Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 45/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
659
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku: Stwierdzono przewlekłość postępowania  administracyjnego i że przewlekłość postępowania  miała charakter rażący
Powołane przepisy: article: art. 36
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Asesor WSA Karolina Kisielewicz, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi W. A. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie rozpatrzenia skargi z dnia [...] września 2018 r. na niezgodne z prawem przetwarzanie danych osobowych 1. stwierdza, że Prezes Urzędu Ochrony Danych osobowych dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w przedmiocie rozpatrzenia skargi z dnia [...] września 2018 r., 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. wymierza Prezesowi Urzędu Ochrony Danych Osobowych grzywnę w wysokości 500 (słownie: pięćset) złotych, 4. w pozostałym zakresie oddala skargę, 5. zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na rzecz W. A. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. W. A. (zwana dalej "Skarżącą") pismem z [...] września 2018r. które wpłynęło do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (zwany dalej "Prezesem UODO") [...] września 2018r., złożyła skargę na przetwarzanie jej danych osobowych przez Oddział Żandarmerii Wojskowej w [...].

2. Prezes UODO zwrócił się pismem z [...] października 2018r. do Komendanta Oddziału Żandarmerii (zwany dalej "Komendantem") o złożenie wyjaśnień w sprawie. W tym samym dniu Prezes UODO skierował pismo do Skarżącej, w którym poinformował ją o ww. fakcie.

3. Skarżąca w piśmie z [...] października 2018r. (wpływ do organu [...] października 2018r.) zwróciła się do Prezesa UODO o udzielenie informacji o postępach i efektach rozpoznania jej skarg z [...] sierpnia i [...] września 2018r., a w piśmie z [...] listopada 2018r., oprócz ww. żądań, wystąpiła o przesłanie kserokopii ww. odpowiedzi Komendanta lub poinformowanie co ww. odpowiedź zawiera.

4. Do Prezesa UODO wpłynęło [...] października 2018r. pismo Komendanta, stanowiące odpowiedź na pismo Prezesa UODO z [...] października 2018r.

5. Skarżąca [...] listopada 2018r. nadesłała do Prezesa UODO pismo, w którym wniosła o udzielenie informacji na temat etapu postępowania, zaś [...] grudnia 2018r. nadesłała obszerne pismo, w którym przedstawiła dodatkową argumentację dotyczącą skargi.

6. Skarżąca skierowała [...] i [...] grudnia 2018r. do Prezesa UODO dwa pisma odpowiednio z [...] i [...] grudnia 2018r.

7. Prezes UODO w piśmie z [...] lutego 2019r. wyjaśnił Skarżącej, że [...] lutego 2019r. zwrócił się do Komendanta o wyjaśnienia, co do stawianych przez Skarżącą zarzutów i wskazał, że Skarżąca w odrębnym piśmie zostanie poinformowana o dalszych czynnościach w sprawie.

8. Prezes UODO pismem z [...] lutego 2019r. zwrócił się do Komendanta o złożenie dodatkowych wyjaśnień w sprawie.

9. Skarżąca w kolejnym piśmie, które wpłynęło do Prezesa UODO [...] marca 2019r., przedstawiła dalszą argumentację dotyczącą jej skargi.

10. Komendant nadesłał [...] marca 2019r. do Prezesa UODO pismo zawierające uzupełniające wyjaśnienia w sprawie.

11. Prezes UODO pismami z [...] maja 2019r. poinformował Skarżącą i Komendanta, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach postępowania jest wystarczający do wydania decyzji w sprawie oraz poinformował strony o uprawnieniach przysługujących przed wydaniem decyzji.

12. Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich wniosło do Prezesa UODO [...] maja 2019r. pismo zawierające wniosek o udzielenie informacji na temat etapu postępowania. Prezes UODO udzielił odpowiedzi pismem z [...] czerwca 2019r., przesyłając stosowne wyjaśnienia.

