Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 482/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2012-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 12
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędziowie Sędzia WSA Wanda Wiatkowska – Ilków Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (sprawozdawca) Protokolant asystent sędziego Sylwia Zdyb po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 6 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy w formie zasiłku okresowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po rozpatrzeniu odwołania E. P. (dalej: wnioskodawczyni, strona, skarżąca) od decyzji Kierownika Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z dnia [....] lutego 2012 r. nr [....] w sprawie odmowy przyznania pomocy w formie zasiłku okresowego - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwanej dalej k.p.a., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że wnioskiem z dnia 16 sierpnia 2011 r. skarżąca zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. o przyznanie zasiłku okresowego. Podała, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Ponadto choruje i jest na zwolnieniu lekarskim.

Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. Kierownik Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił skarżącej przyznania pomocy w formie zasiłku okresowego.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że wnioskodawczyni ma 57 lal i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Skarżąca jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku od dnia 19 lipca 2011 r. Według oświadczeń złożonych przez stronę, w miesiącach: lipiec 2011 r., sierpień 2011 r., wrzesień 2011 r. wnioskodawczyni nie posiadała żadnych dochodów, zatem spełnia przesłankę kryterium dochodowego zawartego w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. nr 175, poz. 1362 ze zm.) dalej ustawa, które dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 477 zł.

Ponadto organ I instancji przytoczył treść art. 12 ustawy, wskazując, że dotyczy on takich stanów faktycznych, w których łącznie spełnione muszą być dwa warunki. Po pierwsze - udokumentowane niskie dochody osoby korzystającej ze świadczeń pomocy społecznej pozostają w sprzeczności z rzeczywistym stanem majątkowym, a po drugie - stan majątkowy takiej osoby wskazuje, ze wnioskodawca jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości.

Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału ustalono, że wnioskodawczyni jest właścicielką czterech mieszkań: w M., ul. W. nieruchomość nabyta w drodze spadku po zmarłej C. S. (ustalono na podstawie pisma ze spółdzielni mieszkaniowej w K.), w R., ul. S. i w R., ul. B. (ustalono na podstawie pisma Burmistrza R.), w L., Al. R. -nieruchomość nabyta w drodze testamentu (ustalono na podstawie oświadczenia o stanie majątkowym złożonym przez skarżącą).

Wnioskodawczyni w oświadczeniu o stanie majątkowym złożonym w dniu 24 sierpnia 2011 r. nie wykazała, że posiada trzy inne nieruchomości, tj. w M. i R. W dniu 15 września 2011 r. podczas przeprowadzania dowodu z przesłuchania skarżąca zeznała, że mieszkanie w R. jest własnością córki, zaś w M. mieszka ciocia wnioskodawczyni C. S. Zgodnie z posiadaną dokumentacją urzędową spółdzielni mieszkaniowej w K. strona nabyła mieszkanie w M. w 2005 r. w drodze spadku po zmarłej C. S., zatem w dniu 15 września 2011 r. w chwili składania zeznań C. S. nie mogła tam mieszkać. Zgodnie z dokumentacją przesłaną przez Burmistrza R. skarżąca jest właścicielką dwóch mieszkań w R. Powyższe dokumenty są dokumentami urzędowymi.

Ponadto strona w oświadczeniach z dnia 24 sierpnia 2011 r. i 30 września 2011 r. wskazała, że nie posiadała dochodów w lipcu 2011 r., sierpniu 2011 r. i wrześniu 2011 r. Podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego w dniu 24 sierpnia 2011 r. poinformowała także, że nie opłaciła rachunku za gaz i energię elektryczną. Na podstawie zgromadzonego materiału ustalono, że w dniu 24 sierpnia 2011 r. wnioskodawczyni opłaciła rachunek za energię elektryczną w wysokości 29,64 zł, a za gaz w dniu 19 lipca 2011 r. w wysokości 125,09 zł i w dniu 28 lipca 2011 r. w wysokości 39,62 zł. W dniu 30 listopada 2011 r. strona opłaciła gaz na kwotę 71.51 zł, 24 stycznia 2012 r. na kwotę 54,50 zł. Za energię elektryczną wpłaty kształtowały się następująco: 15 listopada 2011 r. - 26 zł, 23 stycznia 2012 r. – 53,04 zł, 23 stycznia 2012 r. - 0,69 zł, 23 stycznia 2012 r. - 26,45 zł.

