Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt SA/Sz 2155/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2005-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 619  Stosunki pracy i stosunki służbowe, sprawy z zakresu inspekcji pracy
Hasła tematyczne: Służba więzienna
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 39 ust. 3pkt4 i ust. 7 w zw. z art. 43 ust. 1, art. 45 ust. 4, art. 45 ust. 5, art. 41 ust. 1,
journal: Dz.U. 1996 nr 61 poz 283
law: Ustawa z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej.
article: art. 138 par. 1 pkt 2, art. 110, art. 145 par. 1  pkt8, art. 147, art. 149 par. 1 , art. 150 par. 1, art. 151 par. 1 pkt 1, art. 139, , art. 154, art. 7, , art. 108,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit.a,c, art. 135, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1271
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Dolecki Sędziowie Sędzia NSA Danuta Strzelecka - Kuligowska Asesor WSA Arkadiusz Windak /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Frej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi E.H. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] z dnia [...] nr[...] w przedmiocie odmowy uchylenia po wznowieniu postępowania decyzji w sprawie świadczeń pieniężnych funkcjonariuszy I. u c h y l a zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Zakładu Karnego w [...] z dnia [...] II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Dyrektor Generalny Służby Więziennej, decyzją personalną z dnia [...]r., nr [...], działając na podstawie art. 39 ust. 3 pkt 4 i ust. 7 w zw. z art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 61, poz. 283 ze zm.) orzekł o zwolnieniu E.H. ze służby z dniem [...] r. z powodu nabycia prawa do emerytury z tytułu osiągnięcia [...] lat wysługi emerytalnej.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, orzeczenie to zostało utrzymane w mocy przez Ministra Sprawiedliwości decyzją z dnia [...].

Na skutek wniesionej przez E.H. skargi od powyższej decyzji, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 marca 2001 r., sygn. akt II SA 3056/00 uchylił decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stwierdzając o niedopuszczalności zwolnienia skarżącego ze służby z dniem [...] r. w sytuacji określonej w art. 41 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, tj. przed upływem 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby obłożnej.

Ponownie rozpatrując sprawę Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...], powołując się na art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. zmienił decyzji organu I instancji w części dotyczącej daty zwolnienia i orzekł o zwolnieniu E.H. z dniem [...]r.

E.H. od decyzji tej wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 2 grudnia 2002 r., sygn. akt sygn. akt II SA 1245/02 uchylił zaskarżoną decyzję uznając, iż orzeczona przez Ministra Sprawiedliwości data zwolnienia skarżącego ze służby na dzień r. pozostawała w sprzeczności z art. 110 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.)

Minister Sprawiedliwości po raz trzeci rozpoznając sprawę, decyzją z dnia [...] r. uchylił decyzję organu I instancji - Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] r., nr [...] w części dotyczącej daty zwolnienia, ustalając nowy termin zwolnienia ze służby E.H. na dzień [...] r.

W związku z wydaną przez Dyrektora Generalnego Służby Więziennej decyzją personalną z dnia [...], Dyrektor Zakładu Karnego w [...] decyzją personalną z dnia [...], przyznał E.H. świadczenia pieniężne wynikające z art. 110 ust. 1 pkt 1 i 2, tj.: odprawę za [...] lata i [...] miesiące służby w wysokości [...] zł., ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy niewykorzystany w roku zwolnienia ze służby za [...] dni w wysokości [...] zł., wyrównanie nagrody rocznej w wysokości [...] miesięcznego uposażenia w wysokości [...] zł. oraz świadczenie wynikające z art. 113 ust. 1 wyżej cytowanej ustawy o Służbie Więziennej, tzn. wypłatę co miesiąc przez okres roku po zwolnieniu ze Służby Więziennej świadczenia pieniężnego w wysokości odpowiadającej uposażeniu zasadniczemu wraz z dodatkami o charakterze stałym, pobieranym na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, wynoszącego [...] zł.

Na skutek wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2001 r., sygn. akt II SA 3056/00 i decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] ustalającej termin zwolnienia E.H. na dzień [...] r., Dyrektor Zakładu Karnego w [...], powołując się na art. 154 k.p.a., zmienił z urzędu własną decyzję personalną z dnia [...] w ten sposób, że ustalił okres należnej odprawy za [...] dni.

