Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 1807/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2005-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA: Jolanta Górska Sędziowie: NSA Stanisław Nowakowski (spr.) WSA Wojciech Jarzembski Protokolant: Agnieszka Dobroń po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi G. K., M. J. i U. S.z udziałem prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Gdańsku Marii Ścigały na decyzję Wojewody z dnia 4 maja 2001r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 11 kwietnia 2000 r. Prezydent Miasta, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. art. 142 i 216 oraz w związku z art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz.741 ze zm. zwaną dalej także ugg.) orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie z wniosku G. K. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w G.przy ul. [...], oznaczonej jako działka Nr [...] i część działki Nr [...] (k.m. [...]).

W uzasadnieniu organ administracji wskazał, że wnioskiem z dnia 3 lutego 2000 r. G. K. w imieniu własnym oraz powołując się na pełnomocnictwo swoich sióstr M. J. i U. S., zwróciła się o zwrot opisanej wyżej nieruchomości.

W toku wstępnego postępowania wyjaśniającego ustalono, iż przejęcie w drodze wywłaszczenia na rzecz Państwa stanowiącej własność Z. J. i G. K. nieruchomości położonej w G. przy ul. G., oznaczonej jako działki Nr [...] i Nr [...] o łącznej powierzchni 1.183 m 2, nastąpiło na podstawie umowy sprzedaży zawartej w Państwowym Biurze Notarialnym w dniu 27 lipca 1976 r. (Rep. A Nr [...]), w trybie przepisu art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U z 1974 r. Nr 10, poz.64 ), co zgodnie z art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przesądza o zakwalifikowaniu jej do kategorii nieruchomości wywłaszczonej.

Stwierdzono także, iż wnioskodawczyni jest spadkobierczynią poprzednich właścicieli wywłaszczonej nieruchomości, w związku z czym, zgodnie z przepisem art. 136 ust. 3 cyt. ustawy o gospodarce nieruchomościami, może występować o jej zwrot i, której z tego tytułu, na podstawie art. 28 k.p.a., przysługuje przymiot strony w niniejszym postępowaniu.

Spadkobierczyniami poprzednich właścicieli wywłaszczonej nieruchomości, są także M. J. i U. S., które z tego tytułu posiadają interes prawny w niniejszym postępowaniu.

Ponadto organ ustalił, że bezsporne jest, iż przejęcie na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w G. przy ul. [...] (wg uprzedniego oznaczenia położenia - przy ul. [...]), oznaczonej jako działki Nr [...] i Nr [...], nastąpiło w drodze wywłaszczenia.

Ustalono, że wywłaszczone działki Nr [...] i Nr [...] stanowią w dalszym ciągu własność Skarbu Państwa i ustanowione zostało na nich, na podstawie decyzji Wojewody Nr [...] z dnia l grudnia 1994 r., użytkowanie wieczyste na rzecz A w G. (obecnie B S.A. w G.), co ujawnione zostało w księdze wieczystej Kw [...] prowadzonej w Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego.

Podniesiono, że obowiązująca ustawa o gospodarce nieruchomościami w art. 229 stanowi, iż roszczenie określone jako możliwość żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, nie przysługuje, jeśli przed dniem wejścia w życie powyższej ustawy (przed 1.stycznia 1998 r.) nieruchomość, będąca przedmiotem wniosku o zwrot, została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej, a prawa tej osoby zostały ujawnione w księdze wieczystej.

Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.

W toku prowadzonego postępowania administracyjnego nie nastąpiło wygaszenie użytkowania wieczystego, tym samym – zdaniem Prezydenta - nie została usunięta przeszkoda prawna do merytorycznego rozpoznania złożonego wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, o której stanowi przywołany art. 229 ustawy. Zamyka to drogę do zwrotu nieruchomości będącej przed dniem 1 stycznia 1998 r. w użytkowaniu wieczystym osób trzecich, niezależnie od tego, czy nieruchomość ta została wykorzystana zgodnie z celem jej wywłaszczenia.

Uwzględniając zatem całość zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz obowiązujące przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami organ pierwszej instancji stwierdza, że G. K., a także M. J. i U. S., jako spadkobierczyniom poprzednich właścicieli wywłaszczonej nieruchomości, nie przysługuje roszczenie o zwrot wywłaszczonej działki Nr [...] i części działki Nr [...], co przesądza, że prowadzone postępowanie administracyjne dotyczące zwrotu tej działki, zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., stało się bezprzedmiotowe.

