Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 17/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2012-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 26 ust 2, art. 28 ust 1,2,3, art. 28 ust 3 a
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: § 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia SO del. Robert Hałabis,, Sędzia WSA Ewa Ibrom, Protokolant Asystent sędziego Monika Kutarska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 8 marca 2012 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2010 r. umorzono A. K. należności z tytułu nieopłaconych składek na poszczególne ubezpieczenia za miesiąc maj 2010 r. w kwocie 594,29 zł. Jednocześnie odmówiono umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na poszczególne ubezpieczenia za okres od marca 2009 r. do kwietnia 2010 r. w kwocie 10 594,53 zł.

A. K. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy załatwionej w/w decyzją. Skarżąca podnosiła, iż z uwagi na trudną sytuację materialną wywołaną powodzią w maju i czerwcu 2010 r. nie jest w stanie spłacić zadłużenia.

W/w decyzję z dnia [...] września 2010 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. (Nr [...]).

Ta ostatnia decyzja - w części odmawiającej umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek - została uchylona w trakcie kontroli sądowej (prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 kwietnia 2011 r. (sygn. akt III SA/Lu 64/11).

Po ponownym rozpatrzeniu decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. (Nr [...]) ZUS utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2010 r. (Nr [...]).

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że z analizy materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy nie wynika, aby została spełniona przesłanka (określona w art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych) całkowitej nieściągalności należności, upoważniająca do zastosowania ulgi w postaci umorzenia zadłużenia. Skarżąca A. K. jest właścicielką działek nr 2/5, 2/6, 2/8, 2/9, 2/13 i 2/14 o pow. 0,2071 ha, dla których prowadzona jest księga wieczysta nr [...]. Zadłużenie za okres od września 2005 r. do listopada 2009 r. zostało zabezpieczone wpisem hipoteki przymusowej kaucyjnej, natomiast w stosunku do pozostałych należności z tytułu nieopłaconych składek Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] prowadzi postępowanie egzekucyjne. W ramach tego postępowania do tej pory wyegzekwowano i przekazano ZUS kwotę 386,31 zł. Świadczy to o skuteczności egzekucji.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych argumentował dalej, iż z poczynionych ustaleń wynikało ponadto, że skarżąca prowadzi wraz z mężem, W. K. oraz dwójką pełnoletnich dzieci gospodarstwo domowe. Głównym źródłem utrzymania rodziny są dochody uzyskiwane z prowadzenia działalności gospodarczej, wznowionej od dnia 1 lipca 2011 r. Skarżąca wskazała, że stałe miesięczne opłaty wynoszą odpowiednio 1158,85 zł (energia elektryczna - faktura za okres od lipca do sierpnia 2011 r.), 144 zł (gaz z butli), 57,47 (telefon), 82 zł (woda), 150 zł (koszty leczenia skarżącej). Ponadto z umowy z dnia [...] grudnia 2009 r. zawartej z Bankiem BPH S.A. wynikało, że skarżąca zobowiązana jest do spłaty kredytu gotówkowego w kwocie 36.756,53 zł (96 miesięcznych rat w kwocie po ok. 740 zł począwszy od stycznia 2010 r., termin płatności ostatniej raty przypada na dzień [...] grudnia 2017 r.). Zgodnie z umową "Powódź 2010" z dnia [...] grudnia 2010 r. zawartej z P. Fundacją [...] skarżąca zobowiązana jest do spłaty pozostałej (po częściowym umorzeniu) pożyczki w miesięcznych ratach po 285 zł - do grudnia 2013 r. Majątek nieruchomy rodziny to dom o pow. 95 m² oraz gospodarstwo rolne o pow. 0,2071 ha. Majątek ruchomy stanowi samochód ciężarowy C. J.1.9 D z [...] r.

Z zaświadczenia Urzędu Gminy w W. z dnia [...] sierpnia 2010 r. wynika, że skarżąca poszkodowana została w wyniku powodzi (w miesiącu maju i czerwcu 2010 r.).

Na podstawie informacji z dnia [...] września 2011 r. przekazanej przez OPS w W. ustalono, że rodzina otrzymała zasiłki celowe związane z powodzią ( w listopadzie i grudniu 2010 r. - w kwocie 2500 zł, w czerwcu i sierpniu 2011 r. - w kwocie 8000 zł oraz w okresie od lipca 2010 r. do maja 2011 r. zasiłek celowy na pokrycie kosztów odbudowy domu - w łącznej kwocie 265 534 zł).