13. Skarżąca w piśmie z [...] grudnia 2019r. (data wpływu do Prezesa UODO [...] grudnia 2019r.) złożyła ponaglenie.

14. Skarżąca w piśmie z [...] grudnia 2019r. (wpływ do organu [...] grudnia 2019r.), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Prezesa UODO w sprawie ww. skargi z [...] września 2018r., zarzucając naruszenie:

a) art. 8 § 1 k.p.a., art. 12 k.p.a., art. 35 § 1 i 3 k.p.a. , art. 36 § 1 i 2 k.p.a. w wyniku niczym nie uzasadnionej przewlekłości postępowania administracyjnego oraz braku jego zakończenia wydaniem decyzji ostatecznej w terminie, o którym mowa w art. 35 k.p.k. oraz uzasadnionego okolicznościami braku zachowania zasad bezstronności, a także działań wskazujących na brak równego traktowania stron postępowania,

b) art. 7 w zw. z art. 8 k.p.a. i pomimo przewlekłości postępowania administracyjnego nie podjęcia działań na wniosek Skarżącej zawarty w skardze z [...] września 2018r. i we wnioskach z [...] i [....] grudnia 2018r., [...] lutego 2019r. niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i działań zmierzających do przywrócenia stanu pierwotnego i utrzymywanie przewlekłości postępowania bez podejmowania jakichkolwiek działań do których organ jest zobowiązany przepisami prawa od [...] maja 2019 r., w którym Organ poinformował Skarżącą o zakończeniu postępowania, a w tym czasie otrzymał informację o włączeniu się do sprawy przez Rzecznika Praw Obywatelskich;

c) art. 8 ust. 2 i art. 12 u.o.d.o. w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości, art. 7 u.o.d.o. oraz art. 104 i art. 107 k.p.a. przez niewydanie decyzji administracyjnej w przedmiocie nakazania przywrócenie stanu zgodnego z prawem i niepodjęcie żadnych działań w tym zakresie co skutkowało utratą całkowitej kontroli przez Skarżącą nad danymi osobowymi, a co za tym idzie szkodę niematerialną;

d) art. 78 § 1 k.p.a. i nieprzeprowadzenie dowodów zgłoszonych przez Skarżącą wniosków dowodowych pomimo trwającej przewlekłości postępowania, do czego organ jest zobowiązany, a co świadczy o działaniu na szkodę Pokrzywdzonej i szkodę postępowania administracyjnego;

e) art. 7 i art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP przez nierówne traktowanie stron, działania wbrew zasadzie praworządności, nakazującej organom władzy publicznej działanie na podstawie i w granicach prawa.

Skarżąca podnosząc powyższe zarzuty wniosła o stwierdzenie, że Prezes UODO dopuścił się przewlekłości postępowania administracyjnego; stwierdzenie, że przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; zobowiązanie Prezesa UODO do wydania w terminie 30 dni od uprawomocnienia się wyroku decyzji rozstrzygającej kwestię naruszenia przepisów dotyczących ochrony danych osobowych i nakazania podmiotowi przywrócenia stanu pierwotnego stosownie do art. 8 ust. 2, art. 12, art. 7 u.o.d.o. oraz art. 104 i art. 107 k.p.a.; zobowiązanie Prezesa UODO do przeprowadzenia wszystkich zgłoszonych przez Skarżącą wniosków dowodowych przed wydaniem decyzji, w tym ustaleniu czy i jakie dane osobowe Skarżącej posiadającej status pokrzywdzonej lub świadka w postępowaniach prowadzonych Oddział Żandarmerii Wojskowej były pozyskiwane w ramach inwigilacji (kontroli operacyjnej, czynnościom operacyjno-rozpoznawczym); wymierzenia organowi grzywny - 20.000 zł; zasądzenia od organu na rzecz Skarżącej sumy pieniężnej - 22.925,15 zł, w szczególności dlatego, że przewlekłość postępowania i niewykonanie obowiązków organu wynikających z art. 70 ustawy z dnia 10 maja 2018r. skutkowało powstaniem szkody niematerialnej u Skarżącej -doprowadziło do sytuacji całkowitej utraty kontroli Skarżącej nad jej danymi osobowymi i zastraszania Skarżącej przez Komendanta groźbami karalnymi pismem z [...] grudnia 2018r. (w czasie przewlekłości), co pogłębia u Skarżącej poczucie zagrożenia bezpieczeństwa jej i jej rodziny; zasądzenie na rzecz Skarżącej od organu zwrotu kosztów postępowania.

