Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 429/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 61a § 1, art. 144
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 19, art. 102 ust. 5 pkt 24, art. 109 ust. 5
journal: Dz.U. 2018 poz 1510
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jedn.
article: art. 156 § 3
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia del. WSA Beata Sobocha-Holc (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B.O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia z 6 lipca 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 1077/20 w sprawie ze skargi B.O. na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1. postanawia sprostować oczywistą omyłkę zawartą w komparycji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lipca 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 1077/20 w ten sposób, że w wersie trzecim od dołu słowo: "decyzję" zastąpić słowem: "postanowienie"; 2. oddala skargę kasacyjną, 3. zasądza od B.O. na rzecz Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, objętym skargą kasacyjną wyrokiem z 6 lipca 2020 r. sygn. VI SA/Wa 1077/20, oddalił skargę B.O. (dalej: skarżąca) na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

Skarżąca 11 marca 2019 r. wystąpiła o refundację przez Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) kosztów mających powstać w przyszłości w związku z planowanym zabiegiem usunięcia zaćmy obu oczu w Ośrodku [...] sp. z o.o. w N. Wskazała, że 5 marca 2019 r. otrzymała od lekarza NFZ stosowne skierowanie. Z uwagi na charakter schorzenia operacja miała zostać przeprowadzona w ww. klinicznym ośrodku leczenia zaćmy. Termin pierwszego zabiegu (jednego oka) wyznaczono na 29 marca 2019 r.

Po rozpoznaniu wniosku skarżącej, Dyrektor Świętokrzyskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ w Kielcach postanowieniem z [...] marca 2019 r., działając na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst. jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.; dalej cyt. jako: k.p.a.) oraz art. 109 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1510 ze zm.: dalej cyt. jako: ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej), odmówił wszczęcia postępowania w sprawie z uwagi na brak podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania skarżącej w trybie administracyjnym.

Zaskarżonym postanowieniem Prezes NFZ utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ wskazując w podstawie prawnej art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej oraz art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 i art. 61a k.p.a.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji co do braku materialnoprawnej podstawy rozpatrzenia sprawy i tym samym spełnienia przesłanki z art. 61a § 1 k.p.a. Wskazał, że podmiotem uprawnionym do wystąpienia do organu NFZ z żądaniem wynagrodzenia za udzielone świadczeniobiorcy świadczenie opieki zdrowotnej jest wyłącznie świadczeniodawca. Ponadto, zgodnie z art. 19 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej w przypadku, gdy świadczenia opieki zdrowotnej stanie nagłym są udzielane przez świadczeniodawcę, który nie zawarł umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, świadczeniobiorca ma prawo do tych świadczeń w niezbędnym zakresie, natomiast świadczeniodawca ma prawo do wynagrodzenia za świadczenie opieki zdrowotnej udzielone świadczeniobiorcy. W ocenie organu odwoławczego, żądanie zwrotu poniesionych kosztów wykonanego leczenia okulistycznego uzyskanego poza zakresem systemu powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego, lub też z pominięciem warunków określonych w ustawie, jest żądaniem niemieszczącym się w granicach tej ustawy. W takim przypadku nie istnieje stosunek administracyjnoprawny pomiędzy osobą domagającą się refundacji a którymkolwiek z organów wymienionych w ustawie. Wobec tego, że sprawa nie dotyczy ani ustalenia prawa do świadczeń ani objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym nie ma podstawy materialnoprawnej do żądania określenia, że w przyszłości należał się będzie zwrot kosztów leczenia.

W skardze na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca podtrzymała swoje stanowisko zawarte we wcześniejszych pismach i wniosła o wydanie merytorycznej decyzji w sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie w całości.

WSA w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej cyt. jako: p.p.s.a.) oddalił skargę stwierdzając, że w rozpatrywanej sprawie głównym powodem odmowy wszczęcia postępowania był brak podstawy prawnej do wydania decyzji w przedmiocie kosztów leczenia uzyskanego z pominięciem warunków określonych w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej.

