Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 811/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędziowie sędzia WSA Piotr Korzeniowski (spr.), sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi U. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej U. P. kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez E. K. działającego jako pełnomocnik D. K., R. K. i G. K., decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] uchyliło w całości decyzję Burmistrza Miasta G. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] – którą po rozpatrzeniu sprawy dotyczącej zakłócenia stosunków wodnych przez właściciela nieruchomości o nr ew. [...] położonej w G. przy ul. [...], odmówiono zobowiązania właściciela nieruchomości o nr ew. [...] do przywrócenia stanu poprzedniego, tj. do rozebrania ogrodzenia tej nieruchomości, od strony nieruchomości o nr ew. [...] oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom – i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

W dniu [...] stycznia 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez E. K., pełnomocnika D. K., R. K. i G. K., wydało decyzję nr [...], którą uchyliło w całości decyzję Burmistrza Miasta G. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] – którą po rozpatrzeniu sprawy dotyczącej zakłócenia stosunków wodnych przez właściciela nieruchomości o nr ew. [...] położonej w G. przy ul. [...], odmówiono zobowiązania właściciela nieruchomości o nr ew. [...] do przywrócenia stanu poprzedniego, tj. do rozebrania ogrodzenia tej nieruchomości, od strony nieruchomości o nr ew. [...] oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom – i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] stycznia 2015 r. Kolegium podało, że w piśmie z dnia [...] lipca 2013 r. Komendant Straży Miejskiej w G., na podstawie art. 65 § 1 kpa, przekazał zgłoszenie R. K. z dnia [...] lipca 2013 r. dotyczące zalania jego działki przy ul. [...]. W dniu [...] lipca 2013 r. do Urzędu Miasta G. wpłynęło pismo E. K. z wnioskiem o nakazanie właścicielowi działki gruntu nr [...] przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających i szkodom, na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne. Wnioskodawca wyjaśnił, że właścicielka gruntu nr [...] wykonała roboty budowlane polegające na budowie ogrodzenia (konstrukcji oporowej), wskutek czego przegrodzony został naturalny odpływ wód z działki nr [...] i powstało rozlewisko o powierzchni kilkudziesięciu metrów kwadratowych i o głębokości ponad 70 cm, co skutkuje powstaniem wymiernych szkód.

W dniu [...] sierpnia 2013 r. przeprowadzono oględziny na działce nr [...]. Dokonano pomiarów ogrodzenia na działce nr [...], a wyniki przedstawiono na szkicu stanowiącym załącznik do protokołu. Na działce nr [...], w jej dolnej części, przy granicy z działką nr [...] stwierdzono rozlewisko wody o wymiarach [...] m. Cokół ogrodzenia wybudowany na działce nr [...] przewyższa poziom działki nr [...] o 1,2 m w pkt A wskazanym na mapie. Do istniejącego na działce nr [...] rozlewiska dopływa woda ze stawu zlokalizowanego w górnej części działki. R. K. oświadczył, że wypływająca ze stawu woda również pochodzi ze źródeł zlokalizowanych na dnie stawu. W punkcie B oznaczonym na szkicu, głębokość rozlewiska wynosi [...] cm. W tym miejscu wysokość cokołu wynosi ok. [...] cm, a całkowita wysokość ogrodzenia [...] cm. Wysokość cokołu ogrodzenia na działce nr [...] w pkt B wynosi 48 cm mierzone od poziomu gruntu. W dniu 18 sierpnia 2013 r. wpłynęły wyjaśnienia U. P. wraz z wnioskiem o rzetelne wykonanie pomiarów i dokumentacji. W dniu 13 września 2013 r. wpłynęło pismo E. K. dotyczące ponoszonych szkód na działce wraz z wnioskiem o ponowne oględziny.

W dniu [...] września 2013 r. odbyły się oględziny na nieruchomości nr [...], gdzie dokonano pomiarów wysokości fundamentów i wpisano je na dołączonej mapie. Na działce nr [...] dokonano pomiarów fundamentu ogrodzenia do 48 m ze względu na występujące rozlewisko. Następnie od 48 metra przeprowadzono pomiary od lustra wody do wierzchu fundamentów oraz głębokość wody w punktach oznaczonych na załączonej mapie. W najgłębszym miejscu rozlewiska poziom wody wynosił 83 cm. W wyniku wybudowania ogrodzenia na działce nr [...] został wstrzymany odpływ wody na działkę nr [...] i woda spływa w kierunku ul. Zawady poprzez działkę nr [...]. W miejscu powstałego rozlewiska na działce nr [...] nie stwierdzono żadnych działań w odprowadzaniu wody na działkę nr [...] przez właścicieli działki nr [...]. Ustalono jaka roślinność została zniszczona na działce E. K. W dniu [...] października 2013 r. E. K. złożył do akt postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2013 r. W dniu [...] października 2013 r. odbyła się rozprawa administracyjna. W tym też dniu wpłynęła opinia w sprawie określenia kierunków odpływu wód z rejonu strefy źródliskowej zlokalizowanej na działce nr [...] w G. W postanowieniu z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] organ pierwszej instancji uwzględnił wniosek dowodowy E. K., złożony na rozprawie [...] października 2013 r. i dopuścił wnioskowane dowody.

