Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 439/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2011-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 67 ust. 1, art. 66
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 153, art. 200, art. 152, art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 1 i 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędziowie: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 28 września 2011 r. na rozprawie sprawy ze skargi H. J. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 kwietnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 grudnia 2010 r., nr [...], 2. określa, że decyzje wskazane w punkcie pierwszym wyroku nie mogą być wykonane, 3. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej H. J. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 17 grudnia 2010 roku, nr [...], wydaną na podstawie art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., nr 156, poz. 1118 ze zm. - dalej jako ustawa - Prawo budowlane), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej ul. N. [...] rozebrać budynek gospodarczy położony na działce nr [...] przy ulicy N. [...] w G.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że na skutek pisma Sądu Okręgowego z dnia 17 marca 2010 roku (sygn. [...]), dotyczącego stanu technicznego budynku gospodarczego przy ul. N. [...] w Gdańsku, dnia 15 lipca 2010 roku przeprowadził wizję w terenie. W czasie wizji stwierdził, że zespół pomieszczeń gospodarczych zlokalizowanych na działce nr [...] przy ulicy N. [...] w G. w myśl art. 3 ustawy - Prawo budowlane stanowi jeden budynek o funkcji gospodarczej. W czasie wizji stwierdził także, iż na ścianach zewnętrznych budynku występują spękania pionowe o szerokości rozwarcia ok. 2,5 cm oraz spękania nadproży okiennych. Ponadto, widoczne są luźne elementy ścian zewnętrznych, spękania murów w miejscach oparcia konstrukcji dachu, spękania ścian wewnętrznych oraz odspojenia ścian wewnętrznych od ścian zewnętrznych o szerokości szczeliny do 5 cm. Występuje widoczne wychylenie ściany szczytowej tworzącej attykę. Ściany zewnętrzne i wewnętrzne grożą zawaleniem. Występuje widoczne skorodowanie i ugięcie konstrukcji dachu grożące zawaleniem. Budynek gospodarczy przy ul. N. [...] w G. znajduje się w katastrofalnym stanie technicznym.

Organ I instancji wskazał, że w dniu 22 lipca 2010 roku, w obecności zarządcy budynku, wykonano dokumentację fotograficzną obiektu. Zarządca nieruchomości przy ul. N. [...] w G. przedłożył orzeczenie techniczne dotyczące stanu technicznego budynku wolnostojącego, będącego zespołem obiektów stanowiących pomieszczenia przeznaczone na pomieszczenia gospodarcze przy budynku mieszkalnym ul. N. [...] w G. , sporządzone przez inż. D. K. W punkcie 3.0 ww. orzeczenia technicznego znajduje się zapis: "W chwili obecnej budynek ze względu na zniszczenie ścian nośnych, brak stabilności i znaczne zniszczenie elementów drewnianych dachu nie pozwala na dalsze użytkowanie obiektu." W punkcie 4.0 orzeczenia technicznego we wnioskach istnieje zapis: "Budynek gospodarczy zlokalizowany na granicy działki przynależny do posesji ulica N. [...] w G. w chwili obecnej znajduje się w stanie technicznym zagrażającym życiu i zdrowiu użytkowników."

Organ I instancji wskazał nadto, że dnia 20 października 2010 roku przeprowadził rozprawę administracyjną w sprawie stanu technicznego przedmiotowego budynku. Podczas rozprawy I. G. oświadczyła, że współwłaściciele budynku - poza P. J. (pełnomocnikiem H. J.) zamierzają rozebrać przedmiotowy budynek. Autorka orzeczenia technicznego D. K. stwierdziła, że obiekt stanowi całość konstrukcyjną i nie istnieje możliwość rozbiórki fragmentu budynku z wydzieleniem części samodzielnej.

Zdaniem organu I instancji przedmiotowy budynek gospodarczy nie nadaje się do remontu lub odbudowy. Nie istnieje też, ze względów konstrukcyjnych, możliwość pozostawienia fragmentu budynku. W tym stanie rzeczy, w ocenie organu I instancji, stwierdzenie katastrofalnego stanu technicznego obiektu budowlanego, stanowiącego zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska, obliguje organ nadzoru budowlanego do nakazania podjęcia stosownych czynności określonych w art. 67 ustawy - Prawo budowlane.

W odwołaniu od powyższej decyzji H. i P. J. zarzucili, że organ I instancji wydał decyzję bez należytego rozpoznania sprawy, na podstawie nierzetelnego orzeczenia technicznego z dnia 23 grudnia 2008 roku, notatki z wizji lokalnej z dnia 15 lipca 2010 roku zawierającej częściowo stwierdzenia niezgodne ze stanem faktycznym budynku gospodarczego oraz stwierdzenia "nie istnieje możliwość rozbiórki fragmentu z wydzieleniem części samodzielnej" wpisanego do protokołu z rozprawy administracyjnej z dnia 20 października 2010 roku, które jest stwierdzeniem wypowiedzianym z za biurka bez oceny budynku.

