Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 607/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 156 § 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 60 ust. 1 art. 61 ust. 1 i ust. 3 i ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1508
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędzia WSA Katarzyna Radom, , po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 marca 2022 r. sprawy ze skargi A. N. na decyzję z dnia[...] [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. po przeprowadzeniu postępowania wszczętego na wniosek A. N. (dalej: strona, skarżący), w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] nr [...] działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta L., Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L., w przedmiocie ustalenia w terminie 14 dni od daty otrzymania niniejszej decyzji obowiązku zwrotu poniesionych zastępczo przez gminę wydatków z tytułu niewywiązywania się skarżącego z obowiązku opłaty za pobyt ojca w Domu Pomocy Społecznej w M., w kwocie 6.036,89 zł - na podstawie art. 156 § 1 oraz art. 158 § 1, w związku z art 157 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn.:Dz. U. z 2021 r., poz. 735) - odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, że wymienioną decyzją z dnia [...] organ pierwszej instancji orzekł o obowiązku zwrotu poniesionych zastępczo przez gminę wydatków z tytułu niewywiązywania się strony z obowiązku wnoszenia opłaty za pobyt ojca w dps. Pismem z dnia 26 lutego 2021 r. skarżący zwrócił się o stwierdzenie nieważności opisanej decyzji . Argumentował, że podstawą nałożenia obowiązku pokrycia kosztów umieszczenia wstępnego w dps jest art. 61 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten jako jedną z grup podmiotów obowiązanych do poniesienia kosztów pobytu rodzica w dps wskazuje zstępnych. W ramach tej grupy każdy z zstępnych posiada jednakże taki sam obowiązek. W niniejszej sprawie przebywający w dps ojciec skarżącego ma jeszcze drugiego syna. Tymczasem zaskarżona decyzja została wydana tylko w stosunku do skarżącego. Decyzja ta, nakładająca obowiązek samodzielnego pokrycia kosztów pobytu w dps na jednego ze zstępnych, jest decyzją nie tylko niekorzystną dla strony, ale wręcz decyzją rażąco naruszającą przepisy i skutkującą koniecznością stwierdzenia jej nieważności.

Kolegium po przeanalizowaniu sprawy stwierdziło, że instytucja stwierdzenia nieważności decyzji stanowi wyjątek od wynikającej z art. 16 k.p.a. zasady trwałości decyzji. Stwierdzenie nieważności decyzji jest nadzwyczajnym trybem postępowania administracyjnego, umożliwiającym wyeliminowanie z porządku prawnego decyzji administracyjnych dotkniętych ciężkimi wadami, wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a. Podzielić przy tym należy poglądy orzecznictwa, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji obowiązkiem organu administracji jest rozpatrywanie sprawy wyłącznie w granicach określonych przepisem art. 156 § 1 k.p.a. W postępowaniu tym organ nie jest natomiast władny rozpatrywać sprawy co do jej istoty. Działa wyłącznie jako organ kasacyjny i nie może rozstrzygać żadnej innej kwestii merytorycznej. W ramach tego postępowania organ nie przeprowadza zatem od początku postępowania głównego i nie dokonuje ustaleń stanu faktycznego, lecz wyłącznie ocenia, czy kontrolowana decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych wart. 156 § 1 k.p.a. Gdy zatem taki przypadek organ wyższego stopnia stwierdzi, to ze względu na pewność obrotu prawnego i w celu usunięcia wątpliwości, czy mamy do czynienia z aktem ważnym czy też nieważnym, orzeka o stwierdzeniu nieważności decyzji dotkniętej szczególnie ciężką wadą w całości lub w części. Stwierdzenie nieważności oznacza zatem, iż decyzja, co do której stwierdzenie takie wydano, nie wywołała, w zakresie wskazanym w decyzji stwierdzającej nieważność - skutków prawnych, od chwili jej wydania do czasu stwierdzenia nieważności. Powołany art. 156 § 1 k.p.a. określa zamknięty katalog przyczyn, z powodu których stwierdza się nieważność decyzji. Jedną z podstaw stwierdzenia nieważności decyzji, jest określona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przesłanka wydania decyzji, bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Pojęcie "rażącego naruszenia prawa" obejmuje różne stany faktyczne i prawne, przy czym zachodzi ono w przypadku naruszenia przepisu niepozostawiającego wątpliwości co do jego bezpośredniego rozumienia,

Organ w dalszej części wywodów wskazał, że podstawę prawną wydania decyzji z dnia [...] stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (w brzmieniu przepisów obowiązujących w dacie wydania decyzji tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1508 ze zm. - dalej w skrócie u.p.s.). a w szczególności powołane w podstawie prawnej przepisy art. 61 ust. 3 i art. 104 ust. 1 i 3 u.p.s. Tak więc zgodnie z art. 61 ust. 3 u.p.s. w przypadku niewywiązywania się osób, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 2a, z obowiązku opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Gminie przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków. W myśl art. 104 ust. 1 ustawy należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej, z tytułu opłat określonych przepisami ustawy oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Natomiast art. 104 ust. 3 u.p.s. stanowi, że wysokość należności, o których mowa w ust. 1, podlegających zwrotowi oraz terminy ich zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku sygn. akt IV SA/Wr 825/17 z dnia 10 kwietnia 2018 r. ustawodawca określił dwa warunki skutecznego żądania przez gminę zwrotu wydatków poniesionych zastępczo za inne zobowiązane osoby na rzecz utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej - po pierwsze, określenie w decyzji administracyjnej lub umowie wysokości opłaty do wnoszenia której zobowiązana zostaje konkretnie określona osoba tytułem współfinansowania kosztów pobytu mieszkańca domu pomocy społecznej, po drugie, niewywiązywanie się przez osobę zobowiązaną z nałożonego obowiązku.

W ocenie organu w niniejszej sprawie nie doszło do rażącego naruszenia przepisów ustawy o pomocy społecznej. Wydanie decyzji z dnia [...] poprzedzała decyzja z dnia [...] nr [...], mocą której skarżący został zobowiązany do wnoszenia opłat za pobyt jego ojca w dps. Mimo tego obowiązku, opłatę za skarżącego w okresie od września 2018 r. do grudnia 2018 r. wnosiła zastępczo Gmina L., i w związku z brakiem wpłat powstała za ten okres zaległość w kwocie 6.036,89 zł. Zatem nie może stanowić przesłanki rażącego naruszenia prawa okoliczność, iż drugi syn nie został zobowiązany decyzją z dnia [...] do zwrotu wydatków z tytułu niewywiązywania się skarżącego z obowiązku wnoszenia odpłatności za pobyt jego członka rodziny w domu pomocy społecznej, ustalonego wskazaną wyżej decyzją z dnia[...].

W przedmiotowej sprawie nie zaistniały również zdaniem organu pozostałe przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, wynikające z art. 156 § 1 pkt 1 i 3-7 k.p.a.

Organem właściwym do wydania decyzji ustalającej stronie należności do zwrotu z tytuł dokonanej w zastępstwie strony opłaty za pobyt ojca w dps był niewątpliwie działający z upoważnienia Prezydenta Miasta L., Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L., gdyż stosownie do art. 61 ust. 3 u.p.s., gminie z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej, przysługuje prawo dochodzenia zwrotu wydatków poniesionych w związku z wnoszeniem opłat za pobyt w domu pomocy społecznej w zastępstwie osób niewywiązujących się z obowiązku ich uiszczania. Gmina L., która skierowała wymienionego do dps, uiszczała w zastępstwie strony opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, wobec tego organem właściwym w sprawie jest działający z upoważnienia Prezydenta Miasta L., Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. Stosownie bowiem do art. 110 ust. 7 u.p.s. wójt (burmistrz, prezydent miasta) udziela kierownikowi ośrodka pomocy społecznej upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy. Nie zaszła więc przesłanka wynikająca z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.

W przedmiotowej sprawie nie zaistniała także okoliczność wynikająca z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie tego przepisu możliwe jest tylko w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwoma decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Istotnym jest, że aby zaistniała tożsamość sprawy konieczne jest aby obie decyzje dotyczyły tożsamego podmiotu oraz tożsamego przedmiotu sprawy, przy jednoczesnej tożsamości stanu prawnego jak i faktycznego. W niniejszej sprawie wydanie decyzji z dnia [...] nie było poprzedzone wydaniem innej decyzji rozstrzygającej o nałożeniu na stronę obowiązku zwrotu wskazanych należności za okres wymieniony w tej decyzji.

Według organu, w kontekście unormowań zawartych w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., we wskazanej decyzji prawidłowo została określona strona postępowania, co świadczy o niewystąpieniu przesłanki określonej w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.