Powyższe pozwala stwierdzić, że sytuacja materialna, w jakiej obecnie znajduje się rodzina skarżącej uległa poprawie w związku ze wznowieniem od 1 lipca 2011 r. działalności gospodarczej i prowadzeniem sklepu spożywczego.

W trakcie dotychczasowej działalności gospodarczej skarżąca nie realizowała ustawowego obowiązku terminowego opłacania składek. Skarżąca nie tylko nie opłaciła należności za okres od marca 2009 r. do kwietnia 2010 r., ale również należności za wcześniejsze okresy.

Spełnione zostały przesłanki do umorzenia należności tylko z tytułu składek za miesiąc maj 2010 r. (pomimo braku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności), wynikające z art. 28 ust. 3a ustawy systemowej, a także rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365) wobec poniesienia przez skarżącą strat materialnych w wyniku nadzwyczajnego zdarzenia, jakim była powódź.

Wyjaśniając kwestię odmowy umorzenia zaległych należności za okres od marca 2009 r. do kwietnia 2010 r. ZUS argumentował dalej, że skarżąca uzyskuje aktualnie dochody, co umożliwia jej uregulowanie w ratach zaległych należności. Skarżąca reguluje zobowiązania kredytowo-pożyczkowe i jednocześnie wnioskuje o umorzenie zadłużenia wobec ZUS. Należy więc uznać, że w takiej sytuacji ma miejsce faworyzowanie innych wierzycieli. Dlatego też pozytywne rozpatrzenie wniosku byłoby działaniem na szkodę ZUS. Rodzina skarżącej otrzymała pomoc finansową przy zwalczaniu skutków powodzi. Stwarza to również możliwość odbudowy zniszczonego majątku nieruchomego i nie wyklucza możliwości uregulowania zaległości wobec ZUS.

Przepisy prawa dopuszczają możliwość umorzenia należności, ale nie nakładają na Zakład Ubezpieczeń Społecznych obowiązku umorzenia. Anulowanie należności stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc zatem pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu nieopłaconych składek oraz uwzględniając cele, na jakie są przeznaczone, organ odpowiedzialny za ich pobór zobligowany jest do szczególnej staranności i ostrożności w stosowaniu instytucji umorzenia. Należności z tytułu składek są zobowiązaniami publicznoprawnymi i wierzyciel nie ma swobody w ich dysponowaniu, także z uwagi na konieczność respektowania ustawowej zasady równości wobec prawa.

W skardze na powyższą decyzję z dnia [...] listopada 2011 r. (Nr [...]) A. K. podniosła między innymi, iż z udzielonej pożyczki udało się w lipcu 2011 r. wznowić działalność gospodarczą i prowadzić sklep spożywczy, przynoszący niewielkie dochody. Zasiłki celowe wykorzystane zostały na odbudowę domu zniszczonego w wyniku powodzi, mającej miejsce w maju i czerwcu 2010 r. Kwoty zasiłków ustalane były przez komisję i każdy z poszkodowanych otrzymywał kwotę adekwatną do poniesionych strat. Skarżąca wskazała, że samochód służy jej w prowadzeniu działalności gospodarczej i jest użytkowany przez jej męża.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie.

Sąd zważył, co następuje:

Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i z tego powodu nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu, organ administracji publicznej – w tym przypadku ZUS - nie dopuścił się naruszeń prawa, które uzasadniałyby usunięcie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Przesłanki umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne określa art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.). W świetle tego przepisu umorzenie należności z tytułu składek może nastąpić przede wszystkim w przypadku ich całkowitej nieściągalności, przy czym sytuacje kwalifikowane jako całkowita nieściągalność składek określa art. 28 ust. 3 ustawy. Ponadto, z art. 28 ust. 3a ustawy wynika, iż należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w tej sytuacji precyzuje wspomniane wyżej rozporządzenie w sprawie zasad umarzania należności.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, podzielany również przez skład orzekający w niniejszej sprawie, iż decyzja o umorzeniu należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne wydawana na podstawie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych opiera się na uznaniu administracyjnym, co oznacza, że nawet wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość ustalona zostanie całkowita nieściągalność należności, organ może odmówić ich umorzenia (por. dla przykładu wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2007 r., II GSK 141/07, LEX nr 368197).