Odwołujący się wyjaśnili, iż budynek gospodarczy jest użytkowany w całości. Wszystkie elementy budynku - kwalifikujące się do remontu, można wyremontować za pomocą prostych prac murarskich i ciesielskich. Zewnętrzne mury budynku gospodarczego, osadzone na fundamentach, mają ok. 300 m2 powierzchni, a do naprawy kwalifikuje się ok. 30 m2, co stanowi 10% powierzchni murów. Dachu w 1/4 powierzchni nie trzeba remontować, w 1/4 powierzchni wymaga wymiany pokrycie papowe, a w 2/4 trzeba częściowo wymienić belki oraz podbitkę dachu. Art. 67 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane nie ma zatem zastosowania w sprawie z uwagi na opisany powyżej stan budynku, a zwłaszcza - stan techniczny pomieszczeń gospodarczych użytkowanych przez rodzinę skarżących i rodzinę W. W uzasadnieniu odwołania stwierdzili nadto, iż organ I instancji nie przeprowadził wizji lokalnej z udziałem wszystkich członków wspólnoty, jak również w obecności autorki orzeczenia technicznego dotyczącego stanu technicznego omawianego budynku D. K. Zdaniem skarżących, organ I instancji nie ustalił również ich stanowiska co do rozbiórki omawianego budynku w całości lub jego części. Podczas rozprawy administracyjnej ustalił jedynie stanowisko strony zainteresowanej rozebraniem przedmiotowego budynku. Na początku rozprawy, na polecenie pracownika organu prowadzącego rozprawę administracyjną, stan omawianego budynku, na podstawie swojej ekspertyzy wykonanej w dniu 23 grudnia 2008 roku, przedstawiła D. K. Na uwagę odwołującego się, że ekspertyza jest niezgodna ze stanem faktycznym, zawiera sfałszowane dane, jest nieobiektywna, została wykonana w dniu 23 grudnia 2008 roku na zlecenie i tylko w obecności, zainteresowanej rozbiórką budynków, administratorki wspólnoty mieszkaniowej N. [...] J. C. oraz zainteresowanych rozbiórką członków wspólnoty mieszkaniowej – G. W. i W. P., pracownik prowadzący rozprawę administracyjną stwierdził, iż D. K. ma stosowne uprawnienia. Oświadczenie autora orzeczenia technicznego, że "obiekt stanowi całość konstrukcyjną, nie istnieje możliwość rozbiórki fragmentu z wydzieleniem części samodzielnej" zostało wpisane do protokołu rozprawy administracyjnej i stanowiło podstawę do wydania decyzji organu I instancji. W ocenie skarżących, oświadczenie to jest niezgodne ze stanem faktycznym. Skarżący wielokrotnie wskazywali, że istnieje możliwość rozebrania części budynku. Pomieszczenia gospodarcze są skarżącym bezwzględnie potrzebne, zaś w przypadku stwierdzenia konieczności ich remontowania, bądź konieczności przeprowadzenia adaptacji dla samodzielnego ich użytkowania chcą takie remonty bądź adaptacje przeprowadzić.

Decyzją z dnia 8 kwietnia 2011 roku, nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej jako k.p.a.) oraz art. 67 ustawy - Prawo budowlane, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy, wskazując na treść przepisów

art. 67 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane oraz § 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 sierpnia 2004 roku w sprawie warunków i trybu postępowania w sprawach rozbiórek nieużytkowanych lub niewykończonych obiektów budowlanych (Dz. U. nr 198, poz. 2043) oraz przedstawiając przebieg postępowania przed organem I instancji, stwierdził, że omawiany obiekt w znacznej części znajduje się w katastrofalnym stanie technicznym grożącym zawaleniem, a większość jego właścicieli nie chce go remontować - tylko właściciele tej części budynku, gdzie znajduje się garaż, nie wyrażają zgody na jego rozbiórkę w całości. Zdaniem organu odwoławczego, wobec jednoznacznego stwierdzenia autorki orzeczenia technicznego, że nie ma możliwości rozbiórki tego obiektu tylko w części, oraz wobec niebezpieczeństwa, jakim grozi pozostawienie budynku gospodarczego będącego w nieodpowiednim stanie technicznym, rozstrzygniecie organu I instancji jest prawidłowe.

Odnosząc się do argumentów zawartych w odwołaniu organ odwoławczy wyjaśnił, że nakaz rozbiórki budynku znajdującego się w nieodpowiednim stanie technicznym organ nadzoru budowlanego może wydać z urzędu, a nie tylko na wniosek strony. Natomiast w sprawie remontu omawianego budynku wypowiadali się pozostali współwłaściciele stwierdzając, że nie będą go użytkowali ani remontowali. Zatem nieużytkowany i nieremontowany budynek grożący zawaleniem wypełnia przesłanki art. 67 ustawy - Prawo budowlane o nakazie jego rozbiórki. Dodać należy, że część garażowa - należąca do skarżących, zgodnie z oświadczeniem autorki orzeczenia technicznego, nie może istnieć po rozbiórce lub zawaleniu się nieremontowanej, znajdującej się w katastrofalnym stanie, pozostałej części budynku.

