Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 736/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 5 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot, Sędzia WSA Leszek Kobylski, Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi Gminy i Miasta P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącej Gminy i Miasta P. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r., Nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zm.: dalej: "k.p.a."), po ponownym rozpatrzeniu wniosków Burmistrza Miasta i Gminy P (dalej: "skarżący") oraz Spółdzielni [...] utrzymał w mocy decyzję własną z [...] lipca 2008 r., Nr [...], stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody R z [...] października 1991 r., Nr [...], w części stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez Urząd Gminy i Miasta P prawa własności nieruchomości, oznaczonych w jednostce ewidencyjnej P, składających się z działek nr [...].

Zaskarżona decyzja została oparta na następujących ustaleniach faktycznych i dokonanej ocenie prawnej.

Decyzją z [...] października 1991 r. Nr [...] Wojewoda R stwierdził nabycie przez Miasto i Gminę P z mocy prawa, nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonych w jednostce ewidencyjnej P, składających się z działek: nr [...] i opisanych w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], stanowiącej integralną część ww. decyzji. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji Wojewody R, zwróciła się do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji B Z reprezentująca H C i A. K - spadkobierczynie właścicielki nieruchomości Z K, zarzucając jej rażące naruszenie prawa poprzez skomunalizowanie nieruchomości, która nie była własnością Skarbu Państwa. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, decyzją z dnia [...] marca 2004 r. Nr [...] stwierdził nieważność decyzji Wojewody R z dnia [...] października 1991 r., Nr [...]. Decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. Nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2004 r. Nr [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 listopada 2007 r. zapadłym w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1398/07 ze skargi Gminy i Miasta P uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej oraz poprzedzającą ją decyzję tegoż Ministra z dnia [...] marca 2004 r. nr [...]. Z uzasadnienia wyroku wynika, iż w/w decyzje zostały wydane z rażącym naruszeniem art. 28 K.p.a, bowiem o wszczęciu postępowania nie została zawiadomiona Spółdzielnia [...] w S – użytkownik wieczysty nieruchomości, której dotyczy postępowanie.

Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. Nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po ponownym rozpatrzeniu w związku z w/w wyrokiem, stwierdził nieważność decyzji Wojewody R z dnia [...] października 1991 r., Nr [...], w części stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez Urząd Gminy i Miasta P prawa własności nieruchomości oznaczonych w jednostce ewidencyjnej P, składających się z działek nr [...].

Organ podniósł, iż materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji Wojewody R z dnia [...] października 1991 r. stanowił art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające (...), w myśl którego mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstw państwowych, dla których te organy pełnią funkcję organu założycielskiego oraz zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych tym organom, staje się w dniu wejścia w życie tej ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990 r., z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Podkreślił, że decydujące znaczenie dla komunalizacji następującej z mocy prawa ma stan faktyczny i prawny mienia ogólnonarodowego istniejący w dacie wejścia w życie w/w ustawy. Organ wskazał, że jest związany aktem nadania własności ziemi z dnia [...] marca 1979 r. Nr [...] wydanym przez Naczelnika Miasta i Gminy P, na podstawie którego to aktu Z K (spadkodawczyni wnioskujących o stwierdzenie nieważności) stała się właścicielem min. działki nr [...]. Załączone do akt sprawy dokumenty wskazują, że działki nr [...] odpowiadają działce nr [...], a w trakcie prowadzonego postępowania powyższe ustalenie nie zostało zakwestionowane. Kwestionowano natomiast zgodność z prawem przedmiotowego aktu nadania ziemi, co nie może być uwzględnione w niniejszym postępowaniu. Skoro w dniu 27 maja 1990 r. działki nr [...] nie stanowiły w całości własności Skarbu Państwa, bowiem powstały w wyniku dokonanych zmian z ewidencji gruntów z działki nr [...], stanowiącej własność osoby fizycznej, brak było podstaw do komunalizacji tych nieruchomości. Objęcie decyzją komunalizacyjną Wojewody R z dnia [..] października 1991 r. nieruchomości, które nie podlegały dyspozycji art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające (...) należy uznać za rażące naruszenie tegoż przepisu, co daje podstawę do stwierdzenia nieważności w/w decyzji w części dotyczącej działek nr [...] – na podstawie art. 156 § 1 pkt. 2 K.p.a. W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły natomiast przesłanki negatywne uniemożliwiające stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej zawarte w art. 156 § 2 K.p.a. Podstawę podjętego w sprawie rozstrzygnięcia stanowił art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a, zatem nie ma zastosowania przesłanka negatywna związana z upływem terminu. Zdaniem organu nie wystąpiły również nieodwracalne skutki prawne, o których mowa w art. 156 § 2 K.p.a.

Z wnioskami o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpiła Gmina i Miasto P oraz Spółdzielnia [...] siedzibą w P.

Gmina i Miasto P zarzuciła naruszenie art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie gminnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.), art. 7, art. 9, art. 77, art. 88, art. 107, art. 156 § 1 i § 2 K.p.a. oraz brak powołania w podstawie prawnej decyzji upoważnienia do wydawania decyzji w imieniu organu przez Dyrektora Departamentu w MSWiA, który wydał decyzję Nr [....] z [...[.07.2008 r. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że organ administracji nie przeprowadził wyczerpującego postępowania dowodowego i nie ustalił właściwie przedmiotu postępowania. Organ winien zbadać prawidłowość sporządzenia mapy własnościowej L.ew. [...] z dnia [...].08.1971 r. Organ pomija w zupełności kwestię nieodwracalności skutków prawnych, zgodnie zaś z uchwałą w składzie 7 sędziów NSA z dnia 20.03.2000 r. sygn. akt OPS 14/99 – ONSA 200/3/93 niedopuszczalne jest stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej, jeśli nieruchomości będące przedmiotem postępowania znajdują się w użytkowaniu wieczystym osoby trzeciej, a oddanie w użytkowanie wieczyste nastąpiło przed wszczęciem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej komunalizacyjnej. Oznacza to, że osoba trzecia jako nabywca nieruchomości korzysta z ochrony wynikającej z art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece ( rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych). W konkluzji wniosku wniesiono o przeprowadzenie dowodu z akt uwłaszczeniowych na okoliczność, czy Z K w dacie [...] listopada 1971 r. była samoistną posiadaczką nieruchomości o nr ewid. [...] i o jakiej powierzchni. Nadto, wniesiono o ustalenie, kto w dacie 27.05.1990 r. faktycznie posiadał działki [...] i w jakim zakresie oraz kto był ich właścicielem, oraz o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej i przesłuchanie stron na okoliczności wniosku spadkobierczyń Z K i zaistnienia przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody R z [....] października 1991 r. w przedmiocie komunalizacji w/w nieruchomości.

Spółdzielnia [...] podniosła zaś, że decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji jest nietrafna, bowiem w sprawie nastąpiły nieodwracalne skutki prawne. Spółdzielnia w dobrej wierze nabyła prawo użytkowania wieczystego i zaciągnęła kredyt w [...], który został zabezpieczony hipotecznie. Nastąpiły więc nieodwracalne skutki prawne, a nabywcę chroni art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Nie wystąpiły więc przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji określone w art. 156 § 1 K.p.a. Zdaniem wnioskującej Spółdzielni, należy również rozważyć interes prawny banku, na rzecz którego jest zabezpieczenie, a także interes prawny właścicieli mieszkań nabytych od Spółdzielni, którzy mają urządzone księgi wieczyste.

Decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. Nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji po rozpatrzeniu wniosków Gminy i Miasta P oraz Spółdzielni [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 w związku z art. 127 § 3 K.p.a utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2008 r. Nr [...]. Na powyższą decyzję skargę złożyła Gmina i Miasto P.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 1 października 2009 r. zapadłym w sprawie o sygn. akt VIII SA/Wa 326/09 ze skargi Gminy i Miasta P uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...]. Zdaniem Sądu Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji rozpoznając, w trybie przepisu art. 27 § 3 k.p.a., wniosek skarżącej o ponowne rozpoznanie sprawy dopuścił się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. polegającego na wydaniu zaskarżonej decyzji przez tą samą osobę, która brała udział w wydaniu decyzji w niższej instancji.

Ponownie rozpoznając sprawę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] kwietnia 2010 r., Nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z [...] lipca 2008 r., Nr [...].

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Z K, na podstawie aktu własności ziemi z [...] marca 1979 r. stała się właścicielem nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów m. P nr [...]. Załączone do akt sprawy dokumenty wskazują, że działki [...] odpowiadają działce [...]. W trakcie prowadzonego postępowania wskazane wyżej ustalenia nie zostały zakwestionowane. Zakwestionowano natomiast zgodność z prawem aktu własności ziemi z [...] marca 1979 r. (pismo Starosty P z [...] listopada 2002 r., w ocenie którego akt nadania ziemi nie mógł dotyczyć całej działki [...], lecz ewentualnie jej części). W ocenie organu argument ten nie może zostać uwzględniony, bowiem akt własności ziemi został wydany w oparciu o art. 1, 5 i 12 ustawy z 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 ze zm.), a stosownie do art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z 26 października 1971 r. nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmianie decyzji.

Bezpodstawny jest również zarzut Spółdzielni oraz Gminy i Miasta P, że organ nie rozważył negatywnych przesłanek uniemożliwiających stwierdzenie nieważności w postaci ewentualnego wystąpienia nieodwracalnych skutków prawnych. Skoro bowiem ustanowienie prawa użytkowania wieczystego mogło nastąpić, ale nie musiało, to nie można traktować go jako nieodwracalnego skutku decyzji komunalizacyjnej.

Odnosząc się do argumentu Spółdzielni wskazującego na konieczność rozważenia interesu prawnego jej członków, którzy wykupili mieszkania, organ zauważył, że to zarząd kieruje działalnością spółdzielni oraz reprezentuje ją na zewnątrz. Zgodnie zaś z art. 65 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r., Nr 124, poz. 1361 ze zm.) stanowi: "W celu zabezpieczenia oznaczonej wierzytelności można nieruchomość obciążyć prawem, na mocy którego wierzyciel może dochodzić zaspokojenia z nieruchomości bez względu na to, czyją stała się własnością, i z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela nieruchomości (hipoteka)". W związku z powyższym należy uznać, że bank, którego wierzytelność zabezpieczona jest hipoteką, nie ma przymiotu strony postępowania, gdyż postępowanie komunalizacyjne dotyczy wyłącznie zmian właścicielskich nieruchomości, które to zmiany nie mają wpływu na treść zabezpieczenia jakim jest hipoteka.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Gmina i Miasto P, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie gminnym i ustawę o pracownikach samorządowych ( Dz. U. Nr 32 poz. 191 ze zm.) oraz art. 7, art. 77, art. 80, art. 138 § 2, art. 156 § 2, art. 157 § 2 i 3 K.p.a.

W uzasadnieniu skargi podniosła, że naruszenia w/w przepisów postępowania administracyjnego mogły mieć wpływ na wynik postępowania. Organ powinien uchylić decyzję Nr [...] z dnia [...] lipca 2008 r. z uwagi na brak wstępnego postępowania wyjaśniającego i brak należytego wszczęcia postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody R. Nadto, organ nie ustalił prawidłowo, jakich nieruchomości ma dotyczyć postępowanie o stwierdzenie nieważności. Nie jest zaś prawdą, że działki [...] odpowiadają działce [...], co było już wielokrotnie podnoszone w niniejszej sprawie. Bardzo wątpliwe w związku z powyższym jest posiadanie przez wnioskującą o stwierdzenie nieważności przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym w/w działek. Organ bardzo pobieżnie rozpatrywał negatywną przesłankę stwierdzenia nieważności postępowania określoną w art. 156 § 2 K.p.a. – nieodwracalne skutki prawne decyzji. Odnosi się to również do sprzecznych stanowisk w orzecznictwie dotyczących oceny skutków oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości uprzednio skomunalizowanej, co do której toczy się obecnie postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej. Odmienną ocenę niż prezentowana w zaskarżonej decyzji przedstawia uchwała 7 sędziów NSA z dnia 20 marca 2000 r. zapadła w sprawie sygn. akt OPS 14/99 (ONSA 2000/3/93). Zdaniem skarżącej nastąpiły nieodwracalne skutki prawne decyzji, co powoduje, że nie może zostać stwierdzona nieważność decyzji komunalizacyjnej. W konsekwencji organ utrzymując w mocy decyzję w odniesieniu do działek [...], naruszył art. 5 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie gminnym (...), pomimo, że stanowiły one w dacie 27 maja 1990 r. własność Skarbu Państwa i nie były ani w posiadaniu Z K lub jej następców prawnych, ani nie stanowiły ich własności. W konkluzji skarżąca stwierdziła, że procedura komunalizacyjna została przez Wojewodę R przeprowadzona prawidłowo i brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności jego decyzji.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W ocenie Sądu kwestionowane decyzje zostały wydane z naruszeniem art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a.

