Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 906/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2019-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 9 ust. 12, par. 17 ust. 12, par. 18 ust. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 370
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. (Dz. U. poz. 370  z późn. zm.).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Furtak-Biernat po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 lutego 2019 r. sprawy ze skargi U. F. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności ekologicznej na rok 2017 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie decyzją

Nr [...] z dnia [...] r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Nr [...] Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu [...] i Miasta S. z dnia [...] r., którą odmówiono przyznania płatności ekologicznej na rok 2017 oraz odmówiono przyznania kwoty na refundację kosztów transakcyjnych na rok 2017 w ramach działania Rolnictwo ekologiczne PROW 2014-2020.

Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1) w związku z art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. – dalej "K.p.a."), w związku z § 2 ust. 1 pkt 4, § 9 ust. 4, ust. 9, ust. 11, ust. 12 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 370 z późn. zm. – dalej w skrócie "rozporządzenie ekologiczne z 2015 r.) oraz na podstawie następujących ustaleń organu.

W dniu 24.05.2017 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. wpłynął wniosek U. F. (dalej także "Wnioskodawczyni", "Skarżąca") o przyznanie płatności ekologicznej (PROW 2014-2020), w którym do przyznania płatności zadeklarowano, w wariancie 6.1 Trwałe użytki zielone w okresie konwersji, działki rolne o powierzchni [...] ha.

W dniu 06.06.2018 roku do Biura Powiatowego w S. Wnioskodawczyni złożyła zaświadczenie o posiadaniu koni, wydane przez [...] Związek Hodowców Koni.

Jednostka Certyfikująca w rolnictwie ekologicznym Agrobiotest (dalej "JC") sporządziła i przekazała Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wykaz producentów, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym w roku 2017 (wykaz dotyczył producenta o nr [...] - U. F.).

Decyzją Nr [...] z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił przyznania płatności do wariantu 6.1 wskazując, że Wnioskodawczyni nie spełniła warunku do przyznania płatności za realizację pakietu 6.1, związanego z posiadaniem zwierząt w minimalnej liczbie DJP, albowiem w terminie do 31.10.2017 roku nie złożyła zaświadczenia podmiotu prowadzącego rejestr koniowatych z wykazem posiadanych koni. Odbiór decyzji pokwitowano w dniu 02.07.2018 roku.

W dniu 17.07.2018 r. do Biura Powiatowego ARiMR w S. wpłynęło odwołanie od powyższej decyzji Nr [...] (nadane poleconym w dniu 16.07.2018 r.), w którym Wnioskodawczyni zarzuciła naruszenie przepisów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia:

1. obrazę przepisów postępowania, tj.:

1) art. 27 ust. 1 pkt. 1 i 2 ustawy o wspieraniu Rozwoju Obszarów Wiejskich [...], a przejawiającą się wadliwym ustaleniem stanu faktycznego, wadliwej ocenie zebranego materiału dowodowego oraz wadliwej wykładni przepisów prawa, naruszając tym samym wyrażoną tym przepisem zasadę praworządności, polegające na uznaniu, że nie został spełniony przez skarżącą wymóg potwierdzenia posiadania wymaganej liczby zwierząt w oparciu o zaświadczenie wydane przez podmiot prowadzący rejestr koniowatych, gdy w rzeczywistości zaświadczenie zostało do organu I instancji dostarczone przed wydaniem rozstrzygnięcia,

2) obrazę przepisu § 9 ust. 12 rozporządzenia ekologicznego z 2015 r. polegającą na błędnej wykładni tego przepisu, prowadzącej do wadliwego uznania, iż zawiera on termin materialno-prawny a nie termin procesowy.

W wykonaniu wezwania Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 30.07.2018 r. do uzupełnienia braku formalnego, w dniu 02.08.2018 r. Pełnomocnik Wnioskodawczyni uzupełnił brak, składając podpis pod odwołaniem.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] r. Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR ("Organ odwoławczy") - w wyniku rozpatrzenia zarzutów odwołania - utrzymał w mocy decyzję Nr [...] Kierownika Biura Powiatowego ARiMR dla Powiatu [...] i Miasta S. z dnia [...] r.

W pierwszej kolejności Organ odwoławczy wskazał, że w niniejszym postępowaniu obowiązują przepisy ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich ma lata 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r., poz. 627 – dalej w skrócie "ustawa EFRROW"), określające zadania oraz właściwość organów w zakresie wspierania rozwoju obszarów wiejskich - w tym w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" określonego w art. 3 ust. 1 pkt 11) ustawy EFRROW - jak również tryb i warunki przyznawania wsparcia.

