Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 2155/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2004-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 2 pkt 6, art. 25 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 1997 nr 142 poz 950
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
article: art. 7, art. 77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Solarski /del./ Sędzia WSA Robert Sawuła /spr./ AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant: ref. stażysta Anna Mazurek Ferenc po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. G. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...].09.2001 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w okresie do uprawomocnienia się niniejszego wyroku 3. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz E. G. tytułem zwrotu kosztów postępowania kwotę 10 zł /dziesięć złotych/.


UZASADNIENIE

SA/Rz 2155/01

Uzasadnienie

Decyzją z dn. [...].01.2001r. Nr [...] podjętą na podstawie art.25 ust.2 pkt 2 ustawy z dn.24.01.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. Nr 142, poz.959 z 1997r. ze zm., zwana dalej "ustawą o kombatantach...") pozbawiono E. G. uprawnień kombatanckich, przyznanych przez Zarząd Wojewódzki Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w J. z dn.30.06.1976r. z tytułu utrwalania władzy ludowej od 12.01.1945r. do 31.12.1947r.. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że E. G. uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej na podstawie zaświadczenia z Komendy Wojewódzkiej MO w R. z dn.l4.06.1976r., które stwierdza, że pracował w organach MO od 12.01.1945r. do 31.01.1950r.. Organ uznał, że w tej sytuacji ma zastosowanie przepis cyt. wcześniej ustawy o kombatantach... nakazujący pozbawić takich uprawnień osoby, które je uzyskały z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. Wedle Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych praca w organach Milicji Obywatelskiej nie była służbą w jednostkach zmilitaryzowanych, a przeto nie może być uznana za działalność kombatancką.

Wniosek o ponowne załatwienie tej sprawy złożył E. G. We wniosku wskazał, że uczestniczył od 1944r. do 1947r./ w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii o utrzymanie ziem południowo-wschodnich w granicach Polski. W jego ocenie milicjant walczący w Bieszczadach był żołnierzem. Wskazuje ponadto na aspekty o charakterze słusznościowym, uznając iż decyzja pozbawiająca go uprawnień kombatanckich ma negatywne odbicie na sytuacji materialnej jego rodziny. Do wniosku dołączono szereg załączników, zawierających oświadczenia świadków wskazujących na działalność E. G. w czasie II wojny światowej i jego działalności sabotażowej oraz udziału w walkach z oddziałami UPA. Dodatkowo wskazał na niezałatwienie sprawy z wniosku z dn.27.12.1997r.

Decyzją z dn. [...].09.2001r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję z dn. [...].01.2001r. pozbawiającą E. G. uprawnień kombatanckich. Organ odwoławczy uznał, że okoliczności związane z walką wnioskodawcy z oddziałami UPA nie mają w sprawie znaczenia. W decyzji drugoinstancyjnej wskazano, że za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami UPA i grupami Werhwolfu, a ponadto NSA w uchwale z dn.l2.06.2000r. OPS 5/00 uznał, że Milicja Obywatelska nie była zmilitaryzowaną służbą państwową w rozumieniu art.l ust.2 pkt 6 ustawy o kombatantach.... Co do części wniosku odnoszącego się do kwestii uczestnictwa E. G. w ruchu oporu wskazano na ustawowy termin składania wniosków, który upłynął w dn.31.12.1998r..

Skargę na powyższą decyzję wniósł E. G. domagając się jej zmiany i utrzymania uprawnień kombatanckich, uznając ją za niesłuszną i niesprawiedliwą. Skarżący wskazał, że ZBOWiD w J. uznał jego działalność kombatancką w okresie od 12.01.1945r. do grudnia 1947r., a z niewiadomych przyczyn pominięto okres od września 1944r. do 11.01.1945r., kiedy to skarżący brał udział w walkach oddziałów samoobrony. Skarżący wskazuje na art.19 Konstytucji RP w przedmiocie otoczenia opieką weteranów walk o niepodległość, zwłaszcza inwalidów wojennych, argumentuje iż nie ujawniał wcześniej innej swojej działalności z obawy przed represjami w okresie PRL. W konkluzji stwierdził, że winien posiadać prawo do uprawnień kombatanckich w okresie od 1.09.1939r. do 31.12.1947r. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

W niniejszej sprawie skarga została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., dlatego też z mocy art.97 § 1 ustawy z dn.30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm.) podlega rozpatrzeniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ta reguła intertemporalna ma zastosowanie w niniejszej sprawie. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga jest uzasadniona.

Sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje z punktu widzenia ich legalności (zgodności z prawem), kryteria o charakterze etycznym, słusznościowym, czy ocierające się o oceny natury historyczno-politycznej nie mogą być stosowane w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Podstawę do wydania zaskarżonej decyzji stanowił art.25 ust.2 pkt 2 ustawy z dn.24.01.1991r. o kombatantach..., z którego wynika m.in. że pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art.l ust.2, w art.2 oraz w art.4 tej ustawy. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945r. do 30.06.1947r. Jest bezsporne, że E. G. legitymował się zaświadczeniem Komendy Wojewódzkiej MO w R. z dn.l4.06.1976r., z którego wynika, że jako funkcjonariusz MO w okresie od 12.01.1945r. do 31.12.1947r. brał udział w walce z bandami i reakcyjnym podziemiem, a także zaświadczeniem ZBOWiD z dn.30.06.1976r., z którego wynika z kolei, że stał się kombatantem z tytułu udziału w walce zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej w okresie od 12 stycznia 1945r. do 31 grudnia 1947r.. Te konstatacje wystarczyły Kierownikowi Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, aby pozbawić skarżącego uprawnień kombatanckich. W ocenie sądu zaskarżona decyzja narusza jednak prawo w stopniu nakazującym jej eliminację z obrotu prawnego.

