Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 2972/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2005-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji w części

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Bożenna Blitek Sędziowie : NSA Krystyna Kutzner (spr.) NSA Piotr Lechowski Protokolant : Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2005 r sprawy ze skargi Agencji Celnej [...] Spółka Akcyjna w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia 19 listopada 2002 r Nr [...] w przedmiocie uznania agencji celnej za dłużnika długu celnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji - obie w części dotyczącej uznania za dłużnika Agencji Celnej - [...] Spółka Akcyjna w [...] ; 2. orzeka, że w/w decyzje w części uchylonej nie mogą być wykonane; 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w [...] na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 3.065,08 zł ( trzy tysiące sześćdziesiąt pięć złotych osiem groszy ).


UZASADNIENIE

W dniu [...] grudnia 2000 r Agencja Celna [...] S.A. w [...] działająca jako przedstawiciel bezpośredni firmy "[...] " H. B., dokonała zgłoszenia do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym według dokumentu SAD nr [...] towar określony jako " proszek kakaowy", klasyfikując ten towar do kodu PCN 1806 10 90 0 ze stawką 12% . Towar został objęty wnioskowaną procedurą.

W wyniku kontroli w/w zgłoszenia celnego Naczelnik Urzędu Celnego I w [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2002 r uznał przedmiotowe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej pozycji Taryfy celnej , zadeklarowanej stawki celnej oraz kwoty długu celnego i określił kwotę wynikającą z długu celnego w wysokości [...] zł oraz odsetki wyrównawcze za okres od daty powstania długu celnego do dnia zapłaty. Zaimportowany towar - zdaniem organu celnego - należało zataryfikować do kodu PCN 1701 91 00 0 ze stawką celną 96% min.0,43 EUR/kg.

W decyzji organ celny orzekł m.in. , że na podstawie art.209 § 3 w związku z art.253 § 1 pkt.2 i § 2 oraz art.221 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r - Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz.117 ze zm.) dłużnikami solidarnie zobowiązanymi do zapłacenia kwoty wynikającej z długu celnego są: importer tj. Firma "[...] " H. B. oraz Agencja Celna [...] S.A. w [...].

Skarżąca Agencja celna złożyła odwołanie od w/w decyzji w części dotyczącej uznania jej za dłużnika wskazując, iż działała w charakterze przedstawiciela bezpośredniego Firmy "[...]" . Zgodnie z art.253 § 1 Kodeksu celnego przedstawiciel bezpośredni działa w imieniu i na rzecz mocodawcy . Organ I instancji jako podstawę uznania skarżącej za dłużnika wskazał art.209 § 3 Kodeksu celnego , który stanowi , iż dłużnikiem jest zgłaszający . Definicja "zgłaszającego " zawarta w art.3 § 1 pkt.23 Kodeksu celnego wyklucza uznanie , iż skarżąca może być dłużnikiem.

W niniejszej sprawie skarżąca działała w imieniu i na rzecz w/w Firmy i jednocześnie wystąpiła w roli osoby składającej zabezpieczenie dla zagwarantowania pokrycia kwoty wynikającej z długu celnego ciążącego na zaimportowanym przez mocodawcę towarze . Dług celny został pokryty w ustawowym terminie , po zwolnieniu towaru.

Zgłaszającym do procedury dopuszczenia do obrotu w rozpatrywanej sprawie był importer - tj. Firma "[...]" H. B., a wobec zapłaty przez w/w kwoty długu celnego , skarżąca została zwolniona z obowiązku dalszego zabezpieczania tej kwoty.

Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organu celnego , że zgłaszając imieniem importera towar o objęcie go wnioskowaną procedurą dokonywała tych czynności w sposób nieprawidłowy , bowiem osobą , która dostarczyła wymagane dane był importer . Organ celny objął towar procedurą dopuszczenia do obrotu po przeprowadzeniu weryfikacji zgłoszenia celnego i rewizji towaru i uznając go za prawidłowe. W związku z tym brak było podstaw do zastosowania art.65 § 4 pkt.2 Kodeksu celnego .

Skarżąca - jak twierdzi - dochowała wszelkiej staranności i działała w oparciu o wiedzę o towarze przekazaną przez mocodawcę.

Skarżąca zarzuciła również naruszenie przepisów postępowania tj.art.121 i art.122 Ordynacji podatkowej , co skutkowało wadliwym oznaczeniem strony prowadzonego postępowania poprzez wskazanie Agencji celnej.

