Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 25/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2013-04-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 i ust.5
journal: Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 78
journal: Dz.U. 1964 nr 9 poz 59
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (sprawozdawca), Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, Protokolant Aleksandra Markiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. Nr [...] po rozpatrzeniu na posiedzeniu niejawnym odwołania A. P. od decyzji z dnia [...] września 2012 r. Nr [...] wydanej przez działającego z upoważnienia Burmistrza Z., Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z., w przedmiocie odmowy przyznania A. P. świadczenia pielęgnacyjnego na P. P. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że w dniu 13 lipca 2012 r. A. P. wystąpiła z wnioskiem do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem P. P. ur. [...] 1981 r.

Decyzją z dnia [...] września 2012 r. Nr [...] działający z upoważnienia Burmistrza Z., Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. odmówił przyznania A. P. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem P. P.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji powołując się na przepisy art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, stwierdził, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w powołanym przepisie. Podkreślił, że powołany przepis określa dwa niezależne od siebie stany faktyczne: pierwszy, w którym osoba legitymowana nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, i w drugim, w którym osoba legitymowana rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną Organ wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż choroba P. P. istnieje od urodzenia. Ponadto oprócz niepełnosprawnego syna strona wychowała jeszcze dwoje dzieci, godząc obowiązki związane z opieką nad dziećmi i prowadzeniem gospodarstwa domowego z pracą zawodową, również w systemie zmianowym. Organ wskazał również, że z akt sprawy wynika, że P. P. wymaga stałej opieki przy wszystkich czynnościach. Jednakże ta opieka nie wymaga natychmiastowej pomocy opiekuna, który musi wykonywać pilne, niecierpiące zwłoki czynności, takich jak przewijanie, podnoszenie, przenoszenie. Przy swoim schorzeniu wymaga nadzoru, ale pewne czynności wykonuje przy pomocy opiekuna. Jest osobą zdiagnozowaną, ma ustalony rytm dnia, czas posiłków, czas spacerów, czy wypoczynku. Zdaniem organu, opiekę nad synem może ze stroną dzielić B. P. Z przedstawionego zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] sierpnia 2012r. nie wynika bowiem bezwzględny zakaz opieki nad synem, może np. podawać synowi posiłki przygotowane wcześniej przez stronę, towarzyszyć mu na spacerach, nadzorować w domu kiedy odpoczywa. Powyższe okoliczności wskazują na fakt, iż A. P. może w ograniczonym zakresie podjąć zatrudnienie lub prowadzić działalność gospodarczą. Organ wskazał również na możliwość wystąpienia o przyznanie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła A. P., w którym podnosi, że zaskarżona decyzja jest krzywdząca. Podkreśla, że syn od urodzenia choruje na dziecięce porażenie mózgowo-rdzeniowe. Wyrokiem Sądu Rejonowego w Z. został ubezwłasnowolniony, prawną opiekę nad nim sprawuje wspólnie z mężem. Wskazała, że syn nie jest w stanie bez pomocy wykonać nawet najprostszych czynności, takich jak: jedzenie, ubieranie, higiena osobista, kąpiel itp. Podkreśliła, że nie zgadza się z uzasadnieniem organu I instancji, iż syn nie wymaga natychmiastowej 'pomocy opiekuna. Stan zdrowia syna się pogarsza, pojawiły się dodatkowe dolegliwości, takie jak kamienie w woreczku żółciowym, co powoduje częste bóle. Od dwóch lat ma problemy z poruszaniem się, w wyniku kontuzji powstały problemy z przesuwaniem się rzepki w kolanie. Ponadto natychmiastowej pomocy wymaga załatwianie potrzeb fizjologicznych przez syna. Podkreśliła również, że stan zdrowia męża nie pozwala mu na pełne zaangażowanie się w pomoc w opiece nad synem. Mąż bowiem cierpi na schorzenie serca, nadciśnienie tętnicze oraz nerwicę, która jest bardzo uciążliwa w codziennym funkcjonowaniu. Wskazała, że są takie tygodnie, iż z powodu nadciśnienia mąż leży w łóżku i sam wymaga opieki. Podkreśliła, że mąż pomaga jej tylko przy niektórych czynnościach opiekuńczych, które nie wymagają dużego wysiłku i nie jest w stanie zagwarantować opieki na co dzień.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po przeanalizowaniu zgromadzonych w sprawie akt i wniesionego odwołania stwierdziło, że podstawę materialnoprawną do orzekania w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.). Organ II instancji powołał treść art. 17 ust. 1 oraz ust. 5 wymienionej ustawy.

