Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 202/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2008-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3, art. 136-142, art. 138, art. 216, art. 229
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
article: art. 1 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 2 ust. 1, art. 5, art. 5 ust. 2, art. 8, art. 9, art. 10 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1972 nr 27 poz 192
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach.
article: art. 1 § 1, art. 3, art. 133 § 1, art. 134 § 1 i  § 2, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 105, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 8 ust. 9
journal: Dz.U. 1958 nr 17 poz 70
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

SENTENCJA

Dnia 15 października 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Asesor WSA Joanna Brzezińska Protokolant ref. staż. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2008 roku sprawy ze skargi [...] na decyzję Wojewody Lubuskiego z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję w części obejmującej pkt 2,3,6,7,8, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w zakresie określonym w pkt I, III. zasądza od organu na rzecz skarżących solidarnie [...] kwotę 557 zł. (pięćset pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego w tym 240 zł. (dwieście czterdzieści złotych) za zastępstwo procesowe.


UZASADNIENIE

W dniu [...] roku Z.K. złożył w Urzędzie Miasta Z. wniosek o zwrot części działek nr [...] i nr [...] jako wywłaszczonych w 1977 roku pod budownictwo jednorodzinne i nie zabudowanych do dnia złożenia tegoż wniosku. Wobec ustalenia, iż wskazywane we wniosku działki były własnością R. i L. małżonków K., których spadkobiercami stali się poza Z. K. także: Z. K., B.P. oraz B.M. organ poinformował pozostałych następców prawnych, iż wniosek o zwrot wywłaszczonych nieruchomości powinien być złożony przez wszystkich spadkobierców i wezwał ich bądź do złożenia pełnomocnictw dla Z. K. do występowania w sprawie w ich imieniu lub do złożenia wniosku o zwrot powyższych nieruchomości. Pismem z dnia 10 października 2002 roku wszystkie wezwane osoby udzieliły Z. K. pełnomocnictwa do występowania w ich imieniu w sprawie działek nr [...], które "Urząd Miejski w Z. uznaje za wywłaszczone".

Decyzją [...] Prezydent Miasta Z. orzekł o zwrocie na współwłasność Z. K., Z. K., [...] w udziałach wynoszących po ¼ nieruchomości niezabudowanych, oznaczonych geodezyjnie numerami: [...], położonych w obrębie 11 miasta Z. przy ul. [...], zobowiązując strony do zwrotu Gminie Z. kwoty 1.867,68 zł stanowiącej zwaloryzowane odszkodowanie wypłacone poprzedniemu właścicielowi nieruchomości w grudniu 1977 roku przez Skarb Państwa.

Powyższa decyzja została uchylona decyzją Wojewody Lubuskiego [...], a postępowanie organu pierwszej instancji umorzone. Organ II instancji wskazał, iż w swojej decyzji Prezydent Miasta orzekł o zwrocie m.in. działek nr [...] stanowiących własność Gminy Z. w sytuacji gdy, jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący je na zewnątrz, w świetle uchwały 7 sędziów NSA z dnia 19 maja 2003 roku ( sygn. akt OPS1/3, publik. Lex 79089 ) podlegał wyłączeniu w oparciu o art. 24 § 1 pkt 1 i 4 Kpa. Postanowieniem Wojewody Lubuskiego [...] do rozpoznania wniosku o zwrot nieruchomości wyznaczony został Starosta Z..

Decyzją [...] wyznaczony do rozpoznania wniosku Starosta Z. umorzył postępowanie w sprawie jako bezprzedmiotowe. Organ stwierdził, że wobec braku potwierdzenia, iż Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Z. podjęło uchwałę o jakiej mowa w art. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1972 roku o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz podziale nieruchomości w miastach i osiedlach jak też wobec ustalenia, iż zarządzenie Prezydenta Miasta Z. nr [...] o ustaleniu terenu budowlanego w mieście Z. i jego podziale na normatywne działki budowlane nie spełnia wymogów art. 2-5 ustawy z dnia 6 lipca 1972 roku nie ma podstaw do uznania, iż doszło do wywłaszczenia działek oznaczonych w latach siedemdziesiątych numerami [...], więc nie ma podstaw do orzekania o ich zwrocie.

W wyniku odwołania Gminy Z., decyzją [...] Wojewoda Lubuski uchylił decyzję Starosty Z., przekazując mu sprawę do ponownego rozpatrzenia jako organowi I instancji. W uzasadnieniu Wojewoda stwierdził, iż wobec likwidacji z dniem 9 grudnia 1973 roku prezydiów wojewódzkich, powiatowych, miejskich i dzielnicowych rad narodowych ich kompetencje przeszły na odpowiednie terenowe organy administracji państwowej zatem należało uznać, iż zarządzenie Prezydenta Miasta Z. nr [...], zmienione zarządzeniem z dnia 27 lutego 1975 roku, ustalające teren budowlany w dzielnicy C. min. w obrębie ulic [...] i terenów Wystawy Rolniczej, stwierdzające, iż nieruchomości lub ich części nimi objęte przechodzą z mocy prawa na własność Państwa wydane zostało przez właściwy organ. Skarga na wskazaną decyzję Wojewody Lubuskiego została oddalona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie z dnia 6 października 2005 roku w sprawie II SA/Go 264/05.

Ponownie rozpoznając sprawę Starosta Z. decyzją [...] orzekł o zwrocie na współwłasność wskazanym poprzednio następcom prawnym małżonków F. i L. K. działek nr [...] bez konieczności zwrotu odszkodowania za wywłaszczone działki wobec braku dowodów na okoliczność, iż poprzednim właścicielom odszkodowanie takie faktycznie zostało wypłacone.

W wyniku odwołania Z. K. Wojewoda Lubuski decyzją [...] uchylił w całości zakwestionowaną decyzję Starosty, przekazując sprawę Staroście do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy uznał, że odstępując od żądania zwrotu odszkodowania organ I instancji naruszył przepisy art. 140 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami stanowiącego, iż w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel ( lub jego spadkobiercy ) zwraca wypłacone uprzednio zwaloryzowane odszkodowanie .

Rozpoznając po raz kolejny wniosek z dnia [...] roku Starosta Z., powołując się na przepisy art. 4 pkt 9b1, art. 9a, art. 136 ust. 3, art. 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami ( tekst jednolity Dz.U. z 2004 roku , Nr 261, poz. 2603 ze zm.- dalej jako ustawa o gn ), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity - Dz. U. z 2000 roku Nr 98 poz. 1071 Kpa. ze zm.- powoływanej jako Kpa ) decyzją [...] orzekł o zwrocie na współwłasność wnioskodawcom położonych w Z. przy ul. [...] działek: nr [...]w udziałach po ¼ części dla każdego oraz zobowiązał ich do zwrotu Gminie Z. kwoty 2 145,96 zł ( tj . po 536,49 zł od każdego ) stanowiącej zwaloryzowane odszkodowanie wypłacone poprzedniemu właścicielowi w/w działek, zabezpieczając ją hipoteką przymusową. W uzasadnieniu organ stwierdził, że precyzując wniosek Z.K. oznaczył na mapie działki nr [...] jako działki, które powinny zostać zwrócone. Organ I instancji uznał, iż zgodnie z przepisami ustawy z dnia 6 lipca 1972 roku o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach ( Dz.U., Nr 27, poz. 192 ze zm ) przez Skarb Państwa przejęte zostały działki nr [...]. Przepisy wskazanej ustawy stwarzały możliwość, stosownie do potrzeb budownictwa mieszkaniowego, przejmowania na własność Skarbu Państwa gruntów będących własnością osób fizycznych o ile były przeznaczone zgodnie ze szczegółowymi planami zagospodarowania przestrzennego jako tereny budowlane. Stosownie do art. 5 ustawy tereny wskazane jako budowlane – za odszkodowaniem - przechodziły z mocy prawa na własność Państwa po upływie dwóch miesięcy od dnia ogłoszenia w dzienniku urzędowym wojewódzkiej rady narodowej zarządzenia o ustaleniu terenu budowlanego i jego podziale na normatywne działki budowlane. W odniesieniu do terenu oznaczonego jako działki [...] było to zarządzenie nr [...] Prezydenta Miasta Z. z dnia 23 lutego 1974 roku, ogłoszone w dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej w Z. nr 7, poz. 87 z dnia 26 sierpnia 1974 roku. Zarządzenie to weszło w życie z dniem 26 października 1974 roku i z tym dniem grunty nim objęte stawały się własnością Skarbu Państwa z wyjątkiem działek o jakich mowa w art. 8 ustawy. Dokumentem na podstawie którego wskazane działki podlegały wykreśleniu z księgi wieczystej nr [...] było pismo Urzędu Miejskiego [...] wraz z wykazem zmian gruntowych z 1975 roku, w którym przy działkach [...] wpisano adnotację "do wywłaszczenia". W oparciu o wykaz zmian gruntowych organ wskazał, iż przejęte przez Skarb Państwa działki tj. działka nr [...] o pow. 567m2 została wydzielona z działki [...], a działka [...] z działki o powierzchni 2236 m2 z działki [...]. Wskazał również, iż Państwowe Biuro Notarialne zawiadomieniem z dnia 29 kwietnia 1974 roku poinformowało o wpisie w [...] wzmianki o wszczęciu postępowania o ustaleniu terenów budowlanych na podstawie ustawy z dnia 6 lica 1972 roku, zaś zawiadomieniem z dni 17 stycznia 1979 roku o wykreśleniu wzmianki o wszczęciu postępowania o ustaleniu terenów budowlanych. Wywiódł też organ, iż badanie księgi wieczystej wykazało, że podział działek [...] jak też wpis o wywłaszczeniu tych działek nie został w niej ujawniony. Działki te zostały wykreślone z [...] na podstawie decyzji z 21 września 1979 roku wydanej na podstawie ustawy z dnia 27 października 1977 roku o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin, w której wymieniono działki nr [...]. W ocenie organu przedmiotem zwrotu mogły być działki nr [...]oraz część z działki nr [...] ( oznaczonej, po ustaleniu powierzchni podlegającej zwrotowi, jako działka [...] ). Organ wskazał, iż zwrot dotyczy powierzchni 0,1674 ha obejmującej działki nr [...] - stanowiące aktualnie zasoby Gminy Z.. W oparciu o art. 140 ustawy o gn organ uznał, że zachodzi obowiązek zwrotu, w zwaloryzowanej wysokości, wypłaconego w latach siedemdziesiątych odszkodowania za wywłaszczone działki. Wskazał, iż wysokość odszkodowania jakie było wypłacone za przejęte działki obliczono na podstawie art. 8 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( tekst jednolity - Dz. U. z 1974 roku, Nr 10 poz. 64 ) i § 3 Zarządzenia Nr 3 Prezydenta Miasta Z. z dnia 1 marca 1976 roku w sprawie ustalania stawek odszkodowania za grunty nabywane w mieście, wywłaszczane lub przejmowane przez Skarb Państwa ( Dz. Urz. Wojewódzkiej Rady Narodowej Nr 2, poz. 13 ). Ustalając jego wysokość Starosta wskazał, że zarówno ze wskazanych przepisów jak i z notatek będących w dokumentacji innych spraw wywłaszczeniowych wynika, że odszkodowania wypłacane były w grudniu 1977 roku wg stawki 3,60 zł za m2 gruntu . Wskazał, iż w myśl przepisu art. 149 ustawy o gn w razie zwrotu gruntów poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy zwracają Skarbowi Państwa lub gminie wypłacone odszkodowanie po jego waloryzacji zgodnie z art. 5 i 227 ustawy.

