Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2185/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Uprawnienia do wykonywania zawodu
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 69 ust. 2, art. 76 ust. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1058
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędziowie Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) Protokolant apl. radc. Urszula Kalisty po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2008 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec wpisu na listę adwokatów 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego D. K. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Minister Sprawiedliwości (dalej jako: organ) decyzją z dnia [...] października 2007 r. nr [...] na podstawie art. 69 ust. 2 w zw. z art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r., Nr 123, poz. 1058, ze zm.; dalej jako: P.oa.) sprzeciwił się wpisowi D. K. (dalej jako: skarżący) na listę adwokatów w Izbie W., dokonanego uchwałą tego organu z dnia [...] sierpnia 2007 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniach [...] lipca 2003 r. skarżący przystąpił do egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką, jednakże Okręgowa Rada Adwokacka w W. uznała, że kandydat nie spełnia kryteriów umożliwiających wpisanie na listę aplikantów adwokackich i uchwałą z dnia [...] lipca 2003 r. odmówiła wpisania wymienionego na listę aplikantów adwokackich w tej Izbie. W dniu [...] listopada 2003 r. skarżący złożył odwołanie od tej uchwały, w wyniku którego w dniu [...] stycznia 2004 r. Prezydium NRA postanowiło uchylić zaskarżoną uchwałę i wpisać skarżącego na listę aplikantów adwokackich Izby Adwokackiej w W. W dniu [...] września 2004 r. skarżący złożył ślubowanie przed Dziekanem Okręgowej Rady Adwokackiej w W. W dniu [...] kwietnia 2007 r. skarżący przystąpił do pierwszej części etapu pisemnego egzaminu adwokackiego. Kolejne części egzaminu pisemnego zostały wyznaczone na dzień [...] kwietnia 2007 r., natomiast etap ustny na dzień [...] kwietnia 2007 r.

Organ podał, że od momentu wpisania skarżącego na listę aplikantów adwokackich do dnia rozpoczęcia egzaminu adwokackiego upłynęło jedynie 3 lata, 2 miesiące i 22 dni, a tym samym nie został zachowany ustawowy trzyipółletni okres odbywania aplikacji, wynikający z art. 76 ust. 1 P.oa. Zdaniem organu ustawa ta nie określa samego momentu rozpoczęcia aplikacji, zaś obowiązujący regulamin aplikacji adwokackiej (tekst jednolity opracowany na podstawie uchwały nr 22/2005 Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 3 września 2005 r. w sprawie Regulaminu aplikacji adwokackiej) również nie określa tego momentu. Organ wskazał, że stosowny zapis w tym przedmiocie znajdował się w Regulaminie aplikacji adwokackiej i egzaminu adwokackiego z 2003 r. (§ 1 ust. 3 tekstu jednolitego opracowanego na podstawie uchwały nr 20/03 Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 29 marca 2003 r. w sprawie "Regulaminu aplikacji adwokackiej i egzaminu adwokackiego" oraz uchwały nr 27/03 Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 7 czerwca 2003 r.) i ten regulamin obowiązywał podczas rozpoczęcia aplikacji przez skarżącego.

Organ wskazał, że zgodnie z § 1 ust. 3 Regulaminu aplikacja adwokacka rozpoczyna się z dniem złożenia ślubowania. Licząc okres odbywania aplikacji od tego momentu, należałoby więc przyjąć, iż skarżący odbywał aplikację jedynie przez 2 lata, 7 miesięcy i 9 dni, a więc o 10 miesięcy i 21 dni krócej niż przewiduje to P.oa.

W ocenie organu, nawet gdyby przyjąć, w ślad za art. 78 P.oa. w brzmieniu sprzed 10 września 2005 r. (wówczas weszła w życie ustawa z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2005 r., Nr 163, poz. 1361, z późn. zm.), że egzamin zawodowy kończył aplikację, to przy najkorzystniejszej interpretacji, przyjmując że pierwszym dniem aplikacji jest dzień podjęcia uchwały o wpisie skarżącego na listę aplikantów adwokackich ([...] stycznia 2004 r.), a ostatnim dniem aplikacji jest ostatni dzień egzaminu zawodowego ([...] kwietnia 2007 r.), to czas trwania aplikacji adwokackiej skarżącego wynosi 3 lata i 3 miesiące. Według organu w żadnym z przedstawionych wyżej wariantów, aplikacja adwokacka skarżącego nie trwała ustawowo określonego okresu, tj. 3 lat i 6 miesięcy.

W dniu [...] listopada 2007 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję, zarzucając naruszenie art. 65 pkt 4 w zw. z art. 76 ust. 1 oraz 78 P.oa. w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1361 ze zm. zwanej dalej "nowelizacją") poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że okres aplikacji adwokackiej definitywnie kończy się z chwilą zakończenia egzaminu adwokackiego i w konsekwencji uznanie, że skarżący w chwili podejmowania przez ORA w W. uchwały o wpisie na listę adwokatów Izby W. nie spełniał niezbędnego do uzyskania wpisu na listę adwokatów warunku, o którym mowa w ww. art. 65 pkt 4 P.oa., tj. odbycia aplikacji adwokackiej; natomiast w zakresie naruszenia przepisów postępowania:

- mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 8 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, polegające na dokonaniu sprzecznych wykładni, a w konsekwencji rozbieżnego zastosowania tych samych przepisów, tj. wskazanych powyżej - art. 65 pkt 4 w związku z art. 76 ust. 1 oraz art. 78 P.oa. w brzmieniu sprzed nowelizacji wobec osób znajdujących się w takich samych okolicznościach faktycznych i w konsekwencji zgłoszenie sprzeciwu wobec wpisu skarżącego na listę adwokatów Izby W. z powołaniem się na zbyt krótki (mniej niż 3 lata i 6 miesięcy) okres trwania aplikacji liczony od daty uchwały o wpisie na listę aplikantów do daty ostatniego dnia egzaminu adwokackiego w sytuacji, gdy względem znajdujących się w analogicznym położeniu prawnym (okres liczony od daty uchwały o wpisie na listę aplikantów do daty ostatniego dnia egzaminu adwokackiego również wynosił mniej niż 3 lata i 6 miesięcy) wszystkich aplikantów tej samej Izby z poprzedniego rocznika takiego sprzeciwu minister nie zgłosił, co stanowi naruszenie konstytucyjnej zasady równości oraz zawierającej się w zasadzie konstytucyjnej demokratycznego państwa prawnego zasady zaufania obywatela do Państwa i tworzonego przezeń prawa;

- mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 7 k.p.a w związku z art. 2, 33 ust. 3 oraz 65 ust. 1 Konstytucji RP polegające na nieuwzględnieniu przy wydawaniu decyzji słusznego interesu strony oraz nadużycie przysługującego ministrowi na gruncie art. 69 ust. 2 P.oa. prawa zgłoszenia sprzeciwu co do wpisu na listę adwokatów, przejawiające się w wydaniu takiej decyzji w sytuacji, gdy przepisy prawa stanowiące podstawę sprzeciwu nie są precyzyjne i umożliwiają zastosowanie wielu wykładni względem osoby, której czas trwania aplikacji licząc od dnia podjęcia uchwały o wpisie na listę aplikantów adwokackich do dnia złożenia wniosku o wpis na listę adwokatów wynosił ponad 3 lata i sześć miesięcy, a która ponadto odbywała w tym czasie zajęcia teoretyczne, zastępowała patrona oraz innych adwokatów przed sądami oraz była zatrudniona w charakterze prawnika (aplikanta adwokackiego) i w ramach obowiązków pracowniczych przez cały czas wykonywała czynności właściwe dla aplikantów adwokackich oraz która ponadto mimo ukończenia w 2000 r. studiów wyższych z oceną bardzo dobrą oraz osiągania każdorazowo ponad 90 % poprawnych odpowiedzi na testach kwalifikacyjnych na aplikację w roku 2001, 2002 oraz 2003 bez żadnego uzasadnienia nie była przyjmowana na aplikację adwokacką w W., jednakże ostatecznie na mocy rewizyjnej uchwały NRA została na nią przyjęta, odbyła przewidziany program zajęć szkoleniowych i praktycznych oraz zdała egzamin adwokacki na ocenę bardzo dobrą, co skutkuje nieuzasadnionym i nieproporcjonalnym zastosowaniem przez ministra imperium, prowadzącego z kolei do ograniczenia konstytucyjnego prawa do wykonywania dowolnie wybranego zawodu oraz w razie nieuwzględnienia niniejszej skargi doprowadzi do konieczności powtórzenia egzaminu adwokackiego, pomimo jednokrotnego zaliczenia go na ocenę bardzo dobrą, ponadto bez prawa do gwarantowanego ustawą płatnego miesięcznego urlopu, czego nie uzasadnia żaden interes społeczny, a w szczególności interes wymiaru sprawiedliwości, który legł u podstaw regulacji dającej ministrowi prawo zgłaszania sprzeciwu;

- mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 7 k.p.a w związku z art. 2 Konstytucji RP polegające na nieuwzględnieniu przy wydawaniu decyzji interesu społecznego skarżącego i w konsekwencji zgłoszenie sprzeciwu co do wpisu na listę adwokatów Izby W. osoby, której dotyczą okoliczności w warunkach opisanych powyżej, pomimo że interes społeczny przemawia za jak najszybszym podjęciem przez tę osobę działalności zawodowej, a więc świadczenia pomocy prawnej dla społeczeństwa w warunkach wielokrotnie publicznie podkreślanego przez tegoż ministra niedoboru wykwalifikowanych prawników na polskim rynku usług prawniczych, w tym w szczególności adwokatów świadczących pomoc prawną z urzędu. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości przez organ w trybie art. 54 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a na wypadek nieuwzględnienia tego wniosku wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przyznanie na rzecz skarżącego zwrotu poniesionych niezbędnych kosztów postępowania.

Skarżący wskazał, że wyliczając okres trwania aplikacji, o którym mowa w art. 76 ust. 1 P.oa. organ wskazał na istotne problemy praktyczne z tym związane wynikające z faktu, że moment rozpoczęcia aplikacji adwokackiej nie jest określony przepisami prawa. Prawo o adwokaturze, podobnie jak postanowienia obecnie obowiązującego Regulaminu aplikacji adwokackiej (uchwała nr 22/2005 NRA z dnia 3 września 2005 r. ze zm.) nie określają tego momentu. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu, dotyczącym wyliczenia czasu trwania aplikacji w przypadku skarżącego, w którym jako daty graniczne organ przyjął datę podjęcia uchwały przez NRA o wpisie skarżącego na listę aplikantów adwokackich oraz datę ostatniego dnia egzaminu adwokackiego, opierając się na brzmieniu art. 78 P.oa. w brzmieniu sprzed wejścia w życie nowelizacji.

Uzasadniając zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, dotyczący naruszenia poprzez błędną wykładnię art. 65 pkt 4 w zw. z art. 76 ust. 1 oraz art. 78 P.oa. w brzmieniu obowiązującym sprzed wejścia w życie nowelizacji zmieniającej Prawo o adwokaturze z dniem 10 września 2005 r., skarżący wskazał, że przepisy te w brzmieniu sprzed wejścia w życie nowelizacji mają do niego zastosowanie na mocy przepisu zawartego w art. 1 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. (Dz. U. Nr 149, poz. 1075) zmieniającej art. 5 nowelizacji, nadającego mu nowe brzmienie, zgodnie z którym aplikanci adwokaccy, radcowscy i notarialni wpisani na listę aplikantów przed datą wejścia w życie ustawy przystępują do egzaminu zawodowego na dotychczasowych zasadach. Skarżący podał też, że każdorazowo, kiedy ww. naruszone decyzją ministra przepisy P.oa. będą powoływane jedynie za pomocą numerów artykułów będzie chodziło o brzmienie tych przepisów sprzed wejścia w życie nowelizacji, chyba że z kontekstu będzie wyraźnie wynikało co innego.

