Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1030/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 31zo ust. 2 i 4
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Waldemar Michaldo Sędziowie: WSA Wiesław Kuśnierz WSA Jarosław Wiśniewski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 października 2021 r. sprawy ze skargi G. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek należnych za kwiecień 2020 r.- maj 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzje


UZASADNIENIE

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 25.06.2020 r. (znak [...]) odmówił G. B. prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. W uzasadnieniu tej decyzji organ powołał normatywne przesłanki uprawniające do zwolnienia z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, a wynikające z art. 31zo ust. 2 i 4 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842). Akcentował, że wnioskodawca we wniosku z dnia 10.04.2020 r., w części II zaznaczył pkt 1 (za osoby ubezpieczone). Wg Prezesa ZUS, oznaczenie to było błędne, gdyż wnioskodawca nie zatrudnia pracowników. Wg bowiem dokumentów zgłoszeniowych złożonych do ZUS, na dzień 29.02.2020 r. do ubezpieczenia zgłoszony był wyłącznie wnioskodawca G. B., jako płatnik opłacający składki za siebie. W tym przypadku, w formularzu wniosku winien zostać oznaczony pkt 2, z podaniem kwoty przychodu za pierwszy miesiąc, od którego żądane było zwolnienie z opłacania składek. Organ dodał również, że "wniosek z 28.02.2020 r. został błędnie uzupełniony". Powyższe, w ocenie Prezesa ZUS uzasadniało odmowę zwolnienia z opłacania należności za okres marzec – maj 2020 r.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy objętej opisaną wyżej decyzją Prezesa ZUS z dnia 25.06.2020 r. złożył G. B.. Podał, że złożył wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek, działając jako przedsiębiorca zatrudniający mniej niż 10 osób. W piśmie z dnia 6.08.2020 r. poinformował ZUS, że nie może zaznaczyć pozycji formularza wnioskowego wskazującego, iż jest samozatrudniony i nie opłaca składek za osoby ubezpieczone, gdyż jest wspólnikiem spółki jawnej, która na dzień składania wniosku zatrudnia pracowników i opłaca za nich składki. Składki te opłaca trzema przelewami, stosownie do obowiązujących w tym względzie wytycznych ZUS. W ocenie składającego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazana okoliczność nie zmienia faktu, że nadal jest on płatnikiem składek, które opłaca za osoby ubezpieczone. Fakt opłacania składek pod innym numerem NIP niż numer spółki jawnej, nie może negatywnie wpływać na sytuację przedsiębiorcy.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 5.11.2020 r. (znak [...]) utrzymał w mocy decyzję z "25.06.2020 r. odmawiającą G. B. prawa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek należnych za kwiecień 2020 r. - maj 2020 r." W uzasadnieniu organ administracji podał, że wspólnik spółki jawnej, zgodnie z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jest traktowany jak osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą. Taka osoba, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 11 ust. 2 i art. 12 ust. 1 powołanej ustawy, podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu i zdrowotnemu, a dobrowolnie – także i chorobowemu. Płatnikiem składek na wymienione rodzaje ubezpieczeń jest sam wspólnik spółki jawnej. Spółka ta natomiast nie pełni obowiązku płatnika składek za wspólnika. Wyjaśniono, że obowiązki w zakresie płatności składek ciążą na spółce jawnej – jedynie względem osób świadczących w niej pracę w oparciu o umowę o pracę lub umowę zlecenia. W ocenie Prezesa ZUS, to nie wnioskodawca, lecz spółka, w której wnioskodawca jest wspólnikiem zgłosiła do ubezpieczenia pracowników i to spółka była uprawniona do ubiegania się o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za zatrudnionych pracowników. To więc spółka mogła złożyć wniosek o zwolnienie ze wskazanego obowiązku. Z kolei wnioskodawca, jako osoba prowadząca działalność gospodarczą, jest płatnikiem składek za siebie i jako taki mógł się ubiegać o zwolnienie.