W wyniku kolejnego, ostatecznego ustalenia terminu zwolnienia E.H. ze służby na dzień [...] r., w oparciu o decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] r., Dyrektor Zakładu Karnego w [...], postanowieniem z dnia [...], na mocy art. 145 § 1 pkt 8, art. 147, art. 149 § 1 i art. 150 § 1 k.p.a., z urzędu wznowił postępowanie zakończone własną ostateczną decyzją personalną z dnia [...] ustalającą E.H. wysokość należnych świadczeń pieniężnych na pierwotny dzień zwolnienia, tj. [...]r.

Dyrektor Zakładu Karnego w [...], decyzją z [...], na podstawie art. 145 § 1 pkt 8, art. 146 § 2 i art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 31 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej, odmówił uchylenia własnej decyzji personalnej z dnia [...] w sprawie przyznania świadczeń pieniężnych E.H., w związku ze zwolnieniem ze służby.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego ustalił, iż nie ma w niniejszej sprawie podstaw do zastosowanie art. 45 ustawy o Służbie Więziennej, tj. mianowania funkcjonariusza na stanowisko zajmowane ostatnio lub równorzędne. Organ wywiódł to z faktu, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] r. nie uchylił, jak i nie stwierdził nieważności decyzji o zwolnieniu E.H., lecz jedynie uchylił decyzję organu II instancji, tj. Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] r. w zakresie wadliwości daty zwolnienia ze służby, nie kwestionując merytorycznej podstawy zwolnienia ze służby więziennej w trybie art. 39 ust. 3 pkt 4 ustawy o Służbie Więziennej. Tym samym zwolnienie E.H. ze służby było skuteczne i nie można go było mianować na ostatnio zajmowane, równorzędne stanowisko. Decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] r. zmieniona została jedynie data zwolnienia ze służby.

Wobec powyższego do określenia wysokości świadczeń należnych w dniu zwolnienia ze służby, tj. [...] r. organ przyjął uposażenie jakie E.H. otrzymywał na dzień [...] r., tj. na ostatni dzień faktycznego pełnienia służby. Zgodnie z zaświadczeniem finansowym z dnia [...] r., uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym wynosiło, na dzień [...]r., [...] zł.

Według wykazu naliczeń finansowych z dnia [...] r., dokonano ponownego przeliczenia należnych świadczeń pieniężnych wynikających z art. 110 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o Służbie Więziennej i ustalono, że stronie przysługuje: odprawa za [...] miesiące służby w wysokości [...] zł., ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy niewykorzystany w roku zwolnienia ze służby za[...] dni w wysokości[...] zł., wyrównanie nagrody rocznej w wysokości [...] miesięcznego uposażenia w wysokości [...] zł. oraz świadczenie wynikające z art. 113 ust. 1 wyżej cytowanej ustawy o Służbie Więziennej, tj. wypłatę przez okres roku po zwolnieniu ze służby świadczenia pieniężnego w wysokości odpowiadającej uposażeniu zasadniczemu wraz z dodatkami o charakterze stałym, pobierane na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym tj. [...] miesięcznie.

Po przeanalizowaniu naliczeń finansowych z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r. i uwzględniając fakt, że stopa opodatkowania nie uległa zmianie, organ nie stwierdził niedopłaty w należnych świadczeniach pieniężnych związanych z datą zwolnienia na dzień [...] r. Zdaniem organu, nie wystąpiły także przesłanki do wypłaty świadczenia z art. 113 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, ponieważ wymienione świadczenie E.H. pobierał co miesiąc przez okres roku po zwolnieniu ze służby, tj. w okresie od [...]r. do [...] r., a jego wysokość nie zmieniła się.

Zgodnie z art. 146 § 2 k.p.a. nie uchyla się decyzji w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego Dyrektor Zakładu Karnego w [...] stwierdził, że jego decyzja ostateczna z dnia [...] nie uległaby zmianie i ponowne wydanie decyzji w tej sprawie, odpowiadał. Oby w swej istocie decyzji dotychczasowej. Wobec powyższego brak jest podstaw do jej uchylenia.

Organ zwrócił również uwagę, że Wojewódzka Komisja Lekarska MSWiA w [...], orzeczeniem z dnia [...] r., zatwierdzonym przez Okręgową Komisję Lekarską MSWiA w [...], dnia [...] r. uznała E.H. za całkowicie niezdolnego do służby więziennej i zaliczyła do [...] grupy inwalidów - przy istnieniu inwalidztwa od dnia [...] r.

