Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 592/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2020-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1 art. 162
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.
journal: Dz.U.UE.L 1993 nr 253 poz 1 art. 796d ust.2, art. 796da ust. 3 i 4
law: Rozporządzenie Komisji EWG) NR 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiające przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr  2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Grzegorz Panek /spr./, Sędzia WSA Jarosław Szaro, Sędzia WSA Piotr Popek, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi J.J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie unieważnienia zgłoszeń celnych wywozowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w mocy decyzje Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...] października 2019 r. i 28 października 2019 r. (13 decyzji) w przedmiocie unieważnienia zgłoszeń celnych wywozowych.

Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w dniach [...] października 2015 r. i [...] października 2015 r. w Oddziale Celnym oraz w dniach [...] lipca 2015 r., [...] lipca 2015 r., [...] sierpnia 2015 r., [...] sierpnia 2015 r. i [...] sierpnia 2015 r. w Oddziale Celnym firma A, działająca na podstawie upoważnienia do działania w ramach przedstawicielstwa bezpośredniego, udzielonego przez J. J. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą B., przedstawiła celem wyprowadzenia poza obszar celny Unii Europejskiej (UE) towar w postaci odzieży.

W zgłoszeniach celnych zgłaszający wskazał odpowiednio:

odbiorców: P.P. K. J., S [...], K., UA, P.P M. D., S. [...], L. [...], UA, U. P. P [...], K. [...], UA, E K. str. [...], K., [...], UA, C., P. L. [...] , M., [...] RU, D. O., S [...], T., UA, G, K. Obł. B., [...]UA, B., L. Region, UA-[...];

deklarowany urząd wywozu - PL[...] (OC P.) oraz PL [...] (OC P. );

deklarowany urząd wyprowadzenia - HU[...] (Z.);

środek transportu - auto/kurier.

Zgłoszenia celne zostały zarejestrowane w systemie ECS (System Kontroli Eksportu) a towar zwolniono do wyprowadzenia.

W dniach [...] października 2015 r., [...] lipca 2015 r., [...] września 2015 r., [...] sierpnia 2015 r., [...] września 2015 r. w systemie ECS zostały wygenerowane komunikaty IE524, informujące o zmianie urzędu wyprowadzenia z węgierskiego urzędu - HU[...] (Z.) na urząd litewski (LTVR[...]).

W dniach [...] października 2015 r., [...] lipca 2015 r., [...] września 2015 r., [...] sierpnia 2015 r., [...] września 2015 r. w systemie ECS litewski urząd wyprowadzenia LTVR (UWA) przesłał komunikaty IE518 zawierające wyniki przeprowadzonej kontroli. Na tej podstawie zostały wygenerowane komunikaty IE599 - potwierdzające wywóz towarów poza obszar UE.

Pismem z dnia [...] marca 2017 r., Dział Międzynarodowej Pomocy Administracyjnej w Sprawach Celnych Izby Administracji Skarbowej rzekazał do Izby Administracji Skarbowej pismo litewskiej administracji celnej z dnia [...] marca 2017 r. w którym przekazała ona informacje zaprzeczające fakt wywozu poza obszar celny Unii Europejskiej towarów objętych polskimi zgłoszeniami wywozowymi wskazanymi w zestawieniu stanowiącym załącznik do przedmiotowego pisma.

Towary, które były transportowane za zgłoszeniami o numerach MRN wymienionymi w załączniku do pisma jako posiadające status - "anulowane", w tym te o które chodzi w rozpoznawanej sprawie nie opuściły terytorium Wspólnoty.

W związku z powyższym Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego poinformował eksportera o zamiarze wydania decyzji unieważniających przedmiotowe zgłoszenia celne oraz wyznaczył 30-dniowy termin do przedstawienia stanowiska przed wydaniem decyzji w sprawie. Powiadomienie zawierało także informację o przysługującym prawie dostępu do dokumentów i informacji, na podstawie których zostanie podjęte rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie oraz o możliwości złożenia wyjaśnień i przedstawienia dowodów.

W odpowiedzi J. J. poinformował, że nie ma dostępu do swoich dokumentów księgowych i ksiąg podatkowych za okres od stycznia 2014 r. do maja 2017 r., ponieważ wszelkie dokumenty wydano na żądanie w dniu [...] lipca 2017 r. funkcjonariuszom CBŚ.

W rezultacie decyzjami z dnia [...] października 2019 r. oraz z dnia [...] października 2019 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego unieważnił zgłoszenia celne wywozowe stanowiące przedmiot niniejszego postępowania.

