Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 165/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 20 ust. 2 i 3, art.  pkt 11
journal: Dz.U. 2016 poz 1518
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 25
journal: Dz.U. 2017 poz 459
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) sędzia del. NSA Jacek Hyla po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta P. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta P. a Prezydentem Miasta K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku D. J. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego postanawia: wskazać Prezydenta Miasta K. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku


UZASADNIENIE

Dyrektor [...] Centrum Świadczeń, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta P. wnioskiem z dnia 30 maja 2017 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta P. a Prezydentem Miasta K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku D. J. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że D. J. podaniem z dnia 29 marca 2017 r. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. W toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że D. J. jest osobą niepełnosprawną oraz bezdomną. Zainteresowana była zameldowana na pobyt stały w P., jednak od 2 lat zamieszkuje w K., w lokalu mieszkalnym należącym do znajomego, który udziela jej tymczasowego schronienia. Ponadto D. J. otrzymuje pomoc w formie zasiłku stałego przyznanego decyzją Prezydenta Miasta P. Dodatkowo zainteresowana oświadczyła, że swoją przyszłość wiąże z P., gdyż tam korzysta z specjalistycznej opieki lekarskiej. MOPR w K. przy piśmie z dnia 6 kwietnia 2017 r. podanie D. J. przekazał zgodnie z właściwością do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. MOPR w P. przy piśmie z dnia 18 kwietnia 2017 r. przekazał wniosek D. J. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego do [...] Centrum Świadczeń.

We wniosku o rozstrzygnięcie sporu Dyrektor [...] Centrum Świadczeń wskazał, że D. J. zamieszkuje w K. Zgodnie z art. 3 ust. 11 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1518 - dalej jako "u.s.r.") właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne. Miejscem zamieszkania osoby fizycznej zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, a nie miejsce zameldowania, ani tym bardziej miejsce, z którym wiąże się plany na przyszłość. Dlatego też za organ właściwy do rozpatrzenia wniosku D. J. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego powinno uznać się Prezydenta Miasta K.

W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu Dyrektor MOPR w K., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta K., wskazał, że wnioskodawczyni swoją przyszłość wiąże z P., gdzie otrzymuje zasiłek stały. W K. zamieszkuje u znajomego, który udziela jej tymczasowego schronienia. Ponadto D. J. korzysta że świadczeń lekarskich w P. Z tych względów organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego jest Prezydent Miasta P.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. - dalej jako: "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór o właściwość ma miejsce wtedy, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej zachodzi w odniesieniu do rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy, którą zajmują się dwa organy administracji publicznej (spór pozytywny) lub której organy administracji publicznej odmawiają przyjęcia do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, powołując się na brak podstaw do ustalenia swej właściwości (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).

W niniejszej sprawie spór, jaki zaistniał pomiędzy Prezydentem Miasta P. a Prezydentem Miasta K., jest sporem negatywnym, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku D. J. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego.

Dla rozpoznania zaistniałego w niniejszej sprawie sporu o właściwość podstawowe znaczenie ma regulacja zawarta w art. 20 ust. 2 i 3 w związku z art. 3 pkt 11 u.s.r., zgodnie z którymi właściwy do prowadzenia postępowania w sprawie świadczeń rodzinnych jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne lub otrzymującej świadczenie rodzinne.

Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". Oznacza to, że pojęcie to należy rozumieć zgodnie z ogólną definicją tego terminu, zawartą w przepisach Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 25 k.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. O miejscu zamieszkania decydują łącznie dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Przesłanki te muszą wystąpić łącznie. Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie jest czynnością prawną, a zatem nie wymaga złożenia oświadczenia woli. Wystarczy, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby pozwalającego obiektywnie stwierdzić, że swą aktywność życiową aktualnie ześrodkowała w określonej miejscowości. Miejscem zamieszkania jest miejscowość, w której koncentrują się czynności życiowe danej osoby, bez względu na adres jej zameldowania. O zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciagnięcie wniosku, że określona miejscowość obecnie jest głównym ośrodkiem działalności dorosłej osoby fizycznej. Ustalenie aktualnego miejsca zamieszkania osoby fizycznej nie wyklucza w przyszłości zmian w tym zakresie. Zamiar pobytu w obecnym miejscu zamieszkania nie jest bowiem równoznaczny z dążeniem do wieloletniego przebywania w danej miejscowości, czy też z brakiem jakichkolwiek planów co do ewentualnej zmiany w przyszłości miejsca zamieszkania. Na ocenę, jakie jest aktualne miejsce zamieszkania, nie ma zatem wpływu okoliczność, czy dana osoba w przyszłości będzie chciała albo będzie zmuszona zmienić miejsce swego dotychczasowego zamieszkania. Jeżeli takie zmiany nastąpią, to wtedy będą one mogły mieć wpływ na właściwość organów w innych sprawach. Okoliczności te nie mogą mieć natomiast żadnego znaczenia przy rozstrzyganiu aktualnego żądania wnioskodawczyni. W analizowanej kategorii spraw o właściwości miejscowej organu decyduje bowiem obecne miejsce zamieszkania strony ubiegającej się o konkretne świadczenia rodzinne.

W niniejszej sprawie niesporne jest, że D. J. od ponad 2 lat zamieszkuje w lokalu mieszkalnym należącym do jej znajomego w miejscowości K. W sprawie nie ma istotnego znaczenia, że D. J. emocjonalnie nadal związana jest z P. i do miasta tego chciałaby prawdopodobnie powrócić. Decydująca jest bowiem obecna, niebudząca wątpliwości sytuacja zainteresowanej. Wynika zaś z niej, że miejscem aktualnego pobytu D. J. jest K. W tej miejscowości obecnie skoncentrowana jest aktywność życiowa strony. Miasto K. spełnia zatem przesłanki miejsca zamieszkania w rozumieniu art. 25 k.c. W konsekwencji przyjąć trzeba, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku D. J. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego jest Prezydent Miasta K.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.