Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2476/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 30 ust. 2 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1518
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 184, art. 182 § 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 28 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Rz 356/17 w sprawie ze skargi B.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 28 czerwca 2017r. sygn. akt II SA/Rz 356/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] stycznia 2017r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych i zobowiązania do ich zwrotu.

Wspominany wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia [...] października 2016r. nr [...] znak: [...] Marszałek Województwa Podkarpackiego ustalił, że świadczenia rodzinne pobrane przez B. K., tj.:

1. zasiłek rodzinny za okres od [...] sierpnia 2013r. do dnia [...] października 2014r. oraz od dnia [...] stycznia 2015r. do dnia [...] lutego 2015r. na dzieci: P. K., K. K. oraz K. K.;

2. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2014/2015 na rzecz ww. dzieci;

3. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na okres od dnia [...] sierpnia 2013r. do dnia [...] października 2014r. oraz od dnia [...] stycznia 2015r. do dnia [...] lutego 2015r.;

w łącznej kwocie [...] zł są świadczeniami rodzinnymi nienależnie pobranymi, i jednocześnie zobowiązał B. K. do zwrotu ww. kwoty wraz z ustawowymi odsetkami.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Marszałek Województwa Podkarpackiego podał, że w przedmiotowej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, w związku z podjęciem przez ojca dzieci zobowiązanej – M. K., legalnego zatrudnienia na terenie S. oraz L.. M. K. był bowiem zatrudniony na terenie S. od dnia [...] sierpnia 2013r. do dnia [...] lutego 2014r. oraz na terenie L. w okresie od dnia [...] marca 2014r. do dnia [...] lutego 2015r. Organ wskazał, że B. K. została pouczona o obowiązku powiadomienia organu o każdej zmianie odnoszącej się do sytuacji dochodowej rodziny zarówno w złożonym wniosku, jak i w decyzji ustalającej prawo do świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy [...]. Strona nie podjęła jednak współpracy z organem i nie wykazała dochodu uzyskanego przez M. K. w okresie zasiłkowym [...], jak i składając wnioski o przyznanie świadczeń rodzinnych na kolejne okresy zasiłkowe ([...] i [...]). We wnioskach złożyła natomiast własnoręcznie podpisane oświadczenie, że żaden z członków jej rodziny nie pracuje poza granicami Polski. Wobec powyższego – zdaniem organu I instancji – świadczenia wypłacone w ww. okresie B. K. uznać należało za świadczenia nienależnie pobrane w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2016r. poz. 1518 ze zm.), dalej powoływanej w uzasadnieniu jako "u.ś.r.", co z kolei zgodnie z art. 30 ust. 1 u.ś.r., obligowało organ do wydania decyzji o ich zwrocie.

W odwołaniu od powyższej decyzji B. K. podniosła, że w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały przesłanki uprawniające organ do uznania wypłaconych jej świadczeń za świadczenia nienależnie pobrane. Odwołująca podkreśliła, że w momencie składania wniosków o świadczenia rodzinne spełniała ustawowe przesłanki do ich przyznania, zaś organ nie wykazał, aby wobec podjęcia zatrudnienia przez ojca dzieci dochód na osobę w rodzinie przekroczył kryterium ustawowe. Ponadto – zdaniem odwołującej się – decyzje o przyznaniu świadczeń zawierały pouczenie o treści art. 25 ust. 1 u.ś.r., niemniej z pouczenia tego nie wynika, aby brak podania rzeczonych informacji skutkował brakiem prawa do pobierania zasiłku rodzinnego. Tym samym nie została prawidłowo pouczona o obowiązku powiadomienia organu pomocy społecznej o podjęciu zatrudnienia poza granicami kraju przez członka rodziny, a zatem brak jest podstaw do przyjęcia, że pobierając świadczenia miała wiedzę o działaniu niezgodnym z prawem.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2017r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa Podkarpackiego z dnia [...] października 2016r. nr [...], znak: [...]. Zdaniem organu odwoławczego na podstawie zgromadzonego w aktach materiału dowodowego, w tym oświadczeń odwołującej dołączonych do wniosków o przyznanie świadczeń rodzinnych, pouczeń zawartych w formularzach oraz decyzjach organu, nie sposób uznać, że B. K. nie została właściwie i skutecznie poinformowania o konieczności powiadomienia Wójta Gminy D. o wystąpieniu zmian w sytuacji materialno – bytowej rodziny, mających wpływ na przyznanie świadczeń, a zatem m.in. o podjęciu zatrudnienia przez członka rodziny poza granicami kraju. Tym samym miała wiedzę, że wypłacane jej świadczenia rodzinne są świadczeniami pobranymi nienależnie.