Strona dokonywała także wpłat w spółdzielni mieszkaniowej w K. za mieszkanie w M.: w lipcu 2011 r. na kwotę 171,70 zł, w sierpniu 2011r. na kwotę 171,70 zł, we wrześniu 2011 r. na kwotę 266.10 zł (ustalono na podstawie pisma ze spółdzielni mieszkaniowej w K.). Na podstawie pisma z Gminy M. ustalono, że skarżąca pobiera dodatek mieszkaniowy przyznany od 1 sierpnia 2011 r. do 31 stycznia 2012 r. w wysokości 92 zł miesięcznie. Wpłaty za zużycie energii elektrycznej w mieszkaniu w M., ul. W. wynosiły: 12 kwietnia 2011 r. na kwotę 345,35 zł, 3 czerwca 2011 r. na kwotę 141,55 zł, 31 sierpnia 2011 r. na kwotę 24,28 zł, 6 października 2011 r. na kwotę 110,77 zł, 5 grudnia 2011 r. na kwotę 110.19 zł. W w/w mieszkaniu w M. jest zameldowana tylko skarżąca, nie zalega z opłatami z tytułu użytkowania mieszkania. W okresie od października 2011 r. do stycznia 2012 r. na konto spółdzielni mieszkaniowej w K. wpłynęły następujące kwoty za mieszkanie w M.: październik 2011 r. 188 zł, listopad 2011 r. 1345,13 zł, grudzień 2011 r. 249,21 zł, styczeń 2012 r. 249,21 zł. Strona opłaca na bieżąco faktury za zużycie wody: 18 lipca 2011 r. wpłata 10,10 zł. 31 sierpnia 2011 r. wplata 30,29 zł, 10 października 2011 r. wplata 55,68 zł, 7 grudnia 2011 r. wplata 36.22 zł.

Wpłaty za zużycie energii elektrycznej w mieszkaniu w R., ul. [...] wynosiły: 8 lipca 2011 r. na kwotę 105,01 zł, 9 sierpnia 2011 r. na kwotę 197,35 zł, 17 listopada 2011 r. na kwotę 114 zł 17 stycznia 2012 r. na kwotę 5 zł, 30 stycznia 2012 r. na kwotę 114,00 zł. Ponadto skarżąca korzystała z dodatku mieszkaniowego na mieszkanie w R., ul. [...] w okresie od maja do października 2011 r. w wysokości 81,46 zł. Skarżąca w dniu 23 listopada 2011 r. dokonała wpłaty na eksploatację w/w mieszkania w kwocie 60,88 zł oraz w dniu 21 listopada 2011 r. 64.65 zł na fundusz remontowy. Miesięczny wymiar opłat na eksploatację wynosi 53.81 zł oraz na fundusz remontowy 21,55 zł. Skarżąca nie zalega z opłatami. We wskazanym mieszkaniu jest zameldowana córka strony E., która otrzymuje dodatek mieszkaniowy.

Skarżąca jest również właścicielką lokalu mieszkalnego przy ul. B. w R., w którym obecnie nikt nie jest zameldowany. Zaległości za eksploatację wynoszą 4.356,99 zł plus odsetki ustawowe. Miesięczny wymiar opłat wynosi 27,70 zł.

Organ I instancji, nie dał wiary w brak posiadanych dochodów strony. Skarżąca regularnie dokonywała opłat, tj. za energię elektryczną, gaz oraz za mieszkanie w L., Al. R., dokonywała opłat za mieszkanie w M. regulowane są także opłaty za mieszkanie położone w R., ul. S.. Stwierdzono również, że zestawienie poniesionych przez stronę wydatków z udokumentowanym dochodem (brak dochodu zgodnie z oświadczeniem strony) wskazuje na istnienie dysproporcji, o której mowa w art. 12 ustawy.