Zgodnie z art. 111 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej wysokość odprawy dla funkcjonariusza w służbie stałej równa się wysokości trzymiesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnymi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Odprawa ulega zwiększeniu o [...]% uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym za każdy dalszy pełny rok wysługi ponad [...] lat nieprzerwanej służby, aż do wysokości sześciomiesięcznego zasadniczego uposażenia wraz z dodatkami o charakterze stałym. Wobec powyższego maksymalną odprawę w wysokości sześciomiesięcznego zasadniczego uposażenia wraz z dodatkami o charakterze stałym funkcjonariusz otrzymuje się po 20 latach służby. Staż służby E.H wynosił na dzień [...] r. [...] miesiące, wobec powyższego odprawa została wypłacona w maksymalnej wysokości sześciomiesięcznego zasadniczego uposażenia wraz z dodatkami o charakterze stałym.

W roku [...] E.H. wypłacono ekwiwalent pieniężny za [...] dni urlopu wypoczynkowego niewykorzystanego w roku zwolnienia ze służby.

Zgodnie z art. 72 ustawy o Służbie Więziennej w roku [...] wypłacono E.H. kwotę [...] zł., stanowiącą zwrot kosztów przejazdu. Wobec zwrotu kosztów związanych z przejazdem, nie wypłacono zryczałtowanego równoważnika pieniężnego, ponieważ funkcjonariuszowi przysługuje tylko jedno świadczenie.

Od decyzji tej E.H. złożył odwołanie w którym podważył trafność ustaleń organu o braku podstaw do zastosowania w jego sprawie art. 45 ustawy o Służbie Więziennej. Według odwołującego się, w dniu 12 marca 2001 r. zgłosił on gotowość do podjęcia służby w Zakładzie Karnym w [...]. W ocenie E.H., w związku z przesunięciem terminu zwolnienia na dzień [...] r. okres od [...] r. do [...] r. winien być zaliczony do okresu służby ze wszystkimi konsekwencjami dot. w szczególności ustalenia prawa do emerytury.

W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek wniesionego odwołania Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 31 ust. 4 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej, decyzją z dnia [...] r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy, podzielił stanowisko zaprezentowane w kwestionowanej decyzji, zwracając uwagę, iż wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2002 r. nie uchylił, ani nie stwierdził nieważności decyzji organu I instancji w przedmiocie zwolnienia ze służby, a jedynie uchylił decyzję organu odwoławczego w zakresie daty zwolnienia ze służby. Fakt zwolnienia w trybie art. 39 ust 3 pkt 4 ustawy o Służbie Więziennej nie został przez sąd zakwestionowany i zwolnienie należy uznać za skuteczne. Decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] r. skorygowano jedynie datę zwolnienia ze służby. Jednocześnie organ stwierdził, że zaskarżenie przedmiotowej decyzji do Naczelnego Sądu Administracyjnego i uchylenie jej przez sąd, w części obejmującej decyzję organu II instancji, nie spowodowało "automatycznego" powrotu E.H. do służby. Na poparcie słuszności tego stanowiska organ powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 1993 r., sygn. akt II SA1956/93 w którym Sąd orzekł, że w wypadku uchylenia jedynie decyzji II instancji, w sprawie o zwolnienie ze służby, zwolnienie to nadal obowiązuje. W mocy pozostawała nadal decyzja Dyrektora Generalnego Służby Więziennej o zwolnieniu ze Służby Więziennej z dnia [...], której Naczelny Sąd Administracyjny ani nie uchylił, ani też nie stwierdził jej nieważności. W ocenie organu, dopiero w sytuacji uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny obu decyzji, a więc zarówno Dyrektora Generalnego Służby Więziennej, jak i decyzji Ministra Sprawiedliwości, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca - istniałyby przesłanki do mianowania E.H. na stanowisko zajmowane ostatnio lub równorzędne. Powyższe nastąpiłoby w trybie art. 45 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej, a więc decyzją Dyrektora Generalnego Służby Więziennej.

W zaistniałej jednak sytuacji prawnej, przy uchyleniu decyzji I instancji, organ II instancji miał obowiązek przeprowadzić postępowanie odwoławcze, uwzględniając okoliczności wskazane przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku. W tej sytuacji zgłoszenie w dniu [...] r. gotowości podjęcia służby, po uchyleniu przez Sąd decyzji II instancji, nie powodowało ponownego nawiązania stosunku służbowego. E.H. nie musiał podejmować żadnych czynności zmierzających do podjęcia służby a jedynie oczekiwać na rozstrzygnięcie organu odwoławczego, o czym został poinformowany pismem z dnia [...]. Pozostawała w mocy decyzja I instancji zatem nie przysługiwały należności pieniężne, których domagał się skarżący w związku z uchyleniem decyzji Ministra Sprawiedliwości, ponieważ wszelkie świadczenia związane ze zwolnieniem ze służby zostały mu już wypłacone.

