Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 651/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2012-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6016 Ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Straż pożarna
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 26 ust 1 pkt 1,
journal: Dz.U. 2009 nr 12 poz 68
law: Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej - tekst jednolity.
article: art. 13 ust 1
journal: Dz.U. 2002 nr 147 poz 1229
law: Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej.
article: art. 7
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 17 ust 1 w zw. z art. 55
journal: Dz.U. 2007 nr 16 poz 94
law: Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Sędziowie Sędzia NSA Henryk Dolecki (spr.),, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 października 2012 r. sprawy ze skargi Spółki A. na decyzję Komendanta Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ochrony przeciwpożarowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej decyzją z dnia [...] r. Nr [...] , wydaną na podstawie art. 104 i art. 107 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2009 r. Nr 12, poz. 68 ze zm.), w związku ze stwierdzonymi naruszeniami przepisów przeciwpożarowych, opisanymi w protokole z czynności kontrolno-rozpoznawczych, przeprowadzonych w dniu [...] r. na terenie obszarów leśnych, nakazał Spółce A. , dokonanie mineralizacji pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowej Nr [...] ([...] ) na obszarach leśnych Nadleśnictwa w terminie do dnia [...] r. Jako podstawę prawną nałożonego obowiązku wskazano § 38 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719), w związku art. 17 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 55 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94 ze zm.).

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że przeprowadzone czynności kontrolno-rozpoznawcze obszarów leśnych wykazały, że w [...]r. nie została przeprowadzona mineralizacja pasów przeciwpożarowych wzdłuż torów kolejowych na terenie Nadleśnictwa. Tymczasem źródłem zagrożenia pożarowego dla obszarów leśnych, położonych wzdłuż szlaków kolejowych, jest ruch kolejowy, a w szczególności proces hamowania pociągu. W przepisach kolejowych i instrukcjach określane są odpowiednie masy hamujące dla poszczególnych prędkości taboru i wielkości składu, które mają stanowić skuteczny sposób na bezpieczne zatrzymanie składu kolejowego. Masy te sięgają od kilkudziesięciu do kilkuset ton. Hamowanie odbywa się z wytwarzaniem snopów iskier mechanicznych, stanowiących rozżarzone cząstki stali. Corocznie powstają pożary, spowodowane zablokowanymi hamulcami kolejowego taboru jezdnego. Dochodzi często do tak znacznego rozgrzania elementów jezdnych, że dalsza jazda jest niemożliwa, gdyż obrzeże koła i klocek hamulcowy, rozgrzane do czerwoności, pod wpływem wysokiej temperatury przylegają do siebie ściśle nawet jeśli hamulec jest wyłączony. Dalszy ruch pociągu jest możliwy po ostygnięciu tych elementów i oderwaniu ich od siebie na skutek skurczu termicznego stali. W związku z tym na odcinkach okołostacyjnych od kilkudziesięciu lat stosowane są specjalne urządzenia służące do badania przegrzania osi, a tym samym eliminacji awarii taboru jezdnego z powodu usterek układu łożyskowego lub zablokowania hamulców. Z tych samych powodów dochodzi do urwania rozgrzanych klocków hamulcowych i ich odrzucenia na znaczne odległości, co w lasach jest pewnym czynnikiem powstania pożaru.

W odwołaniu od powyższej decyzji P. podniósł, że obowiązek wykonywania pasów przeciwpożarowych przez właścicieli linii kolejowych wzdłuż linii kolejowej wynikał z treści § 34 ust. 3 pkt 2 uchylonego rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 80, poz. 563). Natomiast obecne regulacje rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719) wskazując na obowiązek wykonywania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowych, jako zabezpieczenia przeciwpożarowego, przywołują ustawę o transporcie kolejowym. Jednakże przepisy rozdziału 9 tej ustawy nie nakładają obowiązku utrzymywania przez zarządcę infrastruktury pasów przeciwpożarowych. Przepis art. 55 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym przewiduje jedynie, iż zarządcy infrastruktury kolejowej przysługuje prawo (a nie obowiązek), za odszkodowaniem, do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych na sąsiadujących z linią kolejową gruntach. Natomiast obowiązek pielęgnowania lasu, w tym ochrony przeciwpożarowej lasu, stosownie do art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o lasach spoczywa na właścicielu lasu. Ponadto, art. 29 ustawy o lasach, nie zezwala zarządcy infrastruktury na ruch pojazdem silnikowym po lesie.

