Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 183/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 115
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki Sędziowie: WSA Grażyna Firek WSA Inga Gołowska (spr.) Protokolant: st.sekretarz Iwona Sadowska-Białka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 marca 2019 r. sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] października 2018 r. Nr [...] w przedmiocie podziału kwoty uzyskanej ze sprzedaży licytacyjnej nieruchomości - s k a r g ę o d d a l a -


UZASADNIENIE

I.

Zaskarżonym postanowieniem z 24 października 2018r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. po rozpoznaniu zażalenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z 3 września 2018r. nr [...] w sprawie podziału kwoty uzyskanej ze sprzedaży licytacyjnej nieruchomości stanowiącej własność Spółdzielni Handlowo-Produkcyjnej w N. B. w likwidacji, działając na podstawie art. 138§1 pkt 1 w zw z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2017r. poz. 1257 ze zm. dalej-k.p.a.), art. 17, art. 18, art. 23§1, art. 115a§5 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U z 2018r. poz. 1314 ze zm. dalej-u.p.e.a.)-utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Postanowienie wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku Spółdzielni Handlowo-Produkcyjnej w B. w likwidacji na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez: Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K., Burmistrza Miasta i Gminy w N. B., Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. oraz ze zbiegu postępowania egzekucji (postanowienie Sądu Rejonowego dla K. [...] w K., sygn. akt: [...]). Łączny stan zaległości na dzień 3 września 2018r. wynosił [...] zł (166 sztuk tytułów wykonawczych).

Organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej zabudowanej, położonej w N. B. przy ul. [...], działka nr [...] objętej KW nr [...]-Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w P..

W dniu 26 stycznia 2018r. przeprowadzono licytację w/w nieruchomości a po złożeniu ceny nabycia przez nabywcę, w dniu 5 marca 2018r. wydano postanowienie nr [...] o przyznaniu własności nieruchomości.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. w dniu 26 czerwca 2018r. podzielił kwotę uzyskaną ze sprzedaży nieruchomości doręczając stosowne pismo w tym zakresie ZUS Oddział w K. w dniu 3 lipca 2018r. W postępowaniu doszło do zbiegu egzekucji zatem na podstawie art. 115a§4 u.p.e.a. wierzyciel mógł złożyć wniosek o wydanie postanowienia w sprawie podziału kwoty uzyskanej z egzekucji. ZUS Oddział w K., pismem z 6 lipca 2018r. złożył wniosek o wydanie postanowieni w sprawie podziału kwoty uzyskanej z egzekucji.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. postanowieniem z 3 września 2018r. orzekł o podziale kwoty uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości.

ZUS Oddział w K. złożył zażalenie na powyższe postanowienie zarzucając planowi podziału:

1.niewłaściwe zastosowanie art. 1025§3 k.p.c. w brzmieniu sprzed 20 lutego 2011r. oraz art. 13 ustawy z 26 czerwca 2009r. o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece,

2. niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię art. 69 ustawy o księgach wieczystych i hipotece w brzmieniu sprzed 20 lutego 2011r.,

3.działanie na podstawie nie obowiązujących przepisów.

ZUS Oddział w K. wniósł o zmianę postanowienia w ten sposób by została mu przyznana kwota z tytułu pierwszeństwa ustanowionej hipoteki po zaspokojeniu kosztów egzekucyjnych, w pierwszej kolejności przed innymi wierzycielami w odniesieniu do całej jego wierzytelności (1.653.753,74 zł należność główna i pełna kwota odsetek a nie tylko odsetki za ostatnie dwa lata).

Organ II instancji w pisemnych motywach zaskarżonego postanowienia przypomniał, że do kolejności podziału kwoty uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości pomiędzy wierzycieli ma zastosowanie art.115§1 u.p.e.a. Wierzytelności ZUS Oddział w K. będą zaspokajane z kwoty uzyskanej z egzekucji w kolejności z pkt 3 tegoż przepisu. Organ odwoławczy wskazał, że w stosunku do poszczególnych wierzycieli, których należności były zabezpieczone hipotecznie (ZUS Oddział w K.) prawidłowo wyliczono kwoty należne.