Skarżąca w uzasadnieniu przedstawiła stan faktyczny sprawy i stwierdziła, że sprawy nie rozpatrzono w terminie wymaganym prawem, bo od dnia złożenia wniosku do dnia złożenia skargi upłynął rok i 4 miesiące. Termin określony w art. 35 § 3 k.p.a. nie tylko nie został zachowany, ale został rażąco przekroczony, w sytuacji nieprowadzenia żadnych czynności wyjaśniających od [...] maja 2019r. Od dnia włączenia się do sprawy RPO (maj 2019r.) organ pozostając w przewlekłości postępowania nie wykonał żadnej czynności wyjaśniającej i nie przeprowadził wszystkich wniosków dowodowych, do czego był zobowiązany przepisami prawa. Prezes UODO naruszył nadto art. 36 §1 k.p.a. przez zaniechanie obowiązku informowania o zwłoce, niewskazywanie nowego terminu i przyczyn tej zwłoki oraz brak pouczenia o prawie do wniesienia ponaglenia. Stanowi to rażące naruszenie prawa i podważa zaufanie do organu, który winien stać na straży przestrzegania przepisów dotyczących danych osobowych obywateli. Prezes UODO, pomimo wniosków Skarżącej i obszernego materiału dowodowego, stwierdzającego ponad wszelką wątpliwość, że podmiot przetwarza dane osobowe Skarżącej z rażącym naruszeniem prawa, nie skorzystał z uprawnień wynikających z art. 70 u.o.d.o. i nie wydał postanowienia zobowiązującego Komendanta do zakazania przetwarzania danych osobowych Skarżącej, co mogło spowodować uniknięcie skutków dalszych naruszeń prawa, a co za tym idzie szkody niematerialnej dla Skarżącej i jej rodziny.

Zdaniem Skarżącej organ, prowadząc postępowanie administracyjne, działa świadomie na szkodę postępowania przez niewykonanie obowiązków nałożonych ustawą i nie dbając o interes Skarżącej związany z ochroną jej danych osobowych.

Skarżąca wskazała, że skoro postępowanie pozostaje w przewlekłości drugi rok, zasadnym jest uznanie, że organ działa z rażącym naruszeniem prawa, podważającym zaufanie obywateli do tego organu, gdyż dodatkowo działa w sposób, który może wskazywać na naruszenie zasad bezstronności. Skarżąca w trakcie postępowania wniosła obszerny materiał dowodowy, stwierdzający jednoznacznie, że Komendant przetwarza dane osobowe Skarżącej z rażącym naruszeniem prawa, do którego w ogóle nie odnosił się organ i ignorował dowody z dokumentów, prowadząc jedynie korespondencję z Komendantem, której nie przekazywał Skarżącej do wiadomości. Wskazuje to na brak równego traktowania stron i działanie na szkodę Skarżącej. Dodatkowo organ, pomimo rażącej przewlekłości postępowania, nie wykonał ciążących na nim obowiązków uregulowanych zmianą przepisów dotyczących przetwarzania danych osobowych - art. 77 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy (tzw. RODO) i nie informował Skarżącej o postępach i efektach rozpatrywanej skargi, czym uniemożliwiał czynny udział w postępowaniu, co też stanowi rażące naruszenie prawa.

