Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 99/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędziowie sędzia WSA Bożena Dziełak ( spr.), sędzia WSA Hanna Kamińska, Protokolant Teresa Iwaćkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi J. i W. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] czerwca 2003 r. Skarżący wnieśli o zwrot nadpłaty w kwocie 125.044 zł. tj. w wysokości równej różnicy między podatkiem należnym za 2002 r. wykazanym w zeznaniu PIT-36, a podatkiem należnym wynikającym ze złożonej przy tym piśmie korekty zeznania (formularz PIT-37).

Wyjaśnili, że w pierwotnie złożonym zeznaniu J. L. wykazała przychody z tytułu najmu za 2002 r. w kwocie 366.818,80 zł. w rzeczywistości będące odszkodowaniem wynikającym z orzeczenia sądu za wieloletnie bezumowne użytkowanie przez Komendę Policji w P. bezprawnie odebranej nieruchomości. Zdaniem Skarżących odszkodowanie to w 2002 r. zwolnione było od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm. - dalej zwanej u.p.d.o.f.). Wykazanie ww. kwoty jako czynszu najmu spowodowane było otrzymaniem informacji wydanej przez Urząd Skarbowy w P. w oparciu o art. 14a Ordynacji podatkowej. Skarżący podnoszą, że zgodnie z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej zastosowanie się przez nich do informacji organu podatkowego nie może im szkodzić.

Składając wyjaśnienia w charakterze strony J. L. zeznała między innymi, że wnosi o stwierdzenie nadpłaty w kwocie 123.467,20 zł. wpłaconej w dniu [...] kwietnia 2003 r., a nie w kwocie wskazanej we wniosku złożonym [...] czerwca 2003 r.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r. Urząd Skarbowy w P. odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. w kwocie wskazanej przez Skarżącą.

Urząd Skarbowy ustalił, że w dniu [...] grudnia 2002 r. J. L. zawarła z Komendą Powiatową Policji w P. ugodę, na mocy której wypłacono jej w 2002 r. kwotę 300.000 zł. Opodatkowania tej kwoty dotyczyło zapytanie skierowane przez nią do Urzędu w trybie art. 14a Ordynacji podatkowej. W odpowiedzi Urząd wyraził pogląd, że kwota ta nie podlega zwolnieniu od podatku dochodowego, przewidzianemu w art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f., na który powoływała się Skarżąca.

Urząd nie negował, że otrzymana przez Skarżącą kwota jest odszkodowaniem. Jego zdaniem jednakże nie podlegało ono zwolnieniu stosownie do wskazanego wyżej przepisu. Odszkodowania tego rodzaju (obowiązek ich wypłaty) nie wynikają bowiem bezpośrednio z ustawy, co jest warunkiem koniecznym do skorzystania z tego zwolnienia. Jeżeli przyczyną i podstawą prawną wypłaty odszkodowania jest umowa lub ugoda, to odszkodowanie podlega opodatkowaniu.

Urząd wyjaśnił, że w 2002 r. J. L. na mocy porozumienia zawartego dnia [...] grudnia 2001 r. otrzymywała także od Komendy Powiatowej Policji w P. 6.000 zł miesięcznie tytułem zaliczki na poczet czynszu. Z osiąganego przychodu rozliczała się składając deklaracje PIT-5. Urząd Skarbowy nie podzielił stanowiska Skarżących, że wykazana tu kwota, stanowiąca odszkodowanie za bezumowne korzystanie z nieruchomości, korzysta w ww. zwolnienia od podatku. W ocenie Urzędu był to przychód Skarżącej za korzystanie z jej nieruchomości, podlegający opodatkowaniu.

W odwołaniu od tejże decyzji Skarżący wnieśli o jej uchylenie i stwierdzenie nadpłaty w kwocie 125.044 zł.

Zarzucili, iż przy wydaniu decyzji pominięto fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, a mianowicie nie odniesiono się do tego, że prawo do odszkodowania za bezumowne użytkowanie nieruchomości wynikało z unieważnienia decyzji nacjonalizacyjnej. Decyzję w tym przedmiocie wydał w dniu [...] maja 1999 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast. Skarżący wyjaśnili, że jako spadkobiercy właściciela nieruchomości, dochodzą przed sądem odszkodowania za "wieloletnie, pozbawione podstawy prawnej, bezumowne użytkowanie, obecnie już naszej nieruchomości". Prawo do odszkodowania wywiedli z art. 415-417 k.c. Powołali wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2002 r. Sygn.akt SA 3396/00, w którym uznał on bezprawność działania za conditio sine qua non prawa do odszkodowania. Ich zdaniem świadczenie otrzymane przez Skarżącą warunek ten spełnia.