W uzasadnieniu swoich decyzji organ I instancji podkreślił, że w świetle informacji pozyskanych od litewskich władz celnych towary objęte zakwestionowanymi zgłoszeniami celnymi nie wystąpiły poza obszar celny UE, a eksporter nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających wyprowadzenie towarów poza obszar celny UE, co uprawnia organ celny do unieważnienia zgłoszeń celnych wywozowych.

W odwołaniach od tych decyzji skarżący zarzucił naruszenie:

1) przepisów art. 122, 129, 180 § 1, 187 § 1, 191, 194 § 1 i 3 oraz 210 § 4 Ordynacji podatkowej, poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego wskutek braku dostępu strony do jej dokumentacji księgowo-podatkowej i celnej oraz dowodów źródłowych, poprzez naruszenie zasad wnioskowania oraz brak przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego, jakim jest komunikat IE599, z czynnym udziałem strony,

2) przepisów art. 123 § 1 i 192 Ordynacji podatkowej, poprzez uniemożliwienie czynnego udziału strony w postępowaniu, a więc także wypełnienie przesłanki wznowieniowej z art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej,

3) przepisów art. 45 ust. 2 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2018 r. poz. 508 ze zm.) w związku z art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez żądanie udostępnienia informacji, do których organ prowadzący postępowanie miał dostęp, a jednocześnie je pominął przy rozstrzyganiu sprawy,

4) przepisów § 1 pkt 3 i § 4 ust. 2 w związku z § 5 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 lipca 2017 r. w sprawie współpracy organów Krajowej Administracji Skarbowej z niektórymi podmiotami (Dz. U. poz. 1514), w związku z art. 122, 121 § 1, 187 § 1 i 191 Ordynacji podatkowej oraz art. 2 i 32 Konstytucji RP, poprzez zaniechanie pozyskania niedostępnej dla strony dokumentacji księgowo-podatkowej przy jednoczesnym wyciągnięciu wobec strony negatywnych dla niej skutków prawnych,

5) przepisów art. 51 ust. 1 i 2 w związku z art. 15 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny (Dz. Urz. UE L 269/1) w związku z art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez żądanie okazania dokumentów po okresie czasu, jaki jest wymagany na przechowywanie dokumentacji celnej, a który minął z dniem 31 grudnia 2018 r.,

6) przepisów art. 330 i 334 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 2015/2447 z dnia 24 listopada 2015 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania niektórych przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. Urz. UE L 343/558) w związku z art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez przerzucenie na stronę postępowania skutków wadliwego działania służb celnych w innych krajach,

7) przepisów art. 248 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2015/2446 z dnia 28 lipca 2015 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 w odniesieniu do szczegółowych zasad dotyczących niektórych przepisów unijnego kodeksu celnego (Dz. Urz. UE z 2015 r. nr 343/1), poprzez uznanie, że unieważnienie zgłoszenia celnego może nastąpić także w przypadku otrzymania informacji o wyprowadzeniu towarów przez urząd celny wywozu (dokument IE599) w terminie 150 dni od daty zwolnienia towarów do procedury wywozu.

Po rozpoznaniu odwołań Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone decyzje.

Organ odwoławczy wskazał na brzmienie art. 162 WKC, zgodnie z którym zwolnienie do wywozu udzielane jest pod warunkiem, że towary opuszczą obszar celny UE w tym samym stanie, w jakim znajdowały się w chwili przyjęcia zgłoszenia do wywozu oraz art. 251 ust.2 lit. b) RWKC, w myśl którego jeżeli towary zostały zgłoszone do wywozu zgłoszenie zostaje unieważnione, gdy urząd celny wywozu został poinformowany przez eksportera lub zgłaszającego, zgodnie z art. 792 ust. 1, lub uznaje on, zgodnie z art. 796e ust. 2, że zgłoszone towary nie opuściły obszaru celnego UE.

Dalej organ przytoczył przepis art. 796e RWKC, zgodnie z którym urząd celny wywozu potwierdza wyprowadzenie towarów eksporterowi lub zgłaszającemu w następujących przypadkach: a) po otrzymaniu komunikatu "wyniki kontroli w urzędzie wyprowadzenia" z urzędu celnego wyprowadzenia; b) jeżeli, w przypadkach określonych w art.796da ust.2, nie otrzymał w ciągu 10 dni komunikatu "wyniki kontroli w urzędzie wyprowadzenia" z urzędu celnego wyprowadzenia, ale jest przekonany, że dowody przedstawione zgodnie z art. 796da ust.4 są dostateczne.