W decyzji z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] Burmistrz Miasta G. odmówił zobowiązania właściciela nieruchomości o nr ew. [...] do przywrócenia stanu poprzedniego, tj. do rozebrania ogrodzenia tej nieruchomości od strony nieruchomości o nr ew. [...] oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wykazał, że powodem zmian stanu wody na działce nr [...] nie są działania podjęte i wykonane przez właściciela działki nr [...], polegające na wybudowaniu ogrodzenia działki [...], a występujące na działce nr [...] rozlewisko powstało w wyniku działań podjętych przez poprzedniego właściciela tej działki – obecnie pełnomocnika właścicieli działki nr [...]. Taki stan rzeczy nie stanowi podstaw do nałożenia na właściciela nieruchomości nr [...] obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył E. K. w imieniu D. K., R. K. i G. K., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zobowiązanie właściciela nieruchomości nr [...] do przywrócenia stanu poprzedniego, tj. rozebrania ogrodzenia tej nieruchomości od strony nieruchomości nr [...] oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego polegające na jego błędnym zastosowaniu w sytuacji, gdy zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie i bez żadnych wątpliwości wskazuje, że właściciel nieruchomości nr [...] dokonał zmian stanu wody na gruncie, co spowodowało i powoduje w dalszym ciągu szkodę dla właścicieli gruntu nr [...].

Rozpatrując odwołanie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] stycznia 2014 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Skargę na decyzję Kolegium z dnia [...] kwietnia 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła U. P., który wyrokiem z dnia 10 października 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 1237/14 oddalił skargę.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r. organ pierwszej instancji zawiadomił o terminie oględzin nieruchomości, który wyznaczył na dzień [...] września 2014 r. Z przeprowadzonych oględzin sporządzono protokół, który został dołączony do akt sprawy. W dniu [...] października 2014 r. przeprowadzono rozprawę administracyjną, zaś w dniu [...] października 2014 r. do akt sprawy dołączono kopie dokumentów znajdujących się w archiwum Urzędu Miasta G.

W dniu [...] listopada 2014 r. Burmistrz Miasta G. wydał decyzję nr [...], w której ponownie odmówił zobowiązania właściciela nieruchomości o nr ew. [...] do przywrócenia stanu poprzedniego, tj. do rozebrania ogrodzenia tej nieruchomości, od strony nieruchomości o nr ew. [...] oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji opisał przebieg postępowania w sprawie, dokonał analizy zgromadzonych dokumentów, dochodząc do konkluzji, że materiał ten jest wystarczający do stwierdzenia, że działania podjęte przez właścicieli nieruchomości o nr ew. [...], polegające na wybudowaniu ogrodzenia, nie spowodowały zakłócenia stosunków wodnych na działce o nr [...]. Ponadto organ podał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wykazał, że powodem zmian stanu wody na działce o nr ew. [...] nie są działania podjęte i wykonane przez właściciela działki o nr ew. [...] polegające na wybudowaniu ogrodzenia działki [...]. Wybudowane ogrodzenie uwidoczniło jedynie problem związany z odprowadzaniem wód z działki nr [...]. Gdyby nie dokonano uprzednio zmian w kierunku odpływu wody z działki nr [...], to w ocenie organu, nie doszłoby do powstania przedmiotowego rozlewiska. Występujące na działce nr [...] rozlewisko powstało w wyniku działań podjętych przez poprzedniego właściciela tej działki. Działania te doprowadziły do zmiany kierunku odpływu wody ze źródła znajdującego się na działce nr [...], przy granicy z działką nr [...]. W ocenie organu pierwszej instancji, taki stan rzeczy nie stanowi podstaw do nałożenia na właściciela nieruchomości nr [...] obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

