Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1241/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2019-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77, art. 80, art. 84, art. 107 § 3, art. 11
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Paweł Zaborniak /spr./ WSA Maciej Kobak Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi Gminy [....] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do wykonania urządzenia zapobiegającego szkodom I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej Gminy [...] kwotę 300 zł /słownie: trzysta złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi Gminy [...] (dalej: Skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej w skrócie: SKO lub Kolegium) z dnia [...] września 2018 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do wykonania urządzenia zapobiegającego szkodom.

Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia 7 czerwca 2016 r. H.K., właścicielka działki nr 322/1 położonej w miejscowości [...] gm. [...], zwróciła się do Burmistrza Gminy [...] z wnioskiem dotyczącym m.in. zmiany stanu wody na gruncie na działce nr 311/1 (drodze gminnej) położonej w w/w miejscowości, należącej do Gminy [...]. We wniosku podała, że jej działka położona jest najniżej względem okolicznych nieruchomości, skutkiem czego wody opadowe wraz z mułem z sąsiednich wzniesień spływają stale na jej działkę, powodując notoryczne zalewanie dolnej kondygnacji użytkowej budynku mieszkalnego. Jako przyczynę podmakania działki, wskazała również prace geofizyczne w poszukiwaniu i rozpoznawaniu złóż ropy naftowej i gazu ziemnego z użyciem środków strzałowych/materiałów wybuchowych wykonane przez [...] Sp. z o.o.

Postanowieniem z [...] lipca 2016 r. SKO w [...] wyznaczyło Prezydenta Miasta [...] jako organ właściwy do załatwienia przedmiotowej sprawy, ponieważ postępowanie o uregulowanie stosunków wodnych obejmowało działkę stanowiącą własność Gminy [...], która tym samym posiadała w sprawie przymiot strony.

Decyzją z [...] listopada 2016 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] odmówił zobowiązania Gminy [...], jako właściciela działki nr 311/1, do przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Decyzja ta została następnie uchylona decyzją SKO w [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, z powodu niewyjaśnienia jednoznacznie kwestii, czy nastąpiła zmiana stanu wody na gruncie na działce nr 311/1 ze szkodą dla działki nr 322/1, w tym zaś celu należało dopuścić dowód w postaci opinii biegłego z zakresu postępowania wodnoprawnego.

W celu ponownego rozpoznania sprawy przeprowadzono kolejną rozprawę administracyjną połączoną z oględzinami terenu oraz przesłuchaniem świadków. Następnie decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...], Prezydent Miasta [...], działając na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1121) oraz art. 104 i art. 105. § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017r., poz. 1257 – dalej: k.p.a.) w pkt I zobowiązał Gminę [...] do wykonania urządzenia zapobiegającego szkodom, tj. rowu odwadniającego po północnej stronie drogi gminnej usytuowanej na działce nr 311/1 w miejscowości [...] gm. [...] i odprowadzenie wód opadowych pochodzących z drogi oraz z terenów położonych powyżej drogi do potoku na działce nr 342 w miejscowości [...] gm. [...] oraz w pkt II umorzył postępowanie w sprawie zmiany stanu wody na gruncie położonym w miejscowości [...] gm. [...] na działce nr 311/1 należącej do Gminy [...] w części dotyczącej wykonania prac geofizycznych w poszukiwaniu i rozpoznawaniu złóż ropy naftowej i gazu ziemnego z użyciem środków strzałowych/materiałów wybuchowych wykonane przez [...] Sp. z o.o.

W uzasadnieniu Organ podał, że naturalne prawie górzyste ukształtowanie terenu powoduje spływanie wód opadowych z terenów położonych powyżej drogi gminnej przez tę drogę na położoną niżej działkę nr 322/1. Na działce usytuowane są budynek mieszkalny oraz budynek gospodarczy. Podczas oględzin stwierdzono zawilgocenia piwnic, odpadające płaty tynku oraz pęknięcia ścian w budynkach. Organ wskazał, że teren działki jest podmokły o czym świadczy charakterystyczna roślinność. Nie stwierdzono natomiast zastoisk wodnych. Na działce wykonano rowki przechwytujące wody opadowe i odprowadzające je w kierunku drogi wojewódzkiej. Ponadto ustalono, że budynek mieszkalny od około 5 lat jest niezamieszkały. Organ uznał za bezsporne, że w związku ze znacznym podniesieniem poziomu drogi doszło do zmiany stanu wody na gruncie na działce nr 311/1 należącej do Gminy [...] powodującej szkody na działce nr 322/1. Odnosząc się natomiast do wskazanej we wniosku dodatkowej przyczyny szkód na działce nr 322/1, jaką stanowić miały prace geofizyczne w poszukiwaniu i rozpoznawaniu złóż ropy naftowej i gazu ziemnego z użyciem środków strzałowych/materiałów wybuchowych wykonane przez [...] Sp. z o.o., Organ stwierdził, że w tym zakresie postępowanie administracyjne prowadzone na podstawie art. 29 ustawy Prawo wodne nie jest możliwe.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Gmina [...], zarzucając naruszenie:

