Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 109/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2020-08-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 39 ust. 1, art. 41 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1508
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Marcin Kojło,, sędzia WSA Marek Leszczyński, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi Jerzego G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności.

J. G. w piśmie z [...] kwietnia 2019 r. "wniósł ponowny wniosek" do Ośrodka Pomocy Społecznej w W. "o taką samą pilną pomoc społeczną, o którą zwracał się we wnioskach na które otrzymywała decyzje odmowne", wymieniając 18 wniosków złożonych w latach 2018/2019.

Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w W. decyzją z [...] sierpnia 2019 r., nr [...] odmówił J. G. przyznania zasiłku celowego na naprawę uszkodzeń powstałych po gradobiciu w dniu [...] maja 2018 r., na zakup węgla, na ocieplenie i remont częściowo spróchniałego i załamanego sufitu, na wymianę dwóch okien, na zakup ubrania i butów na zimę, na wymianę starej aluminiowej instalacji elektrycznej, na dojazdy do gabinetu rehabilitacyjnego, na wykup leków, na dojazdy do specjalistów do Ł.i lekarza rodzinnego oraz zasiłku celowego na ciepłe posiłki lub dostarczenie takich posiłków.

Po rozpatrzeniu odwołania J. G. od tej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. uchyliło ją w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Powodem uchylenia było naruszenie art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 K.p.a. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy nakazano organowi pierwszej instancji ustalić o jakiego rodzaju pomoc zwracał się J. G. i czy potrzeby te ma niezaspokojone. Następnie ustalić które z tych zgłoszonych potrzeb są najpilniejsze. Podjęcie decyzji nakazano po uprzednim uwzględnieniu potrzeby zgłoszonych przez inne osoby oraz możliwości finansowych Ośrodka.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w W. decyzją z [...] października 2019 r. nr [...] nie przyznał J. G. zasiłku celowego na naprawę uszkodzeń powstałych po gradobiciu w dniu [...] maja 2018 r., na zakup węgla, na ocieplenie i remont częściowo spróchniałego i załamanego sufitu, na wymianę dwóch okien, na zakup ubrania i butów na zimę, na wymianę starej aluminiowej instalacji elektrycznej, na dojazdy do gabinetu rehabilitacyjnego, na zakup leków, na dojazdy do lekarzy specjalistów w Ł. u lekarza rodzinnego oraz zasiłku celowego na ciepłe posiłki lub dostarczenie takich posiłków do domu. W uzasadnieniu decyzji organ w pierwszej kolejności podniósł, że nie podziela wytycznych zawartych w decyzji kasacyjnej. Następnie wskazał, że w świetle stanu faktycznego sprawy i treści art. 107 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, nie wzywał J. G. do ponownego przeprowadzenia wywiadu środowiskowego lecz oparł się o wcześniej skutecznie przeprowadzony wywiad środowiskowy z [...] maja 2019 r. Mając na uwadze ustalenie tego wywiadu jak też kryterium ustawowe wynikające z art. 8 ust. 1 pkt 1 stwierdził, że nie zostały spełnione przesłanki do przyznania wnioskowanej pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego.

Organ pierwszej instancji wywiódł, że aby ustalić aktualną sytuację materialną - bytową wnioskodawcy oraz to czy podtrzymuje treść wniosku z [...] kwietnia 2019 r. zostało wysłane wezwanie w dniu [...] września 2019 r., które adresat odebrał [...] października 2019 r. Wnioskodawca nie zastosował się jednak do powyższego wezwania. W związku z powyższym organ ponownie rozpatrzył wniosek z [...] kwietnia 2019 r. na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego. Wskazano, że z posiadanych informacji wynika, iż J. G. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, mieszka w domu drewnianym zajmuje dwa pomieszczenia, tj. pokój i kuchnię brak łazienki, WC, woda z własnej studni donoszona wiadrami. Wnioskodawca posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w Ł. Niepełnosprawność jest stwierdzona do [...] sierpnia 2020r. Wnioskodawca prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni 7,05 ha fizycznych, tj. 2,7475 ha przeliczeniowych. Za miesiąc kwiecień 2019 r. uzyskał dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości 846,23 zł miesięcznie pomniejszony o składkę KRUS w wysokości 136,00 zł miesięcznie, co stanowi dochód w wysokości 710,23 zł miesięcznie w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Organ stwierdził, że osiągany dochód jest wyższy o 9,23 zł od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, który wynosi 701,00 zł zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. W związku z tym wnioskodawca nie spełnia przesłanek do udzielenia pomocy w postaci zasiłku celowego na zgłoszone po raz kolejny potrzeby.