Skargę do WSA w Krakowie na opisaną wyżej decyzję wniósł G. B.. Żądając uchylenia zaskarżonej decyzji powtórzył zarzuty podniesione we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy i podkreślił, że w korespondencji prowadzonej z ZUS informował ten organ, iż na dzień składania wniosku zatrudnia pracowników, za których opłaca składki na ubezpieczenia społeczne.

W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS domagał się jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone w sprawie stanowisko. Akcentował, iż wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne skarżący złożył jako wspólnik spółki jawnej, zwracają się o zwolnienie z opłacania składek od osób zgłoszonych do ubezpieczenia w spółce jawnej. Z uwagi na to, że wniosek o zwolnienie z opłacania składek za ubezpieczonych może złożyć wyłącznie płatnik składek (którym jest spółka), ZUS odmówił skarżącemu zwolnienia.

W myśl art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020, poz. 374 ze zm.), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Z uwagi na intensyfikację rozwoju epidemii oraz brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, o czym strony zostały powiadomione. Ponadto, dopuszczalność rozpoznania przedmiotowej sprawy na posiedzeniu niejawnym na podstawie powołanego wyżej przepisu potwierdza stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w uchwale składu 7 sędziów z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19 (dostępna na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl.

Również jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z 22 października 2020 r. sygn. akt II FSK 1389/18 i II FSK 1600/18 w sytuacji objęcia strefą czerwoną, skierowanie sprawy celem rozpoznana na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od zgody lub sprzeciwu strony. Podobnie orzekł NSA w postanowieniu z 1 grudnia 2020 r. sygn. akt II FSK 2207/18.

Sąd w obecnym składzie ww. poglądy podziela. W konsekwencji skierowanie niniejszej sprawy na posiedzenie niejawne nie ma charakteru dowolnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS z dnia 5.11.2020 r.

Na wstępie należy zauważyć, że stosownie do art. 133 par. 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019 r., poz. 2325; dalej p.p.s.a.). sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Podstawą zatem orzekania przez sąd administracyjny jest materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku prowadzonego postępowania. W oparciu o zawartość i treść akt administracyjnych, sąd kontroluje prawidłowość poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych i w efekcie ocenia zgodność z prawem podjętego rozstrzygnięcia. W realiach ocenianego przypadku stwierdzić jednak należy, że przekazane sądowi akta administracyjne nie zawierają zasadniczego w sprawie dokumentu, na podstawie którego ustalona została podstawa faktyczna rozstrzygnięcia, tj. nie zawierają złożonego przez G. B. wniosku z dnia 10.04.2020 r., obejmującego żądanie zwolnienia z obowiązku opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne. Wadliwość zaś wypełnienia przez skarżącego tegoż wniosku (formularza) skutkowała odmową uwzględnienia przez Prezesa ZUS żądania w nim zawartego. Z uwagi na niekompletność akt administracyjnych i niezałączenie przez organ wskazanego wyżej dokumentu, brak było więc możliwości dokonania jego konfrontacji z poczynionymi przez organ w tej sprawie ustaleniami podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Stąd też uznać należało, że stwierdzone wyżej braki akt administracyjnych skutkowały tym, że poczynione przez organ ustalenia faktyczne i wyciągnięte na ich podstawie wnioski, w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy, wymykają się spod sądowej kontroli.

Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że sentencja zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS z dnia 5.11.2020 r. nie jest poprawna. W wyrzeczeniu tej decyzji utrzymano w mocy wcześniejszą decyzję tego organu z dnia 25.06.2020 r. "odmawiającą zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za kwiecień 2020 r. – maj 2020 r.". Tymczasem treść ostatnio powołanej decyzji wskazuje na to, że decyzja ta odnosiła się w rzeczywistości do innego okresu składkowego (marzec – maj 2020 r.). Powyższa wadliwość, przy opisanym wyżej braku w aktach sprawy wniosku inicjującego to postępowanie – istotnie narusza art. 107 par. 1 pkt 5 k.p.a. W istocie bowiem nie jest jasny przedmiot i zakres rozpoznawanej przez ZUS sprawy, skoro sentencja wydanej decyzji budzi wątpliwości co do przyjmowanego okresu składkowego, który był objęty żądaniem wniosku i ocen organu.