Ustosunkowując się do poszczególnych zarzutów poniesionych w zażaleniu organ zaznaczył, że ZUS Oddział w K. złożył wniosek o wpis hipoteki w księdze wieczystej prowadzonej dla w/w nieruchomości Spółdzielni w dniu 18 listopada 2002r. czyli przed dniem 20 lutego 2011r. tj. przed nowelizacją ustawy z 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jedn. Dz. u z 2018r. poz. 1916). Istotne dla obliczania odsetek ma wedle organu data wpisu hipoteki bowiem zgodnie z art. 10 ust. 2 ustawy z 26 czerwca 2009r. o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2009r. Nr 131, poz. 1075) do hipotek zwykłych powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy ustawy (o księgach wieczystych i hipotece) w dotychczasowym brzmieniu. Do przedmiotowej hipoteki miała zastosowanie ustawa z 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece. W art. 12 ust. 1 tej ustawy (sprzed nowelizacji) wyznaczono moment, który jest właściwy w celu wyznaczenia pierwszeństwa ograniczonych praw rzeczowych (hipoteki) wpisanych do księgi wieczystej. Momentem tym jest chwila wpływu (złożenia) wniosku o ujawnienie danego prawa w księdze wieczystej. Zgodnie z art. 69 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, obowiązującym przed 20 lutego 2011r. hipoteka zabezpieczała także roszczenia o odsetki nieprzedawnione. W stanie prawnym z 18 listopada 2002r. ( dzień złożenia wniosku o wpis hipoteki), przepisem odrębnym do którego odsyłał art. 69 ustawy o księgach wieczystych i hipotece był art. 1025§3 k.p.c. Przepis ten stanowi, że w równym stopniu z należnością ulegają zaspokojeniu odsetki i koszty postępowania. Jednakże z pierwszeństwa równego z należnościami czwartej, piątej i ósmej kategorii korzystają odsetki tylko za ostatnie dwa lata przed przysądzeniem własności a koszty postępowania w wysokości nie przekraczającej dziesiątej części kapitału. Pozostałe odsetki i koszty zaspokaja się w kategorii dziesiątej.

Zgodnie z art. 115§2a u.p.e.a. z należnościami wymienionymi w §1 pkt 2 i 3, są zaspokajane roszczenia o świadczenia uboczne objęte zabezpieczeniem na mocy odrębnych przepisów. Odrębnym przepisem jest art. 69 ustawy o księgach wieczystych i hipotece i art. 1025§3 k.p.c. w brzmieniu obowiązującym na dzień ustanowienia hipotek, które decydują o zakresie zabezpieczenia hipotecznego.

Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 13§1 ustawy o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece, organ wyjaśnił, że przepis ten stanowi, iż jeżeli postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte przed dniem wejścia w życie ustawy, do podziału sumy uzyskanej z egzekucji z przedmiotu obciążonego hipoteką, hipoteką morską, zastawem, zastawem rejestrowym albo zastawem skarbowym stosuje się przepisy dotychczasowe. Przepis ten odnosi się do sądowego postępowania egzekucyjnego i do postępowania egzekucyjnego w administracji.

Zdaniem organu wątpliwości budzą skutki przepisu co do zakresu zabezpieczenia odsetek i przyznanych kosztów postępowania gdy zabezpieczeniem jest hipoteka zwykła. Źródłem kontrowersji jest art. 69 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. W doktrynie i orzecznictwie zarysowały się dwa stanowiska. Zgodnie z jednym z nich, hipoteka zwykła zabezpiecza całość roszczeń o nieprzedawnione odsetki i przyznane koszty postępowania. Drugi pogląd uznaje, że art. 69 ustawy o księgach wieczystych i hipotece w zw z art. 1025§3 zdanie 2 k.p.c. określają granice zabezpieczenia hipoteką zwykłą roszczeń o należności uboczne. Hipoteką taką zabezpieczone są tylko roszczenia o odsetki za dwa lata przed przysądzeniem własności oraz koszty postępowania w wysokości nieprzekraczającej dziesiątej części kapitału. (uchwały SN z 20 maja 2005r. sygn. akt: III CZP 24/05, z 23 października 2007r. sygn. akt: III CZP 91/07, wyrok SN z 14 lutego 2008r. sygn. akt: II CSK 525/07).

Organ II instancji wskazał, że w przypadku egzekucji wszczętych po 19 lutego 2011r. stosując znowelizowane przepisy o podziale sumy uzyskanej z egzekucji, powstaje pytanie czy oznaczając zakres należności zabezpieczonych hipoteką powstałą przed wejściem w życie tych przepisów w egzekucji wszczętej po tej chwili winno się sięgać do art. 1025§3 k.p.c. sprzed czy po nowelizacji.