Organ odwoławczy dodał ponadto, że w rozpatrywanej sprawie nie jest władny badać, czy odwołująca była uprawniona do świadczeń rodzinnych. Wyjaśnił, że w pismach z dnia [...] stycznia 2016r. i [...] kwietnia 2016r. Marszałek Województwa Podkarpackiego wezwał B. K. do przedłożenia dokumentów umożliwiających ponowne ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych w związku z wyjazdem męża do pracy na terenie innego kraju – niezbędnych do rozpatrzenia jej wniosków; jednakże wobec braku aktywności skarżącej w dniu [...] sierpnia 2016r. wnioski te zostały pozostawione bez rozpoznania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie B. K. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając następujące naruszenia prawa:

1. art. 30 ust. 2 pkt 1 oraz art. 30 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. poprzez błędne uznanie, że świadczenia rodzinne pobrane przez skarżącą są świadczeniami nienależnie pobranymi;

2. art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016r. poz. 23 ze zm.), dalej powoływanej w uzasadnieniu jako "K.p.a.", poprzez jego niezastosowanie i brak umorzenia postępowania w opisywanej sprawie, w sytuacji, w której jest ono bezprzedmiotowe;

3. art. 6, art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy i przyjęcie, że w opisywanej sprawie zachodzą przesłanki do uznania pobranych świadczeń za świadczenia nienależnie pobrane, a w konsekwencji, że decyzja organu I instancji odpowiada prawu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] stycznia 2017r. nr [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd I instancji podał, że nie jest kwestionowane przez strony postępowania, że w okresie od dnia [...] sierpnia 2013r. do dnia [...] lutego 2014r. mąż skarżącej był zatrudniony na terenie S., a w okresie od dnia [...] marca 2014r. do dnia [...] lutego 2015r. na terenie L., a zatem Państw Członkowskich Unii Europejskiej. Tym samym, zgodnie z art. 23a ust. 9 u.ś.r., organem właściwym w sprawie ustalania i dochodzenie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w sprawach, w których mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego był Marszałek Województwa.

Zdaniem Sądu w realiach niniejszej sprawy organy w pełni zasadnie uznały, że świadczenia pobrane przez skarżącą w okresie od dnia [...] sierpnia 2013r. do dnia [...] października 2014r. i od dnia [...] stycznia 2015r. do dnia [...] lutego 2015r. są świadczeniami rodzinnymi pobranymi nienależnie, zaś decyzję w tym przedmiocie wydano na podstawie stanu faktycznego ustalonego zgodnie z unormowaniami K.p.a. Sąd zaznaczył, że wraz z wnioskiem złożonym w dniu [...] listopada 2012r. skarżąca podpisała własnoręcznie pouczenie, w treści którego wskazano zarówno okoliczności prawne stanowiące o tym komu przysługuje zasiłek rodzinny, jak również okoliczności stanowiące podstawę do odmowy przyznania tego świadczenia. Strona została również pouczona o ciążącym na beneficjencie świadczeń rodzinnych obowiązku niezwłocznego powiadomienia organu wypłacającego świadczenia rodzinne o uzyskaniu dochodu m.in. związanego z wyjazdem członka rodziny poza granicę Rzeczypospolitej Polskiej, z wyjątkiem wyjazdu lub pobytu turystycznego, leczniczego lub związanego z podjęciem przez dziecko kształcenia poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Pouczenie o tożsamej treści znalazło się w decyzji Wójta Gminy D. z dnia [...] grudnia 2012r. o przyznaniu skarżącej zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego. W pouczeniu tym organ pogrubioną czcionką wskazał, że osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych jest zobowiązana do niezwłocznego powiadomienia organu m.in. o fakcie "wyjazdu za granicę Rzeczpospolitej Polskiej", nie wskazując nawet, że chodzi o wyjazd w celu zarobkowym. W tych okolicznościach – zdaniem Sądu I instancji – nie sposób uznać za zasadną argumentację skarżącej, że nie została należycie pouczona o obowiązku powiadomienia organu, gdyż organ nie wskazał, jakie konsekwencje będzie nieść za sobą zaniechanie zrealizowania tego obowiązku. Pouczenie dotyczyło zarówno ciążącego na skarżącej obowiązku, jak i skutków niewywiązania się z niego. Tym samym Sąd stwierdził, że skarżąca pobierając świadczenia w okresie od dnia [...] sierpnia 2013r. do dnia [...] października 2013r., przyznane jej decyzją Wójta Gminy D. z dnia [...] grudnia 2012r., oraz nie powiadamiając organu o zatrudnieniu jej męża poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, swoim zachowaniem wypełniła przesłanki uznania wpłaconych jej wówczas świadczeń za świadczenia nienależnie pobrane w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r.

