Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 985/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
określono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 lit c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 28 , art. 7 , art. 107 par 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędzia WSA Renata Czeluśniak Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2013 r. sprawy ze skargi G.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia 27 kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. na rzecz skarżącej G.N. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 11 sierpnia 2011 r. "A. " Spółka z o.o. z siedzibą w B. wystąpiła do Wójta Gminy B. z wnioskiem o zmianę decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięć z dnia 24 września 2009 r., znak[...]

Wójt Gminy B. decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., znak: [...] określił środowiskowe uwarunkowania dla inwestycji pod nazwą "Powiększenie terenów eksploatacji odkrywkowej złoża kruszywa naturalnego [...] w miejscowości W. , Gmina B".

Wskazano, że w dniu 7 listopada 2011 r. na wniosek "A. " Sp. z o.o. [...] Wójt Gminy B. zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawia wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia pn. "Powiększenie terenów eksploatacji odkrywkowej złoża kruszywa naturalnego W. w miejscowości W. Gmina B".

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r. Wójt Gminy B. nałożył na wnioskodawcę obowiązek sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko i określił jego zakres.

Raport o odziaływaniu na środowisko przedsięwzięcia pn. "Powiększenie terenów eksploatacji odkrywkowej złoża kruszywa naturalnego [...] w miejscowości W. , gmina B. ", sporządzony przez N.D. został przedłożony organowi w dniu 2 grudnia 2011 r.

Postanowieniem z dnia 12 stycznia 2012r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w K. uzgodnił realizację przedsięwzięcia i w 25 punktach określił działania, jakie należy podjąć podczas prowadzenia działalności wydobywczej.

W związku z powyższym organ określił w decyzji środowiskowe warunki realizacji przedmiotowej inwestycji stwierdzając, że przy spełnieniu warunków zawartych w raporcie oddziaływania inwestycji na środowisko oraz tych określonych w decyzji realizowane przedsięwzięcie nie powinno powodować ponadnormatywnych uciążliwości dla środowiska.

Od powyższej decyzji odwołanie, w ustawowym terminie, złożyła G.N. zarzucając, że teren objęty decyzją obejmuje prywatne działki nr [...] ,[...] i [...], bezpośrednio położone w obrębie złoża W. , co powoduje narażenie ich na uciążliwy proces technologiczny, tj. hałas, zapylenie środowiska oraz niemożliwość wykorzystania ich do celów zgodnych z przeznaczeniem.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr:[...] , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 71 ust. 1 i ust. 2, art. 73 ust. 1, art. 74 ust. 1 pkt 1, 3 i 6, ust. 2, art. 77 ust. 1 pkt 1, art. 79 ust. 1, art. 82 ust. 1 i ust. 3 i art. 85 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2008r. Nr 199, póz. 1227), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...] lutego 2012 r. znak: [...]

W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył treść mających w sprawie zastosowanie przepisów, a to art. 71 ust. 1 i ust. 2, art. 73 ust. 1, art. 74 ust. 1 pkt 1, 3 i 6, ust. 2, art. 77 ust. 1 pkt 1, art. 79 ust. 1, art. 82 ust. 1 i ust. 3 i art. 85 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.

Podano, że w niniejszej sprawie przeprowadzona została ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Podstawą przeprowadzenia takiej oceny był przedłożony przez wnioskodawcę raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Organ l instancji stosownie do treści art. 80 ust.1 wziął pod uwagę: 1) wyniki uzgodnienia, o którym mowa w art. 77 ust. 1, 2) ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, 3) wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa.

Wskazano, że projektowane przedsięwzięcie polegać będzie na eksploatowaniu złoża kruszywa naturalnego "[...] w obszarach górniczych "[...] l" i "[...]", na których eksploatacja jest już prowadzona. Zamiarem inwestora jest wydłużenie dobowego czasu pracy obu kopalni do 24 godzin i powiększenie terenów eksploatacji kruszywa naturalnego. Zamierzenie obejmuje następujące działki ewidencyjne – "[...]nr: [...] ,[...] ,[...] itd... położone w miejscowości W. , gmina B. powiat brzeski, woj. [...] Łączna powierzchnia wydobycia wynosić ma 32,6 ha i polegać będzie na eksploatacji kruszywa ze złoża "[...] i [...] ", jego przeróbce i sprzedaży.