Gdyby przyjąć, iż odesłanie z art. 69 ustawy o księgach wieczystych i hipotece winno się odnosić do już znowelizowanego art. 1025§3 k.p.c. w kategorii piątej wierzyciel hipoteczny hipoteki powstałej przed 20 lutego 2011r. uzyskałby zaspokojenie nieprzedawnionych odsetek i przyznanych kosztów w pełnej wysokości, gdyby pozwoliłaby na to wysokość uzyskanej kwoty. Zastosowanie dotychczasowych przepisów spowoduje, że wierzyciel hipoteczny, hipoteki powstałej przed ta datą w egzekucji wszczętej przed datą nowelizacji w kategorii piątej uzyskałby zaspokojenie należności o odsetki jedynie za 2 lata przed przysądzeniem własności.

Przyjęcie innej interpretacji spowodowałby, że wierzyciele hipotek korzystających z dalszego pierwszeństwa uzyskaliby mniejsze zaspokojenie na skutek rozszerzenia zakresu zabezpieczenia hipotek korzystających z wyższego pierwszeństwa. Akceptacja tezy, iż na skutek dokonanych zmian treści art. 69 ustawy o księgach wieczystych i hipotece (sprzed nowelizacji) odsyła do aktualnej treści art. 1025§3 k.p.c. uniemożliwia ustalenie zakresu zabezpieczenia. Zakres zabezpieczenia hipoteką powstałą przed 20 lutego 2011r. byłby różny w zależności od tego w jakiej chwili wszczynana jest egzekucja. Różnicowanie sytuacji prawnej wierzycieli hipotecznych hipotek powstałych pod rządami przepisów (sprzed nowelizacji) wyłącznie ze względu na to, w jakiej chwili wszczynana jest egzekucja, stanowiłoby naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa oraz pewności zabezpieczenia jakie powinna dawać hipoteka. Z informacji uzyskanych od organu egzekucyjnego wynika, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela ZUS Oddział w K. nastąpiło w 2003r. czyli przed nowelizacją.

Organ podniósł też, że kwota uzyskana ze sprzedaży nieruchomości służy zaspokojeniu roszczeń wszystkich zgłoszonych wierzycieli zobowiązanego a nie tylko wierzycieli hipotecznych i następuje w kolejności wynikającej z art. 115 u.p.e.a.

II.

W skardze do Sądu na powyższe postanowienie, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. zarzucił:

1/ rażące naruszenie art. 115§1 i 2a u.p.e.a. w zwz art. 169 u.p.e.a. przez nie ustalenie właściwego prawa wg którego prowadzona jest niniejsza egzekucja,

2/ naruszenie przepisów k.p.a:- art. 77§1 i art. 80 k.p.a. poprzez nie rozpatrzenie przez organ w sposób wyczerpujący zebranego materiału dowodowego i pominięcie ustaleń w zakresie faktycznej daty wszczęcia egzekucji co uniemożliwiło właściwą ocenę prawną stanu faktycznego i zastosowania właściwego prawa.

Wskazując na powyższe wniesiono o zmianę lub uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Uzasadniając skargę jej autor wskazał, że organ nie ustalił kiedy wszczęto egzekucję a jest to istotne bowiem zgodnie z art. 169 u.p.e.a. do postępowań maja zastosowanie przepisy z daty wszczęcia egzekucji. Ustalenia organu są dowolne i nie podjęto kroków do dokładnego wyjaśnienia sprawy. Zdaniem strony skarżącej w sprawie ma zastosowanie pogląd wyrażony w wyroku NSA z 7 czerwca 2011r. sygn. akt: II FSK 1364/10.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie.

III.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Stosownie do art. 3§1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2018r. poz. 1302 ze zm. dalej-p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3§2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134§1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd, podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145§1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145§1 pkt. 2 p.p.s.a.).

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Badając legalność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, Sąd stwierdził, że ze strony organów administracji nie doszło do naruszenia przepisów prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Stosownie do art. 115§1 u.p.e.a. z kwoty uzyskanej z egzekucji zaspokaja się w następującej kolejności:

1) koszty egzekucyjne i koszty upomnienia;

2) należności zabezpieczone hipoteką morską lub przywilejem na statku morskim;

3) należności zabezpieczone hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym i zastawem skarbowym albo korzystające z ustawowego pierwszeństwa oraz prawa, które ciążyły na nieruchomości przed dokonaniem w księdze wieczystej wpisu o wszczęciu egzekucji lub przed złożeniem do zbioru dokumentów wniosku o dokonanie takiego wpisu;

4) należności, do których stosuje się przepisy działu III Ordynacji podatkowej, oraz należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, o ile nie zostały zaspokojone w trzeciej kolejności;

5) (uchylony);

6) inne należności i odsetki, z zastrzeżeniem § 2a i 3.

