Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1044/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 133 § 1, art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3, art. 80 oraz art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: § 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.), Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska-Szary, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Protokolant - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2008 r. sprawy ze skargi J.Z. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z [...] marca 2008r. (data wpływu do organu [...] marca 2008r.) wniesionej przez J. Z. jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] stycznia 2008r. znak sprawy: [...].

Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

W dniu [...] maja 2007r. J. Z. złożył pismo do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w B., z wnioskiem o umorzenie jego zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek w wysokości [...] zł., wraz z ustawowymi odsetkami motywując go trudną sytuację rodzinną i materialną.

Pismem z [...] maja 2007r. organ wezwał stronę do dostarczenia w terminie 14 dni dokumentów, w tym rachunków potwierdzających opłaty za mieszkanie z tytułu: czynszu, najmu, opłat za energię elektryczną, gaz, wodę, usługi telekomunikacyjne, opał, informacji o istniejących zobowiązaniach z tytułu podatków oraz zadłużeniach w bankach i innych instytucjach, umów dotyczących zaciągniętych kredytów, pożyczek oraz ich prawnego zabezpieczenia, zaświadczenia z Urzędu Skarbowego o braku zaległości lub stanie zaległości podatkowych, informacji o posiadanych nieruchomościach i ruchomościach, oświadczenia o nie korzystaniu z pomocy publicznej lub wartości udzielonej pomocy publicznej w ciągu ostatnich trzech lat.

W dniu [...] czerwca 2007r. strona złożyła oświadczenie o wysokości miesięcznego czynszu ([...] zł.), jednak w okresie od dnia [...] października 2007r. - do dnia [...] maja 2007r. wobec dokonanej nadpłaty należności za wodę oraz centralne ogrzewanie w poprzednim roku, a także pomocy społecznej, J. Z. zobowiązany był do zapłaty, tytułem czynszu kwoty [...] zł. Ponadto przedstawił wysokość opłat za energię elektryczną (np. w okresie od [...] kwietnia 2006r. - [...] kwietnia 2007r. w wysokości [...] zł.), gaz z butli (ok. [...] zł. miesięcznie), usługi telekomunikacyjne (np. w miesiącu maju 2007r. - [...] zł.) oraz miesięczny koszt zakupu niezbędnych leków (ok. [...] zł.).

Wnioskodawca oświadczył jednocześnie, iż nie jest obciążony zobowiązaniami z tytułu podatków, ani w stosunku do banków. Nie jest również stroną umowy o udzielenie kredytu lub pożyczki. Wraz z żoną jest współwłaścicielem - części nieruchomości gruntowej, niezabudowanej położonej w S. gm. D., o powierzchni 861 m-, określonej w KW nr [...]. Wartość nieruchomości J. Z. szacuje na ok. [...] zł. (początkowo na kwotę ok. [...] zł.).

Wraz z małżonką są również właścicielami lokalu mieszkalnego, w którym obecnie zamieszkują wraz rodziną (dorosłą córką M. S. oraz wnuczką N. S.), położonego w H. przy ul. L. o powierzchni 56 m -, o wartości określonej na ok. [...] zł.

Pismem z [...] lipca 2007r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w B. wezwał J. Z. do złożenia dodatkowych wyjaśnień, z uwagi na fakt, iż wydatki rodziny przewyższają dochody. A zatem aby wyjaśnić te dysproporcje, wnioskodawca został zobowiązany do oświadczenia, czy uzyskuje dodatkowe dochody, pomoc od innych osób, do określenia czy wobec niego lub członków jego rodziny został orzeczony stopień niepełnosprawności, czy córka jest rozwiedziona i w jakiej wysokości alimenty otrzymuje oraz w jaki sposób wnioskodawca użytkuje nieruchomość w S. gm. D.

J. Z. pismem z [...] lipca 2007r. wyjaśnił, iż nie posiada dodatkowych źródeł dochodu, a drobną pomoc finansową otrzymywał od, nieżyjącej już teściowej (ok. [...] zł. co miesiąc lub dwa miesiące). Nikt z członków jego rodziny nie starał się o ustalenie stopnia niepełnosprawności, a córka pozostaje nadal w związku małżeńskim i ani ona ani wnuczka nie otrzymują alimentów. A nieruchomość w S. gm. D. pozostaje przez zainteresowanego nie użytkowana.