W odwołaniu od tej decyzji Z.K. zarzucał, że decyzja Starosty jest dosłownym powieleniem uchylonej decyzji Prezydenta Miasta Z. z dnia 28 października 2003 roku. Podnosił, iż on i pozostali spadkobiercy domagali się zwrotu całości działek [...] jednocześnie wywodząc, iż nigdy nie miało miejsca wywłaszczenie tych działek, zaś jego żądania zgłaszane w toku postępowania administracyjnego dotyczyły ustalenia stanu faktycznego oraz tego, kto jest prawowitym właścicielem spornych gruntów. Wywodził, że zgodnie z ustawą z dnia 6 lipca 1972 roku o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego (...) jednym z warunków wywłaszczenia było doręczenie na piśmie właścicielowi ujawnionemu w księdze wieczystej zawiadomienia o wyłożeniu projektu uchwały o ustalenie terenu budowlanego ( art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy ). Takiego dokumentu ani dowodu potwierdzającego jego odbiór nie ma w dokumentach zgromadzonych w Urzędzie Miejskim w Z.. Powoływał się też na brak uchwały Prezydium Powiatowej Rady Narodowej koniecznej dla przejęcia gruntów przez Skarb Państwa. Zarzucał, iż nie ma także dokumentów potwierdzających fakt wypłaty ówczesnym właścicielom odszkodowania za wywłaszczone grunty, kwestionował też sposób jego wyliczenia. Wskazywał, iż przez 25 lat nie zostały założone nowe księgi wieczyste dla działek rzekomo przejętych przez Skarb Państwa, a wpis o wszczęciu postępowania o ustalenie terenów budowlanych został w 1979 roku wykreślony jako bezprzedmiotowy. Jego zdaniem wykaz zmian gruntowych z 1976 roku, mający rzekomo stanowić dowód wydzielenia działek [...] nie jest dokumentem wiarygodnym i mógł stanowić jedynie projekt ich wydzielenia. Zarzucał naruszenie art. 138 ustawy o gn przez brak zwrotu działki [...] ( pozostającej w użytkowaniu wieczystym Z. Zakładu Energetycznego ), która wchodziła w skład rzekomo wywłaszczonej działki 422. Podnosił również fakt niezwrócenia, stanowiącej własność Skarbu Państwa, działki nr [...] będącej częścią rzekomo wywłaszczonej działki [...].

W wyniku rozpoznania odwołania Wojewoda Lubuski wydał [...], którą uchylił w całości zaskarżoną decyzję i rozstrzygnął w taki sposób, że :

– w punkcie 1 orzekł o zwrocie Z. K., Z. K., [...] na współwłasność, w udziałach wynoszących po ¼ nieruchomości niezabudowane oznaczone geodezyjnie numerami działek: [...] położone w obrębie 11 miasta Z. przy ul. [...],

- w punkcie 2 odmówił zwrotu nieruchomości oznaczonych numerami ewidencyjnymi działek [...] o powierzchni 0.3064 ha i [...] o powierzchni 0.3334 ha stanowiących pasy drogowe ulic [...] wraz z towarzyszącą infrastrukturą,

- w punkcie 3 umorzył postępowanie o zwrot wywłaszczonych nieruchomości oznaczonych numerami ewidencyjnymi [...] o powierzchni 0.0187 ha pozostającej w użytkowaniu wieczystym "E." - Spółki Akcyjnej oraz [...] o powierzchni 0.0261 ha, [...] o powierzchni 0.0047 ha i [...] o powierzchni 0.0100 ha,

- w punkcie 4 orzekł, że nieruchomości podlegają zwrotowi w stanie,

w jakim znajdują się w dniu ich zwrotu,

- w punkcie 5 stwierdził, że dzierżawa nieruchomości oznaczonej nr [...] o powierzchni 0.0575 ha wygasa z upływem 3 miesięcy od dnia, w którym decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości stanie się ostateczna,

- w punkcie 5 zobowiązał Z. K., Z. K., [...] do zwrotu Gminie Z. o statusie miejskim łącznej kwoty w wysokości 2 047,34 zł ( tj. po 511,84 zł od każdego z wnioskodawców ) zł stanowiącej zwaloryzowane odszkodowanie, wypłacone poprzedniemu właścicielowi w grudniu 1977 roku przez Skarb Państwa, w imieniu którego działał Prezydent Miasta Z.,

- w punkcie 7 wskazał konto, na które zobowiązani powinni wpłacić powyższą kwotę,

- w punkcie 8, w celu zabezpieczenia określonej w pkt 6 należności Gminy, ustanowił hipotekę przymusową w kwocie 2 047, 34 zł,

- w punkcie 9 wskazał, że decyzja po uzyskaniu przymiotu ostateczności stanowi podstawę do wpisania w księgach wieczystych prowadzonych dla zwracanych nieruchomości współwłaścicieli Z.a K.a, Z.a K.a, [...].