Ponadto podnieśli, że wyłączenie ze zwolnienia od podatku odszkodowań wynikających z umów i ugód nastąpiło dopiero z dniem 1 stycznia 2003 r., mocą noweli wprowadzonej ustawą "zawartą w Dzienniku Ustaw nr 200 z 2002 r. poz. 1679 i poz. 1691.

Ich zdaniem organ I instancji pominął też fakt, że ugoda została zawarta w toku procesu sądowego i podlegała kontroli Sądu.. Skarżący wyjaśnili, że dotyczyła ona części sprawy - ustalenia wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Za niejasne Skarżący uznali twierdzenia Urzędu co do kwoty nadpłaty, której stwierdzenia się domagali. Powtórzyli, że należna im nadpłata wynosi 125.044 zł.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. utrzymał w mocy decyzją organu I instancji.

Po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego organ odwoławczy ustalił, że z treści uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego P. z dnia [...] września 2003 r. Sygn.akt [...], zapadłego w postępowaniu, w którym zawarto też przedmiotową ugodę wynikało, że roszczenia Skarżącej oparte były na dwóch podstawach faktycznych i prawnych. Dotyczyły one "faktu wydania nieważnej decyzji administracyjnej" oraz wypłaty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości przez jednostki policji. Na rozprawie w dniu 26 czerwca 2003 r. Skarżąca ograniczyła żądanie i w związku z zawarciem ugody pozasądowej cofnęła powództwo w części dotyczącej roszczeń za okres od 19 maja 1999 r. ze zrzeczeniem się roszczenia. Ugoda z dnia [...] grudnia 2002 r. dotyczyła odszkodowania za bezprawne korzystanie z nieruchomości Skarżącej przez Komendę Powiatową P. w P. w okresie od [...] maja 1999 r. do [...] grudnia 2002 r. Po rozliczeniu nakładów oraz dotychczas otrzymanych na podstawie porozumienia z dnia [...] grudnia 2001 r. zaliczek, Skarżąca otrzymała kwotę 300.000 zł. Wobec skutecznego cofnięcia żądania pozwu co do kwoty 217.039 zł. Sąd w tym zakresie postępowanie umorzył.

Dyrektor Izby szczegółowo przedstawił postanowienia porozumienia i ugody, podkreślając, iż ta ostatnia zawarta została "w celu uchylenia sporu sądowego". Do ugody tej jako załącznik sporządzono ostateczną propozycję uregulowania zaległości.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że wszelkie ulgi i zwolnienia podatkowe, jako wyjątek od zasady powszechności opodatkowania, nie mogą być traktowane rozszerzająco. Stwierdził, iż otrzymane przez J. L. świadczenie nie jest odszkodowaniem, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f., ponieważ podstawę do jego wypłaty stanowiła ugoda zawarta z Komenda Policji w P.

Za bezzasadny uznał zarzut, iż jest to wynikające z art. 415-417 k.c. odszkodowanie za czyn sprzeczny z obowiązującym porządkiem prawnym, związane z bezprawnym działaniem funkcjonariusza publicznego, jak i bezprawnym działaniem aktualnego użytkownika nieruchomości, obowiązanego na podstawie art. 415 k.c. do naprawienia szkody.

Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że Sąd Okręgowy w P. w wyroku z dnia [...] września 2003 r. nie stwierdził, aby zasądzona kwota była odszkodowaniem. Strona wnosząc pozew żądała zapłaty czynszu za bezumowne korzystanie, a nie odszkodowania. Z tego też względu nie miał zastosowania powołany przez nią wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2002 r.

Organ odwoławczy za bezzasadny uznał również zarzut nieuwzględnienia przez organ I instancji stanu prawnego obowiązującego w 2002 r. Urząd Skarbowy dokonał rozstrzygnięcia sprawy w oparciu właśnie o ten stan.

Zawartą przez Skarżącą ugodę ocenił jako. pozasądową.

W toku postępowania dowodowego ustalił, że Skarżąca w dniu [...] grudnia 2001 r. złożyła i opłacała podatek od towarów i usług z tytułu najmu.

Wyjaśnił również, że określając kwotę nadpłaty Skarżący nie uwzględnili kwoty 16.755,70 zł. dokonanego na ich rachunek zwrotu podatku.