- art. 7, 77 § 1 k.p.a. polegające na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności faktycznych, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz błędnym ustaleniu, że na działce o numerze 322/1 położonej w miejscowości [...], gm. [...] występują zmiany stanu wody na gruncie i powstają na niej szkody wskutek podniesienia terenu drogi gminnej numer 311/1;

- art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. wskutek zaniechania wszechstronnej oceny zgromadzonych w sprawie materiałów dowodowych i skoncentrowaniu się wyłącznie na rozwiązaniu korzystnym dla wnioskodawczym oraz ustalenia, że przyczyną zmiany stanu wody na gruncie i powstania szkód są działania ze strony Gminy;

- art. 13 k.p.a. tj. zasady ugodowego załatwiania spraw, poprzez niepodjęcie czynności skłaniających strony do zawarcia ugody oraz naruszenie art. 114 k.p.a, poprzez nie doprowadzenie do zawarcia ugody, podczas gdy mogło to doprowadzić do przyśpieszenia postępowania;

- art. 107 § 3 k.p.a. i art. 11 k.p.a. poprzez mylne wskazanie w rozstrzygnięciu przyczyn, dla których organ innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej;

- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na stwierdzeniu, iż na terenie objętym postępowaniem doszło do zmiany stosunków wodnych i nakazanie Gminie [...] wykonanie urządzenia zapobiegającego szkodom tzn. rowu odwadniającego po północnej stronie drogi gminnej usytuowanej na działce nr 311/1 w miejscowości [...], gm. [...] i odprowadzenie wód opadowych pochodzących z drogi oraz z terenów położonych powyżej drogi do potoku na działce nr 342 w miejscowości [...], gm. [...];

- art. 29 ustawy Prawo wodne poprzez jego zastosowanie mimo, iż ustalony stan faktyczny winien prowadzić do wniosków, że nie zachodziły przesłanki do jego zastosowania i wydania decyzji administracyjnej zobowiązującej Gminę do wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

W uzasadnieniu odwołania podano m.in., że pojawienie się szkód w budynku mieszkalnym i gospodarczym znajdujących się na działce o numerze 322/1 (tj. zalania, zagrzybienia, erozja ścian) spowodowane może być niewłaściwą izolacją przeciwwilgociową ścian budynków. Wskazano również, że w sprawie miał zgodnie z zaleceniami Kolegium zostać przeprowadzony dowód z opinii biegłego z zakresu postępowania wodnoprawnego celem obiektywnego jednoznacznego ustalenia, czy doszło do zmiany stanu wody na gruntach ze szkodą dla działki wnioskodawczyni, jednakże w toku postępowania biegły nie został powołany.

