Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 526/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji w części

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Anna Jarosz (spr.) Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Walocha po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa - Naczelnika Urzędu Skarbowego Poznań [...] w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie przyznania wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdów 1. uchyla zaskarżone postanowienie w części obejmującej pkt 1, 1a, 2, 2a, 3, 3a, 4, 4a, 5 i 5a, a także poprzedzające je postanowienie Starosty [...] z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] w części obejmującej pkt 1, 1a, 2, 2a, 3, 3a, 4, 4a, 5 i 5a, 2. w pozostałym zakresie skargę oddala; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Skarbu Państwa - Naczelnika Urzędu Skarbowego Poznań [...] w Poznaniu kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej Kolegium) – po rozpoznaniu zażalenia M. C. na postanowienie Starosty [...] (zwanego dalej Starostą) z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] w przedmiocie przyznania zwrotu wnioskodawcy koniecznych wydatków i wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdów – uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i w tym zakresie orzekło:

1. Przyznać zwrot koniecznych wydatków i wynagrodzenie za usunięcie i dozór pojazdu marki [...] [...] nr rej. [...], usuniętego z drogi w dniu [...] listopada 2008r. na podstawie art. 130a ust 1 pkt. 1 lit. a i umieszczonego na parkingu strzeżonym prowadzonym przez M. C. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] M. C. z siedzibą w P. ul. [...] (Wnioskodawca) za okres od [...] listopada 2008r. do [...] czerwca 2013r. w wysokości [...] zł brutto (słownie: dw ęć groszy) w tym [...] zł brutto za usunięcie pojazdu i [...] zł brutto za przechowywanie pojazdu (1685dni x [...] zł),

1a. Kosztami wskazanymi w pkt. 1 obciążyć Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] jako reprezentanta Skarbu Państwa i zobowiązać ten organ do ich wypłaty na rzecz Wnioskodawcy,

2. Przyznać zwrot koniecznych wydatków i wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdu marki [...] nr rej. [...], usuniętego z drogi w dniu [...] stycznia 2009r. na podstawie art. 130a ust. 2 pkt. 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz. 1137 ze zm. - dalej p.r.d.) i umieszczonego na parkingu strzeżonym prowadzonym przez M. C. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] M. C. z siedzibą w P. ul. [...] (Wnioskodawca) za okres od [...] stycznia 2009r. do [...] czerwca 2013r. w wysokości [...] zł (słownie: [...] grosze) w tym [...] zł brutto za usunięcie pojazdu i [...] zł brutto za przechowywanie pojazdu (1618 dni x [...] zł),

2a. Kosztami wskazanymi w pkt. 2 obciążyć Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] jako reprezentanta Skarbu Państwa i zobowiązać ten organ do ich wypłacenia na rzecz Wnioskodawcy,

3. Przyznać zwrot koniecznych wydatków i wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdu marki [...] [...] nr rej. [...], usuniętego z drogi w dniu [...] stycznia 2009r. na podstawie art. 130a ust. 1 pkt. 2 p.r.d., i umieszczonego na parkingu strzeżonym prowadzonym przez M. C. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] M. C. z siedzibą w P. ul. [...] (Wnioskodawca) za okres od [...] stycznia 2009r. do [...] czerwca 2013r. w wysokości [...] zł brutto (słownie: [...] [...] groszy) w tym [...] zł brutto za usunięcie pojazdu i [...] zł brutto za przechowywanie pojazdu (1609 dni x [...] zł),

3a. Kosztami wskazanymi w pkt. 3 obciążyć Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] jako reprezentanta Skarbu Państwa i zobowiązać ten organ do ich wypłaty na rzecz Wnioskodawcy,

4. Przyznać zwrot koniecznych wydatków i wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdu marki [...] [...] nr rej. [...], usuniętego z drogi w dniu [...] marca 2011r. na podstawie art. 130a ust. 1 pkt. 1 p.r.d., i umieszczonego na parkingu strzeżonym prowadzonym przez M. C. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] M. C. z siedzibą w P. ul. [...] (Wnioskodawca) za okres od [...] marca 2011r. do [...] czerwca 2013r. w wysokości [...] zł brutto (słownie: [...] groszy) w tym [...] zł brutto za usunięcie pojazdu i [...] zł brutto za przechowanie pojazdu (820 dni x [...] zł),

4a. Kosztami wskazanymi w pkt. 4 obciążyć Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] jako reprezentanta Skarbu Państwa i zobowiązać ten organ do ich wypłaty na rzecz Wnioskodawcy,

5. Przyznać zwrot koniecznych wydatków i wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdu marki [...] [...] nr rej. [...], usuniętego z drogi w dniu [...] kwietnia 2011r. na podstawie art. 130a ust. 2 pkt. 1a p.r.d., i umieszczonego na parkingu strzeżonym prowadzonym przez M. C. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] M. C. z siedzibą w P. ul. [...] (Wnioskodawca) za okres od [...] kwietnia 2011r. do [...] czerwca 2013r. w wysokości [...] zł brutto (słownie: [...] grosze) w tym [...] zł brutto za usunięcie pojazdu i [...] zł brutto za przechowanie pojazdu (778 dni x [...] zł),

5a. Kosztami wskazanymi w pkt. 5 obciążyć Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] jako reprezentanta Skarbu Państwa i zobowiązać ten organ do ich wypłaty na rzecz Wnioskodawcy,

6. Przyznać zwrot koniecznych wydatków i wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdu marki [...] [...] nr rej. [...], usuniętego z drogi w dniu [...] listopada 2011r. na podstawie art. 130a ust. 1 pkt. 1 p.r.d., i umieszczonego na parkingu strzeżonym prowadzonym przez M. C. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] M. C. z siedzibą w P. ul. [...] (Wnioskodawca) za okres od [...] listopada 2011r. do [...] czerwca 2013r. w wysokości [...] zł brutto (słownie: [...] groszy) w tym [...] zł brutto za usunięcie pojazdu i [...] zł brutto za przechowanie pojazdu (575 dni x [...] zł) - od Starosty [...].

Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następującym stanie faktycznym.

W dniu [...] lipca 2013r. Starosta P. otrzymał wniosek M. C., prowadzącego parking strzeżony- wyznaczonego do usuwania i przechowywania pojazdów usuniętych z drogi z terenu Powiatu [...] w razie wystąpienia okoliczności opisanych w art. 130a ust. 1 i ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Wniosek dotyczył przyznania wynagrodzenia za usuwanie pojazdów z drogi i ich przechowywanie na parkingu strzeżonym, opiewał na kwotę [...]zł i dotyczył pojazdów o nr rej. [...], [...], [...], [...], [...], PO [...] Pojazdy wymienione we wniosku zostały usunięte z drogi w okresie pomiędzy [...] listopada 2008r. a [...] listopada 2011r. Do wniosku została dołączona faktura pro-forma na kwotę [...]zł oraz tabelaryczne wyliczenie żądanego wynagrodzenia.

Starosta P. decyzją z dnia [...] sierpnia 2013r. odmówił przyznania wynagrodzenia.

Pismem z dnia [...] września 2013r. M. C. złożył odwołanie od wyżej wskazanej decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] stycznia 2014r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z dnia [...] marca 2014r. Starosta P. ponownie odmówił przyznania wynagrodzenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] sierpnia 2014r. nr [...], w wyniku odwołania M. C., uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W dniu [...] grudnia 2014r. Starosta P. ponownie wydał decyzję odmawiającą przyznania wynagrodzenia. Strona w piśmie z dnia [...] stycznia 2015r. złożyła odwołanie od w/w decyzji.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2015r. nr [...] SKO w P. uchyliło zaskarżoną decyzję Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2014r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Biorąc pod uwagę zalecenia SKO w P. Starosta P. ustalił, że pojazdy o nr rej. [...], [...], [...], [...], [...] zostały usunięte z drogi i umieszczone na parkingu Wnioskodawcy przed [...] sierpnia 2011r., a więc w okresie gdy organem właściwym w zakresie zwrotu kosztów związanych z przechowywaniem pojazdów był Naczelnik Urzędu Skarbowego, a pojazd o nr rej. [...] został usunięty i umieszczony na parkingu strzeżonym po tej dacie (usunięty w dniu [...] listopada 2011r.). Wobec powyższego pismem z dnia [...] lipca 2015r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] został zawiadomiony o toczącym się postępowaniu administracyjnym w przedmiocie zwrotu koniecznych wydatków i przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdów [...], [...], [...], [...], [...]