W skardze na powyższą decyzję Skarżący wnieśli o jej uchylenie. Postawili zarzut naruszenia prawa materialnego, w uzasadnieniu wyjaśniając, że zakres zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. zawężono dopiero z dniem 1 stycznia 2003 r. W 2002 r. wśród wyłączeń spod jego zastosowania nie było odszkodowań otrzymanych na podstawie ugód i umów.

Skarżący stwierdzili, że organy podatkowe obu instancji dokonały niepełnej i nieprawidłowej oceny udokumentowanego przez nich stanu faktycznego sprawy. Szczegółowo przedstawili działania dotyczące odzyskania wywłaszczonej w latach pięćdziesiątych nieruchomości. Wyjaśnili między innymi, że w dniu [...] kwietnia 2001 r. wystąpili do Sądu Rejonowego w P. z pozwem o eksmisję. Jego skutkiem było zawarcie porozumienia z dnia [...] grudnia 2001 r.

Skarżący podkreślili, że między nimi a Komendą Policji nigdy nie została zawarta umowa najmu, a tylko taka umowa dawałaby podstawę do pobierania czynszu.

Wyjaśnili, że od wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] września 2003 r. wnieśli apelację.

Skarżący podnieśli również, że dotychczas nie otrzymali od Urzędu Skarbowego odpowiedzi na swoje pismo o wycofaniu zgłoszenia VAR-R i złożeniu formularza VAT-6, związanych z opodatkowaniem najmu.

Zdaniem Skarżących organ odwoławczy w oparciu o zapisy na przelewach bankowych, zgłoszeniu VAT-R, zdaniu ze słowem "czynsz" zawartym w treści pozwu oraz zdaniu z ugody z określeniem "opłaty czynszowe", błędnie przyjął, że przedmiotowe świadczenie wynikało z wzajemnej umowy stron noszącej charakter umowy najmu. Ponowili twierdzenie, że było to odszkodowanie związane ze stwierdzeniem nieważności decyzji wywłaszczeniowej, oparte na art. 415-417 k.c.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie.

Wyjaśnił, że w dniu 10 stycznia 2002 r. poinformowano Skarżącą, że najem lokalu użytkowego podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług po przekroczeniu kwoty 38.500 zł. Skarżąca w okresie od lipca 2002 r. składała deklaracje VAT-7 i uiszczała podatek. Natomiast na wezwanie Urzędu do złożenia deklaracji VAT-7 za styczeń i luty 2003 r. oświadczyła, że uzyskiwane przez nią kwoty nie są czynszem najmu, a odszkodowaniem i nie ma ona obowiązku składania deklaracji i odprowadzania podatku.

Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził też, że treść porozumienia z dnia [...] grudnia 2001 r. "normuje zasadnicze elementy umowy najmu co do ceny i sposobu korzystania z nieruchomości".

Pismem z dnia [...] czerwca 2004 r. Skarżący wyjaśnili, że Komenda Główna Policji potwierdziła odszkodowawczy charakter kwot wypłacanych J. L. Dołączyli pismo z dnia [...] czerwca 2004 r. uznające zasadność jej skargi na dokonywanie przez KPP w P. potrąceń podatku od nieruchomości.

Natomiast pismem z dnia [...] listopada 2004 r. Skarżący wystąpili o przyznanie im zwrotu kosztów od organu, który wydał zaskarżoną decyzję. Żądanie ich obejmowało uiszczony wpis sądowy i odszkodowanie w kwocie 4.869 zł. "wraz ze stosownymi odsetkami" z tytułu "naruszenia prawa materialnego poprzez opodatkowanie odszkodowania podatkiem od towarów i usług w okresie od lipca do grudnia 2002 r.".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest zakres zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych, przewidzianego w art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. i zasadność jego zastosowania do kwot uzyskanych przez Skarżącą na mocy ugody sądowej oraz porozumienia zawartego z podmiotem korzystającym z jej nieruchomości bez tytułu prawnego.

Przepis ten, w brzmieniu obowiązującym w 2002 r. tj. w okresie za który określono Skarżącym zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych stanowił, że wolne od podatku dochodowego są odszkodowania otrzymane na podstawie przepisów prawa cywilnego, prawa administracyjnego i innych ustaw, z wyjątkiem przewidzianych w prawie pracy odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę; odpraw wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy; odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji; odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane na zasadach, o których mowa w art. 27 ust. 1.