W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2010 r., którą utrzymał on w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2008 r. stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody R z [...] października 1991 r., Nr [...], w części stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez Urząd Gminy i Miasta P prawa własności nieruchomości, oznaczonych w jednostce ewidencyjnej P, składających się z działek nr [...].

Postępowanie nadzorcze prowadzone na podstawie art. 156-158 k.p.a. podlega takim samym regułom procesowym jak postępowanie zwykłe z tym, że odmienny jest przedmiot obu postępowań. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja (z reguły ostateczna) i ustalenie, czy została ona wydana z wadami, o których stanowi art. 156 § 1 kpa.

Przy ustalaniu wystąpienia przesłanek z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ winien badać nie tylko samą treść decyzji oraz zachowanie przepisów procedury administracyjnej przy jej wydawaniu, lecz także ustalić czy weryfikowane rozstrzygnięcie nie narusza rażąco przepisów prawa materialnego stanowiącego podstawę jego wydania. Wymaga to często zabiegów procesowych (tj. sprawdzenia prawidłowości zgromadzenia materiału dowodowego) prowadzących do ustalenia, czy przy wydawaniu decyzji podlegającej weryfikacji spełnione zostały ustawowe wymagania, warunkujące wydanie rozstrzygnięcia zgodnego z prawem.

W przedmiotowej sprawie B Z reprezentująca H C i A K - spadkobierczynie właścicielki nieruchomości Z K wystąpiła z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej z [...] października 1991 r., Nr [...] – powołując się na fakt, iż na datę komunalizacji przedmiotowe działki nie stanowiły własności Skarbu Państwa, bowiem opisywane działki, zgodnie z aktem nadania własności ziemi z dnia [...] marca 1979 r. Nr [...], wydanym przez Naczelnika Miasta i Gminy P, były własnością Z K (spadkodawczyni wnioskujących o stwierdzenie nieważności).

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. 1990 r. Nr 32 poz. 191 ze zm.), zwanej dalej "ustawą", jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin.

Powyższy przepis skutkuje komunalizacją mienia państwowego. Zobowiązuje on do potwierdzenia nabycia danego mienia przez gminę, jeśli zostały spełnione określone warunki:

1. uwzględniono stan faktyczny i prawny mienia z dnia wejścia tego przepisu w życie (tj. na dzień 27 maja 1990 roku),

2. mienie wnioskowane do skomunalizowania winno stanowić wówczas własność Skarbu Państwa i należeć (w rozumieniu tego przepisu) do jednego z podmiotów w tym przepisie wymienionych, oraz

3. nie może podlegać wyłączeniu z komunalizacji na podstawie dalszych przepisów cyt. ustawy z dnia 10 maja 1990 r.

Nie można się jednak zgodzić ze stanowiskiem Ministra, że w niniejszej sprawie zostało dokładnie i wszechstronnie wyjaśnione, iż działki [...] odpowiadają działce [...], której to działki dotyczy akt własności ziemi z dnia [...] marca 1979 r. Nr [...], wydany przez Naczelnika Miasta i Gminy P.

Sąd zauważa, że w niniejszej sprawie istnieje skomplikowany stan faktyczny sprawy jeżeli chodzi o stan geodezyjno-prawny, a materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji nie odzwierciedla twierdzeń organu, że działki [...] odpowiadają działce [...].

Z akt wynika bowiem, że aktem własności ziemi z dnia [...] marca 1979 r. Nr [...], wydanym przez Naczelnika Miasta i Gminy P Z K otrzymała własność min. działki [...] o pow. [...] m². Ponadto Aktem Notarialnym A Nr [...], sporządzonym w Państwowym Biurze Notarialnym w O w dniu [...] czerwca 1969 r. zakupiono od Z K na rzecz Skarbu Państwa działki oznaczone numerami [...] (numery hipoteczne) o łącznej powierzchni [...] ha ([...] m²). Natomiast decyzją z [...] października 1991 r., Nr [...], Wojewoda M stwierdził nabycie z mocy prawa przez Urząd Gminy i Miasta P prawa własności nieruchomości, oznaczonych w jednostce ewidencyjnej P, składających się z działek nr [...] o łącznej powierzchni [...] m².

Z opisanego wyżej stanu faktycznego wynika zatem, że rację ma strona skarżąca, że w niniejszej sprawie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję własną z [...] lipca 2008 r., Nr [...] z istotnym i mogącym mieć wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.

Organ nie wyjaśnił bowiem w oparciu o wyżej wymienione dokumenty stanu faktycznego sprawy pod kątem precyzyjnego ustalenia, czy działki nr [...]stanowiły całość, czy część działki [...], której dotyczy akt własności ziemi. W aktach brak też precyzyjnych wykazów zmian gruntowych dotyczących przedmiotowych nieruchomości. Brak również ustaleń poczynionych na podstawie ksiąg wieczystych, prowadzonych dla gruntu objętego decyzją wywłaszczeniową. Z ustaleń organu nie wynika też, czy wszystkie podziały wynikające ze zgromadzonych w aktach sprawy materiałów zostały dokonane i wprowadzone do ewidencji gruntów.

W ponownie prowadzonym postępowaniu Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wyjaśni stan geodezyjno-prawny, co do działek nr [...] objętych decyzją Wojewody R z [...] października 1991 r., Nr [...] i ustali, czy i w jakim zakresie przedmiotowe działki pokrywają się z działką nr [...].

Dopiero po prawidłowym ustaleniu stanu faktycznego organ powinie zbadać, czy decyzja komunalizacyjna wywołała nieodwracalne skutki prawne. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana bez postawy prawnej, natomiast zgodnie z § 2 tego artykułu, nie stwierdza się nieważności decyzji, gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Zasadnicze zatem w niniejszej sprawie znaczenie ma rozstrzygnięcie, czy decyzja, której nieważność stwierdzono, wywołała nieodwracalne skutki prawne. Zgodnie z art. 19 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, roszczenia cywilnoprawne związane z nabyciem mienia komunalnego mogą być dochodzone przed sądem powszechnym, a zatem, wszelkie nakłady poczynione na przedmiotową nieruchomość mogą być dochodzone przed sądem powszechnym. Oznacza to, że poczynione na nieruchomość nakłady nie uniemożliwiają stwierdzenia nieważności decyzji.

Odstąpienie od stwierdzenia nieważności decyzji i ograniczenie się do stwierdzenia wydania jej z naruszeniem prawa oznacza pozostawienie w obrocie prawnym wadliwej decyzji i prowadzi do utrzymania skutków prawnych, które decyzja ta wywołała. Od skutków prawnych, które wywołała (bezpośrednio) decyzja kwestionowana w postępowaniu o stwierdzenie jej nieważności, należy odróżnić skutki prawne (dotyczące tego samego przedmiotu) wywołane późniejszymi decyzjami lub innymi zdarzeniami prawnymi, skutki te nie mogą być automatycznie utożsamiane ze skutkami prawnymi wywołanymi przez wcześniejszą decyzję. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem, że nieodwracalny skutek prawny wywołany określoną decyzją następuje wtedy, gdy w wyniku samego tylko stwierdzenia jej nieważności nie zostanie przywrócony poprzedni stan prawny, gdyż nie chodzi o "nieodwracalność" skutków prawnych w ogóle, ale przede wszystkim o "odwrócenie" skutków wywołanych przez decyzję dotkniętą nieważnością, w ramach postępowania o stwierdzenie jej nieważności. Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej znosi jej skutki prawne od dnia jej wydania w sprawie administracyjnej, a tym samym organ administracji nie jest właściwy i kompetentny do rozstrzygania innych odrębnych spraw, które w jakiś sposób dotyczą przedmiotu rozstrzygnięcia decyzji dotkniętej nieważnością (por. Uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2000 r. OPS 14/99, ONSA 2000, nr 3, poz. 93).

Ponadto należy zauważyć, że rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie chroni rozporządzeń nieodpłatnych, zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 z późn. zm.).

W tej sytuacji należy stwierdzić, że organ nie dołożył należytej staranności, aby uzyskać informacje, od których zależy prawidłowe rozstrzygnięcie, czym naruszył przepisy art. 7, 77, 80, 107 § 3, 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 2 kpa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy

Mając na uwadze wyżej wymienione okoliczności Sąd na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) w związku z art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie drugim wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. jak w punkcie trzecim wyroku.