W skardze na powyższą decyzję H. J. wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji jako naruszających prawo oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

▪ art. 67 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym ustaleniu, że budynek gospodarczy przy ul. N. [...] wypełnia przesłanki tego przepisu nakazujące rozbiórkę oraz nieprawidłowym ustaleniu, że część garażowa (należąca do odwołujących się) nie może istnieć po rozbiórce pozostałej części budynku, a także poprzez nieuwzględnienie praw odwołujących się, jako współwłaścicieli, do decydowania o własności pomieszczenia gospodarczego,

▪ art. 66 ust. 1 pkt 1 oraz pkt 3 ustawy - Prawo budowlane poprzez jego niezastosowanie, pomimo zaistnienia przesłanek do zastosowanie tego przepisu.

Zarzuciła również naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, w tym:

▪ art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącej, nie ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów skarżącej i nie podanie przyczyn, z powodu których argumentom skarżącej odmówiono wiarygodności

▪ art. 80 k.p.a. poprzez nieprawidłowe zastosowanie polegające na błędnej ocenie dowodów.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że przepis art. 67 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane nie może mieć zastosowania w przedmiotowej sprawie, bowiem nakłada on nakaz rozbiórki nieużytkowanego lub niewykończonego obiektu budowlanego, którego stan i przeszkody prawne nie pozwalają na doprowadzenie do umożliwienia jego dalszego użytkowania, poprzez wykonanie określonych robót budowlanych, polegających na odbudowie, remoncie lub wykończeniu. Jednocześnie przepis ten nie odnosi się do określonego stanu zaawansowania obiektu, w zakresie wykonanych w nim robót lub do stopnia jego zniszczenia, albo do zamierzeń właściciela lub zarządcy, związanych z ewentualnym doprowadzeniem do użytkowania obiektu. Skarżąca stwierdziła, iż wielokrotnie wskazywała organowi administracyjnemu, że przedmiotowe pomieszczenie gospodarcze było i jest przez nią użytkowane i remontowane, a ponadto deklarowała możliwość dalszego polepszenia stanu należącego do niej pomieszczenia gospodarczego. Jeśli chodzi o otynkowaną część budynku, to wszystkie elementy budynku, kwalifikujące się do remontu, można wyremontować za pomocą prostych prac murarskich i ciesielskich. Zaledwie 10 % powierzchni murów należy naprawić. R również jedynie 1/2 powierzchni dachu wymaga naprawy i częściowej wymiany elementów drewnianych i papy (pozostała część została już wymieniona). Ponadto przedmiotowe pomieszczenie gospodarcze jest cały czas użytkowane przez skarżącą (w części należącej do niej). Przechowywane jest w nim drewno na opał, skuter oraz inne przedmioty wielkogabarytowe. Stwierdzenie przez organ odwoławczy, że przedmiotowe pomieszczenie jest nieużytkowane mija się z prawdą. Pomieszczenie gospodarcze cały czas było oraz jest eksploatowane przez skarżącą. Pozostali właściciele przedmiotowego pomieszczenia użytkowali je w mniejszym stopniu. Nie dokonywali oni koniecznych napraw, wobec czego doprowadzili do tego, że część pomieszczenia wymaga remontu. Dzisiejszy stan techniczny pomieszczenia wynika z ciągłej jego eksploatacji. Pozostali właściciele zaprzestali wykonywania napraw i doprowadzili do złego stanu budynku, jednakże remont tego pomieszczenia skutkowałby możliwością swobodnego i bezpiecznego jego użytkowania.

