Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 976/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję organu II i I instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: SWSA Piotr Fronc SWSA Monika Niedźwiedź SWSA Joanna Człowiekowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 30 maja 2022 r., znak: SKO.PW/4171/25/2022 w przedmiocie odmowy czasowego odebrania zwierzęcia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza na rzecz skarżącego R. C. od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 10 stycznia 2022 r., znak: GK.6331.9.2021, Wójt Gminy Zielonki, działając na podstawie art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2021 r., poz. 2233 ze zm.) oraz art. 104 kpa odmówił nakazania przywrócenia poprzedniego stanu wody na działkach nr [...], [...] w miejscowości Z..

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w dniu 30 marca 2021 r. do organu wpłynął wniosek R. C. o interwencję w związku z wykonaniem drogi na nieruchomości składającej się z działek [...] i [...] w miejscowości Z., co miałoby skutkować negatywną dla działki nr [...] zmianą stosunków wodnych.

W dniu 11 czerwca 2021 r. została przeprowadzona wizja w terenie w trakcie której ustalono, że na działkach nr [...] i [...] w Z. usadowiona jest droga dojazdowa wykonana z kostki brukowej, która w obecnej konfiguracji sprzyja gromadzeniu się wód opadowych przy ogrodzeniu posesji na działce nr [...].

Z kolei z przedłożonej w dniu 23 czerwca 2021 r. opinii specjalisty hydrologa

i hydrogeologa wynika, że "wskutek utworzenia na działkach [...] i [...]

w Z. utwardzonej drogi biegnącej wzdłuż granicy tych działek z działką [...] (w Z.) doszło do zwiększenia spływu powierzchniowego wód opadowych

i kierowania tego spływu w stronę działki [...] Doszło zatem do zmiany stanu wody na gruncie (zmiany stosunków wodnych) działek [...] i [...], a zmiana ta może oddziaływać na grunty sąsiednie (czyli działkę [...]). W momencie wykonywania opinii (a ściślej: w momencie przeprowadzenia wizji lokalnej, na której oparta jest Opinia), nie dało się jednak wykazać jakichkolwiek materialnych szkód wynikających ze stwierdzonej zmiany stanu wody na gruncie. Dlatego obecnie nie ma podstaw do stwierdzenia zmiany stanu wody na gruncie szkodliwej dla gruntów sąsiednich

w rozumieniu art. 234 Ustawy z dnia 20 lipca 2017r. Prawo wodne (Dz.U. 2017, poz. 1566). (...)".

W związku z powyższym organ wyjaśnił, że z art. 234 ust. 2 ustawy Prawo wodne wynika, że nie jest istotne kto faktycznie dokonał zmiany stanu wody na gruncie - zawsze bowiem odpowiada właściciel nieruchomości, przy czym do nakazania właścicielowi gruntu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom jest niezbędne stwierdzenie szkody przez przedmiotową zmianę stanu wód na gruncie sąsiednim. W przypadku stwierdzenia jedynie faktu naruszenia stanu wód na gruncie bez stwierdzenia szkód z tego faktu wynikających, organ winien odmówić nakazania właścicielowi gruntu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Zatem kluczową kwestią w sprawie zmiany stanu wody na gruncie jest po pierwsze ustalenie czy doszło w ogóle do zmiany stanu wody na gruncie, po drugie na czyjej nieruchomości, a po trzecie jeśli do takiego naruszenia doszło to czy wynikły z tego faktu szkody dla gruntów sąsiednich, przy czym należy ustalić czy owe szkody zostały spowodowane przedmiotowym naruszeniem wody na gruncie w rozumieniu art. 234 ustawy.

Zdaniem organu I instancji analiza materiału dowodowego i stanu faktycznego w niniejszej sprawy wykazały, że na terenie działek nr [...] i [...], przy granicy z działką nr [...], powstała droga dojazdowa. Przedmiotowa droga została wykonana z kostki brukowej. Wody opadowe z nowopowstałej drogi spływają ukosem w kierunku granicy działki nr [...] i znajdującego się na tej granicy kamiennego muru. Następnie gromadzą się pomiędzy krawędzią drogi a murem. Podczas wizji lokalnej w dniu 11 czerwca 2021 r. strony nie wykazały jednak żadnych materialnych szkód wynikających ze zwiększonego napływu wód. Również w skierowanych do Wójta Gminy Z. pismach z dnia 30 marca 2021 r. oraz 2 sierpnia 2021 r. R. C. nie wykazał szkód wynikających ze zwiększonego napływu wód z drogi na działkach nr [...] i [...].