Decyzją z dnia [...] września 2018 r. nr [...], SKO w [...], działając na podstawie art., 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 23 ust. 3 ustawy Prawo wodne, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu Kolegium w całości poparło stanowisko oraz argumentację organu I instancji. Zaaprobowało również wskazane w zaskarżonej decyzji rozwiązanie problemu zmiany stanu wody na gruncie poprzez wykonanie rowu po północnej stronie drogi gminnej usytuowanej na działce nr 311/1.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Gmina wniosła o uchylenie w całości opisanej wyżej decyzji Kolegium. W skardze zasadniczo podniesiono zarzuty tożsame z wyrażonymi uprzednio w odwołaniu, a dodatkowo zarzucono pominięcie zobowiązania zawartego w decyzji SKO w [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. znak [...] odnośnie dopuszczenia dowodu z opinii biegłego z zakresu postępowania wodnoprawnego (z dziedziny hydrologii lub melioracji wodnych). Zdaniem Skarżącej przeprowadzenie tego dowodu było niezbędne do ustalenia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności. Gmina wskazała ponadto, że przesłankami warunkującymi wydanie jednego z nakazów, o jakich mowa art. 29 ust. 3 ustawy są zmiana stanu wody na gruncie i szkodliwe oddziaływanie takiej zmiany na nieruchomości sąsiednie. Zatem, aby wydać taką decyzję konieczne jest ustalenie po pierwsze, czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie i po drugie, czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Podkreślił również, że dokonanie zmiany stanu wody na gruncie, która nie oddziałuje szkodliwie na grunty sąsiednie wyklucza możliwość zastosowania tego przepisu. Zdaniem Skarżącej decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2017 r. jest przedwczesna, bowiem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie był wystarczający do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie i nie wyjaśniał pierwotnego stanu wody na gruncie.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

Skarga jako zasadna, została przez Sąd uwzględniona w całości.

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; zwana dalej w skrócie p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Przedmiotem swej skargi Gmina uczyniła decyzję administracyjną wydaną w sprawie uregulowania stosunków wodnych. Postępowanie zakończone skontrolowanym przez WSA aktem SKO zostało wszczęte na wniosek H.K. Organy obu instancji zgodnie uznały, że Skarżąca Gmina dokonała zmiany stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich, do czego mają prowadzić wnioski przeprowadzonego przez Prezydenta Miasta [...] postępowania wyjaśniającego.

Wobec braku dostatecznego wyjaśnienia w uzasadnieniach kontrolowanych decyzji kwestii stanu prawnego sprawy, należało podnieść, że z dniem 1 stycznia 2018 r. weszła w życie ustawa z 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1566 z późn. zm.; zwana dalej u.P.w.2017.). Ustawa ta zastąpiła dotychczasową ustawę z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r., poz. 1121; zwana dalej u.P.w.2001.). Zgodnie z art. 545 ust. 4 ustawy z 2017 r., do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, niewymienionych w ust. 1-3 d (które w rozpatrywanej sprawie nie mają zastosowania), stosuje się przepisy dotychczasowe, z tym że organem wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego jest Prezes Wód Polskich, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów k.p.a. był w tych sprawach Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej albo dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej. Podstawę orzekania Organów obu instancji stanowił art. 29 ust. 3 u.P.w.2001, gdyż postępowanie zostało wszczęte na skutek żądania H.K. z dnia 7 czerwca 2016 r., a więc w chwili gdy obowiązywał jeszcze reżim u.P.w.2001. Ponadto organem wyższego stopnia w sprawach o naruszenie stosunków wodnych nadal jest SKO, zgodnie z dotychczasową właściwością określoną w przepisach k.p.a.

Wobec skarżącej Gminy [...] zastosowano art. 29 ust. 3 u.P.w.2001. W myśl powołanego wyżej przepisu, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

NSA w wyroku z dnia 3 lutego 2010 r., o sygn. akt II OSK 224/09, publ. w CBOSA, podkreślił, że aby wydać decyzję na podstawie art. 29 ust. 3 u.P.w.2001. konieczne jest ustalenie: po pierwsze, czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie i po drugie, czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Zastosowanie tego przepisu jest przede wszystkim uzależnione od wystąpienia skutku w postaci szkody (szkodliwy wpływ dokonanych zmian na grunty sąsiednie). Sama zmiana stanu wody na gruncie nie uprawnia jeszcze do tego, aby organ uwzględnił zgłoszone żądanie. Konieczne jest stwierdzenie istnienia związku przyczynowego pomiędzy tą zmianą a szkodą na nieruchomości. Jeżeli postępowanie wyjaśniające potwierdzi brak tego związku, to wówczas organ obowiązany będzie odmówić uwzględnienia żądań opartych na art. 29 ust. 3 u.P.w.2001.

Nie stanowi kwestii, iż powołana regulacja pozostaje w funkcjonalnym związku z zakazami wynikającymi z art. 29 ust. 1 u.P.w.2001, a skierowanymi do właściciela gruntu. Przytoczony przepis wyraźnie zakazuje właścicielowi gruntu : 1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Jednocześnie właściciel gruntu ma obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich – art. 29 ust. 2 u.P.w.2001.

