Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2764/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-08-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Łukasz Trochym, asesor WSA Anna Fyda-Kawula (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi L. D. i T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 8 lutego 2017 r. nr KOC/1953/Go/16 w przedmiocie użytkowania wieczystego nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) w Warszawie zaskarżoną decyzją z dnia 8 lutego 2017 r. nr KOC/1953/Go/16 na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., zwanej dalej: k.p.a.) uchyliło decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 1 lutego 2016 r., nr 39/GK/DW/2016 w części ustalającej wielkość ustanowionych udziałów użytkowników wieczystych i w tej części orzekło, że w udziale wynoszącym 0,30555 części gruntu położonego w W. przy ul. [...], oznaczonego w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...] z obrębu [...] o pow. 293 m2 (dla której prowadzona jest księga wieczysta Nr [...]), T. S. przypada 0,0545625 części, L. D. przypada 0,1673250 części i Skarbowi Państwa przypada 0,0836625 części. W pozostałej części Kolegium utrzymało w mocy ww. decyzję 1 lutego 2016 r.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 15 lutego 1949 r. K. D. złożył wniosek o przyznanie za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], ozn. hip. " [...]"[...], objętej działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).

Prezydium Rady Narodowej w [...] orzeczeniem administracyjnym z dnia 21 grudnia 1964 r., nr GT-III-II-6/O/64/64 odmówiło przyznania byłym właścicielom prawa własności czasowej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia 5 kwietnia 2002 r., nr KOC/1660/Go/99 stwierdziło nieważność ww. orzeczenia.

Decyzją z dnia 29 lipca 2014 r., nr 336/GK/DW/2014 Prezydent m.st. Warszawy orzekł o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w udziale wynoszącym 0,30555 części ww. gruntu na rzecz następców prawnych byłych właścicieli. SKO w Warszawie decyzją z dnia 23 grudnia 2015 r. nr KOC/5295/Go/14 uchyliło tę decyzję Prezydenta m.st. Warszawy i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Ponownie rozpoznając sprawę Prezydent m.st. Warszawy ww. decyzją z dnia 1 lutego 2016 r., w pkt 1 ustanowił na 99 lat prawo użytkowania wieczystego w udziale wynoszącym 0,30555 części ww. nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], ozn. jako działka nr [...] na rzecz: T. S. w 0,05458455 części, L. D. w 0,16733205 części i Skarbu Państwa w 0,08363340 części, w pkt 2 ustalił wysokość czynszu symbolicznego z tytułu ustanowienia ww. prawa użytkowania wieczystego gruntu w wysokości 127,89 zł, zaś w pkt 3 odmówił ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do ww. nieruchomości w udziale wynoszącym 0,5635, oddanego w użytkowanie wieczyste właścicielom lokali mieszkalnych nr [...],[...],[...],[...] i [...], mieszących się w budynku położonym na tym gruncie.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w sprawie tej spełnione zostały warunki określone w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Na podstawie załączonych do akt sprawy postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku, organ ustalił, że następcami prawnymi byłych właścicieli ww. nieruchomości są: T. S., L. D., Skarb Państwa i m. [...]. Wyjaśnił także, iż udział w prawie użytkowania wieczystego wynoszący 0,30555 części gruntu został wyliczony, poprzez odjęcie od jedności udziałów, w jakich oddano w użytkowanie wieczyste grunt pod budynkiem właścicielom lokali, który wynosi łącznie 0,5635. W budynku znajdującym się na opisanym gruncie zostały bowiem sprzedane lokale nr: [...],[...],[...],[...] i [...]. Wraz ze sprzedażą tych lokali na rzecz nabywców zostało ustanowione prawo użytkowania wieczystego do gruntu, na którym budynek się znajduje. Trwałe zaś rozdysponowanie tej części gruntu przez oddanie w użytkowanie wieczyste na rzecz osób trzecich i zawarcie umów notarialnych, spowodowało nieodwracalne skutki prawne, co uniemożliwia ustanowienie w tej części prawa użytkowania na rzecz następców prawnych dawnych właścicieli. Prezydent m. st. Warszawy podkreślił, że udział w prawie użytkowania wieczystego tego gruntu, przypadający właścicielom ww. wykupionych lokali, został wyliczony na podstawie aktów notarialnych nabycia tych lokali. Z aktów tych, jak również z wypisów z ksiąg wieczystych, wynika, że: z lokalem nr [...] związany jest udział 0,0972, z lokalem nr [...] - udział 0,1489, z lokalem nr [...] - udział 0,0733, z lokalem nr [...] - udział 0,0952 i z lokalem nr [...] - udział 0,1489. Odnośnie do pozostałej części nieruchomości hip. " [...]" [...] organ stwierdził, że wniosek z 15 lutego 1949 r. zostanie rozpoznany odrębną decyzją, po dokonaniu rozliczenia powierzchni dawnej nieruchomości hipotecznej w obecnych działkach ewidencyjnych i ewentualnym dokonaniu podziału tej nieruchomości oraz wydzieleniu terenu przeznaczonego pod ulicę.

