Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 438/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 74 art. 5 ust. 3
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE)  nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do działań wsparcia rozwoju obszarów  wiejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 czerwca 2021 r. w Radomiu sprawy ze skargi P. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...]marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowych na 2007 rok, po wznowieniu postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] marca 2019 r., Nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor ARiMR, organ odwoławczy) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z [...] października 2018 r., Nr [...], o stwierdzeniu wydania decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. Nr [...] z dnia [...] września 2008 r., w sprawie przyznania [...] s.c. płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt za rok 2007, z naruszeniem prawa.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie sprawy:

W dniu [...] maja 2008 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa w B. wpłynął wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na rok 2007 podmiotu [...] s.c. (nr producenta [...]). W przedmiotowym wniosku zadeklarowano do płatności rolnośrodowiskowej przejęte grunty rolne położone w województwie [...], przejętych wraz z zobowiązaniem rolnośrodowiskowym od podmiotu [...] sp. z o.o.

Po rozpoznaniu przedmiotowego wniosku, w dniu [...] września 2008 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. (dalej Kierownik BP, organ I instancji) wydał decyzję nr [...], którą przyznał wnioskodawcy płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2007, w łącznej wysokości [...] zł.

W dniu [...] września 2018 r. organ I instancji postanowieniem nr [...] wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowych znak [...].

Po ponownym rozpatrzeniu wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2007 Kierownik BP stwierdził, że uprzednio wydana w przedmiotowej sprawie decyzja: Nr [...] z [...] września 2008 r. o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, została wydana z naruszeniem prawa, z uwagi na niespełnienie przez wnioskodawcę tj. [...] s.c., warunków określonych § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.

Wskazane wyżej warunki nie zostały spełnione ze względu na stworzenie przez P. M. sztucznych warunków w celu uzyskania nienależnych płatności o których mowa w 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 386, z 23.12.2006, str. 74) poprzez sztuczny podział posiadanego przez niego gospodarstwa rolnego.

W wyniku wniesionego odwołania, zaskarżoną decyzją z [...] marca 2019 r., Dyrektor ARiMR utrzymał powyższą decyzję w mocy, wskazując w postawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 tj.).

Analizując decyzję organu I instancji, odniósł się do wznowionego postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Zdaniem organu odwoławczego zaistniały przesłanki, które wskazują, iż [...] s.c., nie spełnia warunku posiadania zadeklarowanego do przedmiotowej płatności gruntu rolnego określonego § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, w związku z dokonaniem przez ówczesnego wspólnika oraz Prezesa Zarządu spółki – P. M. działań skierowanych na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z celami prawa wspólnotowego, poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, w postaci podziału jednego spójnego gospodarstwa rolnego będącego w posiadaniu wskazanego wyżej P. M., na kilkadziesiąt części zgłaszanych odrębnie we wnioskach o przyznanie płatności na poszczególne lata przez szereg podmiotów, w tym przez stronę niniejszego postępowania.

Stwierdzenie okoliczności wskazanych powyżej, możliwe było dopiero po analizie dokumentacji wszystkich spółek utworzonych przez P. M. w latach 2006-2013, w tym analizy przekazywania poszczególnych gruntów rolnych pomiędzy spółkami w których P. M. posiadał udziały, wykonywania prac na zlecenie spółek przez podmioty powołane przez P. M., analizy numerów kont wskazywanych przez te spółki, a także tożsamości osób zawiązujących te spółki.

Wszystkie powołane wyżej okoliczności świadczą, zdaniem organu, iż na moment wydawania decyzji o przyznaniu płatności, organy ARiMR nie były w stanie ustalić mechanizmu stworzenia sztucznych warunków celem uzyskania nienależnych płatności. Z uwagi na fakt, iż na podstawie deklaracji użytkowania gruntów rolnych wskazanych we wniosku o płatności na rok 2007 przyznano płatności podmiotowi [...] s.c. w wysokości [...] zł., organ uznał, iż zaistniałe okoliczności wyczerpują przesłanki o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.., co zobligowało organ I instancji do wznowienia z urzędu postępowania w przedmiotowej sprawie.

Ponadto przy rozpatrzeniu wniosku należało również ustalić uprawnienia do płatności, o które wnosił uprzedni wnioskodawca tj. [...] p. z o.o. Organ odwoławczy przytoczył także obowiązujące przepisy mające zastosowanie w sprawie: art. 2 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, § 14 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. – ww., art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 – ww., a także art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r.