Podano, że złoże kruszywa naturalnego "[...]" charakteryzują następujące parametry geologiczne: miąższość złoża: średnio 12,3 m, miąższość nadkładu: średnio 0,3 m, głębokość zalegania zwierciadła wód gruntowych: średnio ok. 1,1 m p.p.t. Czas eksploatacji złoża "[...] " w obszarach górniczych "[...] i [...]" będzie wynosił 5-6 lat. Większość powierzchni, na której realizowana jest inwestycja, obecnie zajmują już zawodnione wyrobiska powstałe na skutek przygotowania terenu pod eksploatację złoża oraz wydobycia pierwszego piętra kopaliny. Eksploatacja prowadzona będzie metodą odkrywkową systemem ścianowo-zabierkowym lub ścianowo-ubierkowym, znad i spod lustra wody. Wydobyty urobek po naturalnym odsączeniu ładowany będzie na środki transportu kołowego i wywożony poza granice przedsięwzięcia. Wokół granic zamierzonej eksploatacji pozostawione zostaną odpowiedniej szerokości pasy ochronne, zapewniające stateczność skarp wyrobisk i jednocześnie bezpieczeństwo użytkowania terenów sąsiednich.

Wyjaśniono, że przedsięwzięcie zlokalizowane jest w granicach [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu. Zgodnie z § 3 rozporządzenia Nr [...] Wojewody [...] z dnia 6 lipca 2007 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie obszarów chronionego krajobrazu położonego na terenie województwa [...] (Dz. Urz. Woj. [...], zakaz wydobywania dla celów gospodarczych skał i minerałów na terenie [...] Obszaru Chronionego Krajobrazy nie dotyczy: - wydobywania kamienia, żwiru i piasku w związku z utrzymaniem wód, szlaków żeglowych oraz remontem urządzeń wodnych, o których mowa w art. 124 pkt 3 ustawy z dnia 18 lipca 2011 r. Prawo wodne; - terenów objętych koncesjami wydanymi na podstawie ustawy z dnia 4 lutego 1994r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2005 r. Nr 228, póz. 1947, ze zm.) lub ustaleniami miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, obowiązującymi w dniu 29 marca 2006 r. - terenów przeznaczonych w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego lub studiach uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy na cele wydobywania skał i minerałów, dla których przeprowadzona procedura oceny oddziaływania na środowisko wykazała brak niekorzystnego wpływu na przyrodę Obszaru. Zatem zakaz wydobywania do celów gospodarczych skał i minerałów na terenie [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu nie dotyczy terenu objętego przedmiotowym przedsięwzięciem, skoro dla tego terenu na podstawie ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze wydana już została koncesja na eksploatację kruszywa.

Podniesiono, ze w trakcie realizacji przedsięwzięcia przewiduje się jego oddziaływanie na klimat akustyczny oraz jakość powietrza. Oddziaływania te będą dotyczyć najbliższego sąsiedztwa miejsca prowadzonych prac. Dodatkowe źródło emisji stanowić będą samochody transportujące urobek z Zakładu. Transport odbywał się będzie poprzez zakład przeróbczy [...] a następnie duktem leśnym do drogi powiatowej[...].

