Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt SA/Sz 1322/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2005-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Prezes Głównego Urzędu Ceł
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 194 par. 1 pkt 14 art. 190 par. 1 pkt 14
journal: Dz.U. 1997 nr 23 poz 117
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.
article: art. 9 art. 91 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Jaździński Sędziowie: Sędzia NSA Krystyna Zaremba Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.) Protokolant: Karolina Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2005 r. sprawy ze skargi "A"- Spółki z o.o. w B. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] nr [...] w przedmiocie długu celnego 1. u c h y l a zaskarżoną decyzję 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu 3. z a s ą d z a od Dyrektora Izby Celnej na rzecz strony skarżącej kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

W dniu [...] Agencja Celna "D", działając w imieniu "A" spółki z o.o. z siedzibą w B., zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu na formularzu JDA o nr [...] towary w postaci różnego rodzaju kosmetyków i preparatów pielęgnacyjnych, w tym m.in. wymienione w pozycjach 4, 10, i 16 :

- testery - 33 szt., próbki do uzupełnienia testerów - 850 szt. /poz. 4/,

- displey-e - testery do akwizycji, paleta kolorów - 12 szt. /poz.10/,

- katalogi handlowe do akwizycji - 400 szt., obwoluty do tych katalogów - 250 szt. /poz. 16/,

wnosząc jednocześnie - na podstawie art. 190 § 1 pkt 14 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (Dz. U. Nr 23, poz. 117 ze zm.) - o zwolnienie od cła towarów wymienionych w pozycjach 4, 10 i 16.

Przyjęcie w/w zgłoszenia celnego przez organ celny spowodowało objęcie wymienionych w nim towarów procedurą dopuszczenia do obrotu i określenie kwoty wynikającej z długu celnego, z jednoczesnym zwolnieniem od cła towarów ujętych w pozycjach 4, 10 i 16 na podstawie art. 190 § 1 pkt 14 Kodeksu celnego.

W dniach 14-29 maja 2001 r. funkcjonariusze celni z Działu Powtórnej Kontroli Celnej Urzędu Celnego przeprowadzili kontrolę celną w spółce "A", w wyniku której ustalili, że towary sprowadzone do kraju przez firmę "A" w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 marca 2001 r. i zwolnione od cła na podstawie art. 190 § 1 pkt 14 Kodeksu celnego były sprzedawane innym podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą.

Na podstawie wyników tej kontroli, Dyrektor Urzędu Celnego decyzją nr [...] z dnia [...] uznał to zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej zwolnienia od cła na podstawie art. 190 § 1 pkt 14 Kodeksu celnego towarów wymienionych w pozycjach 4, 10 i 16, stwierdzając jednocześnie, że w dniu 2 lutego 2000 r. powstał z mocy prawa dług celny w stosunku do tych towarów.

W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Urzędu Celnego wskazał, że - w wyniku kontroli przeprowadzonej w firmie "A" - ustalono, iż towary uprzednio zwolnione od cła na podstawie art. 190 § 1 pkt 14 Kodeksu celnego firma ta sprzedawała, wobec czego należy uznać, że towary te posiadały wartość handlową i nie służyły celom określonym w tym przepisie, lecz były przedmiotem obrotu handlowego. Ponadto, organ ten stwierdził, że towary te nie spełniają również przesłanek określonych w art. II i IV, ratyfikowanej przez Polskę, Konwencji Międzynarodowej Dla Ułatwienia Importu Próbek Handlowych i Materiału Reklamowego podpisanej w Genewie dnia 7 listopada 1952 r. (Dz. U. Nr 38 z 1960 r., poz. 221).

Pismem z dnia [...] spółka "A" odwołała się od decyzji Dyrektora Urzędu Celnego, podnosząc w odwołaniu, że sprowadzone przez nią do akwizycji towary nie posiadają wartości handlowej, ale to nie oznacza, iż nie mają one żadnej wartości użytkowej i, że Spółka nie może sobie pozwolić na rozdawanie dystrybutorom ich narzędzi pracy. Ponadto, według odwołującej się Spółki art. 190 § 1 pkt 14 Kodeksu celnego nie wprowadza zakazu odsprzedaży materiałów przeznaczonych do akwizycji.

Rozpoznając odwołanie spółki "A", Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego, podnosząc że - zgodnie z treścią art. 190 § 1 pkt 14 Kodeksu celnego - przywóz towarów z zagranicy w ramach ustanowionych norm jest zwolniony od cła, jeżeli przedmiotem przywozu są wzory, modele, próbki i materiały niemające wartości handlowej, służące do reklamy lub akwizycji, przywożone w niewielkich ilościach przez podmioty prowadzące działalność gospodarczą. Warunkiem zastosowania zwolnienia od cła tych towarów jest jednoczesne spełnienie następujących, niżej wymienionych kryteriów:

- przywiezienia towaru - przez podmiot prowadzący działalność gospodarczą,

- przeznaczenia towaru - towar musi być przeznaczony do reklamy lub akwizycji,

- wartości towaru - towar nie może posiadać wartości handlowej,

- ilości towaru - towar musi być przywieziony w niewielkich ilościach.

Towary wprowadzone na polski obszar celny przez spółkę "A", wymienione w pozycjach 4, 10 i 16 zgłoszenia celnego, zostały sprowadzone z przeznaczeniem do akwizycji i zwolnione od cła na podstawie art. 190 § 1 pkt 14 Kodeksu celnego, tymczasem funkcjonariusze celni w trakcie kontroli, ustalili, że spółka "A" sprzedawała zwolnione od cła towary, co potwierdzają znajdujące się w siedzibie Spółki dowody zakupu, a także przyznanie i udokumentowanie tego faktu przez Spółkę w odwołaniu od decyzji Dyrektora Urzędu Celnego. W konkluzji, organ odwoławczy stwierdził w uzasadnieniu decyzji, że - skoro towary nie zostały sprowadzone z przeznaczeniem ich do akwizycji, czy reklamy, lecz w celu ich odsprzedaży innym podmiotom gospodarczym - towary te posiadają wartość handlową, za którą uważa się potencjalną możliwość sprzedaży towaru ze względu na jego cechy, co powoduje, że nie są one wolne od cła.

Ponadto, organ odwoławczy stwierdził, że także ilość sprowadzonych towarów wskazuje, iż nie spełniają one kryterium niewielkiej ilości, określonego w art. 190 § 1 pkt 14 Kodeksu celnego, powołując się przy tym na liczne orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Niezależnie od wskazanych wyżej argumentów, Prezes Głównego Urzędu Ceł stwierdził także, że w sprawie mają zastosowanie również przepisy art. II i IV Konwencji Międzynarodowej Dla Ułatwienia Importu Próbek Handlowych i Materiału Reklamowego zawartej w Genewie w dniu 7 listopada 1952 r. Zgodnie z art. II ust. 1 tej Konwencji, strony Konwencji zwolnią od ceł importowych próbki wszelkiego rodzaju towarów, importowane na jej terytorium, z zastrzeżeniem, że próbki te będą miały nieznaczną wartość i będą użyte jedynie dla ubiegania się o zamówienia na towary przez nie reprezentowane z zamiarem ich importowania. Dla określenia, czy próbki mają wartość nieznaczną, władze celne terytorium importującego, będą brały pod uwagę wartość każdej próbki indywidualnie lub wartość wszystkich próbek, stanowiących część tej samej przesyłki. Natomiast, na podstawie ust. 2 tego artykułu, władze celne terytorium importującego mogą żądać, aby próbki były pozbawione wartości użytkowej jako towar, czy to przez ostemplowanie, rozdarcie, dziurkowanie, czy w inny sposób, bez niszczenia jednak ich wartości jako próbek-wzorów. Wprowadzone przez "A" próbki towaru, tj. testery i próbki do uzupełnienia testerów, nie zostały natomiast sprowadzone w celu ubiegania się o zamówienia na towary przez nie reprezentowane z zamiarem ich importowania lecz z przeznaczeniem do sprzedaży innym podmiotom. Nie zostały one również pozbawione wartości użytkowej.

Rozstrzygając sprawę w części dotyczącej sprowadzonych przez spółkę "A" towarów wymienionych w pozycji 16 zgłoszenia celnego, tj. katalogów handlowych do akwizycji i obwolut do tych katalogów, organ odwoławczy stwierdził, że na podstawie art. IV ust. 1 strony Konwencji Genewskiej zwolnią od ceł importowych katalogi, cenniki, notatki handlowe, dotyczące:

a/ towarów przeznaczonych do sprzedaży lub wynajęcia lub

b/ usług w zakresie transportu lub ubezpieczeń handlowych, oferowanych

przez osobę zamieszkałą na terenie drugiej strony, jeżeli te dokumenty są

importowane z terytorium którejkolwiek strony Konwencji, pod warunkiem,

że każda przesyłka składa się:

I/ tylko z jednego dokumentu, lub

II/ o ile składa się z wielu dokumentów, nie zawiera więcej niż jeden egzemplarz

każdego pojedynczego dokumentu, lub

III/niezależnie od ilości dokumentów lub egzemplarzy nie przekracza wagi 1 kilograma brutto.

Według organu odwoławczego, sprowadzone przez spółkę "A" katalogi i obwoluty do tych katalogów nie spełniają warunków wyżej wskazanych, gdyż zostały sprowadzone w znacznie większych ilościach niż te, o których jest mowa w Konwencji, bo w łącznej wadze 120 kg.

Skargę na wskazaną wyżej decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł złożyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie spółka "A", ponawiając zarzuty podniesione w odwołaniu, a ponadto dodając, że sprowadzone towary były przekazywane przedsiębiorcom-akwizytorom za zwrotem kosztów ich nabycia, nie była więc to sprzedaż w znaczeniu ekonomicznym, gdyż nie występował element marży handlowej, a ponadto koszty nabycia tych próbek ponosić powinien przedsiębiorca-akwizytor, u niego bowiem próbki, displey-e i katalogi ulegają zużyciu i powinny obciążać jego koszty działalności gospodarczej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, właściwy do rozpoznania skargi z mocy przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) zważył, co następuje:

Skargę uznać należało za uzasadnioną, zachodzą bowiem podstawy do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada przepisom prawa.

Mając na uwadze występujący w rozpatrywanej sprawie spór o zakres zwolnienia przedmiotowego od cła, o jakim stanowi przepis art. 194 § 1 pkt 14 Kodeksu celnego, za konieczne uznać należy przede wszystkim określenie relacji zachodzących pomiędzy regulacją wynikającą z tegoż przepisu, a regulacją zawartą w postanowieniach Konwencji Międzynarodowej Dla Ułatwienia Importu Próbek Handlowych i Materiału Reklamowego, podpisanej w Genewie w dniu 7 listopada 1952 r. i ratyfikowanej przez stronę polską (Dz. U. z 1960 r. nr 38 poz. 221) .

Wspomniana Konwencja stanowi w art. II ust. 1, że każda układająca się strona zwolni od ceł importowanych próbki wszelkiego rodzaju towarów importowanych na jej terytorium, z zastrzeżeniem, że próbki te będą miały nieznaczną wartość i będą użyte jedynie dla ubiegania się o zamówienia na te towary przez nie reprezentowane z zamiarem ich importowania. W celu określenia, czy próbki mają wartość nieznaczną Konwencja zaleca, aby władze celne terytorium importującego brały pod uwagę wartość każdej próbki indywidualnie lub wartość ogólną wszystkich próbek, stanowiących cześć tej samej przesyłki.

Stosownie do tego uregulowania prawnego, zwolnieniu od cła podlegają próbki wszelkiego rodzaju towarów nieznacznej wartości, przy tym, przy ocenie tej okoliczności należy brać pod uwagę wartości każdej próbki indywidualnie lub wartość ogólną wszystkich próbek, które będą użyte do reklamowania towaru celem uzyskania na niego zamówienia i w związku z tym jego importu.

Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz. U. Nr 23 poz. 117 ze zm.) w art. 190 § 1 pkt 14 zwolnienie od cła opiera na innej przesłance prawnej. Zgodnie z tym przepisem zwolnieniu od cła podlegają wzory, modele, próbki i inne materiały niemające wartości handlowej, służące do reklamy, akwizycji, przywożone

w niewielkich ilościach przez podmioty prowadzące działalność gospodarczą.

Konwencja stanowi więc o nieznacznej wartości sprowadzonego towaru i podaje sposób jej oceny. Kodeks celny wskazuje zaś, aby towar w postaci wzorów, modeli próbek materiałów służących do reklamy lub akwizycji pozbawiony był wartości handlowej oraz aby był przywożony w niewielkich ilościach. Są to dwie różne przesłanki, którym powinien odpowiadać towar, aby uzyskać zwolnienie od cła, wynikające z dwóch różnych aktów prawnych. Wykładni obu tych regulacji należy zatem dokonać zgodnie z treścią art. 9 i art. 91 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Zgodnie z powołanymi przepisami ustawy zasadniczej Rzeczypospolita Polska przestrzega wiążącego prawa międzynarodowego, zaś ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, stanowi cześć krajowego porządku prawnego i jest stosowana bezpośrednio, chyba że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy. W tym kontekście stwierdzić należy, że przesłanka określona w Konwencji Międzynarodowej Dla Ułatwienia Importu Próbek Handlowych i Materiału Reklamowego, dotycząca nieznacznej wartości sprowadzonego towaru w celach reklamowych, stanowi uzupełnienie wymagań, jakie powinien spełniać towar ubiegający się o zwolnienie od cła na podstawie art. 190 § 1 pkt 14 Kodeksu celnego.

W związku z powyższymi uwagami warunek dotyczący nieznacznej wartości importowanego towaru, na który wskazuje art. II ust. 1 Konwencji, winien być także poddany ocenie przy zwolnieniu od cła towaru z mocy art. 190 § 1 pkt 14 Kodeksu celnego. Importowane towary muszą mieć za zadanie reklamę określonego towaru albo akwizycję. Towary takie winny, według powoływanej Konwencji, służyć do ubiegania się o zamówienia na towary przez nie reprezentowane z zamiarem ich importowania, wobec czego ich ilość i rodzaj odpowiadać muszą ilości i rodzajom towaru importowanego do sprzedaży. Skoro bowiem towary te mają przekonać potencjalnego nabywcę do zakupu towarów, zaś w przypadku kosmetyków - do wyboru określonego produktu ze względu na jego zapach, kolor czy inne wymagane cechy, to ilość tych towarów musi być porównywalna z ilością towaru importowanego do sprzedaży.

Wskazać w tym miejscu należy, iż przedstawiona wyżej ocena relacji zachodzących między regulacją art. 190 § 1 pkt 14 Kodeksu celnego, a postanowieniami cytowanej wyżej Konwencji znalazła już swój wyraz w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2004 r. o sygn. akt GSK 895/04, którym - na skutek skargi kasacyjnej wniesionej przez "A" Spółkę z o.o. z siedzibą w A. - uchylony został wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 21 kwietnia 2004 r., o sygn. akt SA/Sz 1309/02, oddalający skargę tejże Spółki na inną decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...], wydaną w sprawie o zbliżonym stanie faktycznym. Z uzasadnienia tego wyroku wynika m.in., że Naczelny Sąd Administracyjny nie zgodził się z poglądem wyrażonym przez Sąd pierwszej instancji, iż przy ocenie ilości sprowadzonych próbek należy kierować się odniesieniem do powszechnego (obiektywnego) rozumienia "niewielkiej ilości". W przeciwieństwie do tego poglądu, Sąd kasacyjny podkreślił, że "by określić rozmiary jakiegokolwiek zjawiska, w tym także ekonomicznego, trzeba zawsze dysponować określonym wzorcem odniesienia. Jeżeli zatem próbki, służące do zachęcania do nabycia konkretnego towaru muszą spełniać kryterium "niewielkiej ilości", to ustalenie tej ilości powinno nawiązywać bezpośrednio do rozmiarów całego przedsięwzięcia gospodarczego.

We wskazanym wyroku kasacyjnym Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił także poglądu Sądu pierwszej instancji co do sposobu oceny wartości handlowej sprowadzonych próbek, sprowadzającego się w istocie do generalnego założenia, że możliwość sprzedania określonej rzeczy oznacza, niejako automatycznie, iż rzecz ta ma "wartość handlową" w rozumieniu art. 190 § 1 pkt 14 Kodeksu celnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznanie takiego stanowiska za prawidłowe prowadzić musiałoby a contrario do wniosku, że zwolnieniem od cła na podstawie tego przepisu mogłyby zostać objęte tylko takie wzory, modele, próbki i materiały, których sprzedaż nie jest w ogóle możliwa, a to oznacza, iż wniosek taki byłby oczywiście nieprawidłowy i przeczył zarówno celowi, jak i funkcji omawianej normy prawnej. Tak więc, pojęcia: "wzory, modele, próbki i materiały niemające wartości handlowej", o których mowa w art. 190 § 1 pkt 14 Kodeksu celnego, rozumieć należy, według Naczelnego Sądu Administracyjnego, w kontekście art. II ust. 1 Konwencji Międzynarodowej Dla Ułatwiania Importu Próbek Handlowych i Materiału Reklamowego, posługującego się w tym zakresie kryterium "nieznacznej wartości".

W rozpatrywanej sprawie stanowisko organów celnych co do braku przesłanek do objęcia importowanych przez skarżącą Spółkę towarów zwolnieniem celnym, określonym w art. 190 § 1 pkt 14 Kodeksu celnego, wynika z przyjęcia, iż sam fakt odsprzedaży materiałów reklamowych przesądza o tym, iż mają one wartość handlową, zaś ich ilość nie jest ilością niewielką. Dokonując tychże ustaleń organy celne nie uwzględniły jednakże, iż stosownie do postanowień przywoływanej przez nie Konwencji, obok kryteriów kwalifikujących do zwolnienia od cła, jakie określone zostały we wskazanym przepisie, uwzględnienia wymaga również kryterium "nieznacznej wartości", a to konieczne czyni ustalenie relacji zachodzących między ilością (wartością) importowanych towarów przeznaczonych do reklamy lub akwizycji oraz ilością (wartością) towarów importowanych do sprzedaży, której reklama lub akwizycja ma służyć. Brak takich ustaleń czyni, iż niemożliwa była prawidłowa kwalifikacja kwestionowanych towarów z punktu widzenia ich podległości zwolnieniu od cła, o jakim stanowi przepis art. 190 § 1 pkt 14 Kodeksu celnego, a to prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja ostateczna wydana została z naruszeniem podstawowej zasady postępowania celnego, jaką jest określona w art. 122 Ordynacji podatkowej zasada prawdy obiektywnej, nakładająca na organy podatkowe (celne) obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (celnym).

Uznając w tych warunkach, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada przepisom prawa przez tego, iż wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, orzec należało o jej uchyleniu stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), stwierdzając zarazem - na podstawie art. 152 tejże ustawy - że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.