Ponadto organ nie ustalił i nie zobligował Komendanta do wyjaśnień czy Skarżąca była poddana kontroli operacyjnej lub czynnościom operacyjno-rozpoznawczym i nie ustalił czy Komendant dokonał usunięcia danych, jeżeli takie pozyskał, w celu wykonania obowiązku z art. 8 ust. 3 u.o.d.o., przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości oraz możliwości odstąpienia organu od obowiązku podjęcia działań w tym zakresie.

Organ, wbrew art. 9 k.p.a., nie przekazywał do wiadomości Skarżącej korespondencji kierowanej do Komendanta, działając z naruszeniem zasad rzetelności postępowania i bezstronności. Dodatkowo ograniczał się do odrębnych pism kierowanych do Skarżącej stwierdzających, że ponownie wystosował do podmiotu pisma, nie wskazując, jaka jest treść tych pism.

15. Prezes UODO wydał [...] stycznia 2020r. decyzję administracyjną (znak: [...], [...]), w której w części umorzył postępowanie, a w pozostałym zakresie odmówił uwzględnienia wniosku Skarżącej.

16. Prezes UODO w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, wskazując, że w aktualnym stanie faktycznym i prawnym, skarga jest bezzasadna, gdyż organowi nie można przypisać przewlekłości w prowadzeniu postępowania ani dokonywania jakichkolwiek czynności pozornych, które mogłyby skutkować nieracjonalnym wydłużeniem terminu załatwienia sprawy.

Prezes UODO wyjaśnił, że niezwłocznie podejmował czynności od wpływu ww. skargi, uwzględniając specyfikę prowadzonych działań. Skarżąca w toku postępowania przedkładała liczne pisma i podnosiła liczne żądania i wnioski, których wnikliwa analiza mogła przyczynić się do wydłużenia terminu załatwienia sprawy. Krótkie przerwy w toku postępowania uzasadnione były koniecznością wymiany korespondencji pomiędzy Prezesem UODO a stronami, w tym ze Skarżącą. W toku postępowania podejmowano wyłącznie czynności służące wnikliwemu i rzetelnemu ustaleniu okoliczności faktycznych i zebraniu kompleksowego materiału dowodowego, niezbędnego do rozstrzygnięcia sprawy decyzją administracyjną. Działania te zmierzały do szybkiego i efektywnego gromadzenia materiału dowodowego, bez którego niemożliwe byłoby merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Samo niezałatwienie sprawy w terminie nie może być poczytane za bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, o ile działaniom organu da się przypisać logikę postępowania prowadzącą do szybkiego i efektywnego gromadzenia materiału dowodowego i jego sprawnej oceny wyrażonej w decyzji kończącej postępowanie.

17. Skarżąca w piśmie z [...] maja 2020r. zatytułowanym "Replika na odpowiedź na skargę" podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. Skarga jest uzasadniona.

2. Sąd wyjaśnia, że rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r., poz. 2325 ze zm., zwana dalej "P.p.s.a."). Stosownie bowiem do art. 119 pkt 4 sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Zgodnie zaś z art. 120 P.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Sąd stwierdza ponadto, że w myśl art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a tego przepisu, czyli w sytuacjach, gdy organ ma obowiązek wydać decyzję administracyjną, postanowienie w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służą odwołanie bądź zażalenie, inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (...) oraz pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających.

Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności,

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa,

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a).

Sąd w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). W myśl art. 149 § 2 P.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. P.p.s.a.

Sąd stwierdza ponadto, że z akt sprawy wynika, że Skarżąca wniosła skargę na przewlekłość przed zakończeniem postępowania administracyjnego w drodze decyzji Ministra z [...] stycznia 2020r. Tym samym skarga na przewlekłość, w świetle najnowszego orzecznictwa NSA (por. np. wyrok z 17 listopada 2020r. sygn. akt II OSK 3804/18, dostępny na www.nsa.gov.pl), wydawanego po uchwale NSA z 22 czerwca 2020r. w sprawie o sygn. akt II OPS 5/19, była dopuszczalna.

