Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1030/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 31 zo ust.2, art. 31zq ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 7, art. 8, art. 9, art. 75 par. 1 i 2, art. 77 par. 1, art. 79a par. 1, art. 80, art. 81a par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2018 poz 265
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości  z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych

SENTENCJA

Dnia 3 lutego 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Asesor WSA Paweł Dańczak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2022 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za kwiecień 2020 roku 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] znak: [...]; 2) zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz J. G. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...], znak: [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, ze zm., dalej: ustawa COVID-19), utrzymał w mocy własną decyzję z [...], znak: [...], odmawiającą prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za kwiecień 2020 r.

Stan faktyczny sprawy przestawiał się następująco.

Wnioskiem z 4 maja 2020 r. J.G. wystąpił o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za kwiecień 2020 r.

Decyzją z [...], znak: [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wnioskodawcy prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za kwiecień 2020 r. z uwagi na brak na dzień 30 czerwca 2020 r. prawidłowych dokumentów rozliczeniowych ZUS DRA za ten miesiąc.

J.G. wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Powołaną na wstępie decyzją z [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z [...].

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 31zq ust. 1 i ust. 3 ustawy COVID-19 płatnik składek zobowiązany jest przesłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami jest zwolniony z obowiązku ich składania. Warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.

ZUS wskazał, że wnioskodawca jest płatnikiem opłacającym składki na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne. W deklaracjach rozliczeniowych za miesiące od 01/2020 do 03/2020, w związku z wypłatą zasiłku, dokonał zmniejszenia podstawy naliczania składek. W związku z powyższym miał obowiązek złożenia dokumentów rozliczeniowych za miesiąc 04/2020 w terminie do 10 maja 2020 r. z wykazaną pełną podstawą naliczania preferencyjnych składek. Do 30 czerwca 2020 r. nie zostały przesłane deklaracje rozliczeniowe należne za kwiecień 2020 r.

Organ zauważył również, że do wniosku z 4 maja 2020 r. nie podpięto innych dokumentów. Postępowanie przed wydaniem decyzji odmawiającej umorzenia wykazało, że dokument za 04/2020 zaistniał w aplikacji A6 dopiero w dniu 28 lipca 2020 r.

Zdaniem ZUS, w związku z powyższym wnioskodawcy nie przysługuje prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za kwiecień 2020 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J.G. zarzucił powyższej decyzji ZUS naruszenie:

1. art. 10 ust 1 i 2 wprowadzonych ustawą z 24 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1423), poprzez jego niezastosowanie w rozpatrywanej sprawie;

2. błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy.

W uzasadnieniu skargi J.G. podniósł, że deklaracja za kwiecień 2020 r. została przez niego złożona wraz z wnioskiem o zwolnienie ze składek w zamkniętej kopercie i wrzucona do skrzyni przed Zakładem, o czym informował zarówno w odwołaniu od decyzji, jak i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Deklaracje sporządza odręcznie i zawsze wykonuje ich kserokopie, co także miało miejsce w tym przypadku, posiada kopię spornej deklaracji, którą okazał pracownikowi Zakładu. Identyczna sytuacja miała miejsce w przypadku deklaracji za marzec 2020 r., która została złożona do skrzyni i której organ również nie posiadał, informując o konieczności jej ponownego złożenia. Deklaracja z 28 lipca 2020 r., o której mowa w decyzji, stanowi drugą deklarację złożoną na skutek rozmowy telefonicznej z pracownikiem Zakładu w tym dniu.

