Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 504/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2019-10-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 271 ust. 3,  art. 273 ust. 6
journal: Dz.U. 2018 poz 2268
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Władysław Kulon Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędzia WSA Alicja Palus (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Ewa Trojan po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 października 2019 r. sprawy ze skargi Państwowego Gospodarstwa Leśnego - Lasy Państwowe Nadleśnictwo S. P. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w L. Ś. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia (...) maja 2019 r. nr (...) w przedmiocie określenia opłaty stałej za pobór wód powierzchniowych dla potrzeb napełnienia zbiornika ziemnego retencyjnego. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni w L. Ś. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz strony skarżącej kwotę 1017 zł (słownie: tysiąc siedemnaście) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją wydaną w dniu (...) maja 2019 r. (znak: (...)) na podstawie art. 273 ust. 6 w związku z art. 271 ust. 3, art. 14 ust. 2 i ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz.U. z 2018 r. poz. 2268) oraz art. 104 i art. 107 kodeksu postępowania administracyjnego, Dyrektor Zarządu Zlewni w L. Ś. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie określił Nadleśnictwu S. P. za okres od 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. opłatę stałą w wysokości 2920,00 PLN (słownie: dwa tysiące dziewięćset dwadzieścia) za pobór wód powierzchniowych z potoku b/n (dopływ rzeki K.) w km (...) jego biegu dla potrzeb napełnienia zbiornika ziemnego retencyjnego zlokalizowanego na działce nr (...), obręb (...) S. P..

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że w dniu (...) kwietnia 2019 r. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w L. Ś. na podstawie przepisu art. 271 ust. 1 pkt 2 powołanej na wstępie ustawy – Prawo wodne, ustaliło w formie informacji rocznej Nr (...), L. Ś., (...), Nadleśnictwu S. P. za okres od 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. opłatę stałą w wysokości 2920,00 PLN za pobór wód powierzchniowych z potoku b/n (dopływ rzeki K.) w km 0+140 jego biegu dla potrzeb napełnienia zbiorniku ziemnego retencyjnego zlokalizowanego na działce nr (...), obręb (...) S. P.. Organ wskazał również w uzasadnieniu, że ustalając opłatę określił w informacji rocznej kwoty rat kwartalnych oraz terminy i sposób ich płatności.

Następnie organ podał, że w dniu 25 kwietnia 2019 r. doręczona została organowi reklamacja złożona w ustawowym terminie przez Nadleśnictwo S. P., które wniosło w niej o zmianę (...) z dnia (...) sierpnia 2011 r. nie ponosi się.

Reklamacja – po wezwaniu skierowanym przez organ – została uzupełniona poprzez dołączenie decyzji Burmistrza S. P. z dnia (...) maja 2012 r. Nr (...).

Ponadto w reklamacji Nadleśnictwo S. P. podniosło, że zgodnie z uzasadnieniem do pozwolenia wodnoprawnego inwestycja ma za zadanie zwiększenie retencji wody na obszarze zlewni górskiej, poprawę bilansu wodnego regionu, wzrost różnorodności biologicznej i krajobrazowej. Ponadto celem inwestycji jest poprawa bilansu wodnego regionu, ochrona przeciwpowodziowa zabezpieczenie trwałości i ciągłości ekosystemów leśnych poprzez spowolnienie odpływu wody, a ponadto podnoszenie poziomu wód gruntowych i uwilgotnienie przyległych siedlisk, przeciwdziałanie suszy hydrologicznej, urozmaicenie i wzbogacenie środowiska leśnego, dostępność wody dla zwierzyny leśnej, ptactwa, owadów i innej fauny, ochrona przeciwpożarowa lasu oraz ochrona przed powodzią. Zdaniem strony podnoszenie poziomu wód gruntowych i uwilgotnienie przyległych siedlisk, spowolnienie szybkiego odpływu wód jest tożsame z zakresem pojęciowym nawadniania gruntów określonych w art. 270 ust 2 Prawa Wodnego.

Reklamacja nie została uwzględniona i Dyrektor Zarządu Zlewni w L. Ś. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, decyzją opisaną na wstępie określił Nadleśnictwu S. P. wysokość opłaty stałej na za okres od 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r.

