Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 440/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2008-08-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6146 Sprawy uczniów
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 90d ust. 1, 7 i 8, art. 90n ust. 3 i 7
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity
article: art. 8 ust. 3
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art. 145 § 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art, 7, 8, 9, art. 35 § 1--3, art. 36 §1-2 i art. 77 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Janina Kosowska Sędziowie Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora (spr.) Protokolant Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2008 roku sprawy ze skargi Ż. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stypendium szkolnego 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 2/ orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania A.C., na podstawie art. 90 b, 90 c, 90 d, i 90n ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (Dz. U z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zmianami) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej powoływanej jako kpa), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia "[...]" w przedmiocie odmowy przyznania stypendium szkolnego uczennicy Ż.C. "[...]".

W motywach rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że A.C. w dniu 27 lipca 2007r. złożyła wniosek o przyznanie stypendium szkolnego na rzecz córki "[...]". Organ I instancji odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia ze względu na przekroczenie ustalonego przez ustawodawcę kryterium dochodowego (351,00 zł na członka rodziny). Dochód na jednego członka rodziny wnioskodawczyni za miesiąc czerwiec 2007 r. wyniósł bowiem 397,51 zł.

W odwołaniu A.C. wniosła o uchylenie tej decyzji i przyznanie stypendium na rzecz jej córki. Decyzji zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia rażąco niekorzystnego dla odwołującej. Zarzuciła, że organ pierwszej instancji nie przedstawił żadnych wyliczeń, z których miałoby wynikać, że średni dochód miesięczny netto na osobę w rodzinie wynosi 397,51 zł. Podniosła, że ustawa posługuje się pojęciem dochodu netto i w związku z tym od dochodu należy odjąć stałe wydatki rodziny. Wskazała, że spłaca dom 400 zł miesięcznie, 250 zł miesięcznie wynosi czesne za szkołę syna, nie licząc już innych wydatków ponoszonych przez siedmioosobową rodzinę. Stwierdziła, że rodzina jest wielodzietna i nie ma możliwości zapewnienia dzieciom podstawowych materiałów szkolnych bez stypendium szkolnego. Podała również, że odebrano jej zasiłek rodzinny na dwoje dzieci. Podkreśliła, że jedynym źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie za pracę męża oraz zasiłki rodzinne, gdyż z uprawy pola nie osiąga takich zysków jak to ustalił organ pierwszej instancji.

Rozpatrując sprawę w postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zagadnienia związane z przyznawaniem pomocy materialnej w formie stypendiów lub zasiłków szkolnych zostały unormowane w ustawie z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U z 2004 r. Nr 256, poz. 2572), w szczególności zaś w rozdziale 8a tej ustawy zatytułowanym Pomoc materialna dla uczniów oraz we właściwym miejscowo regulaminie udzielania pomocy o charakterze socjalnym. Organ odwoławczy stwierdził, że stosownie do art. 90 b ust. 1 i 2 powołanej ustawy, uczniowi przysługuje prawo do pomocy materialnej ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa lub budżecie właściwej jednostki samorządu terytorialnego. Wniosek o przyznanie stypendium szkolnego składa się do dnia 15 września danego roku szkolnego (art. 90n ust. 6 ustawy). Stypendium szkolne może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności gdy w rodzinie tej występuje: bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo-wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe. Wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia, uprawniająca do ubiegania

się o stypendium szkolne, ustalana jest na zasadach określonych w art. 8 ust. 3-13 ustawy

z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U Nr 64, poz. 593, Nr 99, poz. 1001 i Nr 273, poz. 2703). Stypendium przysługuje więc uczniowi, którego dochód na osobę w rodzinie

nie przekracza kwoty 351,00 zł - art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej w związku

z art. 90 d ust. 7 ustawy o systemie oświaty i § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia

24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

Za dochód, zgodnie z art. 8 ust. 3 i 4 ustawy, uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Ponadto do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, wartości świadczeń w naturze oraz świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych.