Organ zaznaczył, że jeżeli w ciągu 150 dni od daty zwolnienia towarów do wywozu urząd celny wywozu nie otrzymał komunikatu "wyniki kontroli w urzędzie wyprowadzenia" z urzędu celnego wyprowadzenia, ani dostatecznych dowodów zgodnie z art. 796da ust. 4, urząd celny wywozu może uznać to za informację, że towary nie opuściły obszaru celnego Unii Europejskiej. O unieważnieniu zgłoszenia wywozowego urząd celny wywozu informuje eksportera lub zgłaszającego oraz deklarowany urząd celny wyprowadzenia.

Ponadto DIAS wyjaśnił, że zgodnie z art. 796da ust.4 RWKC dowód alternatywny potwierdzający wyprowadzenie towaru może w szczególności stanowić jeden z następujących dokumentów lub kilka z nich: kopia potwierdzenia dostawy podpisana lub uwierzytelniona przez odbiorcę spoza obszaru celnego Wspólnoty; dowód zapłaty, faktura lub potwierdzenie dostawy należycie podpisane lub uwierzytelnione przez przedsiębiorcę, który wyprowadził towary poza obszar celny UE; oświadczenie podpisane lub uwierzytelnione przez przedsiębiorstwo, które wyprowadziło towary poza obszar celny UE; dokument poświadczony przez organy celne państwa członkowskiego lub kraju spoza obszaru celnego UE; prowadzony przez przedsiębiorców rejestr towarów dostarczonych na platformy wiertnicze wydobywające ropę naftową i gaz oraz na platformy produkcyjne. Stosownie do art.796e ust.1 lit. b) WKC urząd celny wywozu potwierdza wyprowadzenie towarów eksporterowi lub zgłaszającemu jeżeli jest przekonany, że dowody przedstawione zgodnie z art.796da ust. 4 są dostateczne.

Na podstawie urzędowo potwierdzonych przez litewską administrację celną informacji, organ I instancji stwierdził, że towar objęty zgłoszeniami celnymi stanowiącymi przedmiot niniejszego postępowania nie został wyprowadzony poza obszar celny UE. Organ odwoławczy podkreślił, że w tej sytuacji potwierdzenie, że towar faktycznie opuścił obszar UE i dotarł do kraju docelowego wymagało przedstawienia dowodów alternatywnych, do których przedstawienia eksporter został prawidłowo zobowiązany, jednakże nie przedstawił on żadnych dokumentów uzasadniając to brakiem dostępu do dokumentacji księgowej z uwagi na dokonane jej zajęcie przez CBŚ. W związku z podnoszoną kwestią braku dostępu do dokumentacji księgowej spowodowaną zatrzymaniem dokumentacji księgowej firmy B za okres od stycznia 2014 r. do maja 2017 r. przez funkcjonariuszy CBŚ oraz w związku z przekazaną dopiero na etapie postępowania odwoławczego informacją, że funkcjonariusze CBS działali na polecenie Prokuratury Okręgowej DIAS pismem z dnia [...] lipca 2019r., nr [...] wezwał eksportera do wystąpienia do właściwego prokuratora, o udostępnienie akt sprawy i przedłożenie organowi odpisów lub kopii dokumentów zalegających w tych aktach, które to dokumenty w ocenie eksportera mogłyby być dowodem alternatywnym na potwierdzenie wywozu towarów poza obszar celny UE. W odpowiedzi eksporter poinformował, że wezwanie wykracza poza obowiązki, które nakłada na niego powszechnie obowiązujące prawo i wniósł o wskazanie przepisów prawa nakładających na niego obowiązek występowania do innych organów o udostępnienie dowodów będących w ich posiadaniu. Końcowo dodał, że jego działania w tym zakresie były bezskuteczne, jednakże twierdzenia tego nie poparł żadnymi dowodami.

