Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1808/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 130 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: § 8 ust. 6
journal: Dz.U. 2002 nr 236 poz 1998
law: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi  przepisy ruchu drogowego.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) Sędziowie NSA Izabella Kulig – Maciszewska del. NSA Jerzy Krupiński Protokolant sekretarz sądowy Paweł Florjanowicz po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 marca 2013 r. sygn. akt II SA/Gl 1301/12 w sprawie ze skargi Prokuratora Rejonowego [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami wyrokiem z dnia 21 marca 2013 r. sygn. akt II SA/Gl 1301/12 uchylił zaskarżoną decyzję oraz orzekł, że nie podlega ona wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku.

Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Komendant Wojewódzki Policji [...] wnioskiem z dnia 9 stycznia 2012 r. zwrócił się do Prezydenta Miasta [...] o wydanie decyzji kierującej R.W., który otrzymał 26 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Powyższe naruszenia miały miejsce w dniach: [...].

Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.) skierował R.W. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Jednocześnie poinformował, że niepoddanie się sprawdzeniu kwalifikacji spowoduje wydanie decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami – prawo jazdy kat. [...].

Od powyższej decyzji R.W. złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...], w którym wniósł o uwzględnienie odbytego przez niego kursu i odpisanie mu sześciu punktów. W uzasadnieniu odwołania podał, że w dniach [...] lipca 2011 r. odbywając podróż służbową na podstawie danych uzyskanych z gminnych radarów otrzymał mandaty za przekroczenie prędkości oraz związane z tym punkty. W dniu [...] września 2011 r. odbył przeszkolenie w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego [...] w postaci kursu udoskonalającego, w wyniku którego miał mieć obniżone konto o 6 punktów. Był przekonany, że tak się stało, gdyż w dniu [...] września 2011 r. do Komendy Wojewódzkiej Policji wpłynęło zaświadczenie z Ośrodka o odbytym kursie. W dniu [...] października 2011 r. do Urzędu Miasta [...] wpłynęło kolejne pismo o obciążeniu jego konta kolejnymi sześcioma punktami. W dniu [...] stycznia 2012 r. uzyskał skierowanie na badania psychologiczne z powodu przekroczenia dopuszczalnego limitu punktów. Udał się wówczas do Komendy Powiatowej Policji [...], w której uzyskał informację, że mimo odbytego kursu liczba jego punktów nie została zmniejszona.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] maja 2012 r., nr [...], uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu decyzji podało, że zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym, kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy, czyli za naruszenia przepisów ruchu drogowego. W sprawie jest niesporne, że R.W. w okresie zaledwie dwóch dni, tj. [...] lipca 2011 r. otrzymał 26 punktów za wielokrotne naruszenia przepisów ruchu drogowego. Powyższe ustalenia potwierdza wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] stycznia 2012 r. o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji R.W.

W ocenie organu odwoławczego zasadniczy problem dotyczy skutków odbytego przez wyżej wymienionego szkolenia w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego [...] w dniu [...] września 2011 r., czyli już po przekroczeniu liczby 24 punktów. Wątpliwości tkwią w regulacji § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. Nr 236, poz.1998 ze zm.) Z przepisu tego wynika, że odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wyjaśniło, że zastrzeżenia są związane z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 marca 2012 r., sygn. II SA/Gl 57/12, w którym, na tle podobnej sytuacji faktycznej i prawnej, Sąd uznał, że przepis § 8 ust. 6 rozporządzenia został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego (art. 130 ust. 4 i art. 140 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym), co przesądza o niezgodności rozporządzenia z ustawą. W świetle tak zinterpretowanej przez sąd administracyjny podstawy prawnej decyzji o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] stwierdziło, że w stosunku do R.W. nie wystąpiła przesłanka skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Wprawdzie, zainteresowany przekroczył 24 punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego, to jednak w dniu [...] września 2011 r., czyli przed wydaniem decyzji o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji odbył szkolenie w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego [...], które w rezultacie spowodowało zmniejszenie punktów o sześć.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi Prokuratora Rejonowego [...] Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Zaskarżonej decyzji zarzucił istotne naruszenie prawa materialnego – tj. art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym w związku z § 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego ( Dz. U. Nr 236, poz. 1998) poprzez błędne przyjęcie w zaskarżonej decyzji, iż Prezydent Miasta wykonujący funkcję starosty może samodzielnie oceniać czy punkty karne powinny być usunięte oraz istotne naruszenie przepisów postępowania, a to art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych poprzez niesłuszne niezastosowanie przepisu § 8 ust. 6 w/w rozporządzenia wskutek uznania go za wydany w przekroczeniem upoważnienia ustawowego.

Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W uzasadnieniu skargi przytoczył treść art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym i stwierdził, że każdorazowo sytuacja, w której kierowca otrzyma w okresie jednego roku więcej niż 24 punkty winna skutkować wymienioną decyzją. Fakt przekroczenia przez kierowcę wymienionej ilości punktów świadczy o uporczywym naruszaniu zasad ruchu drogowego, a to skutkuje skierowaniem go na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Wskazał, że w tej sprawie [...] Komendant Wojewódzki Policji realizując swoje uprawnienia pismem z dnia [...] lutego 2012 r. odmówił zmniejszenia ilości punktów. Uznał bowiem, że w świetle obowiązujących przepisów przyznanie 24 punktów, zarówno ostatecznych jak i tymczasowych za wykroczenia lub przestępstwa drogowe, których dopuścił się kierujący pojazdem w ciągu roku, wyklucza ich usunięcie z ewidencji. Przy tym istotne znaczenie ma data naruszenia przepisów ruchu drogowego. Przekroczenie przez kierującego liczby 24 punktów przed datą szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym wyklucza możliwość zmniejszenia liczby punktów. Data wydania decyzji o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji po dacie odbycia szkolenia nie może być podstawą do uznania jej za niesłuszną.

W niniejszej sprawie Prezydent Miasta [...] w dacie wydania decyzji o skierowaniu R.W. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji był związany danymi z ewidencji kierowców prowadzonej przez Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] poświadczającymi liczbę uzyskanych przez niego punktów. W tym zakresie nie mógł on bowiem samodzielnie dokonywać zmian w liczbie punktów, dopóki ich usunięcia nie dokona organ prowadzący ewidencję.

W ocenie Prokuratora Rejonowego [...] organ odwoławczy dopuścił się również naruszenia art. 21 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych. Organ administracji do czasu, gdy przepis pozostaje w systemie prawa nie jest uprawniony do odmowy jego zastosowania. Nie posiada bowiem prawa do samodzielnego rozstrzygania o zgodności normy niższego rzędu, w tym rozporządzenia z Konstytucją lub inną ustawą jako normą wyższego rzędu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Pełnomocnik uczestnika postępowania R.W. wniósł o oddalenie skargi i podzielił argumentację zawartą w rozstrzygnięciu Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu wyroku podał podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji i odwołując się do treści art. 114 ust. 1 pkt 1 lit b, art. 130 ust. 1 i ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz § 3, § 6 ust. 1 pkt 4 ,§ 8 ust. 2 i ust. 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego wskazał, że w przypadku, gdy kierujący pojazdem w ciągu roku licząc od daty pierwszego wykroczenia, przekroczy liczbę 24 punktów karnych, to nie ma do niego zastosowania regulacja art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie podzielił stanowisko wyrażone m.in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 października 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 406/12, zgodnie z którym odbycie szkolenia wskazanego w art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, gdy liczba punktów karnych w ciągu roku od daty popełnienia pierwszego przekroczyła powyższy limit, jest już nieskuteczne, tj. nie może ono zniweczyć stanu faktycznego, w którym jest możliwe usunięcie punktów z ewidencji na skutek upływu czasu. Otwiera się natomiast droga do przeprowadzenia procedur weryfikujących i sprawdzających. Gdyby dopuścić możliwość przeciwną, kierowcy uporczywie naruszający przepisy ruchu drogowego poprzez permanentne odbywanie szkoleń, mogliby nadal w nim uczestniczyć. Tymczasem przyjęte w ustawie rozwiązania zmierzają do w miarę szybkiej identyfikacji takich osób i poddania ich weryfikacji (por. także wyroki WSA w Gliwicach z dnia 23 września 2010r., sygn. akt II SA/GL 323/10 oraz z dnia 16 kwietnia 2012r. sygn. akt IISa/Gl 58/12)