W dniu 30 września 2011 r. wnioskodawczyni pisemnie oświadczyła, że we wrześniu 2011 r. nadal nie posiada dochodu.

Pismem z dnia 14 września 2011 r. skarżąca została wezwana do złożenia w terminie 7 dni aktów notarialnych wszystkich posiadanych nieruchomości, postanowienia na podstawie, którego strona stała się właścicielką mieszkania w L., Al. R. oraz potwierdzenia ponoszonych kosztów leczenia. Wnioskodawczyni nie przedstawiła przedmiotowych dokumentów oprócz faktury z apteki na kwotę 56,36 zł oraz recept i postanowienia sądu o nabyciu spadku.

Pismem z dnia 9 listopada 2011 r. poinformowano wnioskodawczynię o możliwości zapoznania i wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie materiałów i dowodów. Skarżąca nie zgłosiła się do pracownika socjalnego w wyznaczonym terminie 7 dni. Nie było zatem możliwości ustalenia w jakim stanie faktycznym są posiadane przez w/w nieruchomości, czy czerpie korzyści z ich posiadania, np. wynajmuje mieszkania. Niemożliwe także było ustalenie ze stroną jakie ponosi opłaty za posiadane mieszkania, czy ktoś w nich zamieszkuje. Za bezsporne organ administracji uznał, że wnioskodawczyni pobiera dodatek mieszkaniowy w K. na mieszkanie w M., co stanowi dochód strony, o czym nie poinformowała w złożonych przez siebie oświadczeniach. Organ pomocy społecznej nie dał wiary w zeznania wnioskodawczyni, że nie jest właścicielką wykazanych mieszkań (powyższe fakty stwierdzono na podstawie dokumentów urzędowych).

Ponadto zgodnie z zebraną dokumentacją w innej sprawie (wznowienie postępowania w sprawie zasiłku okresowego) ustalono, że wnioskodawczyni jednocześnie korzystała z pomocy trzech różnych ośrodków pomocy społecznej. W Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w M. pobierała świadczenia do lipca 2011 r. (zasiłek okresowy w lipcu 2011 r. w wysokości 238,50 zł), w R. oraz w L. Skarżąca oświadczyła, że nieprawnie pobierała świadczenia z powodu trudnej sytuacji zdrowotnej i w związku z tym ponosiła duże koszty leczenia.

Z uwagi na powyższe, w opinii organu zasadne jest twierdzenie, że posiadane przez wnioskodawczynię mieszkania są w stanie nadającym się do zamieszkania, a więc także do sprzedaży, czy wynajmu. Strona pobierając świadczenia w trzech różnych miastach przebywała w swoich lokalach. Z przesłanych wywiadów środowiskowych z Ośrodka w M. i Ośrodka w R. wynika, że mieszkania są czyste i zadbane. W ocenie organu strona posiada własne zasoby, aby móc przezwyciężyć swoją trudną sytuację życiową. Jednakże niemożliwe jest ustalenie i zobowiązanie strony do wykorzystania swoich środków. Istotne jest także, że skarżąca ponosi opłaty za mieszkanie w M. oraz na bieżąco opłaca gaz i energię elektryczną zużywaną w mieszkaniu w L., jednocześnie wskazując, że nie posiada żadnych środków finansowych.

Pismem z dnia 13 stycznia 2012 r., z uwagi na rozbieżności między składanymi oświadczeniami i informacjami zaprotokołowanymi do wywiadu środowiskowego, a zebraną dokumentację, wezwano stronę do złożenia wyjaśnień. Skarżąca nie zgłosiła się w wyznaczonym terminie, tj. 15 lutego 2012 r. do pracownika socjalnego. Nie wypowiedziała się także, co do zebranych dowodów i materiałów, pomimo, że została pouczona o takiej możliwości w w/w piśmie.

Kierownik Działu Świadczeń MOPS uznał, że zachodzi dysproporcja między udokumentowaną wysokością dochodu, a sytuacją majątkową strony oraz brak współdziałania ze strony wnioskodawczyni w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji wynikającej chociażby poprzez wprowadzenie w błąd pracownika socjalnego, co do posiadanych zasobów majątkowych.