Organ II instancji podkreślił, że ciężar dowodzenia w zakresie przedstawienia dowodów alternatywnych w postępowaniu związanym z zakwestionowaniem przez organ celny komunikatu IE599 i skutkującym unieważnieniem zgłoszenia celnego wywozowego spoczywa na eksporterze. W świetle powyższego poszukiwanie dowodów przez organ wśród dokumentów zabezpieczonych przez CBŚ, w sytuacji gdy eksporter nie wskazuje na konkretne dowody, nie znajduje uzasadnienia.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, DIAS stwierdził, że samo wygenerowanie komunikatu IE599 nie może przesądzać o stwierdzeniu wywozu towaru poza obszar celny UE, bowiem w sprawie zgromadzono inne dowody wskazujące na brak potwierdzenia wywozu tego towaru poza obszar celny UE, tj. otrzymany z Litwy dokument, który w świetle art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej ma charakter dokumentu urzędowego i stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. W ocenie organu II instancji, zasadnie organ I instancji uznał, urzędowe informacje zawarte w piśmie z Litwy były wystarczającą podstawą do unieważnienia zgłoszeń celnych będących przedmiotem niniejszej sprawy.

Na powyższą decyzję organu odwoławczego J. J.(dalej: skarżący) złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz umorzenie postępowania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie:

1) art. 122, 129, 180 § 1, 187 § 1, 191, 194 § 1 i 3 oraz 210 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego wskutek braku dostępu strony do jej dokumentacji księgowo-podatkowej i celnej oraz dowodów źródłowych, poprzez naruszenie zasad wnioskowania oraz brak przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego, jakim jest komunikat IE599, z czynnym udziałem strony;

2) art. 123 § 1 i 192 Ordynacji podatkowej, poprzez uniemożliwienie czynnego udziału strony w postępowaniu, a więc także wypełnienie przesłanki wznowieniowej z art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej;

3) art. 45 ust. 2 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 508 ze zm.) w związku z art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez żądanie udostępnienia informacji, do których organ prowadzący postępowanie miał dostęp, a jednocześnie je pominął przy rozstrzyganiu sprawy;

4) § 1 pkt 3 i § 4 ust. 2 w związku z § 5 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 lipca 2017 r. w sprawie współpracy organów Krajowej Administracji Skarbowej z niektórymi podmiotami (Dz. U. poz. 1514), w związku z art. 122, 121 § 1, 187 § 1 i 191 Ordynacji podatkowej oraz art. 2 i 32 Konstytucji RP, poprzez zaniechanie pozyskania niedostępnej dla strony dokumentacji księgowo-podatkowej przy jednoczesnym wyciągnięciu wobec strony negatywnych dla niej skutków prawnych;

5) art. 330 i 334 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 2015/2447 z dnia 24 listopada 2015 r. (dalej - rozporządzenie RW) w związku z art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez przerzucenie na stronę postępowania skutków wadliwego działania służb celnych w innych krajach;

6) art. 248 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2015/2446 z dnia 28 lipca 2015 r. (dalej - rozporządzenie RD) poprzez uznanie, że unieważnienie zgłoszenia celnego może nastąpić także w przypadku otrzymania informacji o wyprowadzeniu towarów przez urząd celny wywozu (dokument IE599) w terminie 150 dni od daty zwolnienia towarów do procedury wywozu.

W uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił, że organ podatkowy I instancji naruszył ww. przepisy przez to, że wadliwie ustalił stan faktyczny, uznając, że skarżący nie posiada innych dowodów, o których mowa w art. 335 ust. 4 RW, w sytuacji, gdy nie mógł ich przedłożyć z uwagi na brak dostępu do dokumentacji księgowej, w tym dowodów źródłowych oraz wadliwie uznał, że w sprawie został zgromadzony pełny materiał dowodowy, pomimo posiadania przez organ wiedzy o braku dostępu strony do tej dokumentacji.

Skarżący wskazał, że w dniu 4 lipca 2017 r. na polecenie Prokuratury Okręgowej wydano funkcjonariuszom CBŚ pełną dokumentację księgową prowadzonej przez niego firmy B. za okres od stycznia 2014 r. do maja 2017 r. Brak dostępu do dokumentacji księgowej uniemożliwił spełnienie zadość wezwaniom organu do przedłożenia tzw. dowodów alternatywnych. Zdaniem skarżącego, organ posiadając informację o powyższej okoliczności, jako "gospodarz" postępowania prowadzący sprawę podatkową miał bezwzględny obowiązek umożliwić stronie czynny udział w postępowaniu (art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej), jednak z tego obowiązku się nie wywiązał, czym wypełnił przesłankę wznowieniową z art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. Strona bez własnej winy nie mogła wziąć udziału w postępowaniu. Organ I instancji zaniechał czynności dowodowych, które leżały wyłącznie w jego kompetencjach, mimo posiadania takich uprawnień nie wystąpił do prokuratury o udostępnienie informacji, posiadając wiedzę na temat istnienia dowodów alternatywnych w księgach podatkowych skarżącego, pominął te dowody. Skarżący zwracał się do Prokuratury z wnioskiem o udostepnienie mu akt, jednak jego żądanie spotkało się z odmową czego przykładem jest zarządzenie Prokuratury Okręgowej z dnia [...] września 2019 r. nr [...]. Ponadto zdaniem skarżącego nie może on ponosić negatywnych konsekwencji wynikających z nieprawidłowej wymiany informacji pomiędzy organami. Zachodzi w jego ocenie tutaj konieczność zbadania przez Trybunał Konstytucyjny zgodności art. 73 ust. 1 Prawa celnego z art. 2 Konstytucji.