Zdaniem Sądu pierwszej instancji w rozpoznawanej sprawie nie ma potrzeby odwoływania się do kwestii zgodności z ustawą regulacji § 8 pkt 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, z uwagi na zbędność tej regulacji przy uwzględnieniu powyższej interpretacji art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach za zasadne uznał zarzuty wskazujące na naruszenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] zasady praworządności zawartej w art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 21 ustawy z dnia 21 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych. Stwierdził, że organy administracji publicznej są obowiązane do działania na podstawie przepisów prawa i nie są uprawnione do oceny zgodności rozporządzeń z Konstytucją, a w konsekwencji do odmowy zastosowania obowiązującego przepisu rozporządzenia w konkretnej sprawie, nawet w sytuacji, w której został on wydany z przekroczeniem delegacji ustawowej.

Ponadto Sąd pierwszej instancji zauważył, iż Starosta nie jest uprawniony do kwestionowania prawidłowości wpisów wynikających z ewidencji, a wobec tego nie jest władny dokonać samodzielnego odliczenia punktów karnych z racji odbycia przez kierującego pojazdem szkolenia. Jest on związany wskazaną przez Policję liczbą punktów karnych przypisaną kierującemu pojazdem, zgodnie z ewidencją. Kierowca zainteresowany wykreśleniem punktów z ewidencji może zwrócić się do organu prowadzącego ewidencję o podjęcie określonego aktu lub czynności, a następnie w zależności od stanowiska tego organu może skorzystać ze skargi do sądu administracyjnego, w oparciu o regulację zawartą w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm., dalej w skrócie : "p.p.s.a.").

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł R.W. reprezentowany przez adwokata i zaskarżył wyrok w części, w której uchylona została zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...].

Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. powyższemu wyrokowi w zaskarżonej części zarzucił naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:

1. art. 130 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym ( Dz. U. z 2005r. Nr 108, poz. 908 ze zm. dalej u.p.r.d.), przez jego błędną wykładnię polegającą na niezasadnym rozszerzeniu zakresu ograniczenia w korzystaniu z uprawnień określonych w tym przepisie na inne przypadki w nim nie wskazane;

2. art. 130 ust. 2 i 3 u.p.r.d. przez ich błędną wykładnię polegającą na niezasadnym przyjęciu, iż samodzielnie stanowią one podstawę do przyjęcia, że odbycie przez kierowcę szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego, jeżeli szkolenie kierowca odbył już po przekroczeniu liczby 24 punktów wpisanych do ewidencji;

3. art. 114 ust. 1 lit. b w związku z art. 130 ust. 2 u.p.r.d. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na niezasadnym przyjęciu, iż stanowią one samodzielną podstawę do automatycznego skierowania kierowcy na egzamin sprawdzający kwalifikacje w razie przekroczenia przez niego 24 punktów karnych naliczonych za naruszenie przepisów ruchu drogowego;

4. § 8 pkt 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego ( Dz. U. Nr 236, poz. 1998 ze zm., dalej jako rozporządzenie) przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na zaprzeczeniu związku, jaki zachodzi między stanem faktycznym ustalonym w sprawie, a niniejszym przepisem, a w rezultacie uznanie jego zastosowania za zbędne w procesie wyrokowania;

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1. art. 3 § 1 w związku z art. 135 p.p.s.a. poprzez niewykonanie przez Sąd pierwszej instancji swoich obowiązków wynikających z tych przepisów polegających na konieczności rozważenia kwestii zgodności z ustawą oraz wymogami konstytucyjnymi przepisu § 8 pkt 6 w/w rozporządzenia;