Wymieniona okoliczność stanowi podstawę odmowy przyznania pomocy w formie zasiłku okresowego.

W odwołaniu z dnia 29 marca 2012 r. skarżąca wniosła o uchylenie powyższej decyzji w całości. Zarzuciła, że wadliwie oceniono materiał dowodowy.

Podała, że podczas wywiadu środowiskowego z dnia 24 sierpnia 2011 r., informowała pracownika socjalnego, iż rachunki opłaca za pieniądze, które otrzymała w maju i czerwcu 2011 r. z innych ośrodków pomocy społecznej. Jak stwierdziła skarżąca, jej córka posiada jej pełnomocnictwo, ponieważ strona choruje i nie kojarzy faktów. W dalszej części uzasadnienia odwołania wskazała w jaki sposób nabyła należące do niej lokale i w jaki sposób są one opłacane. Zdaniem skarżącej to, że jednocześnie korzystała z pomocy w trzech różnych ośrodkach pomocy społecznej nie może być przyczyną odmowy przyznania zasiłku. Skarżąca podkreśliła, że ma problemy zdrowotne i wymaga leczenia. Również jej córka cierpi na schorzenia psychiatryczne. Strona wyraziła też pogląd, iż to że nie pracuje, nie może powodować, że ma się wyzbywać należących do niej mieszkań. W jej ocenie spełnia przesłanki do uzyskania zasiłku okresowego - nie pracuje, choruje przewlekle i nie posiada żadnych dochodów.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po przeanalizowaniu zgromadzonych w sprawie akt i wniesionego odwołania stwierdziło, że zarzuty zawarte w odwołaniu, zdaniem organu odwoławczego są całkowicie niezasadne, zaś organ I instancji przeprowadził pełne wszechstronne postępowanie dowodowe oraz w sposób logiczny i przekonujący uzasadnił swoje stanowisko.

Podstawową zasadę udzielania świadczeń pieniężnych stanowi art. 2 ust. 1 ustawy. Zgodnie z tym przepisem pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

W myśl tej regulacji w przypadku stwierdzonych przez pracownika socjalnego dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba ta lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości, można odmówić przyznania świadczenia.

Przepis art. 12 ustawy o pomocy społecznej dotyczy takich stanów faktycznych, w których łącznie spełnione muszą być dwa warunki. Po pierwsze - udokumentowane, niskie dochody osoby korzystającej ze świadczeń pomocy społecznej pozostają w sprzeczności z rzeczywistym stanem majątkowym, a po drugie - stan majątkowy takiej osoby wskazuje, że wnioskodawca jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości.

W niniejszej sprawie niewątpliwie wystąpiły oba z powołanych warunków. Jak to szczegółowo udokumentował organ I instancji wnioskodawczyni jest właścicielką czterech mieszkań: w M.

Okoliczności te wskazują na to, że skarżąca dysponuje znacznym majątkiem, który może zbyć lub wynająć i jest w stanie zabezpieczyć swoje wszelkie potrzeby bytowe takie jak zakup leków, żywności, odzieży itd. Ponadto, jak udowodniono, w czasie gdy strona oświadczała, iż nie dysponuje żadnym dochodem, regularnie pokrywała koszty eksploatacji wskazanych mieszkań. Wskazuje to na sprzeczność pomiędzy deklarowaną przez stronę sytuacją dochodową, a rzeczywistym stanem majątkowym. Bardzo szczegółowe wywody w tym zakresie znajdują się w uzasadnieniu decyzji organu I instancji.

Od powyższej decyzji, E. P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W uzasadnieniu zarzuciła organom naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie przyczyn z powodu których organ II instancji odmówił wiary przedstawionym przez skarżącą dowodom. Ponadto skarżąca wskazała na sprzeczność ustaleń z zebranym w sprawie materiałem dowodowym.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Organ podtrzymał stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu obowiązującemu w dacie jej wydania.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Z kolei z treści art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, bądź inne naruszenie przepisów postępowania jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - uchyla decyzję w całości lub w części, albo stwierdza jej nieważność bądź niezgodność z prawem. Przy czym stosownie do art. 134 § 1 tej samej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Przedmiotem analizy w rozpoznawanej sprawie jest przyznanie pomocy pieniężnej w formie zasiłku okresowego. Poza sporem jest, że skarżąca ma prawo do świadczeń z pomocy społecznej, gdyż spełnia kryteria zawarte w ustawie z dnia 12 marca 2004 roku ustawy o pomocy społecznej, określone w jej art. 8 ust. 1 pkt 2 (kryterium dochodowe).

