Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 916/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1  lit. c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka, Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.), Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2017 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. na rzecz strony skarżącej kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w J. z dnia [...] r. Nr [...] wydaną po rozpatrzeniu wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 na podstawie art. 5-6 i art. 24 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. poz. 1551, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego" oraz art. 104 K.p.a. przyznano W. S.:

- jednolitą płatność obszarową za rok 2015 w wysokości 929,77 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę 326,98 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia;

- płatność za zazielenienie za rok 2015 w wysokości 682,78 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę 160,16 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia.

Jednocześnie uznano wnioskodawczynię za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw.

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że w dniu [...] r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek o przyznanie płatności na rok 2015.

Odwołując się do brzmienia art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego organ wskazał, że jednolita płatność obszarowa jest przyznawana, jeżeli łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha. Natomiast w przypadku niespełnienia powyższego warunku, zgodnie z art. 7 ust 2 tej ustawy, jednolita płatność obszarowa może zostać przyznana, jeżeli rolnik spełnia warunki do przyznania płatności i złożył wniosek o przyznanie tych płatności oraz łączna kwota płatności bezpośrednich wynosi co najmniej równowartość w złotych kwoty 200 euro przed zastosowaniem kar administracyjnych, o których mowa w art. 63 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 549, ze zm.). Jednolita płatność obszarowa jest przyznawana jeżeli rolnik spełnia warunki wynikające z art. 9 rozporządzenia Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylają rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 str. 608, ze zm.), tj. rolnik został zakwalifikowany jako aktywny zawodowo.

Organ stwierdził, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2015 do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 2,89 ha natomiast powierzchnia tych działek stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wynosiła 2,77 ha.

Ustalenia powyższe dokonane zostały w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013. Organ wskazał, iż po myśli art. 8 ust. 1 pkt. 4 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jednolita płatność obszarowa przysługuje do powierzchni nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Ustalenia dokonane za pomocą systemu informacji geograficznej pozwoliły przyjąć, że powierzchnia użytkowana rolniczo na działce rolnej D wynosi 1,14 ha, zamiast deklarowanej powierzchni 1,15 ha, a na działce rolnej E wynosi 0,00 ha, zamiast deklarowanej powierzchni 0,11 ha. Łącznie powierzchnia zatwierdzona do jednolitej płatności obszarowej wynosi 2,53 ha. Różnica między powierzchnią deklarowaną (kwalifikowaną), a powierzchnią stwierdzoną wynosi zatem 0,12 ha co stanowi 4,33% różnicy procentowej.

Odwołano się ponownie do obowiązującego prawa przytaczając art. 19 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48), zgodnie z którym jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną (kwalifikowaną) we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3% lub 2 ha, lecz nie więcej niż 20% powierzchni stwierdzonej, wówczas pomoc oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy.

Organ wskazał, że stawka jednolitej płatności obszarowej do 1 ha w 2015 r. została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 października 2015 r. w sprawie stawki jednolitej płatności obszarowej za 2015 r. (Dz. U. z 2015r. poz. 1619) i wynosi 453,70 zł.

Obliczona kwota jednolitej płatności obszarowej z uwzględnieniem wskazanej stawki i obliczonej powierzchni działek wyniosła 1 147,86 zł.

Organ uznał za stosowne dokonać pomniejszenia obliczonej płatności także ze względu na złożenie wniosku po wyznaczonym terminie.

Wyjaśniono, że w roku 2015 wnioski o przyznanie płatności, zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. poz. 653), składa się w terminie do dnia 15 czerwca. Wniosek o przyznanie jednolitej płatności obszarowej został złożony w dniu [...] r., co stanowi przekroczenie terminu na składanie wniosków o 19 dni roboczych. Zgodnie z art. 13 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48), złożenie wniosku pomocowego po wyznaczonym terminie prowadzi do zmniejszenia o 1% za każdy dzień roboczy kwoty płatności, do której uprawniony byłby rolnik, gdyby wniosek został złożony w terminie.

Mając na uwadze powyższe organ pomniejszył kwotę jednolitej płatności obszarowej o 19%, a więc o 218,09 zł.