W uzasadnieniu organ w pierwszej kolejności opisał dotychczasowe postępowanie administracyjne w sprawie oraz przedstawił zakres przeprowadzonego uzupełniającego postępowania dowodowego ( oględziny nieruchomości obejmujących dawne działki nr [...] w ich pierwotnych granicach, zgromadzenie protokołów granicznych, odpisów zwykłych i zupełnych z księgi wieczystej nr [...] oraz kserokopii z akt Kw ) i wskazał na ustalenia poczynione na podstawie zgromadzonego postępowania dowodowego. Organ wskazał, iż aktem notarialnym [...] R. i L. K. nabyli gospodarstwo rolne o powierzchni 5.16 ha wraz z domem mieszkalnym i ze stodołą, położone w Z., osiedle C., przy ul. [...]. Działki o numerach ewidencyjnych [...] o powierzchni 18 arów i [...] o powierzchni 27 arów wchodziły w skład zakupionego gospodarstwa rolnego. Jak wynika z wykazu zmian gruntowych z 1975 rok działka o numerze ewidencyjnym [...] uległa podziałowi na działki o numerach [...] o powierzchni 0.1279 ha i [...] o powierzchni 0.0567 ha zaś działka o numerze ewidencyjnym [...] uległa podziałowi na działki o numerach [...] o powierzchni 0.0464 ha i [...] o powierzchni 0.2236 ha. Dalej organ II instancji wskazał, iż w wyniku odnowienia ewidencji gruntów w lipcu 1982 roku dokonano podziału działki o numerze ewidencyjnym [...] o powierzchni 0.1410 ha na działki o numerach ewidencyjnych [...] o powierzchni 0.0717 ha, [...] o powierzchni 0,0499 ha i [...] o powierzchni 0.0194 ha. Działka o pierwotnym numerze ewidencyjnym [...] to aktualnie działki: nr [...] o powierzchni 0.0187 ha stanowiąca własność Skarbu Państwa i pozostająca w użytkowaniu wieczystym "E." Spółka Akcyjna, nr [...] o powierzchni 0.0486 ha, stanowiąca własność Gminy Z. o statusie miejskim i pozostająca w użytkowaniu wieczystym D. i Z. K., nr [...] o powierzchni 0.0717 ha stanowiąca własność Z.a K.a, nr [...] o powierzchni 0.0081 ha, nr [...] o powierzchni 0.0051 ha, część działki nr [...] o powierzchni 0.3334 ha i część działki nr [...] o powierzchni 0.3064 ha stanowiąca własność Gminy Z. o statusie miejskim. Natomiast działka ewidencyjna o pierwotnym numerze ewidencyjnym [...] to aktualnie: część działki nr [...] o powierzchni 0.0058 ha stanowiącej własność M.B., część działki nr [...] o powierzchni 0.0047 ha i część działki nr [...] o powierzchni 0.0100 ha stanowiącej własność [...], działka nr [...] o powierzchni 0.0261 ha, część działki [...] o powierzchni 0.3334 ha, część działki nr [...] o powierzchni 0.0914 ha., działka nr [...] stanowiących własność Gminy Z. o statusie miejskim, część działki nr [...] o powierzchni 0.0480 ha stanowiącej własność S. i Z. K., działka nr [...] o powierzchni 0.0444 ha stanowiąca własność [...], część działki 473 o powierzchni 1.6762 ha stanowiącej własność Wojewódzkiej Dyrekcji Dróg Miejskich w Z.. Powołując się na treść art. 137 ustawy o gn organ uznał za zasadne orzec o zwrocie nieruchomości oznaczonych nr ewidencyjnymi działek: [...], [...], z uwagi na fakt, że nie zostały one wykorzystane na cel wywłaszczenia. Następnie organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z treścią art. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1972 roku o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach prezydia powiatowych rad narodowych ustalały w drodze uchwał, na podstawie szczegółowych planów zagospodarowania przestrzennego, które tereny przeznacza się w okresach do pięciu lat pod budownictwo jednorodzinne zagrodowe (tereny budowlane). Uchwały o ustaleniu terenów budowlanych zawierały również podział tych terenów na działki odpowiadające normatywnej powierzchni przeznaczonej pod budownictwo wielorodzinne lub budownictwo zagrodowe (działki budowlane). W rozpatrywanej sprawie uchwałą Nr 84/195/71 Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Z. z dnia 30 marca 1971 roku w sprawie zatwierdzenia planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego domków jednorodzinnych Osiedla C. w Z. zatwierdziło plan szczegółowy zagospodarowania przestrzennego domków jednorodzinnych Osiedla C.. Z kolei Zarządzeniem Nr [...] Prezydenta Miasta Z. z dnia 23 lutego 1974 roku o ustaleniu terenu budowlanego w mieście Z. i jego podziale na normatywne działki budowlane ogłoszonym w Dz. Urz. WRN nr 7/74, poz. 87, zmienionym Zarządzeniem Nr 10/75 Prezydenta Miasta Z. z dnia 27 lutego 1975 rok ustalono teren budowlany w dzielnicy C. w obrębie ulic: [...]. Zarządzeniem Nr [...] Prezydent Miasta Z. stwierdził w § 5, że nieruchomości lub części objęte zarządzeniem przechodzą z mocy prawa po upływie 2 miesięcy od daty wejścia w życie zarządzenia na własność Państwa wolne od ciążących na nich praw rzeczowych ograniczonych i innych obciążeń - art. 5 ust. 2 ustawy z 26 lipca 1972 roku. Powyższe akty organ uznał za podstawy wywłaszczenia spornych działek. Za bezsporny organ uznał fakt , iż działki stanowiące własność R. K. o nr [...] ( tak w decyzji ) i [...] o powierzchni łącznej 2 805 m2 objęte zostały wykazem działek budowlanych, które z mocy art. 4 ust 4 ustawy z dnia 6 lipca 1972 roku o terenach budownictwa jednorodzinnego ( ...) przeszły na własność Skarbu Państwa. Za pośredni dowód wywłaszczenia organ II instancji uznał sam wniosek z dnia [...] roku z zawartym w nim żądaniem zwrotu wywłaszczonej części działek [...].

Odnosząc się do pozostałych zarzutów zawartych w odwołaniu Wojewoda podkreślił, że postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości może toczyć się tylko na wniosek. Wniosek taki został złożony w dniu [...] roku przez skarżącego Z. K. i do dnia dzisiejszego nie został zmodyfikowany czy wycofany. Zdaniem organu więc skarżący jest więc w swoich twierdzeniach niekonsekwentny. Jeżeli twierdzi, że nigdy nie doszło do wywłaszczenia nieruchomości, wówczas brak jest podstaw do żądania ich zwrotu, tak jak to uczynił wszczynając postępowanie w niniejszej sprawie. Podniósł także, że wyrokiem z dnia 6 października 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w sprawie o sygn. akt II SA/Go 264/05 oddalił skargę B. M. ( jednej ze stron niniejszego postępowania ) na decyzję Wojewody Lubuskiego [...] w przedmiocie uchylenia decyzji Starosty Z. o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości. Tym samym – w ocenie organu odwoławczego - Sąd podzielił stanowisko Wojewody Lubuskiego, że w sprawie winna być wydana decyzja merytoryczna, tj. orzekająca o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości, bądź odmawiająca zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Sąd nie zakwestionował więc wówczas, że wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło. Nie można również uznać za zasadne stanowiska skarżącego o naruszeniu art. 7 i 8 Kodeksu postępowania administracyjnego przez organ wydający decyzję. Zmiana stanowiska Starosty nakazana była ostateczną decyzją Wojewody Lubuskiego nr [...] utrzymaną w mocy powołanym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Związany z upływem znacznego okresu czasu od daty wywłaszczenia fakt niezachowania się wszystkich dokumentów dotyczących wywłaszczenia nieruchomości, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie wskazuje, że wywłaszczenia nie było. Fakt wywłaszczenia można bowiem stwierdzić na podstawie zachowanych dokumentów powołanych wcześniej w uzasadnieniu niniejszej decyzji.

W zakresie nałożonego obowiązku zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania organ II instancji wywiódł, iż za grunty nabywane w mieście, wywłaszczane lub przejmowane przez Państwo przysługiwało odszkodowanie wg stawek ustalonych przez Prezydenta Miasta Z.. Zarządzeniem Nr [...] Prezydenta Miasta Z. z dnia 1 marca 1976 roku w sprawie ustalenia stawek odszkodowania za grunty nabywane w mieście, wywłaszczane lub przejmowane przez Państwo ( Dz.Urz. Wojewódzkiej Rady Narodowej w Z. Nr 2. poz. 13) ustalono, że na obszarze peryferyjnym wysokość odszkodowania będzie stanowiła jednokrotną wysokość stawki przewidzianej dla gruntu ornego I klasy w strefie ekonomicznej wielkomiejskiej. Zgodnie z treścią art. 140 ustawy o gn w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania. Odszkodowanie pieniężne podlega waloryzacji, z tym że jego wysokość po waloryzacji, z zastrzeżeniem art. 217 ust. 2 ustawy o gn nie może być wyższa niż wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu, a jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej, nie może być wyższa niż jej wartość odtworzeniowa. Jeżeli zwrotowi podlega część wywłaszczonej nieruchomości, zwracaną kwotę odszkodowania ustala się proporcjonalnie do powierzchni tej części nieruchomości. Zgodnie z treścią art. 217 ust. 2 ustawy o gn osoby, które zostały pozbawione własności nieruchomości w wyniku wywłaszczenia dokonanego przed dniem 5 grudnia 1990 roku, w razie zwrotu tych nieruchomości, zwracają odszkodowanie zwaloryzowane w wysokości nie większej niż 50 % aktualnej wartości tych nieruchomości. Odnosząc się do stanowiska skarżącego, kwestionującego w postępowaniu fakt wypłaty ówczesnym właścicielom odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości i powołującego się na brak dokumentu wypłaty odszkodowania organ odwoławczy wskazał, że wypłaty odszkodowań dokonywały służby finansowo-księgowe, które dokumenty dotyczące spraw finansowych przechowują tylko 5 lat. Również dokumentacja z postępowań wywłaszczeniowych nie była przechowywana wieczyście, ale podlegała brakowaniu po upływie terminu jej przechowywania. Zdaniem Wojewody to na ubiegającym się o zwrot wywłaszczonej nieruchomości ciąży obowiązek wykazania, że odszkodowanie nie zostało wypłacone lub nie było możliwości ubiegania się o wypłatę odszkodowania. Wynika to z tego, że istniejące zachowane dokumenty potwierdzają, że istniały podstawy do wypłaty odszkodowania. Nawet więc w przypadku, gdyby do wypłaty odszkodowania nie doszło, to nie istniały przeszkody do jego dochodzenia. Roszczenie o wypłatę stało się bowiem wymagalne z datą publikacji cytowanego zarządzenia nr 3/176 w sprawie ustalenia stawek odszkodowania. Nadto roszczenie o wypłatę odszkodowania przedawniłoby się z upływem 10 lat od dnia możliwości jego dochodzenia. Zdaniem organu odowławczego zaistniała sytuacja pozostaje bez wpływu na obowiązek zapłaty zwaloryzowanej kwoty odszkodowania przez osobę, której zwrócono wywłaszczone nieruchomości.

Organ II instancji wskazał również, że zgodnie z art. 229 ustawy o gn roszczenie o zwrot wywłaszczonych nieruchomości nie przysługuje jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby prawnej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Ponadto zwrot wywłaszczonych nieruchomości może być dokonany wyłącznie wówczas, jeżeli nieruchomość nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia. Mając na uwadze powyższe – w ocenie organu - zachodziły podstawy do umorzenia postępowania w zakresie dotyczącym zwrotu nieruchomości oznaczonej numerem ewidencyjnym [...] o powierzchni 0.0187 ha pozostającej w użytkowaniu wieczystym Spółki Akcyjnej "E." i zabudowanej stacją transformatorową. Decyzją [...] Wojewoda Z. orzekł bowiem o nabyciu przez Zakład Energetyczny "Z." w Z. prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa i oznaczonego m.in. jako działka nr [...] o powierzchni 0.0187 ha oraz prawa własności budynku znajdującego się na tym gruncie. Umorzono również postępowanie wobec nieruchomości oznaczonych numerami ewidencyjnymi działek [...] o powierzchni 0,0261 ha, stanowiącej drogę, [...] o powierzchni 0.0047 ha i [...] o powierzchni 0.0100 ha, będących własnością J.K. K. z uwagi na fakt, że wymienione nieruchomości nie stanowiły własności R. K.

Jednocześnie - zdaniem organu II instancji - należało odmówić zwrotu części nieruchomości o numerze ewidencyjnym [...] o powierzchni 0.3064 ha i [...] o powierzchni 0.3334 ha stanowiących pasy drogowe ulic Poziomkowej i [...] wraz z towarzyszącą infrastrukturą. Nieruchomości te zostały bowiem wykorzystane na cele wywłaszczenia gdyż stanowią część infrastruktury osiedlowej.

Organ wskazał również, iż integralną część decyzji stanowi załącznik nr 1 - wyliczenie waloryzacji kwoty przypadającej do zwrotu.

Postanowieniem [...] Wojewoda Lubuski wstrzymał z urzędu wykonanie w/w decyzji ze względu na fakt złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Skargę na decyzję Wojewody złożyli Z.K., Z. K., B.P. i B.M.. Działając przez swojego pełnomocnika – adwokata [...] decyzję organu odwoławczego zaskarżyli częściowo tj. w zakresie dotyczącym jej pkt 2, 3 , 6, 7 i 8. Domagali się uchylenia zaskarżonej części decyzji i przekazania sprawy w tej części do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia od strony przeciwnej zwrotu kosztów postępowania, w tym wynagrodzenia adwokackiego wg norm przepisanych.

Decyzji w zaskarżonej części zarzucali :

a) niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym czy rzeczywiście przeniesiono na rzecz Skarbu Państwa, ewentualnie gminy, skutecznie wszystkie nieruchomości, czy wywłaszczenia dokonano w sposób skuteczny i czy wykorzystano je zgodnie z przeznaczeniem i w terminie, w tym opisanym w planie zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w chwili rzekomego wywłaszczenia,

b) błąd w ustaleniu faktycznym polegający na przyjęciu, że spadkodawcy skarżących otrzymali odszkodowanie podczas, gdy brak jest dowodu na tę okoliczność, nadto błędne przyjęcie, że to skarżący winni wykazać, iż nie otrzymali odszkodowania, w sytuacji gdy to organ winien przedstawić dowód, że odszkodowanie to faktycznie wypłacono,

c) nieprzeprowadzenie wszystkich dowodów, w tym z dokumentów związanych z planem zagospodarowania przestrzennego i jego zmian, albowiem np. pierwotne położenie trafostacji w planie nie dotyczyło działek [...], tym samym nie było podstaw do ich wywłaszczenia, a następnie zbycia na rzecz Zakładów Energetycznych, brak ustalenia rzeczywistego stanu prawnego nieruchomości,

d) błędne oraz nie poparte żadnymi dowodami ustalenie okoliczności związanych z uznaniem, że działki [...], [...] nie były własnością R. K., w tym brak uzasadnienia i wyjaśnienia podstaw faktycznych dla takiego uznania,

e) naruszenie zasad postępowania dowodowego mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, a w szczególności oparcie się na pośrednich dokumentach, a nie dowodach z dokumentów bezpośrednio dotyczących przedmiotowych nieruchomości, niedopuszczalnych wnioskowaniach, przypuszczeniach i poszlakach, a nie dowodach, w tym z dokumentów.

W uzasadnieniu skargi wywodzili, iż zaskarżoną decyzją Wojewoda Lubuski odmówił im zwrotu nieruchomości oznaczonej numerami ewidencyjnymi [...] i [...], zaś w zakresie dotyczącym działek [...] i [...], [...] i [...] umorzył postępowanie, ponadto zobowiązał ich do zwrotu kwoty 2.047,34 zł zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości w terminie 30 dni oraz zabezpieczył tę wierzytelność poprzez ustanowienie hipoteki na zwróconych nieruchomościach. W ocenie skarżących okoliczności w oparciu o które wydano decyzję niepoparte są dokumentami ani też dowodami. Decyzję w części zaskarżonej wydano jedynie w oparciu o wnioskowania, pośrednie dokumenty, notatki a nie decyzje. Zarzucali, iż organ II instancji nie wyjaśnił w żaden sposób stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości, w szczególności przebiegu procesu wywłaszczenia, jego skuteczności i legalności, a przede wszystkim nie ustalił czy cel wywłaszczenia ziścił się w okresie, w którym miał on nastąpić, a nie później. Jeśli więc cel wywłaszczenia nie został osiągnięty w terminie 7 lub 10 lat skuteczność wywłaszczenia upadła. Z treści uzasadnienia decyzji nie wynika by organ II instancji okoliczności te ustalił. Samo uzasadnienie obejmuje tylko zarządzenia związane z objęciem tych nieruchomości wywłaszczeniem, a wykazuje - do czego organ jest zobowiązany, że cel wywłaszczenia ziścił się. Trudno za taki uznać protokół oględzin dokonany po 25 latach od dnia wydania zarządzeń obejmujących te nieruchomości wywłaszczeniem. Ponadto organ winien zbadać też legalność związaną z zagospodarowaniem tych nieruchomości w momencie ich zabudowy.

Podnosili też, że jeśli nawet organ ustalił, iż w chwili obecnej nieruchomości są własnością innych osób, a w ustawowym terminie nie zostały zagospodarowane i wykorzystane zgodnie z celem ewentualnego wywłaszczenia właścicielowi lub jego spadkobiercom należne jest odszkodowanie i nie ma podstaw do nie umorzenia w tym zakresie postępowania. Zwrócili też uwagę, iż brak jest w aktach precyzyjnego dowodu na okoliczność wywłaszczenia, organ II instancji poszlakowo doszedł do takiego wnioskowania, nie ma też dowodu doręczenia stosownej decyzji właścicielom gruntów. Założenie organu, że "skoro nie ma akt czy też decyzji to znaczy, że były" jest nadużyciem, które nie może stanowić dowodu w postępowaniu.

Wywodzili też, że Wojewoda uchylając w całości decyzję organu I instancji i orzekając odmiennie co do istoty bez przeprowadzenia postępowania dowodowego w istocie naruszył zasadę II instancyjności. Ponadto podnosili, że w zakresie działki [...] wpisu w księdze wieczystej dokonano na podstawie wniosku z dnia 4 czerwca 2003 roku, a więc już po złożeniu wniosku przez skarżących i w oparciu o dokumenty z lat 1994 -1995, a nie dokumentów z lat 1974-1977, kiedy rzekomo toczyło się postępowanie wywłaszczeniowe, a w podrubryce [...] widnieje jako właściciel Z.K.. Okoliczność ta została zupełnie pominięta przez organ II instancji, który stwierdził, że działka ta należy do Zakładu Energetycznego "Z.". W tej sytuacji brak było podstaw do umorzenia postępowania w zakresie działki [...] i [...] oraz odmowy zwrotu działek [...] i [...] bez rozpoznania czy w istocie wywłaszczenie było zasadne, a jego cele osiągnięte w ustawowym terminie.