Nadto organ ustalił, że wnioskodawca nie wykazuje świadczeń z tytułu zasiłków chorobowych uzyskanych z KRUS w 2019 r., tj:

- od 26-04-2019 r. do 31-05-2019 r. w kwocie 330,00 zł (wypłata zb. z 07-06-2019 r.),

- od 07-06-2019 r. do 05-07-2019 r. w kwocie 290,00 zł (wypłata zb. z dnia 08-07-2019 r.),

- od 06-07-2019 r. do 19-07-2019 r. w kwocie 140,00 zł (wypłata zb. z dnia 26-07-2019 r.),

- od 14-08-2019 r. do 27-08-2019 r. w kwocie 140,00 zł (wypłata zb. z dnia 06-09-2019 r.),

- od 28-08-2019 r. do 10-09-2019 r. w kwocie 140,00 zł (wypłata zb. z dnia 18-09-2019 r.),

- od 30-09-2019 r. do 09-10-2019 r. w kwocie 100,00 zł (wypłata zb. z dnia 18-10-2019 r.),

- od 10-10-2019 r. do 23-10-2019 r. w kwocie 140,00 zł (wypłata będzie dokonana zb. w dniu 28-10-2019r.)

Organ nadmienił przy tym, że z wniosku o przyznanie prawa pomocy skierowanym do sądu administracyjnego wynik, że wnioskodawca wykazał kredyt w wysokości 2.000,00 zł o którym nie poinformował organu. Ponadto analizując ten wniosek można wnioskować, że J. G. zaniża wartość swojego majątku twierdząc, że wartość jego gospodarstwa rolnego o powierzchni 7,05 ha fizycznych to kwota około 50 tys. zł (natomiast organ posiada wiedzę, że 1 ha fizyczny kosztuje od 40 tyś. zł i więcej), a dom o powierzchni 80 m2 jest wart tylko około tysiąca złotych.

Zdaniem organu J. G. nie wykazuje własnej inicjatywy i nie wykorzystuje własnych możliwości, aby poprawić swoją sytuację finansową. Posiada wykształcenie wyższe lecz nie stara się o żadną pracę w kierunku swojego wykształcenia. Ponadto posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 7,05 ha fizycznych, tj. 2,7475 ha przeliczeniowych. Z takich gospodarstw w gminie utrzymywane są rodziny z dziećmi, nie wspominając o osobach samotnych. Wnioskodawca posiada własne zasoby w postaci gospodarstwa rolnego, z których powinien poprawić swoje warunki mieszkaniowe jak również pozyskać środki na wykup leków i dojazdy do lekarzy czy na rehabilitację, zakup odzieży. Wnioskodawca posiada własny las, z którego może pozyskać drewno na opał. Z liczby wniosków, jak również wnioskowanej pomocy można wywnioskować, że J. G. nie czyni z własnej strony starań, aby poprawić swoje warunki mieszkaniowe i bytowe, składa jedynie wnioski o kolejną pilną pomoc i czeka aby Ośrodek Pomocy Społecznej sfinansował remont domu, wykup leków czy zakup ubrania i butów.

Ośrodek Pomocy Społecznej w W. podał, że posiada środki w planie na 2019 r. na wypłatę zasiłków celowych i specjalnych zasiłków celowych w wysokości 25.000,00 zł. Na dzień [...] października 2019 r. zostało wydanych decyzji na zasiłki celowe i specjalne zasiłki celowe na łączną kwotę 17.982,10 zł. Do dnia wydania decyzji zostało wydanych 35 decyzji przyznających świadczenia, tj. 22 decyzji osobom samotnie gospodarującym (w tym 2 decyzje J. G. w łącznej wysokości 550,00 zł), 4 decyzje matkom samotnie wychowującym i 9 decyzji w rodzinie. Pozostające środki zostaną wykorzystane w okresie jesienno-zimowym. Wówczas jest dużo rodzin i osób, które potrzebują wsparcia finansowego na opał a nie posiadają własnych zasobów. Organ podał, że w 2018 r. w okresie jesienno-zimowym zostało wydanych 29 decyzji na zakup opału, zasiłki były przyznane w łącznej wysokości 16.979,20 zł, tj. 12 decyzji wydano osobom samotnie gospodarującym w tym 6 osób niepełnosprawnym, 3 decyzje matkom samotnie wychowującym dzieci i 14 decyzji w rodzinie (w 7 rodzinach występuje dysfunkcja niepełnosprawności).

W ocenie organu J. G. nie wykazuje własnej inicjatywy w dążeniu do zapewnienia sobie potrzeb bytowych własnym staraniem, przedstawia jedynie listę swoich potrzeb i żąda ich sfinansowania. Natomiast posiada własne zasoby w postaci gospodarstwa rolnego które może w części spieniężyć i zabezpieczyć swoje potrzeb. Podniesiono, że pomoc z Ośrodka Pomocy Społecznej ma mieć charakter pomocowy, doraźny a nie stanowić stałe źródło utrzymania. Zarzucono przy tym, że wnioskodawca nie współpracuje z pracownikiem socjalnym i nie informuje o aktualnej sytuacji materialnej, co jest niezbędne przy rozpatrywaniu wniosku. Podniesiono, że pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w trudnych sytuacjach życiowych, a nie jest gwarancją zabezpieczenia wszystkich zgłoszonych potrzeb w żądanej wysokości. Organ musi rozstrzygnąć, które potrzeby są najbardziej pilne i tylko takie wspiera, dokonując podziału środków w taki sposób, aby pomóc w ciężkiej sytuacji jak największej liczbie podopiecznych.

Organ rozważył także pomoc w postaci specjalnego zasiłku celowego zgodnie z art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Wskazano, że przyznanie świadczeń na specjalnych zasadach ma charakter wyjątkowy, gdyż nie muszą zostać spełnione ogólne kryteria otrzymania pomocy. Nie wymaga on bowiem, aby dochód osób ubiegających się o te specjalne świadczenia nie przekroczył limitów określonych w art. 8 ustawy, natomiast o możliwości przyznania specjalnego zasiłku celowego decyduje sytuacja życiowa wnioskodawcy, którą organ pomocy społecznej jest zobowiązany zbadać i ocenić pod kątem wystąpienia "przypadku szczególnie uzasadnionego". Tylko zatem w razie stwierdzenia, że taki przypadek miał miejsce, może być przyznany specjalny zasiłek celowy. Musi być to przypadek na tyle charakterystyczny i odbiegający od sytuacji innych osób znajdujących się w trudnym położeniu, że uzasadnia przyznanie pomocy z uwagi na nadzwyczajność zdarzenia, które wystąpiło i jest na tyle dotkliwe w skutkach, że dana osoba sobie z nimi nie poradzi, nawet przy uwzględnieniu możliwości ludzkiej zapobiegliwości. Zdaniem organu w sprawie niniejszej nie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek", warunkujący przyznanie wnioskodawcy specjalnego zasiłku celowego. Z akt sprawy wynika, że sytuacja bytowa i zdrowotna wnioskodawcy nie zmieniła się od dłuższego czasu. Jest on osobą niepełnosprawną i przewlekle chorą. Nie nastąpiło przy tym żadne szczególne nadzwyczajne wydarzenie, które pogorszyłoby jego dotychczasową sytuację. W podaniu nadmieniono o zdarzeniu które miało miejsce 2018 r. a mianowicie o gradobiciu, niemniej w związku z tym zdarzeniem wnioskodawca otrzymał zasiłek w wysokości 1.977,00 zł. Odnośnie zaś zdarzeń w postaci suszy w 2018 r. i 2019 r. i w postaci nawałnego deszczu w dniu [...] maja 2019 r., organ stwierdził, że zdarzenia te dotknęły również i innych rolników zamieszkujących na terenie gminy lecz nikt oprócz wnioskodawcy nie zgłosił się o pomoc. Wydatki na zakup obuwia i koszulek do ćwiczeń na zabiegi rehabilitacyjne nie należą do nadzwyczajnych wydatków, których nie da się nie przewidzieć we własnym budżecie. W związku z powyższym, zdaniem organu, nie ma podstaw do przyznania wnioskodawcy na te artykuły specjalnego zasiłku celowego. Podkreślono, że art. 41 ustawy o pomocy społecznej nie może w żadnym razie prowadzić do powstania sytuacji, w której wnioskodawca uczyni z pomocy społecznej swojego stałego źródła utrzymania. Wskazano, że J. G. od kilku lat składa listę potrzeb a nie stara się we własnym zakresie poprawić swojej sytuacji materialno-bytowej. Zdaniem organu z uwagi na to, że wnioskodawca jest w wieku produkcyjnym i posiada wyższe wykształcenie powinien wziąć pod uwagę możliwość podjęcie pracy zawodowej, a gospodarstwo rolne może oddać w dzierżawę skoro sytuacja zdrowotna się pogarsza, a ziemia nie przynosi wystarczającego dochodu, aby zabezpieczyć zakup obuwia i koszulek do ćwiczeń na rehabilitację, co jest niewielkim kosztem. Każde świadczenie z pomocy społecznej, w tym specjalny zasiłek celowy powinien być udzielony na niezbędne potrzeby bytowe, których zaspokojenie stało się niemożliwe wskutek wystąpienia nieprzewidzianych, nadzwyczajnych, wyjątkowych okoliczności. W sytuacji J. G. nie stwierdzono przesłanek do udzielenia specjalnego zasiłku celowego. Zaznaczono przy tym, że organ zaproponował wnioskodawcy zasiłek celowy zwrotny na który nie wyraził on zgody informując, że nie będzie miał z czego zwrócić powyższego zasiłku.