Po rozpatrzeniu odwołania Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej decyzją z dnia [...] r. Nr [...] , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 27 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2009 r. Nr 12, poz. 68 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że w art. 17 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym nałożono na zarządców i przewoźników kolejowych obowiązek bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego oraz spełnienia warunków technicznych i organizacyjnych na szlakach kolejowych i bocznicach w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Obowiązek zarządcy do urządzenia i utrzymania pasów przeciwpożarowych (obok obowiązku ustawiania zasłon odśnieżnych, zakładania żywopłotów) wynika z art. 55 ustawy i ma ścisły związek z możliwością prowadzenia ruchu kolejowego w sposób bezpieczny. Z tym obowiązkiem łączy się uprawnienie zarządcy szlaków kolejowych do możliwości korzystania z gruntów sąsiadujących z linią kolejową celem prowadzenia niezbędnych dla ruchu pociągów prac. Za utrzymanie i urządzenie pasów przeciwpożarowych przysługuje właścicielom gruntów odszkodowanie ustalone w drodze umowy chyba, że posadzenie drzew lub krzewów po wybudowaniu linii kolejowej spowodowało potrzebę wykonania pasów przeciwpożarowych wówczas – zgodnie z ust. 3 - koszty obciążają właścicieli gruntów.

Wyjątek opisany w art. 55 ust. 3 ustawy, dotyczący wskazania, kto ponosi faktycznie koszty wykonania pasów przeciwpożarowych, świadczy o tym, że podmiotem zobowiązanym do wykonania tych pasów jest zarządca linii kolejowej, który na podstawie umowy cywilnoprawnej może domagać się ich poniesienia przez właścicieli gruntów. Ponadto stosownie do art. 56 na wniosek zarządcy wydaje się decyzję o usunięcia drzew lub krzewów utrudniających widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powodujących zaspy śnieżne. Powyższe przesądza, że to zarządca infrastruktury wykonuje decyzję o usunięciu drzewa stanowiącego przeszkodę w ruchu pociągu, a rosnącego na gruncie nienależącym do zarządcy jak i co do zasady płaci odszkodowanie za wycinanie drzew.

W ocenie organu, przyjęcie sugerowanej przez stronę interpretacji § 38 rozporządzenia z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów w kontekście art. 55 ustawy o transporcie kolejowym prowadziłoby do wniosku, iż to Spółka powinna domagać się odszkodowania od właścicieli gruntów za wykonanie czynności związanych z prowadzeniem bezpiecznego ruchu kolejowego. Ponadto Komendant podkreślił, że źródłem zagrożenia pożarowego dla obszarów leśnych, położonych wzdłuż szlaków kolejowych, jest ruch kolejowy, a w szczególności proces hamowania pociągu.

W związku z tym art. 9 ust. 1 oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (D. U. z 2011 r. Nr 12, poz. 59 ze zm.) w przedmiotowym przypadku nie ma zastosowania.

Spółka A., wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnioskując o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła naruszenie:

- art. 7 K.p.a. przez zaniechanie obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, co doprowadziło do naruszenia słusznego interesu strony, poprzez bezpodstawne zobowiązanie jej do zachowania, do którego skarżąca nie jest zobowiązana na podstawie obowiązujących przepisów,

- dokonanie wykładni prawa niezgodnie z literalnym brzmieniem przepisu i niezgodnie z zasadami wykładni funkcjonalnej, w tym w szczególności ustawy o transporcie kolejowym,

