Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 157/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i orzeczenia organów I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 62 ust. 1
journal: Dz.U. 2011 nr 287 poz 1687
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jednolity.
article: art. 90 i 91
journal: Dz.U. 2001 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o kuratorach sądowych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) sędzia del. WSA Tamara Dziełakowska Protokolant starszy asystent sędziego Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 października 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 467/15 w sprawie ze skargi R. S. na orzeczenie [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie postępowania dyscyplinarnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w O. z dnia [...] marca 2015 r., nr [...]; 2. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. na rzecz R. S. kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 8 października 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 467/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę R. S. na orzeczenie [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie naruszenia dyscypliny służbowej i wymierzenia nagany.

Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. Komendant Powiatowy Policji w O. na podstawie art. 135j ust. 1 pkt 1-4 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz .U. z 2011 r. Nr 287 poz. 1687 ze zm.), uznał mł. asp. R. S. (zwanego dalej również jako "skarżący") winnym naruszenia dyscypliny służbowej i wymierzył mu karę dyscyplinarną nagany.

W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że w trakcie prowadzonego postępowania ustalił, iż skarżący w okresie od 1 stycznia 2014 r. do 10 lutego 2015 r. wykonywał funkcję społecznego kuratora sądowego Zespołu Kuratorskiej Służby Sądowej III Wydziału Rodzinnego i Nieletnich Sądu Rejonowego w O., otrzymując miesięczny ryczałt z tytułu ponoszonych kosztów, w związku ze sprawowanym przez niego nadzorem podopiecznych. Podjęcie się przez skarżącego ww. funkcji, mimo świadomości o braku zgodny przełożonego, organ I instancji uznał za nieetyczne i niewłaściwe, podjęte wbrew przyjętym zasadom oraz procedurom określonym przez Komendanta Powiatowego Policji, a także wbrew zasadom etyki zawodowej policjanta, które wynikającą z ogólnych wartości i norm moralnych uwzględniających specyfikę zawodu policjanta. Organ wyjaśnił również, że w dniu 15 października 2010 r. otrzymał pismo z Wydziału Kadr i Szkolenia KWP w P. z dnia [...] października 2010 r. w którym potwierdzono, że wykonywanie przedmiotowej funkcji związanej z uzyskiwaniem diet i ryczałtów jest zajęciem zarobkowym poza służbą. O powyższym skarżący został poinformowany pismem z dnia [...] października 2010 r.

Organ I instancji wyjaśnił również, że skarżący posiadał zgodę na wykonywanie ww. funkcji poza służbą do dnia 31 grudnia 2013 r. (rozkaz personalny nr [...] z dnia [...] lutego 2013 r.), jednak po dniu 1 stycznia 2014 r. takiej zgody nie uzyskał. W okresie od 1 stycznia 2014 do 8 stycznia 2015 r. skarżący przedłożył Komendantowi Powiatowemu 12 raportów w sprawie wyrażenia zgody na kontynuację podjęcia zajęcia zarobkowego poza służbą w charakterze kuratora społecznego, jednak za każdym razem organ nie wyrażał zgody, a było to związane z miernym wywiązywaniem się skarżącego z obowiązków służbowych dzielnicowego, brakiem zaangażowania i współpracy – przesłanek do otrzymania takiego zezwolenia.

Zdaniem organu I instancji funkcjonariusz nie dochował zasad etyki zawodowej zawartych w zarządzeniu Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2003 r. Organ zaznaczył, że skarżący przyznał się do popełnienia zarzuconego mu przewinienia dyscyplinarnego, a złożone przez niego wyjaśnienia nie mogą stanowić usprawiedliwienia jego czynów.

Od powyższego orzeczenia skarżący wniósł odwołanie.

Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. [...] Komendant Wojewódzki Policji w P. na podstawie art. 135n ust. 4 pkt 1 ustawy o Policji utrzymał zaskarżone orzeczenie w mocy.