Odwołanie od tej decyzji złożył E. K., pełnomocnik D. K., R. K. i G. K. Odwołujący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zobowiązanie właściciela nieruchomości [...] do przywrócenia stanu poprzedniego, tj. rozebrania części ogrodzenia tej nieruchomości od strony nieruchomości o nr ew. [...] oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 29 ust. 3 p.w., polegające na jego błędnym zastosowaniu w sytuacji, gdy zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie bez żadnych wątpliwości wskazuje, że właściciel nieruchomości o nr ew. [...] dokonał zmian stanu wody na gruncie, co spowodowało i powoduje w dalszym ciągu szkodę dla właścicieli gruntu o nr ew. [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] kolejny raz uchyliło w całości kwestionowaną decyzję Burmistrza Miasta G. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji ze względu na nieprawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że przedmiotowa sprawa została zainicjowana w wyniku zasygnalizowanego naruszenia stosunków wodnych na działce nr [...], do którego miało dojść w wyniku pobudowania spornego ogrodzenia. Kolegium stwierdziło, że postępowania dowodowego w tej sprawie nie da się faktycznie prowadzić w oderwaniu od ustaleń poczynionych przez organ pierwszej instancji, w ramach uprzednio toczącego się postępowania, bowiem sprawy te są ze sobą powiązane. Jednakże uwadze organu pierwszej instancji uszło, że stany faktyczne w obu postępowaniach są odmienne, głównie z uwagi na fakt pobudowania spornego ogrodzenia, zaś w ramach niniejszego postępowania organ pierwszej instancji ma obowiązek ustalić co spowodowało powstanie zastoiska wodnego na działce nr [...]. Organ pierwszej instancji nie powinien wyciągać błędnych ocen prawnych z zakończonego postępowania toczącego się z wniosku U. P., na gruncie którego nie przesądzono naruszenia stosunków wodnych przez właścicieli działki nr [...] ani ostatecznie nie wskazano jego powodów, gdyż postępowanie to zakończyło się odmową nałożenia obowiązków na właścicieli tejże nieruchomości. Ponadto organ pierwszej instancji winien skupić swoją aktywność na próbie zakończenia przedmiotowego postępowania, które rozwiąże niewątpliwie skomplikowaną sytuację, która występuje na nieruchomościach objętych niniejszą sprawą w taki sposób, który kompleksowo zakończy zaistniały problem.

Powyższa decyzja Kolegium z dnia [...] stycznia 2015 r. była przedmiotem skargi wniesionej przez U. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 19 października 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 890/15 oddalił skargę. W wyroku tym Sąd zgodził się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że stan faktyczny sprawy nie został ustalony przez organ pierwszej instancji w sposób należyty, a tylko precyzyjne ustalenie stanu faktycznego umożliwi organowi właściwe rozstrzygnięcie sprawy, co prawidłowo skutkowało koniecznością uchylenia decyzji organu pierwszej instancji. Z analizy akt wynika, że większość materiału dowodowego zgromadzonego i ocenionego przez organ pierwszej instancji dotyczy postępowania nr [...], prowadzonego przez Burmistrza Miasta G., z wniosku skarżącej o zaprzestanie zalewania jej nieruchomości nr [...] wodami pochodzącymi z działki nr [...]. Postępowanie to zostało zakończone przed organem pierwszej instancji wydaniem decyzji z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...], w której odmówiono zobowiązania R. K., D. K. i G. K. do przywrócenia stanu poprzedniego na dz. o nr ew. [...] położonej w G. przy ul. [...] oraz wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] listopada 2014 r., która była przedmiotem skargi wniesionej przez U. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 6 maja 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 218/15 oddalił skargę. W dalszej części uzasadnienia Sąd podzielił stanowisko Kolegium, że organ pierwszej instancji wydając decyzję z [...] listopada 2014 r., dokonał oceny materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, a pochodzącego z wyżej opisanego postępowania w kontekście ewentualnych działań R. K., D. K. i G. K. lub też ich poprzednika prawnego, nie zaś z uwzględnieniem oceny materiału dowodowego dotyczącego przedmiotu niniejszego postępowania. Sąd zgodził się z poglądem wyrażonym przez organ odwoławczy, że w kontrolowanej sprawie organ pierwszej instancji powinien ocenić w głównej mierze, w jaki sposób wybudowane ogrodzenie wpłynęło na stosunki wodne, nie zaś oceniać tylko i wyłącznie postępowanie uczestników postępowania. Sąd przyznał rację organowi odwoławczemu, który twierdził, że przedmiotem tego postępowania jest również czynienie ustaleń, w jaki sposób stosunki wodne kształtowały się na danym terenie w przeszłości, jednakże organ pierwszej instancji nie dokonał tych ustaleń w sposób należyty, poprzestając na zakończeniu uprzedniego postępowania w momencie wybudowania muru, który to mur miał w ocenie organu pierwszej instancji i skarżącej przywrócić poprzednie stosunki wodne na tym terenie. Sąd również podzielił stanowisko organu odwoławczego, że organ pierwszej instancji, dokonując analizy żądania wnioskodawców, oparł się na stanie faktycznym właściwym tylko dla postępowania toczącego się z wniosku skarżącej. Tym samym organ pierwszej instancji swoją argumentację w dużej mierze wywiódł z opinii sporządzonej przez firmę [...], która wskazała na rozwiązanie problemu z naruszeniem stosunków wodnych, poprzez wybudowanie ścianki szczelnej o wysokości 2 m wzdłuż granicy działek nr [...] na odcinku ok. 100 m.