Zgodnie z art. 38 ust 1 i 2 powołanej wyżej ustawy zasiłek okresowy może zostać przyznany w szczególności ze względu na długotrwała chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego.

Na decyzję organu administracji publicznej w przedmiocie zasiłku mają wpływ zasady ogólne, wyrażone w treści art. 2, art. 3 i art. 4 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z jej art. 2 ust. 1 pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa, która ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W przepisie art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej stanowiącym, iż pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, mamy do czynienia z powiązaniem specyficznej instytucji uznania administracyjnego polegającej na tym, iż organowi administracji przyznano możność dokonania wyboru spośród dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę a równowartościowych prawnie rozwiązań, z pojęciami nieostrymi w postaci "niezbędnej potrzeby życiowej" oraz "warunków odpowiadających godności człowieka". Organ administracji jest przeto zobowiązany do dokonania oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy przyznanie wnioskowanej pomocy zmierzałoby do zaspokojenia niezbędnych potrzeb rodziny skarżącego i umożliwiło tej rodzinie życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Stosownie do art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej, rodzaj, forma i rozmiar pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających jej udzielenie. Oznacza to, iż przyznany stronie zasiłek ma wystarczyć na zaspokojenie jej niezbędnych potrzeb bytowych, lecz tylko wówczas, gdy potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Zatem organy orzekające powinny mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, ale również interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej oraz rozważyć powyżej wskazane przesłanki w kontekście okoliczności danej sprawy i dać temu wyraz w uzasadnieniu wydanych przez siebie decyzji.

Zasiłek okresowy, którego materialnoprawną podstawę stanowi przepis art. 38 ustawy o pomocy społecznej jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego, w szczególności w zakresie ustalenia jego wysokości oraz okresu pobierania. Okoliczność ta powoduje, że ustalając wysokość udzielonej w tym trybie pomocy organ kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 2 ust. 3 i ust. 4 cytowanej ustawy, to znaczy dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Z brzmienia przepisu art. 38 wynika, że zasiłek ten jest przyznawany w szczególności osobom przewlekle chorym, niepełnosprawnym, bezrobotnym, których dochody nie przekraczają ustalonego kryterium. W innych niż wymienione u tym przepisie okolicznościach samo przyznanie takiego świadczenia leży także w ramach tzw. uznania administracyjnego.

Uznanie administracyjne oznacza przyznanie organowi administracji pewnego stopnia swobody przy podejmowaniu decyzji, pozwalającej na wybór kilku prawnie dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięć tego, który organ uważa za najbardziej właściwy. O tym, jaka ma być treść wydawanej decyzji decyduje wyobrażenie organu o celowości wydania decyzji konkretnej treści. Cechą specyficzną tego zagadnienia jest to, że decyzja taka nie podlega kontroli sądowej z punktu widzenia owej celowości. (por. I. Bogucka, Państwo prawne a problem uznania administracyjnego, Państwo i Prawo 1992, z. 10, s.32 i nast.) nie oznacza to jednak wyłączenia decyzji uznaniowych całkowicie spod kontroli sądowej. Kontrola ta jest jednak ograniczona. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 maja 2002r. (SA/Sz 2548/00, niepubl.) kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów.

W postępowaniu organów administracji w zakresie pomocy społecznej znajdują odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Z powołanych wyżej przepisów wynika, iż organ administracji prowadzący postępowanie o przyznanie zasiłku celowego obowiązany jest w postępowaniu wyjaśniającym podejmować wszelkie kroki niezbędne w celu zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego sprawy. Zatem do istotnych elementów stanu faktycznego należy ustalenie sytuacji materialnej, rodzinnej i życiowej osoby ubiegającej się o wnioskowane świadczenie, jak również potrzeb, których sama nie jest w stanie zaspokoić przy pomocy posiadanych środków materialnych oraz rozmiarów tych potrzeb.

