Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 697/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-08-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski Sędziowie : WSA Magda Froncisz WSA Beata Łomnicka (spr.) Protokolant : sekretarz sądowy Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 21 kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu działek skargę oddala


UZASADNIENIE

Wojewoda decyzją z dnia 21 kwietnia 2015 r. znak [...] na podstawie:

- art. 9 a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2014.518, ze zm.)

- art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013.267 ze zm. zwany dalej k.p.a. ),

po rozpatrzeniu odwołania skarżącego – S. K., od decyzji Starosty z 29 sierpnia 2014 r. nr [...],

utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty [...] z 29 sierpnia 2014 r. nr [...].

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z 29 sierpnia 2014 r. nr [...] Starosta orzekł o odmowie zwrotu działek: nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], pół. w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., w granicach wywłaszczonych parcel: 1. kat. [...] i [...]. kat. [...], b. gm. kat. B. pół. w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., na rzecz: S. K., J. K., W. K. i J. K..

Orzekając w ww. sposób organ I instancji wskazał, iż postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte na wniosek S. K. z 23 marca 1998 r., który zwrócił się o zwrot nieruchomości wywłaszczonej w latach 1965 - 1979, stanowiących własność jego rodziców, oznaczonej jako parcele: [...]. kat. [...] kat. [...] i [...]. kat. [...], b. gm. kat. B.. W toku postępowania - pismem z 15 lipca 1998 r. - do wniosku o zwrot przyłączył się brat wnioskodawcy, H. K., a złożony przez niego wniosek został podtrzymany przez jego prawnych następców: W. K., J. K. oraz J. K. w pismach z 16 czerwca 2014 r. i 17 czerwca 2014 r.

Wspomniana nieruchomość została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej m. K. z 30 marca 1965 r. nr [...], którym wywłaszczono stanowiącą własność A. K. część parceli [...]. kat. [...] o pow. 1832 m2 oraz należącą do H. K. część parceli [...]. kat. [...] o pow. 1430 m2 - z przeznaczeniem na budowę osiedla mieszkaniowego "[...]", zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową nr [...], wydaną przez b. Miejski Zarząd Architektoniczno-Budowlany Prezydium Rady Narodowej m. K. z 31 października 1960 r. nr Z [...].

Jak podał organ I instancji, zaskarżona decyzja rozstrzyga sprawę w stosunku do nieruchomości oznaczonej jako działki: nr [...] (po podziale działki: nr [...] i nr [...]), nr [...] (po podziale działki: nr [...] i nr [...]) obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K. natomiast w odniesieniu do działki nr [...] (powstałej z podziału działki nr [...]) obr. [...] jedn. ewid. K. m. K. wydana zostanie odrębna decyzja.

Z uwagi na ogólnie określony cel wywłaszczenia jako budowa osiedla mieszkaniowego "[...]", zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową nr [...] (jak ustalono w toku postępowania, właściwy numer to [...]), wydaną przez b. Miejski Zarząd Architektoniczno-Budowlany Prezydium Rady Narodowej m. K. z 31 października 1960 r. znak: [...], organ I instancji dokonał konkretyzacji inwestycji stanowiącej podstawę wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości opierając się na dowodzie z dokumentu - piśmie Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych z 9 marca 1965 r. nr [...], stanowiącego odpowiedź wykonawcy na odwołanie Państwa A. i H. K. od ww. orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej m. K. z 25 stycznia 1965 r. nr [...] - z którego wynika, iż nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot, zgodnie z zatwierdzonym planem urbanistycznym osiedla przeznaczona była pod budowę kotłowni dla sektora "B" osiedla [...]. Z kolei na podstawie pisma Miejskiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej z 25 czerwca 1993 r., skierowanego do Urzędu Rejonowego w K. organ I instancji ustalił, iż w związku z planowaną likwidacją kotłowni [...] przy ul. W. i równoczesną zamianą obiektu na wymiennikownię ciepła wybudowana na potrzeby tej kotłowni droga przeciwpożarowa dojazdowa do placu opałowego (aktualne działki: nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...]) stała się niepotrzebna z uwagi na istniejący dostęp do obiektu z ulicy W..

Następnie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, iż na potrzeby omawianego postępowania o zwrot pozyskano z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W. dowód w postaci dwóch zdjęć lotniczych przedmiotowego terenu, przedstawiające teren nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot według stanu z 1970 r. oraz z 1975 r., z których wynika, że przedmiotowa nieruchomość została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia już w 1970r., zaś w terminie dziesięciu lat od daty wywłaszczenia jej stan zagospodarowania nie uległ zmianie, co świadczy o wykorzystaniu przedmiotowej nieruchomości na cel wywłaszczenia i tym samym wyklucza możliwość jej zwrotu. Zdaniem organu I instancji aktualny w dacie orzekania stan zagospodarowania tej nieruchomości nie ma znaczenia w kontekście realizacji celu wywłaszczenia w terminach określonych w art. 137 ust. 1 pkt. l i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Odwołanie od ww. decyzji złożył S. K., zarzucając, iż: skoro dopiero decyzją z 28 kwietnia 1977r. zarządzono przekazanie w użytkowanie MPEC w K. działki zabudowanej budynkiem kotłowni, to należy z tego faktu wnioskować, że dopiero po tej dacie można mówić o zrealizowaniu inwestycji w postaci kotłowni. Ponadto w odwołaniu podniesiono, że z przeprowadzonego postępowania dowodowego nie wynika, aby cel wywłaszczenia został zrealizowany, jak również jeżeli nawet przyjąć, że za cel wywłaszczenia należy uznać realizację kotłowni dla sektora "B" osiedla [...], to również zdjęcia lotnicze i dokumenty nie potwierdzają zakończenia realizacji celu publicznego przed upływem 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, a więc spełnienia przesłanki z art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wojewoda stwierdził, że przedmiotem postępowania odwoławczego prowadzonego przez Wojewodę jest sprawa zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działki: nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. K. m. K. w granicach wywłaszczonych parcel: [...]. kat. [...] i 1. kat. [...], b. gm. kat. B. na rzecz: S. K., J. K., W. K. i J. K..

W ocenie organu odwoławczego zaskarżona decyzja jest prawidłowa i brak jest podstaw do jej uchylenia.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę na wydany w przedmiotowej sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 19 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Kr 955 /13, uchylający decyzje organów I i II instancji orzekających wcześniej w ww. sprawie, w którym Sąd w swojej ocenie prawnej stwierdził, iż: "(...) z pozyskanych do sprawy zdjęć nie wynika żeby w 1970 r. lub 1975 r. została wybudowana kotłownia. Nie ulega wątpliwości, że zdjęcia te obrazują usytuowanie budynku, który jest określany mianem kotłowni, ale nie wynika z tych zdjęć, że inwestycja pod nazwą kotłownia dla części osiedla "[...]" została wybudowana przed rokiem 1975r.i przed tą datą oddana do użytku(...). " Ponadto sąd wskazał, że: "(...) brakuje jakichkolwiek dokumentów potwierdzających chociażby częściowo, fakt zakończenia budowy kotłowni i przystąpienia do jej eksploatacji. Organy administracji nie zwracały się do miejskiego zakładu dostarczającego ciepło z pytaniem, czy posiada jakiekolwiek dokumenty wskazujące na np. odbiór techniczny samej kotłowni, wyposażanie w urządzenia lub inne, które mogłyby potwierdzić, kiedy kotłownia zlokalizowana na działce nr [...] rzeczywiście została wybudowana (...) ".

Jak zauważył organ odwoławczy Starosta [...] ponownie rozpatrując ww. sprawę w decyzji z 29 sierpnia 2014 r. nr [...], odmawiającej zwrotu działek: nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], pół. w obr. [...], jedn. ewid. K. m. K., w granicach wywłaszczonych parcel: [...]. kat. [...] i [...]. kat. [...], b. gm. kat. B. pół. w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., na rzecz: S. K., J. K., W. K. i J. K. - uwzględniając ocenę prawną zawartą w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 19 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Kr 955/13, wskazał, iż zrealizowany został cel wywłaszczenia określony jako budowa kotłowni dla sektora "B" osiedla [...] - w ramach budowy osiedla mieszkaniowego "[...]". W związku z powyższym odmówił zwrotu wnioskowanych działek: nr [...], nr [...], nr [...] obr.

Zdaniem organu ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, iż objęte wnioskiem o zwrot części parcel [...]. kat. [...] i [...]. kat. [...], b. gm. kat. B. odpowiadają obecnie m.in. stanowiącym przedmiot omawianego postępowania administracyjnego działkom: nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], pół. w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K.. Ww. części parcel zostały wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej m. K. z 30 marca 1965 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 1-5, art. 20-22, art. 30 i art. 31 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, póz. 94). Przedmiotowa nieruchomość stanowi więc nieruchomość wywłaszczoną w rozumieniu art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, o zwrot której - pismami z 23 marca 1998 r. oraz z 22 lipca 1998 r. (data wpływu do Urzędu Wojewódzkiego w K.) wystąpili spadkobiercy jej poprzednich właścicieli, S. K. i H. K..

Organ prowadzący postępowanie o zwrot nieruchomości jest więc obowiązany w pierwszej kolejności możliwie najbardziej precyzyjnie określić cel wywłaszczenia nieruchomości, a następnie w drodze dostępnych środków dowodowych ustalić - czy w odniesieniu do konkretnej nieruchomości zaistniała przesłanka zbędności, określona w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ustalenia w tej kwestii mają decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Organ podkreślił, iż podstawą dla oceny, czy mamy do czynienia ze stanem zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest precyzyjne ustalenie tego celu przez organ prowadzący postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości.

Organ wskazał, iż wskazania wymaga, że zgodnie ze znajdującym się w aktach sprawy zawiadomieniem Oddziału Wywłaszczania Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej m. K. z 10 listopada 1964 r. nr [...] przedmiotowa nieruchomość przeznaczona została na cele budowy osiedla mieszkaniowego "[...]". Z kolei stosownie do treści pisma Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych - jednostki realizującej inwestycję stanowiącą podstawę wywłaszczenia - z 9 marca 1965 r. nr [...] (stanowiącej odpowiedź na odwołanie A. i H. K. od ww. orzeczenia wywłaszczeniowego) na przedmiotowej nieruchomości planowano do realizacji kotłownię dla sektora "B" osiedla [...] - zgodnie z zatwierdzonym planem urbanistycznym, którego jednak nie udało się odnaleźć.

Dokonując oceny wskazanych w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami przesłanek zbędności przedmiotowej nieruchomości, w oparciu o zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy, organ odwoławczy stwierdził, że przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie wyjaśniające w tym zakresie uznać należy za wyczerpujące i uwzględniające ocenę prawną zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 19 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Kr 955 /13. Ponadto zawarte w zaskarżonej decyzji uzasadnienie jest w tym zakresie co do zasady prawidłowe, bowiem w sposób jasny i przekonujący wskazuje fakty i dowody, które legły u podstaw rozstrzygnięcia oraz wnioski, jakie z nich wywiedziono.

W ocenie organu odwoławczego zgromadzony w niniejszej sprawie przez organ I instancji materiał dowodowy w postaci zdjęć lotniczych z roku 1970 i z roku 1975, pozyskanych z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W., przedstawiających stan zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości we wskazanych powyżej terminach wraz z pozyskanymi niżej wymienionymi wyjaśnieniami Miejskiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej w K. pozwala na stwierdzenie, iż planowana na tym terenie (w sąsiedztwie przedmiotowej nieruchomości) inwestycja w postaci kotłowni dla sektora "B" osiedla [...] w K. powstała już w pięć lat od daty wywłaszczenia, zaś na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot istniała droga przeciwpożarowa dojazdowa do tego obiektu oraz fragment terenu bezpośrednio przyległego do terenu placu opałowego kotłowni [...] III przy ul. W..