Pismem z dnia [...] lipca 2015r. (data odbioru [...] lipca 2015r.) Wnioskodawca został wezwany do przedłożenia w terminie 14 dni dokumentów źródłowych dotyczących rzeczywistych kosztów usunięcia i dozoru pojazdu. W odpowiedzi na wezwanie, w piśmie z dnia [...] lipca 2015r. pełnomocnik Wnioskodawcy przedstawił opinię datowaną na styczeń 2007r., sporządzoną przez dr J. G. dotyczącą wyznaczenia ceny usługi parkowania samochodów na parkingach depozytowych. W uzupełnieniu pismem z dnia [...] lipca 2015r. Wnioskodawca przedstawił tabelę zawierającą wyliczenie żądanego wynagrodzenia. Do wyliczenia wnioskodawca zastosował stawki wynikające z Uchwał Rady Powiatu [...] w sprawie wysokości opłat za usunięcie i parkowanie pojazdów na parkingach strzeżonych.

W związku z nieprzedłożeniem dokumentów źródłowych (księgowych), Wnioskodawca został ponownie wezwany do kompletnego i rzetelnego udokumentowania faktycznie poniesionych kosztów w terminie do dnia [...] września 2015r.

W piśmie z dnia [...] sierpnia 2015r. M. C. wezwał organ o uszczegółowienie żądania przedstawienia dokumentów źródłowych oraz ponownie wskazał, iż opinia sporządzona przez dr J. G. jest miarodajnym dokumentem, na podstawie którego można dokonać wyliczenia stosowanego wynagrodzenia. W odpowiedni z dnia [...] września 2015r. Starosta P. poinformował Wnioskodawcę, że dokumentami źródłowymi są wszelkie dokumenty, które wskazują poniesienie kosztów w odniesieniu do usunięcia i przechowywania konkretnego pojazdu.

Pełnomocnik Wnioskodawcy w pismach datowanych na [...] września 2015r. i [...] września 2015r. przedstawił dokumentację rachunkową potwierdzającą poniesione koszty w miesiącu grudniu 2014r. oraz aktualne umowy zawarte z wykonawcami na usuwanie i przechowywanie pojazdów z powiatów przyległych do Powiatu [...]. Pełnomocnik wskazał, że przedstawione koszty usług parkingowych mają charakter stały, w każdym miesiącu kształtują się na tym samym stałym poziomie, co w miesiącu grudniu 2014r.

W dalszej kolejności Starosta P. postanowieniem z [...] listopada 2015r., nr [...] orzekł o przyznaniu na rzecz M. C. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] M. C. w:

- pkt. 1 o przyznaniu zwrotu koniecznych wydatków i wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdu marki [...] Cinąuecento nr rej. [...], usuniętego z drogi w dniu [...] listopada 2008r. na podstawie art. 130a ust. 1 pkt. 1 lit. a i umieszczonego na parkingu strzeżonym prowadzonym przez Wnioskodawcę za okres od [...] listopada 2008r. do [...] czerwca 2013r. w wysokości [...] zł brutto (słownie: [...] groszy) w tym [...] zł brutto za usunięcie pojazdu i [...] zł brutto za przechowywanie pojazdu (1685dni x [...] zł),

- pkt. la kosztami wskazanymi w pkt. 1 obciążył Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] jako reprezentanta Skarbu Państwa i zobowiązał ten organ do ich wypłaty na rzecz Wnioskodawcy,

- pkt. 2 o przyznaniu zwrotu koniecznych wydatków i wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdu marki [...] nr rej. [...], usuniętego z drogi w dniu [...] stycznia 2009r., na podstawie art. 130a ust. 2 pkt. 1 lit. b i umieszczonego na parkingu strzeżonym prowadzonym przez Wnioskodawcę za okres od [...] stycznia 2009r. do [...] czerwca 2013r. w wysokości [...] zł (słownie: [...] groszy) w tym [...] zł brutto za usunięcie pojazdu i [...] zł brutto za przechowywanie pojazdu (1618 dni x [...] zł),

- pkt. 2a kosztami wskazanymi w pkt. 2 obciążono Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] jako reprezentanta Skarbu Państwa i zobowiązano ten organ do ich wypłacenia na rzecz Wnioskodawcy,

- pkt. 3 o przyznaniu zwrotu koniecznych wydatków i wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdu marki [...] [...] nr rej. [...], usuniętego z drogi w dniu [...] stycznia 2009r. na podstawie art. 130a ust. 1 pkt. 2 i umieszczonego na parkingu strzeżonym prowadzonym przez Wnioskodawcę za okres od [...] stycznia 2009r. do [...] czerwca 2013r. w wysokości [...] zł brutto (słownie: [...] grosze) w tym [...] zł brutto za usunięcie pojazdu i [...] zł brutto za przechowywanie pojazdu (1609 dni x [...] zł),

- pkt. 3a kosztami wskazanymi w pkt. 3 obciążyć Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] jako reprezentanta Skarbu Państwa i zobowiązać ten organ do ich wypłaty na rzecz Wnioskodawcy,

- pkt. 4 o przyznaniu zwrotu koniecznych wydatków i wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdu marki [...] [...] nr rej. [...], usuniętego z drogi w dniu [...] marca 2011r. na podstawie art. 130a ust. 1 pkt. 1 i umieszczonego na parkingu strzeżonym prowadzonym przez Wnioskodawcę za okres od [...] marca 2011r. do [...] czerwca 2013r. w wysokości [...] zł brutto (słownie: [...] groszy) w tym [...] zł brutto za usunięcie pojazdu i [...] zł brutto za przechowanie pojazdu (820 dni x 3x56zł),

- pkt. 4a kosztami wskazanymi w pkt. 4 obciążyć Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] jako reprezentanta Skarbu Państwa i zobowiązać ten organ do ich wypłaty na rzecz Wnioskodawcy,

- pkt. 5 o przyznaniu zwrotu koniecznych wydatków i wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdu marki R. C. nr rej. [...], usuniętego z drogi w dniu [...] kwietnia 201 lr. na podstawie art. 130a ust. 2 pkt. 1 a i umieszczonego na parkingu strzeżonym prowadzonym przez Wnioskodawcę za okres od [...] kwietnia 2011r. do [...] czerwca 2013r. w wysokości [...] zł brutto (słownie: dwa [...] groszy) w tym [...] zł brutto za usunięcie pojazdu i [...] zł brutto za przechowanie pojazdu (778 dni x [...] zł),

- pkt. 5a kosztami wskazanymi w pkt. 5 obciążyć Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] jako reprezentanta Skarbu Państwa i zobowiązać ten organ do ich wypłaty na rzecz Wnioskodawcy,

- pkt. 6 o przyznaniu zwrotu koniecznych wydatków i wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdu marki [...] [...] nr rej. [...], usuniętego z drogi w dniu [...] listopada 201 lr. na podstawie art. 130a ust. 1 pkt. 1 i umieszczonego na parkingu strzeżonym prowadzonym przez Wnioskodawcę za okres od [...] listopada 2011r. do [...] czerwca 2013r. w wysokości [...] zł brutto (słownie: [...] groszy) w tym [...] zł brutto za usunięcie pojazdu i [...] zł brutto za przechowanie pojazdu (575 dni x [...] zł) - od Starosty [...].