W związku z powyższym, w ocenie Kolegium, organ pierwszej instancji w sposób prawidłowy ustalił dochód na osobę w rodzinie wnioskodawczyni. Organ odwoławczy stwierdził, że w niniejszej sprawie wniosek został złożony w lipcu 2007 r., wobec tego organ pierwszej instancji prawidłowo przyjął do obliczeń dochód rodziny wnioskodawczyni za miesiąc czerwiec 2007 r. Znajduje to oparcie w art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Kolegium wskazało, że w aktach sprawy znajdują się następujące dokumenty potwierdzające dochód rodziny wnioskodawczyni: zaświadczenie pracodawcy o wysokości dochodu uzyskanego przez A.C. za czerwiec 2007 r. - 986,65 zł netto, karta świadczeń z GOPS, pobranych w czerwcu 2007 r. - 600,00 zł (łącznie), Ponadto w aktach sprawy znajdują się kopie decyzji w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2007 r., z których wynika, iż wnioskodawczyni posiada gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni 5,7774 ha ziemi. Przyjąć zatem należy, iż dochód z gospodarstwa rolnego wyniósł za miesiąc czerwiec 2007 r. 1.195,92 zł (5,7774 ha x 207 zł). Łącznie miesięczny dochód rodziny odwołującej się wyniósł 2.782,57 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie stanowi kwotę 397,51 zł (= 2.782,57 zł / 7 osób). Reasumując Kolegium stwierdziło, że organ I instancji w sposób prawidłowy przyjął, iż kryterium dochodowe ustalone na poziomie 351,00 zł miesięcznie na osobę w rodzinie zostało w rozpatrywanej sprawie przekroczone i w sposób uprawniony odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia.

Odnosząc się do argumentów odwołania Kolegium zauważyło, że odwołująca błędnie interpretuje pojęcie "dochodu netto". Organ wyjaśnił, iż zgodnie z przytoczonymi powyżej przepisami prawa, organ zarówno pierwszej jak i drugiej instancji nie jest uprawniony do pomniejszania dochodu uzyskiwanego przez daną rodzinę o inne składniki niż wymienione w art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Organ nie mógł więc obniżyć dochodu rodziny o stałe wydatki związane przykładowo z opłatą za szkołę syna, czy wydatkami związanymi ze spłatą domu, bowiem takie działanie byłoby sprzeczne z przepisami ustawy o systemie oświaty i ustawy o pomocy społecznej. Organ odwoławczy wskazał też, iż zgodnie z art. 8 ust. 9 i 10 ustawy o pomocy społecznej, dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej i z hektarów przeliczeniowych oraz z innych źródeł sumuje się. Przyjmuje się, że z 1ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 207,00 zł (zgodnie z § 2 cytowanego powyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r.). Ustawodawca założył więc, iż w przypadku posiadania gruntu przynosi on dochód w wysokości 207,00 zł z jednego ha przeliczeniowego. Dlatego nie jest brany pod uwagę faktyczny dochód, jaki uzyskuje się z posiadanego gruntu. Wiążący dla organów jest sam fakt posiadania gruntu oraz sposób ustalania dochodu rodziny wnioskującej o pomoc.

Powyższą decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Olsztynie Ż.C. "[...]". Pełnomocnik skarżącej wniosła o uchylenie tej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji i przyznanie wnioskowanej pomocy.

W uzasadnieniu skargi podnosiła zarzuty i argumenty jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2008r. pełnomocnik skarżącej poparła skargę

oraz argumenty w niej zawarte. Dodatkowo podniosła, że córka w lutym bieżącego roku urodziła dziecko, mimo to nadal chodziła do szkoły i zdała maturę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:

Skarga, jako zasadna, zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności

z prawem . Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz.1269 ze zmianami).

Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, orzeka

na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności decyzji

administracyjnej. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie

o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 150, poz. 1270 ze zm. – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako ppsa) uchyla go lub stwierdza jego nieważność.

Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy

(art. 133 § 1 p.p.s.a.) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł

do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności, odnosząc się do zarzutów skargi, zaznaczyć trzeba, że Kolegium prawidłowo wskazało przepisy regulujące kwestię przyznawania stypendium szkolnego. Przesłanki przyznania stypendium szkolnego, którego dotyczył wniosek skarżącej określa ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jednolity Dz. U. z 2004r. Nr 256, poz. 2572 ze zmianami).

Świadczenie takie może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, z uwagi

na wymienione w tym przepisie dysfunkcje (art. 90 d ust. 1 ustawy). Osoba uprawniona musi spełniać kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia

12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2008r. Nr 115, poz. 728), do którego odsyłają przepisy art. 90d ust. 7 ustawy o systemie oświaty.

Ustęp 8 tego przepisu stanowi zaś, iż miesięczna wysokość dochodu ustalana jest na zasadach określonych w art. 8 ust. 3-13 ustawy o pomocy społecznej. Aktualnie kwota ta od 1 października 2006 roku wynosi 351,00 zł stosownie do przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950).

Zasadą wyrażoną w art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej jest przyjęcie za dochód sumy miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i składki na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne oraz alimenty świadczone na rzecz innych osób. Do dochodu nie wlicza się jedynie jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego oraz wartości świadczeń w naturze.