W przypadku pomocy finansowej z tytułu realizacji działania "Rolnictwo ekologiczne", o przyznanie której Wnioskodawczyni wnioskowała przez złożony w dniu 24.05.2017 r. wniosek o przyznanie płatności, Organ odwoławczy rozważył, czy spełnione zostały warunki wynikające z § 2 ust. 1 pkt 4) w związku z § 9 rozporządzenia ekologicznego z 2015 r.

Wskazał, że zgodnie z przywołanym przepisem § 2 ust. 1 pkt 4) rozporządzenia ekologicznego z 2015 r., płatność ekologiczną przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 29 ust. 1 rozporządzenia Nr 1305/2013, jeżeli spełnia warunki przyznania tej płatności w ramach określonych pakietów lub ich wariantów, określone w rozporządzeniu. W przypadku zadeklarowanego we wniosku pakietu 6. Trwałe użytki zielone, w okresie konwersji, płatność ekologiczna - zgodnie z § 9 ust. 4 rozporządzenia ekologicznego z 2015 r. - jest przyznawana wówczas, gdy rolnik jest posiadaczem zwierząt gatunków z zał. nr 5 do rozporządzenia, w którym są określone zwierzęta, których posiadanie stanowi warunek przyznania płatności ekologicznej.

Dalej Organ odwoławczy wskazał, że przy ustaleniu spełnienia ww. warunku, bierze się pod uwagę zwierzęta (w niniejszej sprawie - konie) posiadane przez rolnika lub jego małżonka w okresie od dnia 15 marca do dnia 30 września danego roku, w odniesieniu do których zostały dokonane wpisy do rejestru koniowatych, wskazane w zaświadczeniu podmiotu prowadzącego rejestr koniowatych, na formularzu Agencji - oraz - wymienione w wykazie producentów, którzy spełnili wymagania w rolnictwie ekologicznym i posiadane przez rolnika lub jego małżonka w okresie od dnia:

- przeprowadzenia kontroli przez jednostkę certyfikującą w rolnictwie ekologicznym w roku poprzedzającym złożenie wniosku, do dnia przeprowadzenia kontroli przez ten podmiot w roku złożenia wniosku,

- objęcia systemem kontroli jednostki certyfikującej, w roku złożenia wniosku o płatność ekologiczną, do dnia przeprowadzenia kontroli w tym, danym roku.

Następnie wyjaśniono, że zaświadczenie podmiotu prowadzącego rejestr koniowatych winno zawierać dane identyfikacyjne rolnika (PESEL lub REGON, a w przypadku nieposiadania obywatelstwa polskiego - kod kraju, numer paszportu lub innego dokumentu tożsamości) oraz wykaz koni , które były wpisane lub zgłoszone do rejestru koniowatych, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, przez rolnika lub jego małżonka w okresie od dnia 15 marca do dnia 30 września, ze wskazaniem daty urodzenia tych zwierząt.

Zaświadczenie składa się do kierownika biura powiatowego Agencji do dnia 31 października roku, w którym złożony został wniosek o przyznanie płatności ekologicznej (§ 9 ust. 12 w związku z ust. 9 i ust. 11 rozporządzenia ekologicznego z 2015 r. w brzmieniu opublikowanym w rozporządzeniu zmieniającym z dnia 08 lipca 2015 roku (Dz. U. 2015, poz. 983) i obowiązującym do wniosków złożonych w 2017 roku.

Jak wskazał Organ odwoławczy, ze stanu faktycznego niniejszej sprawy wynika, że Wnioskodawczyni do dnia 31.10.2017 r. nie złożyła zaświadczenia Z. Związku Hodowców Koni ze wskazaniem numerów identyfikacyjnych zwierząt posiadanych przez Stronę i zgłoszonych do rejestru koniowatych. Dopiero w dniu 06.06.2018 r. Wnioskodawczyni złożyła w Biurze Powiatowym wymagane zaświadczenie. Dokument jest opatrzony datą 05.06.2018 r., tj. przypadającą po terminie 31.10.2017 r.

Według Organu odwoławczego, z zestawienia ze sobą powyższych przepisów i stanu faktycznego ze sprawy za 2017 rok wynika, że Wnioskodawczyni uchybiła obowiązkowi z § 9 ust. 12 rozporządzenia ekologicznego z 2015 r. do złożenia w terminie do dnia 31.10.2017 r. zaświadczenia o koniach posiadanych i zgłoszonych w Związku Hodowców.

Zdaniem Organu odwoławczego, termin ten - wbrew przekonaniu Wnioskodawczyni - nie jest terminem procesowym, ale terminem materialnoprawnym, ustanowionym przez prawodawcę krajowego. Jego zastosowanie nie jest więc przejawem złej woli organów ARiMR, ale obowiązkiem ciążącym na nich z mocy prawa. Podkreślono przy tym, że termin materialnoprawny nie podlega przywróceniu, jego upływ wiąże się z bezwzględnym zaistnieniem skutków prawnych, przewidzianych dla takiej sytuacji przez prawodawcę. Organ odwoławczy wskazał także, że jak wynika m.in. z wyroku WSA w Olsztynie z dnia 23.03.2017 roku (sygn. akt SA/OI 72/17), "zaświadczenie o którym mowa w § 9 ust. 9 pkt. 1 lit. b, rolnik składa do kierownika biura powiatowego Agencji do dnia 31 października roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności ekologicznej. Jest to przepis prawa materialnego. W związku z tym złożenie zaświadczenia po upłynie tego terminu nie wywołuje skutków prawnych."

Z powyższych przyczyn – jak dalej wskazał Organ odwoławczy - pozytywne rozpatrzenie odwołania nie jest możliwe. Okoliczność niezłożenia zaświadczenia o koniach w terminie do 31.10.2017 r. jest bezsporna, a dopełnienie czynności w dniu 06 czerwca 2018 roku nastąpiło po upływie materialnoprawnego terminu, niepodlegającego przywróceniu.

Ponadto, Organ odwoławczy wskazał, że Wnioskodawczyni składając wniosek o przyznanie płatności oświadczyła, że znane jej są zasady i tryb realizacji Programu oraz zobowiązała się do przestrzegania warunków uczestnictwa w Programie przez okres pięciu lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji. Uchybienie powyższym obowiązkom, w niniejszej sprawie związanych z niezłożeniem dokumentu do daty określonej w rozporządzeniu ekologicznym z 2015 r., całkowicie wyeliminowało możliwość przyznania płatności za realizowany pakiet 6, gdyż Wnioskodawczyni nie udokumentowała w wymaganym terminie posiadania koni zaświadczeniem podmiotu prowadzącego rejestr koniowatych - Z. Związku Hodowców Koni.

Mając powyższe na uwadze Organ odwoławczy wskazał, że zarzuty odwołania co do naruszenia art. 27 ust. 1 pkt. 1 i 2 ustawy EFRROW oraz przepisu § 9 ust. 12 rozporządzenia ekologicznego z 2015 r. są bezzasadne. Na marginesie Organ odwoławczy wskazał, że Wnioskodawczyni powołuje się na nieprawomocne orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie (sygn. akt I SA/Sz 997/16), które zostało zaskarżone do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Sumując, Organ odwoławczy stwierdził, że zaświadczenie o posiadaniu koni wydane przez Związek Hodowców Koni jest dokumentem pozwalającym na rozpatrzenie wniosku. Odwołując się jednakże do zasady wynikającej z art. 27 ust. 1 pkt. 2 ustawy EFRROW, że termin na jego złożenie jest terminem prawa materialnego, którego nie można przywrócić, Organ I Instancji nie miał podstawy wzywać Strony, aby dokument ten przedłożyła. Pomoc przyznawana jest na podstawie deklaracji Producenta i to na nim spoczywa obowiązek składania prawidłowych dokumentów uprawniających do otrzymania konkretnej pomocy.

Podsumowując powyższe rozważania, Organ odwoławczy stwierdził, że w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz przepisów rozporządzenia ekologicznego z 2015 r., w którym określono, iż płatność ekologiczną przyznaje się rolnikowi wówczas gdy realizuje 5-letnie zobowiązanie ekologiczne, w ramach określonego pakietu albo jego wariantu, jak również rolnik ten winien spełniać warunki przyznania płatności w ramach określonych pakietów lub ich wariantów, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S., rozstrzygając o odmowie przyznania płatności za pakiet 6, wydał decyzję zgodną z obowiązującym prawem.

W związku z powyższym, Organ odwoławczy z uwagi na brak przesłanek merytorycznych i prawnych do uchylenia decyzji Organu I instancji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1) K.p.a. utrzymał w mocy decyzję Nr [...].

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Nr [...] z dnia [...] r. utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] r., Wnioskodawczyni wniosła o jej uchylenie i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, a mianowicie:

1. obrazę przepisów postępowania, tj. art. 27 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy EFRROW, a przejawiającą się w wadliwym ustaleniu stanu faktycznego, wadliwej ocenie zebranego materiału dowodowego oraz wadliwej wykładni przepisów prawa, naruszając tym samym wyrażoną tym przepisem zasadą praworządności, polegające na uznaniu, iż nie został spełniony przez Skarżącą wymóg potwierdzenia posiadania wymaganej liczby zwierząt w oparciu o zaświadczenie wydane przez podmiot prowadzący rejestr koniowatych, gdy w rzeczywistości zaświadczenie zostało do Organu I instancji dostarczone przed wydaniem rozstrzygnięcia;

2. obrazę przepisu § 9 ust. 12 rozporządzenia ekologicznego z 2015 r. polegającą na błędnej wykładni tego przepisu, prowadzącej do wadliwego uznania, iż zawiera on termin materialno-prawny a nie termin procesowy.