W dalszej części uzasadnienia organ wodny motywując podjęte w sprawie orzeczenie wyjaśnił, że treść pozwolenia wodnoprawnego nie wskazuje, że pobór wody dla potrzeb przedmiotowego zbiornika stanowi pobór do celów leśnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw ( art. 270. ust.2 Prawa wodnego). Przenikanie zaś przez wody gruntowe nie jest poborem do nawadniania gruntów i upraw.

Następnie organ podał, że za usługi wodne w postaci poboru wód powierzchniowych uiszcza się opłatę, na którą zgodnie z art. 270 ustawy Prawo wodne składają się: opłata stała oraz opłata zmienna uzależnione od ilości wód pobranych. W myśl przepisu z art. 271 ust. 1 ustawy Prawo wodne wysokość opłaty stałej za pobór wód powierzchniowych ustalają Wody Polskie oraz przekazują podmiotom obowiązanym do ponoszenia opłat za usługi wodne w formie informacji rocznej. Organ działając na podstawie i w granicach prawa zobowiązany był naliczyć opłatę, a ewentualne odstępstwo w tym zakresie mogłoby wynikać jedynie z wyraźnego przepisu ustawy. Analiza norm prawa wodnego pozwala jednak na twierdzenie, że ustawodawca wyraźnie formułuje w zakresie opłat zarówno zwolnienia przedmiotowe jak i podmiotowe, jednakże nie znajdują one zastosowania w przedmiotowej sprawie. W ustawie Prawo wodne brak także przepisu, który pozwoliłby organowi fakultatywnie zwolnić podmioty z opłat za usługi wodne. Innymi słowy każdy, kto korzysta z usług wodnych i nie jest zwolniony od ponoszenia opłat na podstawie ustawy Prawo wodne, zobowiązany jest do uiszczenia należności wyliczonych zgodnie z powszechnie obowiązującymi przepisami.

Fakt naliczenia i wysokość opłaty stałej uzależniona jest od treści pozwolenia wodnoprawnego. Opłata stała stanowi formę rekompensaty za gotowość środowiska do udostępnienia zasobów wody. Wskazywany przez stronę art. 270 ust. 2 Prawa wodnego nie dotyczy przedmiotowej sprawy gdyż dyspozycja ujęta w tym artykule nie znajduje odzwierciedlenia w treści pozwolenia wodnoprawnego. Art. 403 Prawa wodnego wskazuje, że w pozwoleniu określa się cel korzystania z wód. Dla zastosowania zwolnienia z ust. 2 art. 270 Prawo wodne w decyzji zezwalającej na pobór wód winno wyraźnie być wskazane, że pobór ten dotyczy celów leśnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw oraz potrzeby chowu i hodowli ryb. Treść pozwolenia wodnoprawnego wydanego przez Starostę J. (znak: (...)) z dnia (...) sierpnia 2011 r. na podstawie, którego naliczono opłatę nie wskazuje na taki cel poboru wód, natomiast przepis art. 273 ust. 6 Prawa wodnego stanowi, że w razie nieuznania reklamacji właściwy organ Wód Polskich określi wysokość opłaty za usługi wodne w drodze decyzji.

Ponadto organ wyjaśnił, że Nadleśnictwo S. P. korzysta z usługi wodnej na podstawie pozwolenia wodnoprawnego wydanego przez Starostę J. na pobór wód powierzchniowych w ilości 0,032 m3/s z potoku b/n (dopływ rzeki K.) w km (...) jego biegu dla potrzeb napełnienia zbiornika ziemnego retencyjnego zlokalizowanego na dz. (...)obręb (...) S. P., co oznacza, że zgodnie z art. 298 pkt 1 Prawa wodnego obowiązane jest ponosić opłatę za usługi wodne.

W ocenie organu orzekającego w rozpoznawanej sprawie zaistniała przesłanka obligująca organ do wydania decyzji określającej wysokość opłaty stałej za okres 1 stycznia 2019 r. - 31 grudnia 2019 r.