W ramach przeprowadzonej analizy ustalono, że (według stanu na rok 2007) P. i R. M., pozostający wówczas w związku małżeńskim, będąc w posiadaniu odrębnych numerów w ewidencji producentów nadanych osobom fizycznym, utworzyli dodatkowo 6 spółek: [...] Sp. z o.o., [...] Sp. z o.o., [...] Sp. z o.o., [...] Sp. z o.o., [...] Sp. z o.o. oraz [...] Sp. z o.o., w których są jedynymi współwłaścicielami lub jedno z małżonków je.st wspólnikiem, a drugim wspólnikiem jest [...] S.A. lub z niej wyodrębniony [...] Sp. z o. o. Ponadto w kolejnym roku tj. 2008 P. i R. M. utworzyli kolejne 32 spółki (w tym 31 spółek cywilnych), w których są jedynymi współwłaścicielami lub jedno z małżonków jest wspólnikiem, a drugim wspólnikiem jest zamiennie jeden z 6 podmiotów zarejestrowany w latach 2005-2006. Większość z zarejestrowanych w roku 2008 w ewidencji producentów spółek cywilnych, złożyła wnioski o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych do części gruntów przejętych wraz ze zobowiązaniem rolnośrodowiskowym (tzw. wnioski transferowe) od 6 podmiotow składających wnioski w roku 2007 tj. [...] Sp. z o.o., [...] Sp. z o.o., [...] Sp. z o.o., [...] Sp. z o.o. [...] Sp. z o.o. oraz [...] Sp. z o.o.

Z uwagi na objętość materiału dowodowego, organ ograniczył zakres analizy do dokumentacji zgromadzonej w ramach wniosku transferowego złożonego przez podmiot wnioskujący w niniejszym postępowaniu tj. [...] s. c., podmiotu przekazującego grunty i zobowiązania stronie postępowania tj. [...] sp. z o.o, P. M. oraz pozostałych pięciu podmiotów wnioskujących odrębnie o przyznanie płatności w roku 2007., tj. [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o. oraz [...] sp. z o.o.

Organy dokonały analizy dokumentów rejestrowych, ustalając kwestie reprezentacji spółek, przeprowadziły strukturę własnościową spółek i ponadto ustaliły, że oddzielne zgłoszenie do płatności rolnośrodowiskowej przez P. M., R. M. oraz pozostałe analizowane podmioty powierzchni łącznej wynoszącej [...] ha w ramach pakietu 2/S02, oraz [...] ha, w ramach pakietu 3/P01 umożliwiło ominięcie wskazanych wyżej przepisów modulacyjnych, co było sprzeczne z unormowanymi celami wsparcia.

Organy ustaliły, że wszystkie podmioty w których głównym udziałowcem był P. M. zajmowały te samą siedzibę tj. ul. K. [...], B., zadeklarowały do płatności grunty rolne położone w innych województwach, dodatkowo w gospodarstwie rozproszonym na kilka powiatów, co oceniając jednostkowo, ze względu na odległość od siedziby, znacząco zwiększa ponoszone koszty ogólne prowadzenia gospodarstwa ekologicznego (ze swojej natury wysokonakładowego) i podważa sens ekonomiczny takiej działalności.

Ustalono, że analizowane działki były swobodnie przekazywane pomiędzy spółkami, które łączy wspólnik – P. M. W ocenie organu, załączone w roku 2008 do tzw. "wniosków transferowych" umowy przeniesienia posiadania przedmiotowych gruntów, zawierane pomiędzy w/w podmiotami, miały stanowić jedynie uzyskanie formalnego tytułu do pozornego wydzielenia gruntów. Istotna w niniejszej sprawie jest zdaniem organu wykazana "decyzyjność" P. M. Organ wskazał, że to P. M. brał udział w załatwianiu wszystkich spraw analizowanych spółek, związanych zarówno z bieżącym funkcjonowaniem gospodarstw, a także wszelkich spraw formalnych w kontaktach z ARiMR (co wynika chociażby z pism składanych przez P. M. w sprawie niniejszej, a także w sprawach pozostałych analizowanych podmiotów). Organy przeanalizowały zakres zlecanych i wykonywanych prac polowych, podpierając się w tym przedmiocie dokumentacją włączoną do postępowania dowodowego w postaci umów oświadczenie usług, zeznaniami świadków (str.25 i 26 zaskarżonej decyzji). W ocenie organu odwoławczego ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, wynika, że strona jak i pozostałe analizowane podmioty nie okazały żadnego dokumentu mogącego świadczyć o relacjach handlowych związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego (sprzedaż, zakup usług lub płodów rolnych) z jakimkolwiek podmiotem spoza grupy podmiotów które łączy wspólnik – P. M.

Organy jednocześnie stwierdziły, że nie podważają obowiązującej w prawie polskim zasady odrębności podmiotów, jednak przy tak stworzonej strukturze własnościowej analizowanych podmiotów, nie jest możliwa ich odrębność gospodarcza. Zorganizowanie wielu spółek przez tych samych udziałowców jest zdarzeniem nienaruszającym żadnych przepisów krajowych, czy unijnych, jednakże ustalony

i wykazany związek pomiędzy poszczególnymi spółkami wynikający z ich struktury własnościowej i osobowej, tj. prowadzenia przez wszystkie podmioty tego samego rodzaju działalności, w takiej samej lokalizacji, korzystając ze wspólnego zaplecza, nie pozwala na przyjęcie stwierdzenia, iż działalność w formie licznych spółek kapitałowych jest uzasadniona okolicznościami ekonomicznymi. Wręcz przeciwnie pozwala stwierdzić, iż stanowi sztuczne działanie P. M. w celu uzyskania nienależnych płatności poprzez obejście przepisów prawa.

Organ wyjaśnił, że "gospodarstwo" oznacza wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika (art. 2 pkt b Rozporządzenia rady (WE) 1782/2003). W skład jednostek produkcyjnych gospodarstwa wchodzą natomiast grunty, budynki, urządzenia i maszyny, inwentarz oraz siła robocza. Jeżeli jednostki produkcyjne są zarządzane przez tę samą osobę bądź grupę osób fizycznych lub prawnych (bez względu na jej status w świetle prawa krajowego) mamy do czynienia z jednym rolnikiem

i gospodarstwem.

Zatem podniesiono, że samo założenie kolejnego podmiotu prawa handlowego przez tę sama grupę osób, prowadzącego działalność rolniczą nie będzie oznaczać automatycznie wykreowanie nowego rolnika i gospodarstwa. Fakt, że nowa osoba prawna jest założona przez grupę osób fizycznych lub prawnych posiadająca już status rolnika, w świetle definicji rolnika i gospodarstwa wyklucza uznanie takiej osoby za nowego rolnika, w sytuacji zarządzania tym "nowym" gospodarstwem przez te same osoby czy grupę osób. Zorganizowanie wielu spółek przez tych samych udziałowców jest zdarzeniem nienaruszającym żadnych przepisów krajowych, czy unijnych jednakże ustalony i wykazany związek pomiędzy poszczególnymi spółkami wynikający z ich struktury własnościowej, a także prowadzenia przez wszystkie podmioty tego samego rodzaju działalności, w takiej samej lokalizacji, korzystając ze wspólnego zaplecza, parku maszynowego wskazuje zdaniem organu, iż grunty rolne zgłaszane przez stronę postepowania, są zarządzane przez P. M. Powyższe prowadzi w ocenie organu do stwierdzenia, iż podmiot wnioskujący nie spełnił warunków do przyznania powyższej płatności określonych w § 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Dokonując analizy powiązań podmiotów w których P. M. był wspólnikiem zarejestrowanych odrębnie w ewidencji producentów Dyrektor ARiMR stwierdził, że to P. M. jest rolnikiem prowadzącym działalność rolniczą w posiadanym przez siebie gospodarstwie. Działalność ta była działalnością zarobkową wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły, prowadzoną na własny rachunek. To P. M. uzyskiwał przychody oraz ponosił wydatki związane z działalnością rolniczą, a więc był posiadaczem jednego, spójnego gospodarstwa rolnego, którego część była przedmiotem deklaracji we wniosku złożonym przez stronę niniejszego postępowania. Ustalone fakty i okoliczności prowadzenia działalności rolniczej przez skarżącą spółkę (ta sama siedziba, ci sami wspólnicy bądź prezesi, wzajemne przekazywanie sobie posiadanych gruntów, deklarowanie działek rolnych w tych samych obrębach ewidencyjnych) zasadnie wskazują, że spółka została zawiązana w celu podzielenia łącznie posiadanego areału ziemi na mniejsze gospodarstwa, celem obejścia przepisów ustalających limity pomocy finansowej według kryteriów wielkości gospodarstwa i zasady, że płatność jest uzależniona od wielkości gospodarstwa i maleje wraz z jego wzrostem. Zachodzą także podstawy do stwierdzenia koordynacji między poszczególnymi podmiotami, zatem zaistniał też element subiektywny stworzenia sztucznych warunków wymaganych do uzyskania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami wsparcia.

Organ odwoławczy wskazał, że podstawą do wznowienia postępowania był art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., gdyż wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne, nieznane organowi w dniu wydania decyzji, a istotne w sprawie. Jak wskazano w treści niniejszej decyzji stwierdzenie okoliczności wskazanych powyżej, możliwe było dopiero po analizie dokumentacji wszystkich spółek utworzonych przez P. M. w latach 2006-2013, w tym analizy przekazywania poszczególnych gruntów rolnych pomiędzy spółkami w których P. M. posiadał udziały, wykonywania prac na zlecenie spółek przez podmioty powołane przez P. M., analizy numerów kont wskazywanych przez te Spółki, a także tożsamości osób zawiązujących te spółki. Organy ARiMR nie były w stanie ustalić mechanizmu stworzenia sztucznych warunków celem uzyskania nienależnych płatności na moment wydania decyzji za rok 2007, gdyż dopiero w latach kolejnych został ujawniony sposób działania P. M., tj. składanie wniosków o przyznanie płatności przez różne podmioty (spółki), w których główną rolę pełnił P. M. jako wspólnik, prezes zarządu, prokurent, itd.

W ocenie organu odwoławczego zarzut, iż w sprawie nie wystąpiły jakiekolwiek nowe fakty i dowody, nieznane wcześniej organowi, jest niezasadny. Jak bowiem wykazano w treści zaskarżonej decyzji, analiza wszystkich podmiotów związanych

z osobą P. M. dała dopiero obraz całej sytuacji. Podkreślono, że dopiero w kolejnych latach, w trakcie prowadzonych postępowań administracyjno-odwoławczych oraz sądowych, wyszło na jaw działanie P. M., tj. składanie wniosków o przyznanie płatności przez inne podmioty, powiązane jednakże z osobą P. M. Okoliczności te były istotne w sprawie, gdyż zbadanie ich spowodowało ustalenie, że to P. M. był posiadaczem gruntów zgłaszanych we wszystkich spółkach (lub członkowie jego rodziny). Poprzez stworzenie sztucznego podziału gospodarstwa miał on na celu uniknięcie modulacji płatności, która obowiązuje w niektórych programach pomocowych, np. płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, a zatem pomocy, której dotyczy niniejsze postępowanie. Organ zaznaczył, że wszystkie spółki - posiadały ten sam adres: B., ul. K. [...], wszystkie posiadały ten sam zarząd w osobie P. M. lub osób z nim związanych, zaś mechanizm działania był taki sam: spółki formalnie były w posiadaniu działek rolnych, w rzeczywistości nie były w ich faktycznym użytkowaniu. Nabywały grunty rolne w celu wyłącznie otrzymywania płatności nie prowadząc na nich działalności rolniczej, gdyż prace polowe w rzeczywistości wykonywał P. M., poprzez stosowne zarządzanie. Bez ponoszenia więc żadnych kosztów prowadzenia działalności rolniczej, nie użytkując zgłaszanych działek rolnych występowały o płatności, będąc ściśle powiązane z określoną grupą osób. Świadczy to o stworzeniu sztucznych warunków, co w sprawie odpowiednio uargumentowano.

Końcowo organ odwoławczy podkreślił, że w sprawie istniały przesłanki do wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., niemniej organ nie mógł uchylić decyzji o przyznaniu płatności z [...] września 2008 r. (doręczenie decyzji w dniu [...] września 2008 r.) z uwagi na upływ terminu, zatem ograniczył się do stwierdzenia wydania tej decyzji z naruszeniem prawa.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie skarżąca wniosła o uchylenie decyzji obu instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

- art. 145 § 1 punkt 5, art.149 § 1 k.p.a., podnosząc, iż w sprawie nie wystąpiły żadne nowe okoliczności ani dowody nieznane wcześniej;

-art. 7, art. 8, art. 11, art. 75, art. 77 k.p.a., poprzez nie przeprowadzenie dowodów żądanych przez stronę;

- art. 80 i art. 81 k.p.a., poprzez dokonanie nieprawidłowej oceny całokształtu materiału dowodowego.

W uzasadnieniu skargi, skarżąca rozwinęła postawione zarzuty, akcentując, iż

w sprawie nie wystąpiły jakiekolwiek nowe fakty i dowody nieznane wcześnie organowi.

Zdaniem strony skarżącej żadne supozycje organu nie mogą stanowić okoliczności wznowienia z art.145 § 1 punkt 5 k.p.a. Dane dotyczące powiązań

z P. M. i innymi podmiotami były organowi znane podczas wydawania decyzji będącej przedmiotem postępowania wznowieniowego nie ma więc przesłanki wznowienia.

Organ nie przeprowadził dowodów wnioskowanych przez stronę o przesłuchanie świadków, nie dołączył do akt sprawy - akt wszystkich spraw o płatności rolnośrodowiskowe. Ponadto kwestia domniemanego stworzenia sztucznych warunków przez wspólników jest spóźniona.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Z dokumentów rejestrowych (umowa spółki cywilnej, zaświadczenie o numerze

identyfikacyjnym regon, NIP), złożonych wraz z wnioskiem o wpis do ewidencji producentów (załączono do akt przedmiotowej sprawy), wynika, że jako adres spółki [...] s.c., wskazano ul. K. [...], [...] B. Wspólnikami spółki są P. M. i [...] sp. z o.o. z siedzibą w B. Przedmiotem działalności spółki jest uprawa zbóż, roślin i pozostałe uprawy rolne, uprawa warzyw, a także chów i hodowla bydła. Ponadto każdy ze wspólników jest uprawniony do reprezentacji spółki.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Dyrektora ARiMR, dotycząca stwierdzenia wydania decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z [...] września 2008 r., Nr [...], o przyznaniu [...] s.c. płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2007, z naruszeniem prawa.

Stanowiąca przedmiot skargi decyzja wydana została w wyniku wznowienia postępowania. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową umożliwiającą ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym została ona wydana, było dotknięte kwalifikowanymi wadami, wymienionymi w art. 145 § 1 k.p.a. Zadaniem organów

w postępowaniu wznowieniowym jest zatem ustalenie, czy postępowanie zakończone decyzją ostateczną było dotknięte jedną z wad wymienionych w wyżej wymienionym przepisie. Stwierdzenie istnienia takiej wady obliguje organ do uchylenia decyzji ostatecznej i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy, stosownie do art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.

W rozpoznawanej sprawie podstawą wznowienia postępowania był art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., z którego wynika, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który je wydał.

Przywołany przepis wymaga zatem kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek: nowe okoliczności i nowe dowody muszą zostać ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej, musiały one istnieć już wcześniej, to jest w chwili wydawania decyzji ostatecznej, lecz dla organu są one nowymi tylko dlatego, że nie były mu wcześniej znane. Nie ma znaczenia, czy ujawnione okoliczności lub dowody nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotnie w wyniku zaniedbań czy

z innych powodów. Warunkiem wznowienia postępowania jest w omawianym przypadku jedynie to, aby nowa okoliczność czy dowód miały istotne znaczenie dla sprawy i istniały w dniu wydania decyzji oraz nie były znane organowi, który wydał decyzję (por. wyrok NSA z 19 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 768/11, LEX nr 1252179).

O istotności nowych okoliczności faktycznych i nowych dowodów można mówić tylko wtedy, jeżeli dotyczą one przedmiotu sprawy i mają wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych, co oznacza, że w sprawie mogłaby zapaść decyzja co do istoty odmienna od dotychczasowej.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do ustalenia, czy organy prawidłowo przyjęły, że z uwagi na niespełnienie przez wnioskodawcę tj. [...] s.c. warunków określonych § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, ze względu na stworzenie przez P. M. sztucznych warunków w celu uzyskania nienależnych płatności, o których mowa w 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. w zakresie wprowadzenia procedur kontroli jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 386,

z 23.12.2006, str. 74) poprzez sztuczny podział posiadanego przez niego gospodarstwa rolnego, stanowiło naruszenie warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej, uzasadniające wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

i stwierdzenie wydania decyzji dotychczasowej w sprawie płatności rolnośrodowiskowej z naruszeniem prawa. W ocenie organu jest to nowa, istotna dla sprawy okoliczność, która nie była znana organowi w dniu wydania decyzji, istniała jednak w dacie przyznania płatności.

Stanowisko skarżącego jest natomiast całkowicie przeciwne, bowiem w jej ocenie w sprawie nie wystąpiły żadne nowe okoliczności ani dowody nieznane wcześniej organowi.

W ocenie Sądu stanowisko organu należy uznać za prawidłowe. Jak wskazano powyżej, w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wymienione zostały dwie, niezależne od siebie przesłanki w ramach omawianej podstawy wznowienia. W rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. "nowy dowód" musi istnieć w dacie wydania decyzji, aby mógł stanowić podstawę wznowienia. Natomiast warunkiem przy "nowej okoliczności" w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. jest to, aby była istotna (czyli taka, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy) i istniała w dacie wydania decyzji, przy czym nie była znana organowi. "Nowe okoliczności", o jakich mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. przedstawiają określony stan faktyczny i prawny, który istniał w chwili wydawania przez organ decyzji ostatecznej, lecz nie był on znany organowi, mający wpływ na status prawny strony. Ujawnienie nowych okoliczności może być rezultatem przeprowadzenia dowodów po wydaniu decyzji.