Odnosząc się z kolei do art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. organ podkreślił, że przez niewykonalność decyzji można rozumieć zarówno niewykonalność faktyczną, jak i prawną. Niewykonalność decyzji ma charakter faktyczny, kiedy już w momencie wydania decyzji istnieje przeszkoda o charakterze faktycznym, obiektywnie wykluczająca określone działanie (m. in. ze względu na poziom wiedzy technicznej, rozwój technologii). Niewykonalność prawna oznacza niemożność zastosowania się do dyspozycji rozstrzygnięcia z uwagi na istniejący w obowiązującym prawie zakaz lub nakaz określonego zachowania pozostającego w sprzeczności z wydaną decyzją. W przedmiotowej sprawie nie wystąpiła ani przeszkoda faktyczna, ani prawna, która uniemożliwiałaby wykonanie decyzji z dnia [...]. Przepis art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a. zobowiązuje do stwierdzenia nieważności decyzji, która w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą. Założenie to w istocie sprawy obejmuje specyficzną postać niewykonalności prawnej decyzji i dotyczy takich sytuacji, gdy karą jest zagrożony nie sam fakt podjęcia rozstrzygnięcia, ale przystąpienie do jego realizacji. W omawianej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca.

W odniesieniu do ostatniej z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a.) Kolegium zaznaczyło, że przepis ten ma zastosowanie jedynie wtedy, gdy w dacie wydania decyzji obowiązuje przepis prawa materialnego, określany jako klauzula nieważności, który wyraźnie stanowi, że określona w nim wadliwość decyzji powoduje jej nieważność. W badanej sprawie taki przepis prawa nie istnieje.

W świetle opisanego stanu faktycznego i prawnego sprawy, w ocenie organu brak było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji.

Skarżący wywiódł skargę od tej decyzji, albowiem jak stwierdził, nie zgadza się z takim rozstrzygnięciem sprawy.

W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; poniżej przywoływana jako: "p.p.s.a."), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydana w nadzwyczajnym trybie postępowania – w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Mocą tej decyzji odmówiono skarżącemu stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej wydanej w pierwszej instancji w sprawie ustalenia skarżącemu wysokości należności podlegającej zwrotowi z tytułu opłat za pobyt jego ojca w domu pomocy społecznej wniesionych zastępczo za skarżącego przez gminę.

Należy podnieść na wstępie, że postępowanie w tym trybie ekstraordynaryjnym - prowadzone na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. - stanowi wyjątek od zasady stabilności decyzji wyrażonej w art. 16 k.p.a. Ustalenie podstawy do stwierdzenia nieważności musi być zatem niewątpliwe, co uzasadnia ścisłą wykładnię przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Działanie organu administracyjnego wymaga innego podejścia do sprawy niż w zwykłym postępowaniu jurysdykcyjnym, toczącym się w pierwszej instancji lub przed organem odwoławczym. Organ ocenia kwestie prawne, nie mogąc podejmować przy tym czynności zmierzających do załatwienia sprawy co do istoty sprawy, tak jak w postępowaniu zwykłym. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej nie dokonuje się bowiem oceny przysługujących stronie uprawnień lub ciążących na niej zobowiązań, a ocenia się wyłącznie legalność wydanej decyzji. Celem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie jest bowiem merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy w jej całokształcie, lecz jedynie przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji pod kątem ewentualnego wystąpienia jednej z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. To oznacza, że żadne inne uchybienia, nawet jeśli mają miejsce, nie mogą być w tym postępowaniu uwzględnione, bo nie mogą prowadzić do stwierdzenia nieważności kontrolowanej decyzji.

W świetle art. 156 § 1 k.p.a. stwierdza się nieważność decyzji, która:

1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;

2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;

3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco;

4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;

5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;

6) w razie jej wykonania wywołałoby czyn zagrożony karą;

7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Trzeba nadto zaakcentować, że badanie w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji (ustalenie czy zaistniały przesłanki do takiego stwierdzenia) przeprowadza się według stanu prawnego i faktycznego na dzień wydania takiej decyzji.

Skarżący - inicjując ten nadzwyczajny tryb postępowania wobec ostatecznej decyzji w przedmiocie ustalenia obowiązku zwrotu poniesionych zastępczo za skarżącego przez gminę wydatków z tytułu niewywiązywania się skarżącego z obowiązku opłaty za pobyt ojca w domu pomocy społecznej – podnosił, że podstawą nałożenia spornego obowiązku jest art. 61 § 3 ustawy o pomocy społecznej, który wskazuje zstępnych jako jedną z grup podmiotów obowiązanych do poniesienia kosztów rodzica w dps. Jak argumentował skarżący - w ramach tej grupy każdy ze zstępnych posiada jednakże taki sam obowiązek, lecz w sprawie oprócz skarżącego jest drugi zstępny przebywającego w dps ojca, tymczasem zaskarżona decyzja została wydana tylko w stosunku do skarżącego. Skarżący zarzucał, że decyzja nakładająca obowiązek samodzielnego zwrotu kosztów pobytu w dps na jednego ze zstępnych jest decyzją rażąco naruszającą przepisy i skutkującą koniecznością stwierdzenia jej nieważności.

Sąd nie podziela tej argumentacji i stwierdza, że w zaskarżonej decyzji organ prawidłowo wykazał na podstawie ustalonego niewadliwie stanu faktycznego i prawnego tej sprawy, że nie zachodzi żadna z podstaw stwierdzenia nieważności decyzji wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.

Jak trafnie wywiódł organ, w rozpatrywanej sprawie nie sposób dopatrzeć się spełnienia którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1, 3-7. W ocenie Sądu zresztą, zarzuty strony skarżącej zasadzają się jedynie na gruncie punktu 2 komentowanego przepisu, tzn. wydania decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Wskazać wypada, że zasadniczo przesłanka braku podstawy prawnej jest spełniona, gdy przepisy prawa powszechnie obowiązującego (materialnego) nie zawierają w ogóle podstawy do wydania w takiej sytuacji decyzji administracyjnej i musi to być brak obiektywnie istniejący. Wydanie decyzji bez podstawy prawnej oznacza, że albo nie ma przepisu prawnego, który umocowuje administrację publiczną do działania, albo też przepis taki jest, jednak nie spełnia wymagań działania tej administracji, polegającego na wydawaniu decyzji administracyjnych rozumianych jako indywidualne akty administracyjne zewnętrzne (por. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1369/06). Inaczej ujmując - brak podstawy prawnej zachodzi wówczas, gdy decyzja nie ma oparcia w żadnym z przepisów prawa obowiązujących w dacie jej wydania.

Z kolei pojęcie "rażącego naruszenia prawa" zachodzi wówczas, gdy obiektywnie ujmując, treść decyzji pozostaje w wyraźnej, wręcz jaskrawej sprzeczności z treścią nie budzącej wątpliwości i mającej zastosowanie w danej sprawie normy prawnej i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Przy czym nie chodzi tu o błędy w dokonaniu wykładni niejasnych przepisów prawa, budzących wątpliwości interpretacyjne, lecz o ewidentne przekroczenie jasno brzmiącego przepisu prawa, którego treść normatywna jest tak oczywista, że nie trzeba stosować skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych dla ich zrozumienia, gdyż wystarczające są podstawowe reguły wykładni. O rażącym naruszeniu prawa decydują zatem łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja (por. wyroki NSA: z dnia 20 października 2011, sygn. akt II GSK 1056/10, z dnia 8 września 2011 r., sygn. akt I OSK 1566/10). Rażące naruszenie prawa występuje tylko wówczas, gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność. Kolegium słusznie oceniło, że w sprawie niniejszej nie zaistniał przypadek z punktu 2 § 1 art. 156 k.p.a.

Przede wszystkim zaakcentowania wymaga, że kwestionowana przez skarżącego decyzja, ustalająca wysokość należności podlegającej zwrotowi z tytułu opłat wniesionych zastępczo za skarżącego przez gminę za pobyt ojca w domu pomocy społecznej, posiada stosowną i właściwą podstawę prawną w dacie jej wydania i stanowią ją wskazane prawidłowo w tej decyzji przepisy art. 61 ust. 3 i art. 104 ust. 1 i 3 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1507 ze zm.; poniżej w skrócie przywoływana jako "u.p.s." lub "ustawa"). Unormowania te, w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia decyzji, nie zostały zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny, zachowują wobec tego moc obowiązującą i korzystają z domniemania ich konstytucyjności. Wymienione przepisy prawa materialnego, łącznie z przywołanymi przez