Pełnomocnik M. C. pismem z dnia [...] grudnia 2015r. wniósł w terminie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego zażalenie na w/w postanowienie.

Ponadto w/w postanowienie zostało zaskarżone w terminie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] pismem z dnia [...] grudnia 2015r.

Pełnomocnik M. C. oparła zażalenie na następujących naruszeniach prawa procesowego:

- art. 10 § 1 Kpa poprzez jego niezastosowanie i nie zawiadomienie Skarżącego przed wydaniem postanowienia o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

-art. 7 Kpa poprzez jego niezastosowanie i nie wzięcie pod uwagę okoliczności wskazanych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w jego postanowieniach wydanych w tożsamych sprawach i jego zaleceń, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

-art. 124 § 2 w z w. z art. [...] w zw. z art. 107 § 3 Kpa poprzez jego niezastosowanie i nie wskazanie precyzyjnie na jakich dowodach organ I instancji oparł się przy ustaleniu wysokości wydatków i wynagrodzenia związanych z wykonaniem zadań holowania i dozoru, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Z kolei Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] zarzucił zaskarżonemu postanowieniu:

-naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię art. 13 ustawy z dnia [...] lipca 2010r. o zmianie ustawy- Prawo o ruchu drogowym i niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2010r., Nr 152, poz. 1018) poprzez przyjęcie, że właściwym do zapłaty kosztów za usunięcie i dozór pojazdu jest w imieniu Skarbu Państwa Naczelnik Urzędu Skarbowego [...], podczas gdy w ocenie strony skarżącej podmiotem tym winien być Wojewoda, względnie Starosta P.,

-naruszenie prawa procesowego art. 107 § 1 Kpa poprzez wydanie orzeczenia nie zawierającego podstawy prawnej oraz uzasadnienia prawnego i faktycznego postanowienia w zakresie obciążenia Skarbu Państwa- Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdu,

-niewykonalność zaskarżonego postanowienia w sensie utraty w sprawach organizacyjno-finansowych, z dniem [...] kwietnia 2015r., poprzez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] przedmiotu jednostki budżetowej, która może wykonywać zobowiązania tego rodzaju, w tym stanie rzeczy naruszenie art. 5 ust. 7b ustawy z dnia [...] czerwca 1996 roku o urzędach i izbach skarbowych, który stanowi, że w sprawach organizacyjno-finansowych, w tym z zakresu prawa pracy, izba skarbowa wraz z podległymi urzędami skarbowymi stanowi jednostkę organizacyjną, której kierownikiem jest dyrektor izby skarbowej- w tym sensie zwrócenie postanowienia do niewłaściwej strony postępowania oraz błędne oznaczenie podmiotu zobowiązanego do jego wykonania.

Organ I instancji nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniesionych zażaleń podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.

Organ zauważył, że w poprzednio wydanym rozstrzygnięciu z dnia [...] czerwca 2015r. nr [...], Kolegium wskazało, że Starosta P. prowadząc ponownie postępowanie winien między innymi wezwać wnioskodawcę do przedłożenia dowodów (dokumentów źródłowych) dotyczących rzeczywistych kosztów usunięcia i dozoru przedmiotowych pojazdów celem ustalenia koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru.

Ponadto Starosta P. miał też z urzędu podjąć inicjatywę dowodową i posiłkując się regułami dowodowymi wynikającymi z przepisów KPA ustalić wysokość koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru spornych pojazdów oraz wysokość należnego wynagrodzenie za dozór poprzez np. zastosowanie metody porównawczej uwzględniającej stawki abonamentowe, obowiązujące na parkingach strzeżonych w roku orzekania 2015r. na obszarze Powiatu [...] oraz powiatów przyległych, a zatem biorąc pod uwagę wynagrodzenie przyjęte w danych stosunkach.

W oparciu o tak zebrany materiał dowodowy Starosta P. miał przyznać Wnioskodawcy zwrot koniecznych wydatków i wynagrodzenie za usunięcie i dozór pojazdów oraz zobowiązać właściwy organ do ich wypłaty na rzecz Wnioskodawcy. Tak więc Starosta P. postanowieniem z dnia [...] listopada 2015r. nr [...] przyznał Wnioskodawcy zwrot koniecznych wydatków i wynagrodzenie za usunięcie i dozór pojazdów. Starosta P. ustalając w/w kwestie przyjął stawkę [...] zł za każdy dzień przechowywania pojazdu na parkingu strzeżonym prowadzonym przez Wnioskodawcę.

Pełnomocnik reprezentujący przedsiębiorcę M. C. skarżąc w/w postanowienie zarzucił mu przede wszystkim przyjęcie błędnej stawki za usługę parkowania usuniętych pojazdów w trybie art. 130a Prawa o ruchu drogowym na parkingu strzeżonym Wnioskodawcy. Pełnomocnik zarzucił, że stawka [...] zł za dzień jest rażąco niska i nieadekwatna.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Starosta P. wskazał, że Wnioskodawca jako podstawę obliczania żądanych kwot wskazał treść umów z nim zawartych oraz stawki wynikające z uchwał Rady Powiatu [...] w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i parkowanie pojazdów na parkingach strzeżonych. Starosta P. uzasadnił, że zawarte z Wnioskodawcą w roku 2007 i 2010 umowy nie zawierały zapisów dotyczących regulowania należności za pojazdy nieodebrane przez właścicieli, gdyż celem tych umów było wyznaczenie podmiotów uprawnionych do holowania i przechowywania pojazdów usuniętych z drogi, w związku z dyspozycją właściwej jednostki, w przypadkach określonych w art. 130a Prawa o ruchu drogowym. Z kolei przyjęte do wyliczenia przez Wnioskodawcę stawki ustalone przez Radę Powiatu [...] nie mogą stanowić punktu odniesienia dla ustalenia wysokości kosztów oraz wynagrodzenia przysługującego dozorcy. Starosta wskazał, że opłaty za parkowanie jakie ustala rada powiatu odnoszą się do właścicieli pojazdów (innych niż Skarb Państwa i Powiat). Zostało to w jednoznaczny sposób wyartykułowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2015r. zapadłym pod sygn. akt I OPS 4/14, w którym Sąd w składzie 7 sędziów.

Kolegium podzieliło w/w argumentację przyjętą przez Starostę [...] dotyczącą w/w kwestii. Niemniej jednak przyjęta przez Starostę [...] stawka [...] zł za dzień parkowania na parkingu strzeżonym w ocenie Kolegium była drastycznie zaniżona i w tym zakresie uznało podniesiony przez pełnomocnika Wnioskodawcy zarzut za zasadny. Na terenie Miasta P. obowiązują płatne strefy parkowania wprowadzone uchwałą nr [...] Rady Miasta P. z dnia [...] czerwca 2013r. W podstrefie czerwonej obowiązuje opłata [...] zł za pierwszą godzinę parkowania. Również na parkingach strzeżonych zlokalizowanych na terenie Miasta P. obowiązuje podobna stawka za godzinę parkowania. Starosta P. przyjął stawkę [...] zł za dzień parkowania wskazując, że ustalił ją w oparciu o metodę porównawczą, uwzględniając stawki abonamentowe obowiązujące na parkingach strzeżonych w 2015r. na obszarze powiatu przyległego do Powiatu [...]. Jednakże, jak wytknął organ II instancji, Starosta w ogóle nie wskazał na terenie jakiego powiatu oraz na jakich parkingach strzeżonych obowiązują stawki pozwalające na przyjęcie stawki [...] zł za dzień parkowania na parkingu strzeżonym. W ocenie Kolegium poczynione ustalenie stawki za parkowanie było nieprawidłowe i nie znajdowało poparcia w zgromadzonych aktach sprawy.