Uznanie administracyjne charakteryzuje się tym, że ustawodawca określając w hipotezie normy prawnej przesłanki (okoliczności) podjęcia przez organ administracji publicznej działania, jednocześnie formułuje dyspozycję tego przepisu w sposób, który pozwala organowi na swobodę wyboru w zakresie tego, czy organ podejmie w ogóle określone działanie, lub w zakresie tego, który spośród dopuszczonych przez ustawodawcę sposobów zachowania (rozstrzygnięcia sprawy) wybierze. Uznanie administracyjne nie oznacza oczywiście dowolności organu. Działając w oparciu o uznanie organ zobligowany jest przede wszystkim do zachowania wszystkich standardów proceduralnych. Ponadto swobodę wyboru rozstrzygnięcia organu ogranicza wyrażona w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego zasada uwzględniania z urzędu interesu społecznego (publicznego) i słusznego interesu strony. Zasada ta obliguje organ do podjęcia decyzji w sprawie po dokładnym wyważeniu wchodzących w grę konkurujących ze sobą wartości ogólnospołecznych i indywidualnych.

Decyzje administracyjne oparte na uznaniu administracyjnym nie są wyłączone spod kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny, jednakże kontrola ta jest pod pewnymi względami ograniczona. Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sąd administracyjny opiera się wyłącznie na kryterium legalności, czyli zgodności z prawem. Sądowa kontrola decyzji uznaniowych obejmuje przede wszystkim to, czy organ nie wykroczył poza zakres przyznanej mu przez ustawodawcę swobody orzekania oraz to, czy organ zachował określone prawem wymogi proceduralne. Jeżeli jednak sąd stwierdzi, że działanie organu mieści się w granicach określonych konstrukcją uznania oraz, że organ dochował wymogów proceduralnych, nie może objąć kontrolą prawidłowości wyboru przez organ jednej z możliwych opcji rozstrzygnięcia sprawy, jakie daje mu uznanie administracyjne. Wybór rozstrzygnięcia wymyka się bowiem kryteriom prawnym, opierając się na przesłankach celowościowych, rzetelnościowych, gospodarnościowych i innych tego typu determinantach pozaprawnych. Tego rodzaju kryteria wyboru rozstrzygnięcia zastosowane w sprawie administracyjnej przez organ nie mogą być przedmiotem kontroli sądowej, sprawowanej – jak wyżej wskazano – wyłącznie pod kątem zgodności z prawem.

Odnosząc powyższe uwagi do decyzji będącej przedmiotem skargi Sąd stwierdza, że organ administracji publicznej odmawiając umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia zdrowotne nie wykroczył poza zakres uznania administracyjnego, przyznanego mu przepisem art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, nie uchybił też przepisom postępowania.

Rozstrzygnięcie organu administracyjnego opiera się na prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym. Organ w sposób wyczerpujący zgromadził i rozważył cały materiał dowodowy, ustalając bez uchybień proceduralnych stan faktyczny sprawy. Całość tych rozważań została należycie przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a zatem organ spełnił stawiany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wymóg szczególnej dbałości o prawidłowe uzasadnienie decyzji administracyjnej opartej na uznaniu administracyjnym (por. wyrok NSA z 23 października 1998r., I SA/Ka 225/97; Biuletyn Skarbowy 1999, Nr 1, poz. 20). Wnioski, jakie organ wyprowadził z treści materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie są zgodne z logiką i doświadczeniem życiowym, nie wykraczają zatem poza swobodną ocenę dowodów jaką dysponuje organ w postępowaniu administracyjnym (art. 80 k.p.a.).

W stanie faktycznym sprawy organ prawidłowo przyjął, iż nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie w przypadku skarżącej całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, co w świetle art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych otwierałoby możliwość orzekania o umorzeniu tych należności. W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Z akt sprawy wynika, że ZUS dochodzi swoich należności od skarżącej A. K. w drodze egzekucji (zadłużenie zostało objęte postępowaniem egzekucyjnym). Urząd Skarbowy w [...] przekazał na rzecz ZUS uzyskaną (wyegzekwowaną) kwotę 386,31 zł. Dowodzi to skuteczności czynności egzekucyjnych. Nie potwierdza jednak słuszności zarzutów i wniosków skargi formułowanych na tym tle, że organ przy rozpatrywaniu wniosku o umorzenie zaległych składek powinien mieć na uwadze, iż kwota ta odpowiada wysokości podatku za 2010 r., który podlegał zwrotowi skarżącej. Bez znaczenia jest więc okoliczność podnoszona przez skarżącą, że "czekała na te pieniądze kiedy otwierała sklep".