3. Sąd zauważa ponadto, że z przewlekłym prowadzeniem postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Innymi słowy, organ prowadzi postępowanie przewlekle wówczas, gdy nie załatwia sprawy w wymaganym terminie, a więc w okresie, który można uznać za konieczny dla wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Prowadzi zatem, co prawda, postępowanie, ale podejmuje w nim czynności opieszale, w tempie, które nie znajduje usprawiedliwienia w ich złożoności lub charakterze, albo czynności zbędne, pozorne albo nie podejmuje żadnych czynności zmierzających do załatwienia sprawy (por. np. wyrok NSA z 19 grudnia 2017r. sygn. akt I OSK 1039/17, LEX nr 2454680, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 22 listopada 2017r. sygn. akt II SAB/Łd 187/17, LEX nr 2411020). Wówczas organ narusza w sposób wyraźny zasadę szybkości postępowania administracyjnego, wynikającą z art. 12 § 1 k.p.a.

Tym samym z ww. przepisów, jak również wypracowanego na ich podstawie orzecznictwa Sądów administracyjnych wynika, że przesłanką uznania przez Sąd administracyjny przewlekłości postępowania jest sposób zachowania się organu w trakcie toczącego się postępowania, który prowadzi do niezałatwienia sprawy w wymaganym terminie.

Przewlekłe prowadzenie postępowania określane jest jako nieefektywne. Przewlekłość obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. wyrok NSA z 5 lipca 2012r. sygn. akt II OSK 1031/12; postanowienie NSA z 26 lipca 2012r. sygn. akt II OSK 1360/12 – dostępne na www.nsa.gov.pl).

W piśmiennictwie ponadto wskazuje się, że pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" pojmowane jest jako prowadzenie postępowania w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70).

Zgodnie z art. 12 k.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Zasada szybkości postępowania wyrażona we wskazanym przepisie ściśle związana z regulacjami zawartymi w art. 35-38 k.p.a., nie może jednak pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem organu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela. Niekiedy może to się wiązać z koniecznością dłuższego prowadzenia postępowania. Wówczas, stosownie do art. 36 § 1 k.p.a., organ obowiązany jest zawiadomić o tym strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.

W art. 35 k.p.a. określone zostały terminy do załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej. Przepis ten zobowiązuje organy administracji publicznej do załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki, co stanowi realizację zasady zawartej w art. 12 k.p.a. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.).

Organ ponadto w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie powinien podać stronom przyczyny zwłoki i wskazać nowy termin załatwienia sprawy, co wynika z art. 36 § 1 k.p.a., zaś ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).

Podkreślić trzeba też, że samo informowanie o niezałatwieniu sprawy w terminie nie chroni organu przed zarzutem bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, ponieważ działania organu w tym zakresie również podlegają kontroli sądu administracyjnego. Z bezczynnością organu mamy do czynienia nie tylko wówczas, gdy organ w ogóle nie podejmuje żadnych czynności w sprawie, ale także wtedy, gdy nie załatwia sprawy w terminach ustawowych.

Przesłanką zatem uznania przez Sąd administracyjny wystąpienia przewlekłości postępowania jest sposób zachowania się organu w trakcie toczącego się postępowania, który prowadzi do niezałatwienia sprawy w wymaganym prawem terminie. Warto też wskazać, że z art. 73 ust. 2 RODO wynika, że Prezes RODO powinien poinformować Skarżącą, jeśli nie rozpatrzył skargi wniesionej zgodnie z art. 77 w terminie trzech miesięcy o postępach lub efektach rozpatrywania skargi.

Sąd, mając powyższe na względzie, jak również biorąc pod uwagę znajdujące się w aktach administracyjnych dokumenty, zauważa, że choć skarga Skarżącej, nosząca datę [...] września 2018r. wpłynęła do organu [...] września 2018r., Prezes UODO pierwsze czynności w sprawie podjął dopiero [...] października 2018r. (k. 19, 20 akt administracyjnych sprawy), czyli po upływie miesiąca. W ww. dniu – [...] października 2018r. - organ skierował pisma do:

1) Komendanta, w którym poinformował, że Skarżąca złożyła skargę na przetwarzanie jej danych osobowych oraz wniósł o ustosunkowanie się, na podstawie art. 14 pkt 2 u.o.d.o., do treści ww. skargi;

2) Skarżącej, informując, że zwrócił się do Komendanta w celu uzyskania wyjaśnień w zakresie przedstawionych zarzutów.