Sąd uznał ponadto, że brak jest również podstaw do uwzględnienia skargi w odniesieniu do świadczeń pobranych przez skarżącą w okresie od dnia [...] listopada 2013r. do dnia [...] października 2014r. oraz od dnia [...] stycznia 2015r. do dnia [...] lutego 2015r. W oświadczeniach dołączonych do wniosków o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego złożonych w dniach [...] listopada 2013r. i [...] stycznia 2015r. skarżąca nie wskazała, że jej małżonek świadczy pracę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto została pouczona o obowiązku powiadomienia organu właściwego w sprawach świadczeń rodzinnych o wszelkich zmianach mających wpływ na ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych. Oznacza to, że zasiłek rodzinny wraz z dodatkami został przyznany decyzjami Wójta Gminy D. z dnia [...] grudnia 2013r. oraz [...] lutego 2015r. i wypłacony w wyniku świadomego wprowadzenia w błąd organu przez skarżącą działającą jako osoba pobierająca te świadczenia. W ocenie Sądu skarżąca swoim zachowaniem wypełniła przesłanki do uznania na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. wypłaconych jej w ww. okresie świadczeń rodzinnych za świadczenia pobrane nienależnie.

Sąd I instancji stwierdził również, że nie mógł zostać uwzględniony zarzut skarżącej wadliwego ustalenia stanu sprawy poprzez niewzięcie pod uwagę i niepoczynienie ustaleń w tym kierunku, że zarobki osiągnięte przez jej męża nie spowodowały przekroczenia kryterium dochodowego, a zatem pomimo niedopełnienia obowiązku powiadomienia organu, zasiłek rodzinny nadal przysługiwał jej za sporne okresy. Jak bowiem wynika z akt sprawy skarżąca sama uniemożliwiła poczynienie takich ustaleń poprzez niedostarczenie Marszałkowi Województwa Podkarpackiego dokumentów celem rozpatrzenia jej wniosków o ustalenie prawa do świadczeń, a wobec uchylenia decyzji Wójta Gminy D. o przyznaniu jej świadczeń rodzinnych, przestał istnieć w obrocie prawnym akt, na podstawie którego była uprawniona do pobierania świadczeń rodzinnych w Polsce. Jednocześnie Sąd wskazał, że okoliczność ustalenia dochodu osiągniętego przez małżonka, a w konsekwencji ustalenia, czy był on uprawniony do pobierania świadczeń w innym Państwie Członkowskim byłaby istotna w przypadku rozstrzygania, czy pobrane świadczenia są świadczeniami pobranymi nienależnie w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 3 u.ś.r. W rozpoznawanej sprawie jednak, wobec zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 i 2 u.ś.r., kwestia ta nie ma znaczenia.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożyła B. K.. Zaskarżając ów wyrok w całości, podniosła zarzuty naruszenia:

1) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to obrazę:

- art. 145 § 1 pkt 1c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r. poz. 1369 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", przez błędne uznanie, iż decyzja organu I instancji oraz organu odwoławczego jest prawidłowa, w sytuacji gdy obie ww. decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, uzasadniającym uchylenie wymienionych aktów;

- art. 145 § 1 pkt 1c i art. 135 P.p.s.a. przez błędne uznanie, że organy obu instancji ustaliły stan faktyczny zgodny z rzeczywistym stanem rzeczy i nie naruszyły przepisów postępowania w zakresie prawidłowego pouczenia strony o nieprzekazaniu informacji o przebywaniu członka rodziny za granicą;

2) prawa materialnego, a to art. 30 ust. 2 pkt 1 oraz art. 30 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. poprzez powielenie stanowiska przyjętego przez organ I instancji oraz organ odwoławczy i stwierdzenie, że w niniejszej sprawie doszło do pobrania przez skarżącą nienależnych świadczeń rodzinnych, skutkującego obowiązkiem zwrotu kwoty określonej w decyzji organu I instancji.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego, oraz o rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej B. K. wskazała, że organ I instancji, a za nim organ odwoławczy oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie niewłaściwie przyjęły, że świadczenia pobrane przez skarżącą w okresach wskazanych w decyzji Marszałka Województwa Podkarpackiego, należą do świadczeń nienależnie pobranych. Podkreśliła, że katalog świadczeń uznanych przez ustawodawcę za nienależnie pobrane, zawarty w art. 30 ust. 2 u.ś.r., zawiera świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia. Strona skarżąca podnosiła w odwołaniu od decyzji I instancji oraz w skardze od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, iż nie doszło z jej strony do celowego wprowadzenia organu w błąd. Pouczenia zawarte w decyzji nie precyzowały, iż brak przekazania informacji o pozostawaniu ojca dzieci za granicą skutkuje wstrzymaniem wypłaty świadczeń rodzinnych do czasu uzyskania wyjaśnień w sprawie. Tymczasem z brzmienia art. 30 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. wynika, że spełnienie przesłanki określonej w ww. przepisie wymaga wykazania przez organ, że osoba pobierająca świadczenie celowo wprowadziła go w błąd.

Ponadto skarżąca kasacyjnie podkreśliła, że ona i jej rodzina spełniała kryteria dochodowe określone w przepisach u.ś.r. i stąd brak podstaw do uznania przez organy, że świadczenia określone w decyzji Marszałka Województwa Podkarpackiego zostały pobrane nienależnie. Do ustalenia, czy strona jest zobowiązana do zwrotu pobranych świadczeń, konieczne jest zbadanie okoliczności, czy w trakcie składania wniosków spełniała ona wymagania określone w u.ś.r., w tym kryterium dochodowe.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Zakres sądowej kontroli instancyjnej jest zatem określony i ograniczony wskazanymi w skardze kasacyjnej przyczynami wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku sądu I instancji. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki, powodujące nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej. W niniejszej sprawie nie stwierdzono takich przesłanek.

Przedmiotową skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych, przewidzianych w art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a., zarzucając Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 30 ust. 2 pkt 1 i 2 u.ś.r. oraz naruszenie przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sytuacji podniesienia obu podstaw kasacyjnych, zasadą jest w pierwszej kolejności rozpoznanie zarzutów procesowych, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd I instancji przepis prawa materialnego (vide: wyrok NSA z dnia 9 marca 2005r. sygn. akt FSK 618/04, https://orzeczenia.nsa.gov.pl ).

W zakresie naruszenia przepisów postępowania skarżąca kasacyjnie wskazała na obrazę art. 145 § 1 pkt 1c oraz art. 135 P.p.s.a., nie wiążąc tego zarzutu z naruszeniem przez Sąd I instancji innych przepisów postępowania. Tak sformułowany zarzut kasacyjny generalnie uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu kontrolę zaskarżonego wyroku. Sąd drugiej instancji, ze względu na ograniczenia wynikające chociażby z art. 183 § 1 P.p.s.a., nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich bądź w inny sposób korygować. Do autora skargi kasacyjnej należy podanie konkretnych przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegała ich błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie, a także wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno natomiast przedstawiać argumenty mające na celu wskazanie słuszności podstaw kasacyjnych. Systemowe odczytanie art. 176 i art. 183 P.p.s.a. prowadzi bowiem do konkluzji, że nie jest możliwe rozpoznanie merytorycznie zarzutów skargi kasacyjnej, które zostały wadliwie skonstruowane. Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które – zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną – zostały naruszone zaskarżonym wyrokiem, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (vide: uchwała NSA z dnia 26 października 2009r., I OPS 10/09, http://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Jest to możliwe jednak tylko wtedy gdy wnoszący skargę kasacyjną poprawnie określi, jakie przepisy jego zdaniem naruszył wojewódzki sąd administracyjny i na czym owo naruszenie polegało. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest pogląd, iż zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1c P.p.s.a., a więc przepisu wynikowego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Autor skargi kasacyjnej, chcąc powołać się na zarzut naruszenia tego przepisu, jest zobowiązany bezpośrednio powiązać ten zarzut z naruszeniem innych konkretnych przepisów, którym – jego zdaniem – uchybił sąd I instancji (vide: wyroki NSA z dnia 19 stycznia 2012r. sygn. akt II OSK 2077/10; wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2011r. sygn. akt II GSK 1387; wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2010r. sygn. akt I OSK 87/10; wyrok NSA z dnia 27 maja 2011r. sygn. akt I OSK 1311/10, http://orzeczenia.nsa.gov.pl ). W przedmiotowej sprawie strona skarżąca kasacyjnie, zarzucając naruszenie art. 145 § 1 pkt 1c P.p.s.a., nie powiązała tego zarzutu z jakimikolwiek przepisem prawa procesowego, w szczególności z zakresu gromadzenia i oceny materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a.), choć zarzuciła Sądowi I instancji błędne uznanie, że organy obu instancji ustaliły stan faktyczny zgodny ze rzeczywistym stanem rzeczy, w szczególności w zakresie prawidłowego pouczenia strony o skutkach nieprzekazania informacji o przebywaniu członka rodziny za granicą. Brak powiązania postawionego zarzutu kasacyjnego z jakimkolwiek przepisem postępowania – którego ocena wykładni oraz zastosowania, dokonana w postępowaniu sądowoadministracyjnym doprowadziła Sąd I instancji o konkluzji o prawidłowości ustaleń faktycznych poczynionych w postępowaniu przed organami administracji – oznacza nieskuteczność zarzutu naruszenia zaskarżonym wyrokiem normy art. 145 § 1 pkt 1c P.p.s.a.

Bezzasadnie postawiony został także zarzut naruszenia przepisu art. 135 P.p.s.a. Przepis ten znajduje bowiem zastosowanie jedynie w razie uwzględnienia skargi. Nie może natomiast mieć zastosowania w sprawie, w której skarga została oddalona, a tego rodzaju rozstrzygnięcie zastało zaskarżone przedmiotową skargą kasacyjną (vide: wyroki NSA z dnia 28 lipca 2004r. sygn. akt OSK 678/04; wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2007r. sygn. akt I OSK 275/06; wyrok NSA z dnia 23 sierpnia 2012r. sygn. akt I FSK 1678/11, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto przepis ten nie uprawnia skarżącego do żądania objęcia przez sąd I instancji zakresem orzekania aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, innych niż akt lub czynność zaskarżona, a ocena "niezbędności", o której mowa w powyższym przepisie należy wyłącznie do sądu. Tym samym nieskorzystanie przez sąd I instancji z przewidzianych w tym przepisie uprawnień nie może stanowić podstawy skutecznego zarzutu kasacyjnego (vide: wyrok NSA z dnia 24 listopada 2009r. sygn. akt II FSK 1140/08; wyrok NSA z dnia 2 lutego 2011r. sygn. akt II OSK 233/10; wyrok NSA z dnia 12 marca 2013r. sygn. akt I OSK 1199/12; wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2014r. sygn. akt II GSK 1979/13, http://orzeczenia.nsa.gov.pl , J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2011, uwaga 4 do art. 135).

Bezzasadność postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania – o czym była mowa powyżej – petryfikuje ustalenia faktyczne leżące u podstaw kontrolowanego wyroku i nie pozwala aktualnie przyjąć innych okoliczności za podstawę faktyczną rozstrzygnięcia niż te wskazane przez Sąd I instancji. Powyższe rzutuje na ocenę zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego. Sąd I instancji – odnosząc się do okoliczności niniejszej sprawy – wskazał, iż za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się zarówno świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania (art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r.), jak i świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia (art. 30 ust. 2 pkt 2 u.ś.r.). Jednocześnie Sąd ten wyraźnie uznał, iż w okolicznościach niniejszej sprawy nie zachodzi wypadek nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego, o którym mowa w art. 30 ust. 2 pkt 3 u.ś.p., a ponieważ kwestia poprawności tegoż stanowiska nie była przedmiotem zaskarżenia skargą kasacyjną, to aktualnie wypada odnieść się wyłącznie do postawionych zarzutów kasacyjnych.