Zdaniem skarżącej, ekspertyza wykonana przez D. K. jest nieobiektywna i wielu miejscach mija się z prawdą, co wielokrotnie skarżąca podnosiła w pismach. Okoliczności tych organ rozpoznający sprawę nie wziął pod uwagę. Wszystkie opisywane przez skarżącą okoliczności zostały pominięte. Organ rozpoznający sprawę wziął pod uwagę jedynie wolę pozostałych właścicieli nie dając wiary argumentom skarżącej. Skarżąca poczyniła wysokie nakłady na utrzymanie należącej do niej części pomieszczenia gospodarczego. Organ nadzoru budowlanego powinien wziąć pod uwagę zamiary właścicieli w zakresie dalszych działań związanych z obiektem. Skarżąca deklarowała chęć dalszego remontu należącej do niej części pomieszczenia, a także - w przypadku chęci pozostałych właścicieli - remontu całego obiektu. W związku z powyższym, w ocenie skarżącej, brak jest przeciwwskazań w zakresie doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, a także brak jest przeszkód technicznych do remontu obiektu, co stanowi podstawę do wydania decyzji na podstawie art. 66 ustawy - Prawo budowlane i tym samym zapewnienia warunków do dalszego użytkowania obiektu. Nie można w tym przypadku mówić o braku możliwości doprowadzenia obiektu do właściwego stanu ze względów technicznych. Przy dzisiejszych możliwościach technologicznych należałoby taką sytuację uznać za rzadkość. Organ nadzoru budowlanego, po uzyskaniu wiarygodnego zapewnienia skarżącej o możliwości wykonania robót związanych z doprowadzeniem obiektu do legalnego i technicznie właściwego stanu jego użytkowania, powinien umorzyć postępowanie w sprawie rozbiórki, bowiem stało się ono bezprzedmiotowe. Skarżąca wskazała ponadto, że decyzja o nakazaniu rozbiórki obiektu jest najdalej ingerującą w konstytucyjnie chronione prawo własności, niedopuszczalna jest zatem rozszerzająca wykładnia przepisu art. 67 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane. Dlatego też przed wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę organ nadzoru budowlanego jest zobligowany do ustalenia przyczyny niewykonania przez właścicieli remontu, odbudowy lub wykończenia obiektu, dokonania oględzin i oceny stanu technicznego oraz przeprowadzenia rozprawy. Zwrot "nie nadaje się o remontu, odbudowy i wykończenia", o którym mowa w art. 67 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane odnosi się nie tylko do obiektywnej niemożności przeprowadzenia remontu, odbudowy lub wykończenia, ale również do braku zamiaru właściciela doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem (w niniejszej sprawie skarżąca wielokrotnie wskazywała chęci remontu obiektu). Oznacza to, że zanim organ nadzoru budowlanego orzeknie o potrzebie rozbiórki danego obiektu budowlanego, na podstawie art. 67 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane, powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, którego celem jest również ustalenie, czy i w jaki sposób właściciel obiektu budowlanego ma zamiar usunąć istniejące naruszenia porządku prawnego w budownictwie. Skarżąca zarzuciła również zaskarżonej decyzji naruszenie art. 67 ustawy - Prawo budowlane poprzez nieuwzględnienie praw skarżącej i jej męża, jako współwłaścicieli, do decydowania o własności pomieszczenia gospodarczego przy ul. N. [...]. Skarżąca od samego początku nie wyrażała zgody na przeprowadzenie rozbiórki jej pomieszczenia gospodarczego, które cały czas użytkuje. Nie uległo bowiem ono zniszczeniu w takim zakresie, że nie może stanowić odrębnego pomieszczenia. Przedmiotowy obiekt jest zniszczony, ale tylko w części użytkowanej przez pozostałych właścicieli, i to ta część ewentualnie może nadawać się do rozbiórki. Stwierdzenia autorki orzeczenia technicznego, że część garażowa - należąca do skarżącej, nie może istnieć po rozbiórce, znajdującej się w stanie katastrofalnym, pozostałej części budynku, jest nieprawdziwe i nie ma odzwierciedlenia w dzisiejszych możliwościach technicznych. W ocenie skarżącej, organ odwoławczy nie miał prawa wydać decyzji w przedmiocie rozbiórki, na podstawie wniosku kilku współwłaścicieli, nie uwzględniając stanowiska skarżącej. Organ nadzoru budowlanego powinien w drodze decyzji, wydanej na podstawie art. 66 ustawy - Prawo budowlane, określić realny termin wykonania potrzebnych robót i kontrolować ich wykonanie. Dopiero niepodjęcie tych robót w wyznaczonym terminie może być podstawą do zastosowania art. 67 ustawy - Prawo budowlane. W przedmiotowej sprawie organy obu instancji nie ustaliły, czy i w jakim zakresie skarżąca ma zamiar wyremontować obiekt budowlany, którego wraz z mężem jest współwłaścicielami. Przyjął natomiast, że skoro pozostali współwłaściciele pomieszczenia gospodarczego (i to z większością udziałów) chcą budynek rozebrać to powinien on być zlikwidowany.