W ocenie skarżącego, organ I instancji wadliwie uznał, że dokument urzędowy w postaci komunikatu IE599, odnoszący się do transakcji będących przedmiotem zaskarżonej decyzji, ma mniejszą moc dowodową od pisma obcej administracji celnej, w którym stwierdzono, że komunikat IE518 "nie powinien zostać wygenerowany". Zdaniem skarżącego, brak możliwości prowadzenia polemiki ze stanowiskiem obcego urzędu celnego, połączony z brakiem dostępu do istotnych dla rozstrzygnięcia kwestii okoliczności faktycznych, w tym braku przesłuchań świadków - funkcjonariuszy, którzy dopuścili się podania nieprawdy w dokumentach urzędowych, nie pozwala na przyjęcie za udowodnione, że dokumenty IE599 zostały w niniejszej sprawie sfałszowane.

Ponadto skarżący zarzucił, że przerzucono skutki wadliwego działania służb celnych z innych krajów na stronę postępowania. Według skarżącego, to wyłącznie na organach celnych spoczywa obowiązek rzetelnego sprawdzenia ilości i rodzaju wywożonych towarów oraz potwierdzenia okoliczności opuszczenia przez wywożone towary granic UE. Działając w dobrej wierze skarżący zawierzył treści komunikatu IE599 i zastosował w sprawie stawkę 0% VAT do wyeksportowanych towarów, więc podważanie obecnie w treści decyzji działań organów celnych, aby następnie skutkami tego wadliwego działania obciążyć stronę, uzasadnia zarzut rażącego naruszenia przez organ art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej. Według skarżącego, organ I instancji wadliwe zastosował art. 248 ust. 2 RD, gdyż w niniejszej sprawie urząd celny wywozu otrzymał w terminie 150 dni od daty zwolnienia towarów do procedury wywozu informację o wyprowadzeniu towarów poza granice UE.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Skarga jest niezasadna.

Spór w niniejszej sprawie dotyczy zasadności unieważnienia zgłoszeń celnych wywozowych przyjętych do procedury wywozu. Eksporterem towaru był skarżący, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą B.

Zgodnie z art. 162 WKC zwolnienie do wywozu udzielane jest pod warunkiem, że towary opuszczą obszar celny Wspólnoty w tym samym stanie, w jakim znajdowały się w chwili przyjęcia zgłoszenia do wywozu. Sama definicja zwolnienia, o charakterze legalnym zawarta została w art. 4 pkt 20 WKC, w myśl którego zwolnienie towarów oznacza czynność podjętą przez organy celne umożliwiającą użycie towarów w celach określonych przez procedurę celną, jaką zostały objęte.

Przepisy WKC przewidują niejako dwa tryby unieważniania zgłoszeń celnych, tj. na wniosek i z urzędu. Zasadą przy tym jest, że zgłoszenie po zwolnieniu towarów nie może zostać unieważnione, poza wyjątkami określonymi zgodnie z procedurą Komitetu.

W niniejszej sprawie mamy do czynienia z unieważnieniem zgłoszenia celnego

z urzędu z uwagi na wystąpienie przesłanek określonych w art. 251 ust. 2 lit. b RWKC.

Z przepisu tego wynika, że w odniesieniu do towarów zgłoszonych do wywozu zgłoszenie zostaje unieważnione w przypadku gdy urząd celny wywozu został poinformowany, zgodnie z art. 792a ust. 1, lub uznaje on, zgodnie z art. 796e ust. 2, że zgłoszone towary nie opuściły obszaru celnego Wspólnoty.