Abstrahując jednak nawet od przedstawionych wyżej naruszeń przepisów postępowania, jako pozbawioną podstaw uznać należało odmowę zwolnienia przez ZUS z obowiązku opłacania składek w tej sprawie, z powołaniem się na argument, iż wniosek o to zwolnienie złożyła niewłaściwa osoba (podmiot). W tym zakresie organ administracji przyjął bowiem, że wniosek o zwolnienie złożył skarżący jako wspólnik spółki jawnej, który sam podlega ubezpieczeniu społecznemu (jest płatnikiem składek), żądając zwolnienia z opłacania składek należnych od osób zgłoszonych do ubezpieczenia w spółce jawnej. W takiej sytuacji – w ocenie ZUS – wniosek winien pochodzić od samej spółki jawnej, która pełni funkcję płatnika składek za osoby w niej zatrudnione. Przedstawione stanowisko nie jest trafne, gdyż nie uwzględnia zasad na jakich opiera się reprezentacja spółki jawnej. Dostrzec bowiem należy, że stosownie do art. 29 par. 1 kodeksu spółek handlowych, każdy wspólnik spółki jawnej ma prawo reprezentować spółkę, a prawo to – stosownie do par. 2 wskazanego przepisu – obejmuje wszystkie czynności sądowe i pozasądowe spółki. Prawa tego nie można przy tym ograniczyć ze skutkiem prawnym wobec osób trzecich (art. 29 par. 3 k.s.h.). Zatem, każdy ze wspólników spółki jawnej może składać skuteczne oświadczenia ze skutkiem prawnym dla podmiotu, który reprezentuje. W tej sprawie, wobec braku samego wniosku inicjującego postępowanie, i przyjmując zarazem stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji - żądanie zwolnienie z obowiązku opłacania składek złożyć miał G. B., który niewątpliwie jest wspólnikiem spółki jawnej D. w K.. Stosownie do powołanego art. 29 par. 1 k.s.h. G. B. mógł spółkę tę reprezentować, tj. skutecznie składać oświadczenia w jej imieniu. Skoro tak, to nie ulega wątpliwości, że skarżący mógł też złożyć za spółkę skuteczny wobec ZUS wniosek o zwolnienie reprezentowanego podmiotu z obowiązku opłacania składek za pracowników, których spółka zatrudnia. W piśmie stanowiącym wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy (pismo z dnia 6.07.2020 r., k. 4) skarżący kwestię tę wyjaśnił, podając m.in., że "dokonuje płatności za wszystkie osoby ubezpieczone i zatrudnione w spółce". Nadto, podpis pod tymże wnioskiem jasno wskazuje na działanie skarżącego imieniem spółki jawnej. Oprócz podpisu dołączono bowiem odcisk pieczęci spółki jawne.j W tych okolicznościach niewątpliwym więc było, że wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek pochodził od spółki, skoro złożony został przez jej wspólnika mogącego podmiot ten samodzielnie reprezentować (art. 29 par. 1 k.s.h.). Przyjęcie więc przez Prezesa ZUS w zaskarżonej decyzji, iż wniosek złożony w tej sprawie pochodzi od nieuprawnionego podmiotu – był dowolne, a przez to nietrafne. Mając powyższe na uwadze sąd uznał, że zaskarżona decyzja, jako naruszająca wskazane wyżej przepisy postępowania oraz przepis prawa materialnego (art. 29 par. 1 k.s.h.) określającego, kluczowy dla właściwej oceny tej sprawy sposób reprezentacji podmiotu składającego wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek - jest wadliwa i podlega uchyleniu na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a.

W ponownie prowadzonym postępowaniu rzeczą organu administracji będzie uzupełnienie akt sprawy o brakujący dokument (wniosek z dnia 10.04.2020 r.) i uwzględnienie przedstawionych wyżej zapatrywań poprzez przyjęcie, że składający przedmiotowy wniosek G. B., działając jako wspólnik spółki jawnej, mógł skutecznie reprezentować ten podmiot, a więc mógł w imieniu spółki wystąpić do ZUS o zwolnienie z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne.