Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 136/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-08-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 281 ust. 1 pkt 2 i ust. 5
journal: Dz.U. 2018 poz 2268
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne - tekst jednolity
article: art. 276 ust. 1 i art. 292
journal: Dz.U. 2018 poz 799
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 103 par. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a) i c)
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Sędzia WSA Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi M. P. G. K. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w D. na decyzję Inne z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie określenia za okres III kwartału 2019 r. opłaty podwyższonej za wprowadzenie ścieków komunalnych do wód bez pozwolenia wodnoprawnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Inne na rzecz skarżącej M. P. G. K. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w D. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...].12.2019 r. nr [...] na podstawie art. 273 ust. 6 w związku z art 281 ust. 1 pkt 1 art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2018 r. poz. 2268, dalej: "Prawo wodne") oraz art.104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096) P. G. W. W. P. Z. Z. w K. określiło M. P. G. K. Sp. z o.o. za okres III kwartału 2019r. (od 6 sierpnia 2019 r. do 30 września 2019 r.) opłatę podwyższoną w wysokości [...] PLN za wprowadzenie ścieków komunalnych do wód bez pozwolenia wodnoprawnego.

Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:

W dniu [...] listopada 2019 r. P. G. W. W. P. Z. Z. w K. (dalej jako: "PGWWP Z. Z. w K.") na podstawie przepisu art. 281 ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego ustaliło, w formie informacji M. P. G. K. Sp. z o.o., ul. [...] [...] D. za okres od 6 sierpnia 2019 r. do 30 września 2019 r. opłatę podwyższoną.

Jednocześnie PGWWP Z. Z. w K. w informacji tej wskazało, że opłatę należy uiścić na rachunek P. G. W. W. P. w terminie 14 dni od dnia doręczenia informacji.

Powołana informacja została doręczona M. P. G. K. Sp. z o.o. w dniu 25 listopada 2019 r.

W dniu 9 grudnia 2019 r., z zachowaniem 14 - dniowego terminu określonego w art. 273 ust. 2 Prawa wodnego, M. P. G. K. Sp. z o.o. złożyło reklamację, w której nie : zgodziło się z wysokością opłaty za wprowadzanie ścieków ustaloną w powołanej informacji. M. P. G. K. Sp. z o.o. podniosło, że nie miało wpływu na fakt stwierdzenia nieważności decyzji Starosty S. z dnia [...] czerwca 2005 r. (znak [...]) oraz że wynika on z błędu tego organu. M. P. G. K. Sp. z o.o. złożyło w dniu 28 października 2019 r. do P. G. W. W. P. N. W. w S. wniosek o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie ścieków komunalnych do wód. Ponadto podniósł, że w sprawie o wymierzenie opłaty podwyższonej za korzystanie z ze środowiska bez wymaganego pozwolenia na podstawie art. 276 ust 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r -prawo ochrony środowiska przyczyna braku pozwolenia może mieć znaczenie, jeżeli podmiot korzystający ze środowiska na podstawie wymaganego pozwolenia wystąpił o wydanie pozwolenia na kolejny okres.

PGW WP Z. Z. w K. nie uznało reklamacji M. P. G. K. Sp. z o.o.

Stwierdziło, że w myśl art. 280 pkt 1 lit. b, opłatę podwyższoną ponosi się w razie wprowadzenia ścieków do wód bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Na podstawie art. 281 ust 1 pkt 2 wysokość, opłaty podwyższonej w przypadku wprowadzenia ścieków do wód bez wymaganego pozwolenia ustala się w wysokości 500% opłaty zmiennej za wprowadzenie ścieków do wód. Ustalając wysokość opłaty podwyższonej uwzględnia się okres rozliczeniowy wynoszący kwartał. Ustalenia ilości ścieków wprowadzonych do wód bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego dokonuje organ na podstawie i pomiarów lub innych czynności kontrolnych .

Wskazano, że opłatę podwyższoną ponosi się niezależnie od opłaty zmiennej za usługi wodne. Ponadto zgodnie z art. 300 ust. 1- 4 Prawa wodnego do ponoszenia opłat podwyższonych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r -ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują W. P.. Jednocześnie prawo wodne wskazuje w jakich okolicznościach odstępuje się od obowiązku uiszczenia opłaty podwyższonej jedynie, gdy jej oczekiwana wysokość nie przekracza [...] zł.