Organ stanął na stanowisku, że wybudowanie drogi z kostki brukowej na terenie działek nr [...], [...] doprowadziło więc do zmiany stanu wody na terenie tych działek. Powyższe spowodowało zwiększony spływ powierzchniowych wód opadowych z drogi w kierunku działki [...], jednak stwierdzona zmiana stanu wody na terenie działek nr [...], [...] nie wpływa szkodliwie dla gruntu sąsiedniego, czyli działki nr [...].

Od powyższej decyzji odwołanie złożył R. C..

Decyzją z dnia 30 maja 2022 r., znak: SKO.PW/4171/25/2022, działając na podstawie art. 234 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne oraz art. 138 §1 pkt 1 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i ustalenia dokonane przez organ pierwszej instancji, które przyjął za własne. Wskazał, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajdzie przepis art. 234 ustawy Prawo wodne, jednak do zastosowania ww. przepisu konieczne jest ustalenie czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie oraz czy zmiany te wpływają szkodliwie na grunt sąsiedni .

Organ powtórzył za organem I instancji, że z opinii biegłego z dnia 21 czerwca 2021 r. wynika, że na działkach [...] i [...] powstała utwardzona szczelną kostką brukową droga dojazdowa, która biegnie wzdłuż granicy tych działek z leżącą od nich na południe działką [...]. Została ona tak ukształtowana, że wody opadowe spływają z niej ukosem w kierunku granicy działki [...] i znajdującego się na tej granicy kamiennego muru. Z opinii tej wynika, iż spływ wód opadowych z uszczelnionej (wybrukowanej) i nachylonej powierzchni jest zawsze spływem nienaturalnym, zaburzonym. Jest on powiększony i szybszy w stosunku do spływu naturalnego. Generowanie takiego spływu jest praktycznie zawsze traktowane jako zmiana stanu wody na gruncie.

Dodał, że podczas wizji lokalnej w dniu 11 czerwca 2021 r. strony postępowania zgodziły się, że wody opadowe spływają w nadmiernej ilości pod mur, czyli granicę działek [...] i [...] z działką [...]. Zmiana ta jest potencjalnie szkodliwa dla gruntów sąsiednich a konkretnie dla działki [...], ale obecnie nie da się wskazać żadnych materialnych szkód wynikających ze zwiększonego napływu wód. W związku z powyższym biegły zasugerował podniesienie krawężnika drogi co miałoby zabezpieczyć obszar działki [...] (a zwłaszcza przestrzeń między krawężnikiem drogi a murem na działce [...]) przed nadmiernym zalewaniem wodami opadowymi podczas opadów mniejszych lub równych opadowi o prawdopodobieństwie przekroczenia wynoszącym 50% (czyli co dwa lata), co jest standardowym założeniem w obliczaniu zabezpieczeń i kanalizacji burzowych na terenach wiejskich i podmiejskich. Co prawda z opinii wynika, że zmiana wykazana stosunków wodnych może oddziaływać na grunty sąsiednie czyli działkę [...], jednak w momencie przeprowadzania wizji lokalnej nie wykazano jakichkolwiek materialnych szkód wynikających ze stwierdzonej zmiany stanu na gruncie. Dlatego biegły przedstawił koncepcję działań naprawczych. Z powyższego wynika, że rzeczoznawca co prawda wskazał na potencjalną możliwość szkodliwego oddziaływania na działkę nr [...] w wyniku zmiany stanu wody na działkach [...] i [...], jednakże nie określił po jakim czasie to szkodliwe oddziaływanie może nastąpić.

Zdaniem Kolegium w niniejszej sprawie postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, zgromadzono obszerny materiał dowodowy, a decyzja organu I instancji została oparta o opinię biegłego hydrologa i hydrogeologa. Z opinii tej wynika w sposób jednoznaczny, że co prawda doszło do zmiany stanu wód na działkach nr [...] i nr [...], jednak zmiana ta jak dotąd nie spowodowała szkody na działce [...] w miejscowości Z., tym samym nie znajduje zastosowania przepis art. 234 ustawy Prawo wodne. Zastosowanie ww. przepisu uzależnione jest bowiem od wystąpienia skutku w postaci szkody. Pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie, a szkodliwym oddziaływaniem musi istnieć więc związek przyczynowo-skutkowy. Na poparcie swojego stanowiska organ odwoławczy powołał orzecznictwo sądów administracyjnych.

Na powyższą decyzje R. C. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów:

- art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - poprzez jego niezastosowanie w przypadku stwierdzenia zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływającej na grunty sąsiednie co skutkowało utrzymaniem decyzji l instancji;

- art. 136 §1 kpa poprzez nieprzeprowadzenie z urzędu dodatkowego postępowania

w celu uzupełnienia dowodu albo nie zlecenie przeprowadzenia tego postępowania organowi l instancji w przypadku w którym organ II instancji uznał, że opinia rzeczoznawcy jest niewystarczająca;

- art. 7a kpa poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości prawnych dotyczących interpretacji przesłanek zawartych w art. 234 ust. 3 ustawy - Prawo wodne na niekorzyść strony;

- art. 7 w zw. art. 8 w zw. z art. 9 w zw. z art. 77 ust. 1 kpa poprzez nieustalenie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, niedokładne zbadanie materiału dowodowego, nieuzupełnienie opinii biegłego w przypadku gdy organ uznał, że nie jest ona wystarczająca oraz naruszenie zasady zaufania do organów Państwa;

- art. 8 i art. 107 § 3 w zw. art. 126 kpa poprzez zbyt skrótowe sformułowanie uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia i niewystarczające wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek podjętego rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w opinii wprost wskazano, że doszło do naruszenia stosunków wodnych, która jest potencjalnie szkodliwa dla działki nr [...]. Jak bowiem wskazał biegły "woda może penetrować mur i pod murem na działce nr [...]". Organ zaś bezpodstawnie uznał, że wymagane jest precyzyjne ustalenie okresu, po jakim szkodliwe oddziaływanie może nastąpić.

Zdaniem skarżącego w sytuacji, gdy organ odwoławczy uznał, że opinia rzeczoznawcy jest niewystarczająca, winien był zgodnie z art. 136 kpa przeprowadzić z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodowi materiałów

w sprawie, albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi pierwszej instancji.

Podniesiono nadto, że w przedmiotowej sprawie wniesiono pismo z dnia 23 lipca 2021 r., w którym wykazano że zmiana stanu wody już spowodowała powstanie szkód na działkach [...] i [...]. Organ winien więc mieć na uwadze okoliczność, że powstanie szkód na dalszych działkach wskazuje na prawdopodobieństwo, że szkody na działce [...] również powstaną i powinien temu przeciwdziałać.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2021 r. poz. 2095 ze zmian.), zgodnie z którym w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów (ust. 3). Na tej podstawie zarządzeniem Przewodniczącego II Wydziału w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Należy również wskazać, że na mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W razie nieuwzględnienia skargi podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

W wyniku rozpatrzenia sprawy w tak zakreślonych ramach Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają przepisy prawa materialnego i procesowego w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Istotą przedmiotowej sprawy było ustalenie skutków wybudowania drogi o nawierzchni wykonanej z kostki brukowej na działkach nr [...] i [...] położonych w Z., biegnącej wzdłuż północnej granicy działki nr [...] będącej własnością skarżącego. Ze względu na budowę drogi i jej nachylenie wody opadowe spływają z niej ukosem w kierunku działki nr [...] i znajdującego się w granicy działki kamiennego muru.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (obecnie Dz. U. 2021 r. poz. 2233, dalej: p.w.). Zgodnie z art. 234 ust. 1 właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (ust. 2). Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności (ust. 3). Zgodnie z art. 234 ust. 4, nakaz o którym mowa w ust. 3, nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego albo dokonania zgłoszenia wodnoprawnego, jeżeli są wymagane. Postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt (ust. 5).

Przesłanką do wydania decyzji nakazowej na podstawie art. 234 ust. 3 p.w. jest zatem ustalenie, że spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Obowiązki na tej podstawie mogą zostać nałożone wyłącznie na aktualnego właściciela nieruchomości, niezależnie, czy to wskutek jego działań doszło do zmian stanu wody na gruncie. Tym samym aktualny właściciel nieruchomości może ponosić konsekwencje działań poprzednich właścicieli.