Odwołania od ww. decyzji złożyły T. S. i L. D. oraz D. M., kwestionując prawidłowość tej decyzji w zakresie ustalenia udziałów oraz pozostawienia poza rozpoznaniem pozostałej części tej nieruchomości. Ponadto D. M. podniosła zarzut, że nie była zawiadomiona o wydanych wcześniej decyzjach w sprawie.

SKO w Warszawie w uzasadnieniu powołanej na wstępie zaskarżonej decyzji stwierdziło, że działając w trybie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy Prezydent m. st. Warszawy zobligowany był jedynie do ustalenia istnienia przesłanek określonych w jego art. 7 ust. 2, a w przypadku spełnienia tych przesłanek był zobowiązany do wydania decyzji uwzględniającej wniosek. Zdaniem organu odwoławczego z uwagi na fakt, że opisany grunt objęty jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obszaru [...] i znajduje się w strefie oznaczonej symbolem [...], dla której plan ustala utrzymanie i rozwój funkcji z zakresu mieszkalnictwa oraz funkcji towarzyszącej stanowiącej usługi o charakterze lokalnym (uchwała nr [...] Rady [...] z dnia [...] października 2006 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru [...]), organ I instancji nie miał podstaw, aby odmówić przyznania wnioskowanego prawa.

W kwestii dotyczącej wielkości udziałów SKO w Warszawie wyjaśniło, że decyzją organu I instancji przekazano spadkobiercom dawnych właścicieli udział wynoszący 0,30555 części spornej działki. Został on wyliczony poprzez odjęcie od jedności udziałów, w jakich oddano w użytkowanie wieczyste ww. grunt właścicielom lokali, których łączny udział w użytkowaniu wieczystym wynosi 0,5635, zaś łączna wielkość udziału przypadającego następcom prawnym byłych właścicieli wynosi 0,4365 części. W ocenie Kolegium od wielkości tej należy odjąć udział w wysokości 0,13095, który m. [...] nabyło na mocy postanowienia o nabyciu spadku po H. R.. Jednocześnie m. [...] jest właścicielem tego gruntu, a co za tym idzie nie może przekazać przypadającej sobie części w użytkowanie wieczyste.