Z akt sprawy wynika zatem jaką kwotę Zakład Ubezpieczeń Społecznych uzyskał w wyniku wdrożonej egzekucji. Wynika również, że skarżąca uzyskuje realne przychody z tytułu wznowionej od lipca 2011 r. działalności gospodarczej. Skarżąca prowadzi od tego czasu sklep spożywczy. Na ten temat podaje tylko, iż w lipcu 2011 r. zakupiła towar do sklepu o wartości 31 369,85 zł, wydatkowała 11 619,36 zł, osiągnęła obrót w wysokości 18 220,25 zł i poniosła stratę "wynik minusowy" w wysokości 24 768,96 zł (wyjaśnienie skarżącej z dnia [...] września 2011 r.). W piśmie z dnia [...] sierpnia 2011 r. ZUS wezwał skarżącą do wskazania wysokości dochodów osiąganych z działalności gospodarczej. Skarżąca nie podała jednak bliższych danych w tym zakresie. W uzasadnieniu skargi A. K. podnosi, że prowadzona działalność nie przynosi jeszcze zysku. Oznacza to, że skarżąca dysponuje wiedzą odnośnie kosztów i przychodów związanych z prowadzeniem sklepu.

Skarżąca jest stroną umowy z dnia [...] grudnia 2009 r. zawartej z Bankiem Przemysłowo – Handlowym i jest zobowiązana do spłaty kredytu gotówkowego w kwocie 36.756,53 zł (96 miesięcznych rat w wysokości około 740 zł z terminem płatności ostatniej raty do dnia 21 grudnia 2017 r.). Zgodnie z umową "Powódź 2010" z dnia [...] grudnia 2010 r. zawartej z Fundacją [...] skarżąca uzyskała pożyczkę (w kwocie 30 820,00 zł) na usunięcie strat spowodowanych powodzią. Decyzją tejże Fundacji z dnia [...] sierpnia 2011 r. umorzono skarżącej część udzielonej pożyczki (umorzenie dotyczyło znacznej kwoty 23 115,00 zł). W rezultacie do ratalnej spłaty pozostaje niewielka kwota pożyczki (27 rat miesięcznych po 285 zł, płatnych w okresie do grudnia 2013 r.).

Skarżąca jest osobą zadłużoną. Osiąga jednak realne dochody, których wysokości nie określa, a które pozwalają skarżącej na utrzymanie czteroosobowej rodziny oraz na obsługę zobowiązań (skarżąca reguluje bieżące składki należne ZUS, spłaca w umówionych ratach kredyt bankowy i pożyczkę).

Skarżąca posiada dom o pow.[...] m² usytuowany na działce rolnej o pow. [...] ha. Dla nieruchomości prowadzona jest księga wieczysta nr [...]. Zadłużenie wobec ZUS (obejmujące okres od września 2005 r. do listopada 2009 r.) zostało zabezpieczone hipoteką przymusową.

Stosownie do art. 26 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, wystawione przez ZUS dokumenty stwierdzające istnienie należności z tytułu składek oraz jej wysokość są podstawą wpisu hipoteki do księgi wieczystej nieruchomości stanowiącej własność zobowiązanego. Powyższy przepis w ust. 3 określa, że dla zabezpieczenia należności z tytułu składek Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych przysługuje hipoteka przymusowa na wszystkich nieruchomościach dłużnika.

Z akt sprawy wynika, że do skarżącej należy samochód ciężarowy marki C. J. 1.9 D z [...] r.

Z zaświadczenia Urzędu Gminy w W. z dnia [...] sierpnia 2010 r. wynika, że skarżąca poszkodowana została w wyniku powodzi (w miesiącu maju i czerwcu 2010 r.). Informacja z dnia [...] września 2011 r. przekazana przez OPS w W. wskazuje, iż rodzina skarżącej otrzymała zasiłki celowe związane z usuwaniem skutków powodzi ( w listopadzie i grudniu 2010 r. - w kwocie 2500 zł, w czerwcu i sierpniu 2011 r. - w kwocie 8000 zł oraz w okresie od lipca 2010 r. do maja 2011 r. zasiłek celowy na pokrycie kosztów odbudowy domu - w łącznej kwocie 265 534 zł).

