Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 666/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2021-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Drogi publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 39 ust. 3 i ust. 3b
journal: Dz.U. 2020 poz 470
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - t.j.
article: art. 1 pkt 1, art. 28, art. 61a § 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 35 ust. 6
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: art. 62 pkt 4 lit. c, art. 70 pkt 5 lit. a
journal: Dz.U. 2010 nr 106 poz 675
law: Ustawa z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych
article: art. 51 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 293
law: Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom Sędzia WSA Iwona Tchórzewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 lutego 2021 r. sprawy ze skargi [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 15 maja 2020 r. [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. (dalej jako "skarżąca") skierowała do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wniosek o nałożenie na Zarząd Powiatu Ł. kary pieniężnej, na podstawie art. 39 ust. 3b ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 470 z późn. zm.), dalej jako "ustawa o drogach publicznych" lub "u.d.p.", z powodu niewydania decyzji w przedmiocie zgody na zlokalizowanie urządzeń infrastruktury technicznej w pasie drogowym drogi powiatowej nr [...] L, na odcinku [...], pomimo upływu przepisanego prawem terminu.

W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że będąca poprzednikiem prawnym wnioskodawcy A. B., prowadząca działalność gospodarczą pod firmą "[...]", w dniu 7 stycznia 2014 r. wystąpiła z wnioskiem o wydanie zezwolenia na lokalizację infrastruktury telekomunikacyjnej w pasie drogowym drogi na opisanym wyżej odcinku. Decyzją z [...] lutego 2014 r. Zarząd Powiatu Ł. odmówił wyrażenia zgody na lokalizację urządzeń infrastruktury telekomunikacyjnej w pasie drogowym. Wymieniona decyzja została w dniu [...] grudnia 2014 r. uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. P., które przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. odmówił wydania zezwolenia zgodnie z wnioskiem. Decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. P. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 22 lutego 2017 r., sygn. akt III SA/Lu 1033/16 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. P. z dnia [...] czerwca 2016 r. Skarga kasacyjna organu od tego wyroku została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 2019 r., sygn. akt II GSK 2138/17. W dniu 10 kwietnia 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. P. uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W konsekwencji, pomimo złożenia wniosku w dniu 7 stycznia 2014 r., do dnia dzisiejszego decyzja nie została wydana.

W ocenie skarżącej opisane okoliczności wskazują na spełnienie przesłanek do nałożenia na Zarząd Powiatu Ł. kary pieniężnej na podstawie art. 39 ust. 3b ustawy o drogach publicznych. Dotychczas bowiem nie został rozpoznany wniosek z dnia 7 stycznia 2014 r. o wyrażenie zgody na zlokalizowanie urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanej z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu w postaci budowy doziemnych telekomunikacyjnych przyłączy światłowodowych. Od dnia złożenia tego wniosku do dnia 15 maja 2020 r. organ pozostaje w zwłoce z wydaniem decyzji przez 2274 dni, co stanowi podstawę do nałożenia kary pieniężnej w łącznej kwocie 1137000 zł (2274 dni x 500 zł).

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. P. (dalej jako "Kolegium" lub "organ"), po rozpatrzeniu wniosku skarżącej, odmówiło wszczęcia postępowania.

W uzasadnieniu postanowienia podniesiono, że postępowanie nie może być wszczęte z przyczyn podmiotowych. Zgodnie z art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.), dalej jako "k.p.a.", skarżąca nie jest legitymowana do skutecznego żądania wszczęcia postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 39 ust. 3b ustawy o drogach publicznych. Przepis ten przewiduje finansowe środki dyscyplinujące, z powodu niewydania w określonym terminie decyzji dotyczących szczególnie uzasadnionych przypadków lokalizowania w pasie drogowym obiektów budowlanych lub urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego. W przypadku infrastruktury telekomunikacyjnej termin na wydanie decyzji wynosi 45 dni. Jednakże postępowanie w przedmiocie wymierzenia organowi opisanej kary jest postępowaniem odrębnym, szczególnym, do którego nie mają zastosowania przepisy kodeksu postepowania administracyjnego. Postępowanie w tej kwestii, nie jest sprawą indywidualną ani nie jest rozstrzygane w drodze decyzji administracyjnej. Konsekwencją tak pojmowanej istoty kary pieniężnej za zwłokę jest niedopuszczalność inicjowania postępowania we wskazanym przedmiocie przez stronę ubiegającą się o wydanie decyzji, a co za tym idzie – brak po stronie takiego podmiotu legitymacji procesowej w rozumieniu art. 28 k.p.a.

W ocenie Kolegium interes skarżącej w złożeniu wniosku o wszczęcie postępowania należy kwalifikować w kategoriach interesu faktycznego, a nie wymaganego przepisem art. 28 k.p.a. interesu prawnego. Brak interesu prawnego po stronie wnioskodawcy jest zaś przesłanką odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, na podstawie art. 61a k.p.a. Jednocześnie, zdaniem Kolegium, adresatem ewentualnej kary pieniężnej nie mógłby być organ wskazany we wniosku.

[...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. P. z dnia [...] lipca 2020 r., zarzucając:

1) naruszenie art. 28 k.p.a. w zw. z 61a k.p.a., poprzez odmówienie przez organ wszczęcia postępowania i błędne uznanie, że skarżąca nie jest legitymowana do skutecznego żądania wszczęcia postępowania w sprawie, podczas gdy skarżąca posiada interes prawny, a co za tym idzie status strony postępowania w świetle art. 28 k.p.a.;

2) naruszenie art. 61 k.p.a. w zw. 61a k.p.a. w zw. z art. 39 ust. 3b ustawy o drogach publicznych, poprzez odmówienie wszczęcia postępowania i błędne uznanie, że postępowanie nie może być wszczęte na wniosek strony, bowiem nie jest regulowane przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, podczas gdy do postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej na właściwego zarządcę drogi w trybie art. 39 ust. 3b ustawy o drogach publicznych przepisy kodeksu postępowania administracyjnego mają zastosowanie;

3) naruszenie art. 39 ust. 3b ustawy o drogach publicznych, poprzez brak nałożenia przez organ kary pieniężnej na Zarząd Powiatu Ł. , pomimo spełnienia ku temu wszystkich przesłanek ustawowych, podczas gdy z wymienionego przepisu wynika wprost, że w razie spełnienia przesłanek ustawowych, tak jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie, nałożenie przedmiotowej kary pieniężnej przez organ jest obligatoryjne.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że skoro może być stroną postępowania w przedmiocie wydania zezwolenia na lokalizację urządzeń infrastruktury telekomunikacyjnej w pasie drogowym i żądać wydania decyzji o określonej treści przez właściwego zarządcę drogi, to może także zwrócić się do organu wyższego stopnia, a w przypadku braku takiego organu – do organu nadzorującego, o wymierzenie zarządcy drogi kary pieniężnej za zwłokę w wydaniu żądanej decyzji kształtującej jej prawa i obowiązki. Skarżąca, jako źródło swojego interesu prawnego wskazała art. 39 ustawy o drogach publicznych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest postanowienie Kolegium odmawiające wszczęcia, na skutek wniosku skarżącej, postępowania w sprawie wymierzenia Zarządowi Powiatu Ł. kary pieniężnej z powodu niewydania zezwolenia na lokalizację urządzeń infrastruktury telekomunikacyjnej w pasie drogowym.

Podstawę zaskarżonego postanowienia stanowił przepis art. 61a § 1 k.p.a. Według tego przepisu gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Wydane w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a. postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania ma charakter rozstrzygnięcia formalnego. Na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi bowiem postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt II OSK 999/14 oraz M. Linska-Wawrzon Odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego - zagadnienia wybrane (w:) Samorządowe kolegia odwoławcze w systemie administracji publicznej, Warszawa 2016, s. 185-206, a także Piotr Przybysz Komentarz aktualizowany do art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego, System Informacji Prawnej LEX).

Przepis art. 61a k.p.a. obejmuje dwie alternatywne przesłanki odmowy wszczęcia postępowania, dotyczące sytuacji gdy – po pierwsze – żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub – po drugie – z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.

Wydając zaskarżone postanowienie organ powołał się na pierwszą z wymienionych przesłanek odmowy wszczęcia postępowania i stwierdził, że nie jest dopuszczalne inicjowanie postępowania w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej przewidzianej w art. 39 ust. 3b u.d.p. przez stronę ubiegającą się o wydanie decyzji lokalizacyjnej. Legitymacja procesowa w rozumieniu art. 28 k.p.a. nie przysługuje skarżącej, która żądając wymierzenia kary realizuje wyłącznie interes faktyczny, nie zaś interes prawny.