W uzasadnieniu zarzutów skargi Skarżąca wskazała, że głównym powodem negatywnego rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji było dostarczenie zaświadczenia Z. Związku Hodowców Koni ([...]) do Biura Powiatowego w dniu 06.06.2018 r. W ocenie Organu, oparciu o treść § 9 ust. 12 rozporządzenia ekologicznego z 2015 r., zaświadczenie o liczbie koni rolnik składa do Kierownika BP do dnia 31 października każdego roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności ekologicznej. Termin na dostarczenie zaświadczenia, w ocenie Organu, jest terminem materialnoprawnym i nie podlega przywróceniu, co doprowadziło do uznania, że wymagana na rok 2017 liczba wskaźnika DJP RE511 wyniosła: [...].

Zdaniem Skarżącej, przedstawione stanowisko nie może jednak być uznane za prawidłowe. Charakteryzując termin określający czas na złożenie zaświadczenia o liczbie koni trzeba stwierdzić, że aby uznać dany termin za materialnoprawny. Terminami materialnymi są te terminy, z którymi związane są skutki prawne w płaszczyźnie prawa materialnego, a wiec w zakresie praw i obowiązków podmiotów stosunków prawnych, natomiast terminami procesowymi są okresy do dokonania czynności procesowej przez uczestników postępowania administracyjnego bądź sądowego. Mając na uwadze jego treść pozwalającą na uznanie, iż nie zawiera on wskazania skutku materialnego w przypadku jego niezachowania, zawiera zaś określenie terminów do wykonania danej czynności, co kwalifikuje określony nim termin jako procesowy. Co więcej, zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą sądów administracyjnych termin na złożenie zaświadczenia jest terminem procesowym, na co Skarżąca przytoczyła wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 01.12.2016 r., sygn. akt I SA/Sz 997/16, wskazując także, że twierdzenia organu, iż jest to wyrok nieprawomocny, w żadnej mierze nie wpływają na ocenę prawną przepisu, a co więcej Skarżąca sądzi, że gdyby nawet był prawomocny, też nie spowodowałoby to zmiany oceny prawnej Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł co następuje.

Skarga jest niezasadna, Sąd bowiem nie stwierdził by Organy obu instancji wydając decyzje dopuściły się naruszenia przepisów prawa w stopniu mającym lub mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Istota sporu w badanej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy zasadnie Organ odmówił Skarżącej przyznania na rok 2017 płatności ekologicznej, w tym kwoty na refundację kosztów transakcyjnych.

Zdaniem Skarżącej, spełniła ona warunki do uzyskania płatności, ponieważ dostarczyła ona organowi przez wydaniem rozstrzygnięcia wymagane zaświadczenie podmiotu prowadzącego rejestr koniowatych, o którym mowa w § 9 ust. 9 pkt 1 lit. b) rozporządzenia ekologicznego z 2015 r., natomiast Organ dokonał błędnej wykładni przepisu § 9 ust. 12 rozporządzenia ekologicznego z 2015 r. przez uznanie, iż zawiera on termin materialno-prawny, a nie termin procesowy, na co powołała wyrok WSA w Szczecinie z dnia 01.12.2016 r., I SA/Sz 997/16.

W ocenie zaś Organu odwoławczego, w stanie faktycznym badanej sprawy Skarżąca do dnia 31.10.2017 r. nie złożyła zaświadczenia Z. Związku Hodowców Koni ze wskazaniem numerów identyfikacyjnych posiadanych zwierząt i zgłoszonych do rejestru koniowatych. Dopiero w dniu 06.06.2018 r. Skarżąca złożyła w Biurze Powiatowym wymagane zaświadczenie. Dokument jest opatrzony datą 05.06.2018 r., tj. przypadającą po terminie 31.10.2017 r. Tym samym - według Organu odwoławczego - Skarżąca uchybiła obowiązkowi z § 9 ust. 12 rozporządzenia ekologicznego z 2015 r. do złożenia w terminie do dnia 31.10.2017 r. zaświadczenia o koniach posiadanych i zgłoszonych w Związku Hodowców. W ocenie Organu odwoławczego, termin na złożenie zaświadczenia, o jakim mowa w § 9 ust. 12 rozporządzenia ekologicznego z 2015 r., jest terminem prawa materialnego, a zatem skoro zaświadczenie zostało złożone po jego upływie, płatność nie może zostać udzielona.