Po uwzględnieniu wszystkich pomniejszeń kwota jednolitej płatności obszarowej wyniosła 929,77 zł.

W przypadku drugiego rodzaju płatności, a to płatność z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska (płatność za zazielenienie) przywołano brzmienie art. 7 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Wskazano na jego podstawie, że płatność za zazielenienie przysługuje rolnikowi, który spełnia minimalne wymagania do otrzymania płatności bezpośrednich. Po myśli art. 43 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 płatność za zazielenienie jest przyznawana, jeżeli rolnik przestrzega praktyk korzystnych dla klimatu i środowiska, polegających na dywersyfikacji upraw, utrzymywaniu trwałych użytków zielonych oraz utrzymywaniu obszarów proekologicznych lub praktyk równoważnych. Zgodnie natomiast z art. 23 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48), jeżeli obszar zgłoszony do jednolitej płatność obszarowej przekracza obszar zatwierdzony, do obliczania płatności za zazielenienie, stosuje się obszar zatwierdzony.

Uznano, że podstawę do przyznania płatności za zazielenienie stanowiła powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wynosząca 2,77 ha.

Przy zastosowaniu stawki płatności za zazielenienie do 1 ha w 2015 r. określonej w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 października 2015 r. w sprawie stawki płatności za zazielenienie za 2015 r. (Dz. U. poz. 1620) -304,31 zł - płatność tę obliczono w wysokości 842,94 zł.

Kwota ta została pomniejszona ze względu na złożenie wniosku po terminie, który wyznaczony został w roku 2015, zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. poz. 653), do dnia 15 czerwca.

Organ wskazał, że wniosek o przyznanie jednolitej płatności obszarowej został złożony w dniu [...] r., co stanowi przekroczenie terminu na składanie wniosków o 19 dni roboczych. Zgodnie z art. 13 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 640/2014, złożenie wniosku pomocowego po wyznaczonym terminie prowadzi do zmniejszenia o 1% za każdy dzień roboczy kwoty płatności, do której uprawniony byłby rolnik, gdyby wniosek został złożony w terminie.

Ze względów na przedstawione okoliczności kwota płatności została pomniejszona o 19%, co stanowi pomniejszenie o kwotę 160,16 zł.

W konsekwencji kwota przyznanej płatności za zazielenienie, po uwzględnieniu wszystkich pomniejszeń, wyliczona została jako 682,78 zł.

Organ wyjaśnił również, że wnioskodawczynię uznano za rolnika uczestniczącego w systemie małych gospodarstw mając na uwadze kwoty wyznaczone na podstawie stwierdzonych w kontroli administracyjnej powierzchni dla wszystkich płatności, o które wnioskowano we wniosku o przyznanie płatności na rok 2015, zgodnie z art. 62 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 i art. 56 ust. 5 pkt. 1 oraz ust 4 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Wnioskodawczyni odwołała się od opisanej decyzji. W odwołaniu zakwestionowała ustalenia organu odnoszące się do powierzchni jej działek, podtrzymując dane przedstawione w jej wniosku o przyznanie płatności za rok 2015. Stwierdziła, że na działce rolnej oznaczonej "E" znajdują się użytki zielone, oczko wodne i rów.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. decyzją NR [...] z dnia [...]r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt K.p.a., art. 6, art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1 oraz art. 24 ust. 4 i 5 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j. Dz.U. z 2014r. poz.1438 ze zm.), orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji nr [...] z dnia [...] r. wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w J.

Dyrektor [...] Oddziału wskazał, że ustalenia co do uprawnienia do otrzymania płatności bezpośrednich oraz powierzchni zatwierdzonej uprawnionej do jednolitej płatności obszarowej warunkują uprawnienie strony do uzyskania płatności uzupełniających, płatności na zazielenianie. W związku z powyższym organ odwoławczy dokonał własnych ustaleń zarówno co do zastosowanych w sprawie przepisów prawa jak i stanu faktycznego.