Organ odwoławczy przywołując treść art. 62 ust. 1 ustawy o Policji, wyjaśnił, że skarżący nie posiadał zgody przełożonego na wykonywanie funkcji społecznego kuratora, w okresie od 1 stycznia 2014 r. do 8 stycznia 2015 r. dwunastokrotnie przedkładał raport o wyrażenie zgody na wykonywanie tej funkcji, jednak Komendant Powiatowy Policji nie wyrażał na to zgody. W ocenie organu odwoławczego skarżący posiadał wiedzę, że podejmuje się zajęcia zarobkowego poza służbą bez zgody przełożonego, wbrew obowiązującym w tej materii przepisom.

Organ odwoławczy nie uwzględnił zarzutu naruszenia art. 61 ust. 1 ustawy o Policji, bowiem skarżący co miesiąc otrzymywał wynagrodzenie z tytułu pełnienia funkcji społecznego kuratora, w formie ryczałtu. Ryczałt ten nie jest formą dochodu w myśl przepisów podatkowych, niemniej jednak organ uznał go za formę zarobków na którą wskazuje art. 61 ust. 1 ustawy o Policji. Organ odwoławczy zaznaczył, że takie stanowisko zajęte zostało również w piśmie Biura Prawnego KGP z dnia [...] czerwca 2012 r. oraz Wydziału Kadr i Szkolenia KWP w P. Organ wskazał na art. 27 ust. 1 ustawy o Policji i wyjaśnił, że skarżący nie dochował zasad poprawnego zachowanie do czego zobowiązywały go zasady etyki zawodowej.

Zdaniem organu odwoławczego zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie potwierdza popełnienie przez skarżącego zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego. Ponadto organ odwoławczy zaznaczył, że skarżący złożył wyjaśnienia po terminie przewidzianym w art. 135i ust. 6 ustawy o Policji. Komendant Wojewódzki Policji nie uwzględni również wniosku o powołanie komisji do zbadania orzeczenia. Powołanie komisji w przypadku wymierzenia kary nagany ma charakter fakultatywny i uprawnienie o złożenie wniosku o jej powołanie nie przysługuje funkcjonariuszowi Policji.

Organ odwoławczy uznał wymierzoną karę dyscyplinarną za właściwą i adekwatną do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego. Kara jest współmierna do stopnia zawinienia policjanta, uwzględnia okoliczności popełniania przewinienia dyscyplinarnego oraz dotychczasowy przebieg służby.

Na to orzeczenie skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

W odpowiedzi na skargę [...] Komendant Wojewódzki Policji w P. wniósł o jej oddalenie, powtarzając stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga nie jest zasadna.

Sąd ten podał, że bezspornym w rozpoznawanej sprawie pozostaje, że skarżący w okresie pełnienia służby w Policji pełnił funkcję kuratora społecznego oraz, że w okresie od 1 stycznia 2014 r. do 8 stycznia 2015 r. dwunastokrotnie zwracał się do Komendanta Powiatowego Policji w O. o wyrażenie zgody na kontynuację zajęcia zarobkowego poza służbą, w charakterze kuratora społecznego. Bezspornym pozostaje również, że skarżący zgody takiej nie posiadał, począwszy od dnia 1 stycznia 2014 r. Spór w sprawie sprowadza się natomiast do oceny, czy wykonywanie funkcji społecznego kuratora sądowego, może zostać uznane za zajęcie zarobkowe poza służbą w myśl cytowanego powyżej art. 62 ust. 1 ustawy o Policji i w konsekwencji czy do jej wykonywania niezbędne jest uprzednie uzyskanie zgody przełożonego.

Sąd podkreślił, że pojęcie zajęcia zarobkowego, o którym mowa w art. 62 ust. 1 ustawy o Policji, nie posiada swojej definicji legalnej na gruncie ustawy o Policji. Określenie znaczenia tego pojęcia powinno się więc w pierwszym rzędzie opierać na gruncie wykładni językowej. Za zajęcie zarobkowe uznane powinno być więc każde zajęcie, które wiąże się z uzyskaniem wynagrodzenia, zapłaty lub też innych korzyści majątkowych. Termin "zajęcie zarobkowe" powinien być rozumiany szeroko i obejmuje wszelkie formy zatrudnienia połączone z uzyskiwaniem dochodów czyli działalność gospodarczą, stosunek pracy, stosunek służbowy oraz każdy rodzaj umowy cywilnoprawnej. Nadto należy też uwzględnić członkostwo w organach statutowych jakichkolwiek instytucji jeżeli jest to połączone z uzyskiwaniem dochodów pieniężnych stałych bądź okresowych. Zajęciem zarobkowym będzie też świadczenie pracy za wynagrodzeniem bez podpisania umowy, która precyzowałaby warunki wykonywanej działalności (por. B. Opaliński, M. Rogalski, P. Szustakiewicz, Ustawa o Policji. Komentarz, wyd. C.H.BECK, Warszawa 2015, s. 255, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 7 maja 2008 r., II SA/Sz 99/08 dostępny pod adresem internetowym http://cbois.nsa.gov.pl – dalej jako "CBOSA").

Sąd podał, że argumentacja skarżącego koncentruje się na wykazaniu, iż otrzymywany przez niego ryczałt z tytułu zwrotu kosztów nie może zostać uznany za dochód i w konsekwencji wykonywanie funkcji kuratora społecznego nie może zostać uznane za zajęcie zarobkowe w myśl art. 62 ust. 1 ustawy o Policji.

Sąd podał, że jak wynika z art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o kuratorach sądowych (Dz. U. z 2014 .r poz. 795 ze zm.) prezes sądu rejonowego, na wniosek kierownika zespołu, ustala i przyznaje kuratorowi społecznemu miesięczny ryczałt z tytułu zwrotu kosztów ponoszonych w związku ze sprawowanym przez niego nadzorem lub dozorem, płatny do dnia 20 każdego miesiąca. Niemniej jednak dokonując rozstrzygnięcia, czy pełnienie funkcji kuratora społecznego, może zostać uznane za zajęcie zarobkowe w myśl art. 62 ust. 1 ustawy o Policji nie można ograniczać się jedynie do regulacji zawartej w art. 90 ust. 1 ww. ustawy o kuratorach sądowych.

Sąd I instancji zaznaczył, że skarżący nie dostrzegł, że z art. 91 ust. 1 ww. ustawy o kuratorach sądowych wynika, że kuratorowi społecznemu poza ryczałtem za zwrot wydatków przysługuje również ryczałt za: 1) przeprowadzenie wywiadu środowiskowego określonego w art. 214 § 1 Kodeksu postępowania karnego; 2) przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w sprawach o unieważnienie małżeństwa, ustalenie istnienia lub nieistnienia małżeństwa, rozwód, separację; 3) obecność przy kontaktach rodziców z dziećmi, ustalonych przez sąd opiekuńczy. Tak więc o ile usprawiedliwione jest stanowisko skarżącego, iż ryczałt określony w przepisie 90 ust. 1 ustawy o kuratorach sądowych nie stanowi dochodu, to jednak odmienne należy traktować ryczałt określony w art. 91 ust. 1 tej ustawy. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 16 grudnia 2003 r. sygn. akt I KZP 34/03, zajmując się odrębną od przedmiotu niniejszego postępowania problematyką zasądzania przez sąd na rzecz kuratora społecznego ryczałtu za przeprowadzony wywiad środowiskowy wskazał, że każdy wywiad środowiskowy, przeprowadzony w postępowaniu przygotowawczym lub sądowym na podstawie przepisów Kodeksu postępowania karnego, jest wywiadem "określonym w art. 214 § 1 k.p.k." w rozumieniu art. 91 ust. 1 pkt 1 ustawy o kuratorach sądowych, wobec czego w każdym wypadku przeprowadzenia przez kuratora sądowego wywiadu środowiskowego, zleconego w trybie Kodeksu postępowania karnego, powstaje obowiązek przyznania zryczałtowanego wynagrodzenia na podstawie art. 91 ust. 1 pkt 1 lub ust. 3 ustawy o kuratorach sądowych. A zatem, o ile uzasadnione jest stanowisko skarżącego, że dokonując wykładni przepisu art. 62 ust. 1 ustawy o Policji za zajęcie zarobkowe nie można uznać zajęcia, za które przysługiwałyby jedynie ryczałt za zwrot wydatków, to jednak nie jest już zasadne stanowisko skarżącego, iż sprawowanie funkcji kuratora społecznego nie może zostać uznane za zajęcie zarobkowe w myśl ww. przepisu.

Sąd zaznaczył, że bezspornym w rozpoznawanej sprawie jest, iż skarżący posiadał zgodę przełożonego na wykonywanie zajęcia zarobkowego poza służbą, udzieloną rozkazem personalnym Komendanta Powiatowego Policji w O. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...], tylko do dnia 31 grudnia 2013 r. Natomiast począwszy od dnia [...] stycznia 2014 r. do wydania orzeczenia organu I instancji o wymierzeniu kary nagany, skarżący dwunastokrotnie występował z raportem, w którym zwracał się o wyrażenie zgody na kontynuowanie przez niego wykonywania zajęcia zarobkowego poza służbą w charakterze kuratora społecznego, jednak takiej zgody nie uzyskał. Tak więc, mimo zaprezentowanego w skardze stanowiska, fakt iż skarżący występował o uzyskanie stosownej zgody oznacza, że zdawał siebie sprawę nie tylko z charakteru wykonywanego zajęcia, ale i również z faktu, że do jego wykonywania niezbędne jest uprzednie uzyskanie zgody przełożonego.

W ocenie Sądu I instancji bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest stanowisko skarżącego, iż pełnienie funkcji kuratora sądowego ma charakter pracy społecznie użytecznej, czy też argumentacja dotycząca pogłębiania wykonywaną działalnością zaufania do Policji. Istotne z punktu widzenia naruszenia przez skarżącego zakazu z art. 62 ust. 1 ustawy o Policji, jest to, że nie uzyskał on zgody przełożonego na wykonywanie zajęcia o charakterze zarobkowym poza służbą. Natomiast kwestia udzielanie zezwoleń na podjęcie przez skarżącego zajęcia zarobkowego poza służbą nie podlega ocenie Sądu w niniejszym postępowaniu. Kwestia ta należy do spraw wynikających z podległości służbowej między podwładnymi, a przełożonymi i tym samym na mocy art. 5 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. jest wyłączone spod kognicji sądów administracyjnych.

Sąd I instancji podał, że jak wynika z art. 132 ust. 1 ustawy o Policji, policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Natomiast z art. 132 ust. 2 ustawy o Policji wynika, że naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów. W art. 132 ust. 3 ustawy o Policji ustawodawca zawiera przykładowy katalog czynów mogących stanowić naruszenie dyscypliny służbowej, w tym w pkt 3 wymienia niedopełnienie obowiązków służbowych albo przekroczenie uprawnień wynikających z przepisów prawa. Zakaz z art. 62 ust. 1 ustawy o Policji został zawarty w rozdziale "Obowiązki i prawa policjanta" i tym samym nie powinno budzić wątpliwości, iż jego złamanie może zostać uznane za naruszenie dyscypliny służbowej polegające na niedopełnieniu obowiązków służbowych. Każde podjęcie się zajęcia zarobkowego poza służbą bez zgody przełożonego jest czynnością sprzeczną z obowiązkami, gdyż zawsze dochodzi do naruszenia obowiązku uzyskania zgody z art. 62 ust. 1 (por. B. Opaliński, M. Rogalski, P. Szustakiewicz, Ustawa o Policji. Komentarz, wyd. C.H.BECK, Warszawa 2015, s. 255).

W ocenie Sądu popełnione przez skarżącego przewinienie dyscyplinarne miało charakter zawiniony, a organ wymierzając karę dyscyplinarną wyjaśnił, że kara ta jest adekwatna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego. Wskazał, że kara jest współmierna do stopnia zawinienia skarżącego, uwzględnia okoliczności popełniania przewinienia dyscyplinarnego oraz dotychczasowy przebieg służby, a także jest wystarczającym środkiem dyscyplinującym, uzasadniającym przypuszczenie, że skarżący w przyszłości będzie przestrzegał dyscypliny służbowej oraz zasad etyki zawodowej policjanta. Organ zwrócił też uwagę, że brak zgody na zwolnienie z zakazu z art. 62 ust. 1 ustawy o Policji był związany z miernym wywiązywaniem się przez skarżącego z obowiązków służbowych dzielnicowego, brakiem zaangażowania i współpracy – przesłanek do otrzymania takiego zezwolenia.

Ponadto nie jest też zasadny, w ocenie Sądu, zarzut naruszenia art. 135j ust. 5 ustawy o Policji, bowiem zastosowanie tego przepisu zostało pozostawione uznaniu organu o czym jednoznacznie przesądza użyte przez ustawodawcę sformułowanie "może odstąpić od ukarania".

Sąd I instancji podał, że niezasadny jest też zarzut naruszenia art. 135g ustawy o Policji poprzez uwzględnienie jedynie okoliczności przemawiających tylko na niekorzyść skarżącego oraz brak rozstrzygnięcia niedających się usunąć wątpliwości na korzyść Skarżącego. W ocenie Sądu organy w sposób wszechstronny oceniły cały materiał dowodowy. Ponadto w ocenie Sądu w sprawie nie wystąpiły niedające się usunąć wątpliwości, bowiem organy w sposób obszerny wyjaśniły, dlaczego uznały sprawowaną przez Skarżącego funkcję kuratora społecznego, jako zajęcie zarobkowe.

W skardze kasacyjnej R. S. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 62 ust. 1 ustawy o Policji poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na uznaniu, że skarżący w okresie od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 10 lutego 2015 r. wykonując czynności społecznego kuratora sądowego wykonywał zajęcia zarobkowe;

2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 133 § 1 p.p.s.a. przez dowolne, nie oparte na jakimkolwiek dowodzie, przyjęcie, że skarżący pełniąc funkcję kuratora społecznego otrzymał ryczałt wskazany w art. 91 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych, a w konsekwencji wyjście poza materiał znajdujący się w aktach sprawy.

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie orzeczenia [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] wraz z poprzedzającym je orzeczeniem nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w O. z dnia [...] marca 2015 r. w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasadzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa udzielonego przez adwokata, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu podniesiono, że skarżący otrzymał jedynie miesięczny ryczałt z tytułu ponoszonych kosztów związanych ze sprawowanym przez niego nadzorem podopiecznych, który w ocenie Sądu I instancji nie stanowi dochodu, natomiast skarżący nie otrzymywał ryczałtu wskazanego w art. 91 ust. 1 ustawy o kuratorach sądowych. Pełnienie funkcji społecznego kuratora sądowego jest wykonywaniem pracy społecznie użytecznej, z którą nie łączy się uzyskiwanie dochodu. Zgodnie z ustawą o kuratorach sądowych skarżący z tytułu pełnionej funkcji społecznego kuratora sądowego otrzymał ryczałt z tytułu zwrotu kosztów. A zatem nie jest to dochód związany z zatrudnieniem w rozumieniu "zajęcia zarobkowego".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.

Zgodnie z art. 62 ust. 1 ustawy o Policji, policjant nie może podejmować zajęcia zarobkowego poza służbą bez pisemnej zgody przełożonego ani wykonywać czynności lub zajęć sprzecznych z obowiązkami wynikającymi z ustawy lub podważających zaufanie do Policji.

W sprawie niesporne jest, że skarżący w okresie od 1 stycznia 2014 r. do 10 lutego 2015 r. wykonywał funkcję społecznego kuratora sądowego Zespołu Kuratorskiej Służby Sądowej III Wydziału Rodzinnego i Nieletnich Sądu Rejonowego w [...], bez zgody przełożonego.

Istotą rozpoznawanej sprawy jest ustalenie czy pełnienie przez skarżącego funkcji społecznego kuratora sądowego było zajęciem zarobkowym poza służbą, na które skarżący winien zgodę przełożonego uzyskać.

Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o kuratorach sądowych wyróżnia dwie kategorie kuratorów sądowych. Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy, kuratorami sądowymi są:

1) zawodowi kuratorzy sądowi, zwani dalej "kuratorami zawodowymi";

2) społeczni kuratorzy sądowi, zwani dalej "kuratorami społecznymi".

Kuratorzy zawodowy zatrudniani są na podstawie stosunku pracy, natomiast kuratorzy społeczni w takim stosunku nie pozostają, pełniąc swą funkcję społecznie w jednym zespole (art. 84 ust. 3 ustawy o kuratorach sądowych). Tym niemniej omawiana ustawa przewiduje wypłacanie społecznym kuratorom określonych świadczeń czyli tzw. ryczałtu. Na gruncie ustawy o kuratorach sądowych wyróżnia się dwa rodzaje ryczałtu – z art. 90 oraz art. 91 powołanej ustawy – znacznie się od siebie różniące. Oba rodzaje ryczałtów należą się kuratorowi społecznemu w innych sytuacjach; inaczej są obliczane a tylko ryczałt o którym mowa w art. 91 ust. 1 i 2 ustawy o kuratorach sądowych, przysługuje również kuratorowi zawodowemu (art. 91 ust. 3 tej ustawy).

Zgodnie z art. 90 ustawy o kuratorach sądowych, Prezes sądu rejonowego, na wniosek kierownika zespołu, ustala i przyznaje kuratorowi społecznemu miesięczny ryczałt z tytułu zwrotu kosztów ponoszonych w związku ze sprawowanym przez niego nadzorem lub dozorem, płatny do dnia 20 każdego miesiąca (ust. 1). Ryczałt za sprawowanie jednego dozoru lub nadzoru wynosi od 2% do 4% kwoty bazowej ustalonej dla kuratorów zawodowych na podstawie przepisów o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej (ust. 2). Za przeprowadzenie wywiadu w postępowaniu wykonawczym w sprawie nieobjętej dozorem lub nadzorem prezes sądu rejonowego przyznaje kuratorowi społecznemu ryczałt z tytułu zwrotu kosztów w wysokości 4% kwoty bazowej, o której mowa w ust. 2 (ust. 4).

Zgodnie z art. 91 ustawy o kuratorach sądowych, kuratorowi społecznemu przysługuje ryczałt za: 1) przeprowadzenie wywiadu środowiskowego określonego w art. 214 § 1 Kodeksu postępowania karnego; 2) przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w sprawach o unieważnienie małżeństwa, ustalenie istnienia lub nieistnienia małżeństwa, rozwód, separację; 3) obecność przy kontaktach rodziców z dziećmi, ustalonych przez sąd opiekuńczy. Ryczałt, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, wynosi 4%, a w wypadku określanym w ust. 1 pkt 3 - 10% kwoty bazowej, o której mowa w art. 90 ust. 2 (ust. 2). Ryczałt, o którym mowa w ust. 1 i 2, przysługuje również kuratorowi zawodowemu (ust. 3).

Co ważne "ryczałt z tytułu zwrotu kosztów" bez wątpienia jest świadczeniem pieniężnym należnym za poniesione koszty wykonywania zleconych czynności (z wykluczeniem innych czynności – enumeratywnie wymienionych w art. 91 ust. 1) w związku z pełnieniem określonych obowiązków. Ryczałt określony w art. 90 ust. 1 ustawy o kuratorach sądowych jedynie rekompensuje poniesione przez kuratora koszty, nie stanowi zaś faktycznego przysporzenia majątkowego. Tym samym nie może być uznany za wynagrodzenie ani zarobek osoby będącej społecznym kuratorem sądowych.

Z kolei ryczałt, o którym mowa w art. 91 ustawy o kuratorach sądowych, nie jest ryczałtem wypłacanym z tytułu zwrotu kosztów, lecz stanowi świadczenie pieniężne o charakterze zbliżonym do wynagrodzenia kuratora zawodowego. Ryczałt ten jest źródłem przysporzenia majątkowego. Społeczny kurator sądowy wykonuje czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych, otrzymując z tego tytułu ten rodzaj ryczałtu, który jest formą wynagrodzenia za podejmowane czynności.

Istotne jest jednak, na tle rozpoznawanej sprawy, czy skarżący ryczałt, o którym mowa w art. 91 ustawy o kuratorach sądowych, w ogóle pobierał. Może bowiem zdarzyć się tak, że osoba pełniąca funkcję społecznego kuratora zrezygnuje z przysługującego jej ryczałtu bądź też czynności, za które ten rodzaj ryczałtu przysługuje nie wykonywała, a wtedy pełnienie tej funkcji nie będzie stanowić zajęcia zarobkowego, wymagającego zgody przełożonego policjanta.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tej sprawie zabrakło tych ustaleń. Zauważyć i podkreślić należy, iż ukaranie policjanta w postępowaniu dyscyplinarnym musi być poprzedzone prawidłowym postępowaniem wyjaśniającym. Konieczne jest rzetelne i precyzyjne ustalenie stanu faktycznego. Należy więc zbadać czy skarżący pobierał ryczałt, o którym mowa w art. 91 ustawy o kuratorach sądowych, a w konsekwencji czy w stosunku do niego znajduje zastosowanie art. 62 ust. 1 ustawy o Policji. Organ winien zwrócić się do Prezesa Sądu Rejonowego w O. o udzielenie informacji, jakie czynności skarżący kasacyjnie wykonywał pełniąc funkcję kuratora społecznego i jaki w związku z tym uzyskiwał ryczałt (czy ten, o którym mowa w art. 91 ust. 1 ustawy o kuratorach sądowych), a także nadesłanie stosownych dokumentów fiskalnych (PIT-R, PIT-11) potwierdzających uzyskiwanie określonego rodzaju ryczałtu. Dodać trzeba, iż oświadczenie o stanie majątkowym policjanta pełniącego funkcję społecznego kuratora sądowego musi zawierać informację, zarówno o pełnieniu przez policjanta powyższej funkcji, jak i o fakcie uzyskiwania z tego tytułu przychodu w postaci ryczałtu z art. 91 ust. 1 ustawy o kuratorach sądowych (art. 62 ust. 2 ustawy o Policji).

W okolicznościach niniejszej sprawy zachodziły przesłanki do uchylenia zaskarżonego wyroku, orzeczenia [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. z dnia [...] kwietnia 2015 r. oraz poprzedzającego je orzeczenia Komendanta Powiatowego Policji w O. Sprawa administracyjna wymaga bowiem ponownego rozpoznania. Dopiero po uzupełnieniu postępowania dowodowego, możliwe będzie rozważenie, w jaki sposób przepisy prawa materialnego (art. 62 ust. 1, art. 135j ustawy o Policji) mogą mieć w sprawie zastosowanie, a w konsekwencji czy w przypadku skarżącego kasacyjnie zachodzą przesłanki do wymierzenia kary dyscyplinarnej.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit c i art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie o kosztach (pkt 2 sentencji wyroku) oparto o treść art. 203 pkt 1, art. 200 p.p.s.a.