Organ wskazał, iż organ I instancji pozyskał także od Miejskiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej dodatkowe dokumenty potwierdzające fakt uruchomienia ww. kotłowni. MPEC w piśmie z 25 czerwca 2014 r. przesłało bowiem dokument którym Dyrekcja Inwestycji Miejskich III w K. w piśmie z 30 grudnia 1967 r. przesyła w załączeniu "arkusze spisu z natury" przekazanych Miejskiemu Przedsiębiorstwu Energetyki Cieplnej urządzeń - kotłowni nr [...] os. [...] w K..

Powyższe potwierdza również pozyskana do akt sprawy mapa przedstawiająca zagospodarowanie m.in. terenu przedmiotowej kotłowni, stanowiąca załącznik graficzny do pisma Prezydium Rady Narodowej m. K. nr [...].

Z kolei z pisma Miejskiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej z 25 czerwca 1993 r., skierowanego do Urzędu Rejonowego w K. wynika, iż w związku z planowaną likwidacją kotłowni [...] przy ul. W. i równoczesną zamianą obiektu na wymiennikownię ciepła wybudowaną na potrzeby tej kotłowni droga przeciwpożarowa dojazdowa do placu opałowego (aktualne działki: nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...]) stała się niepotrzebna z uwagi na istniejący dostęp do obiektu z ulicy W.. Powyższe potwierdza, iż istniejąca na nieruchomości oznaczonej aktualnie jako działki: nr [...], nr [...], nr [...] droga przeciwpożarowa dojazdowa do placu opałowego, była wykorzystywana na potrzeby obiektu kotłowni [...] i dopiero w 1993 r. (ti. niespełna 30 lat po wywłaszczeniu) przestała być ona niezbędna dla tego obiektu.

Organ zwrócił uwagę na wydany w ostatnim czasie wyrok z 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11 w którym Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny żart. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W konkluzji uzasadnienia wyżej powołanego wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, iż: "Zgodnie z sentencją niniejszego wyroku, nie podlegają zwrotowi na rzecz byłych właścicieli te nieruchomości, na których cel określony w decyzji o wywłaszczeniu został zrealizowany przed dniem złożenia wniosku o ich zwrot, niezależnie od tego, czy realizacja inwestycji nastąpiła po upływie 10 lat od chwili wywłaszczenia ".

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję wpłynęła skarga S. K.. Skarżący zarzucił:

1) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. i w konsekwencji błędne ustalenie, że na działkach nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., objętych księgą wieczystą nr [...], w granicach wywłaszczonych parcel [...]. kat. [...] i I. kat. [...] b. grn. kat. B. oraz części działki nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., objętej księgą wieczystą nr [...], w granicach wywłaszczonej parceli I. kat. [...] b. grn. kat. B., zrealizowano w terminie 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel wywłaszczenia,

2) naruszenie art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, poprzez uznanie, w konsekwencji błędnych ustaleń, o których mowa w pkt. 1, że wywłaszczona nieruchomość nie stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, i w konsekwencji odmowę zwrotu tej nieruchomości,

Skarżący wniósł o uchylenie tej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty z dnia 29 sierpnia 2014 r. (znak: [...]).

Skarżący podniósł, iż analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazuje, że organy obu instancji nie znalazły dokumentów potwierdzających realizację na działkach nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], pół. w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K., obj. księgą wieczystą nr [...], w granicach wywłaszczonych parcel: [...]. kat. [...] i I. kat. [...] b. grn. kat. B., inwestycji, dla realizacji której dokonano wywłaszczenia.

Skarżący podtrzymał swoje stanowisko prezentowane w odwołaniu od decyzji organu I instancji i wskazał, że wszelkie nowe dokumenty, a więc dokumenty dołączone do akt sprawy po uchyleniu poprzednich decyzji organów obu instancji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 19 listopada 2013 r. (sygn. akt II SA/Kr 955/13), odnoszą się wyłącznie do budynku kotłowni (i wyposażenia kotłowni), i w żaden sposób nie potwierdzają wykonania inwestycji na działkach objętych żądaniem zwrotu (kotłownia i plac opałowy znajdują się na innych działkach).

Jego zdaniem poza tym, skoro dopiero decyzją z dnia 28 kwietnia 1977 r. zarządzono przekazanie w użytkowanie MPEC w K. działki zabudowanej budynkiem kotłowni, to należy z tego faktu wnioskować, że dopiero po tej dacie można mówić o zrealizowaniu inwestycji w postaci kotłowni. Wskazać przy tym trzeba, że żaden analogiczny dokument dla działek objętych żądaniem zwrotu nie został przedstawiony.

Skarżący uważa, że z przeprowadzonego postępowania dowodowego nie wynika, aby cel wywłaszczenia został zrealizowany. Jeżeli przyjąć, że za cel ten należy uznać "budowę osiedla mieszkaniowego "[...]", a nie ma powodu, żeby twierdzić inaczej, skoro decyzja o wywłaszczeniu wskazuje jasno cel wywłaszczenia, to zdjęcia lotnicze i dokumenty w żaden sposób nie potwierdzają zakończenia realizacji celu publicznego przed upływem 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, a więc spełnienia przesłanki z art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zwłaszcza, że nie ustalono daty prawomocności decyzji wywłaszczeniowej. Jeżeli nawet przyjąć, że za cel wywłaszczenia należy uznać realizację kotłowni dla sektora "B" osiedla [...], to również zdjęcia lotnicze i dokumenty nie potwierdzają zakończenia realizacji celu publicznego przed upływem 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, a więc spełnienia przesłanki z art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Skarżący wskazał, iż nie można również utożsamiać wybudowania budynku kotłowni ze zrealizowaniem na aktualnych działkach nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] celu wywłaszczenia. Czym innym jest postawienie budynku kotłowni (w tym wypadku na działce [...]), a czym innym wyasfaltowanie zupełnie niepotrzebnego fragmentu terenu, który jako niewykorzystany na cel wywłaszczenia, jakby go nie rozumieć, powinien zostać właścicielom zwrócony.

Skoro cała działka [...] została wyasfaltowana i stanowiła szeroki plac o kilkunastometrowym dostępie do działek prowadzących docelowo do ul. R., nie było żadnej potrzeby tworzenia dodatkowej drogi przeciwpożarowej. Należy więc stwierdzić, że działki nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] nigdy nie były potrzebne do korzystania z inwestycji w postaci kotłowni, a więc były zbędne na cel wywłaszczenia w rozumieniu art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Skarżący wskazał, że w zaskarżonej decyzji w nie wykazano zakończenia inwestycji w terminie określonym w art. 137 ust. 1 pkt. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a więc nawet przyjęcie spełnienia przesłanki z pkt. 1 tego przepisu nie pozwała na wydanie decyzji o odmowie zwrotu wywłaszczonych

nieruchomości.

W niniejszej sprawie, nawet gdyby uznać, że na działkach nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] cel wywłaszczenia został zrealizowany w ustawowych terminach, to bez wątpienia aktualnie działki te nie są wykorzystywane na cel publiczny inny niż określony w decyzji wywłaszczeniowej (są użytkowane przez osoby prywatne, jako dojazd do ich garaży). Trudno w takiej sytuacji nie zadać pytania o zgodność przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami pozwalających na odmowę zwrotu wywłaszczonych nieruchomości i właściwie dowolne nimi gospodarowanie przez jednostkę samorządu terytorialnego (łącznie ze sprzedażą, wydzierżawieniem czy wynajmem) z przepisami rangi konstytucyjnej, tak chroniącymi prawo własności, jak i regulującymi zasady funkcjonowania i wykorzystywania majątku przez jednostki samorządu terytorialnego.

