przedmiotu oceny prawnej określonego orzeczenia sądowego oraz przedmiotu skargi sądowej, która dotyczy szeroko rozumianej sprawy administracyjnej, pozostającej w zakresie właściwości organów administracji publicznej. (por. T.Woś, H.Knysiak-Molczyk, M.Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, str. 472 i 473).

Związanie sądu administracyjnego oceną prawną oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie, bez względu na poglądy prawne wyrażane w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 1998r., sygn. akt I SA 977/98, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 44656, z dnia 22 marca 1999r., sygn.akt IV SA 527/97 Lex nr 47275).

Przytoczone powyżej wskazania korespondują z treścią przywołanego przez Dyrektora Generalnego Ochrony Środowiska wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 26 lipca 2017r. w zakresie uwzględnienia w toku postępowania środowiskowego skutków dla środowiska, które wystąpiły od czasu wybudowania tej instalacji. Podzielić przy tym należy stanowisko, wyrażone we wspomnianym piśmie, że postępowanie przeprowadzone przez organy obu instancji w tym zakresie trudno uznać za prawidłowe. Ani bowiem zaskarżona decyzja ani poprzedzająca ją decyzja organu I instancji kwestii tej nie analizuje. Dostrzegając okoliczność, iż inwestycja została zrealizowana i od kilku lat funkcjonuje w oparciu o znajdujące się w obrocie prawnym pozwolenie na użytkowanie, nakłada jednocześnie obowiązek przeprowadzenia analizy porealizacyjnej. Rozstrzygnięcie to pozostaje zatem wewnętrznie sprzeczne, ponieważ oznacza, że albo postępowanie nie dotyczyło inwestycji zrealizowanej, albo też inwestycja zrealizowana nie odpowiada docelowej, o czym wszakże decyzja nie wspomina. Trudno też nie zgodzić się ze stanowiskiem Dyrektora Generalnego, że rozstrzygnięcia organów obu instancji stanowią w istocie opis przebiegu postępowania i obszerne cytaty z rozstrzygnięć organów współdziałających, bez szczegółowej analizy choćby przedłożonego w sprawie raportu we wskazanym wyżej zakresie. Jego ocena wydaje się natomiast kluczowa, zwłaszcza, że, wbrew stanowisku inwestora, nie odnosi się on w szczegółach do inwestycji zrealizowanej, opierając szereg rozwiązań na wartościach prognozowanych, na co wskazuje choćby cel i zakres raportu, określony jako "weryfikacja przewidzianych w zakładzie rozwiązań projektowych pod kątem zabezpieczenia środowiska przed zanieczyszczeniami" (str. 9 raportu). Jakkolwiek bowiem faktem jest, że raport wskazuje na zrealizowanie inwestycji, przytaczając również np. pomiary hałasowe, dokonane w następstwie interwencji zgłaszanych na etapie funkcjonowania biogazownini, dane (ustalenia) w zakresie emisji dotyczą wartości prognozowanych (str. 46 raportu – w zakresie hałasu, str. 62 raportu – w zakresie zanieczyszczenia powietrza), opierających się przy tym np. na danych prognozowanych, zawartych w raportach, sporządzanych dla potrzeb innych inwestycji (sąsiadującej oczyszczalni ścieków czy oczyszczalni ścieków w Ż.). Z punktu widzenia obowiązku uwzględnienia w postępowaniu środowiskowym stanu rzeczywistego oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia już funkcjonującego, obojętne jest przy tym czy odrębne przepisy nakładają na podmiot prowadzący instalację, obowiązek prowadzenia pomiaru emisji, czy też wymogu takiego nie przewidują. Ocena oddziaływania na środowisko winna bowiem dotyczyć, określonych w postanowieniu, wydanym na podstawie art. 63 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz oceny oddziaływania na środowisko, elementów środowiska w oparciu o stan istniejący nie zaś hipotetyczny i czysto teoretyczny, po to jedynie by zadośćuczynić obowiązkowi uzyskania decyzji środowiskowej post factum. Taka interpretacja przepisów prowadziłaby bowiem do obejścia prawa, które sygnalizował Trybunał Sprawiedliwości w przywołanym wyżej wyroku. Zwrócić też należy uwagę, że sam inwestor problem ten dostrzega i widzi go rozmaicie w zależności od prezentowanej strategii procesowej. W odpowiedzi na skargę z dnia 29 sierpnia 2017r. prezentuje bowiem pogląd o braku potrzeby uwzględnienia faktu zrealizowania inwestycji przy sporządzeniu raportu (k. 41), zaś w stanowisku wyrażonym w piśmie z dnia 18 września 2017r. obszernie argumentuje już, że sporządzony raport odnosi się do stanu istniejącego, choć rozważania te dotyczą wciąż tego samego raportu.