G. K. wniosła odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając jej naruszenie art. 1 i 2 ustawy z 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym w związku z art. 40 tej ustawy przez podjęcie przez Radę Miasta uchwały nr [...] z dnia 30 listopada 1994r. o zmianie planów zagospodarowania przestrzennego i to bez wymaganego, jak twierdzi skarżąca, zgodnie z art. 137 ust 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zawiadomienia wnioskodawczyni, że utraciły moc decyzje o ustaleniu lokalizacji inwestycji dotyczące B. K. które wskazywały na cel wywłaszczenia, naruszenie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w związku z art.2 ust 1 ustawy z 29 września 1990 o zmianie ustawy o gospodarce gruntami, która pozwalała na "uwłaszczenie" A w G., pod warunkiem, że nie naruszało to praw odwołującej się - jako osoby trzeciej- do żądania zwrotu, oraz art. 7 ustawy o gospodarce gruntami przewidującej zachowanie formy aktu notarialnego dla skutecznego zbycia prawa użytkowania wieczystego na rzecz A w G., a nie formy decyzji administracyjnej Wojewody Nr [...], która bezspornie stanowi podstawę jego nabycia. Ponadto wskazała, iż nie zastosowano art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 o księgach wieczystych i hipotece, jak również wywodziła, że dokonano błędnej wykładni art. 105 k.p.a.

G. K. przyznała, że nieruchomość ta znajduje się w użytkowaniu wieczystym A (obecnie B S.A. jako jego następcy). Użytkowanie to poprzednik prawny nabył z mocy prawa, a nie z mocy czynności prawnej "zbycia" nieruchomości, które to nabycie nie mogło naruszać praw wnioskodawczyni o zwrot ze względu na treść art. 2 ustawy zmieniającej ustawę o gospodarce gruntami. Wskazała jednak, że czynności tych dokonano w "złej wierze", o czym świadczy fakt, iż uchwalą nr [...] z dnia 30 listopada 1994 Rada Miasta zmieniła plany zagospodarowania tego terenu.

Zdaniem odwołującej się z tych przyczyn zarzut naruszenia art. 137 ust 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest w pełni uzasadniony i konieczny w sytuacji, w której wskutek zmiany planów zagospodarowania winno nastąpić wygaszenie prawa użytkowania wieczystego, a nie "uwłaszczenie" A dokonane, co prawda, w majestacie prawa, ale niezgodnie z przepisem prawa miejscowego, a nadto z naruszeniem uprawnień wnioskodawczyni do żądania zwrotu tej nieruchomości gruntowej - czyli jej uprawnienia - jako osoby trzeciej- z mocy art. 2 ust l ustawy z dnia 29 września 1990 zmieniającej ustawę o gospodarce gruntami. Wskazywała, że w myśl art. 2 ust l ustawy z 29 września 1990 "uwłaszczenie" przedsiębiorstwa - jakim było w tym czasie A - mogło nastąpić pod warunkiem, że nie naruszało to jej praw do żądania zwrotu nieruchomości. Skoro w tej dacie takie roszczenie bezspornie istniało - wobec zmiany planów-to nie było i nie ma przeszkód prawnych do merytorycznego rozpoznania wniosku o zwrot.

Skarżąca wywodziła ponadto, że skoro zbycie nieruchomości stanowiącej bezspornie w dalszym ciągu własność Skarbu Państwa nastąpiło nieodpłatnie (z mocy prawa), to nie może mieć w tym stanie faktycznym zastosowanie art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, a wręcz przeciwnie zastosowanie ma art. 5 tejże ustawy, który wiarą publiczną nie chroni zbycia przez nieuprawniony Skarb Państwa dokonanego na rzecz innej osoby A, która nie nabyła tego prawa użytkowania wieczystego w drodze czynności prawnej, a jedynie w drodze deklaratoryjnej decyzji wydanej z naruszeniem prawa.

Nie uwzględniając zarzutów odwołania Wojewoda decyzją z dnia 4 maja 2001 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie podzielając w całości uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Organ administracji ponownie wskazał, że wywłaszczone nieruchomości mogą podlegać zwrotowi niezależnie od tego, kiedy nastąpiło wywłaszczenie, ale musiało to nastąpić na podstawie obowiązujących wówczas przepisów ustawy wywłaszczeniowej. W niniejszej sprawie wywłaszczenie nastąpiło na mocy ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. z 1974 roku Nr 10, poz. 64).

Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do art. 137 ustawy stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Zobowiązanym do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzednim właścicielom na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest tylko Skarb Państwa lub właściwa jednostka samorządu terytorialnego będąca jej aktualnym właścicielem.

Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 23 września 1993 roku (III AZP 13/93, OSAP z 1994r. Nr 10, poz. 7) wyraził następujący pogląd: "Organ administracji rządowej orzeka na podstawie art. 69 ust. l ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. z 1991r. Nr 30, poz. 127 ze zm.), o zwrocie nieruchomości zbędnej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu lub umowie sprzedaży na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, jeżeli Skarb Państwa lub gmina władają nieruchomością." Pogląd ten, zdaniem organu odwoławczego, zachował swoją aktualność w obecnym stanie prawnym.

Podmiotem obecnie władającym przedmiotową nieruchomością nie jest Skarb Państwa, ani jednostka samorządu terytorialnego, lecz B SA w G.

Organ przedstawił argumentacje dotyczącą niemożności zwrotu nieruchomości pozostającej w użytkowaniu wieczystym innego podmiotu.

Organ odwoławczy ponownie wskazał, że art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami zamyka drogę do zwrotu nieruchomości będącej przed dniem l stycznia 1998 roku w użytkowaniu wieczystym przez osobę trzecią, niezależnie od tego, czy nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celem jej wywłaszczenia.

W toku prowadzonych wyjaśnień stwierdzono, iż prowadzenie postępowania w tej sprawie jest bezprzedmiotowe, co winno było stanowić przesłankę do jego umorzenia na mocy art. l05§1 k.p.a.

G. K. i jej siostry wniosły skargę do Sądu na powyższe rozstrzygniecie zarzucając mu naruszenie art. 200 ust 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 2 ust l ustawy z 29 września 1990r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, przez ich nie zastosowanie, art. 229 ustawy gn przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w związku z art. 336 kc i art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, przez sprzeczne z nimi ustalenie, że Skarb Państwa utracił władanie (posiadanie samoistne) i prawo własności przez przekazanie B SA tych nieruchomości w użytkowanie wieczyste. Zarzuciła także naruszenie art. 216 w związku z art. 136 i 137 ustawy gn oraz art. 6 ustawy z 12 marca 1958 o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, przez ich niezastosowanie, art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece przez jego niezastosowanie w związku z art. 2 ust 3 ustawy z 29 września 1990r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Wywodziła także naruszenie art. 7,8 i 9 k.p.a. przez ich nie zastosowanie, w sytuacji gdy nie wszczęto z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Nr [...] z dnia 1 grudnia 1994 r., wydanej z rażącym naruszeniem prawa do zwrotu, a do czego, jej zdaniem, był zobowiązany na zasadzie art. 157 § 2 k.p.a. i art. 107 § 3 kpa, przez brak uzasadnienia odmowy wiarygodności podnoszonym przez skarżących zarzutów, co do zbędności tych nieruchomości dla celów budowy B. K. zarówno w dacie wydania decyzji z dnia 1 grudnia 1994, stwierdzającej nabycie, z mocy prawa, przez B prawa użytkowania, jak i w dacie składania przez skarżących wniosku o zwrot.

Skarżąca ponowiła argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji.

Ponadto wskazała, że skoro nieruchomości te nadal stanowią własność Skarbu Państwa, to zarzut naruszenia art. 3 ustawy o księgach wieczystych i art. 336 kc jest w pełni uzasadniony, przy dokonywaniu ustaleń, iż właściciel czyli Skarb Państwa utracił prawo własności i samoistne posiadanie przez przekazanie ich B w użytkowanie wieczyste, a tym samym władanie tą nieruchomością. Z tych przyczyn zarzut błędnej wykładni art. 229 ustawy gn jest, w ocenie strony skarżącej, w pełni uzasadniony. Treść tego przepisu jest wyraźna "jeżeli nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej". Oznacza, to według skarżących, wyłącznie dokonanie czynności prawnej sprzedaży lub ustanowienia prawa użytkowania wieczystego przewidzianej w art. 155 i w formie z art. 158 kc, a także w art. 232 § l i w formie z art. 237 kc w związku z 158 kc. W żadnym razie przepis ten nie ma zastosowania w sytuacji nabycia prawa w drodze deklaratoryjnej decyzji administracyjnej, jak to błędnie uznał organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji. Powołana w zaskarżonej decyzji uchwała Sądu Najwyższego z 23 lutego 1993 nie uzyskała w ocenie skarżących ani aprobaty w literaturze przedmiotu, ani w orzecznictwie NSA.

