Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 181/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2018-08-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku: Stwierdzono bezskuteczność zaskarżonej czynności
Powołane przepisy: article: art. 146 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 62, art. 24 par. 4, art. 59 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 773 par. 1, art. 840 par. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 155
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - tekst jedn.
article: art. 61 par. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.), Sędzia WSA Ewa Rojek, Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Szyszka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi J. P. na czynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wystąpienia z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 12 marca 2018r. J. P. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z prośbą o wystąpienie do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. A. G. – K. z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec niego, w ramach łącznej egzekucji administracyjnej i sądowej, na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela - Naczelnika Urzędu Skarbowego w S.. Strona wskazała, że postępowanie egzekucyjne dotyczy zaległości za lata 2000 - 2007 r., które uległy już przedawnieniu. Zdaniem wnioskującego wygaśnięciu zobowiązań poprzez przedawnienie nie stoi na przeszkodzie zabezpieczenie hipoteczne na rzecz wierzyciela na udziale w nieruchomości o nr księgi wieczystej [...]. Aktualnie obowiązujący art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej stanowi że nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu. W orzecznictwie ukształtował się pogląd, że przepis ten, mimo że nie odnosi się do niego bezpośrednio wyrok Trybunału Konstytucyjnego, to również nie spełnia standardów konstytucyjnych. W wyroku TK z dnia 22 maja 2007 r., sygn. akt SK36/06 (OTK-A z 2007 r. Nr 6, poz. 50) wskazano, że stwierdzenie przez TK niekonstytucyjności określonej normy prawnej nie pozostaje bez znaczenia dla stosowania normy zamieszczonej w przepisie tożsamym. W takim przypadku dochodzi bowiem do obalenia domniemania konstytucyjności przepisu, który nie podlegał rozpoznaniu przed Trybunałem. J. P. przywołał również wyroki sądów administracyjnych wspierające tezę, iż należy przeprowadzić prokonstytucyjną wykładnię, stosownie do zaleceń opisanych w wyrokach Trybunału Konstytucyjnego.

W konsekwencji powyższego wnioskodawca podał, iż na gruncie art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej ustanowienie hipoteki przymusowej, nie wyklucza przedawnienia zabezpieczonego w ten sposób zobowiązania, przy czym termin przedawnienia biegnie na zasadach ogólnych, określonych w art. 70 § 1 -7 Ordynacji podatkowej, a więc, o ile nie zaistniały okoliczności skutkujące zawieszeniem lub przerwaniem biegu terminu przedawnienia danego zobowiązania, mimo ustanowienia hipoteki. Strona zaznaczyła, że stosowanie wykładni prokonstytucyjnej obowiązuje nie tylko sądy, ale też organy administracji publicznej.

W odpowiedzi na powyższe pismo Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. pismem z dnia 11 kwietnia 2018r., nr [...], działając jako wierzyciel, w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec wnioskującego poinformował, iż nie może wystąpić z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w ramach łącznej egzekucji administracyjnej i sądowej na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela –Naczelnika Urzędu Skarbowego w S., ponieważ należności zostały zabezpieczone hipotecznie na należącym do zobowiązanego udziale ½ w nieruchomości położonej w S. przy ul. O., posiadającej księgę wieczystą o nr [...]. Nadto wskazał, że w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego doszło do zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej. W związku z przejęciem na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] r., sygn. akt [...] do łącznego prowadzenia egzekucji administracyjnej i sądowej przez Komornika Sądowego A.G.K., Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. przekazał wszystkie akta dotyczące podatnika.

Powyższe pismo organu, jako akt administracji publicznej, zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach J. P., wnosząc o jego uchylenie.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał na naruszenie przez organ art 70 § 1 i 8 Ordynacji podatkowej poprzez ich niewłaściwe zastosowanie (niezastosowanie) oraz § 15 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Finansów z 30 grudnia 2015 r w sprawie postępowania wierzycieli należności pieniężnych, zgodnie z którym wierzyciel niezwłocznie zawiadamia organ egzekucyjny o zmianie wysokości należności pieniężnej objętej tytułem wykonawczym wynikającej z jej wygaśnięcia w całości lub w części, w szczególności gdy wygaśnięcie jest wynikiem m. in. przedawnienia należności pieniężnej.