Jak już była o tym mowa powyżej, przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które skarżący kasacyjnie uznaje za naruszone stwarza obowiązek odniesienia się do zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych. Możliwe jest to jednak tylko o tyle, o ile wnoszący skargę kasacyjną poprawnie określi, jakie przepisy jego zdaniem naruszył wojewódzki sąd administracyjny i na czym owo naruszenie polegało. Skarżący kasacyjnie uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego, przez jego niewłaściwe zastosowanie winien wykazać, iż sąd stosując konkretny przepis popełnił błąd w subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada hipotezie normy prawnej, zawartej w przepisie prawa, oraz wskazać jak w jego ocenie powinien być rozumiany ów przepis prawa, a w szczególności jak powinien być stosowany ze względu na stan faktyczny sprawy (vide: wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2010r. sygn. akt II FSK 1289/08; wyrok NSA z dnia 22 września 2010r. sygn. akt II FSK 764/09; wyrok NSA z dnia 16 lipca 2013r. sygn. akt II FSK 2208/11; wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2017r. sygn. akt I OSK 1592/17, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). W realiach niniejszej sprawy wypada dostrzec, iż uzasadnienia w skardze kasacyjnej doczekał się wyłącznie zarzut naruszenia art. 30 ust. 2 pkt 2 u.ś.r., a ponieważ Sąd I instancji uznał, iż świadczenia rodzinne pobrane przez skarżącą w okresie od [...] sierpnia 2013r. do [...] października 2014r. i od dnia [...] stycznia 2015r. do [...] lutego 2015r. spełniają kryteria świadczeń nienależnie pobranych opisane zarówno w art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., jak i w art. 30 ust. 2 pkt 2 u.ś.r., to brak uzasadnienia zarzutu naruszenia art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. nakazuje uznać go za gołosłowny, a tym samym bezzasadny.

Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 30 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. należy zgodzić się ze skarżącą kasacyjnie, iż powyższy wypadek świadczenia nienależnie pobranego zakłada świadome wprowadzenie organu w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia (art. 30 ust. 2 pkt 2 u.ś.r.). Sąd I instancji zasadnie w tym wypadku uwzględnił nie kwestionowaną w toku postępowania okoliczność, iż mąż skarżącej w okresie od dnia [...] sierpnia 2013r. do dnia [...] lutego 2015r. przebywał początkowo na terenie S., a następnie L., gdzie wykonywał pracę w warunkach zatrudnienia. Jeżeli zatem w dniu [...] listopada 2013r., a więc po blisko czterech miesiącach pracy męża za granicą, skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego, do którego załączyła dwa oświadczenia z dnia [...] listopada 2013r., z których: w pierwszym, składanym w celu ustalenia ustawodawstwa państwa właściwego do wypłaty świadczeń rodzinnych wraz z dodatkami, w rubryce "Przebywam/drugi z rodziców dziecka (i) przebywa za granicą w celach zarobkowych w (...)" własnoręcznie wpisała "nie dotyczy" i dokument ten podpisała, a w drugim wskazała, iż została poinformowana o konieczności zgłaszania wszelkich zmian tyczących członków rodziny mających wpływ na ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych, w tym o " wyjeździe za granicę Rzeczypospolitej Polskiej", to powyższe jednoznacznie wskazuje, iż skarżąca świadomie podała organowi administracji nieprawdziwe informacje zarówno w przedmiocie wyjazdu męża w celach zarobkowych poza granice Rzeczypospolitej Polskiej, jak i uzyskiwania przez męża dochodów z tytułu zatrudnienia. Nie ulega wątpliwości, iż wyjazd za granicę w celach zarobkowych męża, z którym skarżąca prowadziła wspólne gospodarstwo domowe nie mógł umknąć jej uwadze. Podobnie składając wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego w dniu [...] stycznia 2015r. skarżącą załączyła oświadczenia tej samej treści. Powyższe pozwala jednoznacznie wskazać, iż skarżąca ubiegając się o świadczenia rodzinne poprzez podawanie nieprawdziwych faktów i zatajając istotne dla sprawy okoliczności dążyła do wywołania mylnego wyobrażenia organu o stanie jej uprawnień, a tym samym świadomie wprowadzała organ w błąd, o jakim mowa w art. 30 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. Konsekwentne podawanie nieprawdziwych informacji i zatajanie rzeczywistego stanu rzeczy wskazuje na to, iż skarżąca miała świadomość, iż podanie prawdziwych informacji może prowadzić do tego, że wnioskowane świadczenia rodzinne mogą jej nie przysługiwać. Ponadto wypada dostrzec, iż stanowisko Sądu I instancji o świadomym wprowadzeniu organu w błąd wzmacnia zachowanie męża skarżącej, który w oświadczeniach z dnia [...] listopada 2013r. i z dnia [...] lutego 2015r. – składanych wraz z ww. wnioskami o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego – zaniechał wskazania, iż w 2013r. wykonywał pracę poza granicami kraju, z której osiągał lub osiągnął dochód, choć w formularzach, które wypełnił i podpisał znajdował się stosowny zapis wskazujący na istotność tej informacji i umożliwiający jej precyzyjne ujawnienie. Tym samym zarzut kasacyjny naruszenia art. 30 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. uznać należy za bezzasadny.

Z tych względów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 P.p.s.a.

Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 P.p.s.a., gdyż strona skarżąca zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia.