Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1151/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c,  art. 135
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Sędziowie Sędzia WSA Michał Sowiński (spr.), Sędzia WSA Teresa Zyglewska, Protokolant Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2009 r. sprawy ze skargi R. K., E. P., M. M. i J. K. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] marca 2009 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Środowiska na rzecz skarżących R. K., E. P., M. M. i J. K. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] listopada 2004 r. pełnomocnik strony postępowania wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia [...] maja 1962 r. znak [...], dotyczącej przejęcia na własność Państwa nieruchomości leśnej o powierzchni 11,93 ha położonej w W., powiat G. stanowiącej współwłasność M. i A. K.

Decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. Minister Środowiska odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia [...] maja 1962 r. znak [...].

Następnie decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. Minister Środowiska po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, złożonego przez spadkobierców M. i A. K.: R. K., E. P., M. M. i J. K., reprezentowanych przez adwokata J. B., utrzymał w mocy decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] listopada 2007 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia [...] maja 1962 r. dotyczącej przejęcia na własność Skarbu Państwa parceli leśnej o powierzchni 11,93 ha położonej w Nadleśnictwie L.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ rozpoznając ponownie sprawę wskazał, że przedmiotową parcelę leśną przejęto na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17, poz. 71 z późn. zm.). Nieruchomość ta znajdowała się we władaniu Nadleśnictwa L. przed wejściem w życie ww. ustawy, tj. przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Władanie to wyrażało się pozyskaniem z niej w 1955 r. 282,96 m3 drewna, co znajduje potwierdzenie w zapisie dokonanym w planie urządzania lasu za okres od 1953 r. do 1962 r. Wobec powyższego zdaniem Ministra Środowiska Lasy Państwowe wykonały na przedmiotowej parceli leśnej położonej w Nadleśnictwie L. czynności władcze przed dniem wejścia w życie ustawy.

Ponadto stwierdzono, że zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że przedmiotowa nieruchomość leśna znajdowała się we władaniu Państwa w dacie wydania decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego, tj. w dniu [...] maja 1962 r. oraz, że pozostawała ona trwale we władaniu Państwa, o czym zaświadcza zdaniem

Sygn. akt IV SA/Wa 1151/09

organu między innymi zapis dokonany w planie urządzania lasu za okres od 1953 r. do 1962 r. mówiący o pozyskaniu z przedmiotowej działki w 1954 r. 134,24 m3 drewna, a w 1956 r. 978,81 m3 drewna.

Odnosząc się do zarzutów strony podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ wyjaśnił, że fakt nie przejęcia na własność Skarbu Państwa przedmiotowej działki jako mienia opuszczonego nie ma znaczenia w przypadku zastosowania przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego, bowiem na podstawie ww. ustawy przejmowano te nieruchomości leśne znajdujące się we władaniu Państwa, których stan prawny nie był jeszcze uregulowany. Przesłanką decydującą o możliwości przejęcia nieruchomości leśnych był fakt, że do dnia wejścia w życie ww. ustawy nieruchomość leśna była we władaniu Państwa i nadal w tym władaniu pozostawała.

Odpowiadając na argumenty strony dotyczące faktu korzystania z przedmiotowej działki leśnej przez byłą właścicielkę, Minister Środowiska przytoczył uchwałę Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lutego 1991 r. (Dz. U. Nr 20, poz. 88), w której ustalono, że o przejęciu nieruchomości rolnych i leśnych decydują wyłącznie przesłanki wymienione w art. 16 (wcześniej art. 9) ustawy z dnia 12 marca 1958 r. bez względu na okoliczności w jakich doszło do przejęcia nieruchomości przez Państwo, oraz że przejęciu na własność Państwa podlegają również te nieruchomości, których właściciele do dnia [...] kwietnia 1958 r. dawali wyraz woli ich odzyskania.

Ponadto, zdaniem organu, pozwolenie z dnia [...] maja 1958 r. uzyskane przez M. K. z Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej na wyrąb jodły nie mogło dotyczyć przedmiotowej działki, gdyż fakt dokonania wyrębu musiałby zostać odnotowany w planie urządzania lasu za okres od 1953 r. do 1962 r. Natomiast uzyskane przez M. K. różne zaświadczenia od ówczesnych władz mogą tylko świadczyć o jego woli odzyskania nieruchomości, co według ww. uchwały Trybunału Konstytucyjnego nie stanowiło przeszkody w przejęciu jej na podstawie art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r.