Przede wszystkim należało więc ustalić charakter świadczenia uzyskanego przez Skarżącą, a w szczególności, czy jest ono odszkodowaniem uzyskanym przez nią na mocy przepisów konkretnej ustawy.

Bezspornym jest, że Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził nieważność dotyczącej przedmiotowej nieruchomości decyzji wywłaszczeniowej Prezydium [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] kwietnia 1954 r. Decyzja Prezesa, wydana w dniu [...] maja 1999 r., a utrzymana w mocy decyzją z dnia [...] listopada 1999 r., dawała J. L. prawo wystąpienia o odszkodowanie, zgodnie z art. 160 kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.).

Przepis ten określa tryb, w jakim należy wystąpić o odszkodowanie i w jakim jest ono przyznawane. O odszkodowaniu od organu administracji orzeka ten organ, który stwierdził nieważność decyzji, a strona niezadowolona z rozstrzygnięcia może wystąpić z roszczeniem do sądu powszechnego.

Skarżąca tryb ten wyczerpała, składając w dniu [...] lutego 2000 r. wniosek o odszkodowanie do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, a gdy ten odmówił przyznania odszkodowania - występując z powództwem do Sądu Okręgowego w P., jako pozwanego wskazując Komendanta Wojewódzkiego Policji w R. i wnosząc o zasądzenie odszkodowania z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości.

Jak wynika z uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] września 2003 r. sygn.akt [...], w toku procesu Skarżąca zmodyfikowała swoje roszczenie wskazując, że dochodzona przez nią kwota 600.000 zł. to odszkodowanie należne jej z mocy art. 160 k.p.a., a kwota 217.000 zł. to odszkodowanie za bezumowne korzystanie z nieruchomości w okresie od dnia [...] maja 1999 r. do dnia [...] grudnia 2002 r,, zgodne z art. 669 k.c.

Zawarcie ugody z dnia [...] grudnia 2002 r. z Powiatową Komendą Policji w P., skutkowało cofnięciem przez Skarżącą powództwa w części dotyczącej roszczeń za okres po 19 maja 1999 r., a zatem po wydaniu decyzji przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast. Zrzekła się przy tym roszczenia w tym zakresie. Jednocześnie jako podstawę odszkodowania wskazała art. 160 k.p.a. i art. 225 k.c.

Sąd Okręgowy uznał, że roszczenia Skarżącej oparte były na dwóch podstawach faktycznych i prawnych, a mianowicie część związana była ze stwierdzeniem nieważności decyzji wywłaszczeniowej, część natomiast była żądaniem wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości.

Co do pierwszego z ww. roszeń tj. odszkodowania opartego na art. 160 k.p.a. Sąd powództwo oddalił, W pozostałej zaś części - umorzył postępowanie.

Tak szerokie przedstawienie ustaleń Sądu Okręgowego uzasadnione było koniecznością zbadania, czy Skarżąca uzyskała odszkodowanie w oparciu o art. 160 k.p.a. W skardze podnosiła ona bowiem, że otrzymana przez nią kwota związana była ze stwierdzeniem nieważności decyzji wywłaszczeniowej i odzyskaniem prawa własności przedmiotowej nieruchomości.

Odszkodowanie takie, aczkolwiek przewidziane przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, przyznane być musiało albo decyzją właściwego organu administracji, albo też wyrokiem sądu. Sama ustawowo przewidziana możliwość uzyskania odszkodowania nie jest wystarczająca do uznania, że zostały spełnione przesłanki z art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. Decyzja taka lub wyrok sądu określałyby kwotę odszkodowania, a tym samym kwotę dochodu podlegającego zwolnieniu od podatku dochodowego.

Bez znaczenia dla sprawy jest złożenie przez Skarżącą apelacji od tego wyroku. Wprawdzie oznacza to, że wyrok ten jako nieprawomocny nie wiąże ani sądu administracyjnego, ani też organów podatkowych (art. 365 § 1 kodeksu postępowania cywilnego), jednakże wynika z niego, iż na dzień wydania zaskarżonej decyzji Skarżąca nie uzyskała odszkodowania opartego na art. 160 k.p.a. Charakteru takiego nie mogła więc mieć otrzymana przez nią kwota.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę za niezasadne uznał odwoływanie się przez Skarżących do treści art. 415-417 k.c., przewidujących odpowiedzialność z tytułu tzw. czynów niedozwolonych, w tym odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszy. Odpowiedzialność ta nie mogła być przedmiotem oceny sądu w niniejszej sprawie. Bez względu na to, czy zdaniem Skarżących spełnione zostały jej przesłanki, nie zapadł żaden wyrok sądowy, mocą którego na podstawie tychże przepisów przyznanoby Skarżącej odszkodowanie. W tym przypadku również nie jest wystarczająca sama możliwość domagania się odszkodowania, wynikająca z przepisów kodeksu cywilnego. O odszkodowaniu tym orzeka sąd powszechny, a zatem o odszkodowaniu z tego tytułu można mówić dopiero wtedy, gdy zapadnie stosowny wyrok.