Przeprowadzone w raporcie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko obliczenia wykazały, że funkcjonujący zakład nie będzie powodował przekroczeń ustalonych w środowisku dopuszczalnych poziomów hałasu oraz dopuszczalnych długookresowych średnich poziomów dźwięku A na terenach chronionych akustycznie, pod warunkiem zastosowania odpowiednich -nakazanych w decyzji - działań minimalizujących. W związku z zamierzonym wydłużeniem czasu pracy zakładu na porę nocną nakazano w decyzji wykonanie odpowiednich ekranów akustycznych chroniących najbliższą zabudowę mieszkaniową przed ponadnormatywnym hałasem - wzdłuż granic eksploatacji "[...] i [...] W pobliżu istniejącej zabudowy mieszkalnej nakazano uformować wały ziemne pełniące funkcję ekranów akustycznych (wysokość min. 4 m) lub wybudować specjalistyczne ekrany akustyczne o wysokości minimum 4 m (wzdłuż północnej granicy eksploatacji na odcinku długości ok. 200 m w obrębie działek ewidencyjnych [...] ,[...] ,[...] ,[...] wzdłuż północno - zachodniej granicy eksploatacji (w tym wzdłuż pozostawianego poza terenem eksploatacji zadrzewienia) na odcinku długości ok. 325 m w obrębie działek ewidencyjnych nr[...] i [...] ; wzdłuż północno-zachodniej granicy eksploatacji na odcinku długości ok. 120 m, w obrębie działek ewidencyjnych nr [...] ,[...] ,[...] wzdłuż załamania północno-zachodniej granicy eksploatacji na odcinku długości ok.200 m, w obrębie działek ewidencyjnych nr [...] ,[...],[...] (w pobliżu budynków nr[...] ,[...] ); wzdłuż południowo-zachodniej granicy eksploatacji na odcinku długości ok. 280 m, w obrębie działek ewidencyjnych nr [...] ,[...] ,[...] ,[...] (w pobliżu budynków nr [...] i [...]

Prace związane z emisją hałasu nie będą mogły być wykonywane w porze nocnej w odległości mniejszej niż 150 m od zabudowy mieszkaniowej.

Również pracujące przy eksploatacji kruszyw maszyny będą źródłami emisji zanieczyszczeń gazowych i pyłowych (głównie tlenku węgla, tlenków azotu, dwutlenku węgla, pyłu i węglowodorów, jako efektu spalania paliw). Emisja ta będzie jednak miała charakter lokalny i będzie ograniczona poprzez zastosowanie nowoczesnych maszyn, w których stosowane są silniki spełniające normy emisji. Poza emisją pochodzącą ze spalania paliw w maszynach używanych do eksploatacji kruszyw występowała będzie niezorganizowana emisja pyłów, tzw. wtórna emisja pyłów, z dróg technologicznych dojazdowej. W celu uniknięcia pylenia, teren, po którym poruszać się będą pojazdy ciężarowe, powinien być zraszany wodą w okresach suchych. Pracujące przy eksploatacji kruszyw maszyny będą źródłami emisji zanieczyszczeń gazowych i pyłowych, głównie tlenku węgla, tlenków azotu, dwutlenku węgla, pyłu i węglowodorów, jako efektu spalania paliw. Emisja ta będzie miała charakter lokalny i będzie ograniczona poprzez zastosowanie nowoczesnych maszyn, w których stosowane są silniki spełniające normy emisji. Poza emisją pochodzącą ze spalania paliw w maszynach używanych do eksploatacji kruszyw występowała będzie niezorganizowana emisja pyłów, tzw. wtórna emisja pyłów, pochodząca z dróg technologicznych. W celu uniknięcia pylenia, teren i drogi, po których poruszać się będą pojazdy należy zraszać wodą. W ramach przedsięwzięcia nie będzie prowadzone odwodnienie, w wyniku którego nastąpiłoby obniżenie zwierciadła wód podziemnych.

Stwierdzono także, że samo wydobywanie kopaliny prowadzone spod lustra wody nie będzie miało negatywnego wpływu na jakość i ilość wód podziemnych. W trakcie robót górniczych nie będą bowiem stosowane żadne środki chemiczne, nie istnieje więc niebezpieczeństwo skażenia wód. Analiza przeprowadzona w Raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko wykazała, że przedmiotowa inwestycja nie zmieni poziomu wód podziemnych w obszarze sąsiadującym z planowanym przedsięwzięciem oraz w obszarze planowanej inwestycji. Możliwe wahania poziomu wód gruntowych zależeć będą od ilości opadów atmosferycznych. Wobec powyższego uznano, że projektowana eksploatacja złoża kruszywa naturalnego "[...] " w obszarach górniczych "[...] i [...] " nie spowoduje zmiany stosunków wodnych w rejonie.