2. art. 141 § 4 w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez nieodniesienie się przez Sąd pierwszej instancji do ewentualnego naruszenia przepisów art. 8 i 9 K.p.a. przez organy działające w niniejszej sprawie polegające na nieudzielaniu skarżącemu należytych i wyczerpujących informacji o okolicznościach prawnych, które miały istotny wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie w tym zakresie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Autor skargi kasacyjnej w obszernym uzasadnieniu stwierdził m.in., że w sprawie w sposób nieuprawniony przyjęto, iż regulacja § 8 pkt 6 w/w rozporządzenia jest zbędna dla niniejszej sprawy, co stanowi jawną nadinterpretację przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym. Żaden z przepisów powołanej ustawy nie wprowadza bowiem ograniczenia możliwości skorzystania ze szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym w przypadku przekroczenia 24 punktów karnych. Wskazał, że nawet przy zastosowaniu regulacji § 8 pkt 6 rozporządzenia należało odnieść się do jego zgodności z przepisami rangi ustawowej, a w szczególności dokonać oceny jego delegacji ustawowej, gdyż jej treść wykracza znacząco poza tę delegację, jednocześnie wkraczając w sferę praw i wolności jednostki. Tym samym w tej indywidualnej sprawie nie istnieją podstawy do uznania, że w przypadku skarżącego nie ma możliwości odliczenia 6 punktów na skutek odbytego szkolenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu odpowiedzi stwierdziło, że wnioskowanie Sądu pierwszej instancji zostało oparte na rozszerzającej wykładni art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruch drogowym, które nie powinno mieć miejsca do przypadków nakładania obowiązków.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określone w art.183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze.

W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., do jednak ocenę jej zasadności przede wszystkim determinują zarzuty naruszenia określonych przepisów prawa materialnego - ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez ich błędną wykładnię oraz przepisu rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 114 ust. 1 lit b u.p.r.d. w zw. z art. 130 ust. 2 u.p.r.d. , art. 130 ust. 2 i ust. 3 u.p.r.d. , art. 130 ust. 3 u.p.r.d. poprzez ich błędną wykładnię i § 8 pkt 6 w/w rozporządzenia poprzez jego niewłaściwe zastosowanie nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Istota tych zarzutów sprowadza się do zakwestionowania stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który dokonując analizy przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym i powołanego rozporządzenia uznał, że odbycie przez R.W. w dniu [...] września 2011 r. szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 u.p.r.d. nie spowodowało zmniejszenie uzyskanych przez niego punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, a zatem wydanie decyzji o skierowaniu go na kontrole sprawdzenie kwalifikacji było uzasadnione. Ponadto Sąd pierwszej instancji wskazał, że regulacja zawarta w § 8 pkt 6 w/w rozporządzenia zawiera postanowienia korelujące z przepisami ustawy Prawo o ruchu drogowym. Interpretacja art. 130 ust. 2 i 3 u.p.r.d. w ich wzajemnym powiązaniu stanowi podstawę do przyjęcia, że odbycie przez kierowcę szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego, jeśli szkolenie kierowca odbył już po przekroczeniu liczby 24 punktów wpisanych do ewidencji, o której mowa w art. 130 ust. 1 u.p.r.d. W sprawie nie ma zatem potrzeby dokonywania oceny zgodności powołanego przepisu rozporządzenia z ustawą.

W ocenie autora skargi kasacyjnej przepis art. 130 ust. 3 u.p.r.d. nie stanowi samodzielnej podstawy do przyjęcia, że odbycie przez kierowcę szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego, w przypadku, gdy szkolenie to odbył po przekroczeniu liczby 24 punktów wpisanych do ewidencji. Przepis ten zawiera bowiem tylko jedno ograniczenie możliwości skorzystania z uprawnienia pozwalającego na zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego w odniesieniu do kierowców w okresie 1 roku od wydania po raz pierwszy prawa jazdy i nie przewiduje innej sytuacji ograniczającej możliwość korzystania z tego prawa. W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach powinien uznać, że przepis § 8 pkt 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego został wydany z przekroczeniem delegacji ustawowej i odmówić jego zastosowania, a nie stwierdzić, że jego zastosowanie w procesie wykładni jest zbędne.