Sąd stwierdził również, że w sprawie wnioskodawcy oraz ich pełnomocnik wykazali, że doszło do wymiernych szkód, powstałych na działce nr [...] w G., które to szkody, wiążą się z wybudowaniem ogrodzenia na granicy ich działki z działką nr [...]. Wnioskodawcy wykazali, że tego rodzaju rozlewisko nie istniało wcześniej na ich gruncie, a zaobserwowali je po wykonaniu prac związanych z budową ogrodzenia.

Sąd podzielił stanowisko Kolegium, że w sprawie należy ustalić, jaki był stan nieruchomości, na których miało dojść do zmian powodujących zakłócenie stosunków wodnych przed dokonanymi na nich zmianami, jaki był ostatnio stan wody na gruncie, w jaki sposób woda ta była odprowadzana, czy doszło do zmiany stanu wody, zmiany intensywności jej odpływu, zatrzymania wody na gruncie, a jeśli tak, kto jest sprawcą i na czym polegała zmiana stanu wody, w wyniku jakich konkretnych działań do niej doszło i wreszcie czy dokonane zmiany szkodliwie wpływają na sąsiednie grunty i w jakim zakresie. Sąd przyznał rację organowi odwoławczemu, że w celu wyjaśnienia, czy wykonane na nieruchomości prace doprowadziły do zmiany stanu wody na gruncie, niezbędne jest dopuszczenie przez organ administracji dowodu z opinii biegłego, gdyż bez wiadomości specjalnych nie sposób ocenić, czy nastąpiła zmiana stosunków wodnych. Sąd podzielił ocenę Kolegium, że przeprowadzone ponownie w sprawie postępowanie dowodowe, które ograniczyło się wyłącznie do przeprowadzenia dowodu z oględzin przedmiotowych nieruchomości oraz przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, nie wykazało w sposób niebudzący wątpliwości, że wybudowanie ogrodzenia betonowego nie spowodowało naruszenia stosunków wodnych. Ponadto Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego wskazujące, że organ pierwszej instancji nie wyjaśnił rzetelnie jaki był stan gruntu przy granicy z nieruchomością nr [...] przed wykonaniem ogrodzenia, a w konsekwencji, czy do powstania rozlewiska doszło faktycznie po jego wybudowaniu czy też przed.

Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, z dnia 19 października 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 890/15 U. P. wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, która jeszcze nie została rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 października 2015 r. nie jest więc jeszcze prawomocny.

Tymczasem Burmistrz Miasta G., nie czekając na rozstrzygnięcie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydał kolejną w tej sprawie decyzję w dniu [...] kwietnia 2015 r. nr [...], w której ponownie odmówił zobowiązania właściciela nieruchomości o nr ew. [...] do przywrócenia stanu poprzedniego, tj. do rozebrania ogrodzenia tej nieruchomości, od strony nieruchomości o nr ew. [...] oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