Komendant w piśmie z [...] października 2018r. (wpływ do UODO [...] października 2018r.) poinformował Prezesa UODO, na jakich podstawach przetwarza dane osobowe Skarżącej, mając także na względzie prowadzone przez Prokuraturę postępowania przygotowawcze i zlecenie pozyskania kopii dokumentacji z teczki osobowej Skarżącej.

Skarżąca w piśmie z [...] października 2018r. (wpływ do organu [...] października 2018r.) zwróciła się do Prezesa UODO o udzielenie informacji o postępach i efektach rozpoznania jej skarg z [...] sierpnia i [...] września 2018r. Natomiast w piśmie z [...] listopada 2018r. oprócz ww. żądań, Skarżąca wystąpiła o przesłanie kserokopii ww. odpowiedzi Komendanta lub poinformowanie co ww. odpowiedź zawiera.

Prezes UODO przez ponad miesiąc nie udzielił Skarżącej żadnych informacji do [...] grudnia 2018r., czyli do daty, w której Skarżąca zapoznała się z aktami sprawy (k. 27 akt administracyjnych). Następnie Skarżąca skierowała do Prezesa UODO dwa pisma z [...] i [...] grudnia 2018r. (wpływ do organu odpowiednio [...] i [...] grudnia 2018r.).

Prezes UODO w piśmie z [...] lutego 2019r. (2 miesiące po wpływie ww. pism Skarżącej) wyjaśnił Skarżącej, że w tej dacie zwrócił się do Komendanta o wyjaśnienia co do stawianych przez Skarżącą zarzutów oraz, że Skarżąca w odrębnym piśmie zostanie poinformowana o dalszych czynnościach w sprawie.

Już w świetle ww. okoliczności można wskazać, że Prezes UODU prowadził postępowanie administracyjne, wszczęte ww. wnioskiem Skarżącej, który wpłynął do organu [...] września 2018r., opieszale, nie podejmując żadnych czynności od [...] października 2018r. do [...] lutego 2019r. (czyli około 4 miesiące).

Z akt sprawy wynika, że Skarżąca wykonała [...] lutego 2019r. kopię z akt sprawy.

Do Prezesa UODO wpłynęło [...] marca 2019r. pismo Komendanta z [...] lutego 2019r., w którym ustosunkowano się do zarzutów Skarżącej.

Skarżąca w piśmie z [...] lutego 2019r. (wpływ do organu [...] marca 2019r.) wniosła o przeprowadzenie dowodów oraz o wezwanie Komendanta do złożenia wyjaśnień na okoliczności wiążące się z wniesioną skargą.

Prezes UODO dopiero po upływie ponad 2 miesięcy od ww. pism Komendanta i Skarżącej [...] maja 2019r. skierował pisma do: Komendanta (doręczone [...] maja 2019r.) i do Skarżącej (doręczone [...] maja 2019r.), że zgromadził wystarczający materiał dowodowy w sprawie i możliwe jest zapoznanie się i wypowiedzenie się, na mocy art. 10 § 1 k.p.a. i art. 73 § 1 k.p.a., co do tego materiału.

Skarżąca w piśmie z [...] grudnia 2019r. (data wpływu do Prezesa UODO [...] grudnia 2019r.), czyli po upływie około sześciu miesięcy oczekiwania na wydanie decyzji, w związku z wystarczającym - zdaniem organu - materiałem dowodowym sprawy, złożyła ponaglenie.