Zaznaczył, że przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują odrębnej procedury, w ramach której kwestia przedawnienia bądź nieprzedawnienia zobowiązań mogłaby być rozpatrywana. Spór między organem podatkowym a podatnikiem dotyczący odmiennej interpretacji art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej musiał zostać przeniesiony na płaszczyznę postępowania egzekucyjnego.

Skarżący podniósł, że Komornik Sądowy nie jest władny rozstrzygać w sprawach tyczących się zasadności i wymagalności obowiązków objętych tytułem wykonawczym (art. 804 Kodeksu postępowania cywilnego), o umorzeniu sądowego postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie administracyjnych tytułów wykonawczych nie zadecyduje także sąd powszechny. Ewentualne powództwo przeciwegzekucyjne zostanie bowiem oddalone ze względu na normę art. 840 § 2 k.p.c.

Zdaniem strony, w niniejszej sprawie, w trybie egzekucji sądowej dochodzone jest zobowiązanie podatkowe, które w wyniku przedawnienia przestało istnieć.

Skarżący podtrzymał nadto argumentację przedstawioną w piśmie z 12 marca 2018r. i wywiódł, że na gruncie art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej ustanowienie hipoteki przymusowej, nie wyklucza przedawnienia zabezpieczonego w ten sposób zobowiązania, przy czym termin przedawnienia biegnie na zasadach ogólnych, określonych w art. 70 § 1-7 Ordynacji podatkowej, a więc, o ile nie zaistniały okoliczności skutkujące zawieszeniem lub przerwaniem biegu terminu przedawnienia danego zobowiązania, zobowiązania mimo ustanowienia hipoteki wygasają. Zaznaczył, że stosowanie wykładni prokonstytucyjnej obowiązuje nie tylko sądy, ale też organy administracji publicznej (wyrok WSA w Kielcach dnia 21 maja 2015 r., II SA/Ke 322/15). W konsekwencji powyższego wniósł o uchylenie zaskarżonego aktu oraz zalecenie organowi zastosowania przepisów w taki sposób, by uwzględniały wykładnię prokonstytucyjną.

W odpowiedzi na skargę Naczelnik wyjaśnił, iż J. P. posiada zaległości podatkowe w kwocie [...] zł (kapitał: [...] zł, odsetki: [...] zł), które zostały w całości zabezpieczone hipoteką przymusową na udziale ½ w nieruchomości położonej w S. przy ul. O., posiadającej księgę wieczystą o nr [...], (data dokonania wpisu w KW [...] r.).

W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego doszło do zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej. W związku z przejęciem na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] r., sygn. akt [...] do łącznego prowadzenia egzekucji administracyjnej i sądowej przez Komornika Sądowego A. G.-K., Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. przekazał wszystkie akta dotyczące ww. zobowiązanego. Ostatni środek egzekucyjny został zastosowany w dniu 09.05.2011 r. (zajęcie emerytury).

Następnie organ przedstawił historię korespondencji ze stroną, którą rozpoczęło pismo z 1 grudnia 2017 r. zawierające wniosek o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego ze względu na przedawnienie wszystkich zobowiązań. Pismem z 12 grudnia 2017 r., znak: [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. poinformował stronę o przedawnieniu części należności oraz o tym, iż pozostała część została w całości zabezpieczona hipoteką przymusową na udziale 1/2 w nieruchomości położonej w Starachowicach przy ul. O., i dalsza egzekucja tych należności możliwa jest jedynie z przedmiotu zabezpieczenia, co wynika wprost z brzmienia art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej.

Następnie 18 grudnia 2017 r. zobowiązany złożył do urzędu skarbowego wniosek o wydanie postanowienia o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego (wpływ do urzędu w dniu 20.12.2017 r.).

Postanowieniem z [...] 2018 r., znak: [...] - Naczelnik Urzędu Skarbowego w Starachowicach zwrócił złożone pismo J. P. i wskazał, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny - Sąd Rejonowy w S. oraz działający przy sądzie Komornik Sądowy A.G.-K., gdyż prowadzi łączną egzekucję administracyjną i sądową przeciwko wnoszącemu. Rozpoznając zażalenie na w/w akt administracyjny Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. postanowieniem z [...] 2018 r., znak: [...], utrzymał go w mocy.

Nawiązując do objętego skargą pisma z 11 kwietnia 2018r., organ przywołał brzmienie art. 70 § 1 i 8 Ordynacji podatkowej, podnosząc, że nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu. Wskazał, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r,. sygn. akt SK 40/12 odnosi się jedynie do przepisu art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 1998 r do dnia 31 grudnia 2002 r. a zatem swym zakresem przedmiotowym nie obejmuje on przepisu art. 70 § 8 w oparciu o który oceniana jest przesłanka przedawnia zobowiązania podatkowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.)

i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), określanej dalej jako ustawa p.p.s.a., sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę (pod względem zgodności z prawem) działalności administracji publicznej, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do treści art. 146 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a stosuje się odpowiednio.

W pierwszej kolejności zauważenia wymaga, iż zdaniem Sądu skarga J. P. została wniesiona na czynność z zakresu administracji publicznej Naczelnika Urzędu Skarbowego w S., dotyczącą uprawnień wynikających z przepisów prawa. Kontroli Sądu podlega kwestia zgodności z prawem odmowy wystąpienia organu do komornika sądowego z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie objętych nim zaległości. Po analizie akt sprawy Sąd doszedł do przekonania, że czynność ta naruszyła prawo, w konsekwencji czego stwierdził jej bezskuteczność.

Kontrolowana czynność została podjęta na skutek wniosku strony z dnia 12 marca 2018r., w którym zawarto prośbę o wystąpienie do komornika sądowego z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie zaległości.

Zdaniem Sądu intencja strony wyrażona zarówno w piśmie z 12 marca 2018r., jak i we wcześniejszej korespondencji kierowanej do organu (pisma z 1 grudnia 2017r, 18 grudnia 2017r.), jest jasna i czytelna. Wnioskodawca próbuje, wykorzystując wszystkie znane mu prawne możliwości, doprowadzić do rozpoznania wniosku o umorzenie toczącego się względem niego postępowania egzekucyjnego podnosząc zarzut przedawnienia.

Odmawiając wystąpienia z wnioskiem o umorzenie postępowania do komornika sądowego jako wierzyciel, organ (jako organ egzekucyjny) uchylił się jednocześnie od podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego i merytorycznej analizy argumentów strony. Czynnością tą organ uniemożliwił stronie w jej indywidualnej sprawie podniesienie zarzutu przedawnienia zaległości, pozbawiając ją tym samym możliwości obrony swych praw w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym.

Organ tłumaczy, że w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego doszło do zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej. W związku z przejęciem na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] r., sygn. akt [...] do łącznego prowadzenia egzekucji administracyjnej i sądowej przez Komornika Sądowego A. G.-K., Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. przekazał wszystkie akta dotyczące podatnika.

W pierwszej kolejności należy wskazać na treść art. 62 u.p.e.a., zgodnie z którym w przypadku zbiegu egzekucji administracyjnej i egzekucji sądowej do tej samej nieruchomości, rzeczy albo prawa majątkowego lub niemajątkowego, organ egzekucyjny wstrzymuje czynności egzekucyjne na wniosek wierzyciela, zobowiązanego lub z urzędu i przekazuje akta egzekucji administracyjnej sądowi rejonowemu zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego.

O zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej co do tej samej rzeczy lub prawa majątkowego traktuje także art. 773 § 1 k.p.c.

W tym miejscu zauważenia wymaga, że w dacie podjęcia postanowienia Sądu Rejonowego w Starachowicach o zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej art. 773 § 1 k.p.c. miał brzmienie: w razie zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej do tej samej rzeczy lub prawa majątkowego, administracyjny organ egzekucyjny i komornik wstrzymują czynności egzekucyjne na wniosek wierzyciela, dłużnika lub z urzędu i przekazują akta egzekucji administracyjnej i egzekucji sądowej sądowi powiatowemu, w którego okręgu wszczęto egzekucję, w celu rozstrzygnięcia, który organ egzekucyjny - sądowy czy administracyjny - ma dalej prowadzić łącznie obie egzekucje w trybie właściwym dla danego organu. Sąd wyda postanowienie w ciągu czternastu dni, biorąc przy tym pod uwagę stan każdego z postępowań egzekucyjnych oraz rodzaj obowiązków. Równocześnie sąd postanowi, jakie dokonane już czynności egzekucyjne pozostają w mocy.

Nadto godzi się wskazać, iż Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego, działając na podstawie art. 60 § 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.), przedstawił składowi siedmiu sędziów Sądu Najwyższego wniosek o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego, wywołującego rozbieżności w wykładni prawa, a mianowicie, czy organ egzekucyjny wyznaczony przez sąd na podstawie art. 773 § 1 k.p.c. prowadzi obie egzekucje łącznie w całości? Wnioskodawca zauważył, że uchwała Sądu Najwyższego z dnia 24 lutego 2010 r. sygn. akt III CZP 133/09 nie usunęła wątpliwości dotyczących wykładni art. 773 § 1 k.p.c. ( w uchwale tej SN skupił swoje rozważania na pojęciu egzekucji, nie zaś postępowania egzekucyjnego). Wskazano, że w orzecznictwie sądów powszechnych pojawiają się wypowiedzi rozbieżne ze stanowiskiem zajętym w powołanej uchwale, co uzasadnia potrzebę rozważenia tego zagadnienia prawnego przez skład powiększony Sądu Najwyższego. Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2011 r. sygn. akt III CZP 46/11 skład siedmiu sędziów Sądu Najwyższego odmówił co prawda podjęcia uchwały, jednakże w uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, że w chwili składania wniosku trwały prace nad nowelizacją k.p.c., w tym przepisów regulujących eliminację zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej. W ich wyniku w dniu 16 września 2011 r. uchwalono ustawę o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 233, poz. 1381). Ustawodawca w znowelizowanym art. 773 § 1 k.p.c. wskazał jednoznacznie, że w przypadku zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej do tej samej rzeczy lub prawa majątkowego rozstrzygnięcie o łącznym prowadzeniu egzekucji przez jeden organ ogranicza się jedynie do tej rzeczy lub prawa majątkowego, do którego nastąpił zbieg

Z powołanych przepisów wynika, że mają one zastosowanie, gdy nastąpił zbieg egzekucji administracyjnej i sądowej do tej samej rzeczy lub prawa majątkowego, co ma miejsce w sytuacji, gdy w ramach stosowanego sposobu egzekucji sądowej oraz w ramach środka egzekucyjnego w egzekucji administracyjnej podjęte zostały czynności egzekucyjne w stosunku do tej samej rzeczy lub prawa (z zastrzeżeniem, że egzekucje prowadzone są przeciwko temu samemu dłużnikowi - zobowiązanemu, por.: uchwała Sądu Najwyższego z 25 czerwca 1997 r., III CZP 29/97, publ.: OSNC nr 11 z 1997 r., poz. 164; por. także np.: D. Jankowiak "Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz", UNIMEX, Wrocław 2004, str. 423; M. Romańska w: "System egzekucji administracyjnej" pod red. J. Niczyporuka i in., C.H. Beck W-wa 2004, str. 292-294).

W literaturze dotyczącej administracyjnego postępowania egzekucyjnego, jak również w orzecznictwie sądowym (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 21 lipca 2008 r. sygn. akt I SA/Gl 260/08, wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt III SA/Wa 2520/10 – dostępne w elektronicznej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). zwraca się uwagę, że pojęcia "postępowanie egzekucyjne" nie należy utożsamiać z pojęciem "egzekucja". Postępowanie egzekucyjne definiowane jest jako zespół czynności organu egzekucyjnego, zobowiązanego oraz innych uczestników postępowania, podjętych w celu ostatecznego urzeczywistnienia normy prawa materialnego. Czynności te mają niejednolity charakter i zaliczają się do nich czynności procesowe, rozstrzygające kwestie proceduralne, wynikłe w toku postępowania, jak i czynności egzekucyjne, będące czynnościami faktycznymi (P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2003, s. 13).

Przez "egzekucję" natomiast rozumie się czynności egzekucyjne, czyli stosowanie konkretnych środków egzekucyjnych. Postępowanie egzekucyjne jest więc pojęciem szerszym. Zwolennikami oddzielenia "egzekucji" od "postępowania egzekucyjnego" jest wielu przedstawicieli nauki egzekucji administracyjnej (tak: M. Masternak [w:] T. Jędrzejewski, M. Masternak, P. Rączka, Administracyjne postępowanie egzekucyjne, Toruń 2006, s. 27; M. Romańska, Zbieg egzekucji oraz egzekucji i zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym [w:] J. Niczyporuk, S. Fundowicz, J. Radwanowicz, System egzekucji administracyjnej, Warszawa 2004, s. 296).

Na nieprawidłowe, zamienne używanie tych pojęć wskazuje też nauka egzekucji sądowej. Przyjmuje się, że "egzekucja" stanowi zasadniczy trzon postępowania egzekucyjnego i zawsze toczy się w ramach tego postępowania. Egzekucja to całokształt środków przymusu właściwych dla określenia sposobu egzekucji, jaki organ egzekucyjny może w określonej kolejności zastosować (S. Dalka, Podstawy postępowania cywilnego, Sopot 1999, s. 47).

Jak już wyżej podkreślono, związek pomiędzy egzekucją i postępowaniem egzekucyjnym wyraża się w tym, że egzekucja odbywa się w ramach tego postępowania i nie może się odbyć inaczej niż w tym postępowaniu (wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 lutego 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 3125/06, LEX nr 311963). Administracyjne postępowanie egzekucyjne obejmuje, oprócz stosowania środków egzekucyjnych, także inne czynności procesowe podejmowane przez podmioty inne niż organ egzekucyjny, np. przez wierzyciela. Egzekucja administracyjna oznacza zaś stosowanie przez powołane do tego organy egzekucyjne konkretnych środków przymusu służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanego określonych w ustawach obowiązków. Datą wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest dzień doręczenia organowi egzekucyjnemu przez wierzyciela wniosku wraz z wystawionym przez niego tytułem wykonawczym (art. 61 § 3 k.p.a.), bądź jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, data wystawienia tytułu wykonawczego (art. 26 § 4 u.p.e.a.). Postępowanie egzekucyjne prowadzi właściwy rzeczowo i miejscowo organ egzekucyjny. Organ ten podejmuje działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego.

Organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne w stosunku do konkretnego zobowiązanego na podstawie wystawionego wobec niego tytułu wykonawczego, stosując prawem przewidziane środki egzekucyjne. U.p.e.a. nie dopuszcza możliwości prowadzenia postępowania egzekucyjnego w stosunku do tego samego zobowiązanego i na podstawie tego samego tytułu wykonawczego, w tym samym czasie przez różne organy egzekucyjne. Przewiduje natomiast m.in. sytuację, w której dochodzi do zbiegu egzekucji administracyjnej i egzekucji sądowej co do tej samej nieruchomości, rzeczy albo prawa majątkowego lub niemajątkowego. W takim przypadku organ egzekucyjny wstrzymuje czynności egzekucyjne na wniosek wierzyciela, zobowiązanego lub z urzędu i przekazuje akta egzekucji administracyjnej sądowi rejonowemu zgodnie z przepisami k.p.c. (art. 62 u.p.e.a.).

Należy podkreślić, że zbieg egzekucji nie oznacza zbiegu prowadzonych postępowań egzekucyjnych (administracyjnego czy sądowego). Zbieg egzekucji to sytuacja odnosząca się do konkretnego, tego samego podmiotu oraz przedmiotu, rzeczy lub prawa, do którego skierowano egzekucję w trybie sądowym i administracyjnym. Aby uniknąć negatywnych skutków tego stanu rzeczy ustawodawca poddał go kontroli, ocenie i rozstrzygnięciu sądowi powszechnemu (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 2009 r. sygn. akt I SA/Wr 1048/09, LEX nr 579689; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 21 lipca 2008 r. sygn. akt I SA/Gl 260/08, LEX nr 513191).

Organy egzekucyjne w granicach prowadzonego postępowania egzekucyjnego wyznaczonego osobą dłużnika lub zobowiązanego i tytułem wykonawczym podejmują samodzielnie czynności egzekucyjne w zakresie egzekucji z rzeczy lub praw zobowiązanego (dłużnika) nie objętych takim zbiegiem. Rozstrzygnięcie przewidziane w art. 773 § 1 k.p.c. oznacza niedopuszczalność egzekucji z danego prawa lub rzeczy przez inny organ egzekucyjny niż wyznaczony przez Sąd.

Zatem: zbieg egzekucji nie oznacza zbiegu prowadzonych postępowań egzekucyjnych administracyjnego czy sądowego, w ramach których komornik sądowy czy organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny, tj. egzekucję do tej samej rzeczy albo prawa i tej samej osoby (dłużnika i zobowiązanego). Zbieg egzekucji to sytuacja odnosząca się do konkretnego, tego samego podmiotu oraz przedmiotu, rzeczy lub prawa, do którego skierowano egzekucję w trybie sądowym i administracyjnym. Aby uniknąć negatywnych skutków tego stanu rzeczy ustawodawca poddał go kontroli, ocenie i rozstrzygnięciu sądowi powszechnemu

Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że przekazanie komornikowi do łącznego prowadzenia egzekucji sądowej i administracyjnej nie powoduje, że administracyjny organ egzekucyjny traci status organu egzekucyjnego właściwego w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, w którym zbieg egzekucji wystąpił.

Należy przy tym zauważyć, że zbieg egzekucji nie powoduje zawieszenia czy umorzenia prowadzonego administracyjnego postępowania egzekucyjnego, w ramach którego doszło do zbiegu egzekucji. Postępowanie to nadal trwa, istnieje, toczy się dopóki dopóty nie zostanie umorzone lub zakończone w inny sposób np. poprzez wyegzekwowanie objętej nim należności.

Dlatego też w przypadku zbiegu egzekucji, o którym mowa w art. 62 u.p.e.a. i wyznaczenia przez Sąd komornika sądowego do ich dalszego łącznego prowadzenia na zasadach określonych w art. 773 § 1 k.p.c., administracyjny organ egzekucyjny jest nadal uprawniony do orzekania w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, w ramach którego doszło do wymienionego zbiegu. Wyznaczenie danego organu do łącznego prowadzenia egzekucji nie oznacza, że organ ten przejmuje wszystkie prawa i obowiązki innego organu egzekucyjnego, którego egzekucja była w zbiegu. Organ ten prowadzi egzekucję w trybie dla siebie właściwym wyłącznie w odniesieniu do rzeczy lub prawa, co do których doszło do zbiegu egzekucji.

Żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego nie może być skierowane do organu egzekucyjnego innego niż prowadzącego to postępowanie, gdyż dotyczy umorzenia całego postępowania egzekucyjnego, a nie pozostającej w zbiegu egzekucji i dotyczy wszystkich podjętych przez ten organ czynności, a nie jednego z zastosowanych środków egzekucyjnych.

Na poparcie powyższej tezy należy nadto przywołać art. 840 § 2 k.p.c. zgodnie z którym jeżeli podstawą egzekucji jest tytuł pochodzący od organu administracyjnego, do stwierdzenia, że zobowiązanie wygasło lub nie może być egzekwowane, powołany jest organ, od którego tytuł pochodzi.

Zbieg egzekucji, o którym mowa w art. 62 u.p.e.a., nie zwalnia zatem administracyjnego organu egzekucyjnego z obowiązku orzekania o umorzeniu administracyjnego postępowania egzekucyjnego w przypadku wystąpienia okoliczności opisanych w art. 59 § 1 tej ustawy. Organem uprawnionym do umorzenia egzekucyjnego postępowania administracyjnego jest wyłącznie organ prowadzący to postępowanie w trybie przewidzianym przepisami u.p.e.a.

Wyznaczenie przez sąd sądowego organu egzekucyjnego do łącznego prowadzenia egzekucji sądowej i administracyjnej nie uprawnia tego organu do umorzenia administracyjnego postępowania egzekucyjnego wskutek zaistnienia przesłanek z art. 59 § 1 u.p.e.a. Organ ten prowadzi egzekucję w trybie dla siebie właściwym, co oznacza, że w przypadku braku ustawowego upoważnienia nie może stosować innych niż zawarte w k.p.c. przepisów. Przepisy te wyłączają uprawnienie sądowego organu egzekucyjnego do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 804 k.p.c.) i nie przewidują możliwości umorzenia administracyjnego postępowania egzekucyjnego (art. 823–825 k.p.c.), - por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2013 r. sygn.. akt II FSK 1787/11 dostępny w elektronicznej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl.

Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy należy podnieść co następuje.

Treść wniosku strony nie pozostawia żadnych wątpliwości interpretacyjnych i prowadzi do jednoznacznej konkluzji, iż wnioskodawca domaga się orzeczenia o umorzeniu prowadzonego względem niego postępowania egzekucyjnego, podnosząc zarzut przedawnienia zaległości nim objętych.

Odmawiając wystąpienia z wnioskiem o umorzenie postępowania do komornika sądowego jako wierzyciel (i informując o tym stronę w piśmie z dnia 11 kwietnia 2018r.), organ (jako organ egzekucyjny) uchylił się jednocześnie od podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego i merytorycznej analizy argumentów strony. Czynnością tą organ uniemożliwił stronie w jej indywidualnej sprawie podniesienie zarzutu przedawnienia zaległości, pozbawiając ją tym samym możliwości obrony swych praw w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym.

Czynność tą Sąd ocenia jako godzącą w przepisy prawa tj. art. 59 § 1 u.p.e.a., co doprowadziło do stwierdzenia jej bezskuteczności.

Ponownie rozpoznając wniosek J. P. z dnia 12 marca 2018r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. potraktuje go jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego i orzeknie w tym zakresie wydając postanowienie.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż uwzględniając wniesioną skargę Sąd nie rozstrzyga jednak sporu dotyczącego przedawnienia zaległości, albowiem na obecnym etapie sprawy byłoby to przedwczesne. Podniesione przez stronę argumenty dotyczące art. 70 Ordynacji podatkowej, przywołane orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego oraz sądów administracyjnych muszą zostać poddane analizie w pierwszej kolejności przez organy administracji oraz znaleźć wyraz w wydanych w tym zakresie aktach administracyjnych. Sąd natomiast podda ocenie – ewentualnie – zaskarżone rozstrzygnięcie organu odwoławczego.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, na podstawie art. 146 § 1 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.