Z decyzją tą ponownie nie zgodził się J. G. i wniósł odwołanie. Zarzucił, że organ pierwszej instancji pomimo możliwości wniesienia sprzeciwu od decyzji Kolegium, nigdy z tego nie skorzystał i za każdym razem "bezczelnie" pisze w sowich decyzjach odmownych, że nie podziela zdania Kolegium. Nadto odwołujący zarzucił, że decyzja narusza ustawę o pomocy społecznej, ustawę o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych, K.p.a., Konstytucję RP oraz dyskryminuje jego osobę. Naruszono także celowo kodeks karny a uzasadnienie decyzji jest kłamliwe i pomawiające. Odwołujący wskazał, że w związku z bezpodstawnymi wezwaniami w dniu [...] sierpnia 2019 r. złożył pisemne oświadczenie, które przyjął Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej. W oświadczeniu tym odwołujący poinformował, że podtrzymuje i będzie podtrzymywał swoje wnioski, gdyż na żadne z nich od marca 2016 r. nie otrzymał pomocy. Odwołujący podał, że nie wykazuje świadczeń z tytułu zasiłków chorobowych, gdyż nie otrzymuje od KRUS decyzji o ich przyznaniu. Zarzucił, że organ nie miał podstawy prawnej do wykorzystania informacji zwartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy skierowanym do sądu administracyjnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z [...] grudnia 2019 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podano, że w niniejszej sprawie chodziło o przyznanie zasiłku celowego na naprawę uszkodzeń powstałych po gradobiciu w dniu [...] maja 2018 r., na zakup węgla, na ocieplenie i remont częściowo spróchniałego i załamanego sufitu, na wymianę dwóch okien, na zakup ubrania i butów na zimę, na wymianę starej aluminiowej instalacji elektrycznej, na dojazdy do gabinetu rehabilitacyjnego, na wykup leków, na dojazdy do specjalistów do Ł. i lekarza rodzinnego oraz zasiłku celowego na ciepłe posiłki lub dostarczenie takich posiłków. Podniesiono, że zasiłek celowy należy do fakultatywnych form pomocy społecznej, co oznacza, że świadczenia te mogą, ale nie muszą zostać przyznane, nawet w przypadku spełnienia przez wnoszącego o taki zasiłek przesłanek do jego przyznania. Spełnienie przez wnioskodawcę warunków ustawowych, zarówno co do kryterium dochodowego, określonego w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, jak i w zakresie wystąpienia jednej z przesłanek wymienionych w art. 7 pkt 1-15 ustawy (np. ubóstwo, bezrobocie, czy niepełnosprawność), nie jest równoznaczne z obowiązkiem przyznania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej. Przyznanie bądź odmowa przyznania przedmiotowego świadczenia, ze względu na jego uznaniowy charakter, uzależnione jest dodatkowo od oceny organu dokonanej w ramach art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 4 ustawy. Stosownie do przepisu art. 2 ust. 1 pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W przepisie tym zawarta zasada pomocniczości. Treść tej zasady odwołuje się do samodzielności obywateli. Zasada pomocniczości, odwołując się do samodzielności jednostek, podkreśla również ich odpowiedzialność. Państwo nie może ograniczać inicjatywy obywateli, wyręczać ich, pozbawiać możliwości wyboru, ani przejmować za nich odpowiedzialności. Z zasady tej wynika nie tylko zachęta do działania, ale wręcz dezaprobata dla pasywności i nadopiekuńczości państwa. Zasadę pomocniczości można sprowadzić do zakazu wyręczania jednostki z zadań, które może ona zrealizować samodzielnie, zaś pomoc społeczna powinna zostać udzielona dopiero wtedy, gdy jednostka w sytuacji kryzysowej przestaje być samowystarczalna. Analizowany przepis przewiduje zastosowanie pomocy społecznej przy łącznym spełnieniu dwóch przesłanek: wystąpienia trudnej sytuacji życiowej i niemożliwości jej samodzielnego przezwyciężenia. Ustawodawca wskazując, że jednostka powinna w pierwszej kolejności liczyć na własne "uprawnienia", "zasoby" i "możliwości" nie definiuje tych pojęć. Powinny być one każdorazowo indywidualnie badane i oceniane. Z pewnością jednak chodzi tu o wszelkie wierzytelności, możliwości dochodzenia innych praw majątkowych, wartościowe rzeczy ruchome i nieruchomości, a także uprawnienia alimentacyjne.

Wykładni art. 39 ust. 1 i 2 ustawy, należy dokonywać w świetle zasady pomocniczości, a także w świetle celów i możliwości pomocy społecznej (art. 3 ust. 4). Mając na względzie, że przyznanie świadczenia zależy od uznania organu rozstrzygającego sprawę przyjmuje się, że uznanie to doznaje ograniczeń w świetle brzmienia art. 7 K.p.a. Organ działając w ramach uznania winien przeprowadzić wnikliwe postępowanie zmierzające do oceny stwierdzonego stanu faktycznego. Nie wyklucza to możliwości odmowy przyznania świadczenia, lecz nakłada na organ obowiązek każdorazowego precyzyjnego wskazania przesłanek odmowy udzielenia świadczenia. Konieczność uzasadnienia rozstrzygnięcia związana jest również z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą przekonywania (art. 11 K.p.a.).