Organ odwoławczy podkreślił, że K. D. przypadało 23/40 części, M. R. 12/40 części, a B. B. 5/40 części. Udział m. [...], jako następcy prawnego M. R., wynosi 0,13095 (12/40 x 0,4365). Z kolei udział T. S. jako następcy prawnego B. B. wynosi 0,0545625 (5/40 x 0,4365). Z kolei następcami prawymi K. D. są: I. D. (w 2/3 części) oraz Skarb Państwa (w 1/3 części), a więc udział I. D. wynosi 0,1673250 (23/40 x 2/3 x 0,4365), a udział Skarbu Państwa 0,0836625 (23/40 x 1/3 x 0,4365). Według Kolegium suma udziałów poszczególnych użytkowników wieczystych powinna być taka sama jak wielkość udziału przedmiotowej nieruchomości przekazanego zaskarżoną decyzją w użytkowanie wieczyste, tj. 0,30555 (0,0545625 + 0,1673250 + 0,0836625). W decyzji organu I instancji udziały użytkowników wieczystych, na rzecz których ustanowiono mocą tej decyzji użytkowanie wieczyste, były błędnie wyliczone, dlatego uchylono tę decyzję w tej części i orzeczono o oddaniu spornej nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste w ww. wielkościach udziałów.

SKO w Warszawie zaznaczyło, że przy dokonywaniu ww. wyliczenia zostały zachowane proporcje dziedziczenia, a dla wielkości ustanowionego udziału nie ma znaczenia do jakiej powierzchni działki się on odnosi. Co do zarzutu odwołujących, że organ I instancji ograniczył się do ustanowienia użytkowania wieczystego jedynie do działki nr [...] o pow. 293 m2, a pominął pozostałą część ww. nieruchomości warszawskiej, Kolegium podało, iż wynika to z konieczności dokonania rozliczenia powierzchni dawnej nieruchomości hipotecznej w obecnych działkach ewidencyjnych i ewentualnego dokonania podziału tej nieruchomości i wydzielenia terenu przeznaczonego pod ulicę.

Skargi na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyły D. M. oraz L. D. i T. S..

L. D. i T. S. zarzuciły zaskarżonej decyzji, że została wydana z naruszeniem:

1) przepisów prawa procesowego, tj. art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 139 k.p.a. poprzez orzeczenie o niższych niż w decyzji organu I instancji udziałach Skarżących we współużytkowaniu wieczystym nieruchomości oraz orzeczenie w tym zakresie na niekorzyść stron odwołujących się i pominięcie przy ustalaniu udziałów w nieruchomości powierzchni całej nieruchomości objętej dawnym oznaczeniem hipotecznym " [...]". Ponadto wskazały, że Kolegium sprowadziło do wspólnego mianownika nie tylko udziały dawnych właścicieli, ale też udziały osób, które kupiły mieszkania od Skarbu Państwa, bądź gminy i ich udziały w gruncie sprowadzają się co najwyżej do udziałów w działce gruntu znajdującej się pod budynkiem. Skarżące podniosły również naruszenie art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie okoliczności istotnych dla sprawy, tj. orzekanie zarówno przez organ I instancji jak i Kolegium, mimo braku definitywnego geodezyjnego podziału nieruchomości, jak też dokonywanie przez Prezydenta m. st. Warszawy zmian w zakresie prawa użytkowania wieczystego już w trakcie trwania postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji odmawiającej poprzednikom prawnym Skarżących oddania nieruchomości w użytkowanie wieczyste, jak i w trakcie postępowania w przedmiocie zwrotu Skarżącym gruntu przy ul. [...] w W. (chociażby przez zezwolenie na nadbudowę budynku, a następnie sprzedaż nowopowstałego lokalu osobie trzeciej);

2) przepisów prawa materialnego, tj. art. 7 ust. 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, poprzez niewłaściwą wykładnię tego przepisu, sprowadzającą się do tego, iż orzeczono jedynie o części zabudowanej dawnej nieruchomości warszawskiej, pozostawiając nierozstrzygniętą istotną część działki.

Wskazując na powyższe zarzuty Skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej i zasądzenie od organu na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargi Kolegium wniosło o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 9 marca

2018 r., sygn. akt I SA/Wa 525/17 uchylił decyzję SKO w Warszawie z 8 lutego

2017 r. wskazując, że jedynie skarga D. M. jest zasadna i tylko w części. Zdaniem Sądu I instancji, ani z uzasadnienia zaskarżonej decyzji ani z poprzedzającej ją decyzji, jak również z akt administracyjnych nie wynika, czy przedmiotem ustaleń organów była określona w art. 7 ust. 1 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy przesłanka posiadania objętej decyzją nieruchomości w dacie składania wniosku dekretowego (z pism datowanych na lata 60-te wynika, że wnioskodawca zamieszkiwał w [...], a orzeczenie dekretowe z 1964 r. wróciło z adnotacją "adresat nie mieszka", jednak pozostała część akt wskazuje na prowadzenie przez niego czynności związanych z odbudową). Zdaniem Sądu brak ustaleń w tym zakresie mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Badanie ww. przesłanki stanowi bowiem warunek konieczny uwzględnienia wniosku dekretowego. Również w ustawie z dnia 26 stycznia 2018 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 431) jednoznacznie wskazano, iż podstawą do uchylenia decyzji reprywatyzacyjnej przez Komisję orzekającą w trybie tej ustawy - jest nieustalenie posiadania nieruchomości [...] przez dotychczasowego właściciela, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu (art. 30 ust. 1 pkt 4b ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa).

Za niezasadne WSA w Warszawie uznał natomiast zarzuty D. M. wskazujące na brak jej udziału w postępowaniu i zaistnienie res iudicata.

W ocenie WSA niezasadne okazały się także zarzuty Skarżących L. D. i T. S., w szczególności o naruszeniu przez Kolegium art. 139 k.p.a. poprzez orzekanie na ich niekorzyść - skoro błędne ustalenie udziałów przez organ I instancji (czego Skarżące nie negują) stanowiło naruszenie prawa.

Zdaniem WSA, bezzasadny jest również zarzut nieobjęcia zaskarżoną decyzją całej nieruchomości dekretowej. Kontrolowana decyzja dotyczy konkretnej określonej w księdze wieczystej nieruchomości stanowiącej konkretną działkę ewidencyjną o konkretnej powierzchni. Nieobjęcie decyzją całej nieruchomości dekretowej, a więc zaniechanie przez organ orzekania w zakresie części wniosku z 1949 r. może stanowić przedmiot skargi na bezczynność organu, a nie merytorycznej skargi, której zarzut sprowadza się do braku rozstrzygnięcia. Sporną decyzją objęto całą nieruchomość wieczystoksięgową, nie można zatem mówić o wadliwości decyzji jako nieobejmującej całej nieruchomości. Z kolei odnosząc się do zarzutu o orzekaniu organu, pomimo braku podziału nieruchomości dekretowej, WSA wskazał, że skoro objęta decyzją działka posiada określający ją nr [...], jest dla niej prowadzona księga wieczysta i stanowi przez to osobną nieruchomość w rozumieniu cywilistycznym i wieczystoksięgowym, to nie sposób przyjąć, iż nie została ona dotychczas wydzielona z nieruchomości stanowiącej uprzednio własność poprzednika Skarżących.

Od powyższego wyroku skargi kasacyjne wnieśli SKO w Warszawie oraz D. M..

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 października 2021 r., sygn. akt I OSK 3234/18 w pkt 1 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 525/17 i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania, w pkt 2 oddalił skargę kasacyjną D. M. od tego wyroku i w pkt 3 odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego na uwzględnienie zasługiwała jedynie skarga kasacyjna SKO w Warszawie.

Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadne uznał zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej D. M. z uwagi na brak wskazania w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, na czym zarzucane naruszenie polegało i czy mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Wskazał ponadto, że polemika z merytorycznym stanowiskiem wyrażonym w zaskarżonym wyroku, nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., bowiem poprzez ten zarzut nie można skutecznie zwalczać, ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa. Za niezasadne uznał też zarzuty naruszenia art. 134 oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. W ocenie NSA nietrafny jest również podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego.