- całkowite pominięcie art. 55 ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła takie same argumenty jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Wskazała, że zarówno w rozporządzeniu MSWiA z dnia 7 czerwca 2010 r. jak i ustawie o transporcie kolejowym brak jest unormowania wskazującego na podmiot zobowiązany do wykonania czynności w postaci utrzymania pasów przeciwpożarowych. Przepis § 38 ust. 2 ww. rozporządzenia bowiem jedynie informuje o regulacjach prawnych, które traktują o utrzymaniu pasów przeciwpożarowych przy obiektach, zaś art. 55 ustawy daje zarządcy infrastruktury kolejowej prawo do urządzania i utrzymania pasów przeciwpożarowych za odszkodowaniem. Z tego prawa nie można czynić obowiązku.

Spółka zważyła, że organy obu instancji zaniechały całkowicie ustalenia faktu, kiedy została wybudowana linia kolejowa, a kiedy posadzono drzewa rosnące w jej sąsiedztwie, która to okoliczność, jej zdaniem, ma kardynalne znaczenie dla prawidłowej oceny niniejszej sprawy. Tymczasem linia kolejowa nr [...] , będąca przedmiotem zaskarżonej decyzji została wybudowana w roku [...], natomiast drzewostan rosnący w sąsiedztwie tychże linii jest młodszy niż te linie. W tej sytuacji zgodnie z art. 55 ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym, gdy posadzenie drzew i krzewów nastąpiło po wybudowaniu linii kolejowej, wówczas koszty związane z urządzeniem i utrzymaniem pasów przeciwpożarowych obciążają właściciela gruntów.

W opinii skarżącej zaskarżona decyzja jest niezgodna także z art. 9 ust. 1 oraz z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991r. o lasach, które to przepisy jednoznacznie zobowiązują właścicieli lasów do wykonywania zabiegów profilaktycznych i ochronnych, zapobiegających powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożarów. Tym samym, zobowiązanie skarżącego do zabezpieczenia upraw lasów, czyli do ochrony cudzego majątku i wykonywania prac na cudzym terenie, skutkuje finansowaniem przez zarządcę infrastruktury kolejowej działań należących do właścicieli lasów, co narusza podstawowe zasady prawa. Tak więc, w myśl art. 7 Konstytucji RP, organ administracji nie jest uprawniony do egzekwowania od skarżącego obowiązku urządzania pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowych.

Niezależnie od powyższego strona zaznaczyła, że obecnie stosowane zestawy do hamowania nie stanowią już źródła zagrożenia pożarowego. Stosowanie wstawek klocków hamulcowych z dylatacjami zapobiega bowiem przypadkom zapaleń pojazdów szynowych oraz oddala niebezpieczeństwo pożarów lasów.

W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270).

Przedmiotem kontroli sądowej stała się decyzja Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej, utrzymująca w mocy orzeczenie Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej , w sprawie nałożenia na P. obowiązku wykonania w określonym terminie mineralizacji pasów przeciwpożarowych przy wymienionej w ww. decyzji linii kolejowej.

Istotą sporu w rozpoznawanej sprawie okazała się kwestia ustalenia podmiotu, na którym ciąży obowiązek mineralizacji pasów przeciwpożarowych, a tym samym ustalenie adresata zaskarżonej decyzji. Zdaniem strony skarżącej obowiązek ten winien zostać nałożony na właściciela lasów. Natomiast zdaniem organów orzekających w sprawie, powyższy obowiązek ciąży na P. - jako zarządcy infrastruktury kolejowej.

Na wstępie podać należy, że zaskarżone decyzje wydane zostały między innymi w oparciu o treść art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2009 r. Nr 12, poz. 68 ze zm.), zgodnie z którym Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w razie stwierdzenia naruszenia przepisów przeciwpożarowych, uprawniony jest w drodze decyzji administracyjnej do: nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie, wstrzymania robót (prac), zakazania używania maszyn, urządzeń lub środków transportowych oraz eksploatacji pomieszczeń, obiektów lub ich części, jeżeli stwierdzone uchybienia mogą powodować zagrożenie życia ludzi lub bezpośrednie niebezpieczeństwo powstania pożaru.