Odnośnie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy, skarżąca podniosła, że w przedmiotowej sprawie całość stanu faktycznego ustalona została przez organ I instancji wyłącznie i jednostronnie w oparciu o złożone przez pozostałych współwłaścicieli wyjaśnienia, z pominięciem argumentów skarżących składanych w toku sprawy. Organy rozstrzygające nie poczyniły żadnych kroków zmierzających do ustalenia czy pomieszczenie gospodarcze przy ul. N. [...] może zostać wyremontowane przy uwzględnieniu współczesnej technologii. Ustalenia przedstawione w ekspertyzie niekiedy nie miały odzwierciedlenia w rzeczywistym stanie przedmiotowego obiektu. Nie wzięto pod uwagę podnoszonych w toku sprawy argumentów skarżącej dotyczących nieprawidłowości w przeprowadzonej ekspertyzie technicznej, a także późniejszych ustaleń organu przy wizji lokalnej, podczas której de facto nie zbadano dokładnie pomieszczenia użytkowanego i utrzymywanego przez skarżącą. Zdaniem skarżącej, wszystkie ustalenia organu I instancji przyjęte zostały bez zastrzeżeń przez organ II instancji, który - pomimo ciążącego na nim obowiązku weryfikacji prawidłowości sposobu zebrania i oceny materiału dowodowego przez organ I instancji, nie uczynił tego w sposób rzetelny. Organy niedokładne wyjaśniły stan faktyczny sprawy, nie uwzględniły słusznego interesu skarżącej, a także nie ustosunkowały się do wszystkich zarzutów skarżącej i nie podały przyczyn, z powodu których jej argumentom odmówiono wiarygodności. Dokonały również błędnej oceny dowodów. Skarżąca podniosła nadto, że składała w toku niniejszej sprawy wyjaśnienia, w których wskazywała, iż ustalenia ekspertyzy technicznej mijały się z prawdą oraz że stan części pomieszczenia gospodarczego wymaga niewielkiego remontu. Organy obu instancji nie zaliczyły jednak owych wyjaśnień do materiału dowodowego lub też w sposób oczywisty je pominęły. Skarżąca wskazała również na naruszenie art. 107 § 1 i 3 k.p.a. stwierdziła, że o ile z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji można wywnioskować, które fakty organ uznał za udowodnione i, pośrednio, dowody, na których się oparł, to w żaden sposób nie zostało wyjaśnione dlaczego organ oparł się właśnie na tych dowodach, a pozostałym dowodom i wyjaśnieniom skarżącej odmówił wiarygodności.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 28 września 2011 roku uczestnik postępowania I. G. wniosła o oddalenie skargi i oświadczyła, że stan budynku się pogarsza, grozi zawaleniem, wypadają cegły. Stan budynku zagraża bezpieczeństwu dzieci bawiących się na podwórku. Pomieszczenia gospodarcze są własnością wspólnoty, która ponosi odpowiedzialności za stan obiektu.

Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, co do zasady, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem i polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

Wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ( 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Oznacza to między innymi, że sąd nie może w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze, lecz powinien także wadliwość kontrolowanego aktu podnosić z urzędu.

Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane na podstawie art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., nr 156, poz. 1118 ze zm. - dalej jako ustawa - Prawo budowlane), zgodnie z którym jeżeli nieużytkowany lub niewykończony obiekt budowlany nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia, właściwy organ wydaje decyzję nakazującą właścicielowi lub zarządcy rozbiórkę obiektu i uporządkowanie terenu oraz określającą terminy przystąpienia do tych robót i ich zakończenia.

Cytowany przepis nakłada obowiązek wydania nakazu rozbiórki nieużytkowanego lub niewykończonego obiektu budowlanego, którego stan i przeszkody prawne nie pozwalają na doprowadzenie do umożliwienia jego dalszego użytkowania, poprzez wykonanie określonych robót budowlanych, polegających na odbudowie, remoncie lub wykończeniu. Jednocześnie przepis ten nie odnosi się do określonego stanu zaawansowania obiektu, w zakresie wykonanych w nim robót lub do stopnia jego zniszczenia, albo do zamierzeń właściciela lub zarządcy, związanych z ewentualnym doprowadzeniem do użytkowania obiektu. Przesłankami do nakazania rozbiórki jest stwierdzenie przez właściwy organ, że obiekt jest nieużytkowany, niewykończony lub zniszczony i że w każdym z tych przypadków nie nadaje się do remontu, wykończenia lub odbudowy. Odnosi się to przede wszystkim do sytuacji, gdy stan obiektu uniemożliwia doprowadzenie do właściwego stanu technicznego (np. obiekt może stwarzać bezpośrednie zagrożenie bezpieczeństwa, którego nie można zlikwidować) lub obiekt nie spełnia wymagań, umożliwiających jego doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem, albo też właściciel lub zarządca nie ma zamiaru albo możliwości do przeprowadzenia działań, związanych z wykonaniem odbudowy, remontu lub wykończeniem nieużytkowanego lub niewykończonego obiektu. Rozstrzygnięcie powyższych kwestii powinno zostać dokonane przez właściwy organ nadzoru budowlanego, z uwzględnieniem stwierdzonego stanu technicznego obiektu budowlanego i obowiązującego w dniu orzekania stanu prawnego oraz zamiarów i możliwości właściciela lub użytkownika obiektu budowlanego w zakresie dalszych działań związanych z obiektem. Stwierdzenie przez organ orzekający, w wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, o braku istnienia przeszkód prawnych (np. przeciwwskazań w zakresie doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem) oraz o braku przeszkód technicznych, a tym samym o możliwości wykonania odbudowy, remontu lub wykończenia obiektu budowlanego, może stanowić podstawę do wydania decyzji, na podstawie art. 66 ustawy - Prawo budowlane i tym samym zapewnienia warunków do dalszego użytkowania obiektu (por. "Prawo budowlane. Komentarz" pod red. Z. Niewiadomskiego, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2006, str. 625-627).