Określenia wysokości opłaty stałej organ dokonał w oparciu o normę prawną wynikającą z art. 271 ust. 3 Prawa wodnego oraz § 15 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. poz. 2502).

Zgodnie z art. 271 ust. 3 Prawa wodnego "Wysokość opłaty stałej za pobór wód powierzchniowych ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i maksymalnej ilości wody powierzchniowej wyrażonej w m3/s, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego, z uwzględnieniem stosunku ilości wody powierzchniowej, która może być pobrana na podstawie tych pozwoleń, do SNQ". W myśl art. 552 ust. 3 Prawa wodnego " w okresie od dnia wejścia w życie ustawy do dnia 31 grudnia 2019r. Wody Polskie ustalają wysokość opłat za usługi wodne, nie uwzględniając średniego niskiego przepływu z wielolecia (SNQ)". Z § 15 pkt. 2 Rozporządzenia w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne wynika, że opłata stała wynosi " za pobór wód powierzchniowych - 250 zł na dobę za 1m3/s za określony w pozwoleniu wodnoprawnym albo pozwoleniu zintegrowanym maksymalny pobór wód".

Opłata za pobór wód powierzchniowych z potoku b/n (dopływ rzeki K.) dla potrzeb napełnienia zbiornika retencyjnego została określona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 250 zł czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 365 dni i maksymalnego poboru określonego w pozwoleniu wodnoprawnym albo pozwoleniu zintegrowanym w ilości 0,032 m3/s.

Opisana powyżej decyzja została zaskarżona przez Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe - Nadleśnictwo S. P., które wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.

W petitum skargi pełnomocnik strony skarżącej, zaskarżając wydaną w sprawie decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w L. Ś. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w całości, zarzucił jej naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 77 § 2 i art. 80 k.p.a. poprzez niezebranie materiału dowodowego i w konsekwencji jego nierozpatrzenie oraz naruszenie art. 270 ust. 2 ustawy - Prawo wodne poprzez uznanie, iż z treści pozwolenia wodnoprawnego nie wynika, że strona dokonuje poboru wody dla celów leśnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw, co zdaniem organu uprawnia do naliczenia opłaty stałej.

Jednocześnie pełnomocnik skarżącego Nadleśnictwa wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik wskazał m. in., że Nadleśnictwo S.P. wybudowało zbiornik wodny wraz z budowlami towarzyszącymi i w sposób szczególny korzysta z wód na podstawie pozwolenia wodnoprawnego udzielonego decyzją Starosty J. z dnia (...) sierpnia 2011 r. – (...). Nadleśnictwo zgodnie z pozwoleniem szczególnie korzysta z wód w zakresie poboru wód powierzchniowych z potoku b/n (dopływ rzeki K.) dla potrzeb napełnienia zbiornika retencyjnego zlokalizowanego na działce nr (...) ob. (...) S. P..

Pozwolenie wodnoprawne wydane zostało w oparciu o ustawę z dnia 18 lipca 2001 r. prawo wodne (Dz.U z roku 2005 nr 239, poz.2019 ze zm.). Zgodnie z art. 128 tej ustawy w pozwoleniu wodnoprawnym ustala się cel i zakres korzystania z wód, warunki wykonywania uprawnienia oraz obowiązki niezbędne ze względu na ochronę zasobów środowiska, interesów ludności i gospodarki...

W przedmiotowej sprawie pozwolenie wodnoprawne zawiera określenie, że poboru wód dokonuje się dla potrzeb napełnienia zbiornika retencyjnego. Zdaniem strony skarżącej powyższe sformułowania nie wykluczają, wbrew twierdzeniom zawartym w zaskarżonej decyzji ustalenia, że pobór wód dla potrzeb zbiorników stanowi pobór do celów leśnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw, co z kolei zgodnie z art. 270 ust. 2 aktualnie obowiązującego prawa wodnego winno skutkować nie pobieraniem opłaty stałej.

W uzasadnieniu skargi zwrócono też uwagę, że w obowiązujących pozwoleniach wodnoprawnych katalog celów poboru wody nie wynika z dotychczasowego wymogu ustawowego . Niejednokrotnie w pozwoleniu wodnoprawnym katalog celów jest bardzo rozproszony lub w ogóle nie występuje. Wynikało to z faktu, że operaty wodnoprawne na pobór wody nie musiały zawierać celu lub potrzeb poboru wody, na które odbiorca wód przeznacza pobrane wody.