Warto ponadto wskazać, że z akt administracyjnych nie wynika, że Prezes UODO w sposób formalny rozpoznał ww. wniosek Skarżącej o przeprowadzenie zawnioskowanych dowodów. Z akt administracyjnych sprawy nie wynika też, żeby Prezes UODO podejmował jakiekolwiek czynności od maja 2019r. do wydania [...] stycznia 2020r. decyzji administracyjnej. W tym czasie Prezes UODO w tym czasie nie informował też Skarżącej o nowym terminie załatwienia sprawy i przyczynach zwłoki (art. 36 § 1 k.p.a.). Z akt sprawy nie wynika też, że Prezes UODO w tym okresie skorzystał z możliwości przewidzianych w art. 73 ust. 2 RODO.

Zdaniem Sądu powyższe okoliczności, wynikające z akt administracyjnych sprawy, wbrew stanowisku Prezesa UODO wyrażonemu w odpowiedzi na skargę, nie usprawiedliwiają opieszałości Prezesa UODO i nie pozwalają na oddalenie zarzutu przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie. Sąd w związku z tym uznał, że skarga na przewlekłość postępowania Prezes UODO jest uzasadniona.

Przesłanką uznania przez Sąd przewlekłości postępowania, co już powiedziano, jest sposób zachowania się organu w trakcie toczącego się postępowania, prowadzący w rezultacie do niezałatwienia sprawy w wymaganym terminie. Sytuacja, w której strona czeka tak długo, jak w rozpoznawanej sprawie, na rozstrzygnięcie sprawy przez organ administracji publicznej nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej. Znaczna ilość spraw, które podlegają rozpatrzeniu przez Prezesa UODO, a także charakter niniejszej sprawy nie uzasadniają opieszałego działania organu administracji publicznej.

Sąd w pełni podziela zapatrywanie Prezesa UODO wyrażone w odpowiedzi na skargę, o potrzebie wnikliwiej oceny stanu faktycznego sprawy. Tym niemniej Sąd zauważa, że w świetle akt sprawy, nie można usprawiedliwiać czasu opóźnienia organu okolicznościami wynikającymi z akt, a w szczególności w związku z brakiem podejmowania przez organ jakiekolwiek czynności od maja 2019r. do [...] stycznia 2020r. i braku jednoczesnego poinformowania Skarżącej o nowym terminie załatwienia sprawy i przyczynach zwłoki (art. 36 § 1 k.p.a.). Z akt sprawy nie wynika też, że Prezes UODO skorzystał z możliwości przewidzianych w art. 73 ust. 2 RODO. Na organach administracji spoczywa natomiast obowiązek takiej organizacji pracy, aby możliwe było załatwianie spraw w rozsądnym terminie (bez zbędnej zwłoki), bez naruszenia prawa strony do sprawnego i szybkiego jej rozpoznania (art. 12 § 1 k.p.a.).

Sąd stwierdził ponadto, mając na względzie okoliczności wynikające z akt i wyżej podane przez Sąd, że przewlekłość w postępowaniu była nie tylko niewątpliwa, ale miała charakter rażący. W doktrynie i w orzecznictwie przyjmuje się, że przy ocenie charakteru przewlekłości kluczowa jest długość okresu tej opieszałości organu (zob. W. Chróścielewski, glosa do wyroku NSA z 24 kwietnia 2015r. sygn. akt I FSK 1881/14, Orzecznictwo Sądów Polskich z 2015, nr 12, poz. 116). Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego pojęcia "rażące" to "ponad miarę", "niewątpliwe", "wyraźne", "oczywiste". Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 listopada 2020r. sygn. akt I OSK 260/20 wskazał, że bezczynność o charakterze rażącego naruszenia prawa ma miejsce w sytuacji, gdy w sposób znaczący i jednoznaczny doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie danej czynności, a jednocześnie nie zachodzą okoliczności wyłączające winę organu za tę bezczynność. Za rażące naruszenie przepisów art. 35 k.p.a. (lub przepisu szczególnego) można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy brak jakiejkolwiek aktywności organu. Ocena czy doszło do rażącego naruszenia prawa musi być dokonana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie (LEX nr 3081171).