Wskazać należy, iż przedmiotem niniejszej sprawy jest decyzja o skierowaniu osoby posiadającej uprawnienie do kierowania pojazdem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji wobec przekroczenia przez nią 24 punktów otrzymanych w związku z naruszeniem przepisów ruchu drogowego. Zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b u.p.r.d. kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 u.p.r.d. Stosownie do treści art. 130 ust. 1 u.p.r.d., Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, przy czym określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. Z art. 130 ust. 2 u.p.r.d. wynika, że punkty te usuwa się z ewidencji po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba, że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty lub w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 u.p.r.d., czyli dopuszczających się przekroczeń w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy - 20 punktów. Kierowca wpisany do tej ewidencji, może na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Nie dotyczy to kierowcy w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy (art. 130 ust. 3 u.p.r.d.).Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, normę wynikającą z tego przepisu należy postrzegać w ujęciu systemowym, w zestawieniu z pozostałymi, wyżej wymienionymi, przepisami ustawy, określającymi następstwa przekroczenia liczby punktów, o której mowa w powołanym wyżej art. 130 ust. 1 u.p.r.d.

Przepis art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b u.p.r.d. jednoznacznie wskazuje organ właściwy, procesową formę, charakter oraz przesłanki skierowania kierowcy na sprawdzenie jego kwalifikacji do prowadzenia pojazdu. Skierowania takiego w drodze decyzji administracyjnej dokonuje starosta, a w przypadku miast na prawach powiatu – prezydent miasta, lub burmistrz. Literalne brzmienie przepisu ("podlega") dowodzi, że przedmiotowe orzeczenie ma charakter związany. Samo rozstrzygnięcie oraz jego zakres nie zostało pozostawione swobodnemu uznaniu organu administracyjnego. Oznacza to, że w razie przekroczenia limitu punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego – na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji – właściwy organ zobowiązany jest skierować osobę uprawnioną do kierowania pojazdem na sprawdzenie omawianych kwalifikacji. Organ ten nie jest jednak uprawniony do weryfikowania przypisanej kierowcy liczby punktów.

Zebranie przez kierowcę określonej liczby punktów pociąga za sobą odpowiednie konsekwencje, które zostały określone w ustawie. Należy do nich m.in. skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, o którym mowa w art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b u.p.r.d. Norma ta ustanawia limit punktów, po uzyskaniu których podjęta przez kierowcę samodzielnie reedukacja, o której mowa w art. 130 ust. 3 zdanie pierwsze u.p.r.d., nie będzie już miała wpływu na zachowania organów administracji, a kierowca, który uzyskał w ciągu roku 24 punkty karne, nie może liczyć na obniżenie ich ilości ze skutkiem cofnięcia kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji.

Przepis art. 130 ust. 4 cyt. ustawy zawiera upoważnienie dla ministra spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrami transportu i sprawiedliwości do określenia sposobu punktowania i liczby punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego, warunków i sposobu prowadzenia ewidencji, programu szkolenia i jednostek do niego upoważnionych, liczby punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia oraz podmiotów upoważnionych do uzyskiwania informacji zawartych w ewidencji. Jednocześnie zauważyć należy, iż w tym przepisie zostały określone kryteria jakimi ma kierować się organ wykonawczy przy wydawaniu rozporządzenia. Są nimi dyscyplinowanie i wdrażanie kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy oraz zapobieganie wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruchu drogowego. Wykonanie powyższej delegacji stanowiło obowiązujące w dacie wydawania decyzji w tej sprawie rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 20 grudnia 2002r. r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. Nr 236 , poz. 1998 ze zm.). Z przepisu § 8 ust. 6 rozporządzenia wynika, że odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z uprawnienia określonego w tym przepisie mogą skorzystać tylko kierowcy, którzy przed przystąpieniem do szkolenia o którym mowa w art. 130 ust. 3 u.p.r.d. za naruszenie zasad ruchu drogowego otrzymali taką ilość punktów, która po ich stronie nie rodzi obowiązku poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji, a więc mniej niż 24 punkty. W przypadku przekroczenia tego limitu, odbycie przez kierowcę szkolenia pozostaje bez wpływu na liczbę uzyskanych punktów. Powołany przepis § 8 ust. 6 rozporządzenia spełnia zatem cel ustawy.