Minister Środowiska wyjaśnił również, że nie można mówić o jednorazowej wycince drzew na przedmiotowej parceli, gdyż zgodnie z zapisem dokonanym w planie urządzania lasu za okres od 1953 r. do 1962 r. z przedmiotowej działki leśnej pozyskiwano drewno kolejno w 1954 r, w 1955 r. oraz w 1956 r.

Sygn. akt IV SA/Wa 1151/09

Organ wyjaśnił również, że na omawianym terenie prowadzona jest nieprzerwanie do chwili obecnej planowa gospodarka leśna. Świadczą o tym między innymi zapisy w opisie taksacyjnym z aktualnej mapy Nadleśnictwa L. stwierdzające występowanie na przedmiotowym terenie buka w wieku 30 lat, 35 lat i 50 lat oraz jodły w wieku 35 lat i 50 lat oraz zapisy dokonane w części "wskazania gospodarcze" tego opisu, które potwierdzają wykonywanie na omawianej parceli leśnej zabiegów gospodarczych w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2008 r.

Na powyższą decyzję R. K., E. P., M. M. i J. K., reprezentowani przez adwokata J. B. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Wyrokiem z dnia 30 czerwca 2008 r. wydanym w sprawie sygn. akt IV SA/Wa 760/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Środowiska z [...] lutego 2008 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] listopada 2007 r. Uzasadniając swoje stanowisko Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] listopada 2007 r. wydane zostały z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm); dalej: "k.p.a.", które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia.

Zdaniem Sądu, organ administracji rozpoznając ponownie sprawę winien dokonać oceny czy spełnione zostały wszystkie ustawowe przesłanki do przejęcia przedmiotowej nieruchomości rolnej dokonane badaną w trybie nadzoru decyzją z dnia [...] maja 1962 r., a więc czy przedmiotowa nieruchomość leśna została objęta we władanie Państwa do dnia wejścia w życie ww. ustawy i czy w dacie wejścia w życie ustawy (5 kwietnia 1958 r.) w tym władaniu pozostawała oraz czy nadal pozostawała we władaniu Państwa w dniu wydania kontrolowanej decyzji tj. [...] maja 1962 r. Swoje ustalenia organ winien odzwierciedlić w uzasadnieniu decyzji, powołując się na konkretny materiał dowodowy pozwalający na jednoznaczne rozstrzygnięcie powyższych kwestii, które mają w niniejszej sprawie podstawowe znaczenie.

Decyzją z dnia [...] marca 2009 r. Minister Środowiska odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] maja 1962 r. znak: [...] Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego, którą orzeczono o przejęciu na własność Państwa parceli leśnej o powierzchni 11,93 ha położonej w Nadleśnictwie L.

Sygn. akt IV SA/Wa 1151/09

J. B., pełnomocnik spadkobierców po M. K. i A. K., wystąpił w piśmie z dnia [...] kwietnia 2009 r. z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy i uchylenie zaskarżonej decyzji.

Decyzją z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] Minister Środowiska utrzymał w mocy decyzję własną z [...] marca 2009 r. W uzasadnieniu ww. decyzji organ podkreślił, że przedmiotową parcelę leśną przejęto na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego. Przesłanką decydującą o przejęcia nieruchomości leśnych na podstawie ww. artykułu był fakt, że do dnia wejścia w życie ww. ustawy tj. do dnia 5 kwietnia 1958 r. nieruchomość leśna była we władaniu Państwa i nadal w tym władaniu pozostawała. Organ wyjaśnił, że od pojęciem władania (gospodarowania) należy w szczególności rozumieć przeprowadzenie w lesie czynności gospodarczych takich jak: zalesianie, pielęgnacja upraw i drzewostanów oraz ich eksploatacja.