Dyrektor Izby Celnej w [...] decyzją z dnia 19 listopada 2002 r uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie w części dotyczącej odsetek wyrównawczych , a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji uznając zarzuty skarżącej za niezasadne. Organ odwoławczy wyjaśnił, że dokument SAD nie jest decyzją. Zgodnie z art.3 § 1 pkt.24 Kodeksu celnego - zgłoszenie celne jest to czynność , przez którą osoba wyraża w wymaganej formie i w określony sposób , zamiar objęcia towaru określoną procedurą celną. Tak więc bezpodstawny jest zarzut, że w tym samym stanie faktycznym i prawnym organ celny wydał dwie różne decyzje.

Odnosząc się do zarzutu , iż skarżąca została błędnie uznana za stronę postępowania celnego , Dyrektor Izby Celnej stwierdził , że wobec skarżącej zostało wszczęte odrębne postępowanie , które zostało połączone z postępowaniem wszczętym wobec importera towaru. Także z oznaczenia strony w decyzji wynika , że postępowanie toczyło się zarówno do importera , jak i Agencji celnej , która była jednocześnie przedstawicielem bezpośrednim. Każda z tych stron miała zapewniony czynny udział w tym postępowaniu

Organ odwoławczy zarzucił , że skarżąca winna podjąć wszelkie niezbędne działania w celu właściwego i prawidłowego określenia kodu PCN importowanego towaru , a nie bezkrytycznie przyjmować ten kod z faktury handlowej dostarczonej przez importera. Analiza informacji zawartych w przedmiotowej fakturze - zdaniem Dyrektora Izby Celnej - umożliwiała prawidłową taryfikację towaru.

Biorąc pod uwagę treść art.258 § 1 Kodeksu celnego , który stanowi , iż agencja celna ponosi pełną odpowiedzialność majątkową wobec organów celnych za pokrycie kwot długów celnych lub innych opłat , jakie powstały na skutek nieprawidłowego lub nieterminowego dokonania lub niewykonania czynności , do których została upoważniona agencja celna , uznać należy , że agencja celna ponosi odpowiedzialność majątkową wobec organów celnych za nieprawidłowe dokonanie tych czynności , skutkujące określeniem nowej kwoty wynikającej z długu celnego.

W związku z tym , że należności celne przywozowe nie zostały pobrane w należnej wysokości , dlatego skarżąca , która nie zachowała należytej staranności przy sporządzaniu w/w zgłoszenia ponosi odpowiedzialność majątkową wobec organów celnych za pokrycie długu celnego .

Organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odsetek ( na skutek zaskarżenia tego rozstrzygnięcia również przez importera towaru ) uznając , że skoro taki sam towar był wielokrotnie dopuszczany do obrotu na polskim obszarze celnym z zastosowaniem tej samej klasyfikacji , dlatego nie ma podstaw do stwierdzenia , że podanie nieprawidłowych danych przez stronę było jej działaniem świadomym .

Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego , w której skarżąca powtórzyła dotychczasową argumentację , a dodatkowo wskazała na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6.06.2002 r , syg.akt III RN 89/01 , w uzasadnieniu którego wskazano : " agencja celna dokonując głoszenia celnego działa jako przedstawiciel bezpośredni w rozumieniu art.253 § 1 pkt.1 Kodeksu celnego . Zgodnie z istotą przedstawicielstwa bezpośredniego agencja celna działa w imieniu i na rzecz osoby reprezentowanej , a tym samym czynność zgłoszenia dokonana w granicach umocowania ( umowa zlecenia ) pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego ( ... ) oznacz to , że zgłaszającym ( w znaczeniu prawnym ) i zarazem dłużnikiem ( art.209 § 3 zdanie pierwsze Kodeksu celnego ) nie jest agencja celna, lecz podmiot przez nią reprezentowany ".

Skarżąca zarzuciła , że organy celne obu instancji nie rozpoznały sprawy ani pod względem faktycznym , ani prawnym w sposób właściwy , czym naruszyły przepisy postępowania , co spowodowało wydanie wadliwych orzeczeń.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie .

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone , zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r , Nr 153, poz.1271 ze zm.) , podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W rozpatrywanej sprawie okolicznością bezsporną jest , iż skarżąca działała na podstawie umowy zlecenia zawartej z importerem towaru jako jego przedstawiciel bezpośredni w rozumieniu art.253 § 1 Kodeksu celnego . Zgodnie z treścią tego przepisu przedstawiciel bezpośredni działa " w imieniu i na rzecz innej osoby " . Oznacza to , że agencja celna działa w imieniu i na rzecz osoby reprezentowanej ; w rozpatrywanej sprawie tą osobą jest Firma "[...]" H. B.. Zgłoszenie celne dokonane w granicach umocowania , którego zakres określała umowa zlecenia, pociąga za sobą sutki prawne bezpośrednio dla reprezentowanego .