Zauważono, że stosownie do postanowień art. 7 ust. 1 z dnia 5 lutego 2015r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz

2) łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw są przyznawane do powierzchni działki rolnej:

1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013;

2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności;

3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha;

4) nie większej jednak niż maksymalny kwaliflkowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit, a rozporządzenia nr 640/2014. określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że zgodnie z treścią art. 59 ust. 1 uraz 74 ust. 1 i 3 ww. rozporządzenia Komisji (WE) rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 549, z późn. zm.) państwa członkowskie, za pomocą agencji płatniczych lub podmiotów przez nie upoważnionych do działania w ich imieniu, przeprowadzają kontrole administracyjne dotyczące wniosków o przyznanie pomocy w celu weryfikacji kryteriów kwalifikowalności do otrzymania pomocy. System kontroli ustanowiony przez państwa członkowskie obejmuje systematyczne kontrole administracyjne wszystkich wniosków o przyznanie pomocy oraz wniosków o płatność. System ten jest uzupełniany o kontrole na miejscu. W przypadku wykrycia jakiejkolwiek niezgodności dotyczącej powierzchni deklarowanej do płatności na poszczególnych działkach ewidencyjnych, a wartością wyznaczonego maksymalnego obszaru kwalifikowalnego do płatności, organ prowadzący postępowanie ma obowiązek wyjaśnić stwierdzone nieprawidłowości stosownie do dyspozycji zawartej w art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ww. ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w związku z art. 7 i 77 § 1 K.p.a. Jest zatem zobowiązany stać na straży praworządności i podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwiania sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Podniesiono, że stosownie do art. 70 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 system identyfikacji działek rolnych ustanawia się w oparciu o mapy, dokumenty ewidencji gruntów lub też inne dane kartograficzne. Korzysta się z technik opartych na skomputeryzowanym systemie informacji geograficznej, w tym ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10 000, a od 2016r. w skali 1:5 000, przy uwzględnieniu obwodu i stanu działki.

Państwa członkowskie mogą nadal korzystać z takich technik, w tym ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10 000 w przypadku, gdy zostały one nabyte na podstawie umów długoterminowych zatwierdzonych przed listopadem 2012r.

Natomiast stosownie do art. 9a ust. 2 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r. poz. 807 ze zm.) do prowadzenia systemu identyfikacji działek rolnych wykorzystuje się w szczególności:

- ortofotomapy cyfrowe sporządzane zgodnie z przepisami Prawa geodezyjnego i kartograficznego;

- dane z ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego;

- dane z wniosków o przyznanie płatności;

- wyniki kontroli na miejscu, o których mowa w rozporządzeniu nr 640/2014 i rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającym zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 69).

Organ odwoławczy stwierdził, że podjęto czynności zmierzające do weryfikacji powierzchni PEG w oparciu o dostępny w sprawie materiał dowodowych, ze szczególnym uwzględnieniem wyników oględzin działki referencyjnej przeprowadzonych w dniu [...] r. Zweryfikowano wypełnione przez stronę załączniki graficzne dla działek ewidencyjnych, ortofotomapy wykorzystując fotografie deklarowanych powierzchni wykonane w dacie [...] r. zaimplementowane do systemu identyfikacji działek rolnych. Oględziny działek ewidencyjnych [...] oraz [...] w celu ustalenia maksymalnej powierzchni uprawnionej do płatności zostały przeprowadzone w dniu [...] r. Inspektorzy kontroli terenowej stwierdzili, że cała powierzchnia działki ewidencyjnej nr [...] stanowi obszar nieużytkowany rolniczo - las. W oparciu o stan na deklarowanej działce stwierdzono, że wartość PEG (największy spójny obszar uprawniony do płatności na tej działce) to 0,00 ha. Natomiast z działki [...] zakwalifikowano do płatności jedynie obszar 1,06 ha porośnięty starą leszczyną. Pozostały obszar nieużytkowany rolniczo (las) został wyłączony z płatności. W trakcie czynności kontrolnych wykonano szereg fotografii, które potwierdzają poprawność ustaleń dokonanych przez inspektorów kontroli terenowej. Miejsce i kierunek ich wykonania zostały wskazane na szkicach polowych stanowiących integralną część protokołu z oględzin. Ortofotomapy zaktualizowane w oparciu o fotografie terenu wykonane w dniu [...] r. potwierdzają trafność ustaleń z oględzin.