Ponadto w art.8 ust.9 ustawa ta stanowi, iż za dochód z 1 ha przeliczeniowego przyjmuje się dochód miesięczny w wysokości 194,00 zł (obecnie od 1 października 2006r. stosownie do wymienionego rozporządzenia 207,00 zł miesięcznie).

W świetle przytoczonych przepisów nie są zasadne argumenty skargi, którymi pełnomocnik skarżącej kwestionuje prawidłowość ustalenia dochodu z gospodarstwa rolnego oraz wywodzi konieczność uwzględniania stałych wydatków rodziny

przy ustaleniu kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Wskazać w tym względzie należy, iż przepis art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej określa ryczałtowy tryb ustalania dochodu osiąganego z gospodarstwa rolnego osoby, która prowadzi gospodarstwo rolne (użytkuje rolniczo działkę rolną) lub ma możliwość jego prowadzenia i uzyskiwania tą drogą środków utrzymania. Przepis ten zwalnia organy rozpatrujące wnioski z zakresu pomocy społecznej z obowiązku ustalania wysokości faktycznie osiągniętego dochodu z posiadanego gospodarstwa rolnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż ten sposób obliczania dochodu z gospodarstwa rolnego jest stosowany w sytuacji, gdy organ administracji ustali, że strona faktycznie prowadzi gospodarstwo rolne (użytkuje rolniczo działkę rolną) lub gdy nie osiąga żadnych dochodów z posiadanego gospodarstwa rolnego, choć ma faktyczną możliwość jego prowadzenia i uzyskiwania z niego środków utrzymania (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 września 2006r. sygn. akt I SA/Wa 1215/2006, a także wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim dnia 8 maja 2008r. sygn. akt II SA/Go 140/08).

Odnośnie natomiast do wydatków związanych z utrzymaniem rodziny to na zasadzie art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, nie podlegają one odliczeniu. Kolegium prawidłowo wskazało, że nie można dochodu uzyskiwanego przez daną rodzinę pomniejszyć o inne składniki niż wymienione w tym przepisie.

Zgodnie z omawianym unormowaniem od ustalonego dochodu należy odliczyć miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne, ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach oraz alimenty. Wymienione składniki podlegają obligatoryjnemu odliczeniu. W związku z tym właściwe organy rozpatrując wniosek obowiązane są ustalić czy takie odliczenia występują w danym przypadku.

W niniejszej sprawie organy uwzględniły posiadanie przez rodzinę skarżącej gospodarstwa rolnego, ale nie ustaliły czy z tego tytułu odprowadzane są do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego składki na rolnicze ubezpieczenie społeczne, a jeżeli tak to w jakiej wysokości.

W ocenie Sądu okoliczność ta powinna zostać wyjaśniona. Nie ulega bowiem wątpliwości, że składki odprowadzane na ubezpieczenie społeczne rolników, stanowią podstawę do odliczenia ich od dochodu rodziny na podstawie art. 8 ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej.

Obowiązek odprowadzania tych składek wynika bowiem z odrębnych przepisów o jakich mowa w powołanym przepisie, którymi są w tym wypadku przepisy ustawy

z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U z 1998r. Nr 7, poz. 25 ze zmianami). Takie stanowisko zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny

w Warszawie w niepublikowanym wyroku z dnia 23 marca 2007r. sygn. akt I OSK 1070/06, które Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w całości podziela.

W rozpoznawanej sprawie uzasadnione wątpliwości, co do prawidłowości obliczenia dochodu na osobę w rodzinie, wywołuje także podniesiona w odwołaniu, a następnie w skardze, okoliczność utraty zasiłku rodzinnego na dwójkę dzieci. Pełnomocnik nie wskazywał, kiedy to nastąpiło. Tymczasem kwestia ta wymagała wyjaśnienia, skoro w świetle art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej fakt ten ma istotne znaczenie dla ustalenia sumy miesięcznych przychodów, które organ bierze pod uwagę przy obliczaniu dochodu rodziny, a następnie przy obliczaniu dochodu na osobę w rodzinie, stanowiącego kryterium przyznania stypendium szkolnego. Stosownie do tego unormowania w przypadku utraty dochodu, dochód ustala się z miesiąca, w którym wniosek został złożony.

Poza sporem pozostaje fakt, że wniosek o przyznanie stypendium szkolnego dla córki A.C. złożyła w lipcu 2007r.