Naczelny Sąd Administracyjny uwzględniając skargę kasacyjną SKO w Warszawie stwierdził, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oceniając legalność zaskarżonej decyzji swoje rozważania i ocenę prawną ograniczył do jednego zagadnienia, tj. braku zbadania przez organy przesłanki "posiadania" z art. 7 ust. 1 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Jednocześnie Sąd I instancji nakazując ponowne rozpoznanie sprawy w zakresie dokonania ustaleń co do posiadania spornego gruntu przez właściciela dekretowego powołał się na przepis art. 30 ust. 1 pkt 4b ustawy z dnia 9 marca

2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa, który nie ma zastosowania w tej sprawie. Sąd nie wskazał przy tym w jakim znaczeniu należy zbadać przesłankę "posiadania" z art. 7 ust. 1 dekretu, czy chodzi o "posiadanie" w ujęciu np. cywilistycznym, jaka jest jej właściwa interpretacja oraz na jaką datę i przez kogo powinna być oceniana. W tej sprawie zaś organy badały, czy zostały spełnione warunki określone w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu, które konieczne są do uwzględnienia wniosku dekretowego. Uzasadnienie wyroku jest w tym zakresie zbyt lakoniczne, a w związku z tym dokonana przez WSA w Warszawie ocena legalności zaskarżonej decyzji jest niekompletna.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji rozstrzygając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...).

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanym wyżej kryterium Sąd stwierdził, że jest ona zgodna z prawem.

Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa materialnego i procesowego. W pojęciu "ocena prawna" mieści się wykładnia przepisów prawa (materialnego i procesowego), która zmierza do wyjaśnienia treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Zgodnie zaś z treścią art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

W rozpoznawanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14 października 2021 r., sygn. akt I OSK 3234/18 w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej SKO w Warszawie w pkt 1 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 525/17 i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania, w pkt 2 oddalił skargę kasacyjną D. M. od tego wyroku i w pkt 3 odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Z uwagi na treść wiążącego w tej sprawie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyjął, że ponownemu rozpatrzeniu podlega sprawa ze skargi L. D. i T. S.. Sprawa ze skargi D. M. została bowiem prawomocnie zakończona.

Rozpoznawana sprawa dotyczyła ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do części nieruchomości położonej w W. przy ul. [...].

Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowił art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Stosownie do treści art. 7 ust. 1 dekretu dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu lub osoby prawa jego reprezentujące, a jeżeli chodzi o grunty oddane na podstawie obowiązujących przepisów w zarząd i użytkowanie - użytkownicy gruntu, mogą w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Warunkiem przyznania własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego) było zatem złożenie wniosku przez uprawniony podmiot zgodnie z treścią przywołanego przepisu dekretu.

Jak zasadnie przyjęły organy orzekające w tej sprawie wniosek dekretowy został złożony przez K. D. (dotychczasowego właściciela) z zachowaniem ustawowego terminu.

Z kolei art. 7 ust. 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy formułuje przesłankę, której spełnienie nakazuje gminie uwzględnić wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego, a mianowicie zgodność korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela z jego przeznaczeniem według planu zabudowania (...).

W świetle unormowania art. 7 ust. 1 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, warunkiem skutecznego złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego) przez byłego właściciela lub jego następcę prawnego było posiadanie gruntu w momencie wnoszenia wniosku.

Spełnienie tego warunku nie oznacza jednak faktycznego wykonywania przez byłego właściciela władztwa na owym gruncie i jego manifestowania. Zgodnie bowiem z utrwalonym w orzecznictwie Sądu Najwyższego i doktrynie poglądem, o posiadaniu rzeczy decyduje sama możliwość korzystania z niej, nie zaś faktyczne korzystanie, a władztwo faktyczne nad rzeczą będące jej posiadaniem nie musi wyrażać się w formie gospodarczo efektywnej. Zmiana formy gospodarowania na nieruchomości lub nawet przejściowe zaprzestanie wykorzystywania jej w sposób efektywny ekonomicznie samo w sobie nie musi oznaczać, że dotychczasowy władający nią utracił atrybuty posiadania, to jest corpus i animus charakteryzujące posiadacza (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 2016 r., sygn. akt I CSK 519/15 i powołane w nim orzecznictwo).