W postępowaniu weryfikacyjnym, prowadzonym na podstawie art.25 ust.2 pkt 2 ustawy o kombatantach... Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie jest zwolniony z obowiązku przeprowadzenia tego postępowania zgodnie ze standardami postępowania administracyjnego, wyznaczonymi przez art.7 i 77 k.p.a.. Jest bezspornym, że w trakcie postępowania weryfikacyjnego, we wniosku o ponowne załatwienie sprawy, a także w samej skardze E. G. podnosił zarzuty, wskazujące że w okresie za który uznano jego działalność kombatancką, będąc funkcjonariuszem MO walczył z bandami UPA na terenie Bieszczadów, a ponadto winien zachować uprawnienia kombatanckie z uwagi na inną swą działalność w okresie okupacji niemieckiej, która miała charakter sabotażowy. Te zarzuty organ odpierał powołując się m.in. na wynikający z orzecznictwa sądowego "niezmilitaryzowany" charakter MO oraz upływ terminu materialnego, który wedle ustawy o kombatantach... stanowił graniczną datę, do której można było składać wnioski o przyznanie uprawnień z tytułów określonych w art.l-4 cyt. ustawy. Zdaniem sądu ta argumentacja jest nietrafna.

Zgodzić należy się z organem, że MO nic była zmilitaryzowaną służbą państwową w rozumieniu art.l ust.2 pkt 6 ustawy o kombatantach..., stanowiącego, że uznaje się za działalność kombatancką uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami UPA oraz grupami Werhwolfu.

Pogląd ten wynika z cyt. przez organ uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dn.l2.06.2000r. OPS 5/00 (opubl. ONSA 1/2001, poz.3). W uzasadnieniu jednak tej uchwały nie wykluczono, by takie rozumienie cyt. wyżej przepisu wykluczało od uznania za działalność kombatancką uczestniczenia w walkach z oddziałami UPA przez milicjanta lub grupę milicjantów w jednostkach Wojska Polskiego. Z przedstawianych przez skarżącego dowodów (oświadczenia świadków, życiorys) wynika m.in., że E. G. służył w posterunku MO w K., a ówczesne posterunki milicji na terenie Bieszczadów traktowano jako uzupełnienie strażnic Wojsk Ochrony Pogranicza i działania milicjantów wymagały uzgodnienia z dowództwem wojskowym. Wynika z nich także, iż skarżący brał udział w obronie Łupkowa przed atakiem oddziałów UPA, podlegając dowództwu wojskowemu i że razem z żołnierzami wycofywał się po walkach z oddziałami UPA na teren Czechosłowacji. Dowody te uprawdopodabnia uzasadnienie Zespołu Weryfikacyjnego ZBOWiD z dn.28.05.1975r., z którego wynika, że E. G. brał udział w walce z bandami UPA. Okoliczności tych nie wyjaśnił organ pozbawiając skarżącego uprawnień kombatanckich, czym naruszył przepisy art.7 i 77 K.p.a.. W orzecznictwie wypowiedziany został nadto pogląd, iż zarzut osoby, której uprawnień kombatanckich dotyczy postępowanie

o pozbawienie tych uprawnień na podstawie art.25 ust.2 pkt 2 ustawy o kombatantach..., wskazujący na zachowanie uprawnień z tytułów określonych w tej ustawie, powinien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich (por. uchwała NSA z dn.2.03.2002r. OPS 13/01, opubl. ONSA nr 4/2002, poz.132). Z tej przyczyny termin wskazany w ustawie i podniesiony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie może stać na przeszkodzie w rozstrzygnięciu tej kwestii. Nie oceniając tych więc zarzutów skarżącego w odniesieniu do jego uprzedniej działalności w okresie okupacji, wskazać należy, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych rozpoznając ponownie kwestię weryfikacji uprawnień kombatanckich skarżącego winien te okoliczności zbadać w przedmiotowej sprawie.

Te uwagi i wnioski prowadzą do konkluzji, że decyzja zapadła z naruszeniem przepisów o postępowaniu administracyjnym, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przeto uzasadnionym jest uchylenie zaskarżonej decyzji na zasadzie art.145 §

1 pkt 1 lit. c ustawy z dn.30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami

administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm., zwana Ppsa). Określenie o tym, że

zaskarżona i uchylona przez sąd decyzja nie może być wykonywana znajduje uzasadnienie w

art.152 Ppsa. Do czasu więc wydania stosownej decyzji przez organ strona korzysta z

uprawnień kombatanckich. Orzeczenie o zwrocie kosztów znajduje oparcie w art.55 ust.1 ustawy z dn.11.05.1974r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz.368 ze zm.) w zw. z art.97 § 2 ustawy z dn.30.08.2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.