Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 705/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2009-06-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji w części
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c)
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 29 ust. 1, 2 i 3
journal: Dz.U. 2005 nr 239 poz 2019
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Zbigniew Czarnik Sędziowie NSA Ryszard Bryk /spr./ WSA Krystyna Józefczyk Protokolant st. sekr. sąd. Paweł Kozik po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 4 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi A. P. i M.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w stosunku do skarżącej A. P. i S. P. oraz M. i P. B.; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja w części określonej w pkt. I wyroku nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 705/08

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...] lipca 2008r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania M. H. od decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2008r. w sprawie odprowadzania wód opadowych z ul. P. w R.- działka nr 1255 będącej w zarządzie Miejskiego Zarządu Dróg i Zieleni w R. - postanowiło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. W podstawie prawnej organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku

z art. 29 ust. 1-3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005r. Nr 239, poz. 2019).

W uzasadnieniu organ stwierdził, że Dyrektor Wydziału [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2008r. zobowiązał Z. D., K. P., R. K., M. K., A. i S. P., M. H., B. L., M. i P. B., T. M. do wykonania czynności związanych z konserwacją i należytym utrzymaniem wodnicy

i przepustu biegnących przez ich działki. Podczas remontu drogi krajowej nr [...] w latach 2005-2006 GDDKiA oczyściła i odmuliła rowy przydrożne nie dokonując żadnych ingerencji w kierunku odpływu wód ani w spadach rowów przydrożnych. W wyniku oczyszczenia rowu i przepustów, wody zaczęły swobodnie spływać w dół, do najniższego miejsca przy drodze czyli przepustu nr 1. Przed remontem rowy były zamulone w związku z czym nie przepuszczały wody pomiędzy poszczególnymi odcinkami rowów przydrożnych - wody nie zalewały pola będącego własnością K. P. Po udrożnieniu rowów i przepustów, wody z około 450 m udrożnionych rowów spływają do przepustu nr 1 i nie mając możliwości dalszego odpływu tworzą rozlewisko.

Organ ustalił, że nastąpiła zmiana stosunków wodnych na gruncie, która polega na podtapianiu działek nr 1169/1, 1175/5 oraz 1197/1. Działka K. P. jest systematycznie podtapiana, spowodowało to straty w postaci zgnicia ziemniaków, podtopienia i zgnicia traw a także braku możliwości znalezienia dalszego dzierżawcy na podmokły teren.

W ocenie organu zmiana stanu wód na gruncie nastąpiła w wyniku następujących czynników:

1. w pasie drogowym na wysokości działki nr 1200 przez wprowadzenie do rowu przydrożnego wód spływających z drogi prywatnej,

2. w pasie drogowym na długości ok. 450m na odcinku od przepustu nr 1 w kierunku B. poprzez odmulenie i udrożnienie rowów przydrożnych, którymi uwolniona woda zaczęła grawitacyjnie spływać do przepustu nr 1,

3. na działkach nr 1169/1 i 1169/3 poprzez zlikwidowanie wodnicy widniejącej w mapach,

4. na działce nr 1196/1 będącej własnością K. P. w wyniku braku konserwacji gruntowej wodnicy,

5. na działce nr 1474/1 będącej własnością R. K. poprzez zasypanie wodnicy widocznej na mapie oraz zablokowanie odpływu wody z przepustu nr 1 wskutek wybudowania ogrodzenia- siatki na wysokiej podmurówce,

6. na działce nr 1475/1 będącej własnością M. K. poprzez

zlikwidowanie w części wschodniej wodnicy,

7. zlikwidowanie przepustu pod drogą (wydzieloną z działek nr 1475/1, 1476/1 i 1478).

Działania te doprowadziły do zalewania działek nr 1196/1, 1197/1 oraz 1175/5 a w konsekwencji do zmiany stanu wody na gruncie i naraziło właścicieli działek na szkody.

M. H. wniosła odwołanie od tej decyzji wskazując, że zawiera ona błędy rzeczowe. Podała, że jej działka sąsiaduje od strony wschodniej z działką nr 1502/2, 1501/6 i 1501/2,a nie jak wskazano w zaskarżonej decyzji z działką nr 1487. Granica ta jest najwyżej położonym fragmentem jej działki w stosunku do jej powierzchni i nie jest możliwe aby istniejąca wodnica była wykorzystywana do odprowadzania wód powierzchniowych z działki nr 1487 i kolejnych. Przed budową kanalizacji odpływ wody odbywał się w sposób powierzchniowy. Wniosła o udostępnienie jej map ilustrujących położenie wodnic. Podała, że nie jest możliwe wykonanie prac wskazanych w decyzji, bo jej działka nie posiada aktualnie dostępu do drogi publicznej. W Sądzie Rejonowym w R. toczy się postępowanie w sprawie ustanowienia służebności drogi koniecznej - sygn. akt [...].

Po rozpoznaniu sprawy w trybie odwoławczym Kolegium postanowiło utrzymać

w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia przytoczyło art. 29 ust. 1 ustawy

z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2001 r. Nr 115, poz. 1229 ze zm.)., zgodnie z którym właściciel gruntu o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu wody opadowej, ze szkodą dla gruntów sąsiednich, a jeśli to już nastąpi, to stosownie do normy art. 29. ust. 2 w.w. ustawy właściciel jest zobowiązany do usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich. Regulacja ta dotyczy każdej zmiany stanu wody na gruncie, która powstała w wyniku działania osób trzecich, a nawet wskutek przypadku o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Właściciel gruntu ma pełną kontrolę nad szkodliwymi zdarzeniami zachodzącymi na jego gruncie niezależnie od tego czy będą one następstwem przypadku, czy też działań osób trzecich stanowiących przyczynę szkody dla gruntów sąsiednich.

W rozpoznawanej sprawie pismem z dnia 10.07.2006r. K. P. i inni wnieśli do Wójta Gminy o uregulowanie stosunków wodnych dotyczących działki w obrębie działki nr 1196 położonej w Z. W toku postępowania organ przeprowadził rozprawy administracyjne w terenie w dniach 24.08.2006r., 12.02.2006r., 6.11.2007r., 18.03.2008r. Ustalono, że w wyniku przeprowadzonego remontu drogi krajowej nr [...] w latach 2005-2006 przez GDDKiA zostały oczyszczone i odmulone rowy przydrożne, ale nie dokonano żadnej ingerencji

w kierunku odpływu wód ani w spadach rowów przydrożnych. W wyniku oczyszczenia rowów i przepustów, wody zaczęły swobodnie spływać w dół, do najniższego miejsca przy drodze tj. przepustu nr 1. Przed remontem rowy były zamulone i nie przepuszczały wody. Udrożnienie rowów i przepustów spowodowało, że wody z około 450 m spływają do przepustu nr 1 i nie mając możliwości dalszego odpływu tworzą rozlewisko. Systematycznie podtapiają działkę K. P.

Organ II instancji podał, że w rozpoznawanej sprawie doszło do zmiany stosunków wodnych w wyniku czego powstała szkoda w postaci podtapiania działki nr 1169/1, 1175/5, 1197/1. Dochodzi do gnicia ziemniaków gnicia traw i braku możliwości znalezienia dzierżawcy na podmokły teren.

Kolegium uznało odwołanie M. H. za niezasadne. Wymieniona brała udział

w postępowaniu przed organem I instancji i poza wyrażeniem niezadowolenia z konieczności ewentualnego wykonania czynności zmierzających do przywrócenia stosunków wodnych odwołująca nie wnosiła o przeprowadzenie dowodów w sprawie na okoliczność wykazania, że istniejąca wodnica kończyła się na jej działce a woda dalej płynęła w sposób naturalny powierzchniowo. Odwołująca się jest właścicielem działki nr 1490 obr. 223 położonej w R. obr. Z. Organ ustalił, że na działkach nr 1169/1, 1169/3, 1175/5, 1196/1, 1474/1, 1475/1 istniała i nadal częściowo istnieje wodnica oraz przepust z izolatorów pod drogą jako początek wodnicy, a także istnieje przepust na działce nr 1492 i wodnica na działce nr 1480 oraz na końcu działki 1492- wodnica musiała także istnieć w środkowym odcinku tj. na nieruchomości odwołującej się. Dodatkowo na działkach nr 1490, 1491, 1492, 1480 znajduje się ślad po wodnicy. Zeznania świadków są rozbieżne co do tego czy istniała w tym miejscu wodnica czy też woda spływała grawitacyjnie po terenie.

Odnosząc się do zarzutu błędnego oznaczenia działek Kolegium stwierdziło, że błąd pisarski nie wpływa na wartość merytoryczną decyzji.

Wskazana w odwołaniu przez M. H. okoliczność braku dostępu z jej nieruchomości do drogi publicznej organ II instancji uznał, że nie będzie miała ona wpływu na wykonalność zaskarżonej decyzji. W Sądzie Rejonowym w R. toczy się postępowanie o ustanowienie służebności drogi koniecznej i gdy tylko odwołująca się uzyska na nowo dostęp do drogi publicznej będzie mogła wykonać nałożony na nią obowiązek.

Kolegium stwierdziło, że przeprowadzone oględziny w terenie w związku z rozprawą administracyjną wyjaśnienie w sposób szczegółowy przyczyny zmiany stosunków wodnych na gruncie i nie stwierdzenie uchybień w przeprowadzonym postępowaniu przez organ I instancji przesądziło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

Skargę na tą decyzję wniosła A. P. i M. B.

W swojej skardze A. P. podała, że na jej działce nigdy nie było żadnych przepustów,

a woda deszczowa spływała z jednej działki powierzchniowo a nie z rowów przydrożnych. Nigdy nie uczestniczyła w żadnej z czterech przeprowadzonych rozpraw administracyjnych, bo była zagranicą i nie miała możliwości obrony swoich interesów. Jej zdaniem zaskarżona decyzja likwiduje problem trzech działek kosztem dziesięciu innych. Uważa, że jest pokrzywdzona, tym że wyłączono część jej działki w wyniku przeprowadzenia ukośnie instalacji gazowej i wodociągowej. Natomiast w innym miejscu jej działki wydzielono służebność drogi dojazdowej do ulicy P. i nie otrzymała z tego tytułu odszkodowania. Po obu stronach drogi nr [...] znajdują się rowy odprowadzające wodę deszczową przedzielone małym podwyższeniem, które należałoby przekopać wypoziomować i dalej wzdłuż tej drogi rowami odprowadzić wodę do istniejącej w pobliżu rzeczki.

M. B. w swojej skardze podała, że 3 razy była w Urzędzie Miasta [...] w Wydziale [...] gdzie wnosiła o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej odtworzenia wodnicy na terenie jej działki nr 1492 obr. Z., ale jej wizyt nie odnotowano w aktach sprawy. Nie odwołała się od decyzji I instancji w wyniku złej informacji urzędniczek. Nie zostały uwzględnione jej wnioski o przesłuchanie świadków którzy potwierdziliby, że na jej działce nigdy nie było wodnicy, a woda spływa w sposób naturalny zaś przepust jest pozostałością po czynie społecznym sprzed lat 70-tych. Podkreśliła, że nie zmieniła stanu wody na gruncie ani kierunku odpływu wody i nie zlikwidowała wodnicy biegnącej przez jej działkę. Wniosła o ponowne rozpoznanie sprawy.

W odpowiedzi na skargi organ odwoławczy wniósł o ich oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Uczestniczka M. H. przychyliła się do stanowiskach skarżących i dodała, że na jej działce nr 1490 również nie było wodnicy.

Uczestniczki K. P. i Z. D. wniosły o oddalenie skarg.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skargi A. P. i M. B. zasługują na uwzględnienie.

Na wstępie należy nawiązać do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm./, z którego wynika, że wojewódzki sąd administracyjny /sąd I instancji/ kontroluje zaskarżoną decyzję pod względem zgodności z przepisami prawa procesowego i materialnego. Z powołanego przepisu oraz z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270, ze zm./, zwanej dalej skrótem P.p.s.a., jednocześnie wynika, że przy tej kontroli Sąd I instancji bierze z reguły pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Zakres kontroli sądowej określają art. 134 § 1 i art. 135 P.p.s.a.

Pierwszy stanowi, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, ale nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, to zaś znaczy, że z urzędu uwzględnia naruszenia prawa, mogące mieć wpływ na wynik sprawy, o jakich nie wspomniano w skardze. Drugi pozwala Sądowi kontrolować akty administracyjne wydane we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Stan faktyczny sprawy wynikający z akt administracyjnych i sądowych przedstawia się następująco:

We wniosku z dnia 10.07.2006 r., skierowanym do Wójta Gminy, K. P. właścicielka działki nr 1196/1 żądała uregulowania stosunków wodnych na gruncie i twierdziła, że w toku przebudowy drogi krajowej nr [...], biegnącej przez wieś Z., udrożniono rowy przylegające do drogi, które były niedrożne, a ponadto "dobudowano nowe rowy" i w związku z tym woda opadowa w miejscu przepustu pod tą drogą przelewa się na okoliczne działki, na których tworzy się rozlewisko, skutkiem czego doznała szkody w postaci zgnicia uprawy ziemniaków i traw i z tego powodu nikt nie chce wydzierżawić tej działki.

Decyzją z dnia [...].09.2006 r., Nr [...], Wójt Gminy nakazał Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad – Oddziałowi w R. /dalej GDDKiA/ odprowadzanie wód opadowych z drogi krajowej rurażem po prawej stronie w kierunku R., docelowo do potoku P.

W odwołaniu GDDKiA podniosła, że remont drogi krajowej nr [...] R. – B. na odcinku Z. – U. zakończono w kwietniu 2006 r.

Zakres robót przewidziany do wykonania nie zakładał żadnych zmian w dotychczasowym funkcjonowaniu odwodnienia drogi, jedynie udrożniono istniejące odwodnienie zgodnie ze zgłoszeniem z dnia 4.02.2005 r.

Odmulenie i udrożnienie przydrożnych rowów, nie mogło spowodować zmiany stosunków wodnych w tym rejonie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...].11.2006 r., Nr [...] uchyliło powyższą decyzję Wójta Gminy i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Wójt Gminy decyzją z dnia [...].05.2007 r., Nr [...] orzekł następująco:

"nie uwzględnić roszczenia wnioskodawczyni o uregulowanie stosunków wodnych na drodze krajowej nr [...] działka nr 1255 będącej w zarządzie GDDKiA Oddział [...], położonej w Z., ul. B." /k. 24 akt Wójta Gminy/.

Na skutek odwołania K. P., W. M., Z. D., H. R. i M. K., Samorządowe Kolegium Odwoławcze /dalej: Kolegium/ decyzją z dnia [...].08.2007 r., Nr [...] uchyliło decyzję Wójta Gminy i przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia /k. 27 akt adm. Wójta Gminy/.

W zawiadomieniu z dnia 17.09.2007 r., Wójt Gminy na podstawie art. 61 § 4 k.p.a. ustalił, iż stronami postępowania są również J. S., A. i S. P., B. L., M. i P. B., T. M., R. Ł. oraz D. B.

i doręczył tym osobom odpisy zawiadomienia /k. 29 akt adm. I instancji/.

W kolejnym zawiadomieniu z dnia 25.09.2007 r. ustalił, że stroną jest M. H. zamiast D. B., bo ta ostatnia nie jest już właścicielką działki nr 1490, położonej w Z. /k. 31 i 32-33 akt adm. I instancji/.

Postanowieniem z dnia [...].01.2008 r., Nr [...], Burmistrz, na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. przekazał sprawę do właściwości Prezydenta Miasta [...], gdyż na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26.07.2005 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast oraz nadania miejscowościom statusu miasta /Dz. U. Nr 141, poz. 1185, ze zm./, miejscowość Z. została przyłączona do miasta R. /akta adm. t. II k. 46/.

W związku z włączeniem Z. do miasta R., droga krajowa na tym odcinku stanowi ulicę P., której zarządcą jest Miejski Zarząd Dróg i Zieleni w R., w miejsce GDDKiA – Oddziału [...].

W kwietniu 2006 r. GDDKiA – Oddział [...] zakończył remont drogi krajowej Nr [...] R. – B. na odcinku Z. – U. W trakcie remontu odmulono rowy przydrożne, przez co nastąpiło udrożnienie spływu wód opadowych, zgodnie z naturalnie ukształtowanym terenem od przepustu nr 2 w kierunku przepustu Nr 1. Przepusty są pokazane na szkicu, znajdującym się na k. 49a akt adm. I instancji. Przed udrożnieniem rowów, wody opadowe zalegały w tych rowach.

Po prawej stronie drogi w kierunku R. /obecnie ul. P./, na wylocie przepustu nr 1, na działce nr 1474/1, stanowiącej własność R. K., odpływ wody z tego przepustu blokuje murek betonowy podtrzymujący ogrodzenie, skutkiem czego wody opadowe cofają się i zalewają działki po lewej stronie drogi o numerach 1196/1 i 1175/5 i inne.

Taki stan rzeczy obrazuje zdjęcie nr 2 /k. 49b akt adm. I instancji/.

Na działkach tych tworzy się rozlewisko, widoczne na zdjęciu, dołączonym do protokołu z rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu 24.08.2006 r. /k. 3 akt adm. I instancji./.

Woda nie mająca właściwego odpływu zalega na tych działkach przez dłuższy okres czasu. Skutkiem tego, K. P. w 2006 r. zgniły ziemniaki i trawy, a w związku z tym nie ma chętnych na przejęcie działki nr 1196/1 w dzierżawę.

Na działkach po lewej stronie ul. P. /nr, nr 1196/1, 1175/5/ widoczna jest wodnica, która została częściowo zniwelowana i obecnie porośnięta jest trawami /kopia mapy zasadniczej z 17.01.2007 r. i protokół z rozprawy administracyjnej z dnia 18.03.2008 r. k. 14 i 49 akt adm. I instancji/. Niedrożność wodnicy na działkach nr, nr 1196/1 i 1175/5, uniemożliwia odpływ wody do istniejącej wodnicy na działce nr 1174/1 /protokół z rozprawy administracyjnej z dnia 6.11.2007 r., k. 39 akt adm. I instancji/.

Po prawej stronie drogi od wylotu przepustu nr 1 w kierunku potoku P. istniała wodnica na działkach R. K. /nr 1474/1/ i na działce M. K. /nr 1475/1/, która została zasypana w toku wykonywania kanalizacji.

Między działkami 1475/1 i 1476/1,a działką nr 1487 /własność A. i S. P./ biegła droga dojazdowa pod którą istniał przepust z "izolatorów", przez który spływała woda na działkę nr 1487. Przepust ten został zlikwidowany przez pracowników wykonujących kanalizację.

Poczynając od działki nr 1475/1, teren ukształtowany jest w formie niecki /obniżony w kierunku potoku P./. W niecce tej istnieje zagłębienie, istniejące na działkach nr 1487, 1490, 1491 i 1492, co ilustrują zdjęcia nr 16-18, dołączone do protokołu z rozprawy administracyjnej /k. 49b/. Na działce nr 1492 /własność M. i P. B./ znajduje się przepust

o średnicy Ø60 i długości 6m /zdjęcie nr 8/.

Nad tym przepustem teren nie jest porośnięty trawą /zdjęcie nr 9/. Dalej wody opadowe przez działki nr, nr 1480 i 1482 spływały do potoku P.

Oceniając zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą należy nawiązać do unormowania zawartego w art. 29 ust. 1 pkt 1, ust. 2 i 3 ustawy z dnia 18.07.2001 r. – Prawo wodne /Dz. U. z 2005 r., Nr 239, poz. 2019, z późn. zm./, dalej jako Prawo wodne. Powołane przepisy stanowią:

Ust. 1 pkt 1 – właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich,

Ust. 2 – na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich,

Ust. 3 – jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Pojęcie ustawowe "grunty sąsiednie", należy zdaniem Sądu interpretować w szerokim tego słowa znaczeniu, czyli nie można tego pojęcia zawężać do gruntów graniczących ze sobą.

Orzekające organy trafnie ustaliły, że przyczyną zalewania działek położonych po lewej stronie przepustu nr 1 jest zablokowanie odpływu wody po przeciwnej stronie przepustu przez właściciela działki nr 1474/1, który opodal tego przepustu wybudował ogrodzenie na podmurówce betonowej i zlikwidował istniejącą na tej działce wodnicę.

Niesporna jest również okoliczność, ze wodnica została zlikwidowana na działce nr 1475/1, stanowiącej własność M. K. Takie działania spowodowały zmianę odpływu wód opadowych na grunty położone po drugiej stronie drogi. Zaleganie wód opadowych na działkach nr 1196/1 i 1175/5 jest także spowodowane niedrożnością wodnicy istniejącej na tych działkach, bo woda nie spływa do wodnicy istniejącej na działce nr 1174/1.

Kwestia czy zmiana odpływu wody na gruncie nastąpiła z powodu przeszkód spowodowanych przez właścicieli tych działek, czy z powodu działania osób trzecich /wykonywanie kanalizacji/, nie ma na kanwie art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 Prawo wodne istotnego znaczenia, bowiem właściciel gruntu odpowiada w tym zakresie również za działania osób trzecich.

Niesporna jest także okoliczność, że zmiana kierunku odpływu wody z powodu przeszkód istniejących na działce nr 1474/1 spowodowała szkodę na działce K. P. /zgnicie uprawy ziemniaków i traw oraz obniżenie wartości działki nr 1196/1/.

W skargach oraz na rozprawie sądowej, skarżące A. P. i M. B. zarzuciły, że na ich działkach nr, nr 1487 i 1492 nigdy nie było wodnicy i wyjaśniły, że wody opadowe

w związku z obniżeniem terenu, poczynając od działki nr 1475/1 spływały po ich działkach, ale wcześniej tych wód było mniej. A. P. dodała, że zagłębienie widoczne na zdjęciu, nie jest położone na jej działce, lecz na działce M. B. lub uczestniczki M. H.. M. B. dodatkowo wyjaśniła, że istniejący na jej działce nr 1492 przepust, nie ma związku z rzekomym istnieniem na tej działce wodnicy, bo istniała tam kiedyś ścieżka, którą przechodzili ludzie do obecnej ulicy P. i w związku z tym wyrównano teren i zrobiono przepust.

Zdaniem Sądu nałożenie na skarżące obowiązku odtworzenia wodnicy na działkach nr 1487 i 1492 było przedwczesne, gdyż orzekające organy w tym zakresie nie przeanalizowały całokształtu zebranego materiału dowodowego, nie ustosunkowały się do dowodów przeciwnych, przez co sprawa w tym zakresie nie została dostatecznie wyjaśniona, to zaś znaczy, iż doszło do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 80, art. 107 § 3 oraz art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Zasada swobodnej oceny dowodów, wyrażona w art. 80 k.p.a., nie oznacza dowolności oceny i wiarygodności dowodów, lecz polega na porównaniu różnych dowodów ze sobą w celu ustalenia ich wiarygodności i mocy dowodowej, zaś istotną rolę przy tej czynności odgrywają zasady logiki i doświadczenia życiowego.

Z powołaną zasadą współgrają art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Z pierwszego wynika, że na organie ciąży obowiązek zebrania wyczerpującego materiału dowodowego i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Z drugiego zaś wynika, że uzasadnienie decyzji powinno zawierać ocenę zebranego materiału dowodowego, tok rozumowania organu, wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł i przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Nieprzestrzeganie reguł zawartych w powołanych przepisach stanowi podstawę do uchylenia decyzji w całości lub w części. /por. wyroki NSA z dnia 4.09.1981 r., II SA 221/81 – ONSA Nr 2/1981, poz. 84/.

Z uzasadnienia decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].04.2008 r., Nr [...] wynika, że organ ten istnienie kiedyś wodnicy na działkach nr 1487 i 1492 motywował przeprowadzonymi oględzinami, które wykazały jej ślad na działce pierwszej oraz istnienie przepustu na drugiej działce /zdjęcia nr 17 oraz 8 i 9 k. 49b akt adm. I instancji./.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji zaaprobował powyższe motywy organu I instancji i dodał "co prawda zeznania stron w zakresie czy na działkach 1490, 1491, 1492, 1480 istniała wodnica, czy też woda spływała grawitacyjnie po terenie, jednakże argumentem przemawiającym za stanowiskiem jest istniejący ślad wodnicy oraz bezsprzeczny fakt, że skoro istniała i częściowo nadal istnieje wodnica na działkach nr 1169/1, 1169/3, 1175/5, 1196/1, 1474/1 i 1475/1 oraz przepust z izolatorów pod drogą jako początek wodnicy, a także istnienie przepustu na działce nr 1492 i wodnica na działce nr 1480 oraz na końcu działki 1492 – wodnica musiała istnieć także w środkowym odcinku". Prima facie wywód organu odwoławczego byłby logiczny gdyby teren, poczynając od działki nr 1475/1 nie był ukształtowany w formie niecki.

W protokole oględzin przeprowadzonych w dniu 6.11.2007 r. /k. 39 akt adm. I instancji/ m. innymi zanotowano, że na działkach 1487, 1490, 1491, 1492, 1480, 1482 naturalne ukształtowanie terenu tworzy nieckę stanowiącą warunki dla naturalnego spływu wód z trenu tych działek do potoku P. W takiej sytuacji zdaniem Sądu ocena zebranego

w sprawie materiału dowodowego winna być oparta na analizie poszczególnych dowodów i ocenie ich mocy dowodowej. Dopiero taka analiza dawałaby organowi podstawę do prawidłowej oceny zebranych dowodów, czego ten organ nie uczynił. Z tych względów argumentacja organu odwoławczego zdaniem Sądu in merito jest ogólnikowa i w takiej sytuacji dowód rzeczowy – oględziny z dnia 18.03.2008 r. nie przesądzają poruszonej kwestii, bo nadal zachodzi wątpliwość czy na działkach skarżących istniała wodnica, czy też wody opadowe spływały naturalnym wąwozem w kierunku potoku P. Organy nie ustosunkowały się w ogóle do zeznań świadków K. K. /protokół z rozprawy z dnia 12.02.2007 r., k. 20 akt adm. I instancji/ i S. D. /protokół z rozprawy adm. z dnia 6.11.2007 r., k. 39 akt adm. I instancji/, z zeznań których wynika, że na działkach skarżących nie było wodnicy, zaś wody opadowe spływały po tych działkach "swoim naturalnym spadkiem". Tak samo zeznała W. M. i Z. D. /protokół z rozprawy adm. z dnia 6.11.2007 r., k. 39/.

Orzekające organy nie rozważały kwestii czy prawo materialne daje podstawę do nałożenia na skarżące obowiązku określonego w decyzji organu I instancji. Z przepisu art. 29 ust. 3 Prawo wodne wynika, że do zastosowania sankcji z tego przepisu konieczne jest wykazanie, że zmiana stanu wód spowodowana przez właściciela nieruchomości lub osoby trzecie pociąga za sobą szkodliwe skutki dla nieruchomości sąsiednich. Nawet przy założeniu, że na działkach skarżących istniała wodnica, która została zasypana lub w inny sposób zlikwidowana, to jednak organy nie wyjaśniły, czy taka zmiana szkodliwie oddziałuje na nieruchomości sąsiednie i jakie. Szkody spowodowane na działach położonych po lewej stronie drogi w kierunku R. są przede wszystkim skutkiem zablokowania odpływu wód z przepustu nr 1, zlikwidowaniem wodnicy istniejącej bez żadnych wątpliwości na działkach nr 1474/1 i 1475/1.

Z przedstawionych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 135 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w punkcie I wyroku. Na podstawie art. 152 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja w stosunku do skarżących i do współwłaścicieli łącznych działek nr, nr 1487 i 1492 nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Sąd nie orzekał o kosztach postępowania sądowego, ponieważ skarżące pouczone o treści art. 210 § 1 p.p.s.a. /k. 87 akt sądowych/, przed zamknięciem rozprawy sądowej bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku, nie zgłosiły wniosku o przyznanie należnych kosztów, zatem stosownie do powołanego przepisu utraciły uprawnienie do żądania zwrotu kosztów.

Dalsze zarzuty podniesione w skardze A. P., iż na jej działce została przeprowadzona instalacja gazowa i wodociągowa, zaś w innym miejscu działki ustanowiono służebność drogową, nie mają w przedmiotowej sprawie żadnego znaczenia.

Sugestia skarżącej, aby zarządca drogi /obecnie ulicy P./ przekopał i wypoziomował rowy przydrożne i zapewnił odprowadzanie wód do istniejącej rzeczki, nie może być uwzględniona, bowiem odmulenie rowów przydrożnych i ich udrożnienie, nie może być traktowane jako zmiana wód na gruncie, zaś przyczyna zalewania gruntów po lewej stronie przepustu nr 1 została w sposób oczywisty ustalona.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy A. i S. P. oraz M. i P. B. należy uwzględnić n/w wskazówki:

1) na podstawie zebranego już materiału dowodowego i dodatkowych dowodów zgłoszonych przez strony, lub dopuszczonych z urzędu, organ lub organy ustalą czy współwłaściciele łączni działek nr, nr 1487 i 1492, lub osoby trzecie zmienili na tych działkach kierunek odpływu wód /zlikwidowali wodnicę/, a jeżeli tak, czy taka zmiana szkodliwie wpływa na nieruchomości sąsiednie i jakie nieruchomości,

2) ustalą, czy zlikwidowanie przepustu pod drogą położoną między działką nr 1475/1, a działką nr 1487 wpływa szkodliwie na działki sąsiednie i jakie,

po zakończeniu postępowania wyjaśniającego ocenią wszechstronnie całokształt materiału dowodowego wedle wskazań Sądu zamieszczonych w niniejszym uzasadnieniu, po czym wydadzą stosowną decyzję, której uzasadnienie powinno odpowiadać m. innymi wymogom przewidzianym w art. 107 § 3 k.p.a.