Zdaniem organu odwoławczego, zmiana daty zwolnienia nie skutkuje w przedmiotowej sprawie koniecznością wyrównania odprawy z dnia [...] r., wypłaty należności za urlopy, do wypłaty zryczałtowanego równoważnika pieniężnego za niewykorzystane w danym roku przejazdy i ponownego przeliczenia uposażenia według stawek na dzień [...] r.

Świadczenia przyznane w związku ze zwolnieniem z datą [...] r. nie uległy zmianie, nie zachodzi więc konieczność ich wyrównania. E.H. nie nabył prawa do wypłaty należności za urlopy, wypłaty zryczałtowanego równoważnika pieniężnego za niewykorzystany w danym roku przejazd, za [...] r., ani za lata [...] ponieważ nie pełnił służby w powyższym okresie. Nie będąc przywróconym do służby, nie nabył też prawa do świadczeń za okres pozostawania poza służbą, które zgodnie z art. 45 ust. 4 ustawy o Służbie Więziennej są ograniczone do okresu nieprzekraczającego 6 miesięcy.

W ocenie organu, E.H. nie mógł być przywrócony do służby z dwóch powodów:

1) Naczelny Sąd Administracyjny nie wyeliminował z obrotu prawnego decyzji I instancji, nie kwestionując tym samym zasadności zwolnienia E.H. w trybie art. 39 ust. 3 pkt 4 ustawy o Służbie Więziennej;

2) stwierdzono u odwołującego inwalidztwo od dnia [...] r., w związku z czym E.H. nie mógł być mianowany na stanowisko zajmowane ostatnio, z ustaleniem uposażenia według stanu na dzień [...] r., ponieważ istnieje obligatoryjna przeszkoda wynikająca z orzeczenia inwalidztwa przez komisję lekarską. Dodatkowo E.H. nie mógł być też zwolniony w związku z orzeczonym inwalidztwem, skoro został ostatecznie zwolniony z powodu nabycia prawa do emerytury z tytułu osiągnięcia [...] lat wysługi emerytalnej.

E.H. posiadał maksymalną wysługę emerytalną. Przesunięcie daty zwolnienia nie wywołuje zmiany sposobu naliczenia należnej odprawy. Ewentualne różnice w wysokości przyznanych świadczeń pieniężnych mogłyby wystąpić jedynie w sytuacji, gdyby E.H. został mianowany na ostatnio zajmowane stanowisko według grupy zaszeregowania z dnia [...] r., a nie przy przyjętej stawce z dnia [...] r. Ponieważ jednak ze wskazanych wyżej powodów nie mógł być mianowany w trybie art. 45 ustawy o Służbie Więziennej, nie można więc było dokonać wyrównania świadczeń. Z tych to względów odmowa uchylenia decyzji z dnia [...] r. wynika przede wszystkim z ustalenia, że decyzja o przyznaniu świadczeń na dzień [...] r. w swej istocie byłaby taka sama. Skoro więc odwołujący się otrzymał już należne świadczenia i otrzymywał "świadczenie roczne", o którym mowa w art. 113 ust. l ustawy o Służbie Więziennej, które nie wymagają wyrównania co do wysokości, z tych względów na podstawie art. 146 § 2 k.p.a. nie uchylono decyzji z dnia [...] r.

Organ II instancji wyjaśnił także, iż właściwym do określenia wysokości emerytury jest Biuro Emerytalne przy Centralnym Zarządzie Służby Więziennej w [...].

Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej zwrócił również uwagę na fakt, że prawomocne orzeczenie Komisji Lekarskiej z dnia [...] r. uznało E.H. za całkowicie niezdolnego do służby więziennej. Z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 24 maja 1999 r., sygn. akt II SA 459/99 wynika, że niemożliwe jest zaliczenie całego okresu służby dlatego, że skarżący posiada orzeczenie lekarskie o całkowitej niezdolności do służby z tytułu przyznanej grupy inwalidzkiej. Przysługiwało mu tylko świadczenie pieniężne i takie otrzymał. Skoro zatem w okresie od prawomocnej decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby czasu ogłoszenia przez NSA wyroku o uchyleniu tej decyzji stosunek służbowy skarżącego nie istniał, to brak było podstaw prawnych do żądania jakichkolwiek świadczeń wynikających ze stosunku służbowego za wymieniony okres.