Organy obu instancji uznały, że przedmiotowy obiekt budowlany w całości nie nadaje się do remontu, co w ich ocenie stanowiło podstawę do wydania nakazu rozbiórki całego obiektu budowlanego. Ustalenia organów obu instancji zostały dokonane wyłącznie na podstawie orzeczenia technicznego dotyczącego stanu technicznego przedmiotowego budynku z dnia 23 grudnia 2008 roku sporządzonego przez inżyniera budownictwa lądowego D. K. oraz na podstawie oświadczenia tegoż inżyniera złożonego do protokołu rozprawy administracyjnej z dnia 20 października 2010 roku, z którego wynikało, że w jej ocenie przedmiotowy obiekt stanowi całość konstrukcyjną i nie istnieje możliwość rozbiórki fragmentu z wydzieleniem części samodzielnej.

Jednocześnie organy obu instancji nie odniosły się w żaden sposób do wniosków dowodowych i zarzutów podnoszonych w toku przedmiotowego postępowania przez skarżącą H. J. – właścicielkę lokalu nr [...] w budynku przy ul. N. [...] w G. oraz występującego w jej imieniu męża P. J., którzy użytkują część przedmiotowego budynku gospodarczego stanowiącą pomieszczenie gospodarcze usytuowane jako drugie od strony ulicy N.

Skarżąca i jej małżonek w toku postępowania administracyjnego wielokrotnie wskazywali, że stale użytkują swoje pomieszczenie gospodarcze, które jest zadbane i znajduje się w stanie dobrym. Podnosili, że spękania nadproży okiennych, luźne elementy ścian zewnętrznych, spękania muru w miejscach oparcia konstrukcji dachu, odspojenia ścian wewnętrznych od zewnętrznych w ich pomieszczeniu nie występują. Ich pomieszczenie jest na bieżąco remontowane. Podnosili również, iż w przypadku stwierdzenia konieczności jego remontowania bądź adaptacji dla samodzielnego użytkowania chcą takie remonty bądź adaptacje przeprowadzić.

Podnosili nadto, że w toku postępowania toczącego się przed Sądem Rejonowym, prowadzonego z wniosku Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. N. [...] o zezwolenie na dokonanie czynności przekraczającej zwykły zarząd, przeprowadzono w dniu 23 kwietnia 2009 roku oględziny na nieruchomości N. [...] z udziałem biegłego sądowego. W toku tych oględzin stwierdzono między innymi, że: budynek gospodarczy składa się z dwóch części; część bliższa ulicy jest otynkowana, jest tu brama wjazdowa przeznaczona do samochodów prowadząca od strony podwórza i domu mieszkalnego. P. J. oświadczył, że w tej właśnie części parkuje swój samochód, skuter, rower, kajak i inne należące do niego rzeczy. Stwierdzono nadto, iż: drzwi garażowe prowadzące do garażu państwa J., są pomalowane; powyżej są okna, pomalowane, z szybami; we wnętrzu garażu - komórki państwa J. znajdują się regały blaszane z narzędziami, stół warsztatowy, kajak i rowery; pod stropem zamocowany jest stelaż metalowy; strop jest drewniany; ściany są zakonserwowane i suche; w pobliżu konstrukcji dachu, ponad ścianą murowaną, znajduje się ścianka zbita z desek, odgradzająca garaż państwa J. od sąsiadującego garażu; w garażu - komórce istnieje oświetlenie.

W toku powyższych oględzin biegły sądowy oświadczył, że garaż - komórka (pomieszczenie gospodarcze państwa J.) znajduje się w stanie technicznym średnim. Nie występuje tutaj jakiekolwiek zagrożenie bezpieczeństwa użytkowania. To pomieszczenie wymaga jednak wykonania kilku prac remontowych, w szczególności należy wymienić płatew drewnianą przechodzącą z sąsiedniego garażu, która jest obecnie zagrzybiona i może spowodować zagrzybienie pozostałych elementów drewnianych. Stwierdzono nadto, że w pomieszczeniach - garażu państwa J. znajduje się pod dachem otwór prowadzący na poddasze sąsiednich komórek. Biegły oświadczył, że należałoby ten otwór zamurować, celem stworzenia ściany oddzielenia ogniowego. Słup wspierający konstrukcję dachu nie wykazuje śladów zagrzybienia, natomiast istnieje możliwość przemieszczenia się grzyba po zniszczeniu płatu przez grzyba. Biegły stwierdził również, że obecnie nie występuje w tej części budynku - zajmowanej przez państwa J., zagrożenie bezpieczeństwa konstrukcji. Ponadto biegły oświadczył, że w komórce zajmowanej przez A. W. dach jest zagrzybiony i grozi bezpieczeństwu konstrukcji. Ściany nośne są spękane, ale istnieje możliwość ich naprawy poprzez klamrowanie. W tej części istnieje groźba zawalenia się. Stwierdził nadto, że trudno w tym momencie powiedzieć, czy zawalenie się komórki A. W. spowodowałoby zagrożenie dla komórki państwa J. Biegły oświadczył, że zawalenie się tej części mogłoby spowodować rozszczelnienie części dachu państwa J., gdyż zerwana zostałaby płatew dachu. Jeżeli chodzi o część budynku z czerwonej cegły z komórkami, biegły oświadczył, że ściany są tutaj w niezłym stanie. Problemem jest natomiast zagrzybienie elementów drewnianych. Dach nad komórkami z czerwonej cegły jest do wymiany. Natomiast ubytki cegieł w pobliżu dachu, to jest rzecz łatwa do naprawy. Biegły stwierdził, że koszt remontu tych komórek z czerwonej cegły jest możliwy do określenia po sporządzeniu dokładnej opinii co do tego, ale pobieżnie można go szacować na wartość kilkudziesięciu tysięcy złotych. Wyburzenie jest oczywiście tańsze, ale powoduje utratę substancji budynku. W tej części z czerwonej cegły istnieje zagrożenie konstrukcji. Koszt rozbiórki nie byłby duży. Istnieje jednak możliwość taka, aby rozebrać całą tę część komórek z czerwonej cegły i pozostawić jedynie tę część, w której pomieszczenie mają państwo J. i A. W.