W tak zakreślonym sporze Sąd uznał, że nie było podstaw do przyjęcia skargi jako uzasadnionej, przy czym za podstawę faktyczną swojego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie przyjął ustalenia faktyczne dokonane przez Organ, Skarżąca bowiem – jak wynika z treści zarzutów jak i uzasadnienia skargi – w istocie nie kwestionuje ustaleń faktycznych organu, a jedynie ich ocenę w kontekście znajdujących w sprawie zastosowanie przepisów prawa materialnego, których naruszenie zarzuca w skardze.

Podstawą prawną ubiegania się przez Skarżącą o płatność ekologiczną był przepis § 2 rozporządzenia ekologicznego z 2015 r.

Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego z 2015 r., płatność ekologiczną przyznaje się rolnikowi, (...), jeżeli (1) został mu nadany numer identyfikacyjny, (2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego użytków rolnych wynosi co najmniej 1 ha, (3) realizuje 5-letnie zobowiązanie ekologiczne oraz (4) spełnia warunki przyznania płatności ekologicznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Skarżąca w dniu 24.05.2017 r. złożyła wniosek o przyznanie - w ramach działania Rolnictwo ekologiczne PROW 2014-2012 w wariancie 6.1 Trwałe użytki zielone w okresie konwersji - płatności ekologicznej na 2017 rok, w tym przyznanie kosztów transakcyjnych, wskazując na działki rolne o powierzchni 46 98 ha.

Zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego z 2015 r., płatność ekologiczna jest przyznawana, jeżeli rolnik prowadzi produkcję rolną zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym, przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91, oraz przepisami wydanymi w trybie przepisów tego rozporządzenia.

W przypadku pakietu 6., płatność ekologiczna jest przyznawana, jeżeli ponadto rolnik jest posiadaczem zwierząt gatunków wymienionych w załączniku nr 5 do rozporządzenia, których liczba, w przeliczeniu na duże jednostki przeliczeniowe (DJP), wynosi co najmniej 0,3 DJP na hektar wszystkich trwałych użytków zielonych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności ekologicznej (§ 9 ust. 4 rozporządzenia ekologicznego z 2015 r.).

W przypadku koni, stosownie do treści § 9 ust. 9 pkt 1 lit. b) rozporządzenia ekologicznego z 2015 r., przy ustalaniu spełniania warunków określonych w ust. 3 i 4 bierze się pod uwagę zwierzęta posiadane przez rolnika lub jego małżonka w okresie od dnia 15 marca do dnia 30 września danego roku, w odniesieniu do których rolnik lub jego małżonek dokonali wymaganych na podstawie przepisów o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt zgłoszeń do rejestru koniowatych, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, wskazane w zaświadczeniu wydanym przez podmiot prowadzący rejestr koniowatych, na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję.

Zaświadczenie to, zgodnie z § 9 ust. 12 rozporządzenia ekologicznego z 2015 r., rolnik składa do kierownika biura powiatowego Agencji do dnia 31 października roku, w którym złożył wniosek o przyznanie płatności ekologicznej.

Stosownie zaś do § 9 ust. 9 pkt 2 rozporządzenia ekologicznego z 2015 r., zwierzęta - w badanej sprawie konie - powinny zostać wymienione w wykazie, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym (wykaz producentów, którzy spełnili wymagania w rolnictwie ekologicznym sporządzony przez jednostkę certyfikującą) posiadane przez rolnika lub jego małżonka w okresach wskazanych w tym przepisie.

Z przytoczonych wyżej przepisów wynikają zatem dwa warunki, które muszą być spełnione łącznie, jako niezbędne do uzyskania przez rolnika płatności ekologicznej w pakiecie 6 w związku z prowadzoną hodowlą koni.

Po pierwsze - rolnik jest obowiązany w terminie do 31 października roku, w którym złożył wniosek o przyznanie płatności ekologicznej, złożyć zaświadczenie wydane przez podmiot prowadzący rejestr koniowatych.

Po drugie - wskazane zwierzęta powinny zostać ujęte w sporządzonym przez jednostkę certyfikującą wykazie producentów, którzy spełnili wymagania w rolnictwie ekologicznym.

Warunki te, jak już wyżej wskazano, muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że brak spełnienia jednego ze wskazanych warunków skutkuje brakiem nabycia prawa do przyznania płatności, a w konsekwencji powoduje odmowę przyznania płatności.

W sprawie poza sporem jest okoliczność, że Skarżąca spełniła drugi z ww. warunków, tj. została ujęta w wykazie producentów, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym w roku 2017, sporządzonym i przekazanym przez Jednostkę Certyfikującą w rolnictwie ekologicznym Agrobiotest.

Sporne jest natomiast, czy składając w dniu 06.06.2018 r. zaświadczenie z dnia 05.06.2018 r. o posiadaniu [...] sztuk koni, wydane przez [...] Związek Hodowców Koni, Skarżąca spełniła pierwszy z ww. warunków.

Jak wskazano wyżej, w § 9 ust. 12 rozporządzenia ekologicznego z 2015 r. prawodawca przewidział termin do złożenia zaświadczenia podmiotu prowadzącego rejestr koniowatych do dnia 31 października roku, w którym rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności ekologicznej.

W ocenie Sądu, organy właściwie wywiodły, że termin określony w § 9 ust. 12 rozporządzenia ekologicznego z 2015 r. ma charakter materialny. Termin materialny należy odróżnić od terminu procesowego, który stanowi okres do dokonania określonej czynności procesowej przez podmioty postępowania administracyjnego. O ile upływ procesowego terminu załatwienia sprawy nie pozbawia kompetencji do jej załatwienia, o tyle upływ terminu materialnego odnoszący się do strony postępowania (która żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny) powoduje wygaśnięcie praw i obowiązków o charakterze materialnym, tj. uprawnienia (roszczenia), a termin ten nie podlega przedłużeniu lub przywróceniu (por. wyrok NSA z dnia 10.06.2014 r., II FSK 1803/12; wyrok NSA z dnia 20.09.2016 r., II FSK 1825/14). Upływ takiego terminu skutkujący przedawnieniem roszczenia powoduje, że stosunek materialnoprawny nie może być nawiązany.

Sposób sformułowania obowiązku rolnika (strony postępowania) określonego w § 9 ust. 12 rozporządzenia ekologicznego z 2015 r., tj. "rolnik składa" przesądza jednoznacznie, że norma ta ma charakter bezwzględnie obowiązujący jej adresatów, co świadczy, że rolnik zobowiązany jest z mocy tego przepisu dostarczyć wskazane zaświadczenie w zakreślonym przez prawodawcę terminie. Przy czym, co istotne, na złożenie tego zaświadczenia prawodawca wyznaczył termin późniejszy od terminu na złożenie samego wniosku o przyznanie płatności ekologicznej.

Skoro więc przepis § 9 ust. 12 rozporządzenia ekologicznego z 2015 r. w sposób jednoznaczny stanowi, że zaświadczenie, o którym mowa w § 9 ust. 9 pkt 1 lit. b), rolnik składa do kierownika biura powiatowego Agencji do dnia 31 października roku, w którym złożył wniosek o przyznanie płatności ekologicznej, to tym samym termin ten jest dla rolnika terminem zawitym (materialnym), gdyż przyznanie płatności ekologicznej jest uwarunkowane łącznym spełnieniem ww. warunków przez rolnika, o czym wyżej mowa, co świadczy, że jest jego uprawnieniem obwarowanym m. in. terminem końcowym, a nie obowiązkiem. Rolnik nabędzie prawo do przyznania mu płatności ekologicznej, jeżeli łącznie spełni ww. warunki wymagane przez prawodawcę, w tym złoży ww. zaświadczenie do 31 października roku, w którym złożył wniosek o przyznanie płatności ekologicznej.

Z akt administracyjnych, jak i niespornych okoliczności faktycznych badanej sprawy, wprost wynika, że wniosek o przyznanie płatności ekologicznej, w tym kosztów transakcyjnych, Skarżąca złożyła w dniu 24.05.2017 r., zaś wymagane zaświadczenie, o którym mowa w § 9 ust. 9 rozporządzenia ekologicznego z 2015 r., dopiero w dniu 06.06.2018 r., przy czym zaświadczenie to zostało wystawione w dniu 05.06.2018 r., a więc ponad 7 miesięcy później, tj. w roku następującym po roku złożenia wniosku (2017 r.), a zatem wbrew wymogowi co do końcowego terminu przewidzianemu w § 9 ust. 12 rozporządzenia ekologicznego z 2015 r., koniecznemu do nabycia przez rolnika prawa do przyznania płatności ekologicznej.

Wniosek o przyznanie płatności, zgodnie z § 17 ust. 2 rozporządzenia ekologicznego z 2015 r., pokrywa się z terminem określonym do składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, tj. 15 maja danego roku, w którym ubiega się o płatność, natomiast na złożenie zaświadczenia rolnik ma czas do 31 października roku, w którym złożył wniosek.

W konsekwencji powyższego, co potwierdza treści § 17 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego z 2015 r., w którym określono elementy wniosku o płatność, nie można uznać, że na dzień złożenia wniosku o płatność ekologiczną, brak spornego zaświadczenia stanowi brak formalny wniosku. Tym samym, organy pomocowe, przed rozpatrzeniem przedmiotowego wniosku nie miały podstaw, a więc obowiązku do kierowania do rolnika wezwania o przedłożenie zaświadczenia, o którym mowa w § 9 ust. 9 pkt 1 lit. b) rozporządzenia ekologicznego z 2015 r. To bowiem na rolniku ciąży obowiązek dostarczenia tego zaświadczenia w terminie określonym w § 9 ust. 12 tego rozporządzenia, jeżeli wyraża wolę skorzystania z uprawnienia w postaci przyznania płatności ekologicznej.

Dla porządku należy wskazać, że w § 18 ust. 2 rozporządzenia ekologicznego z 2015 r. prawodawca wymaga by rolnik załączył do wniosku załącznik, który dotyczy spełnienia warunków, o których mowa w § 9 ust. 3 i 4, ale nie odnosi się on wprost do spornego zaświadczenia, o którym mowa w § 9 ust. 9 pkt 1 lit. b) tego rozporządzenia, ale oświadczenia o rolniku lub rolnikach, z którymi spełnia warunek określony w § 9 ust. 3 lub 4, zawierające oświadczenia tego rolnika lub tych rolników potwierdzające tę okoliczność.

Ponadto wskazać należy, że wbrew stanowisku zawartemu w skardze, uchybienie analizowanego terminu wyłącza powstanie stosunku materialnoprawnego. W przytoczonym wyżej § 9 ust. 12 rozporządzenia ekologicznego z 2015 r., zawarto regulację, że zaświadczenie, o którym mowa w ust. 9 pkt 1 lit. b), rolnik składa do kierownika biura powiatowego Agencji do dnia 31 października roku, w którym złożył wniosek o przyznanie płatności ekologicznej.

Przywołany w § 9 ust. 12 rozporządzenia ekologicznego ust. 9 pkt 1 lit. b) tego rozporządzenia określa, jakie zwierzęta bierze się pod uwagę przy ustalaniu warunków określonych w ust. 3 i 4. Natomiast znajdujący zastosowanie w rozpoznawanej sprawie § 9 ust. 3 stanowi, że w przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 5 i 11, płatność ekologiczna jest przyznawana, jeżeli ponadto rolnik jest posiadaczem zwierząt gatunków wymienionych w załączniku nr 5 do rozporządzenia, w którym są określone zwierzęta, których posiadanie stanowi warunek przyznania płatności ekologicznej w ramach niektórych pakietów. Zatem, przez przytoczone wyżej odniesienia znajdujące się w przepisie § 9 ust. 12, a następnie w § 9 ust. 9 pkt 1 lit. b) rozporządzenia ekologicznego z 2015 r., należy dojść do określonego § 9 ust. 3 tego rozporządzenia skutku w postaci "przyznawania płatności ekologicznej". Niewątpliwie bowiem owo "przyznawanie płatności ekologicznej" jest niczym innym, jak powstaniem stosunku materialnoprawnego.

Podkreślić należy, że przyjęty przez Sąd charakter spornego w sprawie terminu, pozostaje w zgodzie z art. 27 ust. 2 ustawy EFRROW, zgodnie z którym strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu o przyznanie pomocy, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

W odróżnieniu od postępowania administracyjnego uregulowanego w Kodeksie postępowania administracyjnego, w przypadku postępowań uregulowanych w ustawie EFRROW, ustawodawca nie przewidział obowiązywania zasady prawdy obiektywnej, określonej w art. 7 k.p.a., ustalając, że organy prowadzące postępowanie zobowiązane są jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Nadto, nie nałożył na organy obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Jednocześnie przyjął zasadę, że ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Konsekwencją tego jest przeniesienie na wnioskodawcę inicjatywy dowodowej w zakresie wykazania spełnienia warunków przyznania wnioskowanej pomocy oraz brak po stronie organu obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na tę okoliczność i działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Ograniczone zostały również zasady czynnego udziału stron w postępowaniu i udzielania informacji, przez ustalenie, że organ zobowiązany jest ich przestrzegać tylko na żądanie strony. Takie ograniczenia wynikają z charakteru przyznawanych środków, które są przyznawane bezzwrotnie, jeśli beneficjenci zrealizują warunki pomocy. Z tych względów ich sytuacja prawna nie może być oceniania przez ten sam pryzmat, co adresata aktu lub czynności administracyjnej realizowanego w zakresie imperium państwa .