Nie ulega jednak wątpliwości, że w granicach obowiązującego prawa pomoc społeczna ukierunkowana jest na subsydiarność środków społecznych, które powinny być uruchamiane tylko wówczas, gdy osoby i rodziny nie są w stanie przezwyciężyć trudnych sytuacji we własnym zakresie (por. wyrok NSA z dnia 7 września 2007 r., sygn. akt I OSK 1851/06, nie publ.).

Należy zaakcentować, że pomoc społeczna nie rozwiązuje problemów rodzin może jedynie w pewnej mierze ułatwić przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych osób potrzebujących pomocy. Natomiast sam fakt spełnienia przez skarżącą kryteriów ustawowych nie oznacza automatyczne przyznania wnioskowanego świadczenia, ale w przypadku odmowy udzielenia pomocy stwarza obowiązek wyraźnego jej uzasadnienia.

W ocenie Sądu organ I instancji zebrał wszelkie potrzebne materiały dowodowe w sprawie i przeprowadził rodzinny wywiad środowiskowy, w szczególności przeprowadził szeroko i wyczerpująco postępowanie wyjaśniające i podjął z urzędu wszelkie możliwe czynności dowodowe w celu ustalenia aktualnej sytuacji rodziny skarżącej, w szczególności że jej dochód nie przekracza kryterium dochodowego ustalonego zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej na kwotę 351 zł.

Organ I instancji ustalił nadto, że skarżąca jest właścicielką czterech mieszkań: w M., ul. W. -nieruchomość nabyta w drodze spadku po zmarłej C. S. (ustalono na podstawie pisma ze spółdzielni mieszkaniowej w K.), w R., ul. S. i w R., ul. B. (ustalono na podstawie pisma Burmistrza R.), w L., Al. R. -nieruchomość nabyta w drodze testamentu (ustalono na podstawie oświadczenia o stanie majątkowym złożonym przez skarżącą).

W rozpatrywanej sprawie, w ocenie Sądu, postępowanie dowodowo - wyjaśniające i dokonana na tej podstawie ocena stanu faktycznego są prawidłowe i wyczerpujące oraz stwarzające dostateczną podstawę dla wydania decyzji. Podstawą odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia stała się dyrektywa zawarta w przepisie art. 12 ustawy o pomocy społecznej, w myśl którego: "w przypadku stwierdzonych przez pracownika socjalnego dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba ta lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości, można odmówić przyznania świadczenia". Również uzasadnienie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego zawiera pełne ustalenia faktyczne i dowody, na jakich oparł się ten organ przy jej wydaniu. Wyraźnie wskazuje, dlaczego wnioskowane świadczenie nie może być przyznane i jakimi kryteriami kierowały się przy jej wydaniu. Zasadnie organ odwoławczy wskazał, że pomoc społeczna nie powinna być udzielana, jeżeli osoba lub rodzina jest w stanie samodzielnie przezwyciężyć trudną sytuację życiową. Możliwość samodzielnego pokonania sytuacji kryzysowych zależy zwykle od posiadania odpowiednich środków finansowych, a ich brak skłania do zwracania się o pomoc do instytucji publicznych. Przyznanie pomocy społecznej w zdecydowanej większości przypadków uzależnione jest od sytuacji majątkowej potencjalnego świadczeniobiorcy, w szczególności zaś od jego dochodów. Organ II instancji wykazał w zaskarżonej decyzji dysproporcję pomiędzy dochodami ujawnionymi przez skarżącą z jednej strony oraz stanem majątkowym z drugiej strony i na tej podstawie stwierdził, że wystąpiły przesłanki z art. 12 ustawy o pomocy społecznej w postaci dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową rodziny, wskazującą, że rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe.

W ocenie Sądu organ odwoławczy rozpatrując przedmiotową sprawę prawidłowo uznał, że powołana w przepisie art. 12 zasada nie pozwala na uwzględnienie wnioskowanych potrzeb.

Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, skarżąca jest właścicielką czterech wskazanych mieszkań, co ustalono na podstawie pisma ze spółdzielni mieszkaniowej w K., pisma Burmistrza R. oraz oświadczenia o stanie majątkowym złożonym przez skarżącą. Mieszkania te stanowią znaczny majątek, który może przynosić określone dochody, czy to w postaci czynszu najmu czy też ze sprzedaży. Oceny tej nie zmieniają argumenty skarżącej zawarte w skardze do Sądu. Nie jest bowiem prawdą, że strona sprzedała jedno z mieszkań. Jak wynika bowiem z odpowiedzi na skargę, przedstawiona przez stronę przedwstępna umowa sprzedaży, nie przenosi własności nieruchomości, bowiem w przypadku sprzedaży nieruchomości wymagane jest zachowanie formy aktu notarialnego pod rygorem nieważności tej czynności. Zatem skarżąca nadal jest właścicielką mieszkania w M., a dodatkowo dysponuje kwotą 20.000 zł (por. § 4 umowy) z tytułu zadatku na poczet przyszłej ceny sprzedaży lokalu, która została przekazana jej córce, działającej w imieniu strony. Okoliczność ta świadczy o tym, że skarżąca jest w stanie sama zabezpieczyć swoje potrzeby bytowe, czerpiąc korzyści z majątku, który posiada. Ponadto niezasadne są pozostałe argumenty co do braku możliwości uzyskiwania dochodów z mieszkań, bowiem strona jako ich właściciel ma wyłączne prawo do dysponowania nimi i osiągania pożytków. Użyczenie mieszkań córce, czy byłemu mężowi, stanowi suwerenną decyzję strony, która jednak w takim przypadku nie powinna liczyć, że działania te będą w istocie finansowane ze środków pomocy społecznej. Nie taki jest bowiem cel świadczeń z pomocy społecznej. Również zły stan techniczny jednego z lokali nie świadczy o tym, że nieruchomość jest pozbawiona jakiejkolwiek wartości i nie może być potencjalnie zbyta.

Powyższy stan majątku skarżącej wskazuje, że może ona wykorzystując własne zasoby oraz możliwości przezwyciężyć trudną sytuację życiową.

Prawidłowo zatem organy obu instancji uznały, że posiadanie owych dóbr majątkowych stanowi dysproporcję między udokumentowaną wysokością dochodu a istniejącą sytuacją majątkową rodziny, wskazującą że jest ona w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe. Spełniona została zatem przesłanka ustawowa odmowy przyznania świadczenia określona w art. 12 ustawy o pomocy społecznej.

W tym miejscu wypada podkreślić, że przepisy art. 2 ust. 1 i art. 4, art. 11 i art. 107 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej nakładają na osobę korzystającą z pomocy społecznej obowiązek podejmowania działań nakierowanych na wyjście z trudnej sytuacji życiowej oraz współdziałania w tym zakresie z organami administracji.

Z kolei art. 12 tej ustawy przewiduje, że w przypadku stwierdzonych przez pracownika socjalnego dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba ta lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania wartościowych przedmiotów majątkowych (np. kilka mieszkań), można odmówić przyznania świadczenia. W takich warunkach Sąd zaskarżoną decyzję uznał za zasadną.

Dokonując kontroli zaskarżonej w sprawie decyzji o charakterze uznaniowym, w oparciu o powołane wyżej przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i k.p.a., Sąd uznał, że w postępowaniu odwoławczym zostały podjęte wszelkie kroki mające na celu dokładne wyjaśnienie jej stanu faktycznego, uwzględniono również wszelkie zarzuty i wyjaśnienia skarżącej w zakresie mającym znaczenie dla sprawy, co miało istotny wpływ na jej wynik, jak również zastosowanie w niej przepisów prawa materialnego. Jak już wskazano organ odwoławczy w sposób szczegółowy i wyczerpujący wyjaśnił sytuację materialną i życiową skarżącej oraz wyraźnie określił przyczyny zajętego w sprawie stanowiska i wydanego rozstrzygnięcia.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) skargę oddalił.