W ocenie Kolegium szczególną uwagę zwrócić należy na ten właśnie materiał dowodowy. Pełnomocnik Wnioskodawcy przedłożył jako dowód w sprawie prywatną opinię datowaną na styczeń 2007r, sporządzoną przez biegłego sądowego w dziedzinie zarządzania przedsiębiorstwem dr J. G. w przedmiocie wyznaczenia ceny usługi parkowania samochodów na parkingach depozytowych. W treści tej opinii wskazano, że została ona sporządzona celem ustalenia ceny jednostkowej (dla jednego pojazdu na dobę oferowanych usług parkowania pojazdów na parkingu depozytowym należącym do firmy "[...]" Przedsiębiorstwo Motoryzacyjne "[...]". Po przeprowadzeniu szczegółowej analizy biegły doszedł do wniosku, że koszty związane z parkowaniem jednego pojazdu w ciągu jednej doby na parkingu depozytowym wynoszą [...] zł. Biegły wskazał, że wartość ta zapewnia prosty zwrot poniesionych wydatków wynikających z prowadzonej działalności w zakresie świadczenia usług parkingowych.

Organ I instancji pominął w/w dowód. Działanie takie uznać należy za naruszające treść art. 75 § 1 Kpa, zgodnie z którym w postępowaniu administracyjnym jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Zdaniem Kolegium sporządzona przez dr J. G. opinia "dotycząca wyznaczenia ceny usługi parkowania samochodów na parkingach depozytowych należących do firmy "[...]" Przedsiębiorstwo Motoryzacyjne [...]" jest pełna, jasna, rzeczowa, rzetelna i przekonująca, jest logiczna, wewnętrznie spójna a jej wnioski uzasadnione dlatego może stanowić dowód w niniejszym postępowaniu.

W toku prowadzonego postępowania żadna z jego stron nie podważała przedłożonej przez stronę opinii prywatnej sporządzonej przez biegłego sądowego. Z tego też względu organ I instancji winien ten dowód dopuścić i odnieść się do jego treści, czego nie zrobił.

Zgodnie z treścią art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny przyzna, na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie określa kryteriów ustalania wysokości wynagrodzenia. Kolegium podzieliło pogląd w myśl, którego należy w tym zakresie posiłkować się art. 836 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym, jeżeli wysokość wynagrodzenia za holowanie i przechowanie nie jest określona w umowie albo w taryfie przechowawcy należy się wynagrodzenie przyjęte w danych stosunkach. Organ II instancji powołał się tu na stanowisko NSA w wyroku z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 464/10, gdzie wskazano, iż: "wykładnia językowa art. 101 § 1 u.p.e.a. daje podstawę do wyprowadzenia wniosku, że zwrot koniecznych wydatków oraz wynagrodzenie następuje w momencie wykazania koniecznych wydatków i wynagrodzenia poniesionych przez konkretnego dozorcę w stosunku do określonego pojazdu. Dodatkowo to na dozorcy ciąży obowiązek wykazania owych poniesionych kosztów." Nadto, Sąd wskazał, że: "Ani art. 102 § 2 u.p.e.a., ani żaden inny przepis powołanej ustawy nie określa jak należy ustalić przedmiotową należność. Nie ulega natomiast wątpliwości, że należność ta winna odpowiadać rzeczywistym i wykazanym wydatkom poniesionym przez podmiot wykonujący dozór na wykonanie dozoru, w tym przypadku na utrzymanie i eksploatację parkingu oraz wynagrodzenie za sprawowany dozór mienia przechowywanego na parkingu."

W ocenie Kolegium Wnioskodawca wykazał w sposób dostateczny i nie budzący wątpliwości jakie koszty poniósł przechowując na parkingu depozytowym powierzone mu mienie a określona przez biegłego stawka [...] zł za dzień odpowiada warunkom rynkowym.

Rozpatrując zarzuty podniesione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] Kolegium wskazało, że Starosta P. prowadząc przedmiotowe postępowanie kierując się zaleceniami Kolegium rozróżnił, które pojazdy objęte wnioskiem Pana M. C. zostały usunięte w trybie art. 130a Prawa o ruchu drogowym, gdy organem właściwym był Naczelnik Urzędu Skarbowego, a które gdy organem właściwym był już Starosta P.. W zależności od poczynionych ustaleń Starosta P. rozdzielił koszty powstałe pomiędzy siebie a Naczelnika Urzędu Skarbowego. Nie można było bowiem pominąć faktu, iż przed nowelizacją ustawy Prawo o ruchu drogowym jaka dokonała się ustawą z dnia [...] lipca 2010r. przyjmowano, iż organem właściwym w zakresie zwrotu kosztów związanych z przechowaniem pojazdów był Naczelnik Urzędu Skarbowego, jako podmiot działający w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa i to właśnie ten organ winien dokonać zwrotu poniesionych przez dozorcę kosztów, które powstały w dacie kiedy to właśnie ten organ był właściwy.

W ocenie Kolegium Powiat P. jako jednostka samorządu terytorialnego nie może ponosić negatywnych konsekwencji, w tym zwłaszcza finansowych, wynikających z niedokonania przez inne organy administracji państwowej, czynności przewidzianych prawem. Powstałe zobowiązania finansowe względem Wnioskodawcy powstały, gdy organem właściwym na gruncie procedury uregulowanej w art. 130a Prawa o ruchu drogowym był Naczelnik Urzędu Skarbowego oraz Dyrektor Izby Skarbowej jako organ wyższego stopnia i to właśnie te organy winny uregulować powstałe zobowiązania związane ze swoją działalnością.

Naczelnik Urzędu Skarbowego podniósł, iż organem właściwym do uregulowania należności przysługujących Wnioskodawcy jest Wojewoda. W toku prowadzonego postępowania odwoławczego Kolegium pismem z dnia [...] stycznia 2016r. zwróciło się do Wojewody W. (o czym strony zostały poinformowane) z zapytaniem, czy organ ten uznaje się za stronę prowadzonego postępowania w sprawie przedmiotowych kosztów. Pismem z dnia [...] lutego 2016r. nr [...] Wojewoda W. poinformował Kolegium, iż wynikający z dokumentów i opisany stan sprawy, nie stwarza przesłanek, zarówno w aspekcie merytorycznym jak i formalnoprawnym do uznania Wojewody W. jako strony w niniejszym postępowaniu.

W związku z powyższym organ uznał, iż organem zobowiązanym do poniesienia przedmiotowych kosztów jest Naczelnik Urzędu Skarbowego jako reprezentant Skarbu Państwa, gdyż w myśl art. 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2010r. Nr 152, poz. 1018) nowelizującej Prawo o ruchu drogowym z dniem 4 września 2010r., Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy zmieniającej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, do dnia wejścia w życie mniejszej ustawy, wobec pojazdów, których 6 miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia [...] czerwca 2009r, do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. W dacie wydania dyspozycji do usunięcia części z pośród wymienionych pojazdów Naczelnik Urzędu Skarbowego był organem egzekucyjnym i reprezentował Skarb Państwa na gruncie procedury a art. 130a P.r.d.

Zważywszy na treść powyższego przepisu bezzasadnym, zdaniem Kolegium, jest zarzut braku podstawy prawnej zaskarżonego postanowienia. Kwestia zwrotu przedsiębiorcom należnych kosztów za usunięcie i przechowywanie pojazdów, które nie zostały odebrane przez swych właścicieli była wielokrotnie przedmiotem rozstrzygnięć sądów administracyjnych. Na przykład Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 29 listopada 2010r, sygn. I OPS 1/10 wskazał, że: "Istota regulacji dotyczącej usuwania pojazdów z drogi i dalszego postępowania z tymi pojazdami wynika z tego, że jest to wykonywanie zadania publicznego o charakterze administracyjnoprawnym, które jest wykonywane przez organy administracji publicznej, ale w części także przy pomocy (z udziałem) podmiotów spoza administracji publicznej, którymi są jednostki wyznaczone do usunięcia pojazdów z drogi lub prowadzenia parkingów dla takich pojazdów. Skoro zatem zadanie to jest wykonywane przez jednostki wyznaczone przez organy administracji publicznej, to również te jednostki wykonują zadanie z zakresu administracji publicznej, a wobec tego łączy te jednostki także z organami administracji publicznej stosunek prawny o charakterze administracyjnym oparty na założeniu, że otrzymają one wynagrodzenie i zwrot kosztów za wykonywanie nałożonych na nie obowiązków." W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny przesądził, że w sytuacji gdy właściciel pojazdu usuniętego z drogi w przypadkach, o których mowa w art. 130a ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym nie odebrał pojazdu w określonym terminie, jednostce wyznaczonej do prowadzenia parkingu strzeżonego (jednostce wyznaczonej do usuwania pojazdów) może być przyznane wynagrodzenie za cały okres wykonywania dozoru nad pojazdem oraz zwrot kosztów związanych z wykonywaniem dozoru, w tym kosztów usunięcia pojazdu z drogi, na podstawie art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r., w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 50, poz. 449).

W związku z powyższym zarzut naruszenia art. 107 § 1 Kpa Kolegium uznało za bezzasadny, gdyż art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z § 3 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji daje podstawę do zwrotu przedsiębiorcy koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za ten dozór. Z kolei art. 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw daje podstawę do obciążenia przedmiotowymi kosztami Skarb Państwa- Naczelnika Urzędu Skarbowego.

Przechodząc do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 5 ust. 7 b ustawy z dnia 21 czerwca 1996 roku o urzędach i izbach skarbowych Kolegium stwierdziło, że Naczelnik Urzędu Skarbowego został powiadomiony przez Starostę [...] o toczącym się postępowaniu administracyjnym, oraz brał w nim czynny udział. Przywołany wyżej przepis reguluje wewnętrzną strukturę funkcjonowania organów podatkowych i w ocenie Kolegium nie znajduje on zastosowania w niniejszej sprawie. W dacie kiedy nastąpiło wydanie dyspozycji do usunięcia przedmiotowych pojazdów organem egzekucyjnym na gruncie art. 130a Prawa o ruchu drogowym był Naczelnik Urzędu Skarbowego. Na podstawie obowiązującego wówczas wydanego w oparciu o art. 174 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 50, poz. 449), które obowiązywało do dnia 3 marca 20lir., Naczelnik Urzędu Skarbowego był organem właściwym do zwrotu kosztów przechowywania pojazdów jako organ egzekucyjny na mocy art. 19 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W tej sytuacji organ II instancji stwierdził, że stan faktyczny został w sposób wyczerpujący ustalony a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał na wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia, dlatego też zważywszy na zaistniałe uchybienie Kolegium postanowiło uchylić zaskarżone postanowienie w całości i orzec co do istoty sprawy, gdyż przyjęcie odmiennej stawki za dzień parkowania na parkingu Wnioskodawcy skutkuje zmianą wysokości należnych mu kosztów.

W ocenie Kolegium w niniejszym składzie wydane rozstrzygnięcie nie narusza treści art. 139 Kpa, gdyż wydane postanowienie Starosty [...] zostało zaskarżone przez wszystkie strony prowadzonego postępowania a w interesie społecznym jest to aby podmioty świadczące sługi otrzymywały za wykonaną pracę należne im wynagrodzenie.

Skargę na postanowienie Kolegium złożył Naczelnik Urzędu Skarbowego [...]. Zaskarżając decyzję w całości zarzucił naruszenie:

1. art. 13 ustawy zmieniającej z dnia [...] lipca 2010 r. w zw. z art. 156 § 1 K.p.a. poprzez przyjęcie, że Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] jest właściwy do zapłaty kosztów za usunięcie i dozór pojazdu w imieniu Skarbu Państwa, podczas gdy podmiotem tym powinien być Wojewoda (skutkowało to wydanie postanowienia w stosunku do podmiotu, który nie jest stroną w sprawie);

2. art. 77 § 1 i 3, art. 80 i 84 K.p.a. w zw. z art. 136 i 138 § 2 K.p.a. poprzez nie podanie przez organ drugiej instancji argumentacji w odniesieniu do nieskorzystania z wiedzy specjalistycznej biegłego, pomimo uznania, że w sprawie wymagane są wiadomości specjalne (w tym oparcie postanowienia wyłącznie na prywatnej opinii ze stycznia 2007 r. złożonej przez stronę postępowania);

3. art. 28 K.p.a. (w stopniu rażącym) poprzez brak rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy ewentualnej właściwości podmiotowej Wojewody i to pomimo pośredniego uznania takiej podmiotowości wyrażającego się w wystosowaniu do tegoż Wojewody zapytania, czy uznaje się za stronę postępowania;

4. art. 15 K.p.a. w zw. z art. 136 i 138 § 2 K.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego przez organ odwoławczy w zbyt szerokim zakresie (przeprowadzenie dowodu co do wysokości wynagrodzenia i zwrotu koniecznych wydatków dozoru i usunięcia pojazdu), co bezpośrednio wpłynęło na treść postanowienia kształtującego prawa i obowiązki Skarbu Państwa;

5. art. 136 i art. 138 § 2 K.p.a. poprzez nie podjęcie przez Kolegium rozstrzygnięcia o uchyleniu zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego załatwienia przez organ pierwszej instancji;

6. art. 7 i 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 130a ust. 10 i 10h P.r.d., art. 102 § 2 u.p.e.a. w zw. z § 1 i 3 pkt 2b rozporządzenia w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 13 ustawy zmieniającej z dnia 22 lipca 2010 r. – poprzez bezkrytyczne przyjęcie tez z prywatnej opinii ze stycznia 2007 r. i zaniechanie ustalenia faktycznego czasookresu przechowywania pojazdów na parkingu, w szczególności daty wydania dyspozycji o usunięciu pojazdu z drogi, czasu zakończenia postępowania, kosztów związanych z usuwaniem pojazdu z drogi, czasu zakończenia postępowania, kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu, co spowodowało zaniechaniem ustalenia przez organy o w oparci o te dane rzeczywistych kosztów, które mogą stanowić podstawę do ustalenia wynagrodzenia na rzecz M. C.;

7. art. 107 § 3 K.p.a. poprzez nie ustosunkowanie się w postanowieniu Kolegium do zarzutu o niezawiadomieniu strony – skarżącego przez wydaniem postanowienia o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

8. art. 10 § 1 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie;

9. art. 107 § 1 K.p.a. poprzez wydanie orzeczenia nie zawierającego podstawy prawnej oraz uzasadnienia prawnego i faktycznego w zakresie obciążenia Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] wynagrodzeniem za usunięcie i dozór pojazdów.

Niezależnie Naczelnik Urzędu Skarbowego zarzucił decyzji niewykonalność, wskazując na to, że z dniem [...] kwietnia 2015 r. utracił on przymiot jednostki budżetowej, która może wykonywać zobowiązania takie jak zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wskazując na powyższe Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz poprzedzającego go postanowienia Starosty. Wystąpił także o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

Pismem z dnia [...] czerwca 2016 r. Kolegium odpowiedziało na skargę wnosząc o jej oddalenie. W obszernej argumentacji organ odniósł się do zarzutów skargi, końcowo podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Pismem z dnia [...] września 2016 r. o oddalenie skargi wniósł również uczestnik postępowania M. C..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie w części obejmującej punkty 1,1a, 2, 2a, 3. 3a, 4, 4a, 5, 5a, postanowienia Kolegium z dnia [...] kwietnia 2016 r., [...] oraz punkty 1, 1a, 2, 2a, 3, 3a, 4, 4a, 5, 5a, postanowienia Starosty [...] z dnia [...] listopada 2015 r., [...]

W odniesieniu do punktu 6 zaskarżonego postanowienia skarga podlega oddaleniu.