Podczas prowadzonej działalności wydobywczej wytwarzane będą odpady komunalne oraz odpady powstające w związku z prowadzoną działalnością wydobywczą - pracą sprzętu mechanicznego. Odpady te nie stanowią jednak odpadów wydobywczych w rozumieniu przepisów o odpadach. Odpady komunalne gromadzone będą w typowym pojemniku na odpady, a następnie wywożone przez odpowiednie służby komunalne. Odpady powstające w związku z pracą sprzętu wydobywczego pracującego na żwirowni, będą gromadzone przy zachowaniu zasad bezpieczeństwa, selektywnie, w wydzielonym i właściwie zorganizowanym miejscu, poza terenem eksploatacji, a następnie przekazywane firmom posiadającym odpowiednie zezwolenia na transport, odzysk lub unieszkodliwianie odpadów. W trakcie eksploatacji kruszywa nie wystąpi zapotrzebowanie na wodę technologiczną dla zakładu górniczego. Woda potrzebna będzie jedynie dla potrzeb socjalno-bytowych pracowników. Zaplecze socjalno-administracyjne zakładu zapewnione jest poza terenem wyrobiska. Ścieki gromadzone są w szczelnym, wybieralnym zbiorniku, a cykliczny odbiór, transport i utylizacja nieczystości powierzona jest podmiotowi posiadającemu stosowne uprawnienia w tym zakresie.

Organ podniósł, że w decyzji nakazano również wykonanie analizy porealizacyjnej w zakresie wykonania badań rozprzestrzeniania się hałasu w środowisku i ochrony terenów zabudowy mieszkaniowej przed hałasem w porze dziennej i w nocy. Pomiary takie nakazano przeprowadzić w rejonie bliskiej zabudowy mieszkaniowej przed przystąpieniem do eksploatacji przy maksymalnej intensywności robót górniczych. Po upływie miesiąca od rozpoczęcia eksploatacji należy przedstawić je Wójtowi Gminy B. , Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w K. , Wojewódzkiemu Inspektoratowi Ochrony Środowiska w K. oraz organowi koncesyjnemu. W przypadku stwierdzenia wystąpienia przekroczeń dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku Inwestor będzie zobowiązany do wykonania dodatkowych zabezpieczeń akustycznych lub ograniczenia działalności.

Na terenie planowanej inwestycji nie stwierdzono występowania gatunków i siedlisk przyrodniczych chronionych na mocy Dyrektywy Ptasiej i Dyrektywy Siedliskowej. Na terenie obszaru górniczego "[...]" znajdowało się stanowisko kosaćca syberyjskiego (Iris sibirica) chronionego na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 lipca 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących roślin objętych ochroną (Dz. U. Nr 168, poz. 1764). Jak ustalono osobniki kosaćca syberyjskiego zostały przesadzone na stanowisko zastępcze, zgodnie z warunkiem zawartym w decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...].09.2009r. o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Nie stwierdzono występowania grzybów wymienionych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 9 lipca 2004 r. w sprawie dziko występujących grzybów objętych ochroną (Dz. U. Nr 168, poz. 1765), ani miejsc stałego przebywania lub rozrodu zwierząt objętych ochroną gatunkową na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 12 października 2011 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. z 2011 r. Nr 237, poz. 1419). Przedsięwzięcie nie będzie miało negatywnego wpływu na Obszary Natura 2000, z których najbliższe – [...]" i [...] - zlokalizowane są w odległości ok. 11 km od terenu inwestycji. Przedsięwzięcie nie obejmuje działań mogących pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk roślin i zwierząt, a także w istotny sposób, wpłynąć negatywnie na gatunki i siedliska, dla których ochrony zostały wyznaczone w/w obszary. Stwierdzono, iż przedmiotowa eksploatacja kruszyw naturalnych nie wpłynie na stabilność i stan zachowania Obszarów Natura 2000 "[...] " oraz "[...]".

Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu wskazano, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie narusza prawa własności ani nie daje inwestorowi żadnych praw do terenu potencjalnego zainwestowania. Określa jedynie wpływ przedsięwzięcia na środowisko i wymagania, jakie powinny być spełnione, aby minimalizować skutki negatywnego wpływu czynników szkodliwych danej inwestycji. Poza tym w decyzji zawarte zostały warunki dotyczące prawidłowej eksploatacji kruszywa, mają na celu zminimalizowanie oddziaływania inwestycji na środowisko.

Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie G.N. zarzucając, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa, a w szczególności:

- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak prawidłowego uzasadnienia faktycznego zaskarżonej decyzji,

* art. 8 i art. 11 k.p.a. poprzez nieustosunkowanie się Kolegium w zaskarżonej decyzji do zarzutów podniesionych w odwołaniu od decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] lutego 2012 r.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wniosło o jej oddalenie.

Odnosząc się do pierwszego z zarzutów skargi Kolegium wyjaśniło, że zaskarżona decyzja odpowiada treści art. 107 § 3 k.p.a. Wbrew twierdzeniom skarżącej Kolegium zawarło w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia umotywowaną ocenę stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa oraz wskazało na związek, jaki zachodzi między tą oceną a treścią rozstrzygnięcia. Wnioski i twierdzenia zawarte w uzasadnieniu decyzji Kolegium znajdują oparcie w zebranym materiale dowodowym.

Odnośnie drugiego z zarzutów skargi podniesiono, że w odwołaniu od decyzji organu I instancji G.N. wskazała, że tereny objęte decyzją obejmują jej prywatne działki tj. [...] ,[...] ,[.,..] bezpośrednio położone w terenie złoża [...], co powoduje narażenie na uciążliwy proces technologiczny tj. hałas, zapylenie degradację środowiska oraz niemożliwości wykorzystania ich do celów zgodnych z przeznaczeniem. Jednocześnie skarżąca zaznaczyła, że pomiędzy nią a inwestorem toczą się procesy cywilne z racji naruszeń jej prawa własności.

W odpowiedzi na tak sformułowane zarzuty, na karcie [...] uzasadnienia, Kolegium wyjaśniło, że "decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie narusza prawa własności ani nie daje inwestorowi żadnych praw do terenu potencjalnego zainwestowania. Określa jedynie wpływ przedsięwzięcia na środowisko i wymagania jakie powinny być spełnione, aby minimalizować skutki negatywnego wpływu czynników szkodliwych danej inwestycji. Poza tym w decyzji zawarte zostały warunki dotyczące prawidłowej eksploatacji kruszywa, mają na celu zminimalizowanie oddziaływania inwestycji na środowisko". Wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach następuje przed uzyskaniem koncesji na wydobywanie kopalin ze złóż wydawanej na podstawie ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (art 72 ust. 1 pkt 4 ustawy) i nie przesądza o dopuszczalności przystąpienia do realizacji danej inwestycji. Dla ubiegania się o wydanie decyzji nie jest konieczne legitymowanie się tytułem prawnym do nieruchomości, na której inwestycja ma być realizowana. Nie ma też wymogu składania już na tym etapie procesu inwestycyjnego oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością. Decyzja ta nie narusza bowiem praw osób trzecich. Nie zmienia stosunków własnościowych i nie przyznaje ubiegającemu się o wydanie decyzji żadnych uprawnień do nieruchomości. Nie można uznać, w ocenie Kolegium, że zaskarżona decyzja nie zawiera ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w odwołaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Ze względu na powyższą zasadę oraz treść art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr: [...] w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań inwestycji.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Regulacja powyższa prowadzi do wniosku, że stwierdzenie przez Sąd naruszenia prawa będącego podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego powoduje konieczność uwzględnienia skargi, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy. Dla uchylenia decyzji na podstawie wyjaśnianego przepisu nie ma także znaczenia, że zgodnie z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania administracyjnego z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. następuje tylko na żądanie strony (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2002 r., III RN 200/01, OSNAPiUS 2003, nr 24, poz. 582). Warto podkreślić, że określone przez ustawodawcę kompetencje Sądu w fazie orzekania w sprawach ze skarg na decyzje administracyjne lub postanowienia zawarte w art. 145 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazują na kolejność kontroli dokonywanej przez Sąd z punktu widzenia istoty wad aktu administracyjnego, przy czym w pierwszej kolejności akt podlega badaniu z punktu widzenia istnienia wad skutkujących jego nieważnością, w dalszej kolejności wad postępowania uzasadniających wznowienie postępowania administracyjnego, następnie pozostałych wad postępowania z punktu widzenia możliwości ich istotnego wpływu na wynik postępowania, a wreszcie uchybień polegających na naruszeniu prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy. Stwierdzenie istnienia wad istotniejszych w myśl wyżej przyjętej hierarchii eliminuje potrzebę ustalania istnienia pozostałych wad (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 672).