Podkreślić też trzeba, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte z urzędu przez organ I instancji - Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej - w związku z zagrożeniem pożarowym, jakie stwarza dla obszaru leśnego ruch kolejowy.

Wydane na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2002 r. Nr 147, poz. 1229 ze zm.) rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 80, poz. 563) w § 34 ust. 3 określało wprost podmioty zobowiązane do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych, w przypadku linii kolejowych, wskazując jako podmiot odpowiedzialny właścicieli tych linii. Rozporządzenie to jednak, co podnosi jako jeden z argumentów skargi strona skarżąca, utraciło moc obowiązującą, a wydane w jego miejsce nowe rozporządzenie z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719) nie zawiera już dokonanego wprost wyliczenia podmiotów zobowiązanych, odsyłając w kwestii obowiązku urządzania i utrzymywania pasów bezpośrednio do wyliczonych ustaw, w tym ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. Nr 16, poz. 94 ze zm.).

Z utraty mocy obowiązującej rozporządzenia z 2006 r. skarżąca Spółka wywiodła wniosek, iż zarządca infrastruktury kolejowej nie jest już podmiotem odpowiedzialnym za urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowych, skoro obecnie obowiązujące rozporządzenie, ani też żaden przepis ustawy "imiennie" go nie wskazuje.

W ocenie Sądu, pogląd ten nie jest trafny. Ciążący na P. obowiązek urządzania i utrzymywania pasów przy liniach kolejowych wynika bowiem wprost z przepisów ustawy o transporcie kolejowym, do której w tej mierze odsyła rozporządzenie z 2010 r. Stosownie bowiem do treści art. 17 ust. 1 pkt 3 tej ustawy zarządcy i przewoźnicy kolejowi zobowiązani są spełniać warunki techniczne i organizacyjne zapewniające między innymi ochronę przeciwpożarową. Ochrona ta obejmuje wszystkie te działania, których podejmowanie w związku z istnieniem linii kolejowych jest konieczne w celu zabezpieczenia zarówno samej linii, jak i terenów przyległych, przed zagrożeniem pożarowym. Niewątpliwym jest zatem, że obowiązek sformułowany w art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy obejmuje także powinność urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowej, niezależnie od tego przez jaki teren linia przebiega, w tym również na terenie lasów.

Dodatkowym potwierdzeniem obowiązków P. (a nie jak twierdzi strona skarżąca ich zaprzeczeniem) jest art. 55 przywołanej ustawy przewidujący w ust. 1 pkt 3, że zarządca linii kolejowej ma prawo na sąsiadujących z linią kolejową gruntach, za odszkodowaniem urządzać i utrzymywać pasy przeciwpożarowe.

To dodatkowe uprawnienie, zezwalające w trybie wyjątkowym na naruszenie prawa własności przysługującego właścicielowi gruntu poprzez wejście na jego teren i urządzenie na nim pasów (a następnie ich utrzymywanie), w ocenie Sądu, jest kolejnym potwierdzeniem obowiązku ciążącego na wskazanym w ustawie o transporcie kolejowym zarządcy. Oczywistym jest bowiem, że uprawnienia do wejścia na cudzy grunt i urządzania na nim pasów bez zgody właściciela gruntu nie posiadają i nie mogą posiadać podmioty, w przypadku których urządzanie pasów i ich utrzymywanie nie stanowi ich ustawowego zadania. Podkreślenia wymaga nadto, że kwestie dotyczące koniecznych parametrów pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowej, na której prowadzony jest ruch, uregulowane są w § 9 rozporządzenia wykonawczego Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz. U. Nr 153, poz. 955). Rozporządzenie to, wydane zostało na podstawie zawierającego stosowną delegację art. 54 ustawy o transporcie kolejowym, w oczywisty sposób przesądzając tym samym, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, że obowiązki, które reguluje odnoszą się do zarządców linii kolejowych, nie zaś do właścicieli lasów, których obowiązki regulowane są innymi aktami prawnymi (ustawą o lasach i wydanymi na jej podstawie aktami wykonawczymi).