Ze względu na przejrzystość argumentacji Sąd w pierwszej kolejności odniesie się do zasadności skargi w zakresie obejmującym punkt 6 zaskarżonego postanowienia. W punkcie tym Kolegium orzekło reformatoryjnie (po uprzednim uchyleniu rozstrzygnięcia Starosty) o przyznaniu na rzecz M. C. zwrotu koniecznych wydatków i wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdu marki [...] [...] nr rej [...], usuniętego z drogi w dniu [...] listopada 2011r., na podstawie art. 130a ust. 1 pkt 1 P.r.d. za okres od [...] listopada 2011r. do dnia [...] czerwca 2013r. w wysokości [...] zł brutto, w tym [...] zł za usunięcie pojazdu i [...] zł za przechowywanie pojazdu (575 dni x [...] zł), od Starosty [...].

Rozstrzygnięcie Kolegium w omawianym zakresie konkretyzuje uprawnienie wnioskodawcy M. C.; w żaden sposób natomiast nie obejmuje obowiązków ani praw Naczelnika Urzędu Skarbowego. Punkt 2 postanowienia organu odwoławczego kształtuje więc stosunek administracyjnoprawny wyłącznie pomiędzy Starostą [...] a podmiotem występującym o przyznanie mu wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdu [...] [...] nr rej [...]. Rozstrzygnięcie dotyczące tego pojazdu jest przy tym w zupełności przedmiotowo wyodrębnione i niezależne, a jego związek z innymi punktami postanowienia wyraża się wyłącznie w tym, że formalnie ujęto je w jednym postanowieniu.

Skoro zatem rozstrzygnięcie dotyczące kosztów usunięcia i dozoru pojazdu [...] [...] nr rej [...] nie dotyczy sfery prawnej skarżącego Naczelnika Urzędu Skarbowego [...], to tym samym skarga tegoż podmiotu nie może być merytorycznie rozpoznana. Sam uprawniony z postanowienia – M. C. (będący uczestnikiem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego) nie złożył natomiast skargi.

Uzupełniająco Sąd zwraca uwagę, że ustalenie kosztów usunięcia i dozoru pojazdu [...] [...] nr rej [...], nawet pośrednio nie może dotyczyć Skarbu Państwa, gdyż pojazd ten (jak wynika z akt administracyjnych – zob. k. 3) został usunięty z drogi [...] listopada 2011r. Z całą pewnością nie jest on zatem objęty regulacją przejściową zawartą w art. 13 ustawy zmieniającej z dnia [...] lipca 2010 r. (do której Sąd powróci niżej), w oparciu o którą Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania wobec pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia [...] czerwca 2009 r. do dnia wejścia w życie ustawy, to jest do dnia [...] września 2010 r.

Odnosząc się do kwestii zasadności skargi w zakresie obejmującym pozostałe punkty postanowienia Kolegium z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...] Sąd uznał za konieczne przedstawienie w pierwszej kolejności pewnych uwag porządkujących dotyczących podstawy prawnej zaskarżonego rozstrzygnięcia. Kwestia ta nie została bowiem przez organy obu instancji należycie rozważona.

Po kilku decyzjach kasacyjnych wydanych przez Kolegium (co zostało opisane wyżej) Starosta ostatecznie we właściwej formie załatwił wniosek M. C. o przyznanie wynagrodzenia związanego z usunięciem i przechowywaniem pojazdów usuniętych z drogi - wymienionych w orzeczeniu, organ pierwszej instancji prawidłowo orzekł w formie postanowienia (nie decyzji), a za podstawę prawną rozstrzygnięcia przyjął art. 102 § 2 u.p.e.a., nie zaś art. 130a ust. 10h P.r.d. Ten ostatni przepis, choć dotyczy ustalania kosztów m.in. usunięcia i przechowywania pojazdu, to jednak ogranicza się podmiotowo do kwestii obciążenia nimi właściciela pojazdu (względnie jego dysponenta – zob. art. 130a ust. 10i P.r.d.).

Aby zrozumieć w jaki sposób art. 102 § 2 u.p.e.a. powinien być stosowany w niniejszej sprawie konieczne jest odniesienie się do historycznych aspektów włączenia tego przepisu w sferę regulacji prawnych związanych z rozliczeniem kosztów usunięcia i przechowywania porzuconych pojazdów.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że od wielu już lat obowiązuje w Prawie o ruchu drogowym zasada, iż to właściciel ponosi koszty usunięcia pojazdu z drogi. Dotyczy to zwłaszcza przypadku nieokazania przez kierującego dokumentu potwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu (art. 130a ust. 1 pkt 1 P.r.d. - co obejmuje z reguły przypadki pojazdów porzuconych). Wedle obecnego brzmienia odpowiedzialność właściciela (dysponenta pojazdu) jest dodatkowo skonkretyzowana w art. 130a ust. 10h i 10i, które wskazują zakres owej odpowiedzialności oraz stanowią podstawę prawną do orzekania o niej przez starostów.

Odrębnie należy rozważać problem rozliczeń z podmiotami realizującymi usługi w zakresie usuwania pojazdów.

Przed rokiem 2010 w sferze stosowania prawa ujawniły się poważne kontrowersje co do tego czy i na jakiej podstawie prawnej przedsiębiorcy świadczący usługi usunięcia i przechowywania pojazdów w trybie opisanym w art. 130a P.r.d. mogą ubiegać się o zwrot kosztów i wynagrodzenie z tytułu tych usług – w sytuacjach, gdy nie otrzymali zapłaty od właścicieli (dysponentów) pojazdów. Bezdyskusyjnie przedsiębiorcy ci nie mogli bowiem ubiegać się o rozpoznanie ich żądań w oparciu o przepisy dotyczące obciążania kosztami właścicieli (dysponentów) pojazdów.

Ubocznie można dodać, że powyższe zagadnienie stało się jeszcze bardziej skomplikowane wobec wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r., P 4/06 (Dz. U. z 2008 r. Nr 100, poz. 649), którym stwierdzono niekonstytucyjność art. 130a ust. 10 P.r.d. w zakresie w jakim przepis ten dopuszczał odjęcie własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu.

Wyżej opisane kontrowersje były tak daleko idące, że ostatecznie zdecydował się je rozstrzygnąć Naczelny Sąd Administracyjny uchwałą z dnia 29 listopada 2010 r., I OPS 1/10 (ONSAiWSA z 2011 r. Nr 1, poz. 4). Wskazano w niej, że: "jeżeli właściciel pojazdu usuniętego z drogi w przypadkach, o których mowa w art. 130 a ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) nie odebrał pojazdu w określonym terminie, jednostce wyznaczonej do prowadzenia parkingu strzeżonego (jednostce wyznaczonej do usuwania pojazdów) może być przyznane wynagrodzenie za cały okres wykonywania dozoru nad pojazdem oraz zwrot kosztów związanych z wykonywaniem dozoru, w tym kosztów usunięcia pojazdu z drogi, na podstawie art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.) w związku z § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 50, poz. 449)".

W uchwale I OPS 1/10 zwrócono uwagę, że zgodnie z 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 50, poz. 449) przepisy działu II rozdziału 6 u.p.e.a. dotyczące przechowania, oszacowania i sprzedaży ruchomości stosuje się do ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie darowizny, zrzeczenia się, dziedziczenia ustawowego oraz objęcia w posiadanie rzeczy niczyjej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ten przepis jest zatem podstawą zastosowania art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w sytuacji, o której mowa w art. 130a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym.

Warto w tym miejscu podkreślić, że rozporządzenie z dnia 23 kwietnia 2002 r. stanowiło nie tylko o możliwości stosowania art. 102 § 2 u.p.e.a. w sytuacjach określonych w art. 130a P.r.d., ale również wyznaczało właściwość naczelników urzędów skarbowych – jako "organów egzekucyjnych" w takich sytuacjach (§ 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia).