Kontrola administracyjna przeprowadzona w postępowaniu odwoławczym potwierdziła ustalenia organu I instancji. Wykazała, że powierzchnia ewidencyjno- gospodarcza uprawniona do płatności na działkach ewidencyjnych nr [...] oraz [...] jest mniejsza niż powierzchnia tych działek deklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2015. Powierzchnia ta w rzeczywistości wynosi dla działki nr [...] (składowa działki rolnej D) - 1,06 ha przy deklaracji 1,07 ha, a dla działki nr [...] (działka rolna E) - 0,00 ha przy deklaracji 0,11 ha.

Za prawidłowe uznano zatem stwierdzenie, że z łącznej powierzchni deklarowanej do jednolitej płatności obszarowej tj. 2,89 ha uprawniona do płatności jest jedynie powierzchnia 2,77 ha. Różnica - 0,12 ha to powierzchnia przedeklarowana stanowiąca 4,33 % powierzchni stwierdzonej uprawnionej do płatności. Przyjęto, tak jak organ I instancji, zatwierdzoną powierzchnię uprawnioną do płatności jako 2,53 ha.

Organ odwoławczy potwierdził również stanowisko organu I instancji co do wysokości stawki jednolitej płatności obszarowej do 1 ha w 2015 r. określonej w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 października 2015 r. w sprawie stawki jednolitej płatności obszarowej za 2015 r. jako kwotę 453,70 zł wyliczając kwotę początkową jednolitej płatności obszarowej w wysokości 1147,86 zł (2,53 ha x 453,70 zł).

Przechodząc do oceny płatności za zazielenienie przywołano art. 7 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z którym płatność za zazielenienie przysługuje rolnikowi spełniającemu minimalne wymagania do otrzymania płatności bezpośrednich. Przywołano również art. 43 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, po myśli którego płatność za zazielenienie jest przyznawana, jeżeli rolnik przestrzega praktyk korzystnych dla klimatu i środowiska, polegających na dywersyfikacji upraw, utrzymywaniu trwałych użytków zielonych oraz utrzymywaniu obszarów proekologicznych lub praktyk równoważnych.

Organ odwoławczy wyjaśnił nadto, że na mocy art. 23 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48), jeżeli obszar zgłoszony do jednolitej płatność obszarowej przekracza obszar zatwierdzony, do obliczania płatności za zazielenienie, stosuje się obszar zatwierdzony.

Z tych przyczyn uznano za zasadne ustalenie organu I instancji co do powierzchni stanowiącej podstawę do naliczenia płatności na zazielenianie tj. 2,77 ha.

Stosując stawkę płatności za zazielenienie do 1 ha w 2015 r. określoną w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 października 2015 r. w sprawie stawki płatności za zazielenienie za 2015 r. obliczono kwotę początkową płatności w wysokości 842,94 zł (t 2,77 ha x304,31 zł).

Organ odwoławczy potwierdził również, że w roku 2015 wnioski o przyznanie płatności, zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego składa się w terminie do dnia 15 czerwca. Natomiast zgodnie z art. 13 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 640/2014, złożenie wniosku pomocowego po wyznaczonym terminie prowadzi do zmniejszenia o 1% za każdy dzień roboczy kwoty płatności, do której uprawniony byłby rolnik, gdyby wniosek został złożony w terminie.

Ustalono, że wniosek odwołującej o przyznanie jednolitej płatności obszarowej na rok 2015 został złożony w dniu [...] r. co stanowi przekroczenie terminu na składanie wniosków o 19 dni roboczych, co nakazuje zastosować pomniejszenie płatności (jednolitej płatności obszarowej i płatności na zazielenianie) o 19 %.

Wskazano, że kwota sankcji z tytułu przekroczenia terminu do złożenia wniosku dla jednolitej płatności obszarowej to 1147,86 zł x 19% = 218,09 zł, a ostateczna kwota jednolitej płatności obszarowej to 1147,86zł - 218,09 zł = 929,27 zł.