E.H. wniósł na tą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Zakładu Karnego w [...] z dnia[...] r. i:

- zobligowanie Dyrektora Zakładu Karnego w [...] do prawidłowego zrealizowania decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] r. zwalniającej go z dniem [...] r. oraz uznanie jej jako daty ustania stosunku służbowego, zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej,

- zobligowanie Dyrektora Zakładu Karnego do wycofania się z przyjętej daty [...] r., jako daty faktycznego zwolnienia ze służby, która skutkuje znaczącym obniżeniem emerytury, co jest niezgodne z art. 139 k.p.a.

- uznanie okresu od dnia [...] r. do [...] r. jako okresu pełnienia służby.

W konsekwencji powyższego wniósł o:

- przyznanie uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym przysługujących w związku z zajmowanym ostatnio stanowiskiem służbowym na dzień zwolnienia ze służby, tj. [...]r., które wynosi [...] zł. brutto,

- przyznanie i wypłacenie wyrównania odprawy związanej z odejściem ze służby z dniem [...] r. w wysokości 6 miesięcznego uposażenia wraz z dodatkami o charakterze stałym - zgodnie z art. 110 ust. 1 pkt. 1 ustawy o Służbie Więziennej,

- przyznanie i wypłacenie ekwiwalentu za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe w latach [...] - zgodne z art. 110 ust. 1. pkt. 2,

- przyznanie i wypłacenie nagrody rocznej za lata: [...] oraz równoważnika pieniężnego za niewykorzystany przejazd w latach [...].

Skarżący zażądał również zastosowania przez Dyrektora Okręgowego i Dyrektora Zakładu Karnego art. 154 k.p.a. i wydania z urzędu nowej decyzji, w części dotyczącej określenia okresu służby w Służbie Więziennej. Podkreślił, że jest to szczególnie dla niego ważne, gdyż ma wpływ na ustalenie przez inny organ prawa do emerytury.

E.H. zwrócił się także o przyznanie mu prawa do uznania dnia [...] r. jako daty uprawomocnienia się orzeczenia WKL MSWiA w [...] z dnia [...] r. i uznania za całkowicie niezdolnego do służby w Służbie Więziennej od dnia [...] r. Skarżący wskazał, że w wyniku błędnego wykonania przez Dyrektora Zakładu Karnego decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] r., w dniu [...] r. otrzymał decyzję Biura Emerytalnego Służby Więziennej w [...], mocą której drastycznie zmniejszono jego dotychczasową emeryturę, o [...] zł. brutto, z mocą od dnia [...] r.

Zdaniem skarżącego, organy winny przyjąć, że został zwolniony ze służby z dniem [...] r. wraz z uposażeniem należnym w dniu zwolnienia. Na dzień[...] r. uposażenie na zajmowanym stanowisku wynosiło [...] zł. brutto, a nie jak podano [...]zł. brutto obowiązujące na dzień [...] r. Minister Sprawiedliwości wydając nową decyzję nie mógł jej wydać w sprzeczności z art. 139 k.p.a., który stanowi, iż organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się. Według skarżącego, błędne wykonanie decyzji spowodowało naruszenie art. 139 k.p.a.

E.H. nie zgodził się ze stanowiskiem organów, zgodnie z którym, zmiana daty zwolnienia nie skutkuje koniecznością wyrównania odprawy związanej z odejściem ze służby w dniu [...]r., która w myśl art. 110 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy o Służbie Więziennej obejmuje: 6 miesięczne uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym, prawo do ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w roku [...], wyrównanie nagrody rocznej za lata[...] oraz równoważnik za niewykorzystane przejazdy za lata [...].

Zaskarżonym decyzjom i zarzucił również niewyjaśnienie wszystkich okoliczności dotyczących stosowania art. 154 k.p.a. w decyzjach Dyrektora Zakładu Karnego. Rozwijając tą kwestię skarżący podał, że po pierwszym wyroku Sądu z dnia [...] r. Minister Sprawiedliwości w dniu [...] r. zmienił zaskarżoną decyzję nr [...] wydaną przez Dyrektora Generalnego Służby Więziennej w części dotyczącej daty zwolnienia i ustalił nowy termin zwolnienia ze Służby Więziennej na dzień [...] r. W związku z powyższym Dyrektor Zakładu Karnego wydał decyzję z dnia [...] r. i na podstawie art. 154 k.p.a., z urzędu, zmienił decyzję personalną nr [...] z dnia [...] r. w części określającej okres służby uprawniający do wypłaty odprawy. Podobnej decyzji nie otrzymał jednak skarżący po drugim wyroku sądu i wydaniu nowej decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] r. ustalającej nowy termin zwolnienia ze Służby Więziennej z dniem [...] r.

Skarżący nie podzielił opinii organów o braku możliwości przywrócenia go do służby z powodu inwalidztwa od dnia [...] r. Na komisję lekarską stanął bowiem [...] r., tj. po upływie roku i 2 miesięcy od dnia zwolnienia ze służby i w tym dniu komisja dopiero orzekła niezdolność do dalszej służby. Zatem od dnia [...] r. do dnia [...] r. skarżący nie mógł mieć orzeczenia o niezdolności do służby w Służbie Więziennej. Dlatego też, jako zdolny do służby po pierwszym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zgłosił swą gotowość przystąpienia do służby w dniu [...] r.

Zwolnienie z dniem [...] r. na mocy decyzji Dyrektora Generalnego Służby Więziennej nie uwzględnia udowodnionej choroby obłożnej. Zwolnienie zostało dokonane z naruszeniem art. 41 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej w zw. z art. 39 ust. 2 pkt. 1 oraz ust. 3 pkt. 1 i 4 tej ustawy.

Dodatkowo skarżący podał, że na etapie wnoszenia skargi otrzymał w dniu [...] r. decyzję Biura Emerytalnego Służby Więziennej w [...], na mocy której zmniejszono jego emeryturę o [...] zł. brutto od [...] r. Decyzja została wydana z rażącym naruszeniem art. 7, art. 9 i 139 k.p.a.

Odpowiadając na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł co następuje:

Z mocy art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie utworzony został z dniem 1 stycznia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie w sprawach, w których postępowanie nie zostało zakończone.

W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy te sprawują w zakresie swojej właściwości wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zaskarżonych aktów pod kątem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Innymi słowy rzecz ujmując sąd administracyjny na skutek zaskarżenia działania (zaniechania) organu nie przejmuje sprawy administracyjnej jako takiej do końcowego jej załatwienia, lecz ma jedynie skontrolować (ocenić) działanie tego organu. Z tego względu sąd administracyjny, co do zasady, nie może zastępować organów administracji i wydawać końcowych rozstrzygnięć w sprawie.

Tak określony zakres kompetencji sądów administracyjnych oznacza, że nie są one uprawnione do orzekania o przyznaniu lub o odmowie przyznawania roszczeń mających charakter świadczeń pracowniczych, itp. Poczynienie powyższych uwag stało się konieczne ze względu na sposób sformułowania żądań skargi, które w tym zakresie nie mogły zostać rozpatrzone.

Sąd nie mógł również dokonać oceny zgodności z prawem orzeczeń w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby, bowiem zaskarżona decyzja personalna rozstrzyga w innym przedmiocie – w sprawie przyznania należnych świadczeń.

Poza kognicją sądów administracyjnych pozostają również orzeczenia organów ustalające prawo do emerytur.

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji personalnej dokonana według wskazanych wyżej kompetencji i kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego doprowadziła do uznania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Jak przedstawiono już wyżej, sprawa dotycząca zwolnienia E.H. ze Służby Więziennej była już poddana kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 2 grudnia 2002 r., sygn. akt II SA 1245/02 poprzedzającym zaskarżoną decyzję, wskazał, że termin zwolnienia skarżącego ze Służby Więziennej nie może być oznaczony z datą wsteczną w stosunku do daty wydania decyzji o zwolnieniu, bowiem byłoby to sprzeczne z art. 110 k.p.a. W wykonaniu tego wyroku Minister Sprawiedliwości, działając jako organ II instancji, decyzją z dnia [...] r. orzekł o uchyleniu poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Służby Więziennej z dnia [...] r. w sprawie zwolnienia E.H. ze Służby Więziennej, w części dotyczącej zwolnienia i ustalił nowy termin zwolnienia ze Służby Więziennej na dzień [...] r.

Abstrahując od trafności sformułowania sentencji powyższej decyzji, wobec braku możności poddania jej ocenie Sądu na obecnym etapie sprawy i związanego z tym przyjęcia, że orzeczenie o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby zawiera kilka rozstrzygnięć mających samodzielny byt prawny, pozwalających na rozłączne ich traktowanie, należy przyjąć, że E.H. ostatecznie zwolniony został ze służby z dniem [...] r.

W takim stanie faktycznym sprawy zaistniały okoliczności umożliwiające wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją personalną Dyrektora Zakładu Karnego w [...] z dnia [...], przyznającą E.H. należne świadczenia pieniężne w oparciu o art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.

Art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.) ustanawia istotną zasadę z punktu widzenia niniejszej sprawy, zgodnie z którą, stosunek służbowy ustaje z dniem określonym w decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby.

Bazowym przepisem który legł u podstaw zaskarżonego rozstrzygnięcia stał się art. 45 ustawy o Służbie Więziennej, który został prawidłowo przywołany przez organy obu instancji.

W myśl art. 45 ust. 1 w/w ustawy, z dniem uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby, funkcjonariusza mianuje się na stanowisko zajmowane ostatnio lub równorzędne. Sytuacja związana z uchyleniem decyzji o zwolnieniu ze służby funkcjonariusza miała miejsce w niniejszej sprawie najpierw w wyniku wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] r., a następnie wskutek wyroku tego Sądu z dnia [...] r.

W ocenie Sądu, nie można zaaprobować tych wywodów organu, które prowadziły do wniosku, iż pozostawienie przez Sąd w obrocie prawnym decyzji organu I instancji o zwolnieniu skarżącego ze służby nie miało wpływu na jego prawo do należnych świadczeń. Na poparcie swego stanowiska w zaskarżonej decyzji organ przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 listopada 1993 r., sygn. II SA 1993/93 w uzasadnieniu którego stwierdzono m.in., że uchylenie tylko decyzji II instancji powoduje, że zwolnienie ze służby przez organ I instancji nadal obowiązuje.

O ile słuszność tej tezy nie budzi wątpliwości, o tyle wyciągnięte przez organ z niej wnioski nie zasługują na akceptację.

Z przywołanego przez organ stanowiska Sądu wynika jedynie tyle, że wobec nie wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji organu I instancji, dalej ona obowiązuje. Obowiązuje jednak jako decyzja nieostateczna. Skoro zaś organ odwoławczy zmienia decyzję orzekającą o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby i korzystając z kompetencji merytoryczno-reformatoryjnych ustala ostateczną, nową datę zwolnienia ze służby, to nie sposób przyjąć, że zwolnienie to nastąpiło wraz z decyzją organu I instancji. Nie można, jak zdaje się to wywodzić Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w [...], oddzielić faktu zwolnienia funkcjonariusza ze służby bez ostatecznie orzeczonej daty jego zwolnienia. Okoliczność zwolnienia ze służby nie jest zdarzeniem abstrakcyjnym. Zwolnienie to jest związane z ściśle określoną datą tego zdarzenia, która musi być oznaczona w stosownej decyzji. Zatem moment zwolnienia nie jest na pewno tożsamy z dniem wydania decyzji lecz z datą zwolnienia w niej określoną.

W kodeksie postępowania administracyjnego przyjęto jako zasadnicze rozwiązanie, że decyzja przed upływem terminu do wniesienia odwołania nie podlega wykonaniu. Od reguły tej są wyjątki:

- gdy decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności (art. 108 k.p.a.),

- gdy decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu z mocy ustawy (art. 130 § 3 pkt 2 k.p.a.),

- gdy decyzja jest zgodna z żądaniem wszystkich stron (art. 130 § 4 k.p.a.).

Ponadto, decyzja administracyjna podlega wykonaniu, gdy stała się ostateczna, co następuje wówczas, gdy w terminie nie wniesiono od niej odwołania lub została wydana w wyniku przeprowadzonego postępowania odwoławczego (art. 138 § 1) i nie ma charakteru kasatoryjnego (art. 138 § 2 k.p.a.).

W zaskarżonej decyzji organ powołał się również na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 1999 r., sygn. akt II SA 459/99. W orzeczeniu tym Sąd stwierdził m.in., że "...skutkiem uchylenia przez NSA decyzji w sprawie o zwolnienie ze służby jest "reaktywowanie" stosunku służbowego z dniem ogłoszenia lub doręczenia wyroku". To uniwersalne stanowisko podjęte na gruncie ustawy o Policji, w pełni należy podzielić również w niniejszej sprawie.