Przechodząc do obecnego stanu prawnego zauważyć należy, że ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. znacząco zmieniono art. 130a Prawa o ruchu drogowym. Istotą nowelizacji było dostosowanie ustawy do wspomnianego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r., P 4/06. Niejako przy okazji skorygowano jednak w dużej mierze procedurę związaną z usuwaniem pojazdów, w tym także regulacje dotyczące zadań i kompetencji organów. Wedle znowelizowanego art. 130a ust. 5f P.r.d. usuwanie pojazdów oraz prowadzenie parkingu strzeżonego dla pojazdów usuniętych z dróg stało się zadaniem własnym powiatu. Z kolei w myśl art. 130a ust. 10 P.r.d. starosta został obowiązany w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi do występowania do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu.

Pytanie czy nadal aktualna pozostaje uchwała I OPS 1/10 i czy art. 102 § 2 u.p.e.a. powinien stanowić nadal podstawę orzekania o kosztach należnych przedsiębiorcom świadczącym usługi usunięcia i dozoru pojazdów w sytuacjach wskazanych w art. 130a jest o tyle zasadne, że powstaje wątpliwość, czy od daty wystąpienia skutków wyroku P 4/06 (12 miesięcy od ogłoszenia – tj. 11 czerwca 2009 r.), a już na pewno od daty wejścia w życie ustawy zmieniającej z dnia 22 lipca 2010 r., można nadal powoływać się na rozporządzenie rozciągające stosowanie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w celu uzasadnienia stosowania art. 102 § 2 u.p.e.a. do pojazdów usuniętych z dróg. Wątpliwość wynika z tego, że na skutek tych zdarzeń (wyroku Trybunału i zmiany ustawy) nie można już twierdzić, że pojazdy porzucone nie stają się własnością Skarbu Państwa (a to przecież – jak wskazano – uzasadniało stosowanie przepisów egzekucyjnych).

Odpowiadając na powyższe pytanie należy wskazać, że uchwała I OPS 1/10 rzeczywiście straciła obecnie na aktualności o tyle, że w świetle obowiązujące treści P.r.d. powiat obejmuje własność porzuconych pojazdów, a rozporządzenie z 2002 r. rozciągające stosowanie przepisów u.p.e.a. do takich tylko sytuacji się odnosiło.

Nie może jednak ujść uwadze, że konkluzja zawarta w uchwale I OPS 1/10 została przez ustawodawcę obecnie świadomie ujęta w obowiązujących przepisach prawa. Otóż ustawą zmieniającą z dnia 22 lipca 2010 r. skorygowano art. 174 u.p.e.a. (delegacja ustawowa) wskazując, że Rada Ministrów może, w drodze rozporządzenia, rozciągnąć stosowanie w całości lub w części przepisów działu II rozdziału 6 u.p.e.a. w zakresie przechowywania, oszacowania i sprzedaży zajętych ruchomości na określone ruchomości, które stały się własnością "Skarbu Państwa albo powiatu" (a nie jak dotychczas – tylko Skarbu Państwa). Zmiana upoważnienia ustawowego otworzyła drogę do uchwalenia przez Radę Ministrów nowego rozporządzenia z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 46, poz. 237 ze zm.), w którym wyraźnie zaznaczono, że przepisy u.p.e.a. (w tym art. 102 § 2) mogą być stosowane także względem ruchomości, które stały się własnością powiatu na podstawie m.in. objęcia w posiadanie rzeczy niczyjej (§ 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia). Bardzo istotne jest też to, że w § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 2011 r. określono, że jako "organ egzekucyjny" na potrzeby stosowania działu II rozdziału 6 u.p.e.a. należy uznać "starostów w zakresie: [...] likwidacji ruchomości, które zostały przejęte na rzecz powiatu na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, z późn. zm.)".

Podsumowując powyższe wskazać należy, że do rozliczania kosztów pojazdów usuniętych z drogi art. 102 § 2 u.p.e.a. niegdyś stosowano w oparciu o § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia z dnia 23 kwietnia 2002 r., a co za tym idzie prawodawca naczelników urzędów skarbowych uznawał za "organ egzekucyjny" właściwy do wydawania rozstrzygnięć (§ 4 ust. 1 pkt 3 tego rozporządzenia). Z kolei obecnie z całą pewnością art. 102 § 2 u.p.e.a. może być stosowany w sytuacjach określonych w art. 130a P.r.d. w oparciu o § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia z dnia 28 lutego 2011 r., a organem właściwym ("organem egzekucyjnym") jest wprost wskazany w tym rozporządzeniu starosta (§ 4 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia).

Ustaliwszy, że art. 102 § 2 u.p.e.a. jest podstawą rozstrzygnięcia starosty o rozliczeniu kosztów usunięcia i przechowywania pojazdów (przyznawanych na rzecz przedsiębiorcy świadczącego usługi w tym zakresie) należy rozważyć, jaka kompetencja płynie dla organu z tego właśnie przepisu.

Zgodnie z art. 102 § 2 u.p.e.a. "Organ egzekucyjny [a więc obecnie jednoznacznie starosta – zob. § 4 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia z dnia 28 lutego 2011 r.] przyzna, na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór, chyba że dozorcą jest jedna z osób wymienionych w art. 101 § 1". Przepis ten odczytywać należy wespół z ogólnym przepisem u.p.e.a. – art. 64b § 1 u.p.e.a., który stanowi, że "wydatkami egzekucyjnymi są koszty faktycznie poniesione przez organ egzekucyjny w związku z prowadzeniem egzekucji, a w szczególności na opłacenie [...] przewozu, załadowania, rozładowania, przechowania, utrzymania [...] ruchomości odebranych albo usuniętych z opróżnionych budynków, lokali i pomieszczeń" oraz art. 64c § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym "Opłaty [...] wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne [...] obciążają zobowiązanego".

Z powyższego wynika, że wedle modelowego schematu stosowania art. 102 § 2 u.p.e.a. wydatki dozorcy stanowią wydatki egzekucyjne, a te z kolei stanowią wydatki, które zasadniczo "ponosi organ egzekucyjny" (art. 64b § 1 u.p.e.a.), które wtórnie obciążają zobowiązanego.

Należy więc stwierdzić, że stosując art. 102 § 2 u.p.e.a. (w oparciu o odesłanie z § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia z dnia 28 lutego 2011 r.) na potrzeby rozliczenia przedsiębiorcy świadczącego usługi usunięcia i przechowywania pojazdów starosta uprawniony jest tylko i wyłącznie do przyznania temu przedsiębiorcy (dozorcy) usprawiedliwionych okolicznościami sprawy kwot. Nie może natomiast orzekać od jakiego podmiotu te koszty będą pochodzić, czyniąc tym samym podmiot trzeci podmiotem zobowiązanym. Art. 102 § 2 u.p.e.a. nie zawiera bowiem upoważnienia do tego rodzaju rozstrzygnięcia. Reguluje on jedynie stosunek administracyjnoprawny pomiędzy organem egzekucyjnym a dozorcą.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd przyznaje rację Naczelnikowi Urzędu Skarbowego [...], że nie powinien on zostać zobowiązany do pokrycia kwot wskazanych w postanowieniu Kolegium z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...]. To samo dotyczy postanowienia Starosty z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...]

Nie znajduje także umocowania prawnego generalna teza, która zdaje się wynikać z uzasadnienia postanowienia Kolegium, że skoro Naczelnik Urzędu Skarbowego niegdyś kwalifikowany był jako "organ egzekucyjny" w rozumieniu przepisów rozciągających stosowanie u.p.e.a., to nadal powinien być podmiotem zobowiązanym. Nie może ujść z pola widzenia, że prawo określało tylko i wyłącznie właściwość Naczelnika Urzędu Skarbowego do orzekania w sprawach rozliczeń z przedsiębiorcami usuwającymi, a właściwość ta nie wynikała z samego faktu przejścia własności pojazdów na rzecz Skarbu Państwa, ale była określona konkretnym przepisem prawa (§ 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia [...] kwietnia 2002 r.), który obecnie uległ zmianie (§ 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia z dnia [...] lutego 2011 r.).

Jednocześnie Sąd zaznacza, że nie podziela argumentacji Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] w zakresie w jakim ten wskazuje na konieczność obciążenia kosztami usunięcia i dozoru pojazdów Wojewody. Jak wskazano wyżej – z perspektywy art. 102 § 2 u.p.e.a. nie ma znaczenia podmiot zobowiązany. Rozstrzygnięcie wydawane w oparciu o ten przepis (na podstawie odesłania z § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia z dnia 28 lutego 2011 r.) służy wypłacie wydatków dozorcy ruchomości i są to wydatki doraźnie ponoszone przez organ egzekucyjny, którym zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia z dnia 28 lutego 2011 r. jest starosta.

Sąd zaznacza, że czyniąc powyższe rozważania miał na względzie treść przepisu przejściowego – art. 13 ustawy zmieniającej z dnia 22 lipca 2010 r. Zgodnie z nim "Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, wobec pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia [...] czerwca 2009 r. do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy". Innymi słowy Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania wobec pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia [...] czerwca 2009 r. do dnia [...] września 2010 r., z tym że chodzi tylko o koszty za okres od usunięcia do [...] września 2010 r.

Art. 13 ustawy zmieniającej z dnia 22 lipca 2010 r. jest przepisem, który nie łączy się z żadną inną regulacją, która wskazywałaby w jaki sposób, ewentualnie jaki podmiot (statio fisci) miałby realizować obowiązki Skarbu Państwa z niego wynikające.

Aby zrozumieć sens analizowanej regulacji zwrócić należy uwagę na przepisy ją poprzedzające. Z art. 11 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. wynika, że pojazdy, wobec których rozpoczął się, ale trwa nadal termin mający skutkować ich przepadkiem, w efekcie tego przepadku stają się własnością powiatu. Z kolei art. 12 odnosi się do postępowań w sprawie przejęcia pojazdów nie odebranych przez osoby uprawnione – postępowania te w całości przechodzą do właściwości starostów. Jedynie wskazany wyżej art. 13 ustawy reguluję skutki faktyczne zaistniałe, a mianowicie wskazuje na Skarb Państwa jako generalnie odpowiedzialny za koszty powstałe z tytułu przechowywania pojazdów, które generowane były w czasie obowiązywania dawnych regulacji, ale od [...] czerwca 2009 r. nie mogły przejść na własność Skarbu Państwa. Art. 13 ustawy koresponduje zatem z nowym (obecnym) brzmieniem art. 130a ust. 5f P.r.d. ("Usuwanie pojazdów oraz prowadzenie parkingu strzeżonego dla pojazdów usuniętych w przypadkach, o których mowa w ust. 1 lub 2, należy do zadań własnych powiatu") zabezpieczając możliwość domagania się przez powiaty od Skarbu Państwa zwrotu kwot wypłaconych przedsiębiorcom za okres przechowywania pojazdów przed [...] września 2010 r.

Podobnie rolę art. 13 ustawy zmieniającej z dnia 22 lipca 2010 r. zdaje się postrzegać również Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 13 kwietnia 2015 r., I OPS 4/14 (orzeczenia.nsa.gov.pl). W jej uzasadnieniu wyjaśniono, iż "w przepisach międzyczasowych ustawy zmieniającej z dnia 22 lipca 2010 r. [...] nie rozstrzygnięto, które organy są właściwe do rozstrzygania odnośnie kosztów przechowywania pojazdu za okres sprzed wejścia w życie nowych przepisów. W art. 13 ustawy zmieniającej wskazano jedynie, iż koszty powstałe po terminie do odebrania pojazdów i dotyczące przechowywania pojazdów, dla których okres ten upłynął pomiędzy [...] czerwca 2009 r. i [...] września 2010 r. ponosi Skarb Państwa. Decyzja ustawodawcy o przejęciu przez Skarb Państwa obowiązku poniesienia kosztów przechowywania pojazdów w tym okresie ma jedynie taki skutek, że zobowiązanym stał się Skarb Państwa".

Sąd w tym składzie wskazuje, że tożsame stanowisko z wyrażonym w niniejszym wyroku zawarte zostało już w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2 lipca 2016 r., III SA/Po 1261/15. Wskazano w nim, że "konstrukcja stosunku administracyjnoprawnego, pod rządami P.r.d. po dniu [...] czerwca 2009 r., nie stoi w kolizji z kwestią odpowiedzialności prawnej za koszty przechowania pojazdów, która zgodnie z art. 13 ustawy nowelizującej spoczywa na Skarbie Państwa. Na podstawie normy wypływającej z tego przepisu Starosta [...] może wystąpić do właściwego statio fisci Skarbu Państwa z roszczeniem regresowym i w razie konieczności wystąpić do sądu powszechnego z powództwem o zapłatę wskazanych kosztów". Sąd stwierdził dalej, że nie istnieją podstawy do obciążenia Naczelnika Urzędu Skarbowego obowiązkiem wypłaty wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdu opisanego. Wyjaśnił, iż "wbrew stanowisku Naczelnika Urzędu Skarbowego podmiotem obowiązanym do zapłaty tego wynagrodzenia nie jest właściwy wojewoda, który jakkolwiek – zgodnie z art. 3 ust. pkt. 6 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 525 ze zm.) – jest reprezentantem Skarbu Państwa, jednak wyłącznie w zakresie i na zasadach określonych w odrębnych ustawach. Analiza przepisów ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o zasadach wykonywania uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 154 – uprzednio Dz. U. Nr 106, poz. 493) nie pozwala na przyjęcie, iż wojewoda wykonuje jakikolwiek obowiązki związane z ponoszeniem kosztów usuwania i przechowywania pojazdów. Takich zaś obowiązków nie można domniemywać z przepisów prawa administracyjnego".

W konkluzji wyroku III SA/Po 1261/15 stwierdzono, że istnieją podstawy do przyjęcia, iż podmiotem obowiązanym do wypłaty wynagrodzenia za przechowywanie wszystkich pojazdów oznaczonych w zakwestionowanym akcie jest Starosta. Wynika to z charakteru prawnego stosunku łączącego ten organ ze skarżącym i z rodzaju obowiązków spoczywających na stronach tego stosunku. W opozycji do tak ukształtowanego stosunku prawnego nie stoi dopuszczalność wystąpienia przez Starostę do właściwej jednostki organizacyjnej reprezentującej Skarb Państwa z roszczeniem o zwrot poniesionych kosztów na podstawie art. 13 ustawy nowelizującej.

Niniejszy wyrok jest więc zbieżny z dotychczasowym orzecznictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

Niezależnie od powyższego Sąd w niniejszym składzie podkreśla, że zmuszony był odstąpić od zajęcia stanowiska w odniesieniu do pozostałych zarzutów skargi (to jest poza zarzutem dotyczącym art. 13 ustawy zmieniającej z dnia 22 lipca 2010 r.), ponieważ – jak ustalono – Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] w ogóle nie powinien brać udziału w sprawie jako strona i podmiot zobowiązany. Tym samym nie jest rolą Naczelnika polemika ze szczegółowymi ustaleniami postępowania, które dotyczy jedynie praw M. C. jako strony i wnioskodawcy.

Mając to wszystko na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej "P.p.s.a.") uchylono zaskarżone postanowienie i postanowienie je poprzedzające w części obejmującej punkty od 1 do 5a, natomiast w pozostałej części skargę oddalono na podstawie art. 151 P.p.s.a. Uzupełniająco Sąd zaznacza, że nie mógł ograniczyć się do uchylenia punktu 1a. 2a, 3a, 4a i 5a zaskarżonego postanowienia, gdyż prowadziłoby to de facto do zmian podmiotowych w decyzji i kształtowania jej treści, co wykracza poza proces kontroli legalności.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.