Natomiast kwota sankcji z tytułu przekroczenia terminu do złożenia wniosku dla płatności na zazielenianie to 842,94 zł x 19%= 160,16 zł, a ostateczna kwota płatności za zazielenianie to 842, 94 zł - 160,16 zł = 682,78 zł.

Podzielono również stanowisko organu I instancji co do tego, że zgodnie z art. 62 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 i art. 56 ust. 5 pkt. 1 oraz ust 4 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego odwołująca powinna być uznana za rolnika uczestniczącego w systemie małych gospodarstw.

Podsumowując organ odwoławczy uznał, że w rozpatrywanej sprawie nieprawidłowości zostały wyczerpująco udokumentowane, a zebrany w toku kontroli na miejscu materiał dowodowy jest spójny, jednoznaczny i nie budzący wątpliwości interpretacyjnych. Podjęte zostały wszelkie niezbędne czynności zmierzające do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, w szczególności organy wypełniły obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Wnioski wynikające z oceny zebranych dowodów znalazły pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.

Powtórzono, że zasady prowadzenia postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych zostały uregulowane przepisami szczególnymi. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy procedury administracyjnej, chyba, że przepisy ustawy stanowią inaczej. W postępowaniu w sprawach płatności bezpośredniej organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy - art. 3 ust. 2. Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

W rozpatrywanej sprawie strona nie przedstawiła dowodów lub okoliczności, które podważałyby ustalenia organu I instancji.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca, tak jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji ,zakwestionowała ustalenia dotyczące wielkości powierzchni jej działek rolnych.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym skarżąca podtrzymała swoją skargę dodatkowo oświadczając, że kontrola organu przeprowadzona została nierzetelnie i bez jej udziału.

W odrębnym piśmie procesowym z dnia [...] r. skarżąca podtrzymała dotychczasowe stanowisko co do tego, że na działce oznaczonej literą E znajduje się łąka zielona TUZ, na niej oczko wodne i rów.

Odnosząc się do wskazywanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oględzin terenu, które miały być przeprowadzone w dniu [...] r., czyli na 164 dni przed złożeniem wniosku o przyznanie jednolitej płatności z tytułu realizacji praktyk rolniczych wskazała, że nie otrzymała żadnych powiadomień o terminach tych kontroli i nie podpisywała żadnych dokumentów dotyczących ich przebiegu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r. poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W ramach kontroli wydawanych przez organy administracji rozstrzygnięć sądy administracyjne, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny z chwili orzekania przed tymi organami, oceniają zgodność ich działania z przepisami procedury, prawidłowość zastosowania prawa materialnego, a także słuszność dokonanej w sprawie interpretacji prawa materialnego. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem swoich kompetencji przedstawionych powyżej, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za stosowne uwzględnić skargę dostrzegając po stronie organu uchybienia określone w przywołanym powyżej art. 145 §1 pkt 1 P.p.s.a.

Przedmiotem postępowania zakończonego kontrolowanym aktem były jednolite płatności obszarowe oraz płatności z tytułu realizacji praktyk rolniczych za rok 2015.

Przepisy stosowane przy rozpatrywaniu sprawy zainicjowanej wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej zostały wymienione i szeroko omówione w przez organ w uzasadnieniu kontrolowanego aktu, a w tym zakresie Sąd nie dostrzega żadnych uchybień.

Jako bezsporne przyjąć trzeba, że na mocy zastosowanych w sprawie regulacji prawnych rolnik domagający się przyznania płatności rolnośrodowiskowych musi spełniać określone przesłanki. Sąd zgadza się zatem w pełni ze stanowiskiem organu co do tego, że wnioskodawca musi legitymować się spełnieniem wymaganych w przepisach prawa warunków, a w tym złożeniem wniosku w wymaganym terminie i posiadaniem określonej powierzchni działek rolnych, na których prowadzona jest działalność rolnicza.

Rozstrzygnięcie sprawy z wniosku rolnika występującego o przyznanie mu płatności rolnośrodowiskowych wymaga zatem ustalenia, czy warunki uzasadniające przyznanie tego wsparcia faktycznie wystąpiły.