Stwierdził, że z powyższych przepisów wynika, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje m.in. matce, jeżeli przy tym nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przy tym nie mogą wystąpić przesłanki negatywne, wyłączające prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, określone w art. 17 ust. 5 ustawy.

Organ ustalił, że wnioskodawczyni tworzy rodzinę i wspólnie zamieszkuje z mężem B. i synem P., który orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Z. Nr [...] z dnia [...] lipca 2003r. zaliczony został do osób niepełnosprawnych w znacznym stopniu na stałe, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od urodzenia. Stwierdzono jednocześnie, że syn wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Dodatkowo do wniosku strona załączyła zaświadczenie lekarza specjalisty medycyny ogólnej, internisty, z dnia [...] lipca 2012 r., z treści którego wynika, że syn P. wymaga stałej opieki przy wszystkich codziennych czynnościach, całodobowo. Lekarz stwierdził również, że chory nie mówi. W dniu [...] lipca 2012 r. z zainteresowaną przeprowadzona została ankieta, w której strona określiła zakres sprawowanej nad synem opieki. Wskazała, że w zakresie: 1) możliwości kontaktów z otoczeniem - w domu i poza domem porusza się przy pomocy osoby drugiej, samodzielnie siedzi, ponadto ma duże problemy z pamięcią ze wzrokiem i mówieniem; 2) codziennych potrzeb życiowych - nie może samodzielnie przygotować posiłków, wymaga karmienia, nie może samodzielnie robić zakupów, sprzątać, prać, rozbierać się i ubierać; 3) opieki higienicznej - nie może samodzielnie wykonywać mycia twarzy, zębów, golenia, czesania, kąpieli całego ciała, korzystania z toalety, zmiany bielizny osobistej i pościelowej; 4) opieki pielęgnacyjnej - wymaga pomocy przy uzgadnianiu wizyt lekarskich i pielęgniarskich, wykupywaniu leków, pilnowania przyjmowania leków. Ponadto strona wskazała osoby spokrewnione z synem P.: ojciec - nie może sprawować opieki z uwagi na stan zdrowia, siostra M. - nie może sprawować opieki z uwagi na pracę zawodową i siostra B. - nie może sprawować opieki z uwagi na pracę zawodową. Ustalono, że strona posiada orzeczony lekki stopień niepełnosprawności okresowo od [...] października 2012 r., orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Z. z dnia [...] października 2010 r. W orzeczeniu stwierdzono, że niepełnosprawność datuje się od 1989 r., a ustalony stopień niepełnosprawności od 6 sierpnia 2006r. Ustalony stopień niepełnosprawności nie stanowi przeszkody w sprawowaniu opieki nad synem, co zostało potwierdzone w zaświadczeniu lekarskim z dnia [...] lipca 2012 r. Strona podała rytm dnia syna. Dodała, że wcześniej w opiece nad dziećmi pomagał jej mąż. Pracowała po południu, aby móc sprawować opiekę nad synem w godzinach porannych. Wskazała, że obecnie stan zdrowia syna uległ pogorszeniu, co jakiś czas odbywa rehabilitację, ponadto czeka na zabieg usunięcia kamieni z woreczka żółciowego, dlatego nie może podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Strona oświadczyła również, że syn jest kawalerem. Stwierdziła również, że stan zdrowia męża nie pozwala mu na sprawowanie opieki nad synem w pełnym wymaganym zakresie. Na podstawie zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy w Z. z dnia [...] lipca 2012 r. i [...] sierpnia 2012 r. ustalono również, że w okresie od 30 czerwca 2011 r. do 2 sierpnia 2012 r. strona zarejestrowana była jako osoba bezrobotna, w tym okresie od 8 lipca 2011 r. do 7 lipca 2012 r. pobierała 120% zasiłku dla bezrobotnych. Stwierdzono również, że brak było dla strony odpowiedniej oferty pracy i szkoleń. Utraciła status osoby bezrobotnej, na swój wniosek, decyzją Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w Z. z dnia 8 sierpnia 2012 r. W dniu 9 sierpnia 2012 r. w charakterze świadka przesłuchano męża wnioskodawczyni. Stwierdził, że nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności i aktualnie przebywa na świadczeniu przedemerytalnym. Podkreślił, że z uwagi na stan zdrowia nie może sprawować opieki nad synem P., choruje bowiem na serce, nadciśnienie tętnicze i nerwicę. Oświadczył, że opiekę nad synem sprawuje żona i musi być dyspozycyjna przez 24 godziny na dobę. Żona wykonuje wszystkie czynności życia codziennego. Załączył zaświadczenie lekarskie, specjalisty medycyny ogólnej, internisty, z dnia 24 sierpnia 2012 r., z treści którego wynika, że jest leczony z powodu choroby niedokrwiennej serca, nadciśnienia tętniczego, zwyrodnienia L-S. Lekarz stwierdził również, że okresowo następuje zaostrzenie. Powyższe okoliczności stanowiły podstawę do wydania zaskarżonej decyzji.

