Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 585/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2009-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 26 par 5 pkt 1 i 2, art 33 par 2
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art 239a
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Teza: Zamieszczenie w dwóch przepisach ustawy (art. 33 pkt 2 oraz art. 56 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) jednoznacznego zapisu o rozłożeniu na raty zaległości podatkowych jako przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego, implikuje wniosek, iż jest to świadome rozwiązanie systemowe, pozwalające do czasu wydania decyzji o rozłożeniu zaległości podatkowych na raty, na prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Takie rozwiązanie wynika z charakteru postępowania egzekucyjnego, które cechuje przymusowość, skuteczność, a także szybkość wykonania nałożonych na stronę decyzją administracyjną obowiązków publicznoprawnych.

TEZY

Zamieszczenie w dwóch przepisach ustawy (art. 33 pkt 2 oraz art. 56 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) jednoznacznego zapisu o rozłożeniu na raty zaległości podatkowych jako przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego, implikuje wniosek, iż jest to świadome rozwiązanie systemowe, pozwalające do czasu wydania decyzji o rozłożeniu zaległości podatkowych na raty, na prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Takie rozwiązanie wynika z charakteru postępowania egzekucyjnego, które cechuje przymusowość, skuteczność, a także szybkość wykonania nałożonych na stronę decyzją administracyjną obowiązków publicznoprawnych.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka Sędziowie: sędzia WSA Dariusz Dudra (spr.) sędzia WSA Leszek Kleczkowski Protokolant: po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 06 października 2009 r. sprawy ze skargi P. L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. oddala skargę 2. nakazuje zwrócić z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz P. L. kwotę 364,00 ( trzysta sześćdziesiąt cztery) zł tytułem zwrotu nadpłaconego wpisu sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...]Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...]r. w przedmiocie uznania za bezzasadne zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] z dnia [...] obejmujących należności z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2005r. w kwocie należności głównej 12.929 zł

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przedstawił następujący stan faktyczny: dniu [...]r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. wydał decyzję określającą skarżącemu zobowiązanie w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2005r. Na powyższe rozstrzygnięcie strona nie złożyła odwołania, w związku z tym decyzja ta stała się ostateczna i podlegała wykonaniu.

Na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. prowadził postępowanie egzekucyjne z majątku skarżącego,

Pismem z dnia [...]r. skarżący złożył do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B., wniosek o rozłożenie na raty zapłaty zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2005r.

Celem wyegzekwowania należności organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...]r. Nr [...] dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego. W wyniku zastosowanego środka egzekucyjnego w dniu [...]r. uzyskano kwotę 15.455,08 zł, którą zaspokojono całą egzekwowaną należność wraz z kosztami egzekucyjnymi.

W dniu [...]r. złożono zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego podnosząc przedwczesne i nieuzasadnione wszczęcie egzekucji. Strona wskazała, iż złożyła wniosek o rozłożenie na raty przedmiotowej należności podatkowej, przed uprawomocnieniem się decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B., w związku z powyższym zajęcie Jej konta bankowego należy uznać za bezzasadne.

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B., jako wierzyciel, pismem z dnia [...]r. wystąpił do organu egzekucyjnego - Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. - o zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia złożonego przez stronę wniosku o rozłożenie na raty zaległości podatkowej.

Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...]r. odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na jego zakończenie. Jednocześnie pismem z dnia [...]r. wystąpił do wierzyciela o zajęcie stanowiska

w sprawie zgłoszonych przez skarżącego zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z dnia [...]r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. uznał zarzuty za bezzasadne.

W uzasadnieniu wskazał, iż nie zostały spełnione przesłanki wynikające

z przepisu art. 56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, powodujące zawieszenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, a przepisy Ordynacji podatkowej oraz ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidując obligatoryjnego odstąpienia od podejmowania czynności egzekucyjnych po złożeniu wniosku o ulgę w spłacie zobowiązania podatkowego.

Na powyższe rozstrzygnięcie pismem z dnia [...] r. skarżący złożył zażalenie.

W uzasadnieniu podniósł zarzut przedwczesnego prowadzenia postępowania egzekucyjnego, z uwagi na fakt nieuprawomocnienia się decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B., w związku ze złożeniem przez niego wniosku

o rozłożenie przedmiotowej zaległości na raty.

Dyrektor Izby Skarbowej rozpoznając sprawę stwierdził, że decyzja z dnia [...]r. określająca skarżącemu wysokość zobowiązania w podatku od towarów

i usług za okres od stycznia do grudnia 2005r. nie została zaskarżona i stała się

z dniem [...]r. ostateczna, w związku z powyższym wszczęcie postępowania egzekucyjnego i wystawienie tytułów wykonawczych na podstawie ww. decyzji nastąpiło w myśl obowiązujących przepisów prawa i z zachowaniem ustawowej procedury.

