Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1452/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust 9
journal: Dz.U. 2019 poz 303
law: Ustawa z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Protokolant specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi Z. J. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga Z. J. (dalej: "wnioskodawczyni", "skarżąca") na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "Prezes ZUS", "organ") z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję własną organu z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego.

Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

W dniu [...] marca 2019 r. (data wpływu do organu) do Prezesa ZUS wpłynął wniosek Z. J. o przyznanie rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego.

Decyzją z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] Prezes ZUS, działając na podstawie ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym (Dz. U. poz. 303), dalej: "u.r.ś.u.", orzekł o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia.

Podstawę rozstrzygnięcia stanowiło ustalenie organu, iż skarżąca nie spełnia ustawowych przesłanek do przyznania świadczenia, bowiem jest uprawniona do emerytury w kwocie 1187,53 zł brutto, tj. w kwocie wyższej niż kwota najniższej emerytury, która od dnia 1 marca 2019 r. wynosi 1100,00 zł brutto.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca wskazała, iż ww. decyzja jest dla niej krzywdząca. Podniosła, że urodziła ośmioro dzieci. W związku z licznymi obowiązkami związanymi z wychowaniem dzieci rozpoczęła pracę dopiero w wieku 34 lat. Z tego względu zdołała wypracować emeryturę w tak niskiej wysokości. Jej sytuacja życiowa i materialna była bardzo trudna, otrzymywane przez nią wynagrodzenie za pracę i alimenty od byłego męża nie wystarczały na pokrycie niezbędnych wydatków.

Podniosła również, że obecnie ma 67 lat i liczne dolegliwości zdrowotne, a opieka medyczna i zakup lekarstw wiążą się z wysokimi wydatkami.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] Prezes ZUS, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż zgodnie z art. 3 u.r.ś.u., rodzicielskie świadczenie uzupełniające może być przyznane m.in. matce, która: urodziła i wychowała lub wychowała co najmniej czworo dzieci; zamieszkuje na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i posiada po ukończeniu 16 roku życia centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych), o którym mowa w art. 3 ust. 1a pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 10 lat; jest obywatelem Rzeczypospolitej Polskiej lub posiadającym prawo pobytu lub prawo stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obywatelem państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej lub cudzoziemcem legalnie przebywającym na terytorium RP; osiągnęła wiek 60 lat; nie posiada dochodu zapewniającego niezbędne środki utrzymania; nie jest uprawniona do emerytury lub renty w wysokości co najmniej najniższej emerytury.

Organ wskazał, iż wymienione wyżej przesłanki powinny być spełnione łącznie, a niespełnienie którejkolwiek z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia.

Zgodnie z art. 3 pkt 9 u.r.ś.u. rodzicielskie świadczenie uzupełniające nie przysługuje osobie uprawnionej do emerytury lub renty w wysokości co najmniej najniższej emerytury.

Dalej organ wskazał, iż skarżąca jest uprawniona do emerytury w kwocie 1187,53 zł brutto, tj. w kwocie wyższej niż kwota najniższej emerytury, która od dnia 1 marca 2019 r. wynosi 1100,00 zł brutto. Okoliczność posiadania prawa do emerytury w kwocie wyższej niż kwota najniższej emerytury nie pozwala na przyznanie skarżącej rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego.

Pismem z dnia 8 czerwca 2019 r. Z. J. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Prezesa ZUS z dnia [...] maja 2019 r. zarzucając, iż odmowa przyznania jej wnioskowanego świadczenia z powodu pobierania bardzo niskiej emerytury, którą sama dla siebie wypracowała, jest niesprawiedliwa i krzywdząca. Zarzuciła również, że organ nie wziął pod uwagę wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności faktu, że skarżąca urodziła i wychowała ośmioro dzieci. Podniosła, iż organ wydając rozstrzygnięcie w sprawie oparł się wyłącznie na przesłankach określonych w ustawie pomijając jej indywidualną sytuację życiową i materialną.

W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 3 u.r.ś.u. Zgodnie z ww. przepisem rodzicielskie świadczenie uzupełniające może być przyznane m.in. matce, która: urodziła i wychowała lub wychowała co najmniej czworo dzieci (ust. 1 pkt 1). Świadczenie może być przyznane osobie, o której mowa w ust. 1, zamieszkującej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i posiadającej po ukończeniu 16 roku życia centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych), o którym mowa w art. 3 ust. 1a pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 10 lat, jeżeli jest obywatelem Rzeczypospolitej Polskiej lub posiadającym prawo pobytu lub prawo stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obywatelem państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej, lub cudzoziemcem legalnie przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (ust. 2). Świadczenie może być przyznane matce po osiągnięciu wieku 60 lat, w przypadku gdy nie posiada dochodu zapewniającego niezbędne środki utrzymania (ust. 3). Świadczenie przysługuje pod warunkiem zamieszkiwania na terytorium RP w trakcie jego pobierania.

Natomiast w myśl art. 3 ust. 9 u.r.ś.u. świadczenie nie przysługuje osobie uprawnionej do emerytury lub renty w wysokości co najmniej najniższej emerytury.

Z treści ww. przepisów wynikają cztery zasadnicze przesłanki warunkujące przyznanie rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, które wyznaczają jednocześnie granice uznania administracyjnego. Po pierwsze, osoba musi urodzić i wychować co najmniej czworo dzieci, po drugie musi posiadać określony związek z krajem, po trzecie osoba ubiegająca się o to świadczenie musi osiągnąć określony wiek oraz po czwarte osoba ta nie posiada dochodu zapewniającego niezbędne środki utrzymania, przy czym nie jest uprawniona do emerytury lub renty w wysokości co najmniej najniższej emerytury.

Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich czterech przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia.

W sprawie niniejszej bezsporne jest, że Z. J. urodziła i wychowała ośmioro dzieci: M. J., R. J., A. J., A. J., E. J., M. J., P. J. oraz P. J.. Ponadto, jak wynika z z akt sprawy skarżąca otrzymuje emeryturę w wysokości 1187,53 zł brutto, tj. w kwocie wyższej niż kwota najniższej emerytury, która od dnia 1 marca 2019 r. wynosi 1100,00 zł brutto.

Jak już wyżej wskazano, zgodnie z art. 3 ust. 9 u.r.ś.u. organ odmawia przyznania świadczenia, jeśli osoba ubiegająca się o nie posiada uprawnienie do emerytury lub renty w wysokości co najmniej najniższej emerytury. Skarżąca pobiera emeryturę w wysokości wyższej niż minimalna, a zatem organ prawidłowo odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia na ww. podstawie prawnej.

Zaznaczyć w tym miejscu należy, że ustawodawca w uzasadnieniu do projektu ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym wskazał, iż: "Będzie to świadczenie nieskładkowe (pozaubezpieczeniowe) o specjalnym charakterze, które jedynie uzupełniająco lub zastępczo będzie powiązane z ryzykiem starości. (...) Świadczenie to będzie miało za zadanie przeciwdziałać ubóstwu tej grupy osób i nie będzie związane z wcześniejszym opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. (...) Świadczenie to może być przyznane osobie spełniającej powyższe kryteria, która: (...), 2. nie posiada dochodu zapewniającego niezbędne środki utrzymania albo ma prawo do emerytury lub renty w wysokości niższej niż wysokość najniższej emerytury".

Z powyższego wynika, że wolą ustawodawcy było odniesienie znaczenia "niezbędnych środków utrzymania" do kwoty najniższej emerytury (brutto). To z kolei oznacza, iż do zasad przyznawania w drodze decyzji uznaniowej rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego nie można stosować reguł ogólnych dotyczących przyznawania emerytur w trybie zwykłym, w tym przepisów zezwalających na "dorabianie" do niskiego świadczenia emerytalnego

Z tych względów stwierdzić należy, że organ prawidłowo ocenił, iż otrzymywana przez skarżącą emerytura w kwocie 1187,53 zł brutto, tj. w kwocie wyższej niż kwota najniższej emerytury, zapewnia jej niezbędne środki utrzymania.

Zaznaczyć w tym miejscu należy, że rodzicielskie świadczenie uzupełniające nie jest świadczeniem socjalnym, zatem jego przyznanie nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby ubiegającej się o nie, nawet gdy są one uzasadnione. Zatem organ oceniając czy dochody skarżącej zapewniają jej niezbędne środki utrzymania, nie miał obowiązku weryfikacji konkretnej sytuacji, a zwłaszcza wydatków związanych ze stanem zdrowia oraz ich wysokości, a jedynie w oparciu o obiektywne kryteria powinien przeanalizować, czy otrzymywane świadczenie jest w stanie zapewnić przeciętnej osobie niezbędne środki utrzymania, co też w niniejszej sprawie uczynił. Takim obiektywnym kryterium jest kwota najniższego świadczenia emerytalnego.

Biorąc pod uwagę zarzuty skargi zaznaczyć również należy, że ustawa o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym nie daje podstaw do przyznawania tego świadczenia obok już posiadanej najniższej emerytury, nie jest to bowiem "dodatek" do posiadanych świadczeń, a jedynie uzupełnienie do minimalnego gwarantowanego poziomu. Ustawodawca nie zróżnicował przy tym sytuacji osób ubiegających się o ww. świadczenie w zależności od liczby urodzonych i wychowanych dzieci wskazując, że o przyznanie świadczenia może się ubiegać matka co najmniej czworga dzieci. Zatem fakt, iż skarżąca urodziła i wychowała ośmioro dzieci, jakkolwiek zasługuje na uznanie i szacunek, nie powoduje, że organ w tym przypadku mógł przyjąć inne kryteria dochodowe przyznania świadczenia. Skarżąca, jak wynika z akt sprawy, samodzielnie wypracowała sobie świadczenie emerytalne nieznacznie wyższe niż świadczenie minimalne. Rodzicielskie świadczenie uzupełniające jest przyznawane osobom, które zrezygnowały z zatrudnienia lub innej działalności zarobkowej albo jej nie podjęły ze względu na wychowywanie dzieci, w celu zapewnienia tym osobom niezbędnych środków utrzymania. Świadczenie to nie jest "dodatkiem" do już posiadanej minimalnej emerytury, która w ocenie ustawodawcy takie środki utrzymania już zapewnia.

W świetle powyższego brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutów podniesionych w skardze. Organ bowiem zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w stopniu adekwatnym do podjęcia rozstrzygnięcia w oparciu o art. 3 ust. 9 u.r.ś.u. nie przekraczając granic uznania administracyjnego. Swe stanowisko należycie uzasadnił stosownie do wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a.

Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.