Zdaniem skarżącego zasadne wydaje się rozważenie wystąpienia przez Sąd z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, celem uzyskania odpowiedzi na pytanie czy art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim nie uznaje za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, na której w terminie 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, rozpoczęto prace związane z realizacją tego celu i w terminie 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten zrealizowano, lecz następnie zaprzestano wykorzystywania tej nieruchomości na jakikolwiek cel publiczny, jest zgodny z art. 2, art. 20, art. 21 ust. 1, art. 31 ust. 3, art. 163 i art. 165, Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2002.153.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji, postanowienia (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia . Wiążące przy tym są przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 p.p.s.a. - tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody z dnia 21 kwietnia 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działki: nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], pół. w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., w granicach wywłaszczonych parcel: 1. kat. [...] i 1. kat. [...], b. gm. kat. B. pół. w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., na rzecz: S. K., J. K., W. K. i J. K..

Z akt sprawy wynika, iż przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej m. K. z dnia 30 marca 1965 r., wydanym na podstawie art. 1-5, art. 20-22, art. 30 i art. 31 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, z przeznaczeniem na budowę osiedla mieszkaniowego "[...]", zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową nr [...], wydaną przez b. Miejski Zarząd Architektoniczno-Budowlany Prezydium Rady Narodowej m. K. z 31 października 1960 r. nr [...].

Stosownie do art. 136 ust. 3 u.g.n. ustawy poprzedni właściciel nieruchomości lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli w rozumieniu art. 137 tej ustawy, nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie zaś z art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu (pkt 1) albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna cel ten nie został zrealizowany (pkt 2).

Podstawową kwestią wymagającą zatem ustalenia w przedmiotowej sprawie jest ocena zasadności roszczenia o zwrot nieruchomości z uwagi na stan zbędności nieruchomości na cel, na jaki została ona wywłaszczona. W pierwszej kolejności należało więc sprecyzować cel wywłaszczenia, by móc następnie ocenić, czy cel ten został zrealizowany. W przedmiotowej sprawie cel wywłaszczenia określony został bardzo ogólnikowo, jako budowa osiedla "[...]". W związku z powyższym niezbędne stało się przeanalizowanie dokumentacji dotyczącej wywłaszczonej nieruchomości by doprecyzować, co w istocie mieściło się pod tym pojęciem.

W aktach sprawy znajduje się pismo Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych z daty 9 marca 1965 r. nr [...] z którego wynika, że nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot przeznaczona była pod budowę kotłowni dla sektora "B" osiedla [...], zgodnie z zatwierdzonym planem urbanistycznym. Wprawdzie w toku postępowania nie udało się odnaleźć powyższego dokumentu, niemniej pozostałe dokumenty zebrane w niniejszej sprawie potwierdzają bez wątpienia fakt budowy kotłowni i związanej z jej funkcjonowaniem infrastruktury. Fakt budowy i lokalizacji budynku kotłowni potwierdza mapa zagospodarowania m.in. terenu przedmiotowej kotłowni, stanowiąca załącznik graficzny do pisma Prezydium Rady Narodowej m. K. nr [...]. Nadto pismo z dnia 30 grudnia 1967 r. Dyrekcji Inwestycji Miejskich III w K. potwierdza fakt przekazania w tym okresie MPEC urządzeń kotłowni nr [...] os. [...]. Z kolei z pisma MPEC z daty 25 czerwca 1993 r. wynika, że w związku z planowaną likwidacją kotłowni [...] przy ul. W. i równoczesną zamianą obiektu na wymiennikownię ciepła wybudowana na potrzeby tej kotłowni, droga przeciwpożarowa dojazdowa do placu opałowego (aktualne działki: nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...]), stała się niepotrzebna. Wreszcie pozostały materiał dowodowy w postaci zdjęć lotniczych z roku 1970 i 1975 pozyskanych z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W., przedstawiających stan zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości we wskazanych powyżej terminach w pełni uzasadniało stwierdzenie organów administracyjnych, że planowana na tym terenie (w sąsiedztwie przedmiotowej nieruchomości) inwestycja w postaci kotłowni dla sektora "B" osiedla [...] w K. powstała już w pięć lat od daty wywłaszczenia, zaś na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot istniała droga przeciwpożarowa dojazdowa do tego obiektu oraz fragment terenu bezpośrednio przyległego do terenu placu opałowego kotłowni [...] przy ul. W..