W ocenie składu orzekającego Kolegium w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do uchylenia lub zmiany zaskarżonej decyzji. Organ pomocy społecznej zebrał niezbędny materiał dowodowy i na jego podstawie wydał rozstrzygnięcie, które jest zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szczegółowo przedstawił motywy swojej decyzji, które skład orzekający Kolegium podziela.

Jak wynika z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, związek przyczynowy między nie podejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a opieką nad osobą niepełnosprawną jest jedną z przesłanek uprawniających do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zatem dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, oprócz spełnienia przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 ustawy i nie wystąpienia przesłanek negatywnych określonych w art. 17 ust. 5 ustawy, konieczne jest wystąpienie związku przyczynowego między nie podejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a świadczoną opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Gdy zakres czynności świadczonych wobec członka rodziny nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia, to z tego punktu widzenia opieka sprawowana przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie spełnia warunków określonych w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych ( por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 lipca 2011 r., sygn. akt. IV SA/Gl 898/10).

W sprawie bezspornym jest, że wnioskodawczyni sprawuje opiekę nad niepełnosprawny w znacznym stopniu synem. Jednak, jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego, co trafnie podniósł organ I instancji, syn wnioskodawczyni od urodzenia jest osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu, wymagającą stałej opieki osoby drugiej i w tym okresie strona nie rezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania nad nim opieki. Ponadto strona wraz z mężem wychowywała jeszcze dwie córki, godząc obowiązki wynikające z wychowywania trójki dzieci, opieki nad niepełnosprawnym synem, prowadzeniem gospodarstwa domowego i pracą zawodową.

Jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego, strona była gotowa do podjęcia pracy zawodowej, do 3 sierpnia 2012 r., kiedy to na własny wniosek utraciła status osoby bezrobotnej, zatem po dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, tj. 13 lipca 2012 r. Jak wynika z treści zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy w Z. z dnia 17 lipca 2012 r. i 8 sierpnia 2012 r. a Urząd ten nie posiadał dla niej odpowiedniej oferty pracy i szkoleń. W oparciu o powyższe ustalenia trudno jest zgodzić się z twierdzeniem strony, że to właśnie opieka na synem stanowi podstawę nie podejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Ponadto jak ustalił organ I instancji, duży zakres opieki nad synem wskazany przez stronę, sprowadza się do wykonywania zajęć związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Podkreślenia wymaga, że większość czynnych zawodowo osób zmuszona jest do godzenia pracy zawodowej z obowiązkami wynikającymi z prowadzenia gospodarstwa domowego. Ponadto przy zastosowaniu odpowiedniej organizacji pracy można znacznie ograniczyć czas wykonania szeregu prac domowych.

Skład orzekający Kolegium, zgodził się również z ustaleniami organu I instancji, iż w opiece nad synem strony P. może również uczestniczyć ojciec, który nie pracuje zawodowo i co istotne posiada wieloletnie doświadczenie w opiece nad niepełnosprawnym dzieckiem. Bezsporny jest fakt, iż mąż wnioskodawczyni cierpi na niedokrwienność serca, nadciśnienie tętnicze i zwyrodnienie L-S, jednak stan jego zdrowia nie wyklucza uczestniczenia w opiece nad synem. W toku prowadzonego postępowania nie przedłożono dokumentu stwierdzającego przeciwwskazania ze względów medycznych do sprawowania opieki przez ojca nad niepełnosprawnym synem. Nie ma zatem przeszkód, aby przy swoich schorzeniach uczestniczył on w wykonywaniu lżejszych czynności opiekuńczych na synem, towarzyszenie w spacerach, wizytach lekarskich, nadzorowanie odpoczynku. Nie ma również uzasadnionych podstaw aby nie uczestniczył w czynnościach związanych z prowadzeniem domu, odciążając w ten sposób stronę od codziennych czasochłonnych obowiązków.