Kopię protokołu z tych oględzin przedłożyli małżonkowie J. organowi I instancji przy piśmie z dnia 8 grudnia 2010 roku, podnosząc, iż zawarte w nim stwierdzenia biegłego sądowego, w tym dotyczące użytkowanego przez nich pomieszczenia, są odmienne od stwierdzeń zawartych w ekspertyzie z 23 grudnia 2008 roku i protokole rozprawy administracyjnej. Pomimo takich zarzutów, ani organ I instancji, ani organ odwoławczy, w żaden sposób nie odnieśli się do tego dokumentu i zawartych w nim ocen biegłego sądowego.

W tym miejscu koniecznym jest wskazanie, że zgodnie z treścią art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej jako k.p.a.) w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Wyrażona w cytowanym wyżej przepisie zasada prawdy obiektywnej jest naczelną zasadą postępowania administracyjnego. Wynika z niej obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą. Realizacja zasady prawdy obiektywnej ma ścisły związek z realizacją zasady praworządności, ustalenie stanu faktycznego sprawy jest bowiem niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego (tak Barbara Adamiak w: "Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz" B. Adamiak, J. Borkowski, CH Beck, Warszawa 2004 rok, str. 67).

Stosownie zaś do art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Z treści przepisów art. 7 i 77 § 1 k.p.a. wynika, że postępowanie dowodowe oparte jest na zasadzie oficjalności. Organ administracji zobowiązany jest z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego. Zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy i w tym celu dopuścić jako dowód w sprawie wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 grudnia 2000 roku, sygn. akt V SA 1816/00, LEX nr 77645, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2000 roku, sygn. akt V S.A. 948/00, LEX nr 50114). Strona jest uprawniona, a nie zobowiązana do przedstawienia dodatkowych dowodów.

Mając na uwadze ww. przepisy organy rozpatrujące niniejszą sprawę winny były podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a w szczególności winny były ustalić w sposób nie budzący wątpliwości, czy przedmiotowy budynek gospodarczy jest użytkowany, a jeżeli tak

- w jakiej części, szczególnie w odniesieniu do części budynku stanowiącej pomieszczenie gospodarcze zajmowane przez skarżącą. Ponadto winny były dokonać wyczerpujących ustaleń dotyczących rzeczywistego stanu technicznego przedmiotowego budynku gospodarczego, ze szczególnym uwzględnieniem części stanowiącej pomieszczenie gospodarcze skarżącej, a następnie poczynione ustalenia odnieść do stanu technicznego reszty budynku, tak aby było możliwe ustalenie, czy do rozbiórki w trybie art. 67 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane kwalifikuje się cały przedmiotowy budynek gospodarczy, czy też tylko jego część. W tym celu organy winny były dokonać weryfikacji orzeczenia technicznego z dnia 23 grudnia 2008 roku sporządzonego w niniejszej sprawie przez D. K., mając na uwadze treść protokołu oględzin przedmiotowego budynku przeprowadzonych w postępowaniu toczącym się przed Sądem Rejonowym z udziałem biegłego sądowego oraz zarzutów skarżącej podnoszonych w toku przedmiotowego postępowania. Winny były także - jeżeli było to konieczne - z urzędu przeprowadzić dodatkowe dowody służące ustaleniu powyższych okoliczności. Czego jednak w sprawie nie uczyniły.