Podkreślić należy, że w świetle art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Sytuacja taka ma miejsce w przedmiotowej sprawie, w której Sąd dopatrzył się wad postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji mogących mieć wpływ na wynik sprawy, które to wady nie były przedmiotem zarzutów skarżącej.

Należy podkreślić, że jako naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego należy traktować pozbawienie strony postępowania czynnego udziału w tym postępowaniu. Zgodnie bowiem z treścią art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. przesłanką wznowienia postępowania administracyjnego jest okoliczność nieuczestniczenia przez stronę bez jej winy w tym postępowaniu.

Krąg stron postępowania w postępowaniu, którego przedmiotem jest określenie środowiskowych uwarunkowań inwestycji musi być wyznaczany w oparciu o art. 28 k.p.a., gdyż postępowanie to toczy się w indywidualnej sprawie administracyjnej a przepisy szczególne nie wprowadzają odrębnej regulacji w kwestii ustalania kręgu stron postępowania.

Stosownie do art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Istotne jest, iż przymiot strony nie zależy od jakiegokolwiek zainteresowania wynikiem sprawy, a jedynie od interesu prawnego, który należy rozumieć jako interes wynikający z normy prawa materialnego, przy czym aby interes ten stanowił podstawę zakwalifikowania określonego podmiotu jako strona postępowania musi pozostawać w bezpośrednim, konkretnym, indywidualnym i aktualnym związku z postępowaniem w określonej sprawie administracyjnej. Stwierdzenie istnienia takiego interesu wymaga zaistnienia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej (por. wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2000 r. sygn. akt III SA 1876/99).

Podkreślić należy, że to przede wszystkim na organach administracji spoczywa obowiązek ustalenia w toku postępowania, kto ma przymiot strony postępowania w indywidualnej sprawie administracyjnej i komu należy zapewnić czynny udział w każdym stadium postępowania w tej sprawie. W dotychczasowym ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę na to, że to organ administracji obowiązany jest z urzędu ustalić, kto ma w danej sprawie interes prawny lub obowiązek. Nawet w przypadku wszczęcia postępowania na wniosek strony, organ administracyjny nie może tylko jej gwarantować udziału, lecz obowiązany jest ustalić, czy w danej sprawie mają prawnie chronione interesy również inne jednostki (wyrok NSA z dnia 26 czerwca 1998 r., I SA/Lu 684/97, wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2010 r., I OSK 913/09, LEX nr 595606, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 18 czerwca 2009 r., II SA/Gd 204/09, LEX nr 563649). Podkreślenia zatem wymaga okoliczność, że obowiązkiem organu administracji publicznej rozstrzygającego indywidualną sprawę administracyjną jest zweryfikowanie z urzędu wszystkich elementów tej sprawy, tj. dokonanie ustaleń prawnych i podjęcie na ich podstawie rozstrzygnięcia na gruncie konkretnego stanu faktycznego. W tym zakresie mieści się również zweryfikowanie interesu prawnego poszczególnych osób i jego związku z konkretnym postępowaniem administracyjnym. Indywidualny charakter spraw administracyjnych wymaga każdorazowego zbadania, komu w postępowaniu obejmującym określoną sprawę administracyjną służy status strony.

Z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy, jak i uzasadnień decyzji organów obydwu instancji wynika, że analizy w kierunku ustalenia katalogu stron postępowania w przedmiotowej sprawie organy nie przeprowadziły, przez co naruszyły zasadę prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. W aktach sprawy znajdują się wprawdzie karty zatytułowane: "wykaz stron postępowania [...]" (k. [...] akt adm.) oraz skrócony wypis ze skorowidza działek (k. [...] akt adm.), jednakże brak jakiegokolwiek dokumentu pozwalającego stwierdzić, że organ weryfikował aktualność danych zawartych w "wykazie stron" i w "skróconym odpisie ze skorowidza działek". Ponadto organy administracji były zobowiązane wskazać – mając na uwadze treść art. 107 § 3 k.p.a. - jakimi kryteriami kierowały się ustalając katalog stron postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, czego w niniejszej sprawie nie uczyniono. Nie budzi wątpliwości, że w tym zakresie nie zostało przeprowadzone postępowanie wyjaśniające znajdujące swój wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uchybienie to jest tym bardziej istotne, gdy uwzględni się okoliczność, że przepisy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2008 r., nr 199, poz. 1227 ze zm.) nie tylko przewidują uproszczony tryb doręczania pism procesowych, w tym decyzji administracyjnych lecz również uzależniają zastosowanie tego uproszczonego trybu od wcześniejszego ustalenia katalogu stron postępowania. Zgodnie bowiem z treścią art. 74 ust. 3 tej ustawy, jeżeli liczba stron postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przekracza 20, stosuje się przepis art. 49 Kodeksu postępowania administracyjnego (znajdujący się wśród przepisów k.p.a. o doręczeniach). Organ obowiązany jest zatem bezspornie ustalić i wykazać liczbę stron postępowania również po to, aby móc zastosować uproszczony tryb doręczeń. Oparcie się wyłącznie na "skróconym odpisie ze skorowidza działek" nie stanowi wykonania tego obowiązku. Z ustaleń poczynionych przez Sąd wynika, że powyższy skorowidz i wykaz stron był nieaktualny. Niektóre z widniejących w tych pismach osoby zmarły kilkanaście lat przed wszczęciem postępowania w sprawie. Z znajdujących się w aktach sądowych odpisów aktów zgonu wynika, że K.W. zmarła w 1986 roku, J.K. zmarł w 1977 roku, M.C. zmarła w 1991 roku, F.M. zmarł w dniu 16 września 1997 roku, Z.M. zmarła w 2010 r. Wszystkie te osoby objęte "wykazem stron" zmarły przed wszczęciem postępowania w sprawie. Oznacza to, że konieczne w sprawie było ustalenie przez organ następców prawnych tych osób, a tego w sprawie nie uczyniono.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela wyrażony w doktrynie pogląd, zgodnie z którym "treść art. 74 ust. 3 cyt. ustawy nie zwalnia z obowiązku precyzyjnego ustalenia, kto posiada przymioty strony w konkretnym postępowania (...). Pozwala to bowiem ustalić, kto zdaniem organu prowadzącego postępowanie brał w nim udział jako strona. Korespondencja pochodząca od innych podmiotów automatycznie powinna więc być traktowana jako uwagi lub wnioski zgłoszone przez społeczeństwo, jeżeli jego udział w konkretnej sprawie został dopuszczony. Pozwoli to również ustalić, czy zostały one zgłoszone w terminie. Sporządzenie listy stron postępowania ma również ten praktyczny walor, że reguły wynikające z art. 49 k.p.a. znajdują zastosowanie w postępowaniu administracyjnym, ale już nie w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które powinny wiedzieć, kto w sprawie jest stroną postępowania i do kogo kierować korespondencję. (...) Mówiąc o regułach wynikających z art. 74 ust. 3 ustawy w związku z art. 49 k.p.a., należy zwrócić uwagę, że mogą one znajdować zastosowanie tylko w stosunku do stron postępowania. W związku z tym, że rozwiązania zawarte w tych przepisach stanowią wyjątek od reguły, jaką jest doręczanie korespondencji w postępowaniu administracyjnym na zasadach określonych w art. 38-48 k.p.a., nie mogą być one interpretowane w sposób rozszerzający" (zob. K. Gruszecki: Komentarz do art.74 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, LEX/el. 2009).