Skarżący powołał się na art. 76 ust. 1 i art. 78 P.oa. i wskazał, że dosłowne odczytanie normy prawnej zawartej w tych przepisach jest sprzeczne z całokształtem przepisów regulujących kwestie związane z aplikacją adwokacką. Przepisy zawarte w ww. aktach normatywnych nie określają jednoznacznie, kiedy zaczyna się aplikacja adwokacka. W ocenie skarżącego obecnie obowiązujący regulamin aplikacji adwokackiej, który jako jedyny mógłby znaleźć zastosowanie w odniesieniu do niego nie zawiera żadnego przepisu w tym zakresie, a przepisy P.oa. nie przesądzają o momencie, w którym aplikacja adwokacka się kończy. Wprawdzie art. 78 P.oa. stanowi, że "Aplikacja adwokacka kończy się egzaminem adwokackim", nie oznacza to jednak w ocenie skarżącego, że ostatnim dniem aplikacji jest ostatni dzień egzaminu. Cytowany przepis wskazuje jedynie, iż egzamin adwokacki powinien odbyć się w końcowej fazie aplikacji, a z takim wnioskiem nie kłóci się wykładnia językowa ww. przepisu, natomiast stanowczo przemawia za nim wykładnia systemowa i celowościowa.

Dokonując wykładni językowej skarżący zwrócił uwagę, że użycie przez ustawodawcę zwrotu "kończy się" w czasie teraźniejszym i w trybie niedokonanym jednoznacznie wskazuje na fakt, iż egzamin adwokacki ma się odbyć jeszcze w trakcie trwania aplikacji. W przeciwnym razie ustawodawca wyraźnie wskazałby, że egzamin adwokacki odbywa się po ukończeniu aplikacji. Taki wniosek płynie z obecnie obowiązującego brzmienia ustawy P.oa. nadanym przez nowelizację. Zgodnie z art. 76 ust. 1 P.oa. w obowiązującym obecnie brzmieniu aplikacja adwokacka trwa 3 lata i 6 miesięcy. Art. 76 ust. 2 P.oa. stanowi natomiast, iż po ukończeniu aplikacji ORA wydaje zaświadczenie o jej odbyciu. Natomiast zgodnie z art. 78 ust. 2 P.oa. do egzaminu adwokackiego może przystąpić osoba, która odbyła aplikację adwokacką i otrzymała zaświadczenie o jej odbyciu. Zmiana ta wyraźnie wskazuje, że przed wejściem w życie nowelizacji egzamin adwokacki miał miejsce w trakcie aplikacji, w końcowej jej fazie.

Według skarżącego w stanie faktycznym niniejszej sprawy zastosowanie znajdują przepisy P.oa. w brzmieniu sprzed nowelizacji, zaś z brzmienia art. 65 pkt 4 P.oa. nie można wywodzić, że zdanie egzaminu adwokackiego powinno nastąpić po ukończeniu aplikacji adwokackiej. Przepis ten wskazuje jedynie, że do wpisania na listę adwokatów niezbędne jest łączne spełnienie warunku odbycia aplikacji adwokackiej oraz zdania egzaminu adwokackiego, który jak wskazał skarżący powinien mieć miejsce w końcowej fazie aplikacji.

Najważniejszym – zdaniem skarżącego – jest jednak dokonanie prawidłowej wykładni przepisu zawartego w art. 78 P.oa., zgodnie z którym aplikacja adwokacka kończy się egzaminem adwokackim oraz związanego z nim art. 76 ust. 1 tejże ustawy, który wskazuje, że aplikacja adwokacka trwa trzy lata i sześć miesięcy. Organ dokonując interpretacji powyższej normy prawnej ograniczył się jedynie do wykładni językowej, której nie można uznać za wystarczającą. Organ w ocenie skarżącego całkowicie przy tym pominął inną, dopuszczalną wykładnię językową, za którą dodatkowo przemawia wykładnia systemowa i celowościowa. Skarżący podał, iż przyjęte przez organ stanowisko, iż ostatni dzień egzaminu adwokackiego stanowi jednocześnie koniec aplikacji, jest nieuprawnione.

Jak podał skarżący, treści art. 78 P.oa. nie można odczytywać w oderwaniu od pozostałych przepisów regulujących zasady odbywania aplikacji adwokackiej, zamieszczonych w tej ustawie oraz w "Regulaminie aplikacji adwokackiej i egzaminu adwokackiego" przyjętym uchwałą NRA nr 20/03 z dnia 29 marca 2003 r. i następnie zmieniony uchwałą NRA nr 27/03 z dnia 7 czerwca 2003 r., natomiast Dział VII P.oa. zawiera przepisy dotyczące jedynie kilku najistotniejszych kwestii dotyczących aplikacji, zasadnicze zaś znaczenie ma przepis zawarty w art. 58 pkt 12 b) P.oa. oraz regulacja § 1 ww. Regulaminu i art. 1 P.oa.

Aplikacja adwokacka, w znaczeniu podanym przez skarżącego, oznacza okres, w którym dana osoba odbywa szkolenie zawodowe i w trakcie którego to okresu, z racji posiadania statusu aplikanta adwokackiego osobie tej przysługują określone w ustawie uprawnienia, w tym prawo zastępowania adwokatów, a w określonych sytuacjach także radców prawnych przed sądami, organami ścigania i organami administracji w zakresie określonym w art. 77 P.oa. oraz możliwość przystąpienia do egzaminu zawodowego.