W konsekwencji stwierdzić należy, iż właściwe odczytanie treści przedstawionych regulacji ustawowych przy zastosowaniu wykładni systemowej i funkcjonalnej prowadzi do wniosku, że przepis § 8 ust. 6 omawianego rozporządzenia nie tylko odpowiada unormowaniom zawartym w art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 130 ust. 2 i 3 u.p.r.d., lecz także realizuje wytyczne ustawodawcy co do treści aktu oraz kierunku regulacji i mieści się w granicach upoważnienia ustawowego z art.130 ust. 4 u.p.r.d. (por. wyroki NSA: z dnia 16 grudnia 2010r.,sygn. akt IOSK 275/10, z dnia 22 marca 2011r., sygn. akt IOSK 723/10, z dnia 6 marca 2013r., sygn. akt IOSK 1991/11, z dnia 8 sierpnia 2013r.., sygn. akt IOSK 763/12, z dnia 12 lutego 2014r. , sygn. akt IOSK 1690/ 12 i z dnia 27 marca 2014r. , sygn. akt IOSK 2057/12). Zauważyć należy, iż interpretowanie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym w sposób wskazany przez autora skargi kasacyjnej, a więc że kierowca w drodze szkolenia mógłby zmniejszyć liczbę punktów po przekroczeniu limitu 24, niweczyłoby możliwość kontrolnego sprawdzenia jego kwalifikacji, a w konsekwencji udaremniałoby osiągnięcie celu w postaci dyscyplinowania i wdrażania kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ruchu drogowego. Kierowca każdorazowo po przekroczeniu limitu 24 punktów , odbywając na własny koszt szkolenie, uzyskiwałby zmniejszenie liczby punktów o 6, a zatem stosowanie przez organy środków dyscyplinujących do przestrzegania przepisów ruchu drogowego stawałoby się bezskuteczne. W istocie oznaczałoby to niemożność wykonania funkcji prewencyjnej przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym, które powinny zapobiegać wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruch drogowego ( por. wyroki NSA z dnia 22 marca 2011 r. sygn. akt IOSK 723/10 i z dnia 1 czerwca 2012r., sygn. akt I OSK 225/12).

Przy uwzględnieniu powyższych rozważań uznać należy, iż podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia powołanych przepisów prawa materialnego okazały się niezasadne.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził również, iż Sąd pierwszej instancji w niniejszej sprawie nie naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez nieodniesienie się do ewentualnego naruszenia przez organy administracji art. 8 i art. 9 K.p.a. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku pozwala na stwierdzenie, że zostało ono sporządzone w sposób prawidłowy, albowiem obejmowało wszystkie elementy określone w tym przepisie. Dla oceny prawidłowości zastosowania powyższego przepisu postępowania bez znaczenia są natomiast wskazywane w skardze kasacyjnej argumenty dotyczące nierozważenia ewentualnego naruszenia przez organy administracji art. 8 i 9 K.p.a. Mają one charakter teoretyczny, niezwiązany ze stanem faktycznym i prawnym niniejszej sprawy. Skarżący skutecznie nie zakwestionował legalności dokonanego przez właściwy organ Policji, wpisu do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, a jak wyżej wyjaśniono decyzja wydana w trybie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym ma charakter związany.

Jako chybiony ocenić należy zarzut naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. poprzez nierozważenie kwestii zgodności przepisu § 8 ust. 6 omawianego rozporządzenia z ustawą. Jak wyżej wskazano rozstrzygnięcie o skierowaniu R.W. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji znajdowało podstawę prawną w ustawie Prawo o ruchu drogowym. W związku z powyższym brak dokonania przez Sąd pierwszej instancji szczegółowych rozważań dotyczących powołanego przepisu rozporządzenia nie stanowił uchybienia mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z kolei zarzut naruszenia art. 135 p.p.s.a. jest niezrozumiały w kontekście korzystnej dla skarżącego kasacyjnie decyzji organu odwoławczego, który uchylił zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta [...] o skierowaniu w/w na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w całości i umorzył postępowanie w sprawie. Uszło uwadze autora skargi kasacyjnej, że tego rodzaju rozstrzygnięcie nie pozwalało Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach na zastosowanie w sprawie art. 135 p.p.s.a.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 p.p.s.a. podlega oddaleniu.