Organy celne jako podstawę uznania skarżącej za dłużnika wskazały art.209 § 3 Kodeksu celnego i art.258 § 1 tej ustawy. Stanowisko takie należy uznać za nie zgodne z prawem .

Art.209 § 3 w/w ustawy stanowi, że :

1. Dłużnikiem jest zgłaszający.

2. W wypadku przedstawicielstwa pośredniego , o którym mowa w art.253 § 1 pkt.2 , dłużnikiem jest również osoba , na rzecz której składane jest zgłoszenie celne .

3. Jeżeli zgłoszenie celne o objęcie procedurą , o której mowa w § 1 , zostało sporządzone na podstawie nieprawdziwych danych , co spowodowało , że należności celne przywozowe nie zostały pobrane lub zostały pobrane w kwocie niższej niż prawnie należna , osoby , które dostarczyły danych wymaganych do sporządzenia zgłoszenia i które wiedziały lub przy zachowaniu należnej staranności mogły się dowiedzieć, że dane te są nieprawdziwe, zostają uznane za dłużników.

W zdaniu pierwszym przytoczonego przepisu ustawodawca określił zasadę , że dłużnikiem długu celnego w przywozie jest zgłaszający . Pojęcie "zgłaszającego " zostało zdefiniowane w art.3 § 1 pkt.23 Kodeksu celnego i oznacza osobę , która dokonuje zgłoszenia celnego :

a) we własnym imieniu i na swoją rzecz

b) we własnym imieniu na cudzą rzecz

c) albo osobę , w której imieniu dokonuje się zgłoszenia celnego.

Skarżąca działająca jako przedstawiciel bezpośredni , a więc podejmujący czynności prawne " w imieniu i na rzecz innej osoby " nie mieści się w żadnej z przytoczonych kategorii podmiotów . Oczywistym zatem jest , że skarżąca nie może być uznana za zgłaszającego , a tym samym za dłużnika w świetle art.209 § 3 Kodeksu celnego w związku z art.3 § 1 pkt.23 tej ustawy .

Przesłanka określona w zdaniu drugim omawianego art.209 § 3 ustawy nie ma zastosowania do skarżącej , gdyż dotyczy przedstawicielstwa pośredniego .

Natomiast przesłanka określona w zdaniu trzecim dotyczy osób , które dostarczyły danych wymaganych do sporządzenia zgłoszenia i które wiedziały lub przy zachowaniu należnej staranności mogły się dowiedzieć , że dane te są nieprawdziwe . Osoby te zostają uznane za dłużników. Z akt sprawy bezspornie wynika, że skarżąca dokonała zgłoszenia celnego w oparciu o dane dostarczone przez Firmę "[...]" H. B...

Analiza art.209 § 3 Kodeksu celnego tj. przepisu , na podstawie którego organy celne uznały skarżącą za dłużnika prowadzi do wniosku , iż w rozpatrywanej sprawie nie została spełniona żadna z przesłanek określonych w tym przepisie , a zatem nie mógł on stanowić podstawę rozstrzygnięć tych organów skierowanych do Agencji Celnej - [...] .

W rozpatrywanej sprawie nie miał również zastosowania art.258 § 1 Kodeksu celnego , który stanowi : " osoba prowadząca agencję celną ponosi pełną odpowiedzialność majątkową wobec organów celnych za pokrycie kwot długów celnych lub innych opłat, jakie powstały na skutek nieprawidłowego lub nieterminowego dokonania lub niewykonania czynności , do których została upoważniona agencja celna". Zaskarżona decyzja dotyczyła bowiem w y m i a r u należności celnych , a nie określenia o d p o w i e d z i a l n o ś c i za dług celny .

Art.258 § 1 Kodeksu celnego odnosi się do sytuacji związanej z odpowiedzialnością majątkową agencji celnej za p o k r y c i e długu celnego , natomiast art.209 § 3 tej ustawy dotyczy sytuacji związanej z p o w s t a n i e m długu celnego . Wskazane przepisy regulują odmienne stany prawne . Istnieją zasadnicze różnice w odpowiedzialności dłużnika ( zgłaszającego ) wobec wierzyciela ( organu celnego ) i gwaranta ( agencja celna ) wobec beneficjenta (organ celny ).

W zakresie możliwości weryfikacji zgłoszenia celnego po jego przyjęciu i uprawnień organów celnych do uznania zgłoszenia za nieprawidłowe Sąd podzielił stanowisko Dyrektora Izby Celnej w [...] , jakkolwiek wobec powyższych ustaleń co do osoby dłużnika , nie ma to wpływu na wynik sprawy .

Uznając , że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego w zakresie wyżej opisanym , Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) - orzekł jak w sentencji.

Zgodnie z art.152 w/w ustawy zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art.209 tej ustawy.