Negując możność przyznania skarżącemu świadczeń Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w [...] posłużył się zawartym w w/w wyroku stwierdzeniem, że "Skoro zatem w okresie od prawomocnej decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby na podstawie orzeczenia dyscyplinarnego do czasu ogłoszenia przez NSA wyroku o uchyleniu tej decyzji stosunek służbowy skarżącego nie istniał, to brak było podstaw prawnych do żądania jakichkolwiek świadczeń wynikających ze stosunku służbowego za wymieniony okres". Powołanie się przez organ na tą tezę wyroku należy uznać w rozpatrywanej sprawie za chybione.

Przede wszystkim należy zauważyć, że w/w wyrok został podjęty [...] r. na gruncie ustawy z dnia [...] r. o Policji w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, tj. w stanie prawnym sprzed [...] r. W ówczesnym brzmieniu ustawa o Policji nie regulowała materii przyznawania świadczeń związanych z uchyleniem orzeczenia o zwolnieniu Policjanta ze służby. Takie rozwiązania wprowadzone zostały do ustawy o Policji z dniem 1 stycznia 1999 r. przez art. 62 pkt 19 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa (Dz. U. Nr 106, poz. 668). Wówczas to dodano do art. 42 ustawy o Policji ustęp 5 stanowiący rozwiązanie zbieżne do funkcjonującego już w przepisach o Służbie Więziennej, zgodnie z którym, policjantowi przywróconemu do służby, za okres pozostawania poza służbą, przyznano prawo do świadczenia pieniężnego równego uposażeniu na stanowisku zajmowanym przed zwolnieniem, nie więcej jednak niż za okres 6 miesięcy i nie mniej niż za 1 miesiąc. Przywołanie zatem wybranej tezy uzasadnienia wyroku z dnia 24 maja 1999 r. dotyczącego innej grupy funkcjonariuszy (Policji), bez uwzględnienia ówczesnego stanu prawnego w jakich teza ta została sformułowana, należało ocenić krytycznie.

Konsekwencją tych uchybień było niewłaściwe zinterpretowanie przez organ art. 45 ustawy o Służbie Więziennej.

Uchylenie przez Naczelny Sąd Administracyjny decyzji organu odwoławczego o zwolnieniu E.H. ze służby niosło ze sobą skutek określony w art. 45 ust. 1, tj. obowiązek mianowania funkcjonariusza na stanowisko zajmowane ostatnio lub równorzędne. W myśl tego przepisu funkcjonariusz nabywał prawo do uposażenia z dniem podjęcia służby lub przedstawienia dokumentu stwierdzającego niezdolność do służby z powodu choroby. Okoliczność niezdolności skarżącego do służby była organowi znana.

Oznacza to, że za okres pomiędzy dotychczasową - ostateczną decyzją II instancyjną a dniem ogłoszenia wyroku Sądu, stosunek służbowy nie istniał. Organ winien zatem rozważyć skutki zaistnienia przesłanek do przywrócenie stosunku służbowego z dniem uchylenia tej decyzji i trwania stosunku służbowego od dnia określonego w nowej decyzji orzekającej o zwolnieniu ze służby. W takiej sytuacji skoro stosunek służbowy można było uznać za reaktywowany, to do czasu jego ustania (art. 39 ust. 1) skarżącemu przysługiwałoby prawo do pobierania należnych mu z tego tytułu świadczeń.

Ustawodawca określił również w jakiej maksymalnej wysokości może być przyznane funkcjonariuszowi świadczenie za okres niesłusznego zwolnienia ze służby. Kwestia ta została wprost uregulowana w art. 45 ust. 4 ustawy o Służbie Więziennej, zgodnie z którym, za taki okres pozostawania poza służbą świadczenia funkcjonariusza ograniczone są do uposażenia należnego na stanowisku zajmowanym przed zwolnieniem ze służby, za okres nieprzekraczający 6 miesięcy. W określonych sytuacjach nie bez znaczenia mogą mieć również postanowienia art. 45 ust. 5 w/w ustawy.

Rekapitulując powyższe rozważania należało stwierdzić, że organy obu instancji w skutek wyciągnięcia niewłaściwych wniosków procesowych wynikających z faktu dwukrotnej zmiany daty zwolnienia skarżącego ze służby i ostatecznego jej określenia na dzień [...]r., nie przeprowadziły prawidłowej weryfikacji należnych mu świadczeń, co mogło mieć istotny wpływ na końcowy wynik sprawy.

W tych okolicznościach, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 135 i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.