W ocenie organu z uwagi na wyczerpującą regulację zawartą w przepisach prawa wodnego oraz bezpośrednie odesłanie do przepisów ordynacji podatkowej do tej sprawy, nie można mówić o braku podstaw prawnych do obciążenia M. P. G. K. w D. taką opłatą. Ustawy prawo ochrony środowiska w tej materii się nie stosuje.

Zgodnie z art. 400 ust 1 Prawo wodne pozwolenie wodnoprawne wydaje się w drodze decyzji na czas określony, liczony od dnia w którym decyzja stała się ostateczna, zatem prawa i obowiązki wynikające z decyzji kształtują sytuację prawna adresata decyzji dopiero od dnia w którym decyzja stała się ostateczna. Z kolei zgodnie z ust 4 art. 400 Prawa wodnego prawa i obowiązki określone w pozwoleniu wodnoprawnym na wprowadzenie ścieków do wód obowiązują od dnia, w którym decyzja o pozwoleniu wodnoprawnym stała się ostateczna, chyba że w pozwoleniu wodnoprawnym została określona inna data, od której obowiązuje pozwolenie wodnoprawne. Oznacza to, że data uzyskania waloru ostateczności wyznacza moment do którego uznać należy, że reklamująca działała bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego.

W przedmiotowej sprawie Prezes P. G. W. W. P. decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. znak: [...] utrzymał w mocy decyzję wydaną przez Dyrektora R. Z. G. W. w S. [...] z dnia [...] marca 2019 r, znak: [...] stwierdzającą nieważność decyzji Starosty S. znak: [...] [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. Decyzja stała się ostateczna w dniu 6 sierpnia 2019 r. w administracyjnym toku instancji. Od dnia 6 sierpnia 2019r M. P. G. K. Sp. z o.o. eksploatuje oczyszczalnię-ścieków w miejscowości Ż. M. bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Opłata podwyższona dotyczy okresu od 6 sierpnia 2019 r. do 30 września 2019 r., natomiast wniosek o nowe pozwolenie wodnoprawne został złożony przez M. P. G. K. Sp. z o.o. do PGW WP N. W. w S. w dniu 28 października 2019 r.

Data uzyskania waloru ostateczności pozwolenia wodnoprawnego jest datą graniczną wyznaczającą moment do którego należy uznać, że podmiot działa bez pozwolenia wodnoprawnego.

Przepis art. 273 ust. 6 Prawa wodnego stanowi, że w razie nieuznania reklamacji właściwy organ W. P. albo wójt, burmistrz lub prezydent miasta określają wysokość opłaty za usługi wodne w drodze decyzji.

M. P. G. K. Sp. z o.o. korzysta z usługi wodnej bez pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie ścieków komunalnych do wód, co oznacza, że zgodnie z art. 298 pkt 1 Prawa wodnego obowiązany jest ponosić opłaty za usługi wodne.

W rozpoznawanej sprawie, zdaniem organu, zaistniała przesłanka obligująca Dyrektora Z. Z. W. P. w K. do wydania decyzji określającej wysokość opłaty za okres od 6 sierpnia 2019 r. do 30 września 2019 r. w wysokości [...] PLN za wprowadzenie ścieków komunalnych do wód bez pozwolenia wodnoprawnego, albowiem reklamacja M. P. G. K. S.. z o.o. nie została uznana przez PGWWP Z. Z. w K. .

Określenia wysokości opłaty podwyższonej Dyrektor Z. Z. W. P. dokonał w oparciu o normę prawną wynikającą z art. 281 ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego.

Zgodnie z art. 281 ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego wysokość opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 280 pkt 1 pkt b, w przypadku: wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego na wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi ustala się w wysokości 500% opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi.