Zdaniem skarżącej poprawne ustalenie celu wykorzystywania wody na podstawie pozwolenia wodnoprawnego z dnia (...) sierpnia 2011 r. wymaga analizy dokumentów stanowiących podstawę wydania decyzji zawierającej pozwolenie wodnoprawne, tym bardziej, że w uzasadnieniu decyzji Starosty J. zawarte jest sformułowanie, że celem (zadaniem) projektowanych prac jest zwiększenie retencji wody na obszarze zlewni górskiej, poprawa bilansu wodnego, ochrona przeciwpowodziowa i wzrost różnorodności biologicznej i krajobrazowej, a ponadto projektowane prace wchodziły w zakres szerszej inwestycji w ramach projektu "Przeciwdziałanie skutkom odpływu wód opadowych na terenach górskich. Zwiększenie retencji i utrzymanie potoków oraz związanej z nimi infrastruktury w dobrym stanie".

Zdaniem pełnomocnika istotne jest również, że w ramach postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia Burmistrz S. P. wydał decyzję z dnia (...) maja 2012 r. Nr (...) stwierdzającą brak podstaw do przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia o nazwie budowa zbiornika retencyjnego nr 3 na potoku bez nazwy, wskazując, że celem przedsięwzięcia jest poprawa bilansu wodnego regionu, ochrona przeciwpowodziowa, zabezpieczenie trwałości i ciągłości ekosystemów leśnych poprzez spowolnienie odpływu wody, wzrost bioróżnorodności m.in. poprzez rozwój fauny związanej ze środowiskiem wodno-błotnym, zatrzymanie transportu przez wody ścieków.

Woda do napełniania kałuż ekologicznych ( zbiorników ) będzie pochodzić z podsiąku wód gruntowych oraz z niewielkiego potoku bez nazwy.

Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we W. w postanowieniu z dnia (...) sierpnia 2012 r. ((...)) dotyczącym tego samego przedsięwzięcia wyraził opinię o nieistnieniu konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. W uzasadnianiu organ wskazał ,że po zakończeniu robót budowlanych stałe zasilanie zbiornika w wodę doprowadzi do podniesienia poziomu wód gruntowych wokół zbiornika, co w dużym stopniu przyczyni się do odbudowania różnorodnej szaty roślinnej, a w późniejszej fazie przyczyni się do polepszania warunków siedliskowych, na tym terenie dla zwierząt.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik strony skarżącej stwierdził, że aby w sposób właściwy dokonać oceny, czy pobór wody dla potrzeb przedmiotowych zbiorników stanowi pobór do celów leśnych na potrzeby nawadniania gruntów należy dokonać analizy wszystkich przytoczonych decyzji administracyjnych, postanowień, a nawet dokumentów projektowych (operat wodnoprawny). Zgodnie z leksykalną definicją retencja wodna to zdolność do gromadzenia zasobów wodnych i przetrzymywania ich przez dłuższy czas w środowisku, jest to magazynowanie wody opadowej, także śniegu i lodu w gruncie, rzece, jeziorze, co opóźnia jej odpływ z danego terenu. Odnosząc się zatem wyłącznie do funkcji zbiornika ziemnego i leksykalnego znaczenia zakresu pojęciowego wyrazu "retencja" właściwe jest stwierdzenie, że zbiornik retencyjny ze swej istoty służy do nawadniania gruntów. Wykraczając poza leksykalne znaczenie podkreślenia wymaga fakt, że celem istnienia inwestycji dokonanej przez stronę jest zgodnie z przytoczonymi decyzjami i postanowieniem poprawa bilansu wodnego, utrzymanie potoków w dobrym stanie, spowolnienie odpływu wody, podniesienie poziomu wód gruntowych wokół zbiornika.

Wskazał ponadto, że ustawa o lasach w art. 6 definiuje pojęcie gospodarki leśnej i trwale zrównoważonej gospodarki leśnej. Gospodarka leśna jest to działalność leśna w zakresie urządzania, ochrony i zagospodarowania lasu, utrzymania i powiększania zasobów i upraw leśnych, gospodarowania zwierzyną, pozyskiwania - z wyjątkiem skupu - drewna, żywicy, choinek, karpiny, kory, igliwia, zwierzyny oraz płodów runa leśnego, a także sprzedaż tych produktów oraz realizację pozaprodukcyjnych funkcji lasu.

Trwale zrównoważona gospodarka leśna - to działalność zmierzającą do ukształtowania struktury lasów, ich wykorzystania w sposób i tempie zapewniającym trwałe zachowanie ich bogactwa biologicznego; wysokiej produkcyjności oraz potencjału regeneracyjnego, żywotności i zdolności do wypełniania, teraz i w przyszłości, wszystkich ważnych ochronnych, gospodarczych i socjalnych funkcji na poziomie lokalnym, narodowym i globalnym, bez szkody dla innych ekosystemów.

Trwale zrównoważoną gospodarkę leśną prowadzi się z uwzględnieniem w szczególności następujących celów min. ochrony wód powierzchniowych i głębinowych, retencji zlewni, w szczególności na obszarach wododziałów i na obszarach zasilania zbiorników wód podziemnych ( art. 7 ustawy o lasach).

W ocenie pełnomocnika zbiornik powstał, aby realizować cele leśne w ramach zrównoważonej gospodarki leśnej prowadzonej przez stronę skarżącą jako jej zadanie ustawowe. Sprawne funkcjonowanie zbiornika retencyjnego związane jest z zaspokojeniem potrzeb nawadniania gruntów wokół zbiornika i przeciwdziałania skutkom suszy. Zatem niesłusznie organ uznał, że strona skarżąca nie może skorzystać z normy prawnej zawartej w art. 270 ust. 2 prawa wodnego.

W doręczonej Sądowi 25 lipca 2019 r. odpowiedzi na skargę działająca imieniem organu – Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w L. Ś., pełnomocnik wniosła o oddalenie skargi w całości i zasądzenie od strony skarżącej na rzecz organu kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu wniosku o oddalenie skargi pełnomocnik organu podała m.in., że wskazywany przez skarżącą art. 270 ust. 2 ustawy prawo wodne nie dotyczy przedmiotowej sprawy, gdyż dyspozycja ujęta w tym przepisie nie znajduje odzwierciedlenia w treści pozwolenia wodnoprawnego. Przepis art. 403 ustawy prawo wodne wskazuje, że w pozwoleniu wodnoprawnym określa się cel korzystania z wód. Dla zastosowania zwolnienia, o jakim mowa w art. 270 ust. 2 ustawy, w decyzji zezwalającej na pobór wód winno wyraźnie być wskazane, że pobór ten dotyczy celów leśnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw oraz potrzeby chowu i hodowli ryb. Treść pozwolenia wodnoprawnego wydanego przez Starostę dla Nadleśnictwa S. P., na podstawie którego naliczono opłatę, nie wskazuje na taki cel poboru wód.

Również podnoszona przez stronę funkcja retencji zbiorników nie umożliwia skorzystania ze zwolnienia z naliczania opłat. Ochrona przeciwpowodziowa prowadzona jest przez odpowiednie organy poprzez prowadzenie koordynacji przeciwpowodziowej, sporządzanie map zagrożenia powodziowego, map ryzyka powodziowego oraz planów zarządzania ryzykiem powodziowym (art. 163 ust. 5 i 164 prawa wodnego).

Dodatkowo organ orzekający wskazał, że do naliczenia opłaty stałej za pobór wód powierzchniowych (jak również podziemnych) nie ma znaczenia fakt czy zbiornik był napełniany jednorazowo czy wielokrotnie i czy danym roku rzeczywiście nastąpił pobór wody. Opłata stała jest formą rekompensaty za gotowość środowiska do udostępniania zasobów wody i wynika wprost z określonego w pozwoleniu uprawnienia do maksymalnego poboru wody. Jest to wyłączne uprawnienie posiadacza pozwolenia wodnoprawnego. Nawet jeżeli podmiot w danej chwili nie korzysta ze swojego uprawnienia do poboru, może to zrobić w każdym czasie, jeżeli z treści pozwolenia wodnoprawnego tak wynika. Dlatego do naliczenia opłaty stałej wystarczająca jest analiza treści pozwolenia wodnoprawnego.

Na rozprawie wyznaczonej na dzień 1 października 2019 r. pełnomocnik organu oświadczyła, że podtrzymuje stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę i wnosi o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekając w sprawie uwzględnił następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Stosownie do art. 184 (in limine) Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują w zakresie określonym w ustawie kontrolę działalności administracji publicznej.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych oznaczonych konstytucyjnie jako inne sądy administracyjne, określone zostały m.in. treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) i polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem tj. kontroli zaskarżonego aktu z przepisami procedury administracyjnej, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja (postanowienie albo inny akt) została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (postanowienia albo innego aktu) na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto - zgodnie z treścią art. 134 § 1 wskazanej ustawy - sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a stosownie do art. 135 powołanej powyżej ustawy procesowej, Sąd może stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, Sąd skargę oddala - odpowiednio - w całości lub części (art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Dokonując w rozpoznawanej sprawie kontroli zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem wskazanego wcześniej kryterium legalności Sąd uznał, że decyzja ta narusza prawo w sposób, który obliguje Sąd do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Przedmiotem oceny Sądu była decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni w L.Ś. Powiatowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie określająca – na podstawie art. 271 ust. 3 w związku z art. 273 ust. 6 powoływanej wcześniej ustawy – Prawo wodne – Nadleśnictwu S. P. za okres od 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. opłatę stałą za pobór wód powierzchniowych z potoku b/n (dopływ rzeki K.) dla potrzeb napełnienia zbiornika ziemnego retencyjnego zlokalizowanego na działce nr (...), obręb (...) S. P., dokonywanego na podstawie pozwolenia wodnoprawnego udzielonego Nadleśnictwu S. P. (Państwowemu Gospodarstwu Leśnemu Lasy Państwowe), decyzją Starosty J. z dnia (...) sierpnia 2011 r. (znak: (...)).

Zdaniem Sądu zasadne jest twierdzenie organu, że pozwolenie wodnoprawne stanowi źródło danych niezbędnych do ustalenia wysokości opłaty stałej, jednakże sam fakt jego wydania nie przesądza o obowiązku uiszczania opłaty przez podmiot, któremu jest udzielone. Należy zwrócić uwagę, że organ orzekający powołuje się na treść pozwolenia wodnoprawnego, które w jego ocenie nie wskazuje wyraźnie, że pobór wód dotyczy celów leśnych na potrzeby nawadniania gruntów.

W zaskarżonej decyzji organ nie przedstawił jednak żadnych rozważań dotyczących argumentacji zawartej w reklamacji i treści załączonych do reklamacji dokumentów, ograniczając się do wskazania przepisów prawa, z których wynika powinność uiszczania opłat z tytułu korzystania z usług wodnych. Ponadto – stwierdzając, że przepis art. 270 ust. 2 ustawy – Prawo wodne, z którego Nadleśnictwo S. P.wyprowadza swoje twierdzenia o uprawnieniu do zwolnienia z przedmiotowej opłaty, nie dotyczy przedmiotowej sprawy – organ orzekający analizuje treść pozwolenia wodnoprawnego, z którego korzysta skarżące Nadleśnictwo w odniesieniu do aktualnego stanu prawnego, mimo, że pozwolenie to było udzielone w warunkach obowiązywania ustawy – Prawo wodne z dnia 18 lipca 2001 r.

Ponadto – w ocenie Sądu organ decyzyjny powinien był odnieść się do treści zapisu zawartego w pkt II ppkt 1 pozwolenia wodnoprawnego udzielonego Nadleśnictwu S. P. decyzją Starosty J. z dnia (...) sierpnia 2011 r., w którym użyte zostało określenie "... dla potrzeb napełnienia zbiornika ziemnego retencyjnego ...", co sugeruje jednokrotność tej czynności (po wybudowaniu zbiornika i przystąpieniu do jego użytkowania), a nie napełnianie go corocznie, które – w okolicznościach tej sprawy – uzasadniałoby ustalanie opłaty stałej za pobór wód powierzchniowych z potoku b/n (dopływ rzeki K.) w każdym kolejnym roku kalendarzowym w okresie do dnia 31 lipca 2031 roku.