Skarżący podał, iż: - przepisy Prawa o adwokaturze nie wskazują momentów, które należałoby uznać za początek i koniec aplikacji adwokackiej, - określenie tych granicznych momentów nie może nastąpić również na podstawie Regulaminu, ponieważ stanowiłoby to przekroczenie delegacji dla NRA wskazanej w art. 58 pkt 12 lit. b) Prawa o adwokaturze, który przewiduje kompetencję NRA wyłącznie w zakresie uchwalenia regulaminu dotyczącego zasad odbywania aplikacji adwokackiej i składania egzaminu adwokackiego, zaś w niniejszej sprawie tak, czy inaczej może znaleźć zastosowanie jedynie obecnie obowiązujący regulamin, który nie zawiera stosownych regulacji, - egzamin adwokacki powinien odbyć się w końcowej fazie aplikacji, z czego jednak nie można wnosić, że ostatni dzień egzaminu jest ostatnim dniem trwania aplikacji, - za okres aplikacji adwokackiej należy uznać okres, w którym danej osobie przysługuje status aplikanta adwokackiego, - status aplikanta adwokackiego przysługuje od chwili wpisania na listę aplikantów adwokackich do chwili skreślenia z tej listy, w tym w sytuacji, gdy następuje to na skutek wpisu na listę adwokatów, - należy odróżnić okres trwania aplikacji od okresu odbywania aplikacji w związku ze szkoleniem, wykonywaniem zadań zleconych przez patrona i innych czynności na podstawie Regulaminu, - złożenie z wynikiem pozytywnym egzaminu adwokackiego nie stanowi automatycznie o zakończeniu okresu trwania aplikacji, - z faktu, że wpis na listę adwokatów może nastąpić w wypadku łącznego spełnienia przesłanek odbycia aplikacji i złożenia egzaminu nie można wnosić, że sama aplikacja nie może się skończyć później niż ostatni dzień egzaminu, - w okresie po złożeniu egzaminu adwokackiego, osoba która go złożyła nie traci statusu aplikanta, ponieważ przepisy wyraźnie wskazują, kiedy może nastąpić skreślenie z listy aplikantów; egzaminowani aplikanci adwokaccy występują przed sądami w trybie art. 77 P.oa.,- także w okresie po złożeniu egzaminu, a przed wpisem na listę adwokatów trwa aplikacja adwokacka i także ten okres należy zaliczyć do okresu trwania aplikacji adwokackiej, o którym mowa w art. 76 ust. 1 P.oa., - okres trwania aplikacji należy oceniać na dzień złożenia wniosku o wpis na listę adwokatów po złożeniu z wynikiem pozytywnym egzaminu adwokackiego, - organ za podstawę rozstrzygnięcia, przyjął błędną wykładnię art. 78 P.oa., gdyż powinien przyjąć inną wykładnię językową popartą dodatkowo wykładnią systemową i funkcjonalną. Wykładnia systemowa i funkcjonalna zdaniem skarżącego wskazuje, iż celem aplikacji adwokackiej nie jest przygotowanie do egzaminu adwokackiego, ale przede wszystkim przygotowanie do właściwego wykonywania zawodu adwokata. Egzamin, jako część aplikacji, służy jedynie sprawdzeniu wiedzy i umiejętności praktycznych aplikanta, zaś organ w zaskarżonej decyzji nie kwestionował złożonego przez skarżącego egzaminu adwokackiego w związku z naruszeniem zasad jego przeprowadzania oraz nie poddał także w wątpliwość spełnienia przez skarżącego wymogu dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, a tym samym uznał, że cele aplikacji zostały spełnione.

Odnośnie zarzutów naruszenia przepisów postępowania, mających wpływ na rozstrzygnięcie, skarżący wskazał, że organ interpretując niejasne przepisy powinien sam ustalić ich znaczenie kierując się przede wszystkim, zgodnie z art. 7 k.p.a., słusznym interesem obywateli. Organ powinien w ocenie skarżącego ustalić wszystkie możliwe do przyjęcia, na gruncie obowiązujących przepisów, terminy rozpoczęcia i zakończenia odbywania aplikacji i z tych terminów wybrać taki, który uwzględniałby słuszny interes obywateli, a mianowicie interes skarżącego polegający na wpisaniu na listę adwokatów i umożliwieniu rozpoczęcia wykonywania tego zawodu zaufania publicznego po dokonaniu weryfikacji wiedzy oraz przydatności do jego wykonywania w ramach trzyipółrocznej aplikacji oraz zdanego egzaminu adwokackiego. Zdaniem skarżącego powyższa interpretacja przepisów ustawy jest możliwa i w pełni zgodna z brzmieniem przepisów, dlatego brak wzięcia pod uwagę takiej interpretacji, a nawet nierozważenie takiej możliwości, powoduje naruszenie art. 7 k.p.a., mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Skarżący powołał się przy tym na uzasadnienie wyroku SN z dnia 12 czerwca 1993 r., sygn. akt III ARN 33/93. W ocenie skarżącego w niniejszej sprawie interes społeczny jest zbieżny ze słusznym interesem skarżącego, a mianowicie jak najszybszym rozpoczęciem przez skarżącego świadczenia pomocy prawnej na rzecz ogółu społeczeństwa (wyrok NSA z dnia 5 sierpnia 1994 r., sygn. akt II SA 837/93).

Odnośnie naruszenia art. 8 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP skarżący podniósł, że organ bez żadnego uzasadnienia inaczej potraktował podmioty znajdujące się w identycznej jak skarżący sytuacji. W przypadku uchwał dotyczących wpisu na listę adwokatów wszystkich kilkudziesięciu aplikantów adwokackich Izby W., którzy zdali egzamin adwokacki w listopadzie 2005 r. Minister nie zgłosił sprzeciwu, mimo, iż niewątpliwym jest, że w przypadku zastosowania interpretacji przepisów P.oa. zawartej w uzasadnieniu skarżonej decyzji, nie odbyli oni aplikacji w wymiarze 3 lat i 6 miesięcy i w tamtym przypadku organ zastosował niewątpliwie słuszną i korzystną dla tych podmiotów interpretację przepisów prawa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał na bezzasadność zarzutu skarżącego, dotyczącego naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 65 pkt 4 w zw. z art. 76 ust. 1 oraz art. 78 P.oa. poprzez jego błędną interpretację. W ocenie organu, czas aplikacji adwokackiej określony w art. 76 ust. 1 P.oa. to termin prawa materialnego, którego zarówno skracanie jak i wydłużanie jest niedopuszczalne i musi być spełniony na dzień złożenia egzaminu adwokackiego, a tym samym, nie można uznać, że termin określony w art. 76 ust. 1 P.oa. ma charakter instrukcyjny i wskazuje jedynie przybliżony czas trwania aplikacji. Wprowadzenie dowolności w określeniu przez organy samorządu adwokackiego długości okresów trwania aplikacji powodowałoby według organu iluzoryczność tych uregulowań.

Minister Sprawiedliwości wskazał również, że termin "odbycie aplikacji adwokackiej" zawiera w sobie obowiązek nie tylko zaliczenia wszystkich przewidzianych szkoleniem aplikacyjnym egzaminów, ale także obowiązek przyswojenia sobie wiedzy w określonym przez ustawodawcę okresie 3 lat i 6 miesięcy, bowiem do tak wyznaczonego okresu zostały dostosowane w ustawie inne terminy i związane z nimi obowiązki i uprawnienia aplikantów adwokackich, jak np. ustalone okresy odbywania szkoleń w sądzie, prokuraturze i innych instytucjach.

Zdaniem organu, niezasadny jest zarzut naruszenia art. 65 pkt 4 w związku z art. 76 ust. 1 P.oa. poprzez jego błędną interpretację polegającą na przyjęciu, że skarżący nie odbył wymaganej trzy i pół letniej aplikacji uprawniającej do wpisu na listę adwokatów. Organ powołując się, podobnie jak w zaskarżonej decyzji na brzmienie § 1 ust. 3 regulaminu aplikacji adwokackiej i egzaminu adwokackiego wskazał, że przyjmując najkorzystniejszą z możliwych interpretację liczenia terminów odbycia aplikacji adwokackiej to czas trwania aplikacji adwokackiej wynosił 2 lata i 7 miesięcy, co oznacza, że aplikacja adwokacka skarżącego nie trwała ustawowo określonego terminu trzech lat i sześciu miesięcy. W tym zakresie organ ponowił argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Organ - odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego - wskazał, że nietrafnym jest zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. w zw. z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, gdyż uwzględnienie tegoż zarzutu prowadziłoby w tym konkretnym przypadku do usankcjonowania uchwały rażąco naruszającej prawo. Bezzasadnym jest także w ocenie organu zarzut naruszenia art. 7 k.p.a., polegający na nieuwzględnieniu interesu społecznego, ponieważ prawo Ministra Sprawiedliwości do wyrażenia sprzeciwu wobec wpisu określonej osoby na listę korporacji prawniczej nie jest ograniczone w żaden sposób, poza względami wynikającymi z charakteru tego aktu jako decyzji administracyjnej, osadzonej w konkretnej materii normatywnej. Rozważając zasadność wniesienia sprzeciwu, jak wskazano w odpowiedzi na skargę, organ uprawniony jest do ustalania, czy zostały spełnione przesłanki wymagane dla dokonania wpisu wynikające z art. 76 ust. 1 w zw. z art. 78 w zw. z art. 65 pkt 4 P.oa. i stanowiły podstawę podjęcia uchwały z dnia [...] sierpnia 2007 r. przez Okręgową Radę Adwokacką w W.

Organ powołał się również na uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie sprzeciwu i wskazał, że interes obywatela winien być "słuszny" w rozumieniu obiektywnym, a nie wyprowadzany tylko z przekonania opartego na poczuciu krzywdy i nierówności (wyrok NSA z dnia 20 maja 1998 r., sygn. akt I SA/Ka 1744/96) oraz poparł stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie z dnia [...] lutego 2008 r. skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci zaświadczenia z dnia [...] lutego 2008 r., wydanego przez adw. Z. G. na okoliczność wykonywania czynności aplikanta adwokackiego przez skarżącego po zdaniu egzaminu adwokackiego przez okres, który łącznie z okresem sprzed zakończenia egzaminu wypełniał 3 lata i 6 miesięcy. Ponadto, skarżący wskazał, że organ nie odniósł się w żaden sposób do okoliczności, iż uchwała ORA o dopuszczeniu skarżącego do egzaminu adwokackiego stała się ostateczna i weszła do obrotu prawnego. Stała się ona podstawą do tego, by skarżący przystąpił do egzaminu w określonych w niej terminach. Działając w zaufaniu do organów samorządu adwokackiego oraz opierając się na stosownej ostatecznej decyzji administracyjnej, skarżący przystąpił do egzaminu adwokackiego i zdał go z pozytywnym wynikiem.

W ocenie skarżącego organ złożył sprzeciw w sposób dowolny, nie podjął bowiem jakichkolwiek czynności w celu zbadania i oceny, w jaki sposób okres pomiędzy pozytywnym złożeniem egzaminu adwokackiego, a złożeniem przez skarżącego wniosku o wpis na listę adwokatów i podjęciu przez ORA uchwały o wpisie, wpływa na prawidłowość dokonanej przez organ samorządu adwokackiego na chwilę wpisu na listę, pozytywnej oceny tego kandydata z punktu widzenia ustawowych przesłanek wpisu na listę adwokatów. Bezsporna zdaniem skarżącego jest okoliczność, że rok wcześniej miało miejsce przeprowadzenie egzaminu adwokackiego przez ORA wobec całego rocznika aplikantów również przed upływem 3 lat i 6 miesięcy od rozpoczęcia aplikacji, przy czym wnioski o wpis na listę adwokatów zostały złożone, tak jak w przypadku skarżącego, już po upływie tego okresu i dopiero wówczas pozytywnie przez ORA rozpatrzone. Wówczas organ zaakceptował dokonaną na chwilę wpisu tych osób ocenę ORA, iż w takim stanie faktycznym spełniają one ustawowe przesłanki wpisu na listę adwokatów, a żadna z enumeratywnych ustawowych przesłanek odmowy wpisu się temu nie sprzeciwia.

Skarżący zwrócił uwagę, że takim postępowaniem Minister Sprawiedliwości uszanował także wynikającą z ustawy P.oa. oraz z Konstytucji pozycję i rolę samorządu adwokackiego, polegającą m.in. na tym, że organizacja ta sama zarządza swoimi sprawami, w szczególności decyduje o swoim składzie osobowym, podczas gdy kompetencje organu w tym zakresie mają charakter wyjątkowy i jako takie muszą być realizowane w ścisłych ramach prawnych, bez stosowania rozszerzających metod wykładni.

W ocenie skarżącego z akt sprawy wynika, że ORA wysłała Ministrowi Sprawiedliwości odpis uchwały o wpisie skarżącego na listę adwokatów za pośrednictwem Naczelnej Rady Adwokackiej, która dopiero po stwierdzeniu prawidłowości uchwały ORA przesłała ją dalej do Ministra Sprawiedliwości. Jeżeli zatem organ, odmiennie niż w identycznej sytuacji faktycznej i prawnej w odniesieniu do poprzedniego rocznika aplikantów Izby W., rozpatrywał w odniesieniu do skarżącego możliwość zakwestionowania oceny dokonanej przez ORA, winien był dla uniknięcia dowolności swojej uznaniowej decyzji przeprowadzić odpowiednie badanie okresu pomiędzy zdaniem przez skarżącego egzaminu adwokackiego a złożeniem wniosku o wpis i pozytywnym rozpatrzeniem tego wniosku przez ORA. W tym celu Minister Sprawiedliwości winien był ustalić okoliczności, o których ORA (a także patron skarżącego) ma wiedzę z urzędu i dopiero na tej podstawie można było w zgodzie z k.p.a. oraz P.oa. dokonać ostatecznej kontroli prawidłowości oceny kandydata dokonanej przez organ samorządu adwokackiego.

Skarżący powołał się również na fakt, że przed egzaminem posiadał w indeksie zaliczenia wszystkich przedmiotów wymagających kolokwiów końcowych, które co więcej zostały uzyskane przed datą uchwały o dopuszczeniu do egzaminu adwokackiego oraz wskazał, że organ nie ocenił, jaki wpływ na końcową ocenę skarżącego ma przypisywane ORA naruszenie przepisów proceduralnych w zakresie organizacji egzaminów w trakcie trwania aplikacji. Uchybienie, polegające na zbyt wczesnym dopuszczeniu do egzaminu adwokackiego, nie zostało ocenione przez Ministra Sprawiedliwości w kontekście istotnego wpływu na wynik sprawy, którym ostatecznie jest ocena kandydata na adwokata w dacie dokonanego przez organ samorządu adwokackiego wpisu na listę adwokatów, a nie w dacie przystąpienia do egzaminu adwokackiego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną /uchwałę/ lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej jako p.p.s.a.).

Dokonując oceny zasadności wniesionej przez D. K. skargi od decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2007 r. Sąd doszedł do przekonania, że skarga ta zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy podkreślić, iż zgodnie z ustawą z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze, pozycja i rola samorządu adwokackiego polega m. in. na tym, że adwokatura sama zarządza swoimi sprawami i sama decyduje o składzie osobowym korporacji. Również z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP wynika piecza samorządu adwokackiego nad wykonywaniem zawodu adwokata, na co wyraźnie zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 19 kwietnia 2006 r. (sygn. akt K 6/06). W uzasadnieniu tego orzeczenia Trybunał zaakcentował, że egzamin adwokacki, będący egzaminem zawodowym, rozstrzyga merytorycznie o dopuszczeniu do wykonywania zawodu adwokata, zaś wpływ samorządu adwokackiego na ustalanie zasad składania tego egzaminu, umożliwia samorządowi wywiązywanie się w istotnym zakresie z powinności konstytucyjnej, ustanowionej w ww. przepisie Konstytucji RP.

Zakres uprawnień Ministra Sprawiedliwości ograniczony jest do konkretnych regulacji. I tak stosownie do art. 69 ust. 2 P.oa. Minister Sprawiedliwości może sprzeciwić się wpisowi kandydata na listę adwokatów lub aplikantów adwokackich. Sprzeciw następuje w formie decyzji administracyjnej. Oznacza to, że na pewnym etapie postępowania o wpis, Minister Sprawiedliwości włącza się do niego jako organ administracji państwowej wkraczając władczo, wprost w uprawnienia samorządu, ze sprzeciwem przeciwko jego uchwałom. Na podstawie tego samego materiału dowodowego, który stanowił podstawę pozytywnego rozpoznania wniosku podejmuje arbitralną i władczą decyzję odmawiającą uprawnień konkretnej osobie do wykonywania zawodu adwokata. Decyzja taka ma charakter uznaniowy (pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 lutego 1999 r. w sprawie sygn. akt II SA 1888/98).

Uznanie administracyjne stanowi uprawnienie organu administracji do kształtowania w danej sprawie i w danym stanie faktycznym skutków prawnych w ramach swobody administracyjnej ograniczonej przez przepisy prawa materialnego i obowiązujące reguły procesowe.

Sądowa kontrola decyzji uznaniowych cechuje się ograniczonym zakresem, sprowadzając się do ustalenia, czy decyzja podjęta została przez uprawniony organ, w przepisany sposób, czy przepisy prawa materialnego pozwalały na podjęcie takiej decyzji oraz czy badane rozstrzygnięcie nie nosi cech dowolności.

Istota niniejszej sprawy dotyczy kontroli przez Sąd prawidłowości przeprowadzonej przez Ministra Sprawiedliwości oceny osoby skarżącego jako kandydata do wykonywania zawodu adwokata w oparciu o wszystkie wymagane przepisami ustawy Prawo o adwokaturze kryteria i w kontekście zachowania wymienionych wyżej wymogów niezbędnych przy wydawaniu decyzji uznaniowej.

Sprzeciw, jak każda decyzja administracyjna, musi być uzasadniony w sposób niebudzący wątpliwości pod względem tak prawnym jak i faktycznym (art. 107 § 3 k.p.a.).

W przedmiotowej sprawie Minister Sprawiedliwości wyraził sprzeciw wobec wpisu skarżącego na listę adwokatów Okręgowej Rady Adwokackiej w W. dokonanego na podstawie art. 68 ust. 1, 3 i 4, art. 65 ust. 1-4 oraz art. 69 ust. 1 P.oa. Sprzeciw zarzucał organowi samorządu naruszenie prawa polegające na niezachowaniu w przypadku skarżącego trzyipółletniego okresu odbywania aplikacji, wynikającego z art. 76 ust. 1 P.oa.

Zdaniem organu D. K. nie odbył aplikacji adwokackiej trwającej trzy lata i sześć miesięcy. Norma prawa materialnego, wynikająca z art. 76 ust. 1 ww. ustawy uniemożliwia skracanie aplikacji adwokackiej. Dopuszczenie skarżącego do egzaminu adwokackiego przed upływem trzech lat i sześciu miesięcy zdeterminowało ocenę organu o skróceniu tejże aplikacji i w konsekwencji o jej nieukończeniu.

Zgodnie z art. 76 ust.1 P.oa. aplikacja adwokacka trwa trzy lata i sześć miesięcy. Rację ma Minister Sprawiedliwości, że przepis ten jest przepisem prawa materialnego, przy czym ustawowy okres trwania aplikacji nie może być utożsamiany z pojęciem terminu, czy to w znaczeniu materialnym, czy procesowym (takie stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 stycznia 2008 r. sygn. akt ll GSK 428/07). Oznacza to, że niedochowanie tego terminu nie implikuje automatycznie konsekwencjami wynikającymi z niedochowania tych terminów. Ustawodawca nie przewidział bowiem takich skutków. Dotyczy to zatem i takiej sytuacji, gdy aplikant mimo nieodbycia wymaganego okresu aplikacji, trwającego trzy i pół roku, zostaje dopuszczony do egzaminu adwokackiego, egzamin ten zdaje z wynikiem pozytywnym. Na pokreślenie zasługuje, że skarżący pomimo skrócenia określonego ustawą czasu aplikacji, został dopuszczony do egzaminu adwokackiego, zaś uchwałą ORA z dnia 19 października 2006 r. wyznaczono termin tegoż egzaminu. Ustawa nie przewiduje skrócenia okresu aplikacji, jednakże skarżący miał prawo przyjąć – działając w zaufaniu do organów korporacji adwokackiej (art. 8 k.p.a.), że skoro dopuszczono go do egzaminu, to odbył on aplikację w sposób prawidłowy, zwłaszcza w sytuacji, że wcześniej otrzymał wszystkie przewidziane w toku szkolenia zaliczenia i odbył wszystkie praktyki, czyli odbył pełen cykl szkolenia tyle, że w krótszym okresie.

Ustawa – Prawo o adwokaturze nie przewiduje sytuacji, będącej przedmiotem rozpoznawanej sprawy. Brak jest regulacji określających sytuację osób, które działając w zaufaniu do organu, zdały egzamin adwokacki, pomimo nieobycia pełnego okresu aplikacji. Powstaje zatem pytanie czy skarżący ma powtarzać aplikację, czy ją uzupełniać, czy też ponownie zdawać egzamin adwokacki, skoro po wcześniejszym zdaniu tego egzaminu odbywał szkolenie w charakterze aplikanta, co wynika z przedłożonego zaświadczenia adw. Z. G. W orzeczeniu z dnia 11 lutego 1992 r. (sygn. akt I PA 1/92) Sąd Najwyższy przyjął, że "Brak uzasadnienia prawnego dla przyjęcia stanowiska, iż można wymagać, by zdany egzamin adwokacki był zdawany jeszcze raz tylko z tej racji, iż w momencie przystąpienia do egzaminu istniały jakieś przeszkody formalne w dopuszczeniu do jego złożenia". Pamiętać przy tym należy, że zgodnie z przepisem art. 78 P.oa. w brzmieniu sprzed nowelizacji (przepisy te mają zastosowanie do skarżącego na mocy przepisu art. 1 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. Dz. U. Nr 149, poz. 1075) egzamin adwokacki mógł być powtórzony – w razie niepomyślnego wyniku – tylko jeden raz, w terminie ustalonym przez okręgową radę adwokacką. W zaskarżonej decyzji brak jest stanowiska organu w powyższej kwestii, która jest szczególnie istotna na gruncie rozpoznawanego przypadku, zwłaszcza jeżeli zważy się, że kolejne działania ORA zmierzające do wpisu skarżącego na listę adwokatów mogą spotkać się ze sprzeciwem Ministra.