Organ powołał treść art. 33 pkt 1-10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji (Dz. U. z 2005r. nr 229, poz.1954 ze zm.), który enumeratywnie wskazuje przyczyny wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

W związku ze zgłoszonym przez skarżącego zarzutem niedopuszczalności egzekucji, organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 26 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji, obowiązek wynikający z decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. był wymagalny nie tylko w dniu nadania przez organ egzekucyjny klauzuli wykonalności ww. tytułom wykonawczym ([...]r.), ale też i w dniu doręczenia go zobowiązanemu ([...]r.). Zatem, skoro w dniu doręczenia tytułów wykonawczych należność była wymagalna, wierzyciel nie mógł uznać, że zgłoszony zarzut jest zasadny.

Ponadto, organ podkreślił, że zgodnie z złożenie wniosku o rozłożenie na raty zaległości wynikającej z decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego

w B., nie prowadziło do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, które ulega zawieszeniu w razie pozytywnego rozpatrzenia wniosku o odroczenie terminu wykonania obowiązku bądź rozłożenia zaległości pieniężnej na raty (stosownie do art. 56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), a w przedmiotowej sprawie postępowanie podatkowe w sprawie rozłożenia przedmiotowej zaległości na raty nie zostało jeszcze zakończone.

Na postanowienie organu odwoławczego strona złożyła skargę, w której wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego w B.. Ponadto zarzuciła rozstrzygnięciu, że jest oparte na niepełnej ocenie stanu faktycznego, nietrafnie powołuje podstawę prawną i narusza przepis art. 26 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego podniósł, że wniosek ratalny skarżący złożył w Urzędzie Skarbowym bez jakiejkolwiek zwłoki, przed uprawomocnieniem się przedmiotowej decyzji podatkowej. Wypełnił przy tym kryteria, wymagane od podatników, ubiegających się o rozłożenie na raty zaległości podatkowej, a ponieważ przedmiotowa decyzja była decyzją podatkową "wymiarową" tj. miała charakter konstytutywny, organ podatkowy powinien liczyć się z odwołaniem podatnika od tej decyzji. Dlatego też, zdaniem pełnomocnika, o ile zasadne byłoby zabezpieczenie przedmiotu egzekucji, o tyle zupełnie nieuzasadnione było wszczęcie i wypełnienie egzekucji przed uprawomocnieniem się tej decyzji. W tym stanie rzeczy, przeprowadzenie egzekucji było ze strony organu podatkowego nadużyciem uprawnienia do wykonania decyzji podatkowej przed jej uprawomocnieniem się, ze szkodą dla prawem chronionych interesów skarżącego. Ponadto brak było personalnych przesłanek do przyjęcia przez organ podatkowy założenia, że skarżący będzie utrudniał wykonanie przedmiotowej decyzji podatkowej, gdyż był rzetelnym podatnikiem, który płacił należne fiskusowi podatki terminowo i w pełnej wysokości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Wstępnie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Aktami sprawy są akta sądowe, jak i przedstawione sądowi akta administracyjne. Zatem sąd administracyjny rozpoznaje sprawę w zakresie stanu faktycznego, który legł u podstaw wydania zaskarżonej decyzji i znajduje się

w nadesłanych aktach administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2008r., sygn. akt II OSK 1533/07, LEX nr 488467).

Wskazać dalej należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga

w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że postanowienie będąca przedmiotem skargi nie narusza przepisów prawa materialnego, ani też nie narusza prawa procesowego w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy.

Rozstrzygnięcie sporu w niniejszej sprawie uzależnione jest od udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy w stanie faktycznym sprawy przeprowadzone postępowanie egzekucyjne nie naruszało prawa.

Głównym argumentem skarżącego jest zarzut wyegzekwowania zobowiązania

w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2005 r. przed formalnym wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Zdaniem strony w dniu [...]r., gdy organ egzekucyjny pobrał z konta bankowego skarżącego całą egzekwowaną należność, skarżący nie otrzymał jeszcze tytułu wykonawczego wraz z postanowieniem o zajęciu. Tym samym naruszono art. 26 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji.