Zgodnie bowiem z art. 796e ust. 2 RWKC, jeżeli w ciągu 150 dni od daty zwolnienia towarów do wywozu urząd celny wywozu nie otrzymał komunikatu "wyniki kontroli w urzędzie wyprowadzenia" z urzędu celnego wyprowadzenia ani dostatecznych dowodów zgodnie z art. 796da ust. 4, urząd celny wywozu może uznać to za informację, że towary nie opuściły obszaru celnego Wspólnoty.

W niniejszej sprawie, w oparciu o informacje uzyskane od litewskiej administracji celnej ustalono, że komunikat IE599 został wygenerowany w następstwie wprowadzenia do systemu błędnego komunikatu IE518, który nie odzwierciedlał rzeczywistego stanu rzeczy. Zatem w rzeczywistości procedura wywozu towarów nie została prawidłowo zamknięta.

W ocenie Sądu, za równoznaczną, w rozumieniu art. 796e ust. 2 RWKC, z nieotrzymaniem komunikatu "wyniki kontroli w urzędzie wyprowadzenia", należy rozumieć taką sytuację, w której formalny dokument został wygenerowany, jednak nie odzwierciedlał on rzeczywistości. Jak już bowiem powyżej wskazywano, decydujące znaczenie dla uznania prawdziwości zgłoszenia celnego ma faktyczne opuszczenie przez ujętego w nim towaru granic UE, zgodnie z wymogami art. 162 WKC (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19 lutego 2020 r., III SA/Gl 1123/19). Zatem w okolicznościach niniejszej sprawy, wobec zakwestionowania poprawności materialnej komunikatu o wyniku kontroli w urzędzie wyprowadzenia i wobec braku przedstawienia przez eksportera dowodów potwierdzających wyprowadzenie towarów poza obszar celny organy celne zobligowane były po podjęcia określonych działań, celem uregulowania sytuacji towarów objętych zgłoszeniami wywozowymi, dokonanymi w Oddziale Celnym.

Wskazać należy, że sam fakt wygenerowania komunikatu, potwierdzającego dokonanie wywozu towarów, nie pozbawia organów prawa do weryfikacji jego prawidłowości. W przypadku powzięcia informacji dotyczących nieprawidłowości zaistniałych w ramach danej procedury, organ jest uprawniony do podjęcia działań w celu wyjaśnienia i uregulowania sytuacji towarów objętych zgłoszeniami wywozowymi, a w rezultacie do przyjęcia, na podstawie zebranych dowodów, że w rzeczywistości procedura nie została prawidłowo zamknięta.

W ocenie Sądu, prawidłowo wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że zgłoszenie wywozu, nawet potwierdzone w formie elektronicznej odpowiednimi elektronicznymi komunikatami wymaganymi w systemie ECS, nie stanowi o zwolnieniu towaru zgodnie z wymogami art. 162 WKC, jeśli nie został spełniony materialnie podstawowy wymóg zwolnienia, czyli wywóz tego towaru poza teren Unii Europejskiej.

Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. W piśmie z dnia 14 marca 2017 r. nr litewska administracja celna poinformowała, organy celne, że towary objęte zgłoszeniami celnymi nie opuściły obszaru UE.

W tej sytuacji organ prawidłowo podejmując prawem przewidziane czynności w tym zakresie umożliwił skarżącemu zajęcie jego stanowiska, a tym samym wykazanie, że towary faktycznie opuściły unijny obszar celny, z której to jednak możliwości skarżący nie skorzystał. NUCS powiadomił skarżącego o zamiarze wydania decyzji unieważniającej wyznaczając mu odpowiedni termin na przedstawienie jego stanowiska. W tym to właśnie czasie skarżący miał możliwość wykazania, poprzez przedłożenie stosownych dokumentów, że do wywozu towaru rzeczywiście doszło. Skarżący tymczasem stwierdził jedynie, że nie posiada żądanej dokumentacji, gdyż księgowość w całości została zatrzymana przez CBŚ.

Należy wskazać, że odpowiedzialność za realizację wywozu towaru poza obszar wspólnoty obciąża eksportera (art. 788 RWKC), tj. osobę na rzecz której dokonywane jest zgłoszenie celne. Ciężar dowodzenia w zakresie przedstawienia dowodów alternatywnych w niniejszym postępowaniu spoczywał zatem na skarżącym jako eksporterze. Tymczasem skarżący w trakcie postepowania administracyjnego nie wykazał w tym zakresie jakiejkolwiek aktywności, nie przedłożył żadnych dokumentów, ani nie skorzystał z możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, próbując przerzucić ciężar poszukiwania dowodów na organy prowadzące postępowanie. Słusznie zatem organy uznały, że skarżący nie wykazał spełnienia przez siebie obowiązków wynikających z prawa celnego, odnośnie procedury wywozu towarów, w sposób wskazany w art. 796da RWKC.

Skarżący kwestionując legalność zaskarżonej decyzji podniósł zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w postaci regulacji Ordynacji podatkowej, zarzucając naruszenie art. 121 § 1, art. 122, art. 123 § 1 art.129, art.180 § 1, art.187 § 1, art.191, art. 192, art. 194 § 1 i 3, art. 210 § 4 tej ustawy.

Skarżący próbuje podważyć legalność decyzji zarzucając organom brak działań

w celu uzyskania tzw. dowodów alternatywnych i pominięcie ich przy ustalaniu stanu faktycznego w sprawie. W ocenie Sądu, zarzuty są bezzasadne. Jak to już zostało wskazane ciężar dowodu w tym zakresie spoczywał na skarżącym jako eksporterze, który nie wykazał w tym zakresie żadnej aktywności, poprzestając na stwierdzeniu, że nie dysponuje dokumentacją księgową swojej firmy, która w całości została zatrzymana przez CBŚ. Przede wszystkim nie wskazał na żadne konkretne dokumenty, które potwierdzałyby, że towar fatycznie opuścił obszar UE (wskazał na "całość dokumentacji"), ani nie wykazał, że podjął jakiekolwiek działania w celu uzyskania takich dokumentów. Skarżący był zawiadamiany przez organ I instancji o zamiarze wydania decyzji unieważniającej zgłoszenie celne i wzywany do przestawienia swojego stanowiska oraz informowany o przedstawienia tzw. dokumentów alternatywnych na potwierdzenie dokonania wywozu towarów poza obszar Celny UE.

Wobec powyższego, w ocenie Sądu, zarzuty uniemożliwienia skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu są nietrafione.

W niniejszej sprawie podejmując decyzje o unieważnieniu zgłoszeń celnych organy oparły się one na urzędowych informacjach otrzymanych od litewskiej administracji celnej, odnośnie niezasadnego wygenerowania komunikatu IE599, których wiarygodność nie została podważona.

W świetle zrzutów skargi należy podkreślić, że w niniejszej sprawie kluczową kwestią było ustalenie czy towary objęte zgłoszeniami celnymi zostały wywiezione poza granice Unii Europejskiej. Skoro okazało się, że komunikaty w systemie ECS są nieprawdziwe, a skarżący nie przedstawił dokumentów alternatywnych, brak było podstaw do stwierdzenia dokonania wywozu. Trzeba tutaj z całą mocą wskazać, że ciężar dowodowy w tym zakresie spoczywał na skarżącym jako eksporterze (art. 788 RWKC), który nie wywiązał się ze swojego obowiązku, gdyż poprzestając na stwierdzeniu, że nie dysponuje dokumentami, bo zostały one w całości zatrzymane przez CBŚ, nie wskazał na konkretne dowody, które mogły stanowić dokumenty alternatywne, ani nie wykazał w trakcie postępowania administracyjnego, że podjął działania w celu ich pozyskania i przedłożenia organom celnym. Odnośnie zarządzenie Prokuratury Okręgowej z dnia [...] września 2019 r. nr [...]. o odmowie udostępnienia akt postępowania przygotowawczego [...] należy zauważyć, że nie mogło ono być brane przez organy pod uwagę bo nie było im znane. Co więcej nie wiadomo jakie konkretnie dokumenty zostały zajęte przez CBŚ i czy faktycznie wśród nich znajdowały się dokumenty mogące potwierdzać wywóz towarów za granicę. Za niewystarczające w tej mierze należy uznać odwoływanie się przez skarżącego od całości zajętej przez CBŚ dokumentacji księgowej bez wyraźnego wskazania, które w jego ocenie dokumenty mogą w sposób alternatywny potwierdzać dokonanie wywozu. Gdyby takie dokumenty zostały przez niego wskazane ewentualnie zachodziłaby po stronie organu możliwość dokonania oceny czy faktycznie dokumenty te mogą zostać uznane za wystarczające do potwierdzenia tej okoliczności.

Ponadto jeżeli chodzi o działania zmierzające do wykazania na podstawie stosownych dokumentów, że doszło do wywozu towarów, to nie chodzi tutaj o jakiekolwiek działania, lecz działania zmierzające w sposób skuteczny do realizacji tego celu. Ponadto trzeba w tej kwestii zwrócić uwagę na to, że w trakcie postępowania przed organami skarżący prezentował stanowisko, że nie ma on obowiązku zwracania się do innych organów Państwa o udostępnienie dowodów, będących w ich posiadaniu. Rzecz jednak w tym, że to na skarżącym, o czym była mowa już wyżej, ciążył obowiązek wykazania dokumentami alternatywnymi, że towary objęte zgłoszeniami celnymi zostały wywiezione poza granice Unii Europejskiej.

Odnosząc się natomiast do zarzutów błędnego według skarżącego przyjęcia przez organ celny, że informacja organów litewskiej administracji celnej stanowi dowód urzędowy na okoliczność, że towary objęte przedmiotowymi zgłoszeniami celnymi nie zostały wyprowadzone poza obszar UE, należy wskazać, że zgodnie z art. 194 Ordynacji podatkowej dokument urzędowy to dokument sporządzony w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej lub innej jednostki, jeśli na podstawie odrębnych przepisów uprawnione są do ich wydawania. Przepisy Ordynacji podatkowej nie ograniczają pojęcia dokumentów urzędowych do dokumentów krajowych, dokumentem urzędowym jest także dokument sporządzony przez organy władzy publicznej innego państwa i honorowany przez władze Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie odrębnych przepisów. W myśl art. 86 Prawa celnego organ celny może przyjąć jako dowód w postępowaniu dokumenty sporządzone przez organy celne państwa obcego lub inne uprawnione podmioty państwa obcego. Dokumenty urzędowe mają zwiększoną moc dowodową i stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Z dokumentem związane jest domniemanie prawdziwości jego treści. Dokumenty sporządzone przez organy celne państwa obcego korzystają z domniemania autentyczności i prawdziwości, chyba że zostanie ono skutecznie obalone innymi dowodami. Prawidłowo przeprowadzone przez organy celne państwa członkowskiego kontrole procedur wywozowych są wiążące dla organów celnych drugiego państwa członkowskiego i nie podlegają postępowaniu sprawdzającemu.

W rozpoznawanej sprawie w piśmie z dnia [...] marca 2017 r. litewska administracja celna poinformowała, że towar objęty zgłoszeniami celnymi o które chodzi w tej sprawie nie opuścił obszaru celnego UE przez urząd wyprowadzenia LTVR[...]. Konsekwencją powyższego było wezwanie eksportera - skarżącego do dostarczenia dowodów, że towary opuściły obszar celny Unii.

Nie było tutaj konieczności prowadzenia postepowania mającego na celu ustalenie okoliczności dokonania ingerencji w system NCTS i ustalenia osób, które uczestniczyły w tym procesie. Pozostaje to poza zakresem niniejszego postepowania, które dotyczy obowiązków stron (w szczególności głównego zobowiązanego - tj. skarżącego) w danej procedurze oraz ich dopełnienia. Z tego też powodu w celu rozpatrzenia niniejszej sprawy nie było koniecznym przeprowadzenie dowodu z przesłuchania funkcjonariuszy na okoliczność uchybień w tym zakresie. W ramach kontrolowanego postępowania badaniu podlega kwestia dopełnienia obowiązków przez głównego zobowiązanego i ewentualnie pozostałych uczestników danej procedury. Odpowiedzialność funkcjonariuszy celnych może stanowić zaś przedmiot odrębnego postępowania, a jego zakończenie nie stanowi przesłanki warunkującej dopuszczalność zakończenia niniejszej sprawy.

Nie jest także konieczne przeprowadzenie postępowania w kwestii zewnętrznej ingerencji w systemie NCTS.

W tej sytuacji, wobec niestwierdzenia wywozu towarów objętych przedmiotowymi zgłoszeniami celnymi i nieudokumentowania dokonania tego wywozu przez skarżącego, organy zobligowane były do unieważnienia zgłoszeń celnych.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego brak było też podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o skierowanie do Trybunału Konstytucyjnego pytania prawnego o zgodność z Konstytucją RP regulacji prawnej wskazanej w skardze, gdyż wyłącznie wątpliwości Sądu, a nie skarżącego mogą uzasadniać przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego, a wątpliwości w tym względzie Sąd nie ma.

Z przedstawionych względów nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.