Mając powyższe na względzie, stanowisko strony skarżącej, zgodnie z którym za podmiot zobowiązany do wykonania pasa przeciwpożarowego oddzielającego las od linii kolejowej, na gruncie ustawy o lasach, uznać należałoby właściciela, bądź zarządcę lasu, nie znajduje umocowania w przepisach prawa i nie zasługuje na akceptację. Wprawdzie art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o lasach nakłada na właściciela lasu obowiązek ochrony przeciwpożarowej, to jednak wydane na podstawie art. 9 ust. 3 tej ustawy rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 marca 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów (Dz. U. Nr 58, poz. 405 ze zm.), określając w § 10 cztery podstawowe rodzaje pasów przeciwpożarowych, nie wskazuje wśród nich pasa przeciwpożarowego oddzielającego las od linii kolejowej. Ten bowiem rodzaj pasów znajduje szczegółowe uregulowanie co do zasad jego urządzania w cytowanym wyżej rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r., wydanym na podstawie ustawy o transporcie kolejowym.

Oznacza to, że z ustawy o lasach wynika dla ich właścicieli obowiązek wykonania pasów określonych w § 10 rozporządzenia z dnia 22 marca 2006 r., natomiast w zakresie pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowych, o których mowa w § 38 ust. 1 rozporządzenia MSWiA z dnia 7 czerwca 2010 r., kwestia podmiotów obowiązanych do ich wykonania uregulowana została w ustawie z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym i wydanym na jej podstawie przywołanym wyżej rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. Ustawa ta z oczywistych względów nie nakłada żadnych obowiązków na nieobjętych jej zakresem podmiotowym właścicieli lasów, lecz na zarządców i przewoźników kolejowych.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił stanowisko organów obydwu instancji, że obowiązki w zakresie ochrony przeciwpożarowej linii kolejowych poprzez tworzenie i utrzymanie pasów przeciwpożarowych, z mocy art. 17 ust. 1 w zw. z art. 55 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym, należą do zarządców infrastruktury kolejowej, zaś właściciele lasów nie mogą przeciwstawić się uprawnieniom zarządców, które wykonywane są w pewnych przypadkach za odszkodowaniem, bądź też na koszt właścicieli lasów.

W konsekwencji Sąd uznał, iż orzekające w sprawie organy poprawnie oceniły, iż adresatem nakazu wyrażonego w zaskarżonej decyzji winna być, jako osoba prawna, Spółka A. Podkreślenia wymaga w tym miejscu, że uznanie, iż to na P. ciążą obowiązki związane z urządzaniem i utrzymywaniem pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowej stanowi wykładnię powszechnie przyjętą obecnie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyrok WSA w Opolu z dnia 26 stycznia 2012 r., II SA/Op 552/11; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 28 marca 2012 r., II SA/Go 6/12; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 8 marca 2012 r., IV SA/Po 1120/11 - dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Trafność tego stanowiska znajduje dodatkowe oparcie w argumentach płynących z wykładni systemowej i funkcjonalnej, w tym celowościowej. Jak słusznie podkreśliły organy obu instancji, w okolicznościach niniejszej sprawy istotne znaczenie miało także ustalenie źródła zagrożenia pożarowego. Tym źródłem dla obszarów leśnych położonych wzdłuż szlaków kolejowych, w większości przypadków, jest niewątpliwie ruch kolejowy, a w szczególności proces hamowania pociągu. Skoro zatem to ruch kolejowy stwarza zagrożenie pożarowe, to logicznym jest, że to właśnie na podmiocie odpowiedzialnym za ten ruch i infrastrukturę z nim związaną – a zarazem czerpiącym zyski z tej działalności – spoczywa obowiązek podjęcia czynności mających na celu zapewnienie właściwej ochrony przeciwpożarowej (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 15 grudnia 2011 r., II SA/Rz 1010/11 - www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Odnosząc się do zarzutu nieustalenia przez organy orzekające w sprawie faktu kiedy została wybudowana linia kolejowa, a kiedy urządzono las w jej sąsiedztwie (w kontekście treści art. 55 ustawy o transporcie kolejowym) sąd zauważa, że okoliczności te nie były podnoszone w trakcie postępowania administracyjnego i nie podlegały badaniu i ocenie. Nadto, wbrew twierdzeniu strony skarżącej, pozostają one bez wpływu na wynik sprawy. Art. 55 ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym, która to norma odnosi się do sytuacji, w której las został posadzony dopiero po wybudowaniu linii kolejowej, w ogóle nie dotyczy bowiem kwestii ustalenia podmiotu, na którym ciąży obowiązek urządzenia pasów, lecz rozliczeń pomiędzy podmiotem urządzającym pas, a właścicielem gruntu. Przepis art. 55 ust. 3 ustawy stanowi bowiem, że w przypadku gdy posadzenie drzew lub krzewów, powodujące potrzebę urządzenia pasów przeciwpożarowych, nastąpiło po wybudowaniu linii kolejowej, koszty związane z urządzeniem i utrzymaniem tych pasów obciążają właścicieli gruntów. Traktuje zatem nie o podmiocie zobligowanym do urządzenia pasów, lecz o podmiocie, który w tej wyjątkowej sytuacji winien ponieść koszty urządzenia i utrzymywania pasów.