Sąd stwierdza ponadto, że uznał, że wniosek Skarżącej o zasądzenie zarówno grzywny, jak i sumy pieniężnej i to w wysokościach wskazanych przez Skarżącą nie było uzasadniony. Działanie, a raczej brak działania, Prezesa UODO, aczkolwiek naganne, nie mogło wywołać u Skarżącej znamiennie dotkliwych skutków, przede wszystkim dlatego, że Prezes UODO zakończył ww. sprawę ze skargi wniesionej przez Skarżącą [...] września 2018r. ww. decyzją administracyjną z [...] stycznia 2020r., która będzie podlegać kontroli legalności przez Sąd administracyjny. Jakkolwiek zwłoka Prezesa UODO w załatwieniu ww. sprawy, miała charakter rażący, w okolicznościach faktycznych sprawy, wymierzenie organowi grzywny w wysokości 500 zł, z uwagi na liczbę skarg rozpatrywanych przez ten organ i rangę oraz wagę tychże spraw, będzie zdaniem Sądu adekwatne do naruszeń przepisów prawa procesowego. Zdaniem Sądu zaniechania Prezesa UODO, nie uzasadniały przyznania wskazanych w skardze wygórowanych kwot grzywny w wysokości 20.000 zł i sumy pieniężnej w wysokości 22.925,15 zł, skoro w sprawie doszło do wydania decyzji przez organ, której prawidłowość będzie badał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Sąd stwierdza, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 15 grudnia 2020r. sygn. akt II OSK 1727/20 wskazał, że zastosowanie środków w postaci zasądzenia sumy pieniężnej lub grzywny na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, zatem możliwością, z której powinien skorzystać, jeżeli wymagają tego względy związane ze zwalczaniem i zapobieganiem bezczynności lub przewlekłemu prowadzeniu postępowania przez kontrolowany organ administracji publicznej (LEX nr 3095707). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 lipca 2020 r., sygn. akt II GSK 127/20 (CBOSA), środki wskazane w art. 149 § 2 P.p.s.a. są środkami dyscyplinująco-represyjnymi o charakterze dodatkowym, które powinny być stosowane z rozwagą, a więc w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. Odnosić je należy do sytuacji, gdy oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że działania te noszą znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Sąd wskazuje ponadto, że skoro Prezes UODO wydał ww. decyzję administracyjną w sprawie, Sąd nie miał podstaw do uwzględnienia wniosku Skarżącej zawartego w pkt 3 skargi – o zobowiązanie Prezesa UODO do wydania w terminie 30 dni od uprawomocnienia się wyroku decyzji rozstrzygającej kwestię naruszenia przepisów dotyczących ochrony danych osobowych.

Sąd wyjaśnia ponadto, że w ramach badania kwestii przewlekłości postępowania w sprawie nie było też możliwe nakazanie organowi przywrócenia stanu pierwotnego, stosownie do art. 8 ust. 2 i art. 12 ustawy z 14 grudnia 2018r. o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości, art. 7 ww. ustawy i art. 104 i art. 107 k.p.a. Wniosek ten może być rozpatrywane jedynie, gdy kontroli legalności będzie podlegała ww. decyzja Prezesa UODO, o ile wniosek ten zostanie podniesiony.

Sąd na mocy art. 151 P.p.s.a. nie uwzględnił więc w całości żądań Skarżącej, w tym także – o czym mowa wyżej - wysokości grzywny i sumy pieniężnej, mając na względzie charakter sprawy, wydaną decyzję administracyjną oraz możliwość wyrządzenia Skarżącej szkody w wyniku przewlekłego postępowania organu.

3. Sąd, mając to wszystko na względzie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a oraz art. 200 § 1, art. 209 P.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 1, 2, 3, 5 sentencji. Orzeczenie z punktu 4 sentencji ma uzasadnienie w treści art. 151 P.p.s.a.