Przyjmuje się w orzecznictwie administracyjnym jak i sądowoadministracyjnym, że z uwagi na specjalistyczny charakter wiedzy pozwalający na przeprowadzanie ustaleń niezbędnych do zastosowania art. 29 ust. 3 u.P.w.2001., organy winny skorzystać z możliwości zasięgnięcia opinii biegłego, czyli osoby kwalifikującej się wiedzą specjalną z zakresu stosunków wodnych. Za utrwalone uznaje się stanowisko, że zarówno ustalenie, czy w ogóle nastąpiła zmiana stanu wód na gruncie i czy ta zmiana została wywołana działaniem właściciela gruntu, a także czy spowodowało to szkody, jak i następnie ustalenie sposobu zapobiegania szkodom, przekraczają wiedzę ogólną, przez co wymagają dostępu do fachowej wiedzy specjalistycznej (tak uznał WSA w Łodzi w wyroku z dnia 15 maja 2014 r., o sygn. akt II SA/Łd 1301/13, LEX nr 1467989).

Wymaga również zaznaczenia, że w sytuacji, gdy – tak jak w niniejszej sprawie – istnieje różnica stanowisk co do zakłócenia stosunków wodnych, opinia biegłego winna być dowodem przesądzającym o istnieniu związku przyczynowego między określonym działaniem a stanem wód na gruntach sąsiednich oraz wskazującym – w razie przesądzenia tego związku – rodzaj koniecznych do wykonania czynności zapobiegających szkodom (por. wyrok WSA w Łodzi w z dnia 21 czerwca 2013 r., o sygn. akt II SA/Łd 263/13, LEX nr 1333582).

Odnosząc się do zarzutów skargi należało potwierdzić ich zasadność. Otóż zaskarżona do Sądu decyzja Kolegium była kolejnym rozstrzygnięciem tego Organu w sprawie zainicjowanej z wniosku H.K. SKO w decyzji z dnia [...] stycznia 2017 r., o nr [...], powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne wyraziło trafną ocenę, iż z uwagi na istniejące w sprawie wątpliwości niezbędnym dla dojścia do prawdy obiektywnej w sprawie było dopuszczenie dowodu w postaci opinii biegłego z zakresu postępowania wodnoprawnego. Wskazano w uzasadnieniu tej decyzji, iż wymagana byłaby specjalizacja z dziedziny hydrologii lub melioracji wodnych. Zadaniem biegłego miało być wyjaśnienie czy nastąpiła zmiana stanu wody na gruncie, która spowodowała szkody jak i ustalenie sposobu zapobiegania szkodom poprzez określenie odpowiednich urządzeń, do których organ powinien zobowiązać stronę na podstawie art. 29 ust. 3 P.w.2001. Innymi słowy, Organ odwoławczy stwierdził konieczność przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, co do okoliczności dla sprawy kluczowych. Wskazaną decyzją SKO było związane mocą art. 110 § 1 K.p.a.

Słusznie podnosi w swej skardze Gmina, że w toku ponownie prowadzonego postępowania Organ pierwszej instancji nie przeprowadził dowodu z opinii biegłego. Jego decyzja została oparta wyłącznie na ocenie zeznań świadków złożonych w toku postępowania, a w szczególności K.S. oraz R.O. Zeznanie sołtysa – S.W. - Organ uznał za niewiarygodne, gdyż z zeznań innych świadków wynika, że poziom drogi został znacznie podniesiony. Według Prezydenta bezspornym jest, że w związku ze znacznym podniesieniem poziomu drogi doszło do zmiany stanu wody na działce o nr 311/1 należącej do Gminy [...], przez co konieczne jest wykonanie rowu po północnej stronie drogi gminnej na działce o nr 311/1. Organ pierwszej instancji w motywach swego rozstrzygnięcia nie wyjaśnił choćby zdaniem, dlaczego zapoznanie się z opinią biegłego nie jest w tej sytuacji konieczne. Sprowokowało to stronę postępowania – Gminę [...] – do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta [...] i podniesienia wyraźnego zarzutu niewyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy naruszenia stosunków wodnych, tj. art. 7, 77 i 80 K.p.a. SKO w uzasadnieniu decyzji wydanej w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. podzieliło dokonaną przez Organ pierwszej instancji ocenę i utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta [...]. Jednakże SKO nie odniosło się do swych wcześniejszych wytycznych wiążących się z koniecznością przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. Innymi słowy, Kolegium wzorem Prezydenta Miasta [...] stwierdziło, że stan sprawy jest niesporny i daje podstawy do władczego skonkretyzowania przepisu art. 29 ust. 2 u.P.w.2001., bez konieczności zapoznania się z opinią osoby posiadającej wiedzę specjalistyczną – biegłego z zakresu stosunków wodnych.