Oceniając kwestię zgodności korzystania z gruntu z jego przeznaczeniem według planu zabudowania rozstrzygające tę sprawę organy ustaliły, że na spornej nieruchomości - działce nr [...], znajduje się budynek mieszkalny wybudowany w 1938 r., przejęty w administrację Zakładu Administrowania Nieruchomościami w 1965 r. W budynku znajduje się 12 lokali mieszkalnych i 3 lokale użytkowe. Grunt ten objęty jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obszaru [...] i znajduje się w strefie oznaczonej symbolem [...], dla której plan ustala utrzymanie i rozwój funkcji z zakresu mieszkalnictwa oraz funkcji towarzyszącej stanowiącej usługi o charakterze lokalnym; znajduje się w strefie ochrony prawnej Służby Ochrony Zabytków (uchwała nr [...] Rady [...] z dnia [...] października 2006 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru [...]).

Mając na uwadze powyższe, organy rozstrzygające tę sprawę trafnie stwierdziły, że spełnione zostały przesłanki określone w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r.

Jeśli zaś chodzi o kwestię wielkości udziałów następców prawnych byłych właścicieli, to SKO w Warszawie zasadnie skorygowało decyzję organu I instancji w tym zakresie, przyjmując, że wynika ona z wielkości dziedziczonych udziałów i wielkości udziałów ich poprzedników prawnych w prawie własności tej nieruchomości. Z uwagi na to, że w decyzji organu I instancji udziały użytkowników wieczystych, na rzecz których ustanowiono mocą tej decyzji użytkowanie wieczyste, były błędnie wyliczone, decyzja ta podlegała w tej części uchyleniu i w tej części Kolegium orzekło o oddaniu spornej nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste w wymienionej w tej decyzji wielkościach udziałów.

Dlatego za niezasadny Sąd uznał zarzut Skarżących o naruszeniu przez SKO w Warszawie art. 139 k.p.a. poprzez orzekanie na ich niekorzyść, skoro błędne ustalenie udziałów przez organ I instancji stanowiło naruszenie prawa.

W ocenie Sądu, bezzasadny jest również zarzut nieobjęcia zaskarżoną decyzją całej nieruchomości dekretowej. Wynikało to, jak wyjaśniły organy, z konieczności dokonania rozliczenia powierzchni dawnej nieruchomości hipotecznej w obecnych działkach ewidencyjnych i ewentualnego dokonania podziału tej nieruchomości i wydzielenia z niej terenu przeznaczonego pod ulicę (vide pkt 12 decyzji organu I instancji oraz str. 5 uzasadnienia decyzji organu odwoławczego).

Kontrolowana decyzja dotyczy konkretnej określonej w księdze wieczystej nieruchomości stanowiącej konkretną działkę ewidencyjną o konkretnej powierzchni. Nieobjęcie decyzją całej nieruchomości dekretowej, a więc zaniechanie przez organ orzekania w zakresie części wniosku z 1949 r. może stanowić przedmiot skargi na bezczynność organu, a nie merytorycznej skargi, której zarzut sprowadza się do braku rozstrzygnięcia.

Reasumując, opisane powyżej wykazanie przez organy zaistnienia przesłanek zastosowania art. 7 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, świadczy o tym, że wydane w sprawie decyzje nie naruszają prawa materialnego, ani też przepisów postępowania. Zarzuty skargi są więc niezasadne, gdyż organy dokonały prawidłowej analizy i oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Poczynione ustalenia i podjęte rozstrzygnięcie organy uzasadniły zgodnie z wymogami wynikającymi z treści art. 107 § 3 k.p.a.

Ze wskazanych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.).