Opłata zmienna została obliczona zgodnie z art. 272 ust. 6 ustawy - Prawo wodne. Wysokość jednostkowej stawki opłaty zmiennej za 1 kg ChZT została określona w § 10 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. poz. 2502, dalej jako: "rozporządzenie"), a za 1 kg substancji wprowadzonych ze ściekami do wód lub do ziemi dla pozostałych substancji w § 10 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia. Do ustalenia wysokości opłaty przyjęto substancję, wyrażoną jako wskaźnik ChZT, który powoduje opłatę najwyższą (art. 278 ust. 1 Prawo wodne). Uwzględnienie w opłacie, opłaty za pozostałe substancje wynika z art. 278 ust. 2 Prawo wodne, który stanowi, że w przypadku wprowadzania do wód lub do ziemi ścieków komunalnych innych niż ścieki bytowe, do opłaty ustalonej według zasady, o której mowa w art. 278 ust. 1 Prawo wodne, dolicza się opłatę za inne substancje zawarte w ściekach. Dla ścieków komunalnych współczynnik różnicujący dla jednostkowej stawki opłaty za substancję wyrażoną jako wskaźnik ChZT określa §10 ust. 6 pkt 2 ww rozporządzenia.

Mając powyższe na uwadze organ orzekł o opłacie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając naruszenie art.280 pkt. 1b oraz art. 281 ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego pełnomocnik Skarżącej wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Z. Z. w K. P. G. W. W. P. z dnia [...] grudnia 2019 r. [...]

2. zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącego kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego wg. norm przepisanych.

Zdaniem Skarżącej stwierdzenie nieważności decyzji Starosty S. wynika z błędu tego organu, a nie z jakichkolwiek przyczyn leżących po stronie Skarżącej. Wskazał, że Skarżąca, wobec zakończenia w administracyjnym toku postępowania sprawy o stwierdzenie z urzędu nieważności decyzji Starosty S. z dnia [...] czerwca 2005r. (znak [...] [...]], udzielającej dla M. P. G. K. S. z o.o. w D. pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód, wystąpiła najpierw w dniu 25.04.2019r, a następnie w dniu 28.10.2019r z wnioskiem o wydanie nowego pozwolenia, co też nastąpiło poprzez wydanie stosownej decyzji przez W. P.. Na żadnym etapie postępowania administracyjnego brak pozwolenia wodnoprawnego nie wynikał zatem z przyczyn leżących po stronie Skarżącej.

Tym samym, zdaniem Skarżącej, brak jest podstaw do naliczenia opłaty podwyższonej na podstawie art.280 pkt. 1b oraz art.281 ust. 1 pkt.2 Prawa wodnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach sprawowanej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu.

Dodatkowo należy wskazać, że na mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

W kontrolowanej sprawie bezsporne było, że [...] czerwca 2005 r. decyzją nr [...] Starosta S. udzielił Skarżącemu pozwolenie wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód; decyzją z [...] marca 2019 r. Dyrektor R. Z. G. W. stwierdził nieważność ww decyzji z [...] czerwca 2005 r.; decyzją z dnia [...] lipca 2019 nr [...] Prezes P. G. W. W. P. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] marca 2019 r.; dnia 30 stycznia 2020 r. WSA w Warszawie wyrokiem o sygn. akt IV SA/Wa 2407/19 oddalił skargę M. P. G. K. sp. z o.o. na decyzję z dnia [...] lipca 2019 r.; NSA wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2021 r. sygn. akt III OSK 3152/21 oddalił skargę kasacyjną.

Skarżąca wystąpiła dnia 25 kwietnia 2019 r. o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód, postanowieniem z dnia [...] maja 2019 r. P. G. W. W. P. odmówiło wszczęcia postepowania z wniosku Skarżącej w sprawie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie oczyszczonych w Oczyszczalni w Ż. M. ścieków istniejącym wylotem do wód pochodzących z m. D..

Skarżąca wystąpiła ponownie dnia 28 października 2019 r. z wnioskiem o wydanie nowego pozwolenia co nastąpiło dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...]

Informacją z dnia [...] listopada 2019 r. P. G. W. W. P. ustaliło wysokość opłaty podwyższonej za usługi wodne za III kwartał 2019 r. w wysokości [...] zł za wprowadzanie ścieków komunalnych do wód. Nie uwzględniając reklamacji Skarżącej P. G. W. W. P. Z. Z. w K. decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. określił opłatę podwyższoną w związku z eksploatowaniem oczyszczalni ścieków be wymaganego pozwolenia wodnoprawnego w wysokości [...] zł za III kwartał 2019 r. za okres od 6 sierpnia 2019 r. do 30 września 2019 r.

Podstawę materialnoprawną decyzji stanowiły normy wynikające z ustawy – Prawo ochrony środowiska. Stosownie do art. 276 ust. 1 p.o.ś. podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji ponosi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska. Stosownie natomiast do art. 292 p.o.ś. w przypadku braku wymaganego pozwolenia podmiot korzystający ze środowiska ponosi opłaty podwyższone o 500 %. Podstawą ustalenia opłaty był art. 281 ust. 5 u.p.w. zaś jej wysokość ustalono na podstawie art. 281 ust. 1 pkt 2 u.p.w.

Skarżąca nie kwestionuje sposobu jej wyliczenia i wysokości. Kwestionuje natomiast samo nałożenie opłaty, twierdząc, że okoliczności z powodu których nie dysponowała pozwoleniem wodnoprawnym w okresie, za który wymierzono opłatę podwyższoną, były od niej niezależne. Okoliczność ta była mianowicie spowodowana działaniem organów prowadzących postępowanie w sprawie pozwolenia wodnoprawnego. Skarżąca zwróciła się w dniu 25 kwietnia 2019 r. o wydanie nowego pozwolenia, w miejsce pozwolenia z 2005r., którego stwierdzono nieważność ostatecznie dnia [...] sierpnia 2019 r. Pozwolenie to wydano jej dopiero w dniu [...] grudnia 2019 r. W tym czasie skarżąca kontynuowała korzystanie ze środowiska w sposób wymagający pozwolenia wodnoprawnego.

Przesłanką nałożenia opłaty podwyższonej, jak wynika z art. 276 ust. 1 i art. 292 p.o.ś., jest brak wymaganego pozwolenia. Literalne brzmienie tego przepisu zdaje się obejmować hipotezą normy prawnej wszelkie sytuacje korzystania ze środowiska bez wymaganego pozwolenia. Wątpliwość, której nie usuwa wykładnia literalna, związana jest z tym, że obowiązek uzyskania pozwolenia dotyczy nie tylko podmiotów, które przystępują do korzystania ze środowiska w sposób wymagający uzyskania pozwolenia po raz pierwszy, lecz również podmiotów, które już korzystają ze środowiska, dysponują pozwoleniem, które jednak, ze względu czy to na upływ terminu ważności, czy też tak jak w niniejszej sprawie wyeliminowania z obiegu decyzji udzielającej pozwolenia, wygasa. W tej sytuacji, celem kontynuowania działalności, konieczne jest wystąpienie o nowe pozwolenie w odpowiednim czasie. W kontrolowanej sprawie podmiot korzystający ze środowiska wystąpił dnia 25 kwietnia 2019 r. tj. po stwierdzeniu nieważności decyzji w sprawie pozwolenia wodnoprawnego z wnioskiem o wydanie nowego pozwolenia, jednak nie uzyskał tego pozwolenia w czasie umożliwiającym kontynuowanie działalności bez przerwy. Jak wynika z uzasadnienia postanowienia z dnia [...] maja 2019 r. organ uznał, że prowadzenia postepowania w trybie nadzwyczajnym - stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania z wniosku Skarżącej o udzielenie pozwolenia. Ponownie Skarżący wystąpił ze stosownym wnioskiem dnia 28 października 2019 r.

Podkreślenia wymaga, że naliczenie (wymierzenie) opłaty podwyższonej stanowi w istocie sankcję administracyjną. W konsekwencji trzeba udzielić odpowiedzi na pytanie, czy w oparciu o art. 276 ust. 1 i 292 p.o.ś. sankcjonowane jest każde zachowanie polegające na korzystaniu ze środowiska bez wymaganego pozwolenia, czy też wyłącznie takie zachowanie, które polega na korzystaniu bez pozwolenia z przyczyn leżących po stronie podmiotu korzystającego ze środowiska, w szczególności z powodu braku wystąpienia o pozwolenie. Obiektywnie w każdej z tych sytuacji podmiot nie dysponuje pozwoleniem.

W orzecznictwie sądów administracyjnych można spotkać się ze stanowiskiem, że odpowiedzialność określona w art. 276 p.o.ś. jest odpowiedzialnością o charakterze obiektywnym, co oznacza, że nie bada się tu elementu winy (szerzej elementów subiektywnych). Ziszczenie się więc przesłanek odpowiedzialności nakłada na organ administracji bezwzględny obowiązek wymierzenia sankcji administracyjnej, w tej sprawie - opłaty podwyższonej. W tym nurcie orzecznictwa akcentuje się konieczność aktywnego działania podmiotu w postępowaniu administracyjnym zmierzającego do wydania wymaganego pozwolenia, czynnego zwalczania przewlekłości czy bezczynności, a w razie bezskuteczności tych działań, występowanie z roszczeniami odszkodowawczymi względem państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, o ile wcześniej przewlekłość lub bezczynność została stwierdzona prawomocnie w postępowaniu sądowoadministracyjnym (tak np. wyrok NSA z dnia 3 lipca 2014 r., sygn. akt II OSK 264/13). Według innych poglądów, w sytuacji braku wymaganego pozwolenia spowodowanej opieszałością organów administracji należy ten aspekt brać pod uwagę oceniając przesłankę nałożenia opłaty podwyższonej z art. 276 ust. 1 p.o.ś., względnie badać, czy wydana została decyzja stwierdzająca wygaśnięcie pozwolenia ze względu na upływ terminu, na jaki zostało wydane (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 18 marca 2009 r., II SA/Kr 1224/08).

Istniejące rozbieżności doprowadziły do podjęcia uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2011 r., znak II OPS 2/11 (ONSAiWSA z 2012 r., nr 2, poz. 22), w której wyrażono następujące stanowisko: "W sprawie o wymierzenie opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska bez wymaganego pozwolenia lub innej decyzji, na podstawie art. 276 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.), przyczyna braku pozwolenia może mieć znaczenie, jeżeli podmiot korzystający ze środowiska na podstawie wymaganego pozwolenia wystąpił o wydanie pozwolenia na kolejny okres."

Pomimo uchylenia art. 193 ust. 4 p.o.ś., zdaniem Sądu, przedstawiona w uzasadnieniu uchwały analiza znaczenia decyzji o stwierdzeniu wygaśnięcia pozwolenia z powodu upływu terminu na jaki zostało wydane, nie miała pierwszoplanowego znaczenia, w szczególności nie zdeterminowała sentencji uchwały. Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, zgodnie z którym "chociaż niezałatwienie przez właściwy organ w terminie tego rodzaju sprawy, nie wyłącza samo przez się zastosowania art. 276 ust. 1 p.o.ś., to nie można jednak całkowicie abstrahować od przyczyn i okoliczności prawnych i faktycznych, które to niezałatwienie sprawy spowodowały." NSA podzielił tym samym pogląd wyrażony już w uzasadnieniu uchwały siedmiu sędziów NSA z dnia 21 grudnia 1998 r., sygn. akt OPS 13/98, zgodnie z którym "stwierdzenie, iż strona nie ponosi odpowiedzialności prawnej z tego powodu, że nie posiada wymaganego pozwolenia może dotyczyć sytuacji wyjątkowej i wymaga oceny indywidualnie w każdej sprawie oraz oczywiście po uwzględnieniu wszystkich okoliczności. Dopiero ich łączna ocena pozwoli na sformułowanie wniosku, że w danej sprawie naliczenie i wymierzenie opłaty podwyższonej jest w sprzeczności z konstytucyjną zasadą demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) i wynikającą z niej zasadą zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez niego prawa oraz zasadą bezpieczeństwa prawnego, zasadą sprawiedliwości, a także z zasadą praworządności materialnej (art. 7 Konstytucji RP)."

Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 12 grudnia 2011 r. uznał, że "do przesłanki "braku wymaganego pozwolenia" należy zastosować nie tylko wykładnię językową, ale także wykładnię systemową i celowościową. W uzasadnieniu poodnoszono m.in. odmienną sytuację podmiotu, który rozpoczyna eksploatację instalacji i przed rozpoczęciem działalności musi posiadać wymagane pozwolenie na wprowadzenie do środowiska substancji lub energii w świetle art. 180 i 181 p.o.ś. Przyczyny braku pozwolenia u takiego podmiotu nie mogą usprawiedliwiać rozpoczęcia działalności, ponieważ podmiot ten nie może korzystać z uprzywilejowanej sytuacji prawnej w zakresie ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska. Znamienne jest również podkreślenie przez Naczelny Sąd Administracyjny, że "każdą tego rodzaju sprawę należy analizować indywidualnie, rozpatrując przyczyny braku pozwolenia, a w szczególności, czy podmiot korzystający ze środowiska wystąpił o wydanie kolejnego wymaganego pozwolenia w rozumieniu art. 180 i 181 p.o.ś. w związku z art. 276 ust. 1 p.o.ś. oraz czy przyczyna braku pozwolenia jest związana z działaniem organu podczas rozpatrywania wniosku o wydanie nowego pozwolenia. Dotyczy to więc okoliczności, kiedy wniosek o wydanie pozwolenia został złożony oraz oceny, czy wniosek spełniał ustawowe wymagania oraz czy ustawodawca nie wprowadził terminu do wydania pozwolenia, jak ma to miejsce w przypadku pozwolenia zintegrowanego, dla którego wydania termin wynosi 6 miesięcy od dnia złożenia wniosku zgodnie z art. 209 ust. 2 p.o.ś. Podmiot korzystający ze środowiska składając wniosek o wydanie pozwolenia powinien uwzględnić okres konieczny do wydania pozwolenia, biorąc pod uwagę wymagania stawiane przez ustawodawcę eksploatacji danej instalacji, a w szczególności rodzaj i skalę prowadzonej w niej działalności."

Aktualność uchwały znajduje potwierdzenie w nowszym orzecznictwie sądów administracyjnych. Np. w wyroku z dnia 9 października 2018 r., sygn. II OSK 2459/16 (opub. CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że punktem wyjścia dla rozważań w zakresie możliwości wymierzenia opłaty za korzystanie ze środowiska z związku z utratą ważności pozwolenia wodnoprawnego na skutek upływu czasu, na jaki to pozwolenie zostało wydane, powinna być wyżej przywołana uchwała NSA z dnia 12 grudnia 2011 r. Co więcej, w odniesieniu do decyzji o stwierdzeniu wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego wskazał, że jedną z przyczyn wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego jest upływ czasu, na jaki zostało ono wydane (art. 135 pkt 1 u.p.w.). Zgodnie z art. 138 ust. 1 u.p.w., "stwierdzenie wygaśnięcia, cofnięcie lub ograniczenie pozwolenia wodnoprawnego następuje z urzędu lub na wniosek strony, w drodze decyzji". Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko, że "datą wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego jest data, od której przestaje ono obowiązywać, to jest - zgodnie z art. 135 pkt 1 u.p.w. - data końcowa okresu, na który pozwolenie to zostało wydane (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 czerwca 2015 r., II GSK 1120/14)". Z tą datą wygasa bowiem stosunek administracyjnoprawny uprawniający podmiot korzystający ze środowiska do zgodnej z prawem eksploatacji urządzeń wodnych. Jak wskazał NSA, "wystąpienie skutku materialnoprawnego nie usuwa z obrotu prawnego decyzji, bo ona nadal funkcjonuje w sensie procesowym. Strona zainteresowana może zgodnie z art. 138 ust. 1 u.p.w. ubiegać się o stwierdzenie tego wygaśnięcia w drodze decyzji, jak również może to uczynić z urzędu sam organ, jednak taki akt wyłącznie potwierdza istniejący stan prawny. Potwierdzenie wygaśnięcia uprawnień wynikających z pozwolenia, którego termin obowiązywania upłynął, następuje zatem w drodze decyzji o charakterze deklaratoryjnym, a nie konstytutywnym. Istnienie prawnej możliwości stwierdzenia wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego, którego okres ważności już upłynął, ma charakter deklaratoryjny w zakresie stwierdzenia wygaśnięcia, a brak wydania takiej decyzji nie jest co do zasady przeszkodą w wymierzeniu opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia."

Pogląd powyższy Sąd w niniejszej sprawie podziela uznając, że stwierdzenie nieważności (wygaśnięcie) pozwolenia wodnoprawnego w drodze decyzji pozostaje okolicznością, która ma w okolicznościach sprawy bezpośredni wpływ na wymierzenie opłaty podwyższonej. Decyzja stwierdzająca wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego z 2005 r. wydana została w pierwszej instancji dnia [...] marca 2019r. i to z przyczyn leżących po stronie organu.

Zatem w ocenie Sądu znaczenie dla niniejszej sprawy mają okoliczności związane z brakiem uzyskania w 2019 r. pozwolenia wodnoprawnego, o które skarżąca wystąpiła 25 kwietnia 2019 r.

Organ w ogóle nie przeanalizował okoliczności związanych z postępowaniem w sprawie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego i to poczynając od wniosku z dnia 25 kwietnia 2019 r. i w ogóle pominął analizę przywoływanej uchwały z 12 grudnia 2011 r. Organ rozważał jedynie okoliczność związaną ze złożeniem wniosku o pozwolenie wodnoprawne dnia 28 października 2019 r. i w ogóle nie rozważał czy do wydania nowego pozwolenia dnia [...] grudnia 2019 r. które nie zostało wydane przed upływem terminu ważności dotychczasowego - nie doszło z przyczyn leżących po stronie organu. Zdaniem Sądu w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy – w istocie jego brak, poza załączonym do skargi postanowieniem organu z dnia [...] maja 2019 r., trudno uzasadnić inne stanowisko, jak tylko takie, że postępowanie w sprawie pozwolenia wodnoprawnego nie zakończyło się wydaniem pozwolenia wodnoprawnego z uwagi na pogląd organu co do braku podstaw do prowadzenia postępowania w sprawie pozwolenia z uwagi na brak prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] czerwca 2005 r., której nieważność orzeczono dnia [...] marca 2019 r.

W świetle powyższego Sąd uznał, że w przedmiotowej sprawie nie wyjaśniono wszystkich istotnych dla wyniku sprawy okoliczności, czym naruszono przepisy postępowania art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Zgodnie z zasadą prawdy materialnej obowiązkiem organów administracji publicznej jest podejmowanie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony. Emanacją tej zasady w postępowaniu wyjaśniającym jest art. 77 § 1 k.p.a, który nakazuje organom w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Odzwierciedlenie całościowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego powinno znaleźć się w uzasadnieniu decyzji.

W tej sytuacji rzeczą organu będzie ustalenie i ocena wszystkich okoliczności związanych z brakiem uzyskania pozwolenia wodnoprawnego przez Skarżącą w okresie od 6 sierpnia 2019 r. do 30 września 2019 r., za który wymierzono opłatę podwyższoną. W szczególności organ uwzględni przy ocenie wniosek z dnia 25 kwietnia 2019 r. i to, kiedy wniosek o wydanie pozwolenia został złożony, czy tok postępowania w sprawie pozwolenia wodnoprawnego spowodowany był okolicznościami zależnymi od Skarżącej, w tym czy doszło w nim do opóźnień z jej winy. Wydając rozstrzygnięcie organ uwzględni ocenę prawną dokonaną w niniejszym wyroku.

Ewentualna ocena tych okoliczności na korzyść Skarżącej nie powinna powodować konieczności ponoszenia opłaty w wysokości wyższej niż dotychczasowa.

Wobec powyższego Sąd orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku, biorąc za podstawę art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. O kosztach postępowania (w tym kosztach zastępstwa radcy prawnego) orzeczono w punkcie II. sentencji wyroku, na podstawie 200, 205 § 2 p.p.s.a. i § 2 pkt 6 rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265) i obejmują uiszczony wpis od skargi w wysokości [...] zł, koszty zastępstwa procesowego w wysokości [...] zł oraz opłatę od pełnomocnictwa w wysokości

[...] zł.