Wobec tego, WSA zobowiązany był potwierdzić naruszenie przez SKO przepisu art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 7, 77, 80, 84 § 1, 107 § 3 K.p.a., co polegało na niewystarczającym w okolicznościach sprawy odniesieniu się do zarzutów odwołania związanych z ustaleniem stanu faktycznego niniejszej sprawy. Zdaniem Sądu, wobec wyraźnie postawionego zarzutu niewyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności SKO winno jednoznacznie wypowiedzieć się o kwestii nieprzeprowadzenia przez Organ pierwszej instancji dowodu z opinii biegłego. Kolegium obligowały do tego nie tylko zarzuty odwołania, które winny stanowić podstawowy kierunek weryfikacji decyzji pierwszoinstancyjnej, ale także jego wcześniejsza wypowiedź o konieczności wyjaśnienia sprawy przy użyciu określonego środka dowodowego – opinii biegłego. Jeżeli Organ pierwszej instancji nie był bezwzględnie związany tym zaleceniem SKO, tak już Organ odwoławczy jako związany swą ostateczna decyzją oraz podniesionymi przez Gminę [...] zarzutami, winien przekonująco wypowiedzieć się o tej kwestii. Ponieważ SKO tego nie uczyniło, to nie wywiązało się ze swych obowiązków Organu odwoławczego, co słusznie podnosi Gmina w treści swej skargi.

Sąd dopatrzył się również istotnych uchybień w procedowaniu przez Prezydenta Miasta [...]. Otóż nie może stanowić kwestii, iż treść jego decyzji pozostaje w sprzeczności z wytycznymi wynikającymi z treści decyzji SKO z dnia [...] stycznia 2017 r., o nr [...]. Jak już stwierdzono wyżej, Organ pierwszej instancji nie przeprowadził dowodu z opinii biegłego, poprzestając na ocenie zeznań złożonych przez świadków. Na ich podstawie stwierdza kategorycznie, że stan sprawy jest bezsporny, co jednak z akt sprawy nie wynika. Otóż stan faktyczny sprawy wbrew opinii Organu pierwszej instancji jest sporny, o czym świadczy nie tylko stanowisko zobowiązanej mocą jego decyzji Gminy [...] (vide : pismo z dnia 19 września 2017 r. Burmistrza [...]), ale także oświadczenie jednego ze świadków tj. S.W., który stwierdził że poziom drogi nie został podniesiony lecz został obniżony o ok. 20 cm (vide : protokół z przesłuchania świadka z dnia 7 września 2017 r.). Wobec kwestionowanego przez strony stanu faktycznego sprawy, sprzecznych z sobą zeznań świadków, i jak ustalono wyraźnie górzystego terenu na którym położone są działki Gminy i Wnioskodawczyni (w aktach sprawy brakuje mapy z rzędnymi), obowiązkiem Organu było przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego względem okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia zasadności wniosku H.K. To zaniechanie Organu pierwszej instancji doprowadziło do sytuacji, w której nakłada On na Gminę [...] obowiązek wykonania urządzenia zapobiegającego szkodom w postaci rowu odwadniającego, bez wyczerpującego ustalenia czy do naruszenia stosunku wodnych rzeczywiści doszło, czy nastąpiło to na skutek działań strony zobowiązanej, bez dokładnego ustalenia czasokresu tych działań oraz ich charakteru (np.: budowa, przebudowa, remont drogi gminnej), ewentualności przyczynienia się do powstania szkód osób trzecich, sąsiadów wnioskodawczyni, w tym także właścicielki działki, wreszcie czy powstałe szkody są tylko i wyłącznie skutkiem naturalnego ukształtowania terenu, na którym działki stron są położone. Jest również istotnym, że nie wykluczono ewentualności powstania szkód na działce wnioskodawczyni, jako wyniku zmian pogodowych związanych z prawdopodobnym zwiększeniem ilości wód opadowych. Wiadomości specjalne jakimi dysponują biegli mogły wydatnie pomóc nie tylko przy wyjaśnianiu naruszenia stanu wody na gruncie i wywołanej nimi szkody, ale także przy dokonaniu wyboru pomiędzy alternatywami jakie oddaje organowi gminy art. 29 ust. 3 u.P.w.2001. tj. przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. W przypadku gdy najkorzystniejszym rozwiązaniem okazałby się nakaz wykonania urządzeń, to fachowa wiedza biegłego zwiększa pewność, że ustalony przez niego rodzaj urządzeń, czy choćby ich umiejscowienie, zapewni oczekiwaną ochronę przed szkodliwym oddziaływaniem dokonanej zmiany. Prezydent Miasta [...] pomimo skierowanych do niego przez Organ odwoławczy wytycznych, nie tylko ich nie wykonał, ale co istotniejsze nie starał się przekonać stron jak również instytucji sprawujących kontrolę, że przeprowadzenie wskazanego dowodu nie było konieczne. Takiego wyjaśnienia należało od Organu oczekiwać nie tylko z powodu kasacyjnej decyzji SKO, ale przede wszystkim dlatego że okoliczności istotne dla sprawy stanowiły przedmiot wyraźnego sporu pomiędzy Wnioskodawczynią a skarżącą Gminą [...].