W tym miejscu na przypomnienie i podkreślenie zasługuje, że w 2006 r. Okręgowa Rada Adwokacka w W. (co jest w sprawie niesporne) również dokonała wpisu na listę adwokatów osób, które zdały egzamin adwokacki z wynikiem pozytywnym, a nie miały odbytej aplikacji w wymiarze 3 lat i 6 miesięcy. Minister nie zgłosił wówczas sprzeciwu wobec takich uchwał o wpisie. W tej sytuacji ORA w W., działając w zaufaniu do organu, przy niezmienionym stanie prawnym, miała prawo uważać, że jej działanie spotkało się z aprobatą organu i w kolejnym roku może postąpić w ten sam sposób. Zauważyć przy tym należy, że organ samorządu adwokackiego zastosował ten zaaprobowany przez Ministra per facta concludenta sposób działania w szczególnych okolicznościach . Otóż skarżący został dopuszczony do egzaminu adwokackiego razem ze swoją grupą aplikacyjną, do której dołączył już po rozpoczęciu cyklu szkoleniowego, po wpisie na listę aplikantów adwokackich dokonanym przez Naczelną Radę Adwokacką w wyniku rozpatrzenia odwołania.

W zaskarżonej decyzji organ nie podał dlaczego jego stanowisko, przy niezmienionym stanie prawnym, uległo zmianie, czym naruszył wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadę pogłębiania obywateli do organów państwa. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że zmiana wykładni niezmienionych przepisów prawa w procesie ich stosowania nie może być nagła i niezapowiedziana (por. wyrok NSA z dnia 24 października 2002 r., sygn. akt II SA 3200/01). Z akt niniejszej sprawy nie wynika, aby Minister Sprawiedliwości uprzedzał organy samorządu o zmianie swego stanowiska, a co istotne zaaprobowanie skrócenia aplikacji adwokackiej przez inne niż [...] Okręgowe Rady Adwokackie miało także miejsce w 2005 r.

Uznać zatem należy, że kwestionowana decyzja wydana została z naruszeniem konstytucyjnej zasady równości wobec prawa oraz prawa do równego traktowania przez władze publiczne (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP) w zakresie konstytucyjnej zasady swobody wyboru i wykonywania zawodu (art. 65 ust. 1 Konstytucji RP (por. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2007 r., sygn. akt I GSK 278/07).

Minister Sprawiedliwości w przedmiotowej sprawie naruszył art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w ten sposób, że dokonał sprzecznych wykładni, a w konsekwencji rozbieżnego zastosowania tych samych norm tj. art. 65 pkt 4 w związku z art. 76 ust. 1 oraz art. 78 P.oa (w brzmieniu sprzed nowelizacji) wobec osób znajdujących się w takich samych okolicznościach faktycznych i stanie prawnym i zgłoszenia sprzeciwu wobec wpisu skarżącego na listę adwokatów, mimo braku sprzeciwu wobec osób z poprzedniego rocznika, którzy także nie odbyli pełnego, trzyipółletniego okresu aplikacji. Wykładnia Ministra z poprzedniego roku była wskazówką tak dla skarżącego, który w zaufaniu do organów państwa przystąpił do egzaminu i go zdał, ale także, na co wskazano powyżej, organów samorządu, które pozostawały w zaufaniu do dotychczasowej wykładni ministerialnej.

Zgodnie z art. 7 i 8 k.p.a. obowiązkiem organu jest zebrać cały materiał dowodowy i dokonać jego oceny pod kątem spełnienia warunków określonych przepisem prawa, przy jednoczesnym wyważeniu interesu strony postępowania i interesu publicznego. Obowiązku tego w niniejszej sprawie organ nie zrealizował.

Skarżący ma stwierdzone, przez powołane do tego organy, uprawnienia do wykonywania zawodu adwokata. Realizacja prawa do wykonywania zawodu, stanowi jego słuszny interes w rozumieniu art. 7 k.p.a. Wady formalne cyklu szkolenia, polegające na faktycznym skróceniu aplikacji, nie mogą podważać uzyskanych przez skarżącego kwalifikacji. Wątpliwym jest także, aby w interesie społecznym było kwestionowanie złożenia egzaminu, mimo nieobycia trzyipółletniej aplikacji.

Wnosząc sprzeciw Minister Sprawiedliwości nie zanalizował czy uchybienia organu samorządu adwokackiego, w zaufaniu do których pozostawał skarżący, a sprowadzające się do skrócenia okresu aplikacji mogą podważyć uzyskane przez kandydata kwalifikacje.

W powołanym powyżej wyroku, z dnia 11 lutego 1992 r. Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że "gdyby nawet przyjąć, że w dacie egzaminu adwokackiego czy też wpisu na listę adwokatów nie miał on wymaganego 4-letniego okresu aplikacji, to bez wątpienia warunek ten spełnia on w chwili obecnej."

W rozpoznawanej sprawie organ nie rozważył, czy naruszenie art. 78 ust. 1 P.oa. miało wpływ na wynik sprawy. Nie dokonał oceny całego stanu faktycznego sprawy, a zwłaszcza akcentowanego przez skarżącego kontynuowania aplikacji adwokackiej pod kierunkiem patrona już po zdanym egzaminie adwokackim, daty utraty statusu aplikanta adwokackiego, a także podjęcia uchwały o wpisie skarżącego na listę adwokatów po upływie wymaganego art. 76 ust. 1 P.oa. okresu 3 lat i 6 miesięcy, czyli po upływie pełnego okresu aplikacji adwokackiej.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organ nie wyjaśnił sprawy w sposób wymagany przez art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na względzie wszystkie wskazane powyżej przyczyny Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 wyroku. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zapadło w oparciu o art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach Sąd orzekł w myśl art. 200 p.p.s.a.