Skarżąca ma rację, że należne jej odszkodowanie wypłacone za straty wywołane powodzią nie jest dochodem. Na tej podstawie nie może skutecznie zarzucać organowi, że ten bezpodstawnie odmówił umorzenia należności z tytułu składek. W tych okolicznościach skarżąca nie może zasadnie zarzucać, że organ dopuszcza się błędu w ustaleniach faktycznych co do faktu, że sytuacja materialna skarżącej nie stanowi podstawy do umorzenia zaległych składek. Skarżąca wyjaśnia, że ma 50 lat i w tej sytuacji nie znajdzie nigdzie zatrudnienia zwłaszcza, że ma problemy ze zdrowiem.

Stanowisko skarżącej nie uwzględnia obiektywnych okoliczności, które nie pozwalały organowi na umorzenie składek. Jak wykazano skarżąca dysponuje mieniem, z którego można wyegzekwować należności. Są one zabezpieczone hipoteką. Faktem jest, że skarżąca zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. W wyniku klęski żywiołowej (powodzi) skarżąca utraciła piekarnię i sklep. Skarżącej nie udało się ponownie uruchomić piekarni. Wznowiona działalność ogranicza się do prowadzenia - zlokalizowanego w budynku mieszkalnym o pow. 95 m² - sklepu spożywczego. W nim zatrudniona była na stanowisku sprzedawcy (w okresie od sierpnia 2011 r. do grudnia 2011 r.) pełnoletnia córka skarżącej. Skierowano ją do pracy na podstawie umowy z dnia [...] czerwca 2010 r. zawartej ze Starostą [...]. Umowa przewiduje refundację w kwocie 2 000 zł, na którą składa się wynagrodzenie dla córki oraz składki ZUS. Mąż skarżącej jest osobą bezrobotną, podobnie jak i pełnoletni syn (obaj są zarejestrowani w Powiatowym Urzędzie Pracy w P. bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych). Z akt sprawy wynika, że mąż skarżącej pomaga jej przy prowadzeniu sklepu. Źródłem utrzymania skarżącej i jej rodziny są dochody uzyskiwane z prowadzenia działalności gospodarczej (sklepu spożywczego). Nie jest sporne, że skarżąca sfinansowała odbudowę domu (jeszcze w nim nie mieszka) i wznowiła działalność gospodarczą, korzystając z publicznych środków pomocowych. Umożliwiły one skarżącej start życiowy po klęsce powodzi. Skarżąca wykazała, że stałe miesięczne opłaty związane z utrzymaniem domu wynoszą 1158,85 zł (za energię elektryczną według faktury za okres od lipca do sierpnia 2011 r.), 144 zł (gaz z butli), 57,47 zł (telefon), 82 zł (woda). Innych wydatków skarżąca nie skonkretyzowała (poza kosztami leczenia w wysokości 150 zł). Według wyjaśnień skarżącej cierpi ona z powodu zmian zwyrodnieniowych lewego kolana i zwleka z konieczną operacją. Jak wynika z akt sprawy przed powodzią skarżąca posiadała dom o pow. 55 m2, sklep, piekarnię oraz gospodarstwo rolne o pow. 0,2071 ha.

W tych warunkach ZUS umorzył należności z tytułu składek za miesiąc maj 2010 r. i odmówił udzielenia ulgi w postaci umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek w okresie rozliczeniowym od marca 2009 r. do kwietnia 2010 r.

Zaskarżona decyzja jest rozstrzygnięciem prawidłowym. Organ zdaje sobie sprawę z trudnej sytuacji, w jakiej znajduje się skarżąca i jej najbliższa rodzina. Organ rozważa dwutorowo kwestię umorzenia należności. Z jednej strony ma na uwadze słuszny interes skarżącej, zainteresowanej uzyskaniem ulgi. Z drugiej zaś strony organ analizuje możliwość umorzenia zaległości w szerszym aspekcie bo dotyczącym ostrożnego gospodarowania funduszami publicznymi przeznaczonymi na wypłatę emerytur i rent. W tym zakresie organ słusznie podnosi, że niezbędna jest ochrona środków przeznaczonych na tego rodzaju cele, co wymaga od organu należytej staranności przy rozpoznawaniu wniosków o umorzenie zaległych składek, aby nie dopuścić do sytuacji, w której pozycja ZUS jako wierzyciela skarżącej miałaby być gorsza od pozycji innych wierzycieli, którzy otrzymują od skarżącej określone kwoty pieniężne na przykład z tytułu spłaty kredytu, czy pożyczki.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca przyznaje, że spłaca kredyt konsolidacyjny (zgodnie z postanowieniami umowy z dnia [...] grudnia 2009 r. zawartej z Bankiem Przemysłowo – Handlowym).

W tym miejscu trzeba stwierdzić, że organ stosownie do treści przepisów art. 7, art. 77 i art. 107 k.p.a. w sposób wszechstronny i dokładny wyjaśnił rzeczywistą sytuację skarżącej. Na tle tak rysującego się stanu faktycznego sprawy, skarżąca nie podnosi rzeczowej argumentacji, która pozwala zanegować stanowisko organu, co do braku uzasadnionych merytorycznych podstaw przemawiających za umorzeniem należności. W tych warunkach nieuwzględnienie wniosku skarżącej o umorzenie należności ZUS jest czynnością właściwie uzasadnioną w świetle podanych przez organ motywów zaskarżonego rozstrzygnięcia z dnia [...] listopada 2011 r., które daje jednoznaczną odpowiedź na pytanie, z jakich względów interes społeczny (publiczny) ma przewagę nad indywidualnym interesem skarżącej, będącej płatnikiem.

W ocenie Sądu, nie można również przypisać organowi naruszenia prawa w zakresie, w jakim odmówił umorzenia należności z tytułu ubezpieczeń społecznych w oparciu o art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, pozwalający w uzasadnionych przypadkach na umorzenie należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Również i w tym przypadku decyzja oparta jest na uznaniu administracyjnym, a ponadto użycie przez ustawodawcę klauzuli generalnej (pojęcia nieostrego) w postaci odwołania się do "uzasadnionych przypadków" wskazuje na to, że instytucja umorzenia należności z tytułu składek w oparciu o przytoczony przepis musi być traktowana jako rozwiązanie zastrzeżone dla sytuacji wyjątkowych, w których egzekwowanie należności zagrażałoby egzystencji zobowiązanego. Takie intencje prawodawcy potwierdza również treść § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie zasad umarzania należności. Sformułowany w tym przepisie katalog (niezamknięty) sytuacji pozwalających na umorzenie należności w "uzasadnionych przypadkach" wskazuje, że powinno mieć ono zastosowanie w sytuacjach naprawdę skrajnych, takich jak groźba pozbawienia zobowiązanego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia; przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny.

Dokonana przez organ analiza sytuacji majątkowej skarżącej nie pozwala na postawienie zarzutu błędnej konkluzji, iż nie zachodziły wyżej wspomniane nadzwyczajne okoliczności, które przemawiałyby za umorzeniem należności. Regulowanie należności, przypadających ZUS stanowi niewątpliwie obciążenie dla budżetu domowego skarżącej, jednak nie można przyjąć, aby systematyczna spłata tych zaległości (nawet w niewielkich wygospodarowanych kwotach) była nadmiernym obciążeniem finansowym, które zagraża egzystencji skarżącej.

Wskazać przy tym trzeba, że nadanie treści pojęciu "uzasadnionego przypadku" w odniesieniu do konkretnej, indywidualnej sytuacji musi uwzględniać nie tylko interes zobowiązanego z tytułu składek, ale również interes publiczny.

Rzeczą skarżącej było wykazać, czego nie uczyniła, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności z tytułu składek, ponieważ skutkowałoby to zbyt ciężkimi i dotkliwymi skutkami dla skarżącej i jej rodziny.

Ubocznie należy podnieść, że organ wykonał zalecenia wynikające z prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 kwietnia 2011 r. sygn. akt III SA/Lu 64/11 (przeprowadzona wówczas kontrola wcześniejszej decyzji ZUS z dnia [...] grudnia 2010 r. Nr [...] wykazała między innymi, że organ dokonał pobieżnej oceny stanu faktycznego sprawy, a ponadto za uchyleniem w/w decyzji przemawiał także wzgląd na brak należytego wyważenia interesu społecznego i słusznego interesu skarżącej).

Z tych też względów skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.