W myśl art. 26 § 5 pkt 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

Co do zasady "chwilą wszczęcia egzekucji" w rozumieniu art. 26 § 5 ustawy

z 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest "dzień" (konkretna data dniowa), w którym dochodzi do prawem określonego zdarzenia wywołującego po myśli tej regulacji określony w niej skutek w postaci wszczęcia egzekucji (por. wyrok NSA

z dnia 12 sierpnia 2008r., sygn. akt I FSK 1298/06, LEX nr 485354).

W stanie faktycznym sprawy stwierdzić należy, iż wskazany zarzut jest niezasadny. Z akt sprawy wynika bowiem w sposób niewątpliwy, iż doręczenie zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem z dnia [...]r. wraz z trzema tytułami egzekucyjnymi z dnia [...]r., miało miejsce w dniu [...]r., o czym świadczy zwrotne potwierdzenie odbioru tych dokumentów poświadczone przez Panią L. – dorosłego domownika (karta 36 b).

Wskazać też trzeba, że dokument w postaci zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem z dnia [...]r., został doręczony dłużnikowi zajętej wierzytelności, czyli Bankowi P. I/O B. w dniu [...]r.

Tym samym wyegzekwowanie w całości należności podatkowych poprzez ich ściągniecie z konta bankowego w dniu [...]r., nastąpiło w ramach wszczętego postępowania egzekucyjne, bez naruszenia obowiązujących w tym zakresie regulacji prawnych.

Przeprowadzone czynności egzekucyjne nie uchybiają też – zdaniem Sądu –prawu w związku ze złożonym wnioskiem z dnia [...]r. o rozłożenie przedmiotowych zaległości podatkowych na raty.

Za zasadne należy bowiem uznać twierdzenie, że dopiero rozłożenie na raty należności podatkowych – wydanie w tym zakresie pozytywnej dla wnioskodawcy decyzji – zgodnie z art. 33 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, stanowi podstawę skutecznego zarzutu egzekucyjnego. Organ egzekucyjny

w przypadku rozłożenia zaległości podatkowych na raty zobligowany jest, na mocy art. 56 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, postępowanie egzekucyjne zawiesić.

Zamieszczenie w dwóch przepisach ustawy (art. 33 pkt 2 oraz art. 56 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) jednoznacznego zapisu o rozłożeniu na raty zaległości podatkowych jako przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego, implikuje wniosek, iż jest to świadome rozwiązanie systemowe, pozwalające do czasu wydania decyzji o rozłożeniu zaległości podatkowych na raty, na prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Takie rozwiązanie wynika z charakteru postępowania egzekucyjnego, które cechuje przymusowość, skuteczność, a także szybkość wykonania nałożonych na stronę decyzją administracyjną obowiązków publicznoprawnych.

Warto w tym miejscu przywołać orzeczenie NSA, w którym Sąd ten postawił tezę, że ustawodawca nakazuje stosowanie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071)

w postępowaniu egzekucyjnym nie wprost lecz odpowiednio, to jest z uwzględnieniem jego specyfiki polegającej przede wszystkim na przymusowym jego charakterze,

a także szybkości i skuteczności wykonania określonych prawem obowiązków (por. wyrok NSA z dnia 13 października 2005r., sygn. akt II FSK 157/05, LEX nr 173123).

W przedmiocie braku podstaw prawnych do zawieszenia postępowania egzekucyjnego ze względu na sam wniosek o rozłożenie zaległości podatkowych na raty, wypowiedział się NSA w wyroku z dnia 14 czerwca 2000r., stwierdzając, że toczące się postępowanie z wniosku o rozłożenie na raty zaległości podatkowej nie ma wpływu na toczące się postępowanie egzekucyjne, ponieważ inny jest merytoryczny zakres tych postępowań i dopiero prawomocne rozstrzygnięcie w przedmiocie rozłożenia należności na raty odniesie skutki w stosunku do postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2000r., sygn. akt I SA/Gd 1052/98, LEX Nr 44387).

Na marginesie wypada zauważyć, że od dnia 1 stycznia 2009r. do Ordynacji podatkowej dodany został rozdział 16a przez art. 1 pkt 38 ustawy z dnia 7 listopada 2008 r. (Dz.U z 2008r. Nr 209, poz.1318) zmieniającej ustawę Ordynacja podatkowa

z dniem 1 stycznia 2009r. Z przepisu art. 239a wynika, że decyzja nieostateczna, nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie podlega wykonaniu, chyba że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Wypada zatem zauważyć, że złożenie środka zaskarżenia w postaci odwołania, przy braku nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, wyłącza przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego.

Wobec powyższego argumenty skargi należało uznać za niezasadne i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalić. O zwrocie wpisu Sąd orzekł w oparciu o § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003r. Nr 221, poz. 2193).