Na skutek wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] ponownie uchyliło zaskarżoną decyzję Burmistrza w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium zajęło analogiczne stanowisko jak wyrażone w decyzji z dnia [...] stycznia 2015 r. W ocenie organu odwoławczego przedmiotowe postępowanie wymaga przeprowadzenia gruntownego postępowania dowodowego w znacznym i szerokim zakresie. Po pierwsze Kolegium zauważyło, że organ pierwszej instancji, w toku prowadzonego postępowania, całkowicie pominął i nie zbadał podnoszonej przez pełnomocnika właścicieli działki nr [...] kwestii podwyższenia terenu działki nr [...]. Burmistrz wskazał jedynie, że nie ma ona znaczenia w przedmiotowej sprawie, nie przeprowadzając w tym zakresie żadnego postępowania dowodowego, podczas gdy z analizy akt sprawy, jak również z ustaleń poczynionych w trakcie oględzin przez organ odwoławczy wynika, że zastoisko wodne na działce nr [...] ma głębokość ok. [...] cm. Powyższy fakt może być powodowany właśnie tym, że teren działki sąsiedniej został podniesiony w stosunku do poziomu pierwotnego. Dlatego w ocenie Kolegium powyższą okoliczność należy bezspornie wyjaśnić, np. w oparciu o materiał dowodowy pozwalający ustalić rzędne terenu z przeszłości oraz aktualne pomiary geodezyjne. Ponadto Kolegium wskazało, że na konieczność poczynienia ustaleń w powyższym zakresie jednoznacznie wskazał również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 października 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 1237/14, którymi to wytycznymi organy administracji publicznej są bezwzględnie związane. Po drugie Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji winien ustalić w sposób bezsporny stan faktyczny na danym terenie w przeszłości, to jest w jaki sposób na tym terenie stosunki wodne kształtowały się dawniej. Po trzecie, organ odwoławczy stanął na stanowisku, że nie można zaakceptować takiej sytuacji, w której poprzez podjęte na jednej z nieruchomości działania, które miały zmierzać do ewentualnego zaprzestania naruszania stosunków wodnych na tej nieruchomości wywołały skutki tego rodzaju, że do naruszenia stosunków wodnych doszło na drugiej z działek. Jak to już wcześniej wielokrotnie wskazywano, przedmiotowa sprawa ma charakter zawiły i skomplikowany, stąd też dla uregulowania stosunków na przedmiotowym terenie (nie tylko na działce nr [...], ale również i nieruchomości oznaczonej numerem ewidencyjnym. [...]) konieczne jest przeprowadzenie dalszych specjalistycznych dowodów, w tym przede wszystkim dowodu z kompleksowej opinii biegłego (lub też zespołu biegłych), który ustali sposób ukształtowania stosunków wodnych na danym terenie w przeszłości, ustali zakres działań podjętych przez właścicieli (bądź poprzednich właścicieli) nieruchomości oznaczonych numerami ewidencyjnymi [...] w sferach mających wpływ na stosunki wodne na danym terenie oraz ich wpływ na te stosunki, jak również wskaże sposób rozwiązania zaistniałego problemu, który finalnie doprowadzi do sytuacji, w której stosunki wodne w analizowanym terenie zostaną uregulowane w taki sposób, że do szkód nie będzie dochodziło na żadnej z działek. W celu wyjaśnienia, czy wykonane na nieruchomości prace doprowadziły do zmiany stanu wód na gruncie konieczne jest dopuszczenie przez organ administracji dowodu z opinii biegłego, bowiem bez wiadomości specjalnych nie sposób ocenić czy nastąpiła zmiana stosunków wodnych, a tylko rzetelne i całościowe wyjaśnienie przez organ pierwszej instancji poruszonych kwestii może przyczynić się do prawidłowego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.

Ponadto Kolegium poddało pod rozwagę organowi pierwszej instancji możliwość zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie do czasu rozpoznania skargi kasacyjnej, gdyż wyrok wydany w przedmiotowej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w dniu 19 października 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 890/15, jest nieprawomocny, stąd też zawarte w nim wytyczne dla organów administracji publicznej będą wiążące z chwilą uzyskania przez niego waloru prawomocności.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] stycznia 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła U. P., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawnym, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:

I. przepisów postępowania, tj.:

1) art. 7 kpa i art. 77 kpa poprzez zaniechanie odniesienia się do wszystkich zgromadzonych materiałów dowodowych wskazanych w decyzji organu pierwszej instancji, z których wynika, że występujące na działce nr [...] rozlewisko powstało w wyniku działań podjętych przez poprzedniego właściciela tej działki;

2) art. 80 kpa poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, przyjęcie dowolnej oceny dowodów w wyniku braku rozpatrzenia całego materiału dowodowego;

3) art. 107 § 3 kpa poprzez niewskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej;

4) art. 138 § 2 kpa poprzez uchylenie decyzji zamiast wydanie orzeczenia merytorycznego przez organ drugiej instancji;

5) art. 136 kpa poprzez nieprzeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego;

6) art. 12 kpa poprzez przewlekły i niewnikliwy sposób prowadzenia postępowania ze szkodą dla skarżącej;

II. przepisów prawa materialnego, tj. art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że badanie zmiany stanu wody na gruncie ogranicza się jedynie do porównania stosunków wodnych istniejących bezpośrednio przed oraz po wprowadzeniu określonych zmian, podczas gdy zmianę stosunków wodnych należy badać w szerszym kontekście stosunków wodnych istniejących w przeszłości, a pojęcie szkody dla gruntów sąsiednich, o jakich stanowi przepis jest kategorią obiektywną, a nie subiektywną, a nie każde naruszenie interesów faktycznych może być uznawane za szkodę w rozumieniu tego przepisu.

Podnosząc powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Analiza zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału aktowego wskazuje na zasadność skargi, aczkolwiek z zupełnie innych względów niż w niej podniesione.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego, ustalonego i obowiązującego w dniu wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, że Sąd bada w pełnym zakresie pod kątem zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, a nie celowości czy słuszności lub sprawiedliwości społecznej i z urzędu bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego, niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednak tylko w granicach sprawy, w której skarga została wniesiona. Zgodnie zaś z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 tej ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt organu administracji państwowej, niezbędne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia.

Rozpoznając sprawę w ramach tak zakreślonej kognicji, Sąd dostrzegł z urzędu naruszenie przepisów postępowania, skutkujące koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Sąd kontrolując zaskarżoną decyzję, nie mógł dokonać jej oceny z pominięciem faktu, że w tym samym stanie faktycznym i prawnym orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 19 października 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 890/15 oddalił skargę U. P. wniesioną na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...], mocą której uchylono w całości decyzję Burmistrza Miasta G. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...]. Od tego wyroku skarżąca U. P. wniosła skargę kasacyjną, która jeszcze nie została rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zatem powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 października 2015 r. jeszcze nie uzyskał waloru prawomocności. Mimo tego Burmistrz Miasta G., nie czekając na uprawomocnienie się tegoż wyroku i na rozpoznanie przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej od tego wyroku, w dniu [...] kwietnia 2015 r. wydał kolejną decyzję, którą rozpoznał wniosek E. K. z dnia 10 lipca 2013 r. inicjujący przedmiotowe postępowanie, które było już dwukrotnie przedmiotem oceny przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (wyrok z dnia 10 października 2014 r., sygn. akt. IV SA/Wa 1237/14 oraz powyższy wyrok z dnia 19 października 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 890/15), a następnie na skutek wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. dokonało decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. oceny decyzji Burmistrza.

W konsekwencji, kontrola Sądu w niniejszej sprawie ograniczona została wyłącznie do oceny zgodności z prawem podjętego przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia w kwestii procesowej. Wskazać bowiem należy, że kluczową okolicznością dla oceny prawidłowości dokonanego przez organ w przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcia musi być uwzględnienie faktu, że ostateczna decyzja Kolegium z dnia [...] stycznia 2015 r. stała się przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej. Wyrokiem bowiem z dnia 19 października 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 890/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę złożoną na tę decyzję. Od tego wyroku skarżąca złożyła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, która do dnia wydania przez Kolegium decyzji z dnia [...] stycznia 2016 r. jeszcze nie została rozpoznana.

Zaistniały w sprawie stan faktyczny, z którego wynika, że poprzedzająca wnioskowaną do weryfikacji decyzję ostateczną, decyzja Kolegium z dnia [...] stycznia 2015 r. została poddana kontroli sądowoadministracyjnej, musi skutkować przyjęciem stanowiska o niedopuszczalności prowadzenia przez organy administracji publicznej jakiegokolwiek postępowania administracyjnego w tej – zawisłej przed sądem administracyjnym – sprawie. W przypadku bowiem oddalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej w sprawie IV SA/Wa 890/15, organ pierwszej instancji, rozpoznając ponownie sprawę, zobligowany będzie wynikające z decyzji Kolegium z dnia [...] stycznia 2015 r. ustalenia uwzględnić, jak również zawarte w wyroku IV SA/Wa 890/15 wytyczne dla organu administracji publicznej będą wiążące z chwilą uzyskania przez niego waloru prawomocności. Decyzja Burmistrza z dnia [...] kwietnia 2015 r. jest bowiem konsekwencją decyzji Kolegium z dnia [...] stycznia 2015 r., która nadal pozostaje w obrocie prawnym. Dopóki więc w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja rozstrzygająca sprawę, prowadzenie postępowania w tym przedmiocie w trybie zwykłym jest prawnie niedopuszczalne. Powyższe oznacza, że po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego brak było możliwości przystąpienia Kolegium do procedowania w sprawie, skoro w obrocie prawnym nadal pozostaje ostateczna decyzja administracyjna rozpoznająca wniosek E. K. z dnia [...] lipca 2013 r. inicjujący przedmiotowe postępowanie – którego prawidłowości rozstrzygnięcia Kolegium w obecnie prowadzonym postępowaniu nie jest władny oceniać – to do chwili jej ewentualnego wyeliminowania z tego obrotu, organy administracji publicznej nie są władne do orzekania w zakresie tego wniosku, gdyż stanowiłoby to wyraźne naruszenie zasady powagi rzeczy osądzonej (res iudicata). Zasada res iudicata oznacza zakaz ponownego rozpoznawania i rozstrzygania spraw administracyjnych rozstrzygniętych decyzją ostateczną, tak merytoryczną, jak i procesową (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 marca 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 2697/13, LEX nr 1468399, czy wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 11 września 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 436/13, LEX nr 1370941). Wniesienie skargi do sądu administracyjnego stanowi więc przeszkodę do prowadzenia postępowania administracyjnego mającego na celu wydanie kolejnej decyzji w tej samej sprawie. Wynika to z konieczności wyeliminowania niekorzystnego zbiegu uprawnień do weryfikacji decyzji w trybie postępowania sądowego i w trybie postępowania administracyjnego. Niedopuszczalne jest więc ponowne rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji merytorycznej, jeśli wcześniej w warunkach tożsamości sprawy została rozstrzygnięta decyzją ostateczną i decyzja ta nie została następnie uchylona, czy też zmieniona w sposób prawem przewidziany (wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 22 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 43/13, LEX nr 1351528). Tożsamość spraw administracyjnych zachodzi w przypadku, gdy występują w nich te same podmioty, dotyczą one tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy. Istotą res iudicata jest więc podjęcie decyzji organu rozstrzygającej ponownie sprawę wcześniej rozstrzygniętą inną decyzją ostateczną w razie zaistnienia tożsamości sprawy (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 28 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 281/13, LEX nr 1340441). O tym zaś, czy sprawa jest już rozstrzygnięta inną decyzją decyduje to, co było objęte treścią rozstrzygnięcia organu w decyzji administracyjnej (wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2170/13, LEX nr 1655823). Tożsamość sprawy zachodzi więc w przypadku, gdy w prowadzonym postępowaniu występują te same podmioty, ten sam przedmiot rozumiany jako interesy prawne lub obowiązki, które następnie po wydaniu decyzji stają się prawem nabytym (jego brakiem) lub obowiązkami prawnymi określonych podmiotów, a także ten sam stan prawny w niezmienionym stanie faktycznym, w stosunku do postępowania już zakończonego decyzją ostateczną. Ponowne rozstrzygnięcie przez organ sprawy załatwionej wcześniej decyzją ostateczną jest możliwe tylko po uchyleniu pierwotnej decyzji w ustalonym przez prawo trybie (wyrok WSA w Krakowie z dnia 15 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 1519/14, LEX nr 1643928), zaś wydanie kolejnej decyzji w tym trybie, w sprawie już rozstrzygniętej ostateczną decyzją, która pozostaje w obrocie prawnym powinno skutkować uchyleniem tej decyzji. Zatem w postępowaniu administracyjnym niedopuszczalne jest ponowne rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji merytorycznej, jeśli wcześniej sprawa tożsama pod względem podmiotowym, przedmiotowym, dotycząca tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym została rozstrzygnięta decyzją ostateczną i decyzja ta nie została następnie uchylona, czy też zmieniona w sposób prawem przewidziany. Zasada trwałości decyzji ostatecznych ma bowiem podstawowe znaczenie dla jej skutków prawnych. Celem zasady trwałości decyzji ostatecznych jest nie tylko ochrona praw nabytych strony, ale w ogóle ochrona porządku prawnego. Warunkiem nie pozwalającym na rozstrzygnięcie tej samej sprawy już raz rozstrzygniętej decyzją administracyjną, jest uzyskanie przez tę decyzję przymiotu ostateczności. Bezspornie decyzja Kolegium z dnia [...] stycznia 2015 r. jest ostateczna. Brak jest więc prawnych możliwości podjęcia przez organy administracji ponownego rozstrzygnięcia konkretnej sytuacji określonej osoby z tej przyczyny, że w jej sprawie wydana już została decyzja ostateczna i dotąd nie została ona wyeliminowana z obrotu. To czyni postępowanie Kolegium, zakończone kolejną jego ostateczną decyzją, wadliwym i wymagało uchylenia zaskarżonej decyzji ze względu na wadliwe jej uzasadnienie. Należy stwierdzić, że w zaistniałej w sprawie sytuacji faktycznej Kolegium winno było zastosować instytucję prawną skutkującą uniemożliwieniem organowi pierwszej instancji kolejny raz wszczęcia wnioskowanego postępowania, uchylając decyzję Burmistrza z dnia [...] kwietnia 2015 r., a uchylenie właściwie uzasadniając stosownie do treści art. 107 § 3 kpa. Wydanie kolejnych decyzji w przedmiotowej sprawie przez organy administracji, w sytuacji, gdy na decyzję ostateczną została uprzednio złożona skarga do sądu administracyjnego, nie jest w ogóle dopuszczalne, co oznacza, że poddanie kontroli sądu administracyjnego określonej decyzji stanowi przeszkodę uniemożliwiającą skuteczne inicjowanie administracyjnego postępowania w tej sprawie. Wniesienie skargi do sądu administracyjnego stanowi więc przeszkodę do wszczynania postępowania administracyjnego mającego na celu wydanie kolejnej decyzji w tej samej sprawie. Wynika to z konieczności uniknięcia kumulacji dwóch trybów rozpatrywania sprawy (administracyjnego i sądowoadministracyjnego), gdyż każde rozstrzygnięcie merytoryczne dokonane przez organ administracji prowadziłoby do zbędnego mnożenia postępowań i mogłoby spowodować niepożądane komplikacje i zbędne wydłużenie postępowań. Zakaz prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie, w której została uprzednio złożona skarga do sądu administracyjnego, uzasadniają zatem zarówno względy ekonomii postępowania organów państwowych, jak i ochrona autorytetu ich orzeczeń, które nie zezwalają na dopuszczenie możliwości zajmowania się tą samą sprawą oraz na wydanie rozbieżnych orzeczeń przez organ administracji publicznej i sąd administracyjny. W konsekwencji, powszechnie przyjmuje się, że wniesienie prawnie skutecznej skargi do sądu administracyjnego stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania administracyjnego, mającego na celu usunięcie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji bądź postanowienia (zob. A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 210-211; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 30 czerwca 2011 r., I SA/Bk 207/11, LEX nr 1084080; wyrok WSA w Kielcach z dnia 16 grudnia 2010 r., I SA/Ke 587/10, LEX nr 749041; por. także: postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2011 r., II OSK 185/11, LEX nr 1071192; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 4 listopada 2010 r., I SA/Wr 844/10, LEX nr 751308; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 15 lipca 2010 r., I SA/Ol 354/10, LEX nr 673417; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 21 stycznia 2010 r., II SA/Gl 794/09, LEX nr 554128).

Z opisaną powyżej sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Należy zatem uznać, że – z uwagi na poddanie ostatecznej decyzji Kolegium z dnia [...] stycznia 2015 r. kontroli sądowej – nie zaistniały podstawy do prowadzenia przez Kolegium postępowania w trybie zwykłym. W zaistniałej w sprawie sytuacji faktycznej Kolegium winno było zastosować instytucję prawną skutkującą uniemożliwieniem organowi pierwszej instancji prowadzenia kolejny raz wnioskowanego postępowania poprzez uchylenie jego decyzji z dnia [...] kwietnia 2015 r. ze stosownym uzasadnieniem pod kątem niedopuszczalności prowadzenia postępowania w tej sprawie do czasu rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 października 2015 r. wydanego w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 890/15. Należy zwrócić uwagę, że zaskarżona decyzja Kolegium z dnia [...] stycznia 2016 r. sugeruje de facto dopuszczalność prowadzenia postępowania w sprawie skoro została wydana kolejna ostateczna decyzja w tym trybie, mimo że w obiegu prawnym znajduje się uprzednia jego decyzja z dnia [...] stycznia 2015 r. Jak wynika natomiast ze wskazanych wyżej poglądów doktryny i orzecznictwa prowadzenie postępowania w sprawie przez organ administracji, w sytuacji gdy na tę decyzję została uprzednio złożona skarga do sądu administracyjnego, nie jest w ogóle dopuszczalne. Innymi słowy, poddanie kontroli sądu administracyjnego określonej decyzji stanowi przeszkodę uniemożliwiającą skuteczne ponowne prowadzenie administracyjnego postępowania w tej sprawie.

Naruszenia proceduralnego w zakresie uzasadnienia, jakiego dopuścił się orzekający w sprawie organ odwoławczy, uzasadnia uchylenie przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji, rzeczą organu zaś będzie uwzględnienie przedstawionych przez Sąd wskazań co do dalszego postępowania.

Biorąc pod uwagę przyczyny uchylenia wydanej w tej sprawie zaskarżonej decyzji, bezprzedmiotowe stało się odnoszenie do poszczególnych zarzutów skargi.

Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w punkcie 1. sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na mocy art. 200 w zw. z art. 205 § 2 tej ustawy, przy czym na sumę kosztów zasądzonych w punkcie 2. sentencji wyroku składa się kwota 300,-zł uiszczona tytułem wpisu sądowego od skargi. Ponadto Sąd określił wysokość kosztów zastępstwa procesowego przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji na kwotę 480,-zł, zgodnie z art. 205 § 2 wskazanej ustawy i odpowiednio § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804). Do kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw strony reprezentowanej przez radcę 6r. w kwocie 17 zł w związku z koniecznością uiszczenia opłaty skarbowej od dokumentu stwierdzającego ustanowienie pełnomocnika.