Wobec tego zaistniała podstawa do uznania, że przedłożenie zaświadczenie, o którym mowa w § 9 ust. 9 pkt 1 lit. b) rozporządzenia ekologicznego z 2015 r., stanowi odrębny (dodatkowy) od złożenia wniosku o płatność warunek, który został zakreślony końcowym terminem skierowanym do podmiotu ubiegającego się o płatność. Uchybienie tego terminu skutkuje odmową przyznania płatności, gdyż rolnik nie spełnił jednego z łącznych warunków koniecznych do nabycia prawa do przyznania płatności ekologicznej.

Z przytoczonych wyżej powodów Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podzielił poglądu o proceduralnym charakterze terminu z § 9 ust. 12 rozporządzenia ekologicznego, który został wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 01.12.2016 r. w sprawie I SA/Sz 997/19. Dodatkowo zauważyć należy, że wyrok WSA w Szczecinie nie jest wyrokiem prawomocnym, a pogląd zbieżny z prezentowanym w niniejszej sprawie wyrażony został także w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 23.03.2017 r. w sprawie I SA/Ol 72/17.

Poza tym, nawet gdyby uznać, że termin, o jakim mowa w § 9 ust. 12 rozporządzenia ekologicznego z 2015 r., jest terminem proceduralnym (tak wskazał NSA w wyroku z dnia 24.04.2018 r., sygn. akt I GSK 247/18), to i tak na gruncie stanu faktycznego badanej sprawy Skarżąca nie spełniła warunku co do końcowego terminu zakreślonego § 9 ust. 12 rozporządzenia ekologicznego z 2015 r., gdyż złożone w dniu 06.06.2018 r. zaświadczenie z dnia 05.06.2018 r. potwierdza posiadanie koni w terminie późniejszym, tj. dokumentuje stan posiadania na dzień 05.06.2018 r., zamiast roku 2017, w którym Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie płatności (24.05.2017 r.), a zatem wbrew wymogowi co do końcowego terminu przewidzianemu w § 9 ust. 12 rozporządzenia ekologicznego z 2015 r., koniecznemu do nabycia przez rolnika prawa do przyznania płatności ekologicznej.

Przy czym - co istotne w niniejszej sprawie - z pouczenia zawartego w tymże zaświadczeniu z dnia 05.06.2018 r. w pkt 1 wprost wynika, że zaświadczenie to należało złożyć do kierownika biura powiatowego ARiMR do dnia 31 października roku, w którym złożył wniosek o przyznanie płatności ekologicznej (PROW 2014- 2020), w tym w ramach Pakietu 6, natomiast z pkt 6 tego pouczenia wynika, że w przypadku wnioskowania o płatność w ramach Pakietu 6. brane są pod uwagę zwierzęta posiadane przez rolnika lub małżonka rolnika w okresie ustanowionym w § 9 ust. 8 pkt 3 lub ust. 9 rozporządzenia ekologicznego z 2015 r. Wobec faktu, że ust. 8 § 9 został uchylony przez § 1 pkt 4 lit. e rozporządzenia z dnia 15 września 2017 r. (Dz.U.2017.1775) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 15 marca 2018 r., a zatem nie obowiązywał w datach wydania zaskarżonych decyzji obu instancji, znajduje zastosowanie okres posiadania zwierząt przewidziany w § 9 ust. 9 pkt 1 rozporządzenia ekologicznego z 2015 r., tj. stan posiada koni od dnia 15 marca do 30 września 2017 roku, stosownie do wymogu co do terminu końcowego, o jakim mowa w § 9 ust. 12 tego rozporządzenia.

W konsekwencji uznać należało, że orzekające w sprawie organy prawidłowo ustaliły, iż złożone w sprawie zaświadczenie podmiotu prowadzącego rejestr koniowatych, złożone przez Skarżącą w dniu 06.06.2018 r. zostało wniesione z przekroczeniem terminu określonego w przytoczonym wyżej § 9 ust. 12 rozporządzenia ekologicznego z 2015 r., a tym samym zasadnie odmówiły przyznania Skarżącej płatności ekologicznej, w tym kosztów transakcyjnych.

W tym stanie sprawy Sąd, wobec braku stwierdzenia naruszenia przez organy przepisów materialnych, których naruszenie miałoby wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania, których naruszenie miałoby istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności wskazanych w skardze § 9 ust. 12 rozporządzenia ekologicznego z 2015 r. oraz art. 27 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy EFRROW, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm.), orzekł o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej.

Powołane wyżej orzeczenia są dostępne na stronie internetowej: www.nsa.gov.pl.