Wywodzą nadto, że skoro w art. 2 ustawy dla prawnej skuteczności ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, zawarto wymóg, iż jego stwierdzenie nie może naruszać prawa do zwrotu (jako poprzednich właścicieli - spadkobierców- uprawnionych do żądania zwrotu), to ze względu na obowiązujący już w tej dacie art. 69 ust 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości i wobec nie przeznaczenia tych nieruchomości na cele objęte wywłaszczeniem w dacie wydania decyzji przez Wojewodę w dniu 1 grudnia 1994 oznacza, że decyzja ta od początku dotknięta jest wadą nieważności, jako wydana z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa wart. 156 § 1 pkt 2 kpa. Skoro w tym postępowaniu spadkobiercy byłego właściciela nie uczestniczyły jako strona, to decyzja ta zawiera także wadę, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a.

Była to zatem, zdaniem skarżących, decyzja dotknięta wadą skutkującą obowiązkiem stwierdzenia jej nieważności.

Skoro ujawnienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz A w KW nr [...] nastąpiło na podstawie dotkniętej wadą nieważności decyzji administracyjnej z 1 grudnia 1994, jako wydanej z rażącym naruszeniem art. 2 ust 1 ustawy z 29 września 1990 o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, a nadto z naruszeniem praw skarżących, jako stron tego postępowania - w którym prawo do zwrotu zostało naruszone - to posłużenie się tą decyzją przez organ drugiej instancji, jako dowodem przemawiającym za utrzymaniem w mocy decyzji Prezydenta Miasta o umorzeniu postępowania o zwrot nieruchomości, stanowi niewątpliwie potwierdzenie nieprawdy co do okoliczności mającej znaczenie prawne, a zatem czyn zabroniony art. 271 kk.

W zaskarżonej decyzji - pomimo przyznania faktu wykorzystywania nieruchomości podlegającej zwrotowi niezgodnie z celem wywłaszczenia i wobec faktu zgłoszenia przez Port zamiaru jej sprzedaży - organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję o umorzeniu postępowania . Z tych przyczyn także zarzut błędnej wykładni nie tylko ar 229, ale także art. 216 w związku z art. 136 i 137 ugn jest także – zdaniem skarżących - w pełni uzasadniony.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując się na uzasadnienie faktyczne i prawne zawarte w zaskarżonym rozstrzygnieciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. 02.153.1271)sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwaną dalej P.p.s.a.).

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. o ustroju sądów administracyjnych (D.U. 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja mimo błędów nie narusza przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) P.p.s.a.)

Wbrew stanowisku skarżących organy administracji publicznej dokonały prawidłowej wykładni art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Przepis ten o treści: "Roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej." nie pozwala na przyjęcie stanowiska, że nie ustanowienie prawa wieczystego ma miejsce, według wykładni tego przepisu zaprezentowanej przez skarżące, jedynie w drodze czynności prawnej. Nie odnosi się ten przepis do wszelkich form przeniesienia własności a jedynie do formy sprzedaży ale jeżeli chodzi o użytkowanie wieczyste, to nie odróżnia się w nim jaką formę przyjmuje sposób ustanowienia tego użytkowania.

Nie jest także zasadny zarzut naruszenia art., 156 § 1 pkt. 2 kpa, a to z tego względu, że nie można czynić takiego zarzutu w tej sprawie, albowiem odnosi się on do sprawy, która w ogóle nie została wszczęta i dotyczy innej kwestii aniżeli odmowa zwrotu. Organ administracyjny nie ma obowiązku prawnego wszczęcia z urzędu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w żadnym postępowaniu a zatem także nie miał takiego obowiązku jeżeli chodzi o wszczęcie postępowania w sprawie ustanowienia użytkowania wieczystego. (Właściwy organ oczywiście może wszcząć postępowanie ale – podkreśla się – nie ma takiego obowiązku). Postępowanie z art. 156 kpa należy do postępowania prowadzonego w trybie nadzoru (jest to postępowanie nadzwyczajne) i nie wszczyna go ten organ, który wydał decyzję w pierwszej instancji lecz organ wyższego stopnia (art. 157 § 1).

Dopiero toczące się postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie ustanowienia użytkowania wieczystego nakładałoby obowiązek zawieszenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej, gdyż wydane w takim postępowaniu orzeczenie stanowiłoby zagadnienie wstępne o jakim mowa w art. 97 § 1 pkt. 4 kpa.("gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd."). Bezsporne natomiast jest, że takie postępowanie nie zostało na wniosek uprawnionej strony ani z urzędu wszczęte.

Niezrozumiałe są zarzuty skargi dotyczące rzekomego posiadania samoistnego przez Skarb Państwa w sytuacji, gdy oddano nieruchomość w użytkowanie wieczyste, a użytkownik wieczysty władał nieruchomością tak jak właściciel. Posiadanie stanowi faktyczne władztwo nad rzeczą, a w niniejszej sprawie takie władztwo sprawował użytkownik wieczysty.

Przepis art. 136 czy 137 ustawy o gn nie mógł zostać naruszony bowiem właśnie zastosowanie art. 229 ustawy wykluczało zastosowanie tych przepisów. Gdyby orzekano zwrot nieruchomości, to organ zobowiązany byłby do analizy wszelkich podstaw uzasadniających orzeczenie zwrotu.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego w istocie przeważał pogląd, że art. 229 ustawy gn nie pozwala na orzeczenie o meritum sprawy lecz z powodu braku roszczenia o zwrot postępowanie powinno być umorzone. Dla zobrazowania stanowiska można przytoczyć wyrok z dnia 16 listopada 2000 r. I SA 1539/99 (LEX nr 75555) obejmujący tezy następującej treści: "1. W przepisie art. 229 ustawy z 1997 r. o gospodarce nieruchomościami roszczenie o zwrot nieruchomości zostało wyłączone (ustawodawca posłużył się zwrotem "nie przysługuje"), jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy nieruchomość została sprzedana albo oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej, a prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej.

Użytym przez ustawodawcę pojęciom należy nadać taką treść, iż roszczenie to nie może być zrealizowane na drodze postępowania administracyjnego. Oznacza to, że żądanie zwrotu takiej nieruchomości nie powoduje wszczęcia postępowania (art. 61 § 1 i 3 kpa), a jeśli organ - mimo tej przeszkody - wszczął postępowanie, podlega ono umorzeniu jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 kpa. Nie jest bowiem dopuszczalny zwrot nieruchomości, która stała się własnością innego podmiotu niż Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego, jak również z punktu widzenia wymagań prawa nie jest dopuszczalny zwrot nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela, która wprawdzie jest własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, lecz zostało na niej ustanowione prawo użytkowania wieczystego.

2. W rozpoznawanej sprawie organy administracji publicznej nie umorzyły postępowania, ale orzekły o odmowie zwrotu nieruchomości. Jest to uchybienie, ale nie miało ono istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż umorzenie postępowania, jak i odmowa jego zwrotu sprowadzają się do tego, że skarżący nie może otrzymać wywłaszczonej nieruchomości."

Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie tego stanowiska nie podziela. O zwrocie nieruchomości orzeka się w drodze postępowania administracyjnego, które winno się zakończyć wydaniem decyzji. Sprawa o zwrot nie staje się bezprzedmiotowa tylko dlatego, że ustawodawca w art. 229 użył zwrotu "nie przysługuje roszczenie". To wskazuje jedynie na to, że roszczenie w takiej sytuacji nie może być skutecznie dla domagającego się zwrotu zrealizowane. Sprawa nie przestaje być sprawą z zakresu administracji publicznej i nie powoduje braku przedmiotu. Dowodem na to jest chociażby to, że w razie stwierdzenia nieważności decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie wieczyste taka sprawa po uprzednim jej zawieszeniu byłaby kontynuowana i mogłoby zapaść orzeczenie o zwrocie. Stąd też w niniejszej sprawie powinno zapaść orzeczenie merytoryczne oddalające wniosek strony skarżącej o zwrot z uwagi na brak roszczenia w rozumieniu art. 229 ustawy gn. Podobnie jednak jak to w tezie trzeciej wyraził NSA w powołanym wyżej wyroku tyle, że odwrotnie umorzenie postępowania w sprawie nie zmienia istoty, iż de facto odmówiono zwrotu. Wynika to jasno z uzasadnienia decyzji, które z zachowaniem wymogów z art. 107 § 3 kpa przedstawiło jakie przesłanki były powodem odmowy orzeczenia zwrotu. Nie można stronie (organowi administracyjnemu) czynić zarzutu z tego, że zastosował się do poglądów panujących w orzecznictwie sądu administracyjnego, skoro z rozstrzygnięcia wynika jakie względy stanowiły powód umorzenia postępowania.

Z tych tez przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) skargę oddalił.