Podkreślono też, że to na obojgu rodzicach ciąży obowiązek opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, a jedynie obiektywne przyczyny spowodowane np. stanem zdrowia, czy znacznym obciążeniem obowiązkami zawodowymi mogą ograniczać ten obowiązek. Zatem zakres opieki niezbędnej dla syna wnioskodawczyni, jak i stan zdrowia obojga rodziców (strona ma ustalony lekki stopień niepełnosprawności), przemawia za tym aby oboje uczestniczyli w opiece nad synem, zgodnie ze swoimi możliwościami zdrowotnymi.

Ponadto, według organu II instancji organ I instancji, trafnie stwierdził, że chory jest osobą zdiagnozowaną, chodzącą o określonym rytmie dnia, co w znacznym stopniu uławia sprawowanie opieki. Przez większą część dnia wymaga jedynie nadzoru. Nie można zatem zgodzić się z twierdzeniem strony, iż wymaga podejmowania natychmiastowych działań opiekuńczych i pełnej dyspozycyjności osoby sprawującej opiekę przez 24 godziny na dobę. Nie można również zgodzić się z twierdzeniem strony, iż mąż nie może sprawować opieki nad synem z uwagi na stan zdrowia, a ponadto dlatego, że nie daje gwarancji dyspozycyjności przez 24 godziny każdego dnia. Nawet osoba w pełni zdrowa, z uwagi na konieczność odpoczynku, nie może dać takich gwarancji.

W ocenie organu odwoławczego organ I instancji słusznie przyjął, na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, że zainteresowana może choćby w ograniczonym zakresie podjąć zatrudnienie lub prowadzenie działalności gospodarczej, co wyłącza prawo do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego na syna P.

Skargę na powyższą decyzję złożyła wnioskodawczyni.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych – w związku z powyższym wniosła o uchylenie decyzji w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia i zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi stwierdziła, że zaskarżona decyzja jest wadliwa, z tych względów winna być uchylona. Zainteresowana sprawuje opiekę nad synem P., który jest osobą niepełnosprawną, przewlekle chorą i wymagającą stałej opieki osoby trzeciej. Okoliczności te sprawiają, że skarżąca nie ma możliwości podjęcia pracy zarobkowej. Stan zdrowia ojca chorego wyklucza możliwość sprawowania opieki na synem. Organ tej sytuacji nie wziął pod uwagę. Natomiast, podzielił stanowisko organu I instancji, który na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego uznał, że skarżąca może choćby w ograniczonym zakresie podjąć zatrudnienie lub prowadzenie działalności gospodarczej, co wyłącza prawo do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego na syna P.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zakres kontroli sprawowany przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Stanowi ona w przepisie art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a.

Zgodnie zaś z art. 134 § 2 p.p.s.a. sąd rozstrzygając daną sprawę nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa, a zakres jego procedowania wytyczają granice danej sprawy oraz zakaz reformations in peius (art. 133 p.p.s.a.).

Według Sądu skarga nie jest zasadna, albowiem ocena zarówno zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego jak i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. dokonana w zakresie wskazanym wyżej, daje podstawę do stwierdzenia, że nie naruszają one prawa.

Organ I instancji decyzją z dnia [...] września 2012 r. odmówił przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego. Organ II instancji utrzymał powyższą decyzję w mocy.

Podstawę materialnoprawną obu decyzji stanowi art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) ojcu lub matce, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, oraz konieczności stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobę legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Według zaś art. 17 ust. 5 powołanej ustawy, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli:

1) osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego.

1a) osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na inną osobę w rodzinie lub poza rodziną.

2) osoba wymagająca opieki:

a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba, że małżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

b) została umieszczona w rodzinie zastępczej (z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej z dzieckiem, na której ciąży obowiązek alimentacyjny), albo w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkoleniowo-wychowawczym, i korzystała z niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej;

3) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do wcześniej emerytury na dziecko;

4) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 albo do świadczenia pielęgnacyjnego na tę lub inną osobę w rodzinie lub poza rodziną;

5) na osobę wymagającą opieki członek rodziny jest uprawniony za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Stan faktyczny dla rozpoznania niniejszego wniosku jest niesporny i przedstawia się następująco:

Wnioskodawczyni zamieszkuje wspólnie z mężem i synem P., w związku z chorobą którego wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Syn strony orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Z. Nr [...] z dnia [...] 2003 r. zaliczony został do osób niepełnosprawnych o znacznym stopniu na stałe, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od urodzenia. Orzeczenie to stwierdza, że wymaga on stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Lekarz medycyny ogólnej, internista, w zaświadczeniu lekarskim z dnia [...] lipca 2012 r. stwierdził, że syn stron wymaga stałej opieki przy wszystkich codziennych czynnościach / całodobowo.

Z zaświadczeń Powiatowego Urzędu Pracy w Z. z dnia 17 lipca 2012 r., z dnia 8 sierpnia 2012 r. wynika, że zainteresowana od dnia 30 czerwca 2011 r. do dnia 2 sierpnia 2012 r. była zarejestrowana jako osoba bezrobotna i w okresie od dnia 8 lipca 2011 r. do dnia 7 lipca 2012 r. pobierała zasiłek dla bezrobotnych, a także, że brak było dla strony odpowiedniej oferty pracy i szkoleń. Wnioskodawczyni utraciła status osoby bezrobotnej na swój wniosek, decyzja w tej sprawie została podjęta w dniu [...] sierpnia 2012 r. Posiadała orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności – do dnia 31 października 2012 r.

Ojciec chorego aktualnie przebywa na świadczeniu przedemerytalnym. Nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności. Legitymuje się zaświadczeniem lekarskim z dnia [...] sierpnia 2012 r. lekarza ogólnego, internisty, który stwierdził, że jest leczony z powodu choroby niedokrwiennej serca, nadciśnienia tętniczego, zwyrodnienia L-s.

Powyższe zaświadczenie złożył mąż wnioskodawczyni, po wezwaniu skarżącej przez organ o dostarczenie zaświadczenia lekarskiego, potwierdzającego, że stan zdrowia męża nie pozwala na sprawowanie opieki nad synem P., co podkreśliła w swoich wypowiedziach wnioskodawczyni. Twierdziła, że mąż z uwagi na stan zdrowia nie może sprawować opieki na synem i taką opiekę wyłącznie sprawuje zainteresowana.

W dniu [...] sierpnia 2012 r. została sporządzona notatka służbowa przez pracownika MOPS w Z., w której stwierdzono, że mąż zainteresowanej dostarczył zaświadczenie lekarskie w dniu [...] sierpnia 2012 r. oraz oświadczył, że lekarz nie jest w stanie wystawić mu innego zaświadczenia niż to, które przedstawił w tamtejszym ośrodku.

Powyższy stan faktyczny daje podstawę do stwierdzenia w pierwszej kolejności, że nie zachodzą przesłanki negatywne określone w powołanym wyżej art. 17 ust. 5 ustawy wyłączające możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Istotne dla sprawy jest, czy zostały spełnione przesłanki określone w art. 17 ust. 1 ustawy dające podstawę do przyznania wnioskowanego świadczenia.

Przepis ten, po pierwsze, określa podmioty, które mogą się ubiegać o przyznanie prawa do omawianego świadczenia. Wskazuje też na jaką osobę, jeśli idzie o stan zdrowia, można ubiegać się o przyznanie świadczenia. Wreszcie wskazuje sytuację, która uzasadnia jego przyznanie. Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione jednocześnie.

Okolicznością nie wymagającą rozważania jest to, że skarżąca jest osobą w myśl art. 17 ust. 1 ustawy uprawnioną do przyznania zasiłku. W ocenie Sądu jest również spełniona przesłanka druga – dotycząca osoby chorej. Poza sporem pozostaje fakt, że syn wnioskodawczyni P. legitymuje się na stałe orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Według Sądu ani powołany wyżej przepis ani też żaden inny przepis ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie daje podstaw do dokonywania oceny czy osoba wymagająca opieki, która legitymuje się orzeczeniami określonymi w ust. 1 art. 17 ustawy istotnie wymaga opieki, która uniemożliwia wykonywanie pracy zarobkowej.

Z ostatniej części tego przepisu wynika, że ustawodawca wyodrębnił pewną grupę osób chorych, którzy posiadając określone w przepisie orzeczenie lekarskie są osobami, nad którymi osoby sprawujące opiekę mogą uzyskać świadczenia pielęgnacyjne.

Zatem według Sądu nieuprawnione są rozważania organu czy syn wnioskodawczyni wymaga sprawowania opieki określonej w omawianym przepisie, czy też osoba sprawująca opiekę może podjąć pracę, czy też wykonywać ją w ograniczonym zakresie.