Po tak przeprowadzonym postępowaniu, [...] sierpnia 2007r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w oparciu o art. 83 ust 1 pkt 3, art. 28 ust. 1 oraz art. 32 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007r. Nr 11, poz. 74 ze zm.- zwana dalej u.s.u.s.), wydał decyzję, którą odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wraz z odsetkami.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ wskazał, że zgodnie z art. 28 ust. 3 u.s.u.s., nie potwierdza istnienia przesłanek stwierdzających całkowitą nieściągalność należności. Zgodnie bowiem z tym przepisem należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, zgodnie z ust. 3 powołanego wyżej przepisu całkowita nieściągalność zachodzi gdy;

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienie w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek.

Jednak, co podkreślił organ w treści uzasadnienia w sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności uzasadniająca umorzenie.

Organ I instancji podniósł, iż J. Z. posiada majątek nieruchomy tj. mieszkanie własnościowe o powierzchni 56 m - (wartość ok. [...] zł) położone w H. oraz wraz z żoną K. jest współwłaścicielem nieruchomości położonej w S. gm. D. o powierzchni 861 m - (wartość ok. [...] zł), która jest położona w miejscowości wypoczynkowej oraz jest przeznaczona pod budownictwo pensjonatowe, a zatem jej wartość może być wyższa.

Zdaniem organu istnienie majątku zobowiązanego stanowi przesłankę uniemożliwiającą umorzenie zobowiązania.

Pismem z [...] października 2007r., J. Z. wniósł o ponowne rozpatrzenie jego sprawy, uchylenie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. z dnia [...] sierpnia 2007r., lub ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Odwołujący się podniósł, iż organ I instancji nie odniósł się do zasad umorzenia należności z tytułu składek, które są określone w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. (Dz.U. nr 141, poz. 1365), w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, wydanym na podstawie art. 28 ust. 3 b u.s.u.s.

Ponadto J. Z. stwierdził, iż organ prowadził postępowanie w przedmiotowej sprawie jedynie w celu ustalenia składników majątkowych, umożliwiających Zakładowi późniejszą egzekucję.

Decyzją z [...] stycznia 2008r., Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] sierpnia 2007r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniósł, iż uwzględnił sytuację materialną i zdrowotną wnioskodawcy oraz jego rodziny, przeprowadzając z urzędu postępowanie mające na celu ustalenie możliwości płatniczych dłużnika w oparciu o przedłożony przez wnioskodawcę oraz zebrany we własnym zakresie materiał dowodowy. Dodatkowo Prezes Zakładu podkreślił, iż wniosek J. Z., jak każdy inny jest rozpatrywany w odniesieniu do konkretnego płatnika.

Organ odwoławczy powołał się na brzmienie art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. zgodnie z którym, Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności.

Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia należności. Nawet wówczas oznacza to dla Zakładu tylko możliwość umorzenia, a nie prawny obowiązek.

Zdaniem organu, z posiadanego przez dłużnika majątku nieruchomego można egzekwować należności w sposób pozwalający na przypuszczenie, że kwoty uzyskane zaspokoją nie tylko koszty postępowania, ale przynajmniej część (jeżeli nie całość) nieopłaconych należności. Prezes Zakładu podkreślił, iż jako wierzyciel nie może rezygnować z dochodzenia należności i w celu ich wyegzekwowania stosuje wszelkie przewidziane prawem środki, m.in. takie jak egzekucja z nieruchomości.

Organ odwoławczy odwołał się również do art. 28 ust. 3 a u.s.u.s., zgodnie z tym przepisem Oddział może umorzyć należności z tytułu składek pomimo braku stwierdzenia całkowitej nieściągalności w przypadku, gdy przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich płacenia. Zgodnie z § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r., w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. z 2003r., nr 141, poz. 1365) przez "ważny interes osoby zobowiązanej" do opłacenia należności z tytułu składek należy rozumieć sytuację, w której płatnik ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tej należności, ponieważ pociągnęłoby to za sobą ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W opinii organu, z dokumentacji zgromadzonej w sprawie nie zachodzi przesłanka wskazana w pkt. 2 w/w rozporządzenia, zaś odnośnie pkt. 1 to J. Z. prowadził działalność gospodarczą w zakresie instalatorstwa sanitarnego i c.o. (zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej z dnia [...] grudnia 1989r. nr ew. [...]) w okresie od [...] marca 1982r. do [...] marca 2006r. Z dniem [...] marca 2006r. działalność gospodarcza została wykreślona z ewidencji działalności gospodarczej - decyzja Burmistrza Miasta H. z dnia [...] marca 2006r. W okresie od [...] stycznia 1999r. do [...] sierpnia 1999r. zatrudniał dwóch pracowników. Dłużnik nie opłacił należnych składek na ubezpieczenia społeczne za wyliczone w decyzji organu okresy.