Niezależnie od powyższego skarżący podkreślił również, że organ wydając zaskarżoną decyzję nie uwzględnił przepisów wprowadzonych ustawą z 24 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług oraz niektórych innych ustaw, które zaczęły obowiązywać od 20 września 2020 r. O treści powyższych przepisów Zakład powiadomił skarżącego oddzielnym pismem.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Pismem z 13 stycznia 2022 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów, tj. akt ZUS znak: [...] celem wykazania przedłożenia przez skarżącego deklaracji rozliczeniowej DRA za kwiecień 2020 r. wraz z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek. Ponadto wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzupełnieniu argumentacji przestawionej w skardze pełnomocnik wyjaśnił, że skarżący złożył wniosek o zwolnienie z opłacenia składek za kwiecień w dniu 10 kwietnia 2020 r. do skrzynki podawczej ZUS, załączając jednocześnie deklarację DRA za miesiące marzec i kwiecień 2020 r. Skarżący o rzekomych brakach w dokumentacji w zakresie deklaracji rozliczeniowych dowiedział się dopiero, gdy wystąpił o wypłatę zasiłku chorobowego, wówczas decyzja o zwolnieniu z opłaty składek za kwiecień 2020 r. nie była jeszcze wydana. W dniu 6 sierpnia 2020 r. skarżący otrzymał decyzję odmowną w zakresie zasiłku chorobowego, gdyż składki uiszczone za maj 2020 r. zostały z urzędu zaliczone na składki za kwiecień 2020 r. Przed wydaniem decyzji w sprawie odmowy wypłacenia przez ZUS zasiłku chorobowego, pracownik wydziału zasiłków chorobowych ZUS zadzwonił do skarżącego informując, iż celem wypłaty zasiłku koniecznym jest złożenie deklaracji DRA za miesiące marzec i kwiecień 2020 r., gdyż nie ma ich w systemie ZUS. Wówczas skarżący poinformował, iż złożył deklarację DRA w dniu 10 kwietnia 2020 r., natomiast pracownik ZUS wskazał, że koniecznym jest ponowne sporządzenie deklaracji. Po otrzymaniu decyzji o odmowie zwolnienia z opłaty składek, skarżący uświadomił sobie, iż deklaracja DRA została wydrukowana przez ZUS z cyfrą "1", a nie "2", gdyż zaznaczenie "1", oznacza, iż deklaracja drukowana w systemie ZUS jest pierwszą. Natomiast w niniejszej sprawie organ wydał decyzję odmowną, powołując się na to, iż w aplikacji A6 dokument za kwiecień 2020 r. zaistniał dopiero w dniu 28 lipca 2020 r., czyli wówczas gdy deklaracja została wygenerowana przez system ZUS.

Pełnomocnik podkreślił również, że jak podniesione zostało już w skardze, skarżący wykonał kserokopie dokumentacji złożonej do ZUS do skrzynki podawczej w dniu 10 kwietnia 2020 r. oraz posiada kopię pierwotnej deklaracji DRA, którą okazał pracownikowi ZUS.

Autor pisma zaznaczył ponadto, że organ rozpoznając sprawę, winien uwzględnić zmianę przepisów wprowadzoną ustawą z 24 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1423). Gdyby nawet uznać, iż deklaracja DRA za kwiecień 2020 r. została wygenerowana dopiero 28 lipca 2020 r., mając na uwadze przepis art. 10 ust. 2 powyższej ustawy, organ rozpoznając sprawę winien uwzględnić zmianę przepisów wprowadzoną ww. ustawą i w konsekwencji uwzględnić wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacenia składek wykazanych w deklaracji rozliczeniowej za kwiecień 2020 r., gdyż dokument ten był znany organowi na dzień merytorycznego rozpoznania sprawy, tj. na dzień [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2021 r. poz. 137) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie zgodnie z 134 p.p.s.a. sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w granicach danej sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyżej wskazanych kryteriów wykazała, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz procesowego w stopniu obligującym do wyeliminowania ich z obrotu prawnego.

Materialnoprawną podstawą wydania decyzji w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm., dalej: ustawa COVID-19).

Zgodnie z art. 31zo ust. 2 ustawy COVID-19 mającym zastosowanie wobec skarżącego, który - jak wynika z formularza wniosku - jest osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, opłacającą składki wyłącznie za siebie, na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 i 321, dalej: u.s.u.s.), zwanej dalej "osobą prowadzącą pozarolniczą działalność", opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r.

Stosownie do art. 31zq ust. 1 ustawy za marzec, kwiecień i maj 2020 r. płatnik składek zobowiązany jest przesyłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania. Warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania (art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19).

Z powołanych przepisów wynika, że płatnika składek będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne zwalnia się na jego wniosek z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek za miesiące marzec – maj 2020 r., jeżeli płatnik przed 1 kwietnia 2020 r. prowadził tę działalność i uzyskał w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, przychód nie wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. Warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.