Podobnie, jak na podstawie art. 29 ust. 3 poprzednio obowiązującej ustawy – Prawo wodne z 2001 r., dla wydania decyzji na podstawie art. 234 ust. 3 p.w. konieczne jest wykazanie: po pierwsze, czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na swoim gruncie, po drugie, czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, tzn. czy pomiędzy zmianą stanu wody i szkodą na nieruchomości sąsiedniej istnieje związek przyczynowo-skutkowy (tak np. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 26 marca 2019 r., II SA/Rz 192/19, orzeczenia.nsa.gov.pl). Z punktu widzenia przywołanych wyżej przepisów nie ma natomiast znaczenia rozmiar powstałej szkody. Ustawodawca nie uzależnia bowiem skutku od rozmiaru szkody, lecz w ogóle od jej zaistnienia, w związku z czym nie ma potrzeby jej szacowania (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 21 czerwca 2011 r., II SA/Bd 438/11, LEX nr 950530).

Charakterystykę zmian stanu wody na gruncie uzasadniających podjęcie działań na podstawie art. 29 ust. 3 p.w. przedstawił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 września 2017 r., sygn. II OSK 159/16, i wypowiedź ta zachowuje aktualność i na tle obowiązującego art. 234 ust. 3 p.w Zalicza się tu "takie działania, które ingerują w naturalny stan wody na danym terenie związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi czy też hydrologicznymi. Działaniem takim jest między innymi wykonanie przeszkody w odpływie wody opadowej z terenów sąsiednich zgodnie z naturalnym kierunkiem odpływu np. zasypanie zagłębienia, którym dotychczas spływała z terenów wyżej położonych lub podwyższenie terenu uniemożliwiające spływ wody. Także spowolnienie spływu wody z gruntów spowodowane podwyższeniem terenu sąsiedniej działki stanowi jedną ze zmian stosunków wodnych na gruncie, o którym mowa w art. 29 p.w. Również roboty budowlane takie jak niwelacja terenu, podniesienie rzędnej terenu, wprowadzenie systemu drenażowego wokół budynku, czy też samo wybudowanie fundamentów może powodować zmiany stanu wody na gruncie jeżeli ich efektem będzie zmiana naturalnego, dotychczasowego kierunku odpływu wód opadowych, naruszenie istniejącego systemu drenażowego, czy też przecięcie kierunku migracji wód podziemnych."

Dodać wypada wreszcie, że wydanie decyzji, o której mowa w art. 234 ust. 3 p.w., wymaga precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego, przede wszystkim, jaki był ostatnio stan wody na gruncie, czy doszło do jego zmiany, zwłaszcza czy nastąpiła zmiana kierunku odpływu wody opadowej, a jeśli tak, to na czym polegała zmiana stanu wody, wreszcie czy dokonane zmiany szkodliwie wpływają na sąsiednie grunty. Dopiero poprawnie ustalona podstawa faktyczna może stanowić podstawę do oceny zebranego materiału dowodowego, przeprowadzenia rozważań i w konsekwencji do podjęcia rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 14 maja 2008 r., sygn. II OSK 613/07, orzecznia.nsa.gov.pl). Nie ulega przy tym wątpliwości, że sprawy z zakresu naruszenia stosunków wodnych dotyczą skomplikowanej problematyki, wymagającej najczęściej wiadomości specjalnych, przeważnie z geologii, hydrologii, melioracji. Z tego względu w sprawach rozstrzyganych na podstawie art. 234 ust. 3 p.w. kluczowym dowodem może być opinia biegłego. Biegły nie może jednak zastąpić organu administracji w ustaleniu stanu faktycznego, jako że to na organie administracji publicznej ciążą obowiązki wynikające m.in. z przepisów art. 7, 77, 80 k.p.a.