Podkreślić w tym miejscu należy, iż infrastruktura kotłowni obejmowała poza budynkiem samej kotłowni, także tereny, które nie zostały zabudowane, a stanowiące plac opałowy i osobną drogę przeciwpożarową prowadzącą do tego placu, jako urządzenia niezbędne do prawidłowego funkcjonowania tego obiektu. A zatem w przedmiotowej sprawie istotnym pozostaje to, że działki objęte wnioskiem o zwrot związane były z funkcjonowaniem przedmiotowej kotłowni. Mało tego, stały się zbędne dopiero w roku 1993 czyli jak słusznie zauważają organy administracyjne po niespełna 30 latach od wywłaszczenia i to tylko ze względu na zmianę obiektu kotłowni na wymiennikownię ciepła. Obecny więc sposób zagospodarowania przedmiotowych działek pozostaje bez wpływu na ocenę legalności zaskarżonych decyzji. Wypada w tym miejscu wskazać, że zrealizowanie celu wywłaszczenia (przy zachowaniu warunków podanych w art. 137 u.g.n.) wyłącza dopuszczalność zwrotu nieruchomości, nawet jeśli później nieruchomość będzie wykorzystywana na inny cel (por. wyroki NSA z dnia 20 lutego 2001 r., I SA 2139/99, LEX nr 55331, oraz z dnia 6 grudnia 2006 r., I OSK 193/06, LEX nr 291163).

Odnosząc się zatem do zarzutów skargi, a zwłaszcza do zawartego w jej uzasadnieniu stwierdzenia, że dokumenty zgromadzone w sprawie, zgodnie z wytycznymi sądu zawartymi w wyroku wydanym w sprawie II SA/Kr 955/13, odnoszą się wyłącznie do budynku kotłowni i jej wyposażenia, w żaden zaś sposób nie potwierdzają wykonania inwestycji na działkach objętych żądaniem wniosku o zwrot, prowadzić musiała do konkluzji, iż autor skargi albo nie zapoznał się w ogóle z argumentacją organów administracyjnych wynikającą z uzasadnienia decyzji I i II instancji albo jedynie dla potrzeb zaskarżenia podnosi zarzuty nie znajdujące jakiegokolwiek uzasadnienia w treści zaskarżonych decyzji. Tymczasem organy zgromadziły obszerny materiał dowodowy wyżej przez sąd przytoczony, uzupełniony także zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 153 p.p.s.a. Na jego podstawie dokonały ustaleń faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia i następnie w sposób nie budzący wątpliwości, co do ich zasadności, organy administracyjne przedstawiły motywy rozstrzygnięcia , które także w całości podziela skład orzekający w niniejszej sprawie.

Podsumowując, zdaniem Sądu organy prowadzące postępowanie zasadnie uznały, że zagospodarowanie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło zgodnie z celem wywłaszczenia i cel ten uprzednio prawidłowo sprecyzowały.

Na marginesie wskazać należy, że z uwagi na bogate i ugruntowane już orzecznictwo sądów administracyjnych, którego przedmiotem są przesłanki określone w art. 137 ust. 1, skład orzekający nie znalazł podstaw do wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego.

Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art.151 p.p.s.a.