W rozpoznawanej sprawie organ przyjął, że skarżącemu nie przysługuje prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za kwiecień 2020 r. z uwagi na niezłożenie deklaracji rozliczeniowych należnych za ten okres w przewidzianym prawem terminie. W ocenie ZUS, skoro w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za okres od stycznia do marca 2020 r. skarżący dokonał zmniejszenia podstawy naliczania składek w związku z wypłatą zasiłku, to miał obowiązek złożenia dokumentów rozliczeniowych za kwiecień 2020 r. w terminie do 10 maja 2020 r. z wykazaną pełną podstawą naliczania składek. Jednocześnie organ stwierdził, że skarżący nie złożył wymaganych dokumentów rozliczeniowych za kwiecień 2020 r. w terminie do 30 czerwca 2020 r.

Przypomnieć należy, że zgodnie z treścią art. 47 ust. 1 pkt 1 u.s.u.s. płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc, z zastrzeżeniem ust. 1a, 2a i 2b, nie później niż do 10 dnia następnego miesiąca – dla osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie. Płatnik składek, który opłaca składki wyłącznie za siebie, przesyła jedynie deklarację rozliczeniową (art. 47 ust. 2 u.s.u.s.). W myśl natomiast art. 47 ust. 2g u.s.u.s. osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, opłacające składki wyłącznie za siebie lub osoby z nimi współpracujące i ustalające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zgodnie z art. 18c u.s.u.s. są zwolnione z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych za kolejny miesiąc po złożeniu deklaracji rozliczeniowej za pierwszy pełny miesiąc, do końca roku kalendarzowego, na który ustaliły tę podstawę. Osoby te obowiązane są do złożenia deklaracji rozliczeniowej za pierwszy miesiąc prowadzenia działalności gospodarczej każdego kolejnego roku, na który ustaliły podstawę wymiaru składek na podstawie art. 18c.

Z powyższych przepisów wynika, że warunkiem zwolnienia z obowiązku składania comiesięcznych dokumentów rozliczeniowych jest brak zmian podstawy wymiaru składek w stosunku do miesiąca poprzedniego. W okolicznościach niniejszej sprawy z uwagi na fakt, że w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za okres od stycznia do marca 2020 r. skarżący dokonał zmniejszenia podstawy naliczania składek w związku z wypłatą zasiłku chorobowego za te miesiące, to niewątpliwe miał obowiązek złożenia kolejnej deklaracji rozliczeniowej za kwiecień 2020 r., celem wykazania niepomniejszonej podstawy naliczania składek. W związku z powyższym po stronie skarżącego powstał obowiązek przekazania do ZUS deklaracji rozliczeniowej za kwiecień 2020 r. do 10 maja 2020 r., przy czym warunkiem zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek było przesłanie tej deklaracji nie później niż do 30 czerwca 2020 r. Skarżący twierdził, że taką deklarację złożył w ustawowym terminie wraz z wnioskiem o udzielenie zwolnienia do skrzynki wystawionej przed placówką ZUS. Natomiast organ twierdził, że deklaracji rozliczeniowej skarżącego za kwiecień 2020 r. nie otrzymał w terminie do 30 czerwca 2020 r. Deklaracja ta bowiem wpłynęła do organu dopiero 28 lipca 2020 r.

Przede wszystkim podkreślić należy, że niezależnie od twierdzeń organu o braku złożenia przez stronę deklaracji rozliczeniowej w terminie do 30 czerwca 2020 r., rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy organ winien mieć na względzie, że 20 września 2020 r. weszła w życie ustawa z dnia 24 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1423 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 10 ust. 1 tej ustawy w przypadku złożenia do dnia 30 czerwca 2020 r. wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo ustawy zmienianej w art. 4, w brzmieniu dotychczasowym, zwalnia się z obowiązku opłacenia należnych składek wykazanych w deklaracji rozliczeniowej za marzec, kwiecień i maj 2020 r., w wysokości określonej w art. 31zo, także wówczas, gdy składki te zostały opłacone lub na poczet tych składek Zakład Ubezpieczeń Społecznych zaliczył z urzędu nienależnie opłacone składki. Z kolei art. 10 ust. 2 powołanej ustawy przewiduje, że zwolnieniu z obowiązku opłacenia, o którym mowa w ust. 1, podlegają należne składki wykazane w deklaracji rozliczeniowej za marzec, kwiecień i maj 2020 r. znane na dzień ponownego rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacenia składek. Wobec powyższego w niniejszej sprawie organ powinien wziąć pod uwagę brzmienie wymienionego przepisu art. 10 ust. 2, bowiem wysokość należnych składek skarżącego za kwiecień 2020 r. była znana organowi na dzień rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdyż w tej dacie organ niewątpliwe dysponował już deklaracją rozliczeniową za kwiecień 2020 r. Jak ZUS podał w zaskarżonej decyzji z [...] dokument ten uzyskał w dniu 28 lipca 2020 r. Powinien zatem uwzględnić treść złożonej przez skarżącego deklaracji rozliczeniowej za kwiecień 2020 r., ponownie oceniając spełnienie przesłanek niezbędnych do uzyskania wnioskowanego zwolnienia.