Sąd pierwszej instancji przyjął, że przesłanka "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania z art. 61a § 1 k.p.a. jest spełniona w sytuacjach, które w sposób oczywisty, przy pierwszym zestawieniu zakresu żądania wniosku z obowiązującym stanem prawnym, stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Taki przypadek zachodzi m.in., gdy brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Jeżeli przesłanka ta jest spełniona, to obowiązkiem organu jest odmówić wszczęcia postępowania. Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej nie daje podstawy prawnej do zwrotu świadczeniobiorcy całości lub części poniesionych opłat za wykonane świadczenie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis art. 109 ust. 1 i 2 cyt. ustawy do indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego zalicza sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń. Przepis ten nie stanowi natomiast podstawy do orzekania o bezpośrednim zwrocie, na rzecz świadczeniobiorcy, opłat poniesionych przez niego za wykonane świadczenie zdrowotne. Również żaden inny przepis ustawy nie przyznaje osobom ubezpieczonym prawa do żądania zwrotu środków poniesionych na opiekę zdrowotną poza systemem tej ustawy. Z tych względów, WSA za prawidłowe uznał stanowisko organów o braku, w obowiązującym systemie prawnym, przepisu stanowiącego podstawę do kształtowania sytuacji prawnej skarżącej oraz – w konsekwencji – braku podstawy materialnoprawnej do rozpoznania żądania w trybie administracyjnym i dopuszczalności zastosowania w sprawie art. 61a § 1 k.p.a.

W ocenie WSA przyjęcie odmiennego stanowiska i zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. ostatecznie prowadziłoby do wydania w sprawie decyzji o umorzeniu postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Względy pragmatyzmu postępowania sprzeciwiają się tak formalistycznemu pojmowaniu reguł proceduralnych. Sąd podkreślił również, że rozstrzygnięcie organu administracji publicznej o odmowie wszczęcia postępowania (tak jak decyzja administracyjna) podlega weryfikacji w toku instancji, a następnie w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jak również w nadzwyczajnych trybach postępowania administracyjnego, co oznacza gwarancję prawną drogi do procesu.

W skardze kasacyjnej B.O. zaskarżyła powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie skarżąca kasacyjnie zrzekła się przeprowadzenia rozprawy. Zaskarżonemu orzeczeniu, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzuciła:

- naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 61a § 1 k.p.a. i odmowę wszczęcia postępowania mimo, że sprawa wymaga przeprowadzenia złożonego procesu wykładni przepisów prawa oraz działań w zakresie ustaleń stanu faktycznego, a w konsekwencji postępowanie powinno być wszczęte, i dopiero po szczegółowej analizie stanu faktycznego podjęta decyzja co do dalszych działań prawnych, co skutkowało oddaleniem skargi poprzez uznanie, że organy administracji słusznie odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie;

- naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 109 ust. 1 i 6 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej poprzez niezasadną odmowę wszczęcia postępowania z uwagi na brak podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania skarżącej w trybie administracyjnym i mimo to wypowiedzenie się co do istoty sprawy, że ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej w żadnym przepisie nie daje podstawy prawnej do zwrotu świadczeniobiorcy całości lub części poniesionych opłat za wykonane świadczenie na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, a tym bardziej żądania refundacji przyszłych kosztów.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona przedstawiła argumenty na poparcie powołanych w niej zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik Prezesa NFZ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przewidzianych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, zaś Prezes NFZ, w terminie czternastu dni od doręczenia mu odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować. Zakres kontroli wyznacza zatem sam autor skargi kasacyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone.

Zarzuty skargi kasacyjnej oparte zostały na obu podstawach przewidzianych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. tj. zarówno na naruszeniu prawa materialnego, jak i na naruszeniu przepisów postępowania, które – zdaniem strony – miało wpływ na wynik sprawy.

Formułując zarzuty o charakterze procesowym w petitum skargi kasacyjnej strona nie powołała żadnych przepisów regulujących przebieg postępowania sądowego. Dostrzegając wspomnianą nieprawidłowość natury formalnej Naczelny Sąd Administracyjny kierował się względami przedstawionymi w uzasadnieniu uchwały NSA w pełnym składzie z 26 października 2009 r. sygn. I OPS 10/09 (ONSAiWSA z 2010 r. nr 1 poz. 1) i stwierdził, że pomimo mankamentu konstrukcyjnego środka odwoławczego, jego treść – zarzut w zestawieniu z uzasadnieniem – pozwala na ustalenie granic postępowania kasacyjnego i dokonanie merytorycznej oceny zgodności z prawem zaskarżonego wyroku. Z całościowej analizy środka odwoławczego wynika bowiem, że wadliwość tego orzeczenia strona wiąże w istocie z wadliwym oddaleniem skargi przez sąd pierwszej instancji, który zaakceptował w ten sposób naruszenie przez organy art. 61a § 1 k.p.a. oraz nieprawidłową interpretację art. 109 ust. 1 i ust. 6 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej.

Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a. w sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania na wniosek strony zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis ten przewiduje zatem dwie sytuacje uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania: pierwsza występuje, gdy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od osoby niebędącej stroną tego postępowania; druga zaś, gdy postępowanie administracyjne nie może zostać wszczęte przez organ z innych uzasadnionych przyczyn. Do takich przyczyn należą sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło rozstrzygnięcie, bądź doszło do upływu terminu, po którym jednostka nie może domagać się uprawnienia (B.Adamiak, w: B.Adamiak, J.Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2017, s. 385).

Rozstrzygając niniejszą sprawę należy dokonać analizy przesłanki zawartej w art. 61a § 1 k.p.a., to jest "innych uzasadnionych przyczyn" oraz odpowiedzieć na pytanie, czy złożenie żądania o treści nie mającej podstaw prawnych usprawiedliwiało zastosowanie tego przepisu.

Przesłanka "innych uzasadnionych przyczyn", dla których postępowanie nie może być wszczęte, ma szerszy zakres. Istnienie tej przesłanki powinno być badane przede wszystkim w odniesieniu do kompetencji organu, a w szczególności do tego, czy organ posiada uprawnienie do wszczęcia danego postępowania (tj. czy przepis prawa upoważnia organ do wydawania wiążącego rozstrzygnięcia w danej sprawie). Jeśli więc okazałoby się, że przepis prawa będący podstawą wniosku inicjującego postępowanie, nie upoważnia organu do prowadzenia tego konkretnego postępowania, organ winien wydać postanowienie w trybie omawianego przepisu art. 61a k.p.a. Należy pamiętać o tym, że rozstrzygnięcie to, nie zapada nigdy z przyczyn merytorycznych, tj. z uwagi na stwierdzenie, że konkretne żądanie strony nie jest zasadne (por. wyroki NSA: z 20 lutego 2018 r., II OSK 1047/16; z 13 lutego 2019 r., II OSK 615/17; z 16 grudnia 2020 r., II FSK 1534/20; publik. CBOSA).

Tak więc dopuszczalność odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. z powodu "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania administracyjnego zostało ograniczone do sytuacji, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Ponadto w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego jest dopuszczalne wyłącznie z powodu oczywistych przeszkód o charakterze przedmiotowym i podmiotowym tj. takich, których wystąpienie jest możliwe do stwierdzenia po wstępnej analizie wniosku. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania zastrzeżona jest bowiem dla wstępnego etapu oceny wniosku. Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., tj. "innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce wyłącznie w sytuacjach oczywistych, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania.

Natomiast w literaturze przedmiotu (Barbara Adamiak. Refleksje na temat dopuszczalności postępowania administracyjnego, ZNSA 2015/5, s. 9-25) podkreśla się, że przepisy k.p.a. nakładają na organ administracji publicznej obowiązek ustalenia dopuszczalności przedmiotowej postępowania administracyjnego. Regulacja w ujęciu pozytywnym jest już zawarta w unormowaniu zakresu obowiązywania przepisów ogólnego postępowania administracyjnego - art. 1 pkt 1 i 2 i art. 19, art. 20, art. 21 k.p.a. w związku z przepisami materialnego prawa administracyjnego. Regulacja w ujęciu negatywnym jest zawarta w art. 61a §1 i art. 66 §3 k.p.a. Odpowiednio do regulacji w art. 61a § 1 i art. 66 § 3 k.p.a. należy usystematyzować brak przesłanki przedmiotowej na niedopuszczalność przedmiotową z powodu przynależności sprawy do właściwości sądu powszechnego i z innych przyczyn. Zawężona regulacja jest zawarta w art. 66 §3 k.p.a., wedle którego "(...) gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. (...)", dotyczy bowiem przypadków ustalenia właściwości sądu powszechnego. Szerszy zakres ma regulacja zawarta w art. 61a §1 k.p.a., który stanowi: "Gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, (...) z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania". Po wyłączeniu zatem przypadków, w których ustalono właściwość sądu powszechnego, przepis ten obejmuje sytuacje, gdy z powodów przedmiotowych postępowanie administracyjne jest niedopuszczalne. Zakres przyczyn przedmiotowych nie ma jednolitej natury prawnej i obejmuje różne rodzajowo żądania, np. żądania nieobjęte regulacją prawną, żądania objęte regulacją prawną, ale niedotyczące spraw indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej (z wyłączeniem spraw przynależnych do właściwości sądów powszechnych), żądania objęte regulacją prawną dotyczące spraw indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej, w których nastąpiło przedawnienie." (por. wyrok NSA z 16 grudnia 2020r., sygn. akt II FSK 1811/20).

W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżąca zwróciła się do Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Kielcach z wnioskiem o refundację mających powstać w przyszłości kosztów leczenia.

Natomiast zdaniem Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpoznania żądania skarżącej w trybie administracyjnym.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego organy, a za nimi Sąd I instancji trafnie uznały, że żaden przepis ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych nie przyznaje świadczeniobiorcom prawa do żądania zwrotu środków poniesionych na opiekę zdrowotną poza systemem określonym w tej ustawie i że nie istnieje stosunek administracyjnoprawny pomiędzy świadczeniobiorcą domagającym się refundacji, a organami Narodowego Funduszu Zdrowia. Pogląd taki był wielokrotnie prezentowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA z: 30 marca 2006 r., sygn. akt II GSK 403/05; 22 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 285/07; 13 listopada 2008 r., sygn. akt II GSK 464/08). W świetle omawianej ustawy możliwe są sytuacje, w których świadczeniodawca niezwiązany umową o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej z Narodowym Funduszem Zdrowia obowiązany jest takich świadczeń udzielić. Taki przypadek występuje gdy zachodzi stan nagły zagrożenia zdrowotnego o jakim mowa w art. 19 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 5 pkt 33) omawianej ustawy. Realizacja tego obowiązku następuje poprzez nieodpłatne udzielenie świadczenia rozliczanego następnie skutkiem wniosku świadczeniodawcy i na jego rzecz przez właściwy organ Narodowego Funduszu Zdrowia. Brak natomiast podstaw prawnych do wydawania decyzji administracyjnych w przedmiocie refundacji kosztów leczenia poniesionych przez świadczeniobiorców, którzy uzyskali świadczenia odpłatnie. Podstaw prawnych do wydawania aktów lub podejmowania czynności z zakresu administracji publicznej nie można w szczególności dopatrywać się w zawartych w ustawie ogólnych regulacjach dotyczących kompetencji organów Narodowego Funduszu Zdrowia do wydawania decyzji administracyjnych.

W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżącej jako świadczeniobiorcy nie przysługiwało prawo do żądania refundacji kosztów leczenia (żądanie w ogóle nie objęte regulacją prawną). Nie było zatem podstaw do merytorycznej analizy treści wniosku, nie prowadziło to bowiem do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia. Usprawiedliwiało to we wstępnej fazie, po złożeniu żądania, odmowę wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.

Wobec przedstawionej argumentacji należało stwierdzić, że sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny zastosowania w sprawie art. 61a § 1 k.p.a., wyjaśniając z jakich powodów należało odmówić wszczęcia postępowania na żądanie skarżącej o refundację kosztów leczenia. Powoduje to, że podnoszone w tym zakresie zarzuty skargi kasacyjnej nie miały usprawiedliwionych podstaw.

Zarówno w uzasadnieniu decyzji ostatecznej jak i w motywach zaskarżonego wyroku przedstawiono pewne ustalenia faktyczne dotyczące skierowania skarżącej na operację zaćmy i komercyjnego charakteru udzielanego świadczenia. Nie oznacza to jednak, że wniosek skarżącej o refundację kosztów leczenia został rozpoznany, oraz że rozważano stosowanie wymienionych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Z tego powodu nie mogło też dojść do błędnej wykładni wskazywanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego skoro nie zachodziła potrzeba ich wykładni.

Z wymienionych powodów oddalono skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 156 § 1 p.p.s.a., sąd może z urzędu sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki. Wykładnia gramatyczna art. 156 § 1 p.p.s.a. wskazuje, że wszystkie opisane w nim nieprawidłowości, muszą cechować się oczywistością, tzn. być bez trudu rozpoznawalne, mieć charakter bezsporny. Oczywistość wadliwości może wynikać z porównania niedokładności, błędu lub omyłki z innymi niebudzącymi wątpliwości okolicznościami (por. postanowienie NSA z dnia 8 kwietnia 2009 r. sygn. akt I GZ 7/09).

Sprostowaniu podlegają wadliwości występujące zarówno w samej sentencji orzeczenia jak i w uzasadnieniu.

Na skutek oczywistej omyłki pisarskiej w sentencji wyroku omyłkowo wpisano wyraz "decyzję" zamiast "postanowienie". Zdaniem Sądu, wskazana omyłka jest oczywista, na co wskazuje jej charakter (por. postanowienie NSA z dnia 21 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 2014/11). Zatem na podstawie art. 156 § 3 p.p.s.a. Sąd z urzędu dokonał sprostowania sentencji wyroku WSA.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Na zasądzone koszty kasacyjne (240 zł) składa się koszt sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną przez radcę prawnego, który brał udział w postępowaniu przed Sądem I instancji.