Organ odwoławczy podkreślił, iż ryzyko związane z prowadzoną na własny rachunek działalnością ponosi zawsze płatnik, który winien poszukiwać możliwości rozwiązania swojej sytuacji finansowej i płatniczej bez udziału państwa. Trudności związane z uzyskiwaniem dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej nie są równoznaczne z niemożnością zapłaty zaległych zobowiązań i nie mogą stanowić automatycznie podstawy do umorzenia należności. Umorzenie należności nie może w konsekwencji prowadzić do kredytowania działalności gospodarczej, jest to instytucja wyjątkowa (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 marca 2005r. IIISA/Wa 2319/04 LEX nr 164739).

Prezes Zakładu wyjaśnił, iż przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo ZUS, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może ale nie musi umorzyć zaległości. Decyzja będzie wydana w ramach uznania organu, co oznacza, że wystąpienie przesłanki wskazanej ustawą nie skutkuje automatycznym umorzeniem zadłużenia.

Organ wskazał, iż jako wierzyciel nie ma swobody w dysponowaniu wierzytelnością, zaś możliwość skorzystania przez organ z rezygnacji dochodzenia wykonania przez zobowiązanego obowiązku jest rozpatrywana z punktu widzenia równości i powszechności opłacania składek.

Organ odwoławczy dodatkowo podkreślił, iż należności za styczeń 1999r. do lutego 1999r., oraz za miesiąc kwiecień 1999r., na ubezpieczenie zdrowotne uległy przedawnieniu, w związku z czym nie mogą zostać umorzone.

Na powyższą decyzję J. Z. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o uchylenie w całości decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] stycznia 2008r. i stwierdzenie, że uchylona decyzja nie może być wykonana.

Decyzji skarżący zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy:

a). naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego / Dz.U.00.98.1071 ze zm. /, poprzez zaniechanie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jak również nie przeprowadzenie z urzędu dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego sprawy,

b). naruszenie art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego / Dz.U.00.98.1071 ze zm. /, poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności i oparcie swych ustaleń na niekompletnym i nie w pełni rozpatrzonym materiale dowodowym,

c). naruszenie art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego / Dz.U.00.98.1071 ze zm. /, poprzez niespełnienie przez uzasadnienie faktyczne warunków określonych w powołanym przepisie.

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy:

a). § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r., poprzez błędną jego wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż z treści tego przepisu wynika, iż skarżący powinien przedstawić stosowne dowody wskazujące na fakt, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacać należności, gdyż pociągnęłoby to za sobą zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

W opinii skarżącego, organy obu instancji w sposób wadliwy ustaliły i oceniły sytuację faktyczną, w której znajduje się skarżący i jego rodzina, zabrakło dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy przez organy. J. Z. nie mógł zgodzić się z argumentacją organu, iż "może wykonywać czynności domowe i podejmować pracę zarobkową", pomimo przedstawionych zaświadczeń lekarskich i dokumentacji medycznej.

Ponadto J. Z. zarzuca organowi odwoławczemu dowolność rozstrzygnięcia, gdyż jego zdaniem zaistniały przesłanki skutkujące umorzeniem zaległych składek, jednak organ odmówił umorzenia, bez podania argumentów za takim rozstrzygnięciem.

Dodatkowo skarżący powołał się na argumentację prezentowaną w toku postępowania administracyjnego, że sytuacja majątkowa nie pozwala na zaspokojenie zaległej należności bez uszczerbku i wyjątkowo negatywnych skutków dla całej rodziny.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny (w tym przypadku - decyzję) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Granice niniejszej sprawy nakreślone zostały we wniosku skarżącego z [...] maja 2007r., którym wszczęte zostało postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu zaległych składek wraz z odsetkami.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wskazał siedem przypadków, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienie w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek.

Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. W uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że "(...) Przepis art. 28 ust. 2 ustawy o sus (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone". Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.

W niniejszej sprawie nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec skarżącego. Skarżący jest właścicielem mieszkania o powierzchni 56 m - w H. położonego przy ul. L. (wartość ok. [...] zł.), w którym zamieszkuje wraz z rodziną, a także jest współwłaścicielem wraz z żoną nieruchomości położonej w S. gm. D. o powierzchni 861 m - (której wartość początkowo ocenił na [...] zł. a następnie na ok. [...] tys. zł. - protokół z rozprawy z 22 września 2008r.). Nieruchomość ta ze względu na swoje szczególne położenie w miejscowości wypoczynkowej, z przeznaczaniem pod budownictwo pensjonatowe może stanowić o jej wyższej wartości, jak przyjął organ rentowy.

Ponadto skarżący posiada możliwość zatrudnienia na stanowisku instalator-konserwator centralnego ogrzewania w S. M. lub w Z. E. C. (treść protokołu rozprawy z 22 września 2008r.).

Nie było zatem pozbawione podstaw twierdzenie organu, iż w takim stanie rzeczy nie sposób przyjąć, że istnieje stan całkowitej nieściągalności, zwłaszcza gdy zaległości z tytułu składek zostały w dniu [...] października 2007r. objęte egzekucją administracyjną, a Urząd Skarbowy w H. wystawił tytuły wykonawcze odnośnie majątku nieruchomego J. Z., doręczone mu w dniu [...] października 2007r.

Z kolei przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003r., gdzie jako przesłanki umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wskazane zostały okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Oceniając sprawę pod tym kątem organ odwoławczy, prawidłowo powołując się na zebrany w sprawie materiał dowodowy stwierdził, iż posiadany majątek przy uwzględnieniu wydatków bieżących pozwala na spłatę zadłużenia. Sytuacja materialna skarżącego, jest trudna jednakże nie jest na tyle ciężka, aby mogła prowadzić do umorzenia zadłużenia. Organ nawiązał do faktu posiadania przez skarżącego [...] nieruchomości tj. mieszkania oraz działki budowlanej.

Ponadto analizując sytuację materialną skarżącego, to udokumentowane wydatki skarżącego i jego rodziny przewyższają, w sposób znaczny dochody. Sąd zwraca uwagę na fakt, iż skarżący legitymuje się poszukiwaną na rynku pracy profesją - jest z zawodu hydraulikiem, a to pozwala na przyjęcie pod rozwagę faktu, iż uzyskuje dodatkowe środki finansowe na potrzeby życia codziennego, na co zwrócił uwagę organ rentowy.

Skarżący również nie przedstawił żadnych dokumentów świadczących o tym, że poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia oraz nie udokumentował okoliczności uzasadniających umorzenie należności ze względu na chorobę swoją (skarżący nie zwracał się do ZUS Oddział w B. z wnioskiem o ustalenie prawa do renty lub emerytury, a także nie starał się o ustalenie stopnia niepełnosprawności) lub najbliższego członka rodziny, a co za tym konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Podkreślenia jednak wymaga, iż w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s w związku z § 3 rozporządzenia także mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym. Również i tu prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi. Może on, ale nie musi umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności, oczywiście gdy inne względy ustawowe przemawiają przeciwko takiemu umorzeniu.

Umorzenie zaległych składek jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie drastycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia lub inne względy społeczne oraz znikome źródło przychodów na utrzymanie jest realnie niemożliwe wywiązywanie się ze zobowiązań ZUS (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2007r. sygn. akt: VSA/Wa 395/07, LEX nr 334125).

A tym samym w przedmiotowej sprawie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie przekroczył granic uznania administracyjnego.

Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia przez organy art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego, to należy uznać go za chybiony, gdyż uzasadnienia obu decyzji zawierały zarówno fakty, jak i dowody oraz szczegółowe wyjaśnienie podstaw prawnych decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Sąd nie mógł również uwzględnić zarzutu skargi, iż wadliwie została oceniona przez organy sytuacja wnioskodawcy. Ustalenia i wnioski, jakie przy wydawaniu decyzji poczyniono mieszczą się w ramach prawem przewidzianych, tak z punktu widzenia prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), jak i prawa materialnego.

Organy obu instancji podjęły kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy i w sposób wyczerpujący ustosunkowały się do wszystkich dowodów zebranych w przedmiotowej sprawie, co umożliwiło sądowi administracyjnemu w pełny sposób sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organów wydających decyzje.

Sąd, przy rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy wziął pod uwagę sytuację rodzinną i materialną skarżącego, jednak skarżący nie wskazał okoliczności, które mogłyby powodować niemożność zapłaty należności z tytułu składek podyktowane pozbawieniem zobowiązanego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, w sytuacji ich zapłaty. Obowiązkiem płatnika pozostaje zgodnie z art. 46 i 47 u.s.u.s. regulowanie składki na ubezpieczenia społeczne w obowiązującym terminie jak i w obowiązującej wysokości.

Na marginesie już tylko wskazać należy, iż każda zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej, może być zawsze podstawą do ponownego wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie zaległości, bowiem odmowa ich umorzenia nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej i - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2000 roku w/s III SA 398-399/99 - zobowiązany do uiszczenia zaległości może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje, zwłaszcza zaś jeśli jego sytuacja ulegnie pogorszeniu. Aczkolwiek pogląd ten wypowiedziano w oparciu o przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa, to jednak jest on w pełni aktualny także na gruncie ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.