Zauważyć ponadto należy, że jak wynika z powszechnie dostępnych komunikatów zamieszczonych na stronie internetowej www.zus.pl ze względu na stan epidemii trwający od 20 marca 2020 r. ZUS umożliwił płatnikom składek składanie dokumentów w następujących formach: drogą elektroniczną – przez PUE ZUS, za pośrednictwem strony gov.pl (link do strony zewnętrznej); w formie papierowej – za pośrednictwem poczty oraz osobiście w placówce ZUS – do skrzynki na dokumenty oznakowanej napisem "Tarcza antykryzysowa" (bez kontaktu z pracownikiem ZUS). Oznacza to, że organ dopuścił w stanie epidemii możliwość osobistego złożenia wniosku o zwolnienie bądź innych dokumentów w placówce ZUS do stosownej skrzynki (urny, pojemnika).

Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie organ nie przeprowadził należytego postępowania w zakresie wyjaśnienia, czy skarżący złożył – jak twierdzi – stosowną deklarację rozliczeniową za kwiecień 2020 r. wraz z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku opłacania składek do przeznaczonej do tego urny wystawionej przed placówką ZUS. Argumenty w tym zakresie skarżący podnosił na etapie postępowania administracyjnego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Tymczasem organ w zaskarżonej decyzji wskazał tylko, że brak innych dokumentów podpiętych do wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za kwiecień 2020 r., nie było postępowania w aplikacji A6 i dokument za kwiecień 2020 r. zaistniał dopiero 28 lipca 2020 r.

W tym miejscu podkreślić należy, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, z mocy art. 180 k.p.a. oraz art. 123 u.s.u.s, miały zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W świetle tych przepisów w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a). Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), co oznacza, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem konieczne jest zgromadzenie i przeprowadzenie z urzędu dowodów, które pozwolą rozstrzygnąć sprawę w kontekście znajdujących zastosowanie przepisów prawa materialnego. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.).

W ocenie Sądu działanie organu narusza powyższe zasady postępowania administracyjnego. Przede wszystkim organ nie przeprowadził wystarczającego postępowania wyjaśniającego w zakresie złożenia przez stronę brakującej deklaracji rozliczeniowej za kwiecień 2020 r. do skrzynki przed siedzibą ZUS. Nie wyjaśnił, czy skarżący składając dokumenty w taki sposób miał jakąkolwiek możliwość wykazania faktu ich złożenia w tym miejscu. Zdaniem Sądu organ winien wyjaśnić procedurę składania dokumentów do skrzyń wystawionych przed siedzibą organu w czasie stanu epidemii. W tym zakresie organ winien w szczególności poczynić ustalenia, czy istnieje dokumentacja potwierdzająca wpływ do organu dokumentów składanych przez płatników w ten sposób w maju 2020 r. i w jaki sposób ewidencjonowano tak składaną korespondencję. W sytuacji gdy organ administracji publicznej dopuszcza formę złożenia dokumentu istotnego dla nabycia praw do urny bez możliwości uzyskania przez stronę urzędowego potwierdzenia złożenia takiego dokumentu w określonej dacie zachodzi konieczność przeprowadzenia w tym przedmiocie postępowania dowodowego ze szczególnym uwzględnieniem art. 75 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W postępowaniu tym organ winien wziąć również pod uwagę treść art. 75 § 2 k.p.a., który stanowi, że jeżeli przepis prawa nie wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w drodze zaświadczenia właściwego organu administracji, organ administracji publicznej odbiera od strony, na jej wniosek, oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania. W kontrolowanym postępowaniu organ nie wyjaśnił, dlaczego nie dał wiary oświadczeniu skarżącego z 21 września 2020 r., iż deklarację DRA za kwiecień 2020 r. złożył wraz z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku opłacenia składek za kwiecień 2020 r. do skrzyni wystawionej przed siedzibą ZUS. Organ nie rozważył również możliwości zastosowania art. 81a § 1 k.p.a., który stanowi, że jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony.

