Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 659/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-09-19 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: *Utrzymano w mocy postanowienie - art. 260 par. 1 ustawy - P.p.s.a.
Powołane przepisy: article: art. 246  par. 1  pkt 2 w zw z  art. 260
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Semiczek po rozpoznaniu w dniu 19 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu strony skarżącej od postanowienia referendarza sądowego z dnia 26 sierpnia 2016 r., I SA/Wr 659/16, o odmowie przyznaniu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. O. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego oleju smarowego postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 26 sierpnia 2016 r., I SA/Wr 659/16.


UZASADNIENIE

Strona skarżąca, zastępowana przez doradcę podatkowego, w treści skargi wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku na urzędowym formularzu wskazała, że aktualny stan majątkowy w porównaniu z wartością przedmiotu sporu nie pozwala na opłacenie skarg. Organ podatkowy wydał decyzje w rozbiciu na pojedyncze dostawy, z kolei sposób ich wydania i suma kwot wynikająca z tych decyzji powoduje zwiększenie kosztów sądowych.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach rubryka dotycząca stanu rodzinnego i nieruchomości została zakreślona. Strona podała, że posiada oszczędności w kwocie 12.000 zł oraz udziały w spółce z o.o. "A". Dochody uzyskuje wyłącznie z działalności gospodarczej w wysokości 2.500 zł netto. Jako zobowiązania i stałe wydatki strona podała wartość 1.800 zł jako koszty utrzymania.

W odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów strona oświadczyła, że jest stanu wolnego i z nikim nie zamieszkuje, nie prowadzi też wspólnego gospodarstwa z innymi osobami. Jej miesięczne wydatki to opłaty 400 zł, wydatki na żywność i środki higieny 500 zł, leki 200 zł, spłata kredytów 2.000 zł. Opłaty te finansuje z bieżącej działalności gospodarczej. Oświadczyła też, że nie posiada środków transportu. Nie jest właścicielem nieruchomości przy ul. P. ani w P. przy ul. R.. Wynagrodzenie dla pełnomocnika w sprawie finansowane będzie po ewentualnym wygraniu sporu sądowego.

Z przedłożonych dokumentów wynika, że skarżąca w 2015 r. uzyskała przychód z działalności gospodarczej w wysokości 6.217.745,74 zł i dochód w kwocie 74.605,70 zł. Do końca czerwca 2016 r. jej przychód wyniósł 375.457,73 zł i odnotowana została strata na poziomie 16.298,62 zł. W kwietniu i maju 2016 r. strona dokonała dostawy towarów i usług na kwoty odpowiednio 47.957 zł i 24.266 zł oraz nabyła towary i usługi o wartości 25.424 zł i 31.382 zł.

Przedłożone zostały także wydruki historii dwóch rachunków bankowych za marzec, kwiecień, maj i czerwiec 2016 r., wykorzystywane prywatnie i w działalności gospodarczej.

Postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2016 r. referendarz sądowy odmówił stronie prawa pomocy. W ocenie referendarza sądowego, udostępnione przez stronę skarżącą dane nie dają podstaw do uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Referendarz sądowy wskazał, że skarżąca uzyskała przychody z działalności gospodarczej, które pozwalały jej na uiszczenie kosztów sądowych. Ponadto referendarz sądowy zauważył, że źródłem rzeczywistych dochodów skarżącej są także udziały w "A" sp. z o.o. Ponadto, według referendarza sądowego, nie wszystkie z oświadczeń złożonych przez stronę można było uznać za wiarygodne, w szczególności oświadczenia co do ponoszonych wydatków oraz posiadanych wartościowych przedmiotów. Okoliczności te nie mają wprawdzie bezpośredniego wpływu na ocenę możliwości płatniczych strony, mogły jednak – w opinii referendarza – świadczyć o wybiórczym udostępnieniu danych przez stronę co do sytuacji majątkowej.

W sprzeciwie pełnomocnik skarżącej wskazał, że aktualnie organ podatkowy wydał już blisko 200 decyzji tożsamych merytorycznie. Błędnie referendarz uznał, że koszty postępowania wynoszą 8.589 zł. Faktyczne koszty będą wielokrotnie wyższe. W opinii pełnomocnika, przy ocenie zdolności płatniczych referendarz powinien opierać się nie na przychodzie, ale na dochodzie. Oprócz tego referendarz nie zauważył, że od chwili wydania decyzji przez organ przedsiębiorstwo skarżącej zostało zmuszone do istotnego ograniczenia działalności do momentu uzyskania rozstrzygnięcia sądowego.

Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że na dzień wydania niniejszego postanowienia w tutejszym Sądzie skarżąca jest stroną w czterdziestu czterech sprawach, a wpisy od skarg w tych sprawach zostały wyznaczone na kwoty o łącznej wartości 8.589 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie zaś do treści art. 260 § 2 p.p.s.a. w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, przyznaje się osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Sąd, po ponownym zbadaniu akt sprawy, uznał, że zasadnie referendarz sądowy odmówił stronie prawa pomocy w żądanym zakresie.

Po pierwsze, należy wyjaśnić, że dla oceny zdolności płatniczych osoby prowadzącej działalność gospodarczej istotny jest osiągany przychód, nie zaś dochód. Kategoria przychodu wskazuje bowiem na to, z jakim efektem prowadzona jest działalność gospodarcza. Jak podkreśla się w orzecznictwie, fakt odnotowania straty nie przesądza jeszcze faktu, że podmiot utracił płynność finansową, a co za tym idzie, powstanie straty nie warunkuje automatycznie o zaistnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy. Trzeba pamiętać, że strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania przychodu nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie stanowi sytuacji tożsamej z brakiem środków finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 27 maja 2014 r., II GZ 172/14, CBOSA). Stąd w przypadku przedsiębiorców, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego (por. postanowienie NSA z dnia 27 listopada 2014 r., II FZ 1843/14, CBOSA).

W niniejszej sprawie przedłożona dokumentacja finansowa wskazuje, że skarżąca w 2015 r. uzyskała przychód z działalności gospodarczej w wysokości 6.217.745,74 zł i dochód w kwocie 74.605,70 zł. Do końca czerwca 2016 r. jej przychód wyniósł 375.457,73 zł i odnotowana została strata na poziomie 16.298,62 zł. W kwietniu i maju 2016 r. strona dokonała dostawy towarów i usług na kwoty odpowiednio 47.957 zł i 24.266 zł oraz nabyła towary i usługi o wartości 25.424 zł i 31.382 zł. Według Sądu, przedstawione wartości jednoznacznie wskazują, że skarżąca dysponowała – i to przed złożeniem skargi – środkami na opłacenie kosztów niniejszego postępowania oraz innych postępowań zawisłych przed tutejszym Sądem.

Co do okoliczności przyszłych postępowań sądowych, należy wskazać, że Sąd nie jest uprawniony do oceny zdolności płatniczych skarżącej w kontekście zdarzeń przyszłych oraz niepewnych. Trzeba bowiem mieć na uwadze, że organy podatkowe nie wydały jeszcze wszystkich decyzji wobec strony. W orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka zgodnie zaś się przyjmuje, że niedopuszczalne jest dokonywanie oceny sytuacji finansowej strony w oparciu o hipotetyczne twierdzenia (zob. np. Kreuz v. Polska, wyrok ETPC z dnia 19 czerwca 2001 r., skarga nr 28249/95). Okoliczność ponoszenia kosztów w następnych postępowaniach będzie mogła jednak zostać rozważona przez Sąd, gdy skarżąca złoży wniosek o prawo pomocy po uruchomieniu kontroli sądowej we wszystkich wskazanych sprawach.

Odnosząc się do akcentowanego przez pełnomocnika faktu ograniczenia działalności gospodarczej trzeba wskazać, że są to gołosłowne twierdzenia. Pełnomocnik nie przedstawił bowiem żadnych dokumentów na tę okoliczność.

Z akt sprawy wynika, że mimo wszczęcia postępowań podatkowych strona nadal prowadzi działalność gospodarczą na szeroką skalę (zob. deklaracje VAT za kwiecień i maj 2016 r.).

Oprócz tego trzeba zaznaczyć, że strona nadal nie wyjaśniła rozbieżności w złożonych przez siebie oświadczeniach, mimo że referendarz sądowy wytknął to w swoim postanowieniu. Według sądu, wykładnia ustawowego określenia "gdy wykaże" (art. 246 p.p.s.a.) prowadzi do przyjęcia, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania prawa pomocy. Zatem to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W konsekwencji, należało zgodzić się z referendarzem sądowym, że nie wszystkie z oświadczeń złożonych przez stronę są wiarygodne, w szczególności oświadczenia co do ponoszonych wydatków oraz posiadanych wartościowych przedmiotów. Takie rozbieżności świadczą niewątpliwie o wybiórczym udostępnieniu danych przez stronę co do jej sytuacji majątkowej.

Z tych względów Sąd przyjął, że strona skarżąca nie wykazała, aby uiszczenie kosztów postępowania wykraczało poza jej możliwości płatnicze, a tym samym, aby odmowa zwolnienia od tego obowiązku ograniczała skarżącej prawo do sądu. W rezultacie Sąd postanowił utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 26 sierpnia 2016 r., o czym orzeczono na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.