Organy orzekające przyjęły w całości składniki dochodu z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o stypendium szkolne tj. z miesiąca czerwca 2007r., bez zbadania i oceny, czy wszystkie te składniki rodzina skarżącej pobierała w dniu złożenia wniosku.

Wskazanych powyżej działań organ I instancji nie podjął, a organ II instancji tych uchybień nie dostrzegł, naruszając tym samym przepisy art. 7 i 77 § 1 k.p.a. zobowiązujące organy do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Jednak nie tylko wskazane uchybienia uzasadniały wyeliminowanie z obrotu prawnego obu wydanych w sprawie decyzji. Rozstrzygnięcia te nie odpowiadają prawu również z powodów niżej podanych.

Mianowicie organowi I instancji zarzucić należy rażącą opieszałość w rozpoznaniu wniosku o przyznanie stypendium szkolnego. Przedmiotowy wniosek, jak już wskazano, został złożony w lipcu 2007r. Natomiast organ I instancji rozpatrzył go dopiero decyzją datowaną 17 stycznia 2008r., którą doręczono stronie 25 lutego 2008r., a więc 7 miesięcy po złożeniu wniosku.

W aktach sprawy brak jest zawiadomienia strony o przyczynie niezałatwienia sprawy w terminie ze wskazaniem nowego terminu załatwienia sprawy. W aktach tych nie ma też jakiejkolwiek informacji, uzasadniającej pozostawanie organu tak długo

w bezczynności. Takim postępowaniem organ naruszył ewidentnie przepisy art. 35 § 1-3 i art. 36 §1-2 k.p.a., a w konsekwencji również naczelne zasady postępowania organów administracji wobec obywateli, wyrażone w art. 7, 8 i 9 k.p.a.

Wobec tak późnego rozpatrzenia wniosku, w zasadzie uniemożliwiono stronie złożenie ewentualnie nowego wniosku, co byłoby uzasadnione zmianą sytuacji rodzinnej i materialnej. Jak wynika z wyjaśnień pełnomocnika skarżącej, złożonych na rozprawie, skarżąca, pozostając na utrzymaniu matki, urodziła dziecko i utraciła zasiłek rodzinny.

Tak opieszałe działanie, a w zasadzie kilkumiesięczna, niczym nieusprawiedliwiona, bezczynność organu I instancji, pozbawiła stronę możliwości złożenia nowego wniosku i ewentualnego skorzystania z wnioskowanego świadczenia. Na złożenie kolejnego wniosku zezwala art. 90n ust. 7 ustawy o systemie oświaty. Przepis ten stanowi, że w uzasadnionych przypadkach, wniosek o przyznanie stypendium szkolnego może być złożony po upływie terminu (tj. po 15 września danego roku). Poza tym wskazać też można, iż w myśl ust. 3 art. 90n powołanej ustawy świadczenia pomocy materialnej o charakterze socjalnym mogą być przyznawane nie tylko na wniosek, ale również z urzędu. Podstawę faktyczną do wszczęcia postępowania w tym trybie może stanowić informacja o sytuacji rodzinnej i materialnej danej osoby.

Podnieść należy w tym miejscu, że naczelną zasadą postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 7 k.p.a., jest zasada prawdy obiektywnej, nakazująca organom administracji publicznej strzeżenie praworządności i podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z zasady tej wynika dyrektywa nakazująca organom administracji uwzględniać słuszny interes strony, jeżeli tylko jest to możliwe i zgodne z przepisami obowiązującego prawa. Organy administracji, ze względu na służebną rolę wobec obywateli, mają postępować tak, aby obywatel mógł skorzystać z przysługującego mu w świetle prawa uprawnienia. Stanowią o tym zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.) oraz zasada informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy (art. 9 k.p.a.).

W ocenie Sądu, w świetle wskazanych przepisów, organ I instancji przed wydaniem decyzji, z racji pozostawania w bezczynności, obowiązany był zweryfikować sytuację rodzinną i materialną wnioskodawczyni i ocenić czy skarżąca spełnia przesłanki do przyznania jej wnioskowanego stypendium szkolnego, działając w tym zakresie nawet z urzędu. Tym bardziej, że - jak wynika z wyjaśnień pełnomocnika skarżącej, złożonych na rozprawie - zmiana sytuacji rodzinnej i materialnej rodziny Państwa C. była znana organowi I instancji z urzędu.

Ponownie rozpoznając sprawę organ, uwzględniając powyższe rozważania, ustali sytuację rodzinną i materialną wnioskodawczyni i dopiero wówczas oceni, czy pozwala ona na przyznanie wnioskowanego świadczenia.

Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.