Minister Środowiska wyjaśnił, że ponowna analiza akt sprawy dokonana w wyniku prowadzonego postępowania potwierdziła wykonanie wymienionego w ww. decyzji z dnia [...] maja 1962 r. znak: [...] Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego pozyskania z niej w 1955 r. 282,96 m3 drewna. Zaświadcza o tym zapis w planie urządzenia lasu za okres od 1953 r. do 1962 r. Ponadto z przedmiotowej działki pozyskano w 1954 r. 134,24 m3 drewna oraz w 1956 r. 978,81 m3 drewna, o czym świadczą zapisy dokonane w planie urządzenia lasu za okres od 1953 r. do 1962 r. Oprócz ww. pozyskania na omawianej działce przygotowano glebę do nasadzeń oraz wykonano nasadzenia w 1956 r. Dowodem są adnotacje umieszczone we wniosku "Odnowienia i pielęgnowania lasu na rok 1956". Zdaniem organu na podstawie dowodów należy stwierdzić, że z przedmiotowej parceli leśnej przed dniem [...] kwietnia 1958 r., a więc przed dniem wejścia w życie ustawy dokonano nie tylko pozyskania drewna, ale także wykonano nasadzenia.

Wobec powyższego organ stwierdził, że Lasy Państwowe wykonały na przedmiotowej parceli leśnej położonej w Nadleśnictwie L. czynności władcze przed dniem wejścia w życie ustawy tj. przed dniem 5 kwietnia 1958 r.

Dalej organ wyjaśnił, że wśród zgromadzonego materiału dowodowego brak jest zapisów potwierdzających wykonanie na przedmiotowej działce leśnej przez Lasy Państwowe czynności gospodarczych w dacie wejścia w życie ww. ustawy tj. około dnia

Sygn. akt IV SA/Wa 1151/09

5 kwietnia 1958 r., jak również w dniu wydania ww. decyzji tj. około [...] maja 1962 r. Zdaniem Ministra Środowiska brak zapisów w stosownych dokumentach nie oznacza, że omawiana parcela leśna nie pozostawała we władaniu Państwa w dacie wejścia w życie ww. ustawy oraz w dacie wydania ww. decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego. Organ wyjaśnił, że zasadą prowadzenia gospodarki leśnej jest oparcie jej o plany urządzenia lasu sporządzane na okres 10 lat. W planie urządzenia lasu za okres od 1953 r. do 1962 r. nie przewidziano około dnia [...] kwietnia 1958 r., jak również około dnia [...] maja 1962 r. wykonywania na przedmiotowej działce przez Lasy Państwowe żadnych czynności gospodarczych takich, które powinny być zapisane w stosownym dokumencie, jakim jest w tym przypadku plan urządzenia lasu. W ocenie organu nie oznacza to jednak, iż Lasy Państwowe nie wykonywały w tym terminie żadnych czynności gospodarczych na omawianej działce. W tym czasie przeprowadzane były na pewno zabiegi z ochrony lasu, zabiegi pielęgnacyjne oraz inne zabiegi rutynowe, które nie zostały zapisane w planie urządzenia lasu, gdyż nie jest to obligatoryjnie wymagane. Natomiast zapisy dokonane w planie urządzenia lasu za okres następny tzn. od 1965 r. do 1975 r. zaświadcza, że na przedmiotowej nieruchomości leśnej zostały zaplanowane kolejne zabiegi, w tym przypadku odnowienia pod koniec 10-lecia.

Minister Środowiska stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy (Mapa przeglądowa Nadleśnictwo L. Stan na 1 października 1965 r.) pozwala stwierdzić, iż gospodarka leśna prowadzona przez Lasy Państwowe na przedmiotowej nieruchomości była wykonywana w sposób prawidłowy, zgodny z zasadami sztuki leśnej.

W związku z powyższym, zdaniem organu, należy stwierdzić, że zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, iż Lasy Państwowe wykonały na przedmiotowej parceli leśnej czynności władcze przed dniem wejścia w życie ww. ustawy tj. przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Ponadto należy stwierdzić, że omawiana działka znajdowała się we władaniu Państwa w dacie wejścia w życie ww. ustawy oraz w dniu wydania ww. decyzji tj. w dniu [...] maja 1962 r.