Należy w tym miejscu podkreślić, iż orzeczenie techniczne, sporządzone na zlecenie Wspólnoty Mieszkaniowej Budynku przy ul. N. [...] w G., jak każdy inny dowód, podlegało ocenie organów rozstrzygających sprawę i powinno było zostać przez nie szczegółowo przeanalizowane. Ocena wartości dowodowej tego dokumentu, jego wiarygodności i przydatności dla rozstrzygnięcia sprawy, należała do obowiązków organu, to bowiem organ administracji ostatecznie rozstrzyga sprawę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 sierpnia 1998 roku, IV SA 1656/96, Baza Orzeczeń LEX nr 43813). Szczególnie wnikliwie organy winny były przeanalizować ten dokument w niniejszej sprawie. Został on bowiem sporządzony w 2008 roku, czyli na dwa lata przed wydaniem decyzji przez organ I instancji. Organy dysponowały również późniejszym, ponieważ pochodzącym z 2009 roku, oświadczeniem biegłego sądowego, który inaczej niż w ekspertyzie z 2008 roku ocenił stan techniczny budynku. Organ I instancji nie podjął w tym zakresie jednak żadnych działań, a organ II instancji to postępowanie zaakceptował. Z tych względów Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznał za dowolne i przekraczające zasadę swobodnej oceny dowodów ustalenia faktyczne organów znajdujące wprawdzie pewne potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, który jednakże nie został w pełni rozpatrzony. Sąd miał przy tym na uwadze, kierując się treścią 80 k.p.a., że zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści. W niniejszej sprawie wynikający z ww. przepisu obowiązek wnikliwego zbadania całokształtu materiału zgromadzonego w danej sprawie niewątpliwie nie został przez organy wypełniony. Jak to bowiem wynikało z treści ww. orzeczenia technicznego sporządzonego w przedmiotowej sprawie, jego wnioski są różne od wniosków opinii biegłego wydanej w toku postępowania przed sądem powszechnym. Rozbieżności te powinny zostać wyjaśnione przez organy rozstrzygające w przedmiotowej sprawie w sposób jednoznaczny i nie pozostawiający wątpliwości co do ostatecznego stanowiska organów w sprawie. Nie ma przy tym przeszkód, aby na tę okoliczność przeprowadzić dowód z opinii biegłego, który będzie mógł ocenić stan techniczny przedmiotowego budynku i odnieść się do wniosków zarówno orzeczenia technicznego sporządzonego w przedmiotowej sprawie, jak i opinii biegłego wydanej w postępowaniu cywilnym.

Ponadto Sąd miał na uwadze, że zgodnie z treścią art. 107 § 1 i 3 k.p.a. decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne, zawierające wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, oraz uzasadnienie prawne, czyli wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 grudnia 1995 roku (sygn. SA/Lu 2479/94, Baza Orzeczeń LEX nr 27106) jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest obowiązek organów administracyjnych należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania spraw. Motywy te powinny znaleźć swój wyraz także w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji, strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem - zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do Sądu. Niezależnie od powyższego, uzasadnienie stanowi jeden z warunków "sine qua non" skutecznej kontroli decyzji administracyjnych przez sąd administracyjny. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma zatem nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie stron postępowania do organów administracyjnych.

W ocenie Sądu uzasadnienie prawne decyzji nie może polegać tylko na powołaniu, przez organ wydający ową decyzję, artykułu czy paragrafu przepisu prawa, lecz powinno zawierać umotywowaną ocenę stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa, oraz wskazać, jaki zachodzi związek między tą oceną, a treścią rozstrzygnięcia. Natomiast uzasadnienie faktyczne decyzji - zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. - powinno zawierać przede wszystkim wskazanie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy faktów, które organ uznał za udowodnione.

W niniejszej sprawie organy obu instancji niewątpliwie powyższych obowiązków nie spełniły, nie wskazały bowiem w uzasadnieniach swoich decyzji wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a w szczególności nie odniosły się do przedstawionego przez skarżącą dowodu w postaci protokołu z oględzin i zawartych w nim twierdzeń biegłego sądowego, a nadto nie wyjaśniły dlaczego, bez dokonania jakiejkolwiek weryfikacji orzeczenia technicznego z dnia 23 grudnia 2008 roku, sporządzonego w niniejszej sprawie prawie dwa lata przed datą wydania decyzji w Instancji, oceniając stan techniczny budynku i możliwość jego częściowej rozbiórki, oparły się jedynie na tym orzeczeniu i twierdzeniach jego autorki z rozprawy administracyjnej.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż organy rozstrzygające niniejszą sprawę, nie ustalając należycie istotnych dla sprawy okoliczności i sporządzając nieprawidłowe uzasadnienia decyzji, naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, w tym art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a także art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy i z tych też przyczyn - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu.

Na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd orzekł, iż uchylone decyzje nie mogą być wykonane.

O kosztach postępowania w postaci wpisu sądowego od skargi (500 zł) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Z uwagi na uwzględnienie skargi sprawa będzie ponownie rozpoznawana przez organ I instancji, który winien uwzględnić treść powyższych rozważań Sądu przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z treścią art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W pierwszej kolejności organ powinien przy tym ustalić czy, mając na uwadze orzeczenie sądu cywilnego II instancji, który – według oświadczenia pełnomocnika skarżącej, zezwolił Wspólnocie na dokonanie czynności przekraczającej zwykły zarząd (rozbiórki przedmiotowego obiektu), Wspólnota nie wykonała tej rozbiórki zgodnie z przepisami prawa budowlanego. Wtedy niniejsze postępowanie byłoby bezprzedmiotowe.