Ustawodawca nie dał organom w tym zakresie możliwości dokonania oceny, jednoznacznie natomiast przesądził, że osoby legitymujące się określonym orzeczeniem wymagają opieki, która uniemożliwia wykonywanie pracy zawodowej.

W tym kontekście nie do przyjęcia są rozważania dotyczące faktów, iż w okresie poprzedzającym uznanie skarżącej jako osoby bezrobotnej przez wiele lat pracowała zawodowo, prowadziła dom, wychowywała troje dzieci i nie korzystała z uprawnienia, którego aktualnie dochodzi. Z tych okoliczności ustawodawca nie dał uprawnienia do wyciągania niekorzystnych dla wnioskodawczyni wniosków.

Natomiast niewątpliwie kwestią do ustalenia przez organy jest, czy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku ze sprawowaną opieką. To znaczy, czy faktycznie opiekuje się chorym.

Przechodząc na grunt niniejszej sprawy, należy podsumowując dotychczasowe rozważania stwierdzić, że zostały spełnione dwie przesłanki do przyznania świadczenia. Syn wnioskodawczyni legitymuje się orzeczeniem wskazującym na konieczność opieki, która może się wiązać z rezygnacją z pracy, oraz, że wnioskodawczyni jest osobą uprawnioną, wymienioną w pkt 1 art. 17 ust. 1 ustawy.

Należy jednak zauważyć, że ustawodawca przyznając uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego równoprawnie w tym przypadku potraktował rodziców osoby wymagającej opieki. Opiekę może sprawować ojciec lub matka. Jest to zasada wynikająca z art. 78 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który stanowi, że rodzice i dzieci obowiązani są wspierać się wzajemnie.

Ojciec dziecka nie jest osobą pracującą zawodowo jest na zasiłku przedemerytalnym, zatem może sprawować opiekę nad synem. Zresztą z wypowiedzi - przesłuchania wnioskodawczyni wynika, że to czynił wtedy gdy była osobą czynną zawodowo, opiekę sprawowali wspólnie (protokół z przesłuchania wnioskodawczyni z dnia 24 lipca 2012 r.).

Twierdzenia skarżącej, że mąż nie może sprawować opieki z uwagi na stan zdrowia, nie potwierdzają zaświadczenia lekarskie. Wynika z nich, że istotnie ojciec chorego cierpi na chorobę niedokrwienną serca oraz nadciśnienie a także ma zwyrodnienie kręgosłupa na odcinku L-s, ale mimo wezwania o taki dokument nie przedłożył zaświadczenia, że z uwagi na stan zdrowia nie może opiekować się synem. Zatem należy wyprowadzić z powyższego wniosek, że stan zdrowia męża wnioskodawczyni pozwala na opiekę nad synem.

W tym momencie stwierdzić też należy, że wnioskodawczyni posiadała w tym czasie orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności. Ten zaś fakt daje podstawę do uznania, że również nie jest w pełni osobą zdrową.

W tych okolicznościach uznać należy, iż skarżąca nie ma podstaw do rezygnacji z pracy zawodowej albowiem bez takiej decyzji (o rezygnacji z pracy) opiekę może świadczyć – i w tym zakresie ma obowiązek moralny i ustawowy, ojciec dziecka.

W sprawie nie zostały przedstawione jakiekolwiek okoliczności wykluczające możliwość sprawowania opieki przez ojca nad synem. Jeszcze raz powtórzyć należy, że przed czerwcem 2011 r. w okresie pracy zawodowej wnioskodawczyni – jej mąż opiekował się synem. Wnioskodawczyni przyznała, że obecnie mąż wykonuje niektóre czynności opiekuńcze.

Fakt, że wnioskodawczyni sama podjęła decyzję o rezygnacji z uprawnień osoby bezrobotnej, jak również fakt, że zajmuje się opieką nad synem, w okolicznościach wskazanych wyżej nie można ocenić jako konieczność rezygnacji z pracy zawodowej lub podejmowania jej.

Inną natomiast okolicznością nie mogącą wpływać na sposób rozpoznania wniosku jest fakt wynikający z zaświadczenia Urzędu Pracy w Z., że brak jest dla zainteresowanej odpowiednich ofert pracy i szkoleń.

Reasumując uznać należy, że obiektywnie brak jest podstaw do podjęcia decyzji o rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub niepodejmowania zatrudnienia, o którym stanowi art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak wyżej.