Niewłaściwy jest też – w ocenie skarżących - wywód organu II instancji co do wypłaty odszkodowania. Okoliczność, że nie zachowały się żadne dokumenty nie może ich obciążać. W sytuacji gdy skarżący zaprzeczali, że nie było ono wypłacone ówczesnym właścicielom, to organ winien wykazać okoliczność przeciwną, trudno bowiem by mogli oni wykazać fakt, który nie istniał. Ponadto nie można w sytuacji kiedy nakłada się obowiązek zwrotu odszkodowania opierać się na domniemaniu, a z takiego domniemania skorzystał organ II instancji uznając, że skoro orzeczono o wywłaszczeniu to na pewno wypłacono odszkodowanie. Okoliczności te pozostają ze sobą w oczywistym związku jednakże nie są tożsame w skutkach. Ponadto trudno przyjąć za wystarczający dowód niedotyczącą sprawy notatkę z innych akt uwłaszczeniowych, że odszkodowanie wypłacono. Okoliczność ta została potwierdzona w decyzji Starosty z dnia 10 maja 2006 roku, która została zaskarżona tylko co do zakresu wywłaszczenia, a nie zwrotu odszkodowania. W tej sytuacji skoro stwierdzono brak dowodów na okoliczność wypłaty odszkodowania nałożenie tego obowiązku w zaskarżonej decyzji pozbawione było podstaw.

W tych okolicznościach nie znajduje również uzasadnienia nałożenie na skarżących obowiązku zwrotu zwaloryzowanej kwoty w terminie 30 dni oraz zabezpieczenie tego zobowiązania poprzez ustanowienie hipoteki przymusowej.

Zawarty w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania części decyzji został przez pełnomocnika skarżących cofnięty pismem nadesłanym 6 maja 2008 roku .

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Do treści odpowiedzi na skargę pełnomocnik skarżących odniósł się w piśmie procesowym z dnia 10 lipca 2008 roku podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Uczestnik postępowania - Gmina Z. nie zajął stanowiska procesowego.

Obecny na rozprawie w dniu 25 września 2008 roku pełnomocnik skarżących podtrzymał dotychczasowe stanowisko rozprawie i sprostował oczywistą omyłkę i niedokładność pisarską skargi ( protokół rozprawy k - 66 ).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

I. 1. Postępowanie administracyjne, zakończone kontrolowaną przez Sąd w niniejszej sprawie decyzją, wszczęte zostało wnioskiem skarżących z dnia [...] roku w którym domagali się oni zwrotu "wywłaszczonej części własności działki nr [...] i nr [...], która została wywłaszczona w roku 1977 pod budownictwo jednorodzinne i do dnia dzisiejszego nie są zabudowane". Wskutek tego wniosku wszczęte zostało postępowanie administracyjne, prowadzone przez organy administracji jako postępowanie o zwrot wywłaszczonych nieruchomości.

Zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części dotyczy regulacja zawarta w art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami ( tekst jednolity Dz. U. z 2004 roku, Nr 261, poz. 2603 ze zm. powoływanej jako ustawa o gn). Możliwość żądania zwrotu odnosi się do nieruchomości wywłaszczonych na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, a także wywłaszczonych na podstawie obowiązujących poprzednio przepisów o wywłaszczeniu. Powyższa zasada ulega rozszerzeniu oparciu o przepis art. 216 ustawy o gn, zgodnie z którym przepisy rozdziału 6 działu III ( o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości ) stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych przez Skarb Państwa na podstawie wymienionych w nim przepisów ( m. in. na podstawie ustawy z dnia 6 lipca 1972 roku o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach ( Dz.U.z 1972 roku, Nr 27, poz. 192 ze zm ). Stąd pojęciem wywłaszczenia w znaczeniu szerokim można objąć nie tylko wywłaszczenie na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami ( w znaczeniu wąskim ) ale też przypadki przejęcia lub nabycia nieruchomości na podstawie przepisów z art. 216 ustawy o gn. We wskazanych przypadkach warunkiem stosowania przepisów o zwrocie nieruchomości jest stwierdzenie, iż miało miejsce wywłaszczenie tj. władcze odjęcie prawa własności lub innego prawa rzeczowego.

W postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przedmiotem ustaleń i oceny organu administracji publicznej jest istnienie lub brak przesłanek uzasadniających jej zwrot wg generalnych zasad wynikających przede wszystkim z art. 136-142 ustawy o gn. Przedmiotem takiego postępowania nie jest natomiast ocena zgodności z prawem decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości czy prawidłowości jej nabycia ( przejęcia) przez Skarb Państwa w przypadkach określonych w art. 216 ustawy o gn. Wówczas bowiem w grę wchodzić może wzruszenie samego nabycia nieruchomości w odpowiednim trybie ( stwierdzenie nieważności , wznowienie postępowania ) czy ustalenie prawa własności do niej. W razie wątpliwości co do treści wniosku strony obowiązkiem organu jest ustalić rzeczywisty przedmiot żądania tj. czy stronie chodzi o zwrot wywłaszczonej nieruchomości czy też wzruszenie samego wywłaszczenia lub nabycia, czy też może jej żądanie ma charakter cywilnoprawny. Podkreślenia bowiem wymaga, iż koniecznym warunkiem orzekania o zwrocie wywłaszczonej ( przejętej ) nieruchomości lub jej części jest konieczność ustalenia w sposób bezsporny, iż miał miejsce fakt wywłaszczenia nieruchomości lub jej przejęcie ( nabycie ) na rzecz Skarbu Państwa na podstawie przepisów wymienionych w art. 216 ustawy o gn.

2. W przedmiotowej sprawie treść wniosku Z. K. z dnia [...] roku była jednoznaczna, podobnie jak treść pełnomocnictwa udzielonego mu przez pozostałych spadkobierców L. i F. K. i wskazywała, iż przedmiotem ich żądania był zwrot wywłaszczonej części działek nr [...] i nr [...], sprecyzowanych następnie jako działki nr [...]. Analiza akt administracyjnych wskazuje jednak, iż w późniejszych pismach kierowanych do organów I i II instancji Z.K. w imieniu własnym i jako pełnomocnik pozostałych następców prawnych z jednaj strony, powołując się na brak decyzji o wywłaszczeniu i o przyznaniu odszkodowania za wywłaszczone grunty kwestionował sam fakt wywłaszczenia, a jednocześnie też – zarzucając uchybienia trybowi wynikającemu z ustawy z dnia z dnia 6 lipca 1972 roku o terenach budownictwa jednorodzinnego (... ) - kwestionował też jego prawną skuteczność. Równocześnie wywodził również, iż żądanie zwrotu wskazanych działek uzasadnione jest faktem niewykorzystania wywłaszczonych gruntów na cele budownictwa jednorodzinnego. Również skarga do Sądu i kolejne pisma procesowe pełnomocnika skarżących składane w toku postępowania sądowego zawierają w swej treści zarzuty niewyjaśnienia kwestii skuteczności wywłaszczenia działek będących przedmiotem wniosku jak i też kwestii wykorzystania ich zgodnie z przeznaczeniem na jaki zostały wywłaszczone i w obowiązującym na realizację celu wywłaszczenia terminie. Na rozprawie w dniu 25 września 2008 roku pełnomocnik skarżących oświadczył, iż skarżący we wniosku domagali się zwrotu działek jako wywłaszczonych bowiem Urząd Miejski w Z. uznawał je za przejęte w trybie wywłaszczenia, choć sami skarżący uważali, iż skutek w postaci utraty prawa własności tych gruntów przez ich rodziców nigdy nie nastąpił. Wywiódł, iż dualizm w stanowisku skarżących wynikał też z faktu, iż Starosta Z. w swej pierwszej decyzji stwierdził, iż do wywłaszczenia nie doszło. Organ II instancji rozstrzygając w sprawie uznał, iż do "wywłaszczenia" działek [...] doszło z mocy prawa tj. z mocy art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1972 roku o terenach budownictwa jednorodzinnego (...) oraz zarządzeń Prezydenta Miasta powołanych w uzasadnieniu decyzji, a tym samym uznał, iż został spełniony podstawowy warunek umożliwiający orzekanie o zwrocie wywłaszczonych działek, wskazując przy tym jedynie na niekonsekwentne stanowisko skarżących we wniosku i w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Mając zatem na uwadze stanowisko skarżących w toku postępowania administracyjnego i zarzuty skargi uznać należało, iż wnioskodawcy w istocie domagali się zwrotu wskazywanych we wniosku części obu działek, zaś kwestią zasadniczą pozostawało rozstrzygnięcie czy doszło do przejęcia przedmiotowych części działek gruntu należących do L. i F. K. w trybie ustawy z dnia ustawy z dnia 6 lipca 1972 roku o terenach budownictwa jednorodzinnego (...). Negatywne ustalenie w tym zakresie rodziłoby bowiem konieczność umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego na podstawie przepisu art. 105 § 1 Kpa.

3. Analiza uregulowań prawnych zawartych we wskazanej ustawie z dnia 6 lipca 1972 roku o terenach budownictwa jednorodzinnego (...) prowadzi do wniosku, iż przejęcie ( czyli wywłaszczenie w szerokim znaczeniu tego pojęcia ) dokonywane w trybie art. 5 ust. 2 ustawy uregulowane było w taki sposób, iż przejście prawa własności nieruchomości na rzecz Państwa następowało z mocy prawa, po upływie 2 miesięcy od wejścia w życie uchwały ( a później zarządzenia ) o ustaleniu terenu budowlanego, ogłaszanej w dzienniku urzędowym wojewódzkiej rady narodowej. Za przejęte nieruchomości ich dotychczasowi właściciele otrzymywali odszkodowanie ryczałtowe, obliczane w drodze przemnożenia stawki odszkodowania za 1 m2 ustalanej - początkowo w trybie art. 10 ust. 1 pkt 2 tejże ustawy, a następnie zaś w trybie art. 8 ust. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - uchwałą ( a później zarządzeniem) właściwego organu, przez wielkość (liczbę metrów kwadratowych) wywłaszczanej nieruchomości. Zatem w trybie omawianej ustawy w przedmiocie wywłaszczenia nie były wydawane decyzje administracyjne ( konstytutywne ani nawet deklaratoryjne). Pozbawienie prawa własności następowało nie z woli organu administracji, ale ustawodawcy i w sposób generalny. Decyzje nie były też wydawane w przedmiocie odszkodowania przysługującego za przejęte ( wywłaszczone ) grunty. Odszkodowania były bowiem ustalane w formie "wykazów odszkodowań za grunty przejęte" co wynikało z faktu, iż wysokość indywidualnego odszkodowania nie była wynikiem rozstrzygnięcia, lecz rezultatem zwykłego działania rachunkowego. Wskazania nadto wymaga, iż ujawnienie w księdze wieczystej przejścia prawa własności nieruchomości na Skarb Państwa na podstawie powołanego aktu normatywnego następowało na podstawie zaświadczenia organu administracji, a wpis miał charakter deklaratoryjny. W konsekwencji więc jeżeli dana nieruchomość położona była w całości lub części na terenie budowlanym wyznaczonym uchwałą o jakiej mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1972 roku o terenach budownictwa jednorodzinnego (...) to po upływie 2 miesięcy od dnia jej wejścia w życie nieruchomości ta w całości lub części stawała się własnością Skarbu Państwa.

4. Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy w pierwszej kolejności na uchwałę nr 8/195/71 Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Z. z dnia 30 marca 1971 roku w sprawie zatwierdzenia planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego domków jednorodzinnych Osiedla C. ( Dz. Urz. WRN nr 5 poz. 35 ), który to plan obejmował m.in. koncepcję układu przestrzennego i program zagospodarowania Osiedla, zasady podziału na działki budowlane oraz przebieg podstawowych elementów uzbrojenia terenu oraz ciągów pieszych i kołowych. Z kolei mając na uwadze wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 6 października 2005 roku w sprawie II SA/Go 264/04, oddalający skargę B. M. na decyzję Wojewody Lubuskiego [...], przyjąć należało – iż z przyczyn podanych w uzasadnieniu tej decyzji - funkcję uchwały o jakiej mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipa 1972 roku pełni Zarządzenie Nr 9/74 Prezydenta Miasta Z. z dnia 23 lutego 1974 roku o ustaleniu terenu budowlanego w mieście Z. i jego podziale na normatywne działki budowlane, ogłoszone w Dz. Urz. WRN nr 7, poz. 87 , opublikowanym dnia 26 sierpnia 1974 roku. Stosownie do jego § 1 pod budownictwo jednorodzinne przeznaczony został teren położony w Z. w dzielnicy C. i ustalony on został jako "teren budowlany". W myśl § 2 zarządzenia teren ten został równocześnie podzielony na działki budowlane zgodnie z projektem podziału stanowiącym załącznik nr 1 i rejestrem pomiarowym stanowiącym załącznik nr 2 do zarządzenia. Jego § 4 stanowił, iż na terenie budowlanym zostanie wybudowana sieć elektryczna z terminem rozpoczęcia robót w 1975 roku i ich zakończenia w roku 1980 oraz sieć wodociągowa z takim samym terminem robót. W § 5 znalazło się stwierdzenie, iż stosownie do art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1972 roku nieruchomości lub ich części objęte niniejszym zarządzeniem z wyjątkiem wskazanych w art. 8 i 9 ustawy przechodzą z mocy prawa, zgodnie z art. 5 ustawy, na własność Państwa po upływie 2 miesięcy od wejścia w życie zarządzenia Zgodnie zaś z § 9 zarządzenie weszło w życie po upływie dwóch miesięcy od ogłoszenia ( 26 sierpnia 1972 roku ). Zatem przejście na Skarb Państwa prawa własności nieruchomości ( lub ich części ) położonych granicach ustalonego terenu budowlanego nastąpiło z dniem 27 grudnia 1974 roku. Zarządzenie nr 9/74 w § 1 zostało zmienione Zarządzeniem Nr 10/75 Prezydenta Miasta Z. z dnia 27 lutego 1975 roku ( Dz. Urz. WRN nr 3 poz. 24 ) w taki sposób, iż ustalono teren budowlany w dzielnicy C. w obrębie ulic: [...]. Zarządzenie to weszło wżycie z dniem ogłoszenia tego dziennika urzędowego. W aktach administracyjnych brak ustaleń co do daty ukazania się tego dziennika urzędowego, a z upływem dwóch miesięcy od tej daty na własność Skarbu Państwa przechodziły nieruchomości położone w nowo określonych granicach terenu budowlanego. Tak więc w sytuacji znajdowania się części działek nr [...] w granicach terenu budowlanego wyznaczonego zarządzeniami Nr [...] przeszły one w tej części na własność Skarbu Państwa z upływem wskazanych powyżej dat. W świetle poczynionych wywodów organ odwoławczy zatem zasadnie uznał, iż fakt wywłaszczenia części nieruchomości należących do L. i F. K. miał miejsce. Wdrożenie wobec części gospodarstwa rolnego małżonków K. trybu wynikającego z ustawy z dnia 6 lipca 1972 roku potwierdza też zawiadomienie Państwowego Biura Notarialnego w Z. z dnia 29 kwietnia 1974 roku ( [...]) o dokonaniu w Kw [...] urządzonej dla tego gospodarstwa wzmianki o wszczęciu postępowania o ustaleniu terenu budowlanego w myśl wskazanej ustawy. Wobec powyższych okoliczności wywody skargi kwestionujące fakt wywłaszczenia ze względu na brak dokumentów w postaci decyzji o wywłaszczeniu czy decyzji o przyznaniu odszkodowania jak też ze względu na naruszenie przez organy trybu postępowania wynikającego z ustawy ze względu na omówiony uprzednio charakter regulacji prawnych pozbawione były zasadności.

5. W takiej sytuacji kwestią najistotniejszą z punktu widzenia wniosku skarżących o zwrot części wywłaszczonych działek nr [...]pozostawało natomiast ustalenie tożsamości tychże wywłaszczonych części działek z powstałymi w ich miejscu nowymi działkami ewidencyjnymi. Konieczne było zatem sprecyzowanie jakim obecnie działkom ewidencyjnym odpowiadają wywłaszczone części ówczesnych działek nr [...]. Dopiero po takim ustaleniu powinno nastąpić zbadanie stanu prawnego i faktycznego tych aktualnie istniejących działek w celu oceny czy zachodzą wskazane ustawą o gn przesłanki do orzeczenia o ich zwrocie.

W oparciu o zgromadzony w aktach administracyjnych materiał dowodowy organ II instancji przyjął, iż przedmiotem wywłaszczenia ( przejęcia w trybie ustawy z dnia 6 lipca 1972 roku ) na rzecz Skarbu Państwa była:

a. działka [...] tj. działka powstała z podziału działki nr [...] ( o powierzchni 1864 m2 ) na działkę nr [...]/1 ( o powierzchni 1 279 m2 ) i tę działkę nr [...]/2 ( o powierzchni 567 m2 ),

b. działka [...] powstała w wyniku podziału działki nr [...] ( o powierzchni 2 700 m2 ) na działkę nr [...] ( o powierzchni 464 m2 ) oraz tę działkę [...] ( o powierzchni 2 236 m2 ).

Ustalenia te oparł na wniosku Urzędu Miejskiego z dnia 7 grudnia 1977 roku skierowanym do Państwowego Biura Notarialnego w Z. o wydzielenie z [...] ( urządzonej dla gospodarstwa rolnego L. i R. K. ) działek nr [...]/2 i [...] o łącznej powierzchni 2 803 m2 ) z załączonym do niego wykazem zmian gruntowych, obrazujących podział działek ( w którym jest adnotacja o " wywłaszczeniu działek [...] i [...] ) i opisem nieruchomości.