W ocenie Sądu, taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Przyznanie płatności stronie nastąpiło decyzją z [...] września 2008 r. W dacie wydania decyzji organy dysponowały dokumentacją i dokonały analizy jedynie akt sprawy dotyczącej przedmiotowego postępowania. Dopiero, w trakcie prowadzonych postępowań administracyjno – odwoławczych i sądowych ujawnił się mechanizm działania P. M., tj. składanie wniosków o przyznanie płatności przez inne podmioty powiązane jednakże z osobą P. M., jedynie formalne posiadanie działek przez te podmioty w sytuacji, gdy nie były one w ich faktycznym użytkowaniu,

a posiadaczem gruntów zgłaszanych przez spółki był P. M. i to on prowadził działalność rolną, wykonywaną w sposób zorganizowany, ciągły, na własny rachunek. Aby przesądzić, że pewne działania są powtarzalne a więc, że stworzono pewien mechanizm działania, trzeba czasu niezbędnego na tę powtarzalność, co potwierdza

w ocenie Sądu nowość powyższych okoliczności i ich nieznajomość przez organ

w dacie wydania decyzji w trybie zwykłym. Podstawą wznowienia postępowania

w rozpoznawanej sprawie były zatem nowe okoliczności w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., które ujawniły się za pośrednictwem dowodu przeprowadzonego po wydaniu decyzji ostatecznej.

W przedmiotowej sprawie podstawą, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa jest uznanie, że doszło do stworzenia sztucznych warunków do przyznania płatności PRŚ, co nie było przedmiotem wcześniejszego badania przez organy. Ustalenia okoliczności stworzenia sztucznych warunków pojawiły się w sprawie dopiero po długotrwałych analizach kilkudziesięciu podmiotów: spółek cywilnych i spółek prawa handlowego, które zostały utworzone przez identyczną grupę osób. Działania organu wymagały porównania składów osobowych kilkudziesięciu spółek, które składały wnioski na przestrzeni ostatnich lat, ich siedziby, sposobu działania, powiązań osobowych, wychwycenia mechanizmów działania, treści składanych wniosków, zauważenia cech powtarzalności danego schematu działania, reprezentacji, tego samego konta bankowego. Takich ustaleń nie można dokonać przez pryzmat pojedynczego wniosku złożonego przez określony podmiot i ograniczyć jego badanie tylko do oceny działań samego beneficjenta. Na moment wydawania poprzednich decyzji w sprawie organy ARiMR takich ustaleń jeszcze nie posiadały.

Zgodzić się należy z organami ARiMR, że w dacie wydawania przedmiotowej decyzji po wznowieniu postępowania – organy posiadały już z urzędu informacje, że

w sprawach kilkudziesięciu spółek (które złożyły wnioski o przyznanie płatności na przestrzeni ostatnich kilku lat), założonych przez określoną, identyczną grupę osób, toczą się postępowania administracyjne, gdzie organy ARiMR stawiają zarzuty stworzenia sztucznych warunków.

Takiej weryfikacji poddano również i skarżącą w toku postępowania wyjaśniającego, ponownie rozpoznając sprawę przyznania płatności PRŚ na 2007 r. Wykazanie w postępowaniu zakończonym wydaniem kontrolowanych decyzji - stworzenia sztucznych warunków do przyznania ww. płatności, stanowi zmianę istotnych okoliczności faktycznych, bowiem wyklucza przyznanie płatności PRŚ.

Zgodnie z art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

Ponadto, zgodnie z art. 4 ust 3 rozporządzenia Rady (WE EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r., w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny

z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.

Jak trafnie wskazały organy mimo, iż uprzednio przedstawiony stan faktyczny sprawy dotyczy jedynie podmiotu [...] s.c., to dla wykazania istoty sprawy, jej analizy faktycznej i prawnej konieczne okazało się przedstawienie tego podmiotu,

w powiązaniu z P. M. oraz innymi podmiotami – spółkami, które również w tym samym roku kalendarzowym ubiegały się o płatność.

Jak wskazano w wyroku ll GSK 2576/14, ustalenie stworzenia sztucznych warunków gospodarowania odnosi się nie tylko do działań samego beneficjenta, lecz również do działań pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne. Przy ocenie "sztucznego stworzenia warunków" nie można zatem ograniczać się tylko do oceny działań samego beneficjenta. Podkreślić należy, iż przedmiotem wskazanej analizy było postępowanie P. M. który, według stanu na rok 2007, wspólnie z członkami najbliższej rodziny, zawiązał sześć spółek kapitałowych, składających odrębne od niego i (jego ówczesnej małżonki) R. M., wnioski o przyznanie płatności.

Z analizy struktury własnościowej tych podmiotów (wnioskujących odrębnie

o płatności w roku 2007) wynika, iż bezpośrednio jako wspólnicy występują: P. M., R. M., [...] SA oraz wydzielona z niej [...] sp. z o.o. Pośrednio własność udziałów we wszystkich opisanych wyżej spółkach skupiła się głównie w rękach P. M., oraz w niewielkim wymiarze R. M. (ówczesnej małżonki) i M. M. (ojca). Zatem spółki te są jedynie inną forma prawna posiadanego przez P. M. gospodarstwa. Ponadto, wszystkie opisane podmioty wskazały jako swoją siedzibę ten sam adres tj., ul. K. [...], [...] B. Praktycznie taki sam był również zakres ich działalności (identyczny – poza powstałym wcześniej [...]). Przedmiotem ustaleń nie jest jednak sam fakt ustalenia praw własności, lecz faktycznego posiadania przez stronę niniejszego postępowania w roku 2007 gruntów rolnych, oraz fakt rzeczywistego prowadzenia na nich jako rolnik odrębnego, samodzielnego gospodarstwa rolnego.

W pkt II 2.1 Załącznika do Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1444/2002 z dnia 24 lipca 2002 r., zmieniającego decyzję Komisji 2000/115NVE odnoszącą się do definicji charakterystyk, wyjątków od definicji oraz regionów i okręgów dotyczących przeglądów struktur gospodarstw rolnych (Dz. Urz. UE. L. 20022161) objaśniono, że za jedno samodzielne gospodarstwo uważane jest gospodarstwo nawet podzielone między dwie lub więcej osób ze względów podatkowych lub innych, ale ciągle posiadające jeden zarząd (jednego wspólnego zarządcę) i które z tego względu można uważać za jedną jednostkę ekonomiczną. Wskazano, że dwa lub więcej oddzielnych i uprzednio niezależnych gospodarstw, zintegrowanych w rękach jednego posiadacza, uważa się za jednego gospodarstwo, jeśli mają obecnie wspólnego zarządcę lub też wykorzystują tę samą siłę roboczą i urządzenia. Wyjaśniono również (pkt 8/1 a), że małżonków lub bliskich członków rodziny wspólnie posiadających lub dzierżawiących gospodarstwo należy normalnie uważać za posiadaczy jednego niezależnego gospodarstwa zarządzanego przez jednego posiadacza. Idea płatności wynika ze wspólnotowej polityki wspierania dochodów rolników i dotyczy, co wynika bezpośrednio z prawa wspólnotowego, pomocy finansowej udzielanej tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych, tzn. decydują, jakie rośliny uprawiać, i swobodnie dokonują odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbierają plony oraz utrzymują te grunty w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska (zgodnie z normami).

Należy wskazać, iż zgodnie z przepisami prawa krajowego, zgodnie z którymi

w przypadku, gdy warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot współposiadania, pomoc przysługuje temu współposiadaczowi gruntu, co do którego pozostali współposiadacze wyrazili pisemną zgodę. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 maja 2012 r., sygn. akt V SA/Wa 299/12 "Zapis ten ma w rzeczywistości na celu wyeliminowanie "sztucznych" podziałów gospodarstw celem ominięcia modulacji w przypadku części programów pomocowych czy też limitu zalesionych hektarów przez współwłaścicieli, a tym samym współposiadaczy".

Program rolnośrodowiskowy ma na celu poprawę środowiska rolnego i obszarów wiejskich poprzez przywracanie walorów lub utrzymanie cennych siedlisk przyrodniczych użytkowanych rolniczo, wsparcie terenów prowadzących produkcję ekologiczną w rolnictwie. Pomoc z tego tytułu, stanowi dla rolników rekompensatę utraconego dochodu, dodatkowo poniesionych kosztów transakcyjnych. Jest to pomoc wieloletnia, wypłacana corocznie, według określonego systemu, skierowana do mniejszych gospodarstw (do 100 ha), dlatego system płatności został skonstruowany degresywnie. Ustalania górnych limitów środków przypadających na jedno gospodarstwo rolne ma na celu przeciwdziałanie nadmiernemu kumulowaniu środków w gospodarstwach wielkoobszarowych. Rolnictwo ekologiczne z racji konieczności stosowania określonych metod uprawy w warunkach polskich dotyczy raczej gospodarstw o areale nie przekraczającym 100 ha i inaczej na takiej wielkości powierzchni kształtuje się dochodowość oraz kosztowość. Z tej racji legislator krajowy wprowadził system preferujący mniejsze gospodarstwa rolne.

Podział dużego gospodarstwa na mniejsze części, przekazane w posiadanie różnym podmiotom, zarejestrowanym w ewidencji producentów, przekłada się na przyznanie płatności z ominięciem przepisów modulacyjnych. Działanie takie, byłoby dopuszczalne, jedynie pod warunkiem, że dojdzie do rzeczywistego podziału dużego gospodarstwa na mniejsze części, a wnioskujący o pomoc rzeczywiście obejmą

w posiadanie wydzielone im działki i staną się w ten sposób odrębnymi producentami rolnymi.

Organy słusznie spostrzegły, że analiza gruntów zadeklarowanych w roku 2007 przez wszystkie 6 spółek handlowych (i przekazanych w roku następnym kilkudziesięciu spółkom cywilnym) związanych z P. M. wykazała zadziwiającą, a w ocenie organu nieprzypadkową, zbieżność ich położenia.

Zrozumiałym dla organu jak trafnie zaznaczył organ odwoławczy byłoby zdeklarowanie przez spółkę P. M. tj. [...] sp. z o.o. gospodarstwa rolnego położonego w woj. [...], odrębnie od gospodarstwa rolnego zgłoszonego bezpośrednio przez P. M., położonego tylko np. w województwie [...], to nie jest możliwe zrozumienie celowości, odrębnego zgłaszania do płatności gruntów położonych de facto obok siebie, przez podmioty mające tego samego właściciela, zajmujące tą samą siedzibę, a przede wszystkim prowadzące identyczny rodzaj działalności. Jak wynika z analizy położenia poszczególnych gruntów, zarówno P. M., R. M. jak i wszystkie pozostałe podmioty zgłosiły użytkowanie gospodarstw położonych w województwie [...], z czego większość w powiecie [...], odnosząc się do pozostałych województw sytuacja wygląda podobnie - np. grunty użytkowane w powiecie [...] deklarują P. M., [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., grunty użytkowane w powiecie [...] deklarują P. M., [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., grunty powiecie [...] deklarują P. M., R. M., [...] sp.z o.o., grunty użytkowane w powiecie [...] deklarują P. M., [...] p. z o.o., [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o.

Reasumując wskazać należy, że zorganizowanie wielu spółek przez tych samych udziałowców jest zdarzeniem nienaruszającym żadnych przepisów krajowych, czy unijnych, jednakże ustalony i wykazany związek pomiędzy poszczególnymi spółkami wynikający z ich struktury własnościowej, a także prowadzenia przez wszystkie podmioty tego samego rodzaju działalności, w takiej samej lokalizacji, korzystając ze wspólnego zaplecza, parku maszynowego wskazuje, iż [...] s.c., znajdując się w grupie osób fizycznych lub prawnych zawiązanych przez P. M. prowadzącego jedno, spójne gospodarstwo.

Powyższe prowadzi do stwierdzenia, iż podmiot wnioskujący nie spełniał warunków do przyznania wnioskowanych płatności określonych w § 2 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Sąd nie ma wątpliwości, że w sprawie istniały przesłanki do wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Stwierdzenie okoliczności przedstawionych powyżej, możliwe było dopiero po analizie dokumentacji wszystkich spółek utworzonych przez P. M. w latach 2006 – 2013 i dokonanie stosownej analizy przekazywania gruntów.

Organy prawidłowo zastosowały z art. 146 § 1 k.p.a., zgodnie z którym uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a i art. 145b k.p.a., nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia decyzji upłynęło pięć lat.

W rozpoznawanej sprawie skuteczne doręczenie stronie decyzji, co do której postępowanie zostało wznowione, nastąpiło w dniu [...] września 2008 r., a zatem zgodnie z art. 151 § 2 k.p.a. możliwe było jedynie stwierdzenie wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa. W konsekwencji nie naruszono art. 145 § 1 pkt 5 i 151 § 2 k.p.a.

Postępowanie dowodowe w rozpoznawanej sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo, organy wyjaśniły wszystkie okoliczności sprawy i odniosły się do twierdzeń skarżącego, nie naruszając w tym zakresie art. 7, art. 77, art. 8 i art.. 80 k.p.a.

Organy wyjaśniły ponadto motywy podjętego rozstrzygnięcia oraz zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwieniu sprawy w zgodzie z art. 11 k.p.a.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut niewyjaśnienia metodologii doboru podmiotów będących przedmiotem analizy w niniejszym postępowaniu. Jak wynika bowiem z uzasadnienia zaskarżonej decyzji organy z uwagi na objętość materiału będącego przedmiotem analizy ograniczyły zakres włączonego do przedmiotowego postępowania materiału dowodowego do dokumentacji złożonej w ramach wniosku złożonego przez podmiot wnioskujący w niniejszym postępowaniu tj. [...] s.c., podmiotu przekazującego grunty i zobowiązania stronie postępowania tj. [...] sp. z o.o., P. M. oraz pozostałych pięciu podmiotów wnioskujących odrębnie o przyznanie płatności w 2007 r. tj. [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o. oraz [...] sp. z o.o.

Sąd uznał, że przedstawiony materiał jest wystarczający do zobrazowania działań P. M. i wykazania stworzenia przez niego sztucznych warunków

w celu uzyskania nienależnych płatności, kierując się zasadą ekonomiki procesowej.

Tym samym wbrew zarzutom skargi w rozpoznawanej sprawie nie doszło do dokonania nieprawidłowej oceny całokształtu materiału dowodowego. Za chybiony należy uznać zarzut naruszenia art. 80 i art. 81 k.p.a. Skarżąca strona nie wykazała

w żaden sposób, że ustalenia organów ARiMR nie są zasadne.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm.) skarga podlegała oddaleniu.