W myśl art. 115§2 i §2a u.p.e.a., przy podziale kwoty uzyskanej z egzekucji z nieruchomości lub egzekucji przejętej po wystąpieniu zbiegu egzekucji administracyjnej z sądową, po kosztach egzekucyjnych i kosztach upomnienia zaspokaja się należności alimentacyjne, a następnie należności za pracę za okres 3 miesięcy, do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę określonego w odrębnych przepisach, oraz renty z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci i koszty zwykłego pogrzebu zobowiązanego, a po należnościach zabezpieczonych hipoteką morską, przywilejem na statku morskim, hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym i zastawem skarbowym albo korzystających z ustawowego pierwszeństwa oraz prawach, które ciążyły na nieruchomości przed dokonaniem w księdze wieczystej wpisu o wszczęciu egzekucji lub przed złożeniem do zbioru dokumentów wniosku o dokonanie takiego wpisu - należności za pracę niezaspokojone w kolejności wcześniejszej.

Wraz z należnościami wymienionymi w § 1 pkt 2 i 3 są zaspokajane roszczenia o świadczenia uboczne objęte zabezpieczeniem na mocy odrębnych przepisów.

Na podstawie art. 115§5 i §5a u.p.e.a., należności wymienione w §1 pkt 2 i 3 zaspokaja się do wysokości kwoty uzyskanej ze sprzedaży rzeczy albo z realizacji prawa zbywalnego obciążonego. Jeżeli uzyskana kwota nie wystarcza na zaspokojenie wszystkich zabezpieczonych należności, należności te zaspokaja się w kolejności odpowiadającej przysługującemu im pierwszeństwu, a jeżeli mają równe pierwszeństwo albo nie stosuje się do nich zasady pierwszeństwa - proporcjonalnie w stosunku, w jakim pozostają do siebie.

Jeżeli z kwoty uzyskanej z egzekucji zaspokojeniu podlegają zarówno wierzytelności zabezpieczone hipoteką, jak i prawa lub roszczenia ciążące na nieruchomości, o pierwszeństwie między hipoteką a tymi prawami lub roszczeniami rozstrzyga chwila, od której liczy się skutki wpisu hipoteki, prawa lub roszczenia do księgi wieczystej.

Z kolei w myśl art. 115§6 u.p.e.a. jeżeli kwota przeznaczona do podziału nie wystarcza na zaspokojenie w całości wszystkich należności, należności dalszej kolejności zaspokaja się dopiero po zupełnym zaspokojeniu należności wcześniejszej kolejności, a gdy kwota nie wystarcza na pokrycie w całości wszystkich należności tej samej kolejności, należności te zaspokaja się proporcjonalnie do wysokości każdej z nich.

Podział sumy uzyskanej z egzekucji następuje z uwzględnieniem zasady uprzywilejowania i zasady równorzędności mogącej mieć postać zasady proporcjonalności albo pierwszeństwa. Zasada uprzywilejowania polega na tym, że pewne należności są uprzywilejowane względem innych. Zasada ta znalazła odzwierciedlenie w art. 115 u.p.e.a., gdzie ustawodawca podzielił należności według określonych kategorii, a następnie wskazał kolejność zaspokojenia należności w danej kategorii.

Przy podziale sumy uzyskanej z egzekucji z nieruchomości lub egzekucji przejętej po wystąpieniu zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej zasady uprzywilejowania oraz pierwszeństwa określone zostały w §2 art. 115 u.p.e.a. Określona w art. 115§2 u.p.e.a. kolejność zaspokojenia należności znajduje zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy kwota przeznaczona do podziału nie wystarcza na zaspokojenie w całości wszystkich należności. Wówczas należności dalszej kolejności zaspokaja się dopiero po zupełnym zaspokojeniu należności wcześniejszej kolejności, a gdy kwota nie wystarcza na pokrycie w całości wszystkich należności tej samej kolejności, należności te zaspokaja się proporcjonalnie do wysokości każdej z nich (art. 115§6 u.p.e.a.). Zgodnie z art. 110§6 u.p.e.a. organ egzekucyjny zwraca zaliczkę wierzycielowi przy podziale kwot uzyskanych z egzekucji do wysokości wyegzekwowanych kwot na pokrycie wydatków egzekucyjnych.

Istota kontrowersji w sprawie dotyczyła tego czy strona skarżąca w wyniku planu podziału winna uzyskać całość odsetek jej należnych czy tylko odsetki za ostatnie dwa lata.

Kwestia ta budziła wiele sporów zarówno w doktrynie jak i judykaturze. Podstawowym źródłem kontrowersji była redakcja art. 69 ustawy z 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jedn. Dz. U. z 2001r. Nr 124, poz. 1361), zgodnie z którym w granicach przewidzianych w odrębnych przepisach hipoteka zabezpiecza także roszczenia o odsetki nieprzedawnione oraz o przyznane koszty postępowania. Powołany przepis interpretowano w powiązaniu z art. 1025§3 zd. 2-3 k.p.c., według którego z pierwszeństwa równego z należnościami zabezpieczonymi hipoteką korzystają odsetki tylko za dwa lata przed przysądzeniem własności a koszty postępowania w wysokości nieprzekraczającej dziesiątej części kapitału. Pozostałe odsetki i koszty zaspokaja się w kategorii dziesiątej.

Zgodnie z art. 10 ust. 2 ustawy z 26 czerwca 2009r. o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2009r. Nr 131, poz. 1075) do hipotek zwykłych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tak jak w tej sprawie) stosuje się przepisy ustawy o księgach wieczystych i hipotece w dotychczasowym brzmieniu, z wyjątkiem art. 76 ust. 1 i 4 tej ustawy, które stosuje się w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. W konsekwencji w sprawie poddanej osądowi miał zastosowanie art. 69 u.k.w.h., (przed zmianą wprowadzona ustawą z 26 czerwca 2009r.).

W orzecznictwie przyjmuje się, że to poszerzone odesłanie obejmuje przede wszystkim odesłanie do odpowiednich przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, a konkretnie do art. 1025§3 (por. wyrok Sądu Najwyższego z 17 marca 2004r. sygn. akt: II CK 81/03). Art. 1025§3 k.p.c. ma tu zastosowanie w brzmieniu przed zmianą wprowadzoną w art. 3 wymienionej wyżej ustawy z 26 czerwca 2009r. o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece.

Sąd w pełni podziela stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w uzasadnieniu uchwały z 20 maja 2005r. sygn. akt: III CZP 24/05, OSNC 2006/4/60 oraz uzasadnienie postanowienia z 20 maja 1986r. sygn. akt: III CRN 86/86, OSNCP 1987 Nr 9, poz. 139), w którym Sąd Najwyższy przyjął, że zgodnie z art. 69 u.k.w.h., znowelizowanym ustawą z 6 września 2001r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 125, poz. 1368), w granicach przewidzianych w odrębnych przepisach hipoteka zabezpiecza także odsetki nieprzedawnione oraz przyznane koszty postępowania. Wskazał SN, że w pierwotnej wersji tego przepisu stwierdzono, że w granicach przewidzianych w kodeksie postępowania cywilnego hipoteka zabezpiecza także roszczenie o odsetki nie przedawnione oraz przyznane koszty postępowania a w poprzednim stanie prawnym w literaturze i judykaturze nie kwestionowano tego, że art. 69 u.k.w.h. odsyłał do art. 1025§3 k.p.c. w zakresie dotyczącym rozmiaru m.in. odsetek za opóźnienie objętych zabezpieczeniem hipotecznym. Oznaczało to, że hipoteka umowna zabezpieczała roszczenia o odsetki za opóźnienie za okres dwóch lat przed przysądzeniem własności obciążonej hipoteką (art. 1025§3 k.p.c.). Zmiana stylizacji przepisu art. 69 u.k.w.h. spowodowała pojawienie się zagadnienia, czy do grupy przepisów wymienionych obecnie w tym przepisie należy art. 1025§3 k.p.c.

Dalej wskazał Sąd Najwyższy, że w literaturze broni się interpretacji art. 69 u.k.w.h., zgodnie z którą hipoteka umowna zabezpiecza odsetki za cały okres opóźnienia dłużnika bez ograniczeń czasowych przewidzianych w art. 1025§3 k.p.c., przepisy te regulują bowiem odmienną materię prawną. W związku z tym dla określenia zakresu zabezpieczenia hipoteką nie może być miarodajny art. 1025§3 k.p.c., a w konsekwencji hipoteka umowna zabezpiecza także odsetki za opóźnienie za cały okres trwania opóźnienia.

W ocenie Sądu Najwyższego stanowisko takie nie może być jednak akceptowane z następujących powodów:

-po pierwsze, przy założeniu, że art. 69 u.k.w.h. obejmuje także odsetki za opóźnienie i że zabezpieczenie ma nastąpić w granicach przewidzianych w odrębnych przepisach, nie sposób bronić koncepcji, iż zabezpieczenie hipoteką zwykłą obejmuje roszczenie o odsetki bez względu na czas trwania opóźnienia. Interpretacja taka prowadzi do podważenia ogólnej myśli wyrażonej w omawianym przepisie, w którym statuowano wyraźne ograniczenie zakresu zabezpieczenia hipotecznego. W związku z tym powstaje kwestia poszukiwania prawnej regulacji takiego ograniczenia,

-po drugie, nowelizacja art. 69 u.k.w.h. może oznaczać zamierzone poszerzenie zakresu odesłania przewidzianego w tym przepisie także do innych aktów prawnych, w tym do art. 115 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przy zachowaniu w art. 69 u.k.w.h. i art. 1025§3 k.p.c. rodzajów zabezpieczonych hipoteką zwykłą należności ubocznych. Jako "odrębne przepisy" w rozumieniu art. 69 u.k.w.h., kształtujące granice zabezpieczenia hipotecznego w odniesieniu do odsetek za opóźnienie, można zatem przyjmować art. 1025§3 k.p.c.

W uzasadnieniu postanowienia z 12 marca 2003r. sygn. akt: III CKN 1026/00, stwierdzono, że zabezpieczeniu hipoteką zwykłą podlegają m.in. odsetki kapitałowe za ostatnie dwa lata przed przysądzeniem własności nieruchomości. Myśl tę można odnieść również do odsetek za opóźnienie przy niekwestionowanym w literaturze i orzecznictwie Sądu Najwyższego założeniu, że przepis art. 69 u.k.w.h. objęte są wszystkie kategorie odsetek (por. np. uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z 12 marca 2003r. sygn. akt: III CKN 1026/00).

Pamiętać należy i to, że art. 1025§3 k.p.c. w odniesieniu do wierzytelności zabezpieczonej hipotecznie, uzasadnia przyznanie dłużnikowi, poza powoływaniem się na ograniczenie odpowiedzialności do nieruchomości, także uprawnienie do powoływania się na ograniczenie odpowiedzialności co do odsetek za ostatnie dwa lata przed przysądzeniem własności nieruchomości i ich wysokości (wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 17 listopada 2005r. sygn. akt: I ACa 725/04, OSAB 2005/4/32).

Sąd nie podzielił zarzutu naruszenia przepisów postępowania bowiem organy wyjaśniły wszystkie istotne kwestie mające znaczenie w sprawie.

I tak, hipoteka ZUS została wpisana (ujawniona) w księdze wieczystej zobowiązanej Spółdzielni w dniu 22 listopada 2002r. (kwota zabezpieczenia [...] zł-wpis nr [...] w KW) i następnie zmieniona 12 grudnia 2007r. (wpis nr [...] do KW) czyli przed 20 lutego 2011r.

Wskazać także należy, że składki ZUS wynikające z ustawy z 25 listopada 1986r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych, objęte tytułami wykonawczymi a w tym tytułem wykonawczym nr [...] z 22 maja 1998r. zostały doręczone zobowiązanemu 23 września 1998r. kwoty pobrane (przelew z 20 grudnia 2000r.) to [...] zł tytułem kosztów egzekucyjnych, których pobranie potwierdził poborca skarbowy. Oznacza to, że egzekucja była skuteczna już od grudnia 2000r. –pierwsze kwoty wyegzekwowane i zaksięgowane.

Ustosunkowując się do argumentacji, która miała wynikać z przedstawionego wyroku, to judykat te nie miał zastosowania w okolicznościach tej sprawy.

W świetle powyższych wywodów, stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu należało uznać za prawidłowe.

Z powyższych względów, wobec braku uzasadnionych podstaw skargi, z mocy art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018r., poz. 1302) należało orzec jak w sentencji.