Na powyższą decyzję pismem z dnia [...] maja 2009 r. R. K., E. P., M. M. i J. K. wnieśli za pośrednictwem Ministra Środowiska do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę zarzucając zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] marca 2009 r. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a w szczególności:

Sygn. akt IV SA/Wa 1151/09

1. art. 7, art. 77 § 1 i art.80 k.p.a. poprzez ustalenie, że przedmiotowa nieruchomość

znajdowała się we władaniu Państwa na dzień [...] kwietnia 1958 r. oraz na dzień [...]

maja 1962 r., pomimo że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na

przyjęcie powyższych okoliczności za udowodnione;

2. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie zebranego w niniejszej sprawie

materiału dowodowego w całości i w sposób wyczerpujący wyrażający się w

pominięciu faktów potwierdzających władztwo A. i M. K. nad

przejętą przez Państwo nieruchomością leśną w okresie o którym mowa w art. 9

ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych

oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy

rolnej i osadnictwa rolnego, a w szczególności:

a. faktu braku przejęcia przez Państwo w 1951 r. jako mienie opuszczone działki

leśnej stanowiącej współwłasność M. i A. K., tj. działki

przejętej na własność Państwa dopiero decyzją Ministra Leśnictwa i

Przemysłu Drzewnego,

b. faktu zamieszkiwania prawowitej właścicielki A. K. nieprzerwanie

od 1950 r. we wsi W., która nie została objęta przymusem wysiedlenia

rodziny K., oraz korzystania przez nią zarówno z działki gruntowej

przejętej w 1951 r. jako mienie opuszczone, jak i z działki leśnej,

c. faktu wpisania w 1960 r. do właściwego rejestru M. K. jako

właściciela przejętej następnie przez Państwo nieruchomości leśnej,

d. faktu regulowania przez M. i A. K. obciążeń publiczno -

prawnych wynikających z korzystania z przejętej następnie nieruchomości

leśnej, w tym należności z tytułu opłaty leśnej,

e. faktu faktycznego braku władztwa Państwa nad przejętą następnie

nieruchomością, czego potwierdzeniem jest jednorazowy charakter

dokonanego w latach 1954 r. - 1956 r. wyrębu 1396,01 m3 buka, jak również

to, że Państwo w ówczesnym czasie mogło ingerować w działalność

zagospodarowania lasów prywatnych, zaś brak powołania przez Państwo

podstawy prawnej np. art. 8 dekretu z dnia 26 kwietnia 1948 r. o ochronie

lasów nie stanowiących własności Państwa, stanowić może jedynie o

grabieżczym dokonaniu rzeczonego wyrębu wypełniając tym samym

znamiona czynu zabronionego stypizowanego w art. 259 rozporządzenia

Sygn. akt IV SA/Wa 1151/09

Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 11 lipca 1932 r. kodeks karny (Dz. U. Nr 60, poz. 571),

f. faktu faktycznego braku władztwa Państwa nad przejętą następnie nieruchomością, czego potwierdzeniem jest brak powołania w decyzji z dnia [...] maja 1962 r. podstaw prawnych dla ogólnie pojmowanej ochrony i administracji, skoro Państwo ówcześnie mogło ingerować w działalność zagospodarowania lasów prywatnych.

3. art. 107 § 3 w zw. z art. 6 oraz art. 8 k.p.a. poprzez pominięcie w uzasadnieniu obu

decyzji przyczyn, z powodu których dowodom zgłoszonym przez stronę wnoszącą

wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu

Drzewnego z dnia [...] maja 1962 r. odmówił wiarygodności i mocy dowodowej;

4. art. 75 k.p.a. poprzez wprowadzenie sztywnej teorii dowodowej, co przejawia się w

uznaniu dowodów wygodnych jedynie dla Państwa,

5. art. 10 § 1 k.p.a. poprzez wyznaczenie terminu do zapoznania się z dokumentami

sprawy i do złożenia ewentualnych uwag, który w świetle niniejszej sprawy realnie

nie zapewnił stronom czynnego udziału w sprawie,

6. art. 12 § 1 w zw. z art. 35 § 1 i § 3 oraz art. 36 k.p.a. poprzez załatwienie sprawy z

naruszeniem zasady szybkości postępowania oraz z przekroczeniem ustawowo

wskazanych terminów przy braku wskazania przyczyn zwłoki w procedowaniu.

W odpowiedzi na skargę Minister Środowiska wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w

Sygn. akt IV SA/Wa 1151/09

art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - zwanej dalej: "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Rozpatrując skargę w tak zakreślonej kognicji oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, Sąd dopatrzył się uchybień, które musiały skutkować uchyleniem zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji.

Z uwagi na treść art. 153 p.p.s.a., Sąd w składzie rozstrzygającym w niniejszym stanie faktycznym i prawnym obowiązany był uwzględnić treść i motywy rozstrzygnięcia wyroku Sądu z dnia 30 czerwca 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 760/08. Zgodnie bowiem z przepisem art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Orzeczenie Sądu wywiera bowiem skutki nie tylko w odniesieniu do postępowania sądowoadministracyjnego czy postępowania administracyjnego, ale również w odniesieniu do ewentualnego, przyszłego postępowania administracyjnego i sądowego w danej sprawie. Istotą wskazań zawartych w uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sądu jest zapobieżenie w przyszłości popełnieniu tych samych błędów, stwierdzonych w trakcie kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia. Taka ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania mogą odnosić się zarówno do samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnień w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego - pogląd taki wyrażony został m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 lipca 1999 r., sygnatura akt IV SA 1177/97, publ. System Informacji Prawnej LEX, Lex Nr 47301. Rozstrzygając złożoną skargę sąd zobowiązany jest do podporządkowania się wcześniej wyrażonemu przez sąd poglądowi w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się przez organ administracji do wskazań w zakresie

Sygn. akt IV SA/Wa 1151/09

dalszego postępowania (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 października 2005 r., sygn.akt VII SA/Wa 401/05, publ. System Informacji prawnej LEX, Lex nr 191319). Dla potrzeb niniejszego postępowania wyjaśnić również trzeba, iż zwrot normatywny użyty w powołanym art. 153 p.p.s.a. "w sprawie" wskazuje na tożsamość przedmiotu oceny prawnej określonego orzeczenia sądowego oraz przedmiotu skargi sądowej, która dotyczy szeroko rozumianej sprawy administracyjnej pozostającej w zakresie właściwości organów administracji publicznej. Zatem kiedy mowa o "sprawie" chodzi w danym wypadku o konkretną sytuację faktyczną, w której wzajemne uprawnienia i obowiązki indywidualnie określonego podmiotu lub podmiotów oraz administracji publicznej podlegają prawnej kwalifikacji na podstawie obowiązujących przepisów materialnego prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 18 lutego 1999 r., sygn.akt II SA 1926/98, System Informacji Prawnej LEX, Lex Nr 46258). Stanowisko w powyższym zakresie podzielają zarówno wykształcone na tym tle poglądy doktryny, jak i orzecznictwo. Wywodzić należy z tych źródeł, iż ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, jeżeli ocena prawna nie zostanie uchylona i nie uległy zmianie przepisy prawne stanowiące podstawę oceny oraz stan faktyczny sprawy (por. wyrok NSA OZ w Poznaniu z dnia 16 października 1997 r., sygn. akt I SA/Po 263/97, Lex Nr 30884; wyrok NSA z 8 grudnia 2000 r., sygn. akt IV SA 2295/98, Lex Nr 53401; wyrok NSA OZ w Katowicach z dnia 26 czerwca 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 2408/98, Lex Nr 44392). Związanie oceną prawną dotyczy sądu w każdym składzie i bez względu na to, w jakim trybie sąd orzeka. Oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu w danej sprawie związany jest zarówno skład orzekający rozpoznający skargę, jak i skład powiększony wyjaśniający wątpliwość prawną w tej sprawie. Oznacza to, że wątpliwość prawna objęta oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu w danej sprawie nie może być przedmiotem wyjaśniania w tej samej sprawie (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 21 czerwca 1999 r., sygn. akt OPAS 4/99, publ. ONSA 1999/4/118). Związanie oceną prawną oznacza z kolei, iż sąd nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Przez ocenę prawną należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji (por. wyrok WSA z dnia 10

Sygn. akt IV SA/Wa 1151/09

listopada 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1597/06, Lex Nr 320090; wyrok WSA z dnia 20 grudnia 2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 1803/06, Lex Nr 304131).

Podkreślenia wymaga w powyższym kontekście, iż w uzasadnieniu wyroku z dnia 30 czerwca 2008 r. Sąd wskazał, iż organ nadzoru uchybił normie prawnej z art. 7 k.p.a., nie zgromadził i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całokształtu materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), jak również nie dokonał oceny wszystkich okoliczności w ramach art. 80 k.p.a., przez co naruszył te przepisy w sposób mogący mieć istotny wpływ na przebieg sprawy. Sąd stwierdził, iż dla przejęcia nieruchomości leśnej na podstawie art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. znaczenia ma wyłącznie fakt pozostawania tej nieruchomości we władaniu Państwa na dzień wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. tj. 5 kwietnia 1958 r., jak również pozostawanie przez Skarb Państwa w tym władaniu w chwili orzekania o przejęciu, a więc w niniejszej sprawie w dniu [...] maja 1962 r. Konsekwencją powyższej oceny prawnej stały się zawarte w uzasadnieniu wskazania co do dalszego postępowania. Sąd wskazał, że organ administracji publicznej rozpoznając sprawę ponownie winien dokonać oceny czy sporna nieruchomość leśna została objęta we władanie Państwa do dnia wejścia w życie ww. ustawy i czy w dacie wejścia w życie ustawy w tym władaniu pozostawała oraz czy nadal pozostawała we władaniu Państwa w dniu wydania kontrolowanej decyzji. Sąd zauważył przy tym, iż pozyskanie z przedmiotowej parceli leśnej w 1955 r. 282,96 m3 drewna nie może być wystarczającym dowodem do przyjęcia, że przedmiotowa nieruchomość leśna pozostawała we władaniu Państwa w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 12 maja 1958 r.

Minister Środowiska wydając decyzje z dnia [...] marca oraz [...] maja 2009 r. nie zastosował się do wskazań wyrażonych w wyroku z dnia 30 czerwca 2008 r. W sprawie zostały wydane decyzje w oparciu o te same dokumenty, co do których Sąd wyraził jasno stanowisko, że nie pozwalają one na jednoznaczne stwierdzenie, że przedmiotowa nieruchomość znajdowała się we władaniu Państwa do dnia [...] kwietnia 1958 r. i pozostawała nadal na dzień [...] maja 1962 r. Wskazanie przez organ nadzoru w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] maja 2009 r., iż na przedmiotowej działce przygotowano glebę do nasadzeń oraz wykonano nasadzenia w 1956 r., dowodem czego są adnotacje umieszczone we wniosku "Odnowienia i pielęgnowania lasu na rok 1956", nie może stanowić przesłanki do jednoznacznego

Sygn. akt IV SA/Wa 1151/09

stwierdzenia, iż nieruchomość znajdowała się we władaniu Państwa na dzień [...] kwietnia 1958 r. i pozostawała nadal na dzień [...] maja 1962 r.

W postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje formalna teoria dowodowa, według której daną okoliczność można udowodnić wyłącznie za pomocą takiego, a nie innego środka dowodowego, niemniej jednak rządząca postępowaniem administracyjnym zasada oficjalności (art. 7, art. 8, art. 75 § 1 oraz art. 77 § 1 k.p.a.) wymaga, aby w toku postępowania organy administracji podejmowały wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy, w tym dopuszczały dowód służący ustaleniu prawdy obiektywnej. Brak możliwości wykazania stosownym dokumentem faktu władania sporną nieruchomością nie stoi na przeszkodzie wykazania tego innym środkiem dowodowym, stosownie do treści art. 75 § 1 k.p.a. Poprzestanie na stwierdzeniu, iż około dnia [...] kwietnia 1958 r., jak również około dnia [...] maja 1962 r. przeprowadzane były na pewno zabiegi z ochrony lasu, zabiegi pielęgnacyjne oraz inne zabiegi rutynowe, narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego, w tym zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów Państwa, szczególnie w sytuacji, gdy strona kwestionuje powyższe okoliczności. Ponieważ Minister Środowiska orzeka niejako we własnej sprawie, to zaufanie mogą budzić tylko takie działania tego organu, które nie będą miały charakteru uwzględniającego jedynie interes organu prowadzącego postępowanie. Działania Ministra Środowiska powinny prowadzić stronę do przekonania, iż odnoszące się doń działania organów państwa są prawidłowe i odpowiadające prawu.

Sąd w wyroku z dnia 30 czerwca 2008 r. zobowiązał organ do dokonania oceny czy spełnione zostały wszystkie ustawowe przesłanki do przejęcia przedmiotowej nieruchomości, badaną w trybie nadzoru decyzją z dnia [...] maja 1962 r. Brak powyższych ustaleń powoduje, iż zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] marca 2009 r. wydane zostały z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia.

Z przytoczonych powyżej względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Środowiska. O kosztach postępowania orzeczono zaś na podstawie art. 200 p.p.s.a.