Odnosząc się do wykazanej przez Skarżącą w zeznaniu o osiągniętych dochodach w 2002 r. kwoty 366.818,80 zł., za prawidłowe i znajdujące oparcie w materiale dowodowym należy uznać ustalenia organów podatkowych, iż na kwotę tę składały się kwoty wypłacone tytułem ugody z dnia [...] grudnia 2002 r. i porozumienia z dnia [...] grudnia 2001 r.

W porozumieniu tym Komenda Policji zobowiązała się do zapłaty -zaliczki na poczet należności w kwocie 6.000 zł. (...) miesięcznie począwszy od grudnia 2001 r." (§ 2). Stwierdzono w nim również: -kwota określona w § 2 zaliczona będzie na poczet czynszu za korzystanie z nieruchomości wynikającego ze stosownej umowy zawartej przez strony niniejszego porozumienia w późniejszym terminie" (§ 3). Strony wyraziły gotowość zawarcia umowy najmu.

Z treści ugody z dnia [...] grudnia 2002 r. wynika natomiast, że obejmuje ona odszkodowanie za bezumowne korzystanie przez Policję z nieruchomości Skarżącej w okresie od [...] maja 1999 r. do [...] grudnia 2002 r. Zauważyć tu należy, że wbrew twierdzeniom Skarżących była to ugoda pozasądowa. Świadczy o tym zarówno odwołanie się w jej treści do art. 917 k.c., jak też taka właśnie jej ocena zawarta w uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] września 2003 r. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela tę ocenę.

Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotnym jest, że zarówno kwoty wypłacone w oparciu o porozumienie (a uwzględnione następnie w rozliczeniach dokonanych w ugodzie), jak i ugodę są wynagrodzeniem za bezumowne korzystanie z nieruchomości po dacie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej. Okresu tego nie mogło już dotyczyć odszkodowanie, o którym mowa w art. 160 k.p.a.

Od tego momentu Komenda Policji stała się posiadaczem w złej wierze, zobowiązanym do zapłaty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Obowiązki osoby korzystającej z cudzej rzeczy bez tytułu prawnego określone zostały w art. 224 i 225 k.c. Właścicielowi w takiej sytuacji przysługuje od posiadacza w złej wierze właśnie -wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy". Takie właśnie świadczenie uzyskała Skarżąca. Skoro strony porozumienia ostatecznie nie zawarły w końcu umowy najmu, to kwoty wpłacone jako zaliczki na jej poczet, także uznane być mogły za wynagrodzenie z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości. Tak też przyjęły strony ugody, uwzględniając je w dokonanym ostatecznym rozliczeniu roszczeń Skarżącej i Powiatowej Komendy Policji w P. za okres od [...] maja 1999 r. do [...] grudnia 2002 r.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że Skarżąca nie w 2002 r. nie uzyskała odszkodowania, o jakim mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. Przepis ten wymaga, aby odszkodowanie wynikało z ustawowych przepisów prawa cywilnego, administracyjnego lub innych tej rangi. Oznacza to, że do powstania obowiązku odszkodowawczego niezbędne jest spełnienie warunków odpowiedzialności przewidzianych w tych przepisach, z reguły niezależnych od woli stron. Wyrok sądu w takim przypadku konkretyzuje jedynie wysokość odszkodowania.

Przede wszystkim jednak musiałoby zaistnieć zdarzenie powodujące obowiązek wypłaty odszkodowania. Zdarzeniem takim, z którym art. 160 k.p.a. wiąże obowiązek odszkodowawczy było stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej. Jednakże co do odszkodowania opartego na tym przepisie wciąż toczy się spór przez sądem powszechnym.

Z treści wszystkich dokumentów przedłożonych przez Skarżących i zgromadzonych przez organy podatkowe wynika, że kwota uzyskana przez Skarżącą w 2002 r. była wynagrodzeniem za bezumowne korzystanie przez Policję z jej nieruchomości.

Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z rzeczy, przewidziane przepisami kodeksu cywilnego w gruncie rzeczy wyrównuje szkodę, jaką właściciel rzeczy poniósł przez to, że będąc pozbawionym władztwa nad nią nie mógł jej oddać w najem, dzierżawę lub objąć jej inną umową przynoszącą mu korzyści wynikające z faktu, iż korzysta z niej ktoś inny. Ewentualny zysk, jaki osiągnęłaby Skarżąca, gdyby mogła swobodnie dysponować swoją nieruchomością, podlegałby opodatkowaniu, właśnie jako czynsz.

Zważyć należało i to, że w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż zwolnienie z art. 21 ust. 3 u.p.d.o.f. nie obejmuje wynagrodzenia utraconych korzyści, a taki właśnie charakter ma świadczenie uzyskane przez Skarżącą (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2000 r. sygn.akt III SA 1016/99 LEX 45579; z dnia 6 grudnia 2000 r. sygn.akt III SA 2972/99 ONSA 2002/1/31).

Z tego punktu widzenia bez znaczenia jest okoliczność, że Skarżąca uzyskała przedmiotowe świadczenie na podstawie zawartej ugody. Podlegałoby ono opodatkowaniu także wtedy, gdyby Skarżąca uzyskała je na mocy wyroku sądowego.

Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z rzeczy nie było objęte przedmiotowym zwolnieniem ani w 2002, ani też w 2003 r.

Dokonując interpretacji art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. Skarżący skoncentrowali się na przewidzianych w nim wyłączeniach dowodząc, że nie ma wśród nich odszkodowań wynikających z ugód i umów. Pominęli oni jednak zasadę ogólną, na której zwolnienie to jest oparte, a mianowicie, że każde odszkodowanie podlegające zwolnieniu, a także odszkodowania wyłączone spod jego działania są odszkodowaniami otrzymanymi na podstawie przepisów prawa. Jak to wykazano odszkodowaniem takim nie jest wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z rzeczy.

W związku z powyższym zmiana art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. wprowadzona z dniem 1 stycznia 2003 r., a polegająca na zamieszczeniu wśród wyłączeń spod jego działania odszkodowań wynikających z zawartych umów i ugód, nie mogła wpłynąć na dokonaną przez Sąd ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji i w konsekwencji rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Wprowadzenie tej zmiany nie oznacza bowiem, że w 2002 r. zwolnieniu podlegały odszkodowania wynikające z umów i ugód, a nie mające podstawy w przepisach ustawowych. Argumenty podnoszone przez Skarżących w tym względzie nie są zasadne.

Na kwalifikację otrzymanej przez Skarżącą kwoty dla celów opodatkowania jej podatkiem dochodowym od osób fizycznych nie mogła także wpłynąć okoliczność, że Wojewódzka Komenda Policji kwotę tę uznała za odszkodowanie.

Przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie była zgodność z prawem decyzji odmawiających stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270; z 2004 r.Nr 162, poz. 1692; dalej powoływanej jako p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. Z tego względu Sąd nie badał zasadności zarzutów Skarżących związanych z opodatkowaniem przedmiotowej kwoty podatkiem od towarów i usług.

W piśmie z dnia [...] listopada 2004 r. Skarżący wnieśli o zasądzenie na ich rzecz "zwrotu kosztów od organu" tj. odszkodowania w kwocie 4.869 zł. wraz z odsetkami z tytułu -naruszenia prawa materialnego poprzez opodatkowanie odszkodowania podatkiem od towarów i usług w okresie od lipca do grudnia 2002 r." i wpisu sądowego. Kwota 4.869 zł. równa jest kwocie uiszczonego przez J. L. podatku od towarów i usług.

Zgodnie z art. 200 p.p.s.a. zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw przysługuje skarżącemu w razie uwzględnienia skargi.

Sąd wyjaśnia, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stwierdzenie przez Sąd, że zaskarżona decyzja narusza prawo skutkuje jej wyeliminowaniem z obrotu prawnego poprzez jej uchylenie lub stwierdzenie nieważności. Sąd nie jest natomiast władny przyznać stronie skarżącej prawa wynikającego z przepisów prawa materialnego, ani też odszkodowania za niezgodne z prawem działanie organu administracji.

Zdaniem Sądu organy podatkowe w niniejszej sprawie w sposób wyczerpujący zgromadziły i rozpatrzyły materiał dowodowy. Dokonując jego oceny prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego.

Sąd nie stwierdził również, aby doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę należało oddalić.