W tym miejscu wskazania wymaga, iż skarżący składając wniosek o zwrot wywłaszczonych części działek [...] i nr [...] nie sprecyzowali jakie numery ewidencyjne noszą obecnie działki odpowiadające działkom [...] i [...]. Z akt wynika, iż skarżący Z.K. stawiając się w organie I instancji w dniu 27 września 2002 roku ( protokół z dnia 27 września 2002 roku ) oświadczył, iż domaga się zwrotu pozostałych gruntów zabranych bez odszkodowania i dotychczas niewykorzystanych na cele budowlane i drogi. Wskazał, iż powinny być zwrócone - z byłej działki nr [...]- oznaczona kolorem żółtym na załączniku graficznym część działki 25/4 a – z byłej działki nr [...]- część działki [...] ( oznaczone kolorem żółtym na załączniku graficznym ). Na protokole tym widnieje notatka służbowa z dnia 3 października 2002 roku stwierdzająca, iż skarżący dodatkowo zaznaczył kolorem pomarańczowym również inne działki do których rości pretensje. Na załącznikach graficznych do protokołu oznaczenia działek tym kolorem brak. W toku dalszego postępowania skarżący w imieniu własnym i jako pełnomocnik pozostałych spadkobierców domagał się również zwrotu działek nr [...] i [...]. Zgłaszane żądania sprecyzował ostatecznie w oświadczeniu z dnia 15 grudnia 2003 roku domagając się zwrotu "wszystkich gruntów, które Urząd Miejski uznaje za wywłaszczone". Tymczasem organ I instancji w decyzji z dnia 12 stycznia 2007 roku wskazał , iż skarżący domagali się zwrotu działek [...] i części działki [...]. Wskazaną decyzją organ ten orzekł natomiast o zwrocie skarżącym działek nr [...] ( o powierzchni 319 m2 ), nr [...]/3 ( o powierzchni 648 m2 ), [...] ( o powierzchni 575 m2 ) i nr [...] ( o powierzchni 81 m2 ), stanowiących łącznie powierzchnię 1 674 m2. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji nie wynika przy tym czy zwrócone działki stanowią łącznie całość przejętych przez Skarb Państwa ówczesnych działek [...] i [...] ani, które ze zwróconych działek składają się ( w całości lub w części ) na dawną działkę [...], a które na dawną działkę [...].

Organ II instancji, po przeprowadzeniu postępowania uzupełniającego, uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł reformatoryjnie. Dokonując ustaleń faktycznych organ odwoławczy ponownie przyjął, iż działka nr [...] uległa w 1975 roku podziałowi na działki [...] i [...], zaś działka nr [...] na działki [...] i [...]. Ustalenia tego dokonał w oparciu o wskazany uprzednio wykaz zmian gruntowych z 1975 roku. Przypomnienia wymaga, iż z wykazu tego jak i wniosku do PBN [...] jednoznacznie wynika, że przedmiotem przejęcia przez Skarb Państwa w trybie ustawy z dnia 6 lipca 1972 roku były działki nr [...]/2 ( o powierzchni 567 m2 ) i [...] ( o powierzchni 2 236 m2 ) o łącznej powierzchni 2 803 m2. Tymczasem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji, dokonując powyższego ustalenia co do podziału działek [...] na [...] i [...] oraz [...] na [...] i [...], dalej lakonicznie stwierdza, że " następnie w wyniku odnowienia ewidencji gruntów w lipcu 1982 roku dokonano podziału działki nr [...]/1 o powierzchni 0,1410 ha na działki: nr [...]/2 o powierzchni 0,0717 ha, nr [...]/3 o powierzchni 0,0499 ha i [...] o powierzchni 0,0194 ha". W aktach sprawy faktycznie znajduje się potwierdzona za zgodność z oryginałem kserokopia wykazu zmian gruntowych z 1982 roku obrazująca podział działki o numerze ewidencyjnym [...] należącej do Skarbu Państwa na działki nr [...]/2 ( 717 m2 ), [...]/3 ( 499 m2 ), nr [...]/4 ( 184 m2 ). W aktach znajduje się jednak również późniejszy wyciąg z wykazu zmian gruntowych z dnia 22 października 1998 roku, z którego wynika fakt dokonania podziału działki [...] na działki [...] i [...] oraz działki 231 na działki [...] i [...] "na podstawie decyzji [...]" (czyli w istocie powoływanego już wniosku Urzędu Miejskiego w Z. do PBN ) wraz z dodatkową informacją o zmianie numeru działki [...] na nr 80. Przytoczone okoliczności wskazują na ewidentną sprzeczność ustaleń poczynionych przez organ II instancji. Skoro organ ten przyjął, że przedmiotem przejęcia na Skarb Państwa były powstałe z podziału działek [...] działki nr [...]/2 i [...] to powinien dokonać jednoznacznych i nie budzących wątpliwości ustaleń co do tego jakie obecnie działki "składają się" na ówczesne przejęte działki [...] i [...], a następnie jaki jest obecnie stan faktyczny i prawny tych nowo powstałych działek. Organ odwoławczy tymczasem przedmiotem swej uwagi uczynił działkę nr [...]/1 ( która wg jego ustaleń nie była przedmiotem przejęcia na Skarb Państwa, pozostając więc własnością L. i R. K. ), ustalając działki powstałe wyniku jej podziału ( m.in. na działkę oznaczoną "ponownie" numerem [...] o powierzchni 717 m2 ). Wskazania przy tym wymaga, iż działka nr [...]/2 ( o powierzchni 717 m2 ) jest aktualnie własnością Z. K., co potwierdza odpis zupełny z [...] z dnia 27 sierpnia 2007 roku. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się również szereg dokumentów wskazujących, iż działka [...] nie była przedmiotem przejęcia w trybie ustawy z dnia 6 lipca 1974 roku. Są to: oświadczenie L. i R. K. z dnia 21 kwietnia 1979 roku o wyrażeniu zgody na przekazanie gospodarstwa rolnego ( bez określenia numerów działek ) zapisanego w [...] PBN w Z. w zamian za rentę; decyzja Prezydenta Miasta Z. [...] o przejęciu gospodarstwa rolnego L. i R. K.( działki nr [...] ) w zamian za rentę, uchylona postanowieniem [...] w zakresie dotyczącym działek nr [...]; decyzja Naczelnika Gminy Z. z dnia 4 czerwca 1980 roku nr [...] o przejęciu gospodarstwa rolnego ( działki nr [...] ) R. K. w zamian za rentę oraz decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego [...] o przeniesieniu na własność L. i R. K. działki nr [...]/2 o powierzchni 717 m2, uprzednio przekazanej Skarbowi Państwa w zamian za rentę, na której znajdowały się ich zabudowania, stanowiące odrębną od gruntu własność. Dokonując ustaleń w zakresie podziału działki [...] organ II instancji ostatecznie też wskazał "zbiorczo" jakie działki odpowiadają aktualnie działce o pierwotnym numerze ewidencyjnym 422 bez sprecyzowania tych, które powstały z działki będącej przedmiotem przejęcia przez Skarb Państwa tj. z działki [...] ( o powierzchni 567 m2 ). Analogicznie też przedstawia się sytuacja co do działki nr [...]. Organ w tym przypadku również nie sprecyzował w decyzji jakie aktualnie działki tworzą działkę przejętą przez Skarb Państwa tj. działkę [...] ( o powierzchni 2 236 m2 ) w uzasadnieniu wskazując to jakie jego zdaniem działki aktualnie odpowiadają działce o pierwotnym numerze 231. Tymczasem dopiero dokonanie precyzyjnych ustaleń faktycznych w zakresie tego jakie działki ewidencyjne obecnie odpowiadają wywłaszczonej ( przejętej ) części działki [...] i wywłaszczonej części działki [...] stanowić mogło podstawę do czynienia kolejnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego i prawnego tych działek w kontekście oceny czy w stosunku do nich spełnione zostały wynikające z przepisów ustawy o gospodarce gruntami przesłanki pozytywne warunkujące o ich zwrocie spadkobiercom ówczesnych właścicieli nieruchomości czy też zachodzą przesłanki negatywne prowadzące do odmowy ich zwrotu ewentualnie skutkujące umorzeniem postępowania administracyjnego w całości lub części. W myśl art. 136 ust. 3 ustawy o gn podstawową przesłanką zwrotu nieruchomości lub jej części jest zbędność tej nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Wskazać należy, że ze względu na zróżnicowany charakter nieruchomości objętych instytucją zwrotu w trybie i na zasadach określonych w art. 136 i n. ustawy o gn cel wywłaszczenia określa decyzja o wywłaszczeniu, a w odniesieniu do nieruchomości przejmowanych przez Skarb Państwa z mocy prawa bez wydawania decyzji uwłaszczeniowej cel przejęcia określony jest bezpośrednio w odpowiednich przepisach ustaw szczególnych o których mowa w art. 216 ustawy o gn ( vide: Tadeusz Woś - "Wywłaszczanie nieruchomości i ich zwrot " Warszawa 2007 LexisNexis str. 259 ). W przypadku ustawy z dnia 6 lipca 1972 roku o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach cel przejęcia nieruchomości przez Skarb Państwa w sposób generalny wynikał z art. 1 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy i było nim budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne lub zagrodowe na terenie miast i osiedli. Natomiast w świetle tej ustawy już konkretny cel na jaki została przejęta dana nieruchomość ( będąca następnie przedmiotem postępowania o zwrot ) wynikał z wydawanej na podstawie przepisów ustawy uchwały ( zarządzenia ) o wyznaczeniu terenu budowlanego.

Również dopiero po dokonaniu ustaleń we wskazanym powyżej zakresie oraz ustaleniu stanu faktycznego i prawnego działek powstałych na przejętych przez Skarb Państwa nieruchomościach możliwe jest dokonanie oceny czy nie zachodzą inne negatywne przesłanki zwrotu o jakich mowa w art. 229 ustawy o gn, prowadzące do umorzenia postępowania administracyjnego w całości lub części.