Dlatego też WSA dopatrzył się w działaniach Organu pierwszej instancji na tyle istotnego naruszenia art. 7, 77, 80, 84 § 1 i 107 § 3 P.p.s.a., że mogło mieć ono wpływ na ustalony decyzji wynik sprawy. Wobec nieprzeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, braku wystarczających dowodów na naruszenie stosunków wodnych przez Gminę w terenie o górzystym charakterze, nie można mieć pewności że postępowanie zakończyłoby się tak jak ustalił to Prezydenta Miasta [...]. Należy dodać, że w sposób niewystarczający uzasadniono decyzję w części dotyczącej umorzenia postępowania w sprawie zmiany stanu wody na gruncie na skutek działań Spółki [...]. Po zapoznaniu się z odpowiednią częścią uzasadnienia decyzji Prezydenta Miasta [...] nie sposób ustalić jakie dokładnie przyczyny zadecydowały o zakończeniu postępowania poprzez jego umorzenie. Powołanie się przez Organ na uchwałę SN z 27 czerwca 2007 r., sygn. III CZP 39/07, niczego w istocie nie tłumaczy, a w szczególności nie uzasadnia braku przedmiotu sprawy, co jest konieczne do wykazania przez Organ, przy stosowaniu art. 104 i 105 § 1 K.p.a. Prezydent Miasta [...] przedstawiając swe stanowisko o konieczności umorzenia postępowania winien postarać się bardziej przekonująco wyjaśnić dlaczego twierdzenia wnioskodawczyni o roli [...] Sp. z o.o. w przyczynieniu się powstania szkód, nie znajdują pokrycia w normach prawa materialnego.

Z powodu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w sposób, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy, WSA zobligowany był uchylić nie tylko decyzję SKO ale również decyzję Prezydenta Miasta [...], do czego obliguje art. 135 P.p.s.a.. Stwierdzone przez Sąd istotne naruszenia przepisów art. 7, 77, 80, 84 § 1, 107 § 3, 138 § 1 pkt 1 K.p.a. dają podstawy do formułowania innych niż przyjęły organy obu instancji sposobów zakończenia postępowania administracyjnego. Nie ma pewności, że wynik postępowania byłby taki sam jak określony w decyzji Prezydenta Miasta [...]. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z treści uzasadniania niniejszego wyroku.

Z uwagi na przedmiot sprawy oraz fakt, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte na wniosek H.K. z dnia 7 czerwca 2016 r., Sąd działając na podstawie art. 6 P.p.s.a., poucza strony o przysługującym im prawie do złożenia skargi do WSA na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez organy właściwe w sprawie – art. 3 § 1 pkt 9 P.p.s.a.. Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu – art. 53 § 2b P.p.s.a.

Wyżej wyłożone motywy zadecydowały o uwzględnieniu skargi w oparciu o art. 135 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. O kosztach postępowania sądowego orzeczono zaś na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a.