Nieustalenie przez organy katalogu stron postępowania skutkuje również niemożliwością skontrolowania przez Sąd zasadności zastosowania uproszczonego trybu zawiadamiania stron o wydanych w sprawie decyzjach. Zgodnie z art. 49 k.p.a. "strony mogą być zawiadamiane o decyzjach i innych czynnościach organów administracji publicznej przez obwieszczenie lub w inny zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości sposób publicznego ogłaszania, jeżeli przepis szczególny tak stanowi; w tych przypadkach zawiadomienie bądź doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni od dnia publicznego ogłoszenia". Zastosowanie tego trybu uzależnione jest od wcześniejszego ustalenia katalogu stron postępowania, a zwłaszcza nie byłoby dopuszczalne przyjęcie, że zastosowanie sposobu publicznego ogłaszania odnosi się do nieograniczonego kręgu osób, a zatem również do ewentualnych nieznanych organom następców prawnych zmarłych stron. Przyjęcie takiego poglądu zwalniałoby organy od ustalania katalogu stron postępowania, co nie tylko było sprzeczne z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, zwłaszcza zasadami wyrażonymi w art. 7 k.p.a., lecz także pozostawałoby w sprzeczności z treścią art. 74 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.

Brak przeprowadzenia przez organ postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia katalogu stron postępowania oznacza, że zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane przedwcześnie. Tym samym organy naruszyły wskazane wyżej przepisy postępowania administracyjnego. Uchyleniu podlega również decyzja organu pierwszej instancji. Zgodnie bowiem z treścią art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Uchylenie decyzji obydwu instancji przez sąd administracyjny jest niezbędne do końcowego załatwienia niniejszej sprawy, gdyż konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w istotnym zakresie w niniejszej sprawie nie może być konwalidowana w postępowaniu odwoławczym, ponieważ naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

Wyżej wyrażone stanowisko powinno być przez organ potraktowane jako wskazanie co do dalszego postępowania, o jakim mowa w art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu administracyjnym przy jednoczesnym przyjęciu, że związek pomiędzy interesem prawnym a postępowaniem administracyjnym pozwalającym na przyjęcie, że interesu tego dotyczy postępowanie musi być bezpośredni, konkretny i realny. W orzecznictwie i doktrynie eksponuje się właśnie taki charakter interesu prawnego strony kształtowanego aktem stosowania prawa materialnego. Przy takim związku należy eliminować sytuacje, w których skutki wcześniejszej konkretyzacji normy prawnej w odniesieniu do jednego podmiotu, pośrednio wpływają na sytuację prawną innego podmiotu.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowiącego, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nieustalenie katalogu stron postępowania mogło mieć wpływ na wynik sprawy, gdyż nie pozwoliło na rozważenie wszystkich interesów prawnych, których dotyczyło postępowanie w sprawie, co mogło wpłynąć na merytoryczną treść decyzji. Udział stron w postępowaniu ma bowiem z założenia służyć poprawności rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, gdyż w przeciwnym wypadku nie znajdowałby żadnego uzasadnienia. Niezależnie od tego należy zauważyć, że brak weryfikacji przez organy aktualnego katalogu stron postępowania może prowadzić do istotnej wady postępowania uzasadniającej jego wznowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., w sytuacji gdy strony tego postępowania bez własnej winy nie mogą brać w nim udziału.

Warto wreszcie zwrócić uwagę na fakt, że zaskarżona decyzja i poprzedzające ją postępowanie dotyczyły sprawy określenia środowiskowych uwarunkowań dla inwestycji pod nazwą "Powiększenie terenów eksploatacji odkrywkowej złoża kruszywa naturalnego [...] w miejscowości W. , Gmina B", podczas gdy wniosek inicjujący to postępowanie dotyczył zmiany decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięć z dnia 24 września 2009 r., znak:[...]. Rozbieżność ta nie została przez organy wyjaśniona, a ma istotne znaczenie, gdy się uwzględni okoliczność, że określony wnioskiem strony przedmiot postępowania determinuje tryb rozpatrzenia sprawy administracyjnej. Również zatem i ta kwestia podlega zbadaniu i jednoznacznemu ustaleniu w toku ponownie prowadzonego postępowania.

Na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.