Zdaniem Sądu nie znajduje również uzasadnienia stanowisko organu orzekającego, uznające że skorzystanie ze zwolnienia, o którym mowa w art. 270 ust. 2 ustawy – Prawo wodne jest możliwe wówczas, gdy pobór wód odbywa się tylko i wyłącznie na potrzeby nawadniania gruntów.

Niezależnie od powyższego należy – w uznaniu Sądu zwrócić uwagę, że usługi wodne należy zaliczyć do danin publicznych. Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego za daniny publiczne uważa świadczenia powszechne, przymusowe, bezzwrotne, ustalane jednostronnie w drodze ustawy i pobierane na rzecz podmiotu prawa publicznego w celu realizacji zadań publicznych. Na taki charakter opłat wskazuje art. 300 ustawy – Prawo wodne zgodnie z którym, do ponoszenia opłat za usługi wodnej zastosowanie znajdują przepisy działku III Ordynacji podatkowej, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują Wodom Polskim, właściwym organom Inspekcji Ochrony Środowiska oraz gminom. Charakter opłat za usługi wodne jako danin publicznych, wymaga uwzględnienia w procesie wykładni charakteru przepisów określających obowiązek ich uiszczenia (zatem także zwolnień). Sąd podziela stanowisko, że przepisy regulujące problematykę danin publicznych i ich stosowanie musi być zgodne z całokształtem obowiązujących norm i zasad konstytucyjnych. Stosowanie przepisów zobowiązujących do uiszczania opłat za usługi wodne nie może zatem prowadzić do naruszenia wartości objętych ochroną konstytucyjną, a w szczególności nie może prowadzić do tego, ażeby opłaty te stały się instrumentem nadmiernego fiskalizmu. Władczość państwa jako źródło obowiązku opłat za usługi wodne oraz minimalny lub żaden wpływ jednostki na treść tego stosunku prawnego wymagają ścisłego, zgodnego z zakładanym celem ustawy, stosowania przepisów określających ten obowiązek. Charakter opłat za usługi wodne jako daniny publicznej wymaga od organu stosowania wykładni prawa zawężającej ingerencję w uprawnienia jednostki i stosowania zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony (art. 7a § 1 k.p.a.). Podkreślić bowiem należy, że decyzje organów władzy publicznej, w których wątpliwości interpretacyjne rozstrzygnięto na niekorzyść strony, istotnie obniżają zaufanie do państwa i stanowionego przez nie prawa.

W niniejszej sprawie takie wątpliwości wystąpiły. W takiej sytuacji organ powinien mieć na uwadze art. 7a § 1 k.p.a. z którego wynika, że jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. W myśl § 2 przepisu § 1 nie stosuje się: 1) jeżeli wymaga tego ważny interes publiczny, w tym istotne interesy państwa a w szczególności jego bezpieczeństwa, obronności lub porządku publicznego; 2) w sprawach osobowych funkcjonariuszy oraz żołnierzy zawodowych. Wprowadzona w art. 7a k.p.a. zasada przyjaznej interpretacji znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy można przyjąć, więcej niż jeden wynik wykładni a z taką sytuacją w niniejszej sprawie organ miał do czynienia. Zasada ta wymagała zatem, rozważania postulowanego przez stronę sposobu wykładni przepisu.

Wobec przedstawionych powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny – uznając, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c powołanej we wstępie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnione jest treścią art. 200 wskazanej powyżej ustawy, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez Sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

Za tak określone koszty Sąd uznał kwotę wpisu uiszczonego od skargi oraz koszty związane z udziałem w sprawie pełnomocnika, taryfowo określone.

Rozpoznając sprawę ponownie organ powinien uwzględnić uwagi Sądu zawarte w uzasadnieniu.

H.B.18.10.2019 r.