Zdaniem Sądu, przywołane wyżej wady dyskwalifikują zarówno zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, bowiem naruszają zarówno przepisy art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. jak i zasadę związania, określoną w art. 153 p.p.s.a., uchylając się od prawidłowej oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia faktycznie zrealizowanego.

Pozostałe zarzuty skargi są natomiast niezasadne. Lokalizacja inwestycji nie narusza postanowień planu miejscowego. Oczywistym jest bowiem, że sporna inwestycja nie jest budowlą rolniczą, wykorzystywaną na cele rolnicze. Jest budowlą przemysłową, nastawioną na produkcję ciepła i energii elektrycznej, która jedynie wykorzystuje do swojego działania surowce pochodzenia rolniczego. (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2016r., sygn. akt II OSK 1634/14 i z dnia 26 listopada 2015r., sygn. akt II OSK 770/14 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro zaś miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego gminy R., przyjęty uchwałą nr [...] Rady Gminy R. z dnia [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy R., dotyczący fragmentu wsi K. (Dz. Urz. Woj. [...] z [...]r., nr [...], poz. []), określa, że działka nr 780/3 położona jest w jednostce planistycznej oznaczonej jako P,0,KS,E - tereny obiektów produkcyjnych, składów i magazynów z wyłączeniem produkcji spożywczej oraz artykułów kosmetyczno-higienicznych, z dopuszczeniem usług handlu hurtowego artykułami przemysłowymi, z wyłączeniem handlu hurtowego i detalicznego produktami spożywczymi, teren gospodarowania odpadami, teren obsługi komunikacji samochodowej i zaplecza technicznego motoryzacji, teren elektroenergetyki, oznacza to, że inwestycja nie narusza postanowień planu. Z uwagi zaś na jej przemysłowy charakter, nie ma też żadnych podstaw do stosowania doń regulacji, zawartej w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie. Zdefiniowane we wspomnianym akcie budowle rolnicze wznoszone są bowiem dla potrzeb rolnictwa i przechowywania produktów rolnych (§ 3 rozporządzenia), zatem celów, których przedmiotowa inwestycja nie realizuje.

Zarzut dotyczący braku określenia w raporcie wariantu zerowego jest całkowicie niezasadny, gdyż oczywistym jest, że brak realizacji inwestycji nie spowoduje żadnego oddziaływania na środowisko. Wariantowość przedsięwzięć polega natomiast na tym, że inwestor ma wskazać kilka wariantów realizacji inwestycji. Warianty mogą dotyczyć lokalizacji, rezygnacji z pewnych elementów, czy też wskazanie różnych rozwiązań technologicznych. Tego rodzaju wariantowość przedłożony raport natomiast przewiduje.

Odnośnie zarzutu nieuwzględnienia konfliktów społecznych, wywołanych oddziaływaniem odorowym, należy natomiast podkreślić, że brak jest normatywnych rozwiązań w tym zakresie. Mierzalna jest jedynie ilość wskazanych w przepisach substancji w powietrzu, które generować mogą przykry zapach. Jeżeli jednak ich ilość jest dopuszczalna przez przepisy prawa, to mimo uciążliwości zapachowych, nie ma podstaw do kwestionowania możliwości funkcjonowania dalej inwestycji. (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2014r., sygn. akt VIII SA/Wa 911/13, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, uznając to za konieczne dla końcowego załatwienia sprawy.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Prowadząc ponownie postępowanie wyjaśniające organy uwzględnią sformułowane powyżej poglądy prawne oraz podejmą rozstrzygnięcie, umotywowane zgodnie z zasadami, określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 85 ust. 2 u.o.ś.

a.tp.