Niezależnie od powyższego organ prowadząc postępowanie w sprawie zwolnienia skarżącego z obowiązku opłacania składek za kwiecień 2020 r. uchybił wymogom przewidzianym w art. 9 k.p.a. Powołanym przepisem ustawodawca nałożył na organy administracji publicznej obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a także czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, a to poprzez udzielanie im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że realizacja obowiązków wynikających z art. 9 k.p.a. polega, między innymi, na powinności organu administracji poinformowania strony w sposób szczegółowy o tym, od jakich okoliczności zależy rozstrzygnięcie sprawy i jakie dowody powinny być przedstawione przez stronę, aby zostało wydane rozstrzygnięcie o żądanej przez nią treści (por. wyrok NSA z 6 września 2001 r., sygn. akt V SA 44/01, LEX nr 50158). W niniejszej sprawie w następstwie złożenia przez skarżącego wniosku z 4 maja 2020 r. o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu należnych składek, doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego, w którym, kierując się zasadą wyrażoną w art. 9 k.p.a. organ powinien był czuwać nad tym, aby na skutek nieznajomości prawa strona nie poniosła szkody. W tym celu, jak tego wymaga art. 9 k.p.a., organ powinien był w rozsądnym terminie udzielić stronie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, a konkretnie wskazać, jakich dokumentów brakuje do pozytywnego rozpatrzenia jej wniosku. W niniejszej sprawie na żadnym etapie postępowania skarżący nie otrzymał od organu informacji o braku przesłania w terminie dokumentów rozliczeniowych za kwiecień 2020 r., od których uzależnione jest zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek. Skoro wniosek wpłynął do organu w dniu 4 maja 2020 r., to organ powinien dokonać jego wstępnej oceny i poinformować skarżącego o wymogu złożenia brakującego dokumentu w przewidzianym prawem terminie. Ponadto organ rozpatrujący sprawę uchybił wymogom wynikającym z treści art. 79a § 1 k.p.a. Zgodnie z powołanym przepisem w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania dokumentacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepis ten stanowi konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 § 1 k.p.a., a jego celem jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. W niniejszej sprawie organ przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie wprawdzie pismem z 8 września 2020 r. poinformował skarżącego o prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, nie wyjaśniając jednak stronie przesłanek, które, w ocenie organu, nie zostały spełnione lub wykazane, co skutkowało wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem skarżącego.

Z wyżej wskazanych względów Sąd uznał, że w prowadzonym postępowaniu organ dopuścił się naruszenia art. 10 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług oraz niektórych innych ustaw oraz art. 7, art. 8, art. 9, art. 75 § 1 i 2, art. 77 § 1, art. 79a § 1, art. 80, art. 81a § 1 k.p.a. Powyższe miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do wydania decyzji negatywnej dla skarżącego z pominięciem zmiany stanu prawnego w zakresie przepisów stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz bez dokonania niezbędnych ustaleń i pouczeń strony w zakresie przesłanki zwolnienia z obowiązku opłacenia składek, na podstawie której organ odmówił przyznania wnioskowanego zwolnienia.

Z uwagi na powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z [...]. Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 265) Sąd zasądził od organu administracji na rzecz skarżącego kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zasądzona kwota obejmuje wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego, będącego radcą prawnym, w wysokości 480 zł.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni powyższe rozważania Sądu i rozpozna wniosek skarżącego o zwolnienie z opłacania składek za kwiecień 2020 r. pod kątem spełnienia przesłanek wynikających z przepisów ustawy COVID-19, prowadząc postępowanie zgodne z wymogami Kodeksu postępowania administracyjnego oraz uwzględniając zmianę przepisów ustawy COVID-19 wprowadzoną ustawą z dnia 24 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług oraz niektórych innych ustaw.

d.cz.