Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 307/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2016-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 2 ust. 1; par. 4 ust. 2; par. 27 ust. 4
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 5 ust. 1 pkt 14; art. 21 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), Sędziowie sędzia SO del. do WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, sędzia WSA Jacek Pruszyński, Protokolant referent stażysta Mateusz Kownacki, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 października 2016 r. sprawy ze skargi P. Ś. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2011 oddala skargę


UZASADNIENIE

Pan P. Ś. (dalej powoływany także jako: "Skarżący") złożył

w dniu [...] maja 2011 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w B. wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011, w którym zadeklarował Pakiet 2 - Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.4 - Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) na powierzchni 777,74 ha i pakiet 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 777,74 ha.

W dniu [...] lipca 2011 r. Skarżący złożył zmianę do wniosku, w której zmniejszył deklarowaną powierzchnię w wariancie 2.4 - Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) do 777,49 ha i w wariancie 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków do 777,49 ha.

Ponadto w dniu [...] lipca 2011 r. Skarżący wycofał z programu rolnośrodowiskowego z wariantu 2.4 i 5.1 działkę rolną oznaczoną identyfikatorem ZV, leżącą na działce ewidencyjnej nr [...] o powierzchni 0,57 ha, a w dniu 12 sierpnia 2011 r. złożył zmianę do wniosku, w której zmniejszył deklarowaną powierzchnię

w wariancie 2.4 - Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) do 776,92 ha

i w wariancie 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków do 776,92 ha.

W dniu [...] sierpnia 2011 r. Skarżący złożył wycofanie części wniosku, w której wycofał z programu rolnośrodowiskowego z wariantu 2.4 i 5.1 następujące działki rolne: A - położoną na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...], [...]

o powierzchni 5,34 ha; AHA - położoną na działce ewidencyjnej nr [...] -

o powierzchni 0,34 ha; ZAB - położoną na działkach ewidencyjnych nr [...],[...],[...] -

o powierzchni 1,21 ha; ZAC - położoną na działce ewidencyjnej nr [...] - o powierzchni 0,56 ha; ZAHA - położoną na działkach ewidencyjnych nr [...] - o powierzchni 2,00 ha; ZAHB - położoną na działkach ewidencyjnych nr [...] - o powierzchni 0,91 ha; ZAHAC- położoną na działkach ewidencyjnych nr [...] o pow. 2,85 ha; ZAI - położoną na działce ewidencyjnej nr [...] - o powierzchni 1,34 ha; ZK - położoną na działce ewidencyjnej nr [...] - o powierzchni 2,59 ha; ZP - położoną na działce ewidencyjnej nr [...] - o powierzchni 0,28 ha; ZS - położoną na działkach ewidencyjnych nr [...] o powierzchni 2,76 ha; ZY - położoną na działce ewidencyjnej nr [...] - o powierzchni 0,62 ha; ZZ - położoną na działce ewidencyjnej nr [...] - o powierzchni 1,14 ha;

W wyniku wycofania powyższych działek, powierzchnia w wariancie 2.4 - Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) została zmniejszona do 754,98 ha

a w wariancie 5.1 -Ochrona siedlisk lęgowych ptaków do 754,98 ha.

W dniu [...] sierpnia 2011 r. Skarżący złożył zmianę do wniosku, w której działkę rolną oznaczoną identyfikatorem F o powierzchni 19,09 ha podzielił na działkę rolną oznaczoną identyfikatorem F o powierzchni 16,01 ha i działkę rolną oznaczoną identyfikatorem FA o powierzchni 3,08 ha.

W dniu [...] października 2011 r. Skarżący złożył zmianę do wniosku, w której zmniejszył deklarowaną powierzchnię w wariancie 2.4 - Trwałe użytki zielone

(w okresie przestawiania) do 754,90 ha i w wariancie 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków do 754,90 ha, poprzez wycofanie 0,08 ha z działki ewidencyjnej nr [...].

W dniu [...] grudnia 2011 r. Skarżący złożył kolejną zmianę do wniosku, w której zmniejszył deklarowaną powierzchnię w wariancie 2.4 - Trwałe użytki zielone

(w okresie przestawiania) do 754,70 ha i w wariancie 5. 1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków do 754,70 ha.

W dniu [...] lutego 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wystosował do Skarżącego wezwanie do złożenia wyjaśnień ze względu na to: że suma powierzchni do realizacji wariantu 2.4 - Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) i wariantu 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków uległa zmniejszeniu.

W odpowiedzi, Skarżący w dniu [...] lutego 2012 r. złożył korektę wniosku wraz

z oświadczeniem, w którym stwierdził, że zaprzestał działalności na działkach nr: [...], [...], [...], [...], [...],[...],[...], [...], [...], [...],[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz że został poinformowany o konieczności zwrotu płatności rolnośrodowiskowej z 2010 r. za powierzchnię 22,79 ha. Ponadto oświadczył, że działki te są nadal trwałymi użytkami zielonymi.

Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. przyznał Skarżącemu płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości na 2011 rok, tj. dla wariantu 2.4 do powierzchni 754,70 ha w wysokości 67.805,10 zł, a dla wariantu 5.1 do powierzchni 754,70 ha w wysokości 1.033.939,00 zł.

W dniu [...] lipca 2013 r. Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. decyzją nr [...] stwierdził nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...] lutego 2012 r.

Prezes ARiMR w W. decyzją z dnia [...] września 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR

Ł. z dnia [...] lipca 2013 r., a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 maja 2014 r. oddalił skargę na tą decyzję (sygn. akt V SA/Wa 2580/13).

Następnie, w dniu [...] listopada 2015 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wystosował do Skarżącego wezwanie do dostarczenia kopii planu działalności rolnośrodowiskowej. W dniu [...] listopada 2015 r. Skarżący złożył do organu plan działalności rolnośrodowiskowej na lata 2010 - 2015 i zmianę do planu działalności rolnośrodowiskowej na rok 2010.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] przyznał Skarżącemu płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości na 2011 rok.

Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącego Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Wskazując na obowiązujące przepisy dotyczące przyznawania pomocy finansowej na realizację programu rolnośrodowiskowego organ odwoławczy wskazał, że Skarżący składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010 zobowiązał się do realizacji podjętych zobowiązań we wniosku z dnia [...] maja 2010 r. przez okres 5 lat od dnia podjęcia zobowiązania, czyli od dnia

[...] marca 2010 r. do [...] marca 2015 r. Ponadto Skarżący zobowiązał się do zachowania występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych. Jednak w 2011 r. powierzchnia zobowiązania po uwzględnieniu zmian i wycofań uległa zmniejszeniu zarówno w wariancie 5.1 i 2.4 do 754,70 ha.

Ze zgromadzonych dokumentów wynika, że w roku 2011 Skarżący nie zachował w gospodarstwie rolnym powierzchni trwałych użytków zielonych

i wszystkich elementów krajobrazu tworzących ostoje dzikiej przyrody, ponieważ wycofał obszar 22,79 ha z powierzchni podjętego zobowiązania w ramach wariantu 2.4 i 5.1, co potwierdza złożona w dniu 10 lutego 2012 r. korekta wniosku wraz

z oświadczeniem. Powyższe skutkowało zastosowaniem § 27 ust. 4 ww. rozporządzenia rolnośrodowiskowego, zgodnie z którym jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20 %

w roku, w którym stwierdzono takie uchybienia.

Organ stwierdził, że w 2011 r. Skarżący zadeklarował określone działki ewidencyjne do płatności w wariancie 2.4 i 5.1, a w dniu [...] lutego 2012 r. złożył oświadczenie, w którym stwierdził, że zaprzestał działalności na tych działkach, wobec powyższego powierzchnia podjętego zobowiązania w wariancie 2.4 i 5.1 uległa zmniejszeniu do 754,70 ha, dlatego też w przedmiotowej sprawie nie znajduje zastosowania przepis § 27 ust. 5 rozporządzenia.

Ustosunkowując się do zarzutów odwołania - niewłaściwej interpretacji przepisu § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego przez organ I instancji, naruszenia zasady prawdy obiektywnej, wybiórczą ocenę zgromadzonego

w sprawie materiału dowodowego sprzecznego z doświadczeniem życiowym

i zasadami logicznego rozumowania, organ odwoławczy wskazał, że nie zasługują one na uwzględnienie. Zaznaczył, że organ I instancji właściwe zastosował sankcję

z § 27 ust. 4 ww. rozporządzenia. Dodatkowo podkreślił, że w myśl § 27 ust. 5 ww. rozporządzenia, przepisu ust. 4 nie stosuje się w przypadku, gdy rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo w wyniku przeniesienia, w drodze umowy, posiadania gruntów rolnych, na których występują takie użytki lub elementy krajobrazu, lub utraty posiadania takich gruntów, jeżeli ponadto do powierzchni tych gruntów nie została przyznana płatność rolnośrodowiskowa. Względem wycofanych przez Skarżącego działek została przyznana płatność rolnośrodowiskowa, dlatego też przepis § 27 ust. 5 nie mógł znaleźć zastosowania w sprawie.

Organ odwoławczy wskazał także, że zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie

w trakcie jego realizacji, chyba że zmiana ta jest zgodna z enumeratywnie wymienionymi w punktach od 1 do 5 tego paragrafu i tylko w przypadku zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego dokonanej w myśl § 5 ust. 1 zmianę taką wprowadza się w planie działalności rolnośrodowiskowej zgodnie z § 5 ust. 2. Zatem rolnik nie ma "dowolności" w modyfikacji podjętego zobowiązania, a dopuszczalne przypadki zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego w trakcie jego trwania są jednoznacznie sprecyzowane w § 5 ust. 1 rozporządzenia. Skarżący składając wniosek na 2010 rok zobowiązał się między innymi do realizacji 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, oraz oświadczył, że jest świadomy konsekwencji i sankcji dotyczących niewykonania zobowiązań wynikających

z realizacji programu rolnośrodowiskowego (sekcja IX wniosku - Oświadczenia

i zobowiązania).

Odnosząc się do przywołanego w odwołaniu § 27 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, jak również art. 44 ze wskazaniem na ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) organ stwierdził, że nie mają one zastosowania

w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011. Zdaniem organu, §27 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego dotyczy zmniejszenia wysokości płatności w związku ze stwierdzeniem uchybień w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, a więc innych okoliczności niż te, które wystąpiły w niniejszej sprawie. Natomiast art. 44 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 odnosi się do kwestii zwrotu pobranych płatności w sytuacji przeniesienia posiadania gruntów objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym.

Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. nie znalazł również możliwości zastosowania w sprawie art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007

w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. UE L z dnia 02 grudnia 2009 r.), bowiem przepis ten ma zastosowanie do obniżek i wykluczeń, przewidzianych w rozdziałach I i II cytowanego rozporządzenia, a zatem dotyczących niezgłoszonych obszarów

i kryteriów kwalifikowalności. Tymczasem w niniejszej sprawie sankcje związane były z niezachowaniem występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych.

Odwołując się do brzmienia § 35 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w zw. z art. 47 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r., które to akty regulują wystąpienie tzw. siły wyższej, organ odwoławczy stwierdził, że nie powyższe nie znajduje zastosowania w przedmiotowej sprawie, bowiem

w aktach sprawy nie znajdują się dokumenty potwierdzające wystąpienie

w gospodarstwie przypadków siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych.

Dodatkowo organ odwoławczy stwierdził, że interpretacja Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi (pismo z dnia 26 października 2012 r. znak: PBrś-053-42-4/12(du-3682)), nie stanowi w przedmiotowej sprawie żadnego dowodu, nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, bowiem ustawodawca w przepisach prawa krajowego -rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. jednoznacznie określił przepis § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Odstępstwo od tego przepisu zawarł w § 27 ust. 5, zgodnie z którym 20 % zmniejszenia płatności rolnośrodowiskowej nie stosuje się w przypadku, gdy rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo w wyniku przeniesienia, w drodze umowy, posiadania gruntów rolnych, na których występują takie użytki lub elementy krajobrazu, lub utraty posiadania takich gruntów, jeżeli ponadto do powierzchni tych gruntów nie została przyznana płatność rolnośrodowiskowa. Skarżący otrzymał

w 2010 roku płatność w ramach wariantu 2.4 i 5.1 do gruntów stanowiących trwałe użytki zielone do działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...], .., [...], [...], [...], [...],[...], [...], ., [...], [...], [...], .., [...], [...], [...], ., [...] - zgodnie z wnioskiem i planem działalności rolnośrodowiskowej, na których następnie w roku 2011 zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej. Stad też zwolnienie z obowiązku zastosowania sankcji w wysokości 20 % płatności, o którym mowa w § 27 ust. 5 rozporządzenia rolnośrodowiskowego nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Białymstoku Skarżący wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. w części dotyczącej pomniejszenia płatności

rolnośrodowiskowej na rok 2011 wraz z sankcjami, zarzucając jej naruszenie:

- art. 7 k.p.a. - zasady obiektywizmu oraz art. 21 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 14 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich

z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich - poprzez niezałatwienie wniosku po myśli strony, na skutek zinterpretowania wszelkich niejasności i wątpliwości na niekorzyść strony oraz niepodjęcie wszelkich niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego kroków, skutkujące wydaniem błędnej decyzji poprzez brak uwzględnienia przez organ rozstrzygający zaistnienia wyjątkowych okoliczności, skutkujących zmniejszeniem powierzchni trwałych użytków zielonych w gospodarstwie w konsekwencji niezawinionej utraty władztwa nad częścią gruntów, z jednoczesnym zachowaniem trwałych użytków zielonych, co do zasady, mimo że do czasu składania wniosków

o płatność rolnośrodowiskową na rok 2012 tj. w latach poprzedzających obowiązywała jednolita wykładnia wskazująca, iż w takich przypadkach ARiMR nie stosuje sankcji;

- art. 8 k.p.a. - zasady pogłębiania zaufania w zw. z art. 11 k.p.a. oraz art. 21 ust. 2 pkt 1 w/w ustawy, poprzez naruszenie zasady równości poprzez wydanie rozstrzygnięcia wobec strony odmiennego od treści decyzji podjętej wcześniej,

a dotyczącej analogicznej sytuacji faktycznej i prawnej (wykaz decyzji administracyjnych, w których zastosowano jednakową wykładnię przepisu prawa § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego polegająca na niezastosowaniu sankcji pomniejszenia płatności o 20%);

- art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. oraz art. 21 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pk 14 ustawy

z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich - poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie dowolnej oceny poprzez zaniechanie zbadania przez organy obu instancji czy do gruntów, których posiadanie Skarżący utracił został przyznana płatność po dacie utraty tego posiadania czy przed tą datą i aprioryczne przyjęcie, że przypadek Skarżącego nie uprawnia do zastosowania § 27 ust. 5 rozporządzenia, czego konsekwencją było niesłuszne zastosowanie sankcji;

- art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. oraz art. 21 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 14 ustawy

z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich - poprzez pominięcie przy ocenie materiału dowodowego interpretacji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi PBrś-053-42-4/12 w sprawie przypadków odstąpienia od stosowania sankcji wynikających z § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego a obecnie § 38 ust. 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007—2013

- obrazę art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r., str. 1, ze zm.) poprzez jego niezastosowanie i tym samym niesłuszne zastosowanie względem Skarżącego obniżki płatności, w sytuacji, gdy Skarżący nie ponosi odpowiedzialności za rzekomo popełnione nieprawidłowości, ponieważ poinformował dobrowolnie o utracie posiadania gruntów i wskazał na zaistnienie wyjątkowych okoliczności, skutkujących zmniejszeniem powierzchni trwałych użytków zielonych w gospodarstwie w konsekwencji niezawinionej utraty władztwa nad częścią gruntów, z jednoczesnym zachowaniem trwałych użytków zielonych, co do zasady;

- § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, poprzez jego niewłaściwą interpretację przez organ I i II instancji oraz naruszenie zasady prawdy obiektywnej

i wybiórczą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, sprzeczną

z doświadczeniem życiowym i zasadami logicznego rozumowania mimo, że wyrok NSA w Warszawie II GSK 758/14 z dnia 26 maja 2015 r., wyrok NSA w Warszawie II GSK 2918/14 z dnia 26 maja 2015 r., wyrok WSA w Łodzi z dnia 5 września 2013 r. III SA/Łd 651/13, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 23 grudnia 2013 r. I SA/Bk 472/13, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 23 grudnia 2013 r., I SA/Bk 521/13 wskazują jednoznacznie na stosowanie błędnej wykładni przez ARiMR odnośnie § 27 ust. 4 w/w rozporządzenia;

- § 27 ust. 5 rozporządzenia rolnośrodowiskowego poprzez jego błędną wykładnię

i niezastosowanie, podczas gdy wyrok NSA w Warszawie, II GSK 646/14 z dnia 26 maja 2015 r. wskazuje na konieczność jego zastosowania w sytuacji gdy rolnik nie zachował trwałych użytków zielonych na skutek przeniesienia posiadania,

a jednocześnie do powierzchni tych gruntów nie została przyznana płatność rolnośrodowiskowa, przy czym warunek nieprzyznania płatności należy odnosić do okresu już po utracie posiadania gruntów, a nie jakiegokolwiek okresu w przeszłości, jak to uczynił organ.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko

w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, Sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest więc eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści. Dokonując kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, sąd rozpoznając sprawę bada, czy organy do ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz czy nie uchybiły przepisom prawa regulującym zasady postępowania, a jeśli dopuściły się takich uchybień, to czy te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchylenie zaskarżonej decyzji następuje bowiem – m.in. wówczas, gdy sąd stwierdzi, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź gdy dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania sytuacja taka niewątpliwie nie zachodzi.

Kwestią sporną w sprawie jest zmniejszenie Skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011 i zastosowanie sankcji 20%.

Warunki i tryb udzielania pomocy finansowej na realizację programu rolnośrodowiskowego, w zakresie 2011 r., regulowało rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata

2007 - 2013 (Dz.U. z 2009 r. Nr 33, poz. 262 ze zm., dalej powoływane jako rozporządzenie rolnośrodowiskowe).

Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi, jeżeli realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE)

nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z poźn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie

z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej

i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych.

Stosownie do z § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe zachowuje występujących

w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone, w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE)

nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 1), zwane dalej "trwałymi użytkami zielonymi", oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody.

Ustawodawca w § 5 wymienionego rozporządzenia przyjął generalną zasadę, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie w trakcie jego realizacji, chyba że zmiana ta jest zgodna z enumeratywnie wymienionymi w punktach

od 1 do 5 tego paragrafu i tylko w przypadku zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego dokonanej w myśl § 5 ust. 1 zmianę taką wprowadza się

w planie działalności rolnośrodowiskowej zgodnie z § 5 ust. 2. Stąd rolnik nie

ma "dowolności" w modyfikacji podjętego zobowiązania, a dopuszczalne przypadki zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego w trakcie jego trwania są jednoznacznie sprecyzowane.

W kontrolowanej sprawie ustalono, że Skarżący składając wniosek

o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010 zobowiązał się do realizacji zobowiązań podjętych we wniosku z dnia [...] maja 2010 r. przez okres 5 lat od dnia podjęcia zobowiązania, czyli od dnia 15 marca 2010 r. do 14 marca 2015 r. Powyższe zobowiązanie zostało określone w decyzji z dnia [...]nr czerwca 2011 r.

i wynika z przepisu § 2 ust. 1 pkt 2, pkt 3 i § 2 ust. 2 i 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Ponadto podejmując zobowiązanie rolnośrodowiskowe w roku 2010 w ramach pakietu 2 – Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.4 – trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) i pakietu 5 – Ochrona zagrożonych gatunków ptaków

i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 na powierzchni 777,49 ha, Skarżący zobowiązała się na mocy § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r., między innymi do zachowania występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych.

W roku 2011 powierzchnia realizacji zobowiązania uległa zmniejszeniu

w obu pakietach do 754,70 ha. Zatem w 2011 r. Skarżący nie zachował

w gospodarstwie rolnym powierzchni trwałych użytków zielonych i wszystkich elementów krajobrazu tworzących ostoje dzikiej przyrody na obszarze 22,79 ha

w ramach wariantów 2.4 i 5.1.

W konsekwencji, ze względu na naruszenie § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, organy prawidłowo zastosowały § 27 ust. 4 ww. rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek

z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20 %

w roku, w którym stwierdzono takie uchybienie.

Za niezasadny należy uznać zarzut błędnej wykładni § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego poprzez przyjęcie, że przepis ten znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy nie dokonano zmiany faktycznego przeznaczenia gruntów wycofanych z płatności.

Niewątpliwie w świetle § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego oraz powołanego w jego treści § 4 ust. 2 pkt 1 ww. rozporządzenia niezachowanie trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo – w rozumieniu § 27 ust. 4 – jest naruszeniem obowiązku realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego. W myśl § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, jednym z warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej jest realizowanie 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, o którym mowa

w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 – obejmującego wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej.

Ustalając, co należy rozumieć poprzez "niezachowanie", o którym mowa

w § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego należy uwzględnić treść § 27

ust. 5 ww. rozporządzenia. Stanowi on, że przepisu ust. 4 nie stosuje się

w przypadku, gdy rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących

w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo w wyniku przeniesienia, w drodze umowy, posiadania gruntów rolnych,

na których występują takie użytki lub elementy krajobrazu, lub utraty posiadania takich gruntów, jeżeli ponadto do powierzchni tych gruntów nie została przyznana płatność rolnośrodowiskowa.

Prawodawca wskazał zatem na "niezachowanie" trwałych użytków zielonych

i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo w wyniku przeniesienia lub utraty posiadania gruntów. Skoro tak, przyjąć trzeba, że przeniesienie (w sposób określony przepisem) lub utrata posiadania gruntów – na których występują użytki zielone lub opisane elementy krajobrazu nieużytkowane rolniczo – jest rodzajem niezachowania trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo.

W konsekwencji – co do zasady – tego rodzaju niezachowanie trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo skutkować winno zmniejszeniem płatności na zasadach określonych § 27 ust. 4. Wskutek bowiem tego rodzaju "niezachowania" trwałych użytków zielonych rolnik także nie realizuje podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Stanowisko to zostało przedstawione m.in. w wyrokach NSA z: 26 maja 2015 r., II GSK 646/14; 26 maja 2015 r. II GSK 2918/14; 2 października 2015 r., II GSK 1998/14. Dokładniejszej wykładni tego przepisu dokonał NSA w wyroku z dnia 2 października 2015 r., sygn.. akt II GSK 1975/14, w którym stwierdził, że każde niezachowanie trwałych użytków zielonych (zniszczenie, utrata, przeniesienie) powoduje obowiązek zastosowania zmniejszenia płatności o 20%.

Z akt sprawy niewątpliwie wynika, że względem użytków rolnych, których posiadanie utracił Skarżący w związku z rozwiązaniem umów dzierżawy, otrzymywał już płatność rolnośrodowiskową. W związku z powyższym, wyjątek o którym mowa

w art. 27 ust. 5 rozporządzenia rolnośrodowiskowego nie mógł mieć zastosowania. Dodatkowo wskazać należy, że także w świetle brzmienia § 38 ust. 8 i 9 późniejszego rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. Skarżący otrzymałby pomniejszoną płatność o 20% oraz nie mógłby skorzystać z wyłączenia o jakim mowa w § 38 ust. 9. Zgodnie z brzmieniem tegoż przepisu, ust. 8 nie stosuje się

w przypadku, gdy rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących

w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo w wyniku przeniesienia, w drodze umowy sprzedaży, darowizny lub innej umowy posiadania gruntów rolnych, na których występują takie użytki lub elementy krajobrazu, lub utraty posiadania takich gruntów, a grunty nie są objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym. Zatem obecnie już samo objęcie trwałych użytków zielonych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, bez względu na przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, skutkuje tym, że wyjątek związany z utratą posiadania gruntów objętych programem nie powoduje odstąpienia od nałożenia sankcji.

Należy zgodzić się z organem, że w przedmiotowej sprawie nie znajduje zastosowania art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r., str. 65 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem obniżek i wykluczeń, przewidzianych w rozdziałach I i II, nie stosuje się w przypadku, gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy. Art. 73 ww. rozporządzenia ma zatem zastosowanie

do obniżek i wykluczeń przewidzianych w rozdziałach I i II cytowanego rozporządzenia. Zgodnie z Tytułem IV - Podstawa obliczania pomocy, obniżek płatności i wykluczeń z płatności, rozdział I odnosi się do niezgłoszonych obszarów, zaś rozdział II do ustaleń w odniesieniu do kryteriów kwalifikowalności. W związku

z tym, że nałożone w sprawie sankcje dotyczące nie zachowania występujących

w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych wynikają z przepisów prawa krajowego - § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, art. 73 nie ma w przedmiotowej sprawie zastosowania.

Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. W postępowaniu w sprawie o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, według art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r.

o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t.j.: Dz. U. z 2013 r.,

poz. 173), z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych

w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Ust. 2 art. 21 stanowi między innymi, że w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: (1) stoi na straży praworządności;

(2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Stosownie do ust. 3 art. 21 ww. ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące

w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Z przedstawionych regulacji wynika, że w postępowaniu dotyczącym płatności rolnośrodowiskowej obowiązek organu został ograniczony do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę. Na organie nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie twierdzeń

i uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. To na ubiegającym się

o pomoc w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" spoczywa ciężar udowodnienia, że nie zachowanie trwałych użytków zielonych, które występowały

w gospodarstwie rolnym i określone były w planie działalności rolnośrodowiskowej nie winno skutkować zastosowaniem sankcji z § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. W przypadku pakietów, w których przyznaje się płatność

do gruntów użytkowanych jako trwałe użytki zielone, tak jak miało to miejsce

w przypadku pakietu 5, sam fakt zmniejszenia powierzchni trwałych użytków zielonych należy uznać za równoznaczny z nie wypełnieniem wymogu § 4 ust. 2

pkt 1, czyli nie zachowaniem, skutkującym obowiązkiem nałożenia przez organ stosownej sankcji.

Trzeba też zauważyć, iż zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, organ przed którym toczy się postępowanie udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Skarżący żądania takiego nie złożył.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia

2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.