W kontrolowanej sprawie organ przyjął za w pełni udowodnione okoliczności pozwalające na zmniejszenie wnioskowanych płatności ze względu na dwie przyczyny. Po pierwsze ze względu na opóźnienie w złożeniu wniosku o przyznanie płatności. Po drugie ze względu na brak zgodności powierzchni deklarowanych i powierzchni potwierdzonych.

Skarżąca nie kwestionowała obniżenia przyznanej jej płatności z powodu uchybienia terminu do złożenia wniosku. Nie zwalania to jednak Sądu z obowiązku kontroli z urzędu stanowiska organu (art. 134 § 1 P.p.s.a).

Organ odwoławczy, tak zresztą jak i organ I instancji, powołały się na art. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w którym ustawodawca Polski, na podstawie upoważnienia Komisji Europejskiej, wydłużył termin na składanie wniosków w roku 2015 do dnia 15 czerwca.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia 640/2014 z wyjątkiem przypadków siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 4, złożenie wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność na podstawie niniejszego rozporządzenia po ostatecznym terminie złożenia wniosku ustalonym przez Komisję na podstawie art. 78 lit.b) rozporządzenia nr 1306/2013 prowadzi do zmniejszenia o 1 % za każdy dzień roboczy kwot, do których beneficjent byłby uprawniony, gdyby wniosek został złożony w terminie. Jeśli takie opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek uznaje się za niedopuszczalny, a beneficjentowi nie przyznaje się pomocy lub wsparcia (art. 13 ust. 1 akapit trzeci).

W związku z powyższym Sąd, uznając za bezsporną datę złożenia przez skarżąca wniosku o przyznanie płatności, nie dostrzega braku legalności działania organów w związku z obniżeniem należnej skarżącej płatności o 19% z tytułu przekroczenia ostatecznego terminu.

Ze stanowiska strony (obecnie skarżącej) prezentowanego w toku całego postępowania administracyjnego, jak też z treści skargi i dodatkowego pisma wynika natomiast, że nie zaistniała w sprawie przesłanka braku zgodności powierzchni deklarowanych i potwierdzonych. Kwestionowała zatem obniżenie płatności ze względu na inną niż deklarowana powierzchnia działek.

Ta kwestia sporna wymagała zatem rozstrzygnięcia w toku postępowania zainicjowanego złożoną skargą.

W obszernym wywodzie organu przedstawionym w treści uzasadnienia kontrolowanej decyzji wymieniono czynności kontrolne wykonane w toku postępowania, podkreślając poszczególne działania podejmowane w celu zweryfikowania powierzchni zadeklarowanych do płatności. Odwołano się do jednoznaczności wyników kontroli uzyskanych przy użyciu orofotomapy i oględzin na miejscu potwierdzonych w materiale fotograficznym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zwraca uwagę na podzielany w składzie orzekającym pogląd judykatury, zgodnie z którym procedura obowiązująca w ramach systemu identyfikacji działek, której instrumentem i narzędziem są min. ortofotomapy, jakkolwiek ma charakter obligatoryjny, to jednak nie wyłącza, ani też nie wyklucza wykorzystywania innych środków dowodowych (por. wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 681/11, z wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 680/11, czy z dnia 4 listopada 2014 r. sygn. akt I GSK 1443/13 pub. CBOSA).

Zauważyć jednak należy, że w art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego prawodawca postanowił, że to strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1 tego przepisu, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W postępowaniu w sprawie wsparcia bezpośredniego to nie organ administracji publicznej, a posiadacz gruntów ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest to zatem oparcie postępowania dowodowego w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę w toku postępowania, a tym samym przeniesienie ciężaru dowodowego na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne (por. wyrok NSA z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 88/11, LEX nr 1148355). Ustawodawca zezwolił, by przeprowadzone przez organ kontrole i sporządzone na ich podstawie raporty mogły być podważane przez stronę postępowania dostępnymi jej środkami dowodowymi.

Jak wynika z akt administracyjnych strona skarżąca w toku postępowania zainicjowanego jej wnioskiem nie wypełniła obowiązków obciążających ją z mocy przywołanej regulacji prawnej, która, jak wyżej wskazano, nakłada na stronę ciężar przedstawienia dowodów i dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek.

W toku postępowania administracyjnego skarżąca konsekwentnie kwestionowała przyjęte przez organ stanowisko co do obszarów zgłoszonych przez nią działek. Była to jedynie gołosłowna polemika ze stanowiskiem organu, gdyż wraz z zaprezentowaniem odmiennego niż organ poglądu skarżąca nie przedstawiała żadnego wniosku dowodowego.

Natomiast w dodatkowym piśmie skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oświadczyła, że kontrole, na które powołuje się organ miały miejsce przed złożeniem przez nią wniosku o przyznanie płatności, a w dodatku nie była zawiadomiona o terminach ich przeprowadzenia.

Podniesiony przez skarżącą zarzut musi być oceniany jako uchybienie procesowe, a więc dla jego uwzględnienia konieczny byłby istotny związek z treścią zaskarżonego aktu. Skarżąca osobiście nie podjęła próby wykazania takiego związku.

Sąd kontrolując sprawę ex officio uznał za stosowne odnieść się do stanowiska skarżącej w świetle odpowiednich uregulowań ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i powołanych w niej przepisach rozporządzeń wykonawczych Komisji UE.

Zgodnie z treścią art. 36 ust. 1 w/w ustawy Agencja przeprowadza kontrole administracyjne i na miejscu w zakresie płatności bezpośrednich, w tym kontrole w ramach wzajemnej zgodności wymogów lub norm.

Jak stanowi ust. 4 art. 37 wskazanego aktu czynności kontrolne mogą być wykonywane także podczas nieobecności rolnika, a zgodnie z treścią ustępu 6 z czynności kontrolnych sporządza się sprawozdanie (raport).

Natomiast w art. 37 ust. 7 w/w aktu wskazano, że w przypadku, gdy rolnik nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie, może zgłosić umotywowane zastrzeżenia na piśmie co do ustaleń w nim zawartych dyrektorowi oddziału regionalnego Agencji, w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu, chyba że bezpośrednio po zakończeniu kontroli rolnik, który był obecny podczas kontroli, zgłosił umotywowane zastrzeżenia co do ustaleń zawartych w raporcie osobie, która go sporządziła.

Z treści art. 41 rozporządzenia wykonawczego komisji nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodność wynika jednoznacznie, że z każdej kontroli na miejscu sporządza się sprawozdanie, które umożliwia szczegółowy przegląd przeprowadzonych kontroli oraz wyciągnięcie wniosków na temat zgodności z kryteriami kwalifikowalności, zobowiązaniami i innymi obowiązkami. W sprawozdaniu należy w szczególności zamieścić następujące dane:

a) poddane kontroli systemy pomocy lub środki wsparcia, wnioski o przyznanie pomocy lub wnioski o płatność;

b) obecne osoby;

c) poddane kontroli działki rolne, zmierzone działki rolne, w stosownych przypadkach wraz z wynikami pomiarów każdej zmierzonej działki rolnej i zastosowanymi metodami pomiaru;

d) w stosownych przypadkach, wyniki pomiaru gruntów nierolniczych, w odniesieniu do których składany jest wniosek o wsparcie w ramach środków rozwoju obszarów wiejskich, oraz zastosowane metody pomiaru;

e) informację, czy zawiadomienie o kontroli zostało przekazane beneficjentowi, a jeśli tak - z jakim wyprzedzeniem;

f) informacje o wszelkich szczególnych środkach kontroli, jakie należy zastosować w ramach poszczególnych systemów pomocy lub wsparcia;

g) informacje o wszelkich dodatkowych środkach kontroli;

h) informację o każdej stwierdzonej niezgodności, która może wymagać powiadomienia innych organów w związku z innymi systemami pomocy, środkami wsparcia lub zasadą wzajemnej zgodności;

i) informację o każdej stwierdzonej niezgodności, która może wymagać działań następczych w kolejnych latach.