Organ odwoławczy odnosząc te ogólne uwagi na grunt sprawy niniejszej podał, że z akt sprawy wynika, iż J. G. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. Źródłem jego utrzymania jest gospodarstwo rolne o powierzchni 7,05 ha fizycznych w tym przeliczeniowych 2,7475 ha Za miesiąc kwiecień 2019 r. jego dochód wynosił 846,23 zł - 136 zł składka KRUS, co daje dochód na kwotę 710,23 zł. Przekracza zatem kryterium ustawowe i dlatego też zasiłek na zaspokojenie wskazanych przez niego potrzeb mu nie przysługuje. Kolegium podzielił też pogląd organu pierwszej instancji, że w sprawie nie mamy do czynienia ze szczególnie uzasadnionym przypadkiem. Nadto stwierdzono, że Ośrodek na 2019 r. na zasiłki celowe i celowe specjalne dysponował tylko kwotą 25.000 zł, z której 550 zł otrzymał już J. G. Na zaspokojenie jego żądań niewystarczająca byłaby kwota całego budżetu Ośrodka Pomocy Społecznej w W. W ocenie organu odwoławczego zarzuty o naruszeniu przez organ pierwszej instancji wskazanych przez niego przepisów prawnych, w tym Konstytucji RP są gołosłowne. Wskazało, że Kolegium w swojej decyzji z [...] września 2019 r. pouczyło stronę o prawie wniesienia sprzeciwu do sądu administracyjnego. Organ pierwszej instancji nie jest stroną i dlatego też prawo do wniesienia sprzeciwu do sądu mu nie przysługuje.

Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego wniósł J. G. i zarzucił, że jest ona nieuczciwa, nierzetelna, kłamliwa, sfałszowana i bezczelnie zmanipulowana a także nieuwzględniająca przepisów prawa. Nadto skarżący zarzucił, że pięć stron uzasadnienia decyzji to przytoczone przepisy prawa nie odnoszące się do jego sprawy. W dalszej części uzasadnienia skargi skarżący przedstawił sposób postępowania z jego poszczególnymi wnioskami dotyczącymi przyznania pomocy społecznej. W ocenie skarżącego postępowania te dowodzą, że jest on dyskryminowany.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W kontrolowanym przypadku organ rozpatrywał wniosek "o pilną pomoc społeczną" złożony [...] kwietnia 2019 r., w którym skarżący, wskazując na poprzednio złożone liczne wnioski, ubiegał się głównie o przyznanie świadczeń pieniężnych na wskazane przez siebie cele. Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja na podstawie której odmówiono przyznania J. G. zasiłku celowego na naprawę uszkodzeń powstałych po gradobiciu w dniu [...] maja 2018 r., na zakup węgla, na ocieplenie i remont częściowo spróchniałego i załamanego sufitu, na wymianę dwóch okien, na zakup ubrania i butów na zimę, na wymianę starej aluminiowej instalacji elektrycznej, na dojazdy do gabinetu rehabilitacyjnego, na zakup leków, na dojazdy do lekarzy specjalistów w Ł. u lekarza rodzinnego oraz zasiłku celowego na ciepłe posiłki lub dostarczenie takich posiłków do domu.

Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2018 r., poz. 1508 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa), zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Użycie terminu "może" oznacza uznaniowość (nie obowiązek) w zakresie przyznania zasiłku i konieczność ważenia interesu strony i interesu publicznego. To ważenie i ocena interesów następuje, gdy spełnione są pozostałe kryteria uzyskania świadczeń z pomocy społecznej, do których należą m.in. kryterium dochodowe, a także te wymienione w art. 7 ustawy.

Przesłanką wykluczającą przyznanie skarżącemu zasiłku celowego na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy było przekroczenie kryterium dochodowego, które w przypadku skarżącego jako osoby samotnie gospodarującej, wynosi 701 zł (vide art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy). W kontrolowanym postępowaniu organ prawidłowo ustalił dochód skarżącego z miesiąca kwietnia 2019 r. i stwierdził, że wynosi 710,23 zł (dochód uzyskany z gospodarstwa rolnego w wysokości 846,23 zł miesięcznie pomniejszony o składkę KRUS w wysokości 136,00 zł miesięcznie), co oznacza że jest wyższy o 9,23 zł od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. W konsekwencji, ustalony dochód skarżącego jako przekraczający kryterium ustawowe był przesłanką wykluczającą go z możliwości przyznania zasiłku celowego na zasadach ogólnych. Niemiej jednak organ przeanalizował możliwość objęcia skarżącego pomocą szczególną na podstawie art. 41 pkt 1 ustawy. W myśl art. 41 pkt 1 ustawy, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Nie ulega wątpliwości, że zasiłek taki może być przyznany w szczególnie uzasadnionych przypadkach w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny. Sformułowanie "może być przyznany" oznacza, że decyzja ma charakter uznaniowy, a brak zdefiniowania "szczególnie uzasadnionych przypadków" wskazuje na uprawnienie organu do oceny w okolicznościach danego przypadku przyczyn wystąpienia z wnioskiem o pomoc w kategoriach szczególnej istotności dla wnioskodawcy. Uznaniowy charakter takiej decyzji obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalić w odniesieniu do konkretnej osoby, jak i w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłaszanych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Zdaniem sądu organy w sprawie niniejszej słusznie oceniły, że w przypadku skarżącego nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek. Uzasadniając swoje stanowisko organy trafnie podkreśliły, że celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwianie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Pomoc społeczna powinna w miarę możliwości doprowadzić do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 ustawy). Podnieść także należy, że świadczenia z pomocy społecznej mają jedynie charakter pomocniczy, tzn. są przyznawane w zakresie, w jakim osoby ubiegające się o ich przyznanie same we własnym zakresie nie są w stanie ich zapewnić. A zatem wsparcie przyznawane na gruncie ustawy o pomocy społecznej, bez względu na jego rodzaj, ma charakter jedynie przejściowy i zakłada wykształcenie odpowiednich postaw u osób z niej korzystających, w celu pokonania życiowych trudności. Omawiana pomoc nie może zatem zabezpieczać wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również być przyznana w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Jak słusznie zauważają organu przepis art. 41 ustawy, nie może w żadnym razie prowadzić do powstania sytuacji, w której wnioskodawca uczyni z pomocy społecznej swoje stałe źródło utrzymania. Interpretacja taka byłaby niedopuszczalna jako całkowicie sprzeczna z intencją ustawodawcy, a zwłaszcza z ustanowioną w art. 2 ust. 1 ustawy, zasadą pomocniczości (vide: wyrok NSA z 13 października 2017 r., I OSK 43/17, wyrok WSA w Białymstoku z 6 czerwca 2019 r., II SA/Bk 209/19, pub. CBOSA).

Z akt sprawy wynika, że w 2018 r. i 2019 r. skarżącemu przyznawano już pomoc finansową w postaci zasiłku celowego na przeciwdziałanie i usunięcie skutków zdarzenia losowego (1.977,00 zł), specjalnego zasiłku celowego na zakup węgla (dwukrotnie po 400 zł), specjalnego zasiłku celowego na wykup leków, na dojazdy do lekarzy specjalistów i do gabinetu rehabilitacyjnego (150 zł), specjalnego zasiłku celowego na zakup żywności celem przygotowania posiłku (80 zł). Nie znajdują zatem podstaw twierdzenia skarżącego, że jest dyskryminowany i nie uzyskuje jakiejkolwiek pomocy społecznej. Organy nie naruszyły uznania administracyjnego przekonująco wskazując, że brak jest aktualnie podstaw do przyznania skarżącemu kolejnej pomocy finansowej.

Wobec powyższego sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja została oparta na prawidłowo i wszechstronnie ustalonych okolicznościach sprawy. W sprawie tej nie sposób uznać, że decyzje organów naruszały prawo, co czyni skargę niezasadną. Orzeczono zatem jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.).