Sąd nie dopatrzył się również naruszeń art. 7 K.p.a., ani błędnej wykładni prawa materialnego, zarzucanych w skardze. Analiza art. 17 ust. 1 i art. 55 ustawy o transporcie kolejowym, art. 9 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy o lasach prowadzi do wniosku, że podmiotem zobowiązanym do wykonania pasów przeciwpożarowych jest zarządca infrastruktury kolejowej. W okolicznościach niniejszej sprawy zarządcą tym jest bezspornie skarżąca spółka.

Właściwe ustalenie w zaskarżonej decyzji podmiotu odpowiedzialnego za wykonanie pasów przeciwpożarowych, jak słusznie zauważył organ odwoławczy, znajduje swe potwierdzenie także w dalszych regulacjach ustawy o transporcie kolejowym, w tym w jej art. 56. Przepis ten stanowi, że w razie potrzeby usunięcia drzew lub krzewów utrudniających widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powodujących zaspy śnieżne, starosta, na wniosek zarządcy, wydaje decyzję o usunięciu drzew lub krzewów. Decyzję wykonuje zarządca. Z powyższego wynika zatem wyraźnie, że to zarządca infrastruktury kolejowej wykonuje decyzję innego organu (starosty) o usunięciu drzewa, stanowiącego przeszkodę w ruchu pociągu, a rosnącego na gruncie nienależącym do zarządcy. Jednocześnie zarządca infrastruktury płaci odszkodowanie za wycinane drzewa, chyba że są spełnione przesłanki opisane w art. 56 ust. 4 ustawy o transporcie kolejowym.

W świetle poczynionych wyżej rozważań prawnych, nie do przyjęcia jest twierdzenie strony skarżącej, w myśl którego, to na właścicielach lasu miałby spoczywać obowiązek wykonania pasów przeciwpożarowych. Zwrócić ponadto należy uwagę na istotne znaczenie ustalenia źródła zagrożenia pożarowego, na które wskazano w zaskarżonej decyzji. Źródłem tym dla obszarów leśnych, wzdłuż których położone są szlaki kolejowe, jest ruch kolejowy, a w szczególności proces hamowania pociągu. Reasumując przedstawione rozważania w kwestii właściwości podmiotu, raz jeszcze podkreślić należy, że z art. 17 ust. 1 w zw. z art. 55 ustawy wynika, iż obowiązek wykonania pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowych spoczywa na zarządcy tych linii.

Mając na uwadze powyższe rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.