Beneficjentowi umożliwia się podpisanie sprawozdania podczas kontroli, aby potwierdził swoją obecność w czasie kontroli oraz zgłosił uwagi. W przypadku wykrycia jakichkolwiek niezgodności beneficjent otrzymuje kopię sprawozdania z kontroli.

W aktach sprawy brak jest sprawozdania (raportu) z kontroli, o którym mowa w przywołanych przepisach, a która odbyć się miałaby w toku postępowania, a także w postępowaniu międzyinstancyjnym. Z protokołów oględzin działki referencyjnej z dnia [...] r. wynika natomiast bezspornie, że przy oględzinach rolnik nie był obecny. Brak jest dokumentu potwierdzającego zawiadomienie go o terminie kontroli. Brak jest także dowodu doręczenia sporządzanego obligatoryjnie raportu z przeprowadzonych oględzin. Brak jest także w aktach sprawy jakiejkolwiek dokumentacji z kontroli z dnia [...] r., mimo twierdzeń organu o sporządzeniu ortofotomap i materiału fotograficznego.

Nadto nie można odmówić skarżącej słuszności co do budzącej wątpliwości daty protokołu z oględzin działki, w którym odniesiono się do wniosku z dnia [...] r. W związku z powyższym, dokumentacja przedstawiona w aktach sprawy budzi wątpliwości co do zbieżności ze sprawą zainicjowaną wnioskiem skarżącej z dnia [...] r.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ powołuje się na swoje obowiązki, których wykonania nie wykazał jednak. Organ stwierdza, że w przypadku wykrycia jakiejkolwiek niezgodności dotyczącej powierzchni deklarowanej do płatności na poszczególnych działkach ewidencyjnych, a wartością wyznaczonego maksymalnego obszaru kwalifikowalnego do płatności, organ prowadzący postępowanie ma obowiązek wyjaśnić stwierdzone nieprawidłowości stosownie do dyspozycji zawartej w art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ww. ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w związku z art. 7 i 77 § 1 K.p.a. Jest zatem zobowiązany stać na straży praworządności i podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwiania sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Sąd stwierdza, że organ nie wykazał, by skarżąca miała możliwość zapoznania się z wynikami, a także sposobem przeprowadzenia kontroli, czy też możliwość ustosunkowania się do stanowiska organu, o czym mowa w art. 41 rozporządzenia wykonawczego komisji nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r., a także art. 37 ust. 7 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Aby strona mogła spełnić wymagania, o których mowa w cytowanym powyżej art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przyznano jej prawo do uczestniczenia w przeprowadzanych kontrolach, a w braku obecności prawo do otrzymania sprawozdania z wyników i sposobu ich przeprowadzenia.

Brak wykazania wypełnienia tych obowiązków przez organ powoduje, że ocena legalności podjętych przez Agencję czynności staje się co najmniej przedwczesna, a w dodatku nie pozwala na wypełnienie roli sądu administracyjnego, którego obowiązkiem jest również ocena legalności działania organu w zakresie dokonywania ustaleń faktycznych.. W tym stanie rzeczy należało uznać skargę za skuteczną.

W ponownym postępowaniu organ dokona sprawdzenia w jakiej dacie dokonywano oględzin spornych działek, a jeśli były to oględziny wyłącznie w styczniu 2015r. i maju 2015r. uzasadni z jakich przyczyn wykonane zostały przed wystąpienie przez skarżącą o przyznanie płatności, mimo że dana kontrola, jak też sprawozdanie z niej dotyczyć musi konkretnego wniosku o płatność.

Przedstawi nadto raport z opisanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji czynności polegających na powtórnej kontroli deklarowanych działek w terenie, dokonywaniu ich pomiarów i fotografii. Wykaże, że skarżąca otrzymała zawiadomienie o tych czynnościach, a jeśli nie była obecna, otrzymała raport pokontrolny.

W przypadku braku możliwości wykazania powyższych okoliczności podejmie właściwe kroki wymagane do wypełnienia obowiązków opisanych w przedstawionych powyżej przepisach.

Mając na względzie przedstawione rozważania orzeczono jak w sentencji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a