Natomiast zdaniem skarżącej, strona postępowania administracyjnego prowadzonego w przedmiocie wydania decyzji, o której mowa w art. 39 ust. 3 u.d.p., jest zarazem legitymowana do żądania wszczęcia postępowania w przedmiocie wymierzenia właściwemu organowi kary przewidzianej w art. 39 ust. 3b u.d.p., zwłaszcza, że obie regulacje zawarte są w jednym artykule ustawy.

W ocenie sądu, stanowisko skarżącej nie zasługuje na podzielenie.

Przepis art. 39 ust. 3b u.d.p. stanowi, że w przypadku gdy właściwy organ nie wyda decyzji, o której mowa w ust. 3, to jest decyzji w przedmiocie zezwolenia na lokalizowanie w pasie drogowym obiektów budowlanych lub urządzeń, w terminie 65 dni od dnia złożenia wniosku, a w odniesieniu do infrastruktury telekomunikacyjnej w rozumieniu ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. – Prawo telekomunikacyjne – w terminie 45 dni od dnia złożenia wniosku, organ wyższego stopnia, a w przypadku braku takiego organu – organ nadzorujący, wymierza temu organowi, w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie, karę pieniężną w wysokości 500 zł za każdy dzień zwłoki.

Przytoczony przepis został dodany do u.d.p., na mocy art. 62 pkt 4 lit. c ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (Dz. U. z 2010 r., nr 106, poz. 675 z późn. zm.). W pierwotnym brzmieniu zawierał ponadto zdanie drugie, zgodnie z którym wpływy z kar pieniężnych stanowią dochód budżetu państwa. W uzasadnieniu projektu tej ustawy wskazano, że wprowadzenie kar pieniężnych za przekroczenie terminu na rozpatrzenie wniosków o udzielenie zezwolenia ma stworzyć mechanizm wymuszający szybkie ich rozpatrywanie, co w szczególności jest uzasadnione czasową dostępnością środków wspólnotowych z przeznaczeniem na inwestycje infrastrukturalne.

Zauważyć przy tym należy, że na mocy art. 70 pkt 5 lit. a ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych, analogiczną regulację wprowadzono w art. 51 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2020 r., poz. 293 z późn. zm.), według którego – w przypadku niewydania przez właściwy organ decyzji w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego w terminie 65 dni od dnia złożenia wniosku o wydanie takiej decyzji, organ wyższego stopnia wymierza temu organowi, w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie, karę pieniężną w wysokości 500 zł za każdy dzień zwłoki. Wpływy z kar pieniężnych stanowią dochód budżetu państwa.

W uzasadnieniu projektu ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych – w odniesieniu do jej art. 70 pkt 5 wyjaśniono, że na wzór rozwiązania przyjętego w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 z późn. zm.), dalej jako "Prawo budowlane", wprowadzono karę pieniężną nakładaną na organ pierwszej instancji, w przypadkach przewlekłości postępowania, co ma na celu przyśpieszenie tych postępowań i skrócenie procesu inwestycyjnego.

Nie budzi wątpliwości zbieżność regulacji art. 39 ust. 3b u.d.p., a także art. 51 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z art. 35 ust. 6 Prawa budowlanego, według którego – w przypadku gdy organ administracji architektoniczno-budowlanej nie wyda decyzji w sprawie pozwolenia na budowę we wskazanych terminach od dnia złożenia wniosku o wydanie takiej decyzji – organ wyższego stopnia wymierza temu organowi, w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie, karę w wysokości 500 zł za każdy dzień zwłoki. Wpływy z kar stanowią dochód budżetu państwa. Zbieżny jest także cel każdego z przytoczonych przepisów, polegający na dyscyplinowaniu organów rozpatrujących wnioski o wydanie określonych w poszczególnych przepisach decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2018 r., sygn. akt II OSK 1842/16).

Zatem, wbrew argumentom skarżącej, uprawnione było wyjaśnienie w zaskarżonym postanowieniu istoty postępowania, o którym mowa w art. 39 ust. 3b u.d.p., z odwołaniem się do poglądów prezentowanych na tle analogicznego przepisu art. 35 ust. 6 Prawa budowlanego.

Zgodnie zaś z utrwaloną wykładnią art. 35 ust. 6 Prawa budowlanego, przepis przewidujący wymierzenie organowi, w drodze postanowienia, przez organ wyższego stopnia kary pieniężnej za każdy dzień zwłoki w wydaniu decyzji, ustanawia nowy, odrębny typ postępowania, nieprzewidziany w k.p.a., w którym organ wyższego stopnia orzeka karę grzywny w stosunku do organu niższego stopnia za przekroczenie terminu ustawowego. Jest to zatem postępowanie, w którym uczestnikami są organy administracji publicznej. Stanowi ono postępowanie odrębne w stosunku do postępowania w sprawie wydania pozwolenia na budowę, które jest postępowaniem w sprawie indywidualnej, rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2009 r., sygn. akt II OSK 1118/08, z dnia 18 sierpnia 2009 r., sygn. akt II OSK 1556/08 oraz z dnia 9 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 571/08, a także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 grudnia 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 2110/10). Cechą tego postępowania jest odrębna regulacja administracyjnoprawna, której przedmiotem jest wymierzenie kary przez organ wyższego stopnia organowi, który wydał decyzję z przekroczeniem terminu określonego w ustawie. Postępowanie w sprawie wymierzenia kary jest wszczynane z urzędu przez organ wyższego stopnia, a nie na wniosek inwestora, który w takim postępowaniu nie bierze udziału ze względu na brak interesu prawnego w wymierzeniu tej kary. Stronie zainteresowanej wydaniem decyzji w określonym przez prawo terminie, do realizacji tego uprawnienia służą środki ochrony przewidziane w art. 35-37 k.p.a. (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 czerwca 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 135/08 oraz z dnia 11 czerwca 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 133/08).

W ocenie sądu, mając na względzie wskazaną wyżej tożsamość regulacji art. 39 ust. 3b u.d.p. oraz art. 35 ust. 6 Prawa budowlanego, przytoczone rozważania mogą znaleźć odniesienie w niniejszej sprawie.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, podziela leżące u podstaw zaskarżonego postanowienia stanowisko, zgodnie z którym postępowanie w sprawie wymierzenia organowi kary za zwłokę w trybie przewidzianym w art. 39 ust. 3b u.d.p. jest postępowaniem odrębnym od postępowania w przedmiocie zezwolenia na zlokalizowanie w pasie drogowym obiektów budowlanych lub urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego i nie jest sprawą indywidualną, o której mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a. Mimo uregulowania w tym samym artykule 39 u.d.p., jest to postępowanie odrębne, w którym stronami są organy administracji publicznej, to jest organ wyższego stopnia, a w przypadku braku takiego organu – organ nadzorujący, wymierzający karę oraz organ niższej instancji, na który może być nałożona kara.

Skarżąca nie może być stroną tego postępowania. W świetle art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zainteresowanie podmiotu ubiegającego się o zezwolenie na lokalizację urządzenia w pasie drogowym, wyrażające się w dążeniu do rozpoznania wniosku przez organ, ma w relacji do postępowania przewidzianego w art. 39 ust. 3b u.d.p. charakter interesu faktycznego. Nie stanowi zaś interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 k.p.a. Brak bowiem bezpośredniego związku praw i obowiązków skarżącej z wymierzeniem organowi kary, o której mowa w art. 39 ust. 3b u.d.p. Przede wszystkim zaś skarżąca nie jest uprawniona do żądania wszczęcia postępowania, o którym mowa w omawianym przepisie, z tego względu, że jest ono wszczynane wyłącznie z urzędu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 sierpnia 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 1108/11 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 10 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 579/16).

W świetle powyższych uwag, sformułowane w skardze zarzuty należy uznać za niezasadne. Skarżąca nie jest stroną postępowania określonego w art. 39 ust. 3b u.d.p., które jest wszczynane jedynie z urzędu. Skarżąca nie może zatem skutecznie domagać się wszczęcia tego postępowania. W konsekwencji zaskarżone postanowienie, odmawiające wszczęcia postępowania na skutek wniosku skarżącej, pozostaje w zgodzie z art. 61a § 1 k.p.a.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę.