Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 175/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 16, art. 4 ust. 1 i 2, art. 5 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1851
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.
article: art. 58 par. 1 i 1a, art. 107 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2017 poz 682
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 22 marca 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Anna Stępień Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.) Protokolant st. specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2018 roku sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do świadczenia wychowawczego - oddala skargę. LS


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2017r., poz. 1257), powoływanej dalej jako "k.p.a." oraz art. 1, art. 2, art. 4, art. 5 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jednolity Dz. U. z 2017r., poz. 1851), zwanej dalej: "p.p.w.d." utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], znak: [...], którą odmówiono M. K. prawa do świadczenia wychowawczego.

Kolegium wyjaśniło, że w odwołaniu do ww. decyzji organu I instancji M. K. podniósł, iż fakt, że jego córka na stałe zamieszkuje z mamą nie oznacza, że on jako tata nie sprawuje nad nią opieki. Zgodnie z pkt 2 wyroku rozwodowego z dnia [...], sygn. Akt [...], wykonanie władzy rodzicielskiej nad małoletnią córką stron P. K. powierzone zostało obojgu rodzicom. Odwołujący się dodał, że ma ustalone kontakty z dzieckiem, prawomocnym orzeczeniem z dnia [...], sygn. akt [...], a co za tym idzie spędza z dzieckiem średnio połowę roku. Odwołujący się wskazał ponadto, że w jego mieszkaniu dziecko posiada swój pokój, w którym przechowuje swoje rzeczy, ubrania meble. Odwołujący się razem z córką odrabia lekcje, jeździ na basen, chodzi do kina i na spacery. Na poparcie swojego stanowiska odwołujący się przytoczył wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 maja 2017r., sygn. akt I SA/Wa 448/17 i w związku z tym wniósł o przyznanie świadczenia od 1 lipca 2017r. na drugie dziecko J., urodzonego w dniu [...] i zaliczenie do członków rodziny także pierwszego dziecka P. K. urodzonej w dniu [...].

Organ II instancji, w oparciu o art. 2 pkt 14 i pkt 16, art. 4 ust. 1, ust. 2 i ust. 3, art. 5 ust. 1, ust. 2a i ust. 3 p.p.w.d., wyjaśnił zasady przyzwania prawa do świadczenia wychowawczego oraz ustawowe definicje pojęcia "pierwszego dziecka", jak i "rodziny", a następnie wskazał, że M. K. w dniu [...] złożył wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na dziecko J. K., ur. [...], traktując syna jako kolejne dziecko w wieku poniżej 18 roku życia. Żądanie strony nie obejmowało ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. W przedmiotowym wniosku M. K., w składzie rodziny osoby ubiegającej się o świadczenie wychowawcze, poza ww. synem, wskazał córkę – P. K., ur. [...]. Ponadto w aktach sprawy znajdują się m.in.:

1. wyrok Sądu Okręgowego w Ł. Wydział II Cywilny dnia [...], sygn. [...], którym:

- powierzono wykonywanie władzy rodzicielskiej nad córką: P. K. obojgu rodzicom;

- ustalono, iż miejscem zamieszkania dziecka będzie każdorazowo miejsce zamieszkania matki;

- zasądzono od M. K. alimenty na rzecz córki w sposób ustalony w sprawie [...] Sądu Rejonowego dla Ł. W. w Ł.;

2. Protokół Sądu Rejonowego dla Ł. – W. w Ł. z dnia [...], sygn. [...], którym uregulowano alimenty na rzecz córki od M. K.;

3. Protokół Sądu Rejonowego dla Ł. – W. w Ł. z dnia [...], sygn. [...], którym uregulowano kontakty M. K. z córką P. K.

Dalej organ odwoławczy podkreślił, że ustawodawca w art. 2 pkt 16 p.p.w.d. uregulował sytuację rodziców zamieszkujących osobno i wychowujących wspólnie dzieci, stanowiąc, iż w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji, lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. Z normy powyższej jasno więc wynika, że warunkiem uwzględnienia dziecka w składzie rodziny obojga rodziców, jest orzeczenie przez sąd o obowiązku sprawowania opieki naprzemiennej nad dzieckiem przez każdego z nich.

Kolegium zaznaczyło, że ani ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, ani ustawa z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jednolity Dz. U. z 2017r. poz. 682), zwana dalej: "k.r.i.o", nie posługuje się wprost definicją opieki naprzemiennej. W dniu 29 sierpnia 2015r. weszła w życie nowelizacja ustawy o zmianach do ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz Kodeks postępowania cywilnego (tekst jednolity. Dz. U. z 2016r., poz. 1822 ze zm.), powoływanej dalej jako "k.p.c.", w zakresie wprowadzenia do prawa polskiego instytucji opieki naprzemiennej, pozwalająca na wywiedzenie, w jaki sposób rodzice powinni sprawować opiekę nad dzieckiem, by miała charakter pieczy naprzemiennej. Organ przytoczył treść art. 58 § 1 i § 1a k.r.i.o. oraz art. 59822 i art. 7562 k.p.c. i stwierdził, że także odnoszą się do takiego orzeczenia sądu, w którym opieka rodzicielska będzie wykonywana, w ten sposób, że "dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach".

Kolegium ponadto wyjaśniło, że dopiero z dniem 29 sierpnia 2015r. sądy powszechne zostały uprawnione do orzekania o pieczy naprzemiennej zarówno w przypadku zgodnego wniosku obojga rodziców (tzn. na podstawie ich pisemnego porozumienia lub planu wychowawczego), jak i w sytuacji, kiedy między rodzicami porozumienia takiego brak - przed nowelizacją przepisów, tj. przed dniem 29 sierpnia 2015r. opieka sprawowana naprzemiennie mogła zostać orzeczona przez sąd jedynie wówczas, gdy rodzice dziecka zawarli pisemne porozumienie o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej oraz utrzymywania kontaktów z dzieckiem.

Zdaniem organu II instancji, dokonując wykładni funkcjonalnej i celowościowej powołanych norm, mając przy tym na uwadze słownikową definicję słowa "naprzemienny" (czyli następujący po sobie na przemian - słownik PWN), opieka naprzemienna jest systemem sprawowania opieki nad małoletnim dzieckiem, w którym to systemie dziecko, po rozstaniu rodziców, przebywa raz u jednego, raz u drugiego rodzica w podobnych okresach czasu i następujących po sobie w sposób cykliczny (np. po dwa tygodnie, po miesiącu). Taka forma wspólnego sprawowania władzy rodzicielskiej zapewnia bowiem równy kontakt obojga rodziców z dzieckiem i taki sam udział w jego wychowywaniu, wykluczając przy tym jedynie "weekendowo-wakacyjną" formę kontaktów.

Organ II instancji stwierdził, że w dniu wydawania wyroku przez Sąd Okręgowy w Ł. Wydział II Cywilny z dnia [...], sygn. [...], pojęcie opieki naprzemiennej nie było znane i nie znajdowało żadnego uregulowania w obowiązujących wówczas przepisach prawa. Z literalnego brzmienia art. 2 pkt 16 p.p.w.d. jasno natomiast wynika, iż aby zaliczyć dziecko do członków rodziny obojga rodziców, w orzeczeniu sądu musi znajdować się zapis, że jest ono pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu. Oznacza, to że w wyroku sądowym powinny znajdować się sformułowania: "opieka naprzemienna" lub "miejsce zamieszkania u obojga rodziców". Ponieważ z przyczyn oczywistych w załączonych do akt sprawy dokumentach, tj.: w wyroku Sądu Okręgowego w Ł. Wydział II Cywilny [...], sygn. [...], pojęcia te zawrzeć się nie mogły, Kolegium, uznało - kierując się przeprowadzoną wykładnią przytoczonych regulacji - iż jego treść w żaden sposób nie wskazuje, by opieka sprawowana nad córką miała charakter naprzemienny.

Kolegium dodało, mając na uwadze brzmienie ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, że również w dacie zawarcia ugody przed Sądem Rejonowym dla Ł.-W. w Ł. - protokół z dnia [...], sygn. [...], którą uregulowano sposób kontaktów ojca z dzieckiem, orzeczenie o opiece naprzemiennej wymagało, zdaniem organu, podpisania porozumienia (tzw. planu wychowawczego) pomiędzy rodzicami - w przedmiotowej sprawie pomiędzy A. M. i M. K. Ani z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, ani z treści aktów wydanych przez sądy powszechne nie wynika, by porozumienie takie między rodzicami zostało zawarte. Uzgodnienia, w tym zakresie, nawet poczynione przed sądem powszechnym między rodzicami małoletniej nie mają wpływu na wynik prowadzonego postępowania w sprawie ustalenia prawa do świadczeń wychowawczych, a tym samym nie mogą stanowić podstawy do zmiany, bądź uchylenia decyzji Prezydenta Miasta Ł. Co więcej, w dacie zawarcia ugody, pojęcie opieki naprzemiennej nie było znane i nie znajdowało żadnego uregulowania w obowiązujących wówczas przepisach prawa.

W ocenie organu odwoławczego przyjąć zatem należało, że opieka sprawowana przez rodziców: A. M. i M. K. nad córką P. K. nie ma charakteru pieczy naprzemiennej w konsekwencji czego w sprawie nie znajduje zastosowania art. 5 ust 2a p.p.w.d.

Organ II instancji wyjaśnił, że postępowanie w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego jest postępowaniem wnioskowym, a organ administracji (zarówno I jak i II instancji) jest związany granicami wniosku złożonego przez wnioskodawcę. Jest zatem bezspornym, że decyzja organu I instancji z dnia [...], znak: [...], pozostaje w zgodzie z obowiązującymi przepisami zarówno postępowania administracyjnego, jak i prawa materialnego. W ocenie Kolegium, Prezydent Miasta Ł. w sposób prawidłowy zastosował normy zawarte w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w tym w szczególności dotyczące definicji uregulowanych art. 2, a stanowiących o "rodzinie" i "pierwszym dziecku". Samo zaś wyrażenie przez organ administracji odmiennego stanowiska w sprawie, nie może być traktowane jako naruszenie prawa.

Organ odwoławczy dodatkowo podniósł, że zgodnie z aktualnym orzecznictwem sądów administracyjnych (m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2017r, sygn. I OSK1046/17) zagadnienia związane ze sprawowaniem opieki nad małoletnimi dziećmi i uregulowanie kontaktów pomiędzy rodzicami, a dzieckiem - jako ściśle powiązane z funkcjonowaniem rodziny - są sprawami cywilnymi, rozpatrywanymi w oparciu o przepisy prawa cywilnego, a dokładnie tę część, którą stanowi prawo rodzinne i opiekuńcze. Powyższe oznacza, że ustanowienie opieki naprzemiennej obojga rodziców nad dzieckiem należy do kompetencji sądu powszechnego, a w przypadku braku orzeczenia z takim wskazaniem, istnienia tego rodzaju opieki - nie można w toku postępowania o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego wywodzić z oświadczeń stron oraz samej treści orzeczenia sądu. Tym samym - co do zasady - organy administracji publicznej, orzekając w przedmiocie uprawnienia do świadczenia wychowawczego nie są zobowiązane do badania, jaki charakter ma opieka sprawowana przez rodziców rozwiedzionych (lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu) nad małoletnim dzieckiem. Do oceny, czy zachodzi przesłanka do zaliczenia dziecka do członków rodzin obydwojga z nich wystarczającym jest ustalenie, czy w wyroku sądu, regulującym kontakty z dzieckiem zostało użyte sformułowanie "opieka naprzemienna" bądź, czy sformułowania takiego brak. Pozostałe okoliczności faktyczne pozostają poza oceną organów I i II instancji.

Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę do sądu administracyjnego złożył M. K., zarzucając naruszenie art. art. 2 pkt 14 i pkt 16, 4 ust. 1 i ust. 2 i ust. 3 p.p.w.d. oraz art. 598; art. 756 k.p.c. poprzez błędną ich wykładnię i przyjęcie, że małoletnia P. K. nie jest członkiem rodziny skarżącego i sprawowana nad nią opieka nie ma charakteru naprzemiennego.

W ocenie skarżącego, jego sytuację, można rozumieć w sposób, w którym zgodnie z orzeczeniem sądu rozwiedzeni rodzice, pozostający w separacji lub żyjący w rozłączeniu sprawują samodzielną, bez udziału drugiego rodzica, opiekę nad wspólnym dzieckiem na przemian, w mniej więcej równych, powtarzających się, następujących po sobie okresach i jednocześnie obojgu rodzicom pozostawiono władzę rodzicielską. W konsekwencji, wiąże się to z faktycznym zamieszkiwaniem dziecka z obojgiem rodziców na przemian. Przy czym, mniej więcej równe okresy sprawowania opieki nie oznaczają okresów wyraźnie równych, lecz okresy porównywalne. Zatem, wystarczające dla uznania opieki naprzemiennej jest ustalenie względnie równego podziału.

Skarżący podkreślił, że zarówno na pierwsze dziecko P. K. jak i drugie dziecko J. K. łoży, aby pokryć wydatki związane z wychowaniem dzieci i zaspokojeniem ich potrzeb. Krzywdzące jest dla J. K. nieuznawanie córki skarżącego jako członka jego rodziny.

Na tej podstawie skarżący wniósł o uznanie jego córki P. K. urodzonej w dniu [...] jako członka jego rodziny oraz uznanie, że opieka sprawowana przeze skarżącego nad małoletnią ma charakter opieki naprzemiennej, zgodnie z art. 2 pkt 16 p.p.w.d.

W związku z tym skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zmianę decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...] i przyznanie świadczenia na drugie dziecko tj. J. K. urodzonego w dniu [...], od dnia 1 lipca 2017r. do bieżącego okresu świadczeniowego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2017r., poz. 2188.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz.U. z 2017r., poz.1369 ze zm., powoływanej dalej jako p. p. s. a.).

Po myśli art. 134 § 1 p. p. s. a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p. p. s. a.).

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, brak było podstaw do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą prawa do świadczenia wychowawczego na drugie dziecko. Z akt sprawy wynika, że skarżący ubiegał się o przyznanie świadczenia wychowawczego w okresie od dnia 1 lipca 2017r. na J. K.., jako drugie dziecko w rodzinie.

Na wstępie przypomnieć należy, że w świetle art. 4 ust. 1 ustawy, celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka (art. 4 ust. 2 ustawy). Zgodnie zaś z art. 5 ust. 1 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. Świadczenie to przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800zł (art. 5 ust.3 ustawy).

W niniejszej sprawie kwestią sporną była możliwość zaliczenia dziecka – P. K. do rodziny skarżącego i w konsekwencji uznanie, że J. K., na gruncie omawianej ustawy, jest drugim dzieckiem skarżącego. W celu rozstrzygnięcia tegoż zagadnienia należy wskazać, że zgodnie z art. 2 pkt 16 ustawy ilekroć jest w niej mowa o rodzinie oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (tekst jednolity Dz.U. z 2016r. poz. 162). Do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko. Natomiast w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców.

Z powyższych regulacji wynika, że na gruncie ustawy zasadą jest uznawanie danego dziecka za członka jednej rodziny, a tylko wyjątkowo można zaliczyć dziecko jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. Następuje to wówczas gdy zgodnie z orzeczeniem sądu dziecko jest pod opieką naprzemienną rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu. Intencją ustawodawcy było bowiem przyznanie jednego świadczenia wychowawczego na to samo dziecko matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu lub prawnemu dziecka. W przypadku zbiegu prawa do świadczenia wychowawczego tychże podmiotów ustalono regułę, że świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek (art. 22 ustawy).

Podkreślić należy, że wykładnia przepisu art. 2 pkt 16 ustawy prowadzi do wniosku, że konieczną przesłanką uprawniającą do zaliczenia dziecka do rodzin obojga rodziców jest legitymowanie się przez rodziców orzeczeniem sądu, z którego wynika, że opieka nad dzieckiem sprawowana jest naprzemiennie przez oboje rodziców. Pojęcie "opieki naprzemiennej" do polskiego porządku prawnego wprowadzone zostało z dniem 29 sierpnia 2015r., kiedy weszła w życie ustawa z dnia 25 czerwca 2015r. o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz ustawy – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2015r. poz. 1062). Jednakże zarówno ww. ustawa, jak i ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie zawierają definicji pojęcia "opiekana przemienna". Należy jednak zauważyć, że ustawa z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2016r. poz. 1822) posługuje się pojęciem "orzeczenie, w którym sąd określił, że dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach". Z kolei zgodnie z art. 107 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jednolity Dz.U. z 2015r. poz. 2082 ze zm.), jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom żyjącym w rozłączeniu, sąd opiekuńczy może ze względu na dobro dziecka określić sposób jej wykonywania i utrzymywania kontaktów z dzieckiem. Sąd pozostawia władzę rodzicielską obojgu rodzicom, jeżeli przedstawili zgodne z dobrem dziecka pisemne porozumienie o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem. Rodzeństwo powinno wychowywać się wspólnie, chyba że dobro dziecka wymaga innego rozstrzygnięcia. W braku porozumienia w powyższym zakresie sąd, uwzględniając prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców, rozstrzyga o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka, jeżeli dobro dziecka za tym przemawia. Podobne unormowanie zawarte jest w art. 58 § 1 i § 1a Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego – w wyroku orzekającym rozwód sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków i kontaktach rodziców z dzieckiem oraz orzeka, w jakiej wysokości każdy z małżonków jest obowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Sąd uwzględnia pisemne porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka. Rodzeństwo powinno wychowywać się wspólnie, chyba że dobro dziecka wymaga innego rozstrzygnięcia. W braku porozumienia sąd, uwzględniając prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców, rozstrzyga o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka, jeżeli dobro dziecka za tym przemawia.

Wobec powyższego przez orzeczenie, o którym mowa w art. 2 pkt 16 ustawy, należy rozumieć jedno z powyżej wskazanych orzeczeń, z którego wynikałoby, że rodzice rozwiedzeni, żyjący w separacji lub w rozłączeniu sprawują opiekę nad wspólnym dzieckiem na przemian, tj. w mniej więcej równych, następujących po sobie okresach oboje rodzice, którym przysługuje władza rodzicielska, sprawują pieczę nad dzieckiem. Opiekę naprzemienną cechuje bowiem równy podział obowiązków pomiędzy rodzicami w zakresie sprawowania opieki nad dzieckiem, które zamieszkuje i koncentruje swoje sprawy życiowe na zmianę u obojga rodziców (vide: wyrok WSA w Kielcach z dnia 22 lutego 2017r. sygn. akt II SA/Ke 18/17; wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 marca 2017r. sygn. akt I SA/Wa 75/17; wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 marca 2017r. sygn. akt I SA/Wa 121/17, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl ).

W okolicznościach niniejszej sprawy brak takiego orzeczenia. Z akt sprawy wynika, że w wyroku Sądu Okręgowego w Ł. z dnia [...], sygn. akt [...] orzeczono rozwód pomiędzy skarżącym a A. K., wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnią córką P. powierzono obojgu rodzicom, ustalając, że miejscem zamieszkania dziecka będzie miejsce zamieszkania matki. Jednocześnie odstąpiono od orzeczenia o kontaktach M. K. z córką. Kontakty te uregulowane zostały natomiast ugodą, zawartą przed Sądem Rejonowym dla Ł.– Ś. w Ł. w dniu [...], w której ustalono, że skarżący będzie widywał się z córką w II I III weekend miesiąca od godz. 12:00 w piątek do godziny 8:00 w poniedziałek z obowiązkiem odprowadzenia dziecka do szkoły, w każdą środę miesiąca od godz. 16.30 do godz. 19.00, w lipcu w latach nieparzystych i sierpniu w latach parzystych, w drugi dzień ferii międzysemestralnych, w ferie zimowe związane z okresem Świąt Bożego Narodzenia w latach nieparzystych i w ferie wiosenne w latach parzystych. Powyżej przywołane akty nie zawierają stwierdzenia o opiece naprzemiennej, ustalając jedynie kontakty skarżącego z córką ("widywanie się z małoletnią") w taki sposób, iż nie można mówić, by skarżący sprawował nad córką opiekę naprzemienną, z zatem w sposób porównywalny co do intensywności z opieką sprawowana przez matkę dziecka. Podkreślić równocześnie należy, że nie można faktu występowania opieki naprzemiennej wywodzić z okoliczności powierzenia przez sąd wykonywania władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom, utrzymywania kontaktów z dzieckiem czy też uczestnictwa w ponoszeniu kosztów jego utrzymania, na co powoływał się skarżący w skardze. Określony w ugodzie z dnia [...] wymiar kontaktów skarżącego z córką oraz orzeczenie, że miejscem zamieszkania P. K. jest miejsce zamieszkania matki wskazuje w sposób jednoznaczny, że opieka nad P. K. nie ma charakteru naprzemiennego. W przytłaczającym bowiem zakresie opieka ta sprawowana jest przez matkę.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi wskazać należy, że brzmienie art. 2 pkt 16 ustawy jest dostatecznie jasne i nie wymaga dodatkowych zabiegów interpretacyjnych. Przepis ten odnosi się również do sytuacji małżonków rozwiedzionych sprawujących wspólną opiekę nad dzieckiem, którzy by zaliczyć dziecko do członków własnej rodziny muszą posiadać orzeczenie sądu o opiece naprzemiennej. Zaznaczyć również należy, że wbrew twierdzeniom skargi, treść art. 2 pkt 16 ustawy nie pozostaje w sprzeczności z art. 4 ust. 1 ustawy, stanowiącym, iż celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka. W kontekście wskazanego zarzutu należy wyjaśnić, że celem ustawodawcy było przyznanie jednego świadczenia wychowawczego na to samo dziecko, nie zaś zagwarantowanie przyznania świadczenia wychowawczego każdemu z rodziców danego dziecka. Pomoc w postaci świadczenia wychowawczego skierowana jest bowiem do tych rodziców, którzy sprawują bezpośrednią, faktyczną opiekę nad dziećmi, prowadząc z nimi wspólne gospodarstwo domowe. Jak już wyżej wskazano, w przypadku małżonków rozwiedzionych, jeżeli dziecko nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z obojgiem rodziców świadczenie przyznawane jest temu, kto sprawuje faktyczną opiekę nad dzieckiem, a jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, co dotyczy także sytuacji sprawowania opieki naprzemiennej – temu kto pierwszy złożył wniosek.

Tym samym stwierdzić należy, że skarżący nie przedłożył w toku postępowania administracyjnego orzeczenia sądu powszechnego, z którego wynikałoby, że sprawuje opiekę naprzemienną nad córką. Zasadnie zatem organy uznały, że P. K. – w rozumieniu przepisów ustawy – nie jest członkiem rodziny skarżącego, co oznacza, iż J. K. należy uznać za pierwsze dziecko w rodzinie M. K.

Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi, wobec braku podstaw do jej uwzględnienia.

M.K.