W ocenie Sądu wskazane powyżej uchybienia prowadziły do wniosku, iż mimo długotrwałego postępowania wyjaśniającego w sprawie nie doszło do ustalenia stanu faktycznego obejmującego wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku skarżących o zwrot wywłaszczonych nieruchomości. W konsekwencji uchybienia przepisom art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 Kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy stanowiły z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej powoływanej jako ppsa ) podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji w zakresie określonym w pkt I wyroku.

II. 1. W związku z zakresem rozstrzygnięcia wynikającym z wyroku Sądu wskazania w pierwszym rzędzie wymaga, iż zgodnie z art. 1 § 1 oraz art. 3 ppsa przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego jest sprawa sądowoadministracyjna, rozumiana jako kontrola przez sąd administracyjny działalności administracji publicznej. Sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do kontroli legalności funkcjonowania tej administracji, a jedynym kryterium orzekania przez sąd administracyjny jest zgodność zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, orzeka na podstawie materiału dowodowego sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym ( art. 133 § 1 ppsa ). W postępowaniu administracyjnym obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy spoczywa na organach administracyjnych. Sąd administracyjny nie może zastępować organu administracji w wykonaniu tego obowiązku, gdyż do jego kompetencji należy jedynie kontrola legalności decyzji wydanej na podstawie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu administracyjnym na dzień wydania zaskarżonego aktu. Szczególnego podkreślenia wymaga, iż zgodnie z przepisem art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Powołana regulacja oznacza w konsekwencji, iż przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego jest ta sama sprawa administracyjna, która została rozstrzygnięta zaskarżoną decyzją. Istotą tego postępowania jest zatem badanie przez sąd administracyjny prawidłowości konkretyzacji stosunku administracyjnoprawnego, który stanowił przesłankę wszczęcia, prowadzenia postępowania administracyjnego oraz wydania decyzji. W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada niezwiązania sądu administracyjnego I instancji granicami skargi. W konsekwencji więc granice rozpoznawania sprawy sądowoadministracyjnej nie pokrywają się z granicami zaskarżenia. Sąd administracyjny nie jest związany zakresem zaskarżenia wynikającym ze skargi. Granice rozpoznawania sprawy przez sąd są bowiem szersze od granic zaskarżenia określonych w skardze. Granice rozpoznania sprawy przez sąd wyznaczone są przez granice sprawy administracyjnej. Zatem zakresem rozpoznania sądu są wszystkie rozstrzygnięcia ( akty ) wydane w ramach danej sprawy administracyjnej ( kontrola "w głąb") jak też całość decyzji administracyjnej niezależnie od zakresu jej zaskarżenia określonego w skardze ( kontrola "wszerz" ). Żądanie skarżącego jest traktowane jedynie jako niewiążący sądu administracyjnego wniosek projektujący jedynie jego orzeczenie ( vide: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz, T. Woś i in., LexisNexis, Warszawa 2008 ). O ile jednak przy rozpoznawaniu sprawy sąd nie jest związany zakresem zaskarżenia kwestionowanej decyzji, to w zakresie możliwości orzekania w rozpoznawanej sprawie sądowoadministracyjnej musi stosować się do reguły wynikającej z przepisu art. 134 § 2 ppsa. W myśl wskazanego przepisu sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu.

2. Przenosząc te rozważania na grunt kontrolowanej sprawy wskazania wymaga, iż mimo stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów procesowych mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, to ze względu na wynikający z powołanego przepisu zakaz reformationis in peius zaistniała przeszkoda do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości. Uchylenie jej również w części niezaskarżonej skargą stanowiłoby bowiem orzeczenie na niekorzyść skarżących prowadząc do pozbawienia ich uprawnienia nabytego decyzją ostateczną ( pkt 1 decyzji z dnia 23 stycznia 2008 roku ). Mając na uwadze wskazane okoliczności zaskarżona decyzja została uchylona w zakresie obejmującym jej pkt 2, 3, 6, 7 i 8. Na podstawie art. 152 ppsa Sąd stwierdził, iż w zakresie w jakim został uchylony zaskarżony akt nie podlega on wykonaniu.

Orzeczenie o kosztach postępowania jest konsekwencją wyniku sporu. Zgodnie bowiem z przepisem art. 200 ppsa w przypadku uwzględnienia skargi skarżącemu przysługuje od organu zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zasądzając solidarnie na rzecz skarżących poniesione przez nich koszty Sąd zaliczył do nich wpis sądowy ( 300 zł ) koszty zastępstwa procesowego ( 240 zł ) i opłatę skarbową od pełnomocnictwa ( 17 zł ).

3. Ponownie rozpoznając sprawę organ II instancji, uwzględniając uwagi poczynione w niniejszym uzasadnieniu, podejmie działania zmierzające do ustalenia wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Koniecznym wydaje się w okolicznościach sprawy zbadanie dokumentów jakie powinny powstać w związku z realizacją przepisów ustawy z dnia 6 lipca 1972 roku, jej rozporządzenia wykonawczego tj. rozporządzenia z dnia 28 sierpnia 1972 roku w sprawie trybu ustalania, rozgraniczania i podziału terenów budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego na obszarze miast i osiedli ( Dz. U. z 1972 roku, Nr 35 poz. 242 ) oraz tych o jakich mowa w § 2 zarządzenia Nr 9/74 Prezydenta Miasta Z. z dnia 23 lutego 1974 roku o ustaleniu terenu budowlanego w mieście Z. i jego podziale na normatywne działki budowlane. W ocenie Sądu bez zbadania tych dokumentów przedwczesna jest także na tym etapie sprawy ocena kwestii wypłacenia odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości. Koniecznym wydaje się również ponowne zapoznanie się z treścią księgi wieczystej nr [...] i innych założonych dla działek z niej odłączonych. Organ w tym zakresie powinien mieć na uwadze, iż niewystarczające było w tym zakresie zapoznanie się z odpisem zupełnym z elektronicznej Kw [...]. Wskazania bowiem wymaga, iż w związku z prowadzoną od ok. 2003-2004 roku migracją ksiąg wieczystych przy zakładaniu księgi wieczystej w formie elektronicznej do tej księgi przenoszone były jedynie aktualne tj. niewykreślone wpisy ( czyli takie które w " papierowej" księdze wieczystej nie były podkreślone na czerwono). Dla zbadania wpisów wykreślonych przed dokonaniem migracji ( tj. przed przeniesieniem treści "papierowej" księgi wieczystej do systemu elektronicznej księgi wieczystej ) konieczne jest zapoznanie się z aktami księgi wieczystej. "Papierowa" księga wieczysta bowiem po przeprowadzeniu migracji staje się częścią akt księgi wieczystej ( vide: ustawa z dnia 14 lutego 2003 roku o przenoszeniu treści księgi wieczystej do struktury księgi wieczystej prowadzonej w systemie informatycznym ( Dz.U. z 2003 roku, Nr 42 poz. 363 ). Zbadanie wskazanych akt księgi wieczystej pozwolić też powinno na wyjaśnienie przyczyn wykreślenia z działu III [...], dokonanej w dniu 17 kwietnia 1974 roku wzmianki o wszczęciu postępowania o ustaleniu terenów budowlanych. Z zawiadomienia PBN z dnia 17 stycznia 1979 roku wynika, iż wykreślenie wzmianki nastąpiło na podstawie wniosku [...] - jako wpis bezprzedmiotowy. Ustalenie treści tego wniosku pozwoli na wyjaśnienie przyczyny bezprzedmiotowości wzmianki o ostrzeżeniu. Bezprzedmiotowość wpisanej wzmianki o ostrzeżeniu może być bowiem wynikiem zarówno tego, że w ogóle nie doszło do zastosowania trybu wynikającego z ustawy z dnia 6 lipca 1972 roku, jak też i tego, że postępowanie o ustaleniu terenów budowlanych zostało zakończone.

Rozpoznając ponownie sprawę organ będzie miał również na uwadze, iż w toku postępowania administracyjnego skarżący Z.K. pełnomocnictwem z dnia 2 lutego 2004 roku ustanowił swym pełnomocnikiem syna T. K. Z akt administracyjnych nie wynika by pełnomocnictwo to zostało odwołane. Zatem wpływ do akt tego pełnomocnictwa i jego treść spowodowała, iż Z.K. od tego momentu dział jak pełnomocnik pozostałych spadkobierców w oparciu o udzielone mu przez nich pełnomocnictwo zaś jego osobę reprezentował w postępowaniu administracyjnym ustanowiony przez niego pełnomocnik. Faktu tego organy nie uwzględniły pomijając w podejmowanych czynnościach i doręczeniach osobę pełnomocnika T. K.a.

Wskazania nadto wymaga, iż obowiązkiem organu w toku postępowania jest zapewnienie udziału w nim wszystkich podmiotów mających przymiot strony. W postępowaniu o zwrot wywłaszczonej ( przejętej ) nieruchomości stronami postępowania są bowiem nie tylko byli właściciele ( lub ich następcy prawni ) wywłaszczonej nieruchomości, gmina będąca właścicielem przejętej nieruchomości, ale też podmioty będące użytkownikami wieczystymi lub nabywcami tej nieruchomości lub nieruchomości powstałych z jej podziału ( art. 229 ustawy o gn ), a także podmioty o jakich mowa w art. 138 ustawy o gn.