W ocenie Sądu organy orzekające w przedmiotowej sprawie dokonały błędnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, z naruszeniem art. 80 k.p.a., a w konsekwencji błędnie zastosowały art. 234 ust. 3 p.w. Kluczowe w przedmiotowej sprawie okazało się rozumienie przesłanki szkodliwego wpływu, co do której w orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje stanowisko, zgodnie z którym dla wydania decyzji nakazowej wymagane jest wykazanie rzeczywistego, nie hipotetycznego szkodliwego oddziaływania zmiany stosunków wodnych (por. np. wyroki NSA z 26 sierpnia 2020 r., II SA/Kr 911/21, WSA w Krakowie z 4 lipca 2019 r., II SA/Kr 1002/20). W ocenie orzekającego obecnie Sądu o szkodliwym wpływie można mówić zarówno w sytuacji, w której negatywne skutki zmiany stanu wody na gruncie ujawniły się na dzień orzekania, jak i w sytuacji, w której skutki tej zmiany ujawnią się z wysokim prawdopodobieństwem, w dających się określić warunkach.

W okolicznościach rozpatrywanej sprawy niewątpliwie najistotniejszym dowodem w sprawie była sporządzona na zlecenie organu pierwszej instancji opinia biegłego hydrologa i hydrogeologa dr. hab. inż. B. R. z dnia 21 czerwca 2021 r. W opinii tej stwierdzono, że spływ wód opadowych z uszczelnionej (wybrukowanej) i nachylonej powierzchni jest zawsze spływem nienaturalnym, zaburzonym. Jest on powiększony i szybszy w stosunku do spływu naturalnego. Generowanie takiego spływu jest praktycznie zawsze traktowane jako zmiana stanu wody na gruncie. Biegły stwierdził przy tym: "W omawianym przypadku spływające wody mają tendencję do gromadzenia się w wąskiej strefie pomiędzy krawędzią drogi na działkach [...] i [...] a murem na granicy działki [...] (...). W strefie tej poziom powierzchni terenu jest położony niżej niż poziom nawierzchni drogi; efektem jest tendencja do gromadzenia się wody w tej strefie. Woda może penetrować w mur i pod murem na działce [...]" Wskazano dalej, że podczas wizji lokalnej w dniu 11.06.2021 r. strony postępowania zgodziły się, że wody opadowej spływają w nadmiernej ilości pod mur, czyli na granicę działek [...] i [...] z działką [...], a jednocześnie strony zgodnie przyznały, że obecnie nie da się wskazać żadnych materialnych szkód wynikających ze zwiększonego napływu wód (k.50-51 akt adm.). Sąd zauważa również, że biegły zaproponował rozwiązanie problemu w punkcie opinii pt. "Koncepcja działań naprawczych", wskazując na zasadność podniesienia krawężnika ograniczającego drogę na działkach nr [...] o [...] od strony granicy z działką [...].

W ocenie Sądu organy dokonały częściowo błędnej oceny przedstawionego dowodu. Prawidłowo przyjęto bowiem, że wybudowanie drogi z kostki brukowej na działkach nr [...] i [...] spowodowało zwiększony spływ powierzchniowy wód opadowych z drogi w kierunku działki nr [...]. Błędnie natomiast wyprowadzono z opinii biegłego wniosek, zgodnie z którym nie istnieją przesłanki do wydania decyzji nakazowej ze względu na brak stwierdzenia w okolicznościach sprawy "rzeczywistej szkody". W ocenie Sądu wobec treści opinii biegłego organy powinny były wyjaśnić, czy istnieje wysokie prawdopodobieństwo ujawnienia się skutków niewątpliwie niekorzystnej dla działki nr [...] zmiany stanu wody na gruncie, tj. czy skutki te wystąpią w dających się przewidzieć okolicznościach. Tego jednak zaniechano, zaś organy, kierując się zapewne konkluzją biegłego o braku podstaw do wydania decyzji nakazowej na podstawie art. 234 ust. 3 p.w., odmówiły jej wydania, podczas gdy, po myśli art. 80 k.p.a., należało dokonać samodzielnej oceny całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego i na tej podstawie rozważyć, czy w ustalonych okolicznościach faktycznych zastosowanie znajduje przywołana wyżej norma.

W ponownym postępowaniu organ oceni, na podstawie treści opinii biegłego, prawdopodobieństwo ujawnienia się skutków zmiany stanu wody, rozważywszy uzupełnienie opinii w odnośnym zakresie. W przypadku stwierdzenia wysokiego prawdopodobieństwa ujawnienia się skutków zmiany stanu wody na gruncie, organ ustali, czy zasadne jest nakazanie przywrócenia stanu poprzedniego czy też wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, uwzględniając treść opinii biegłego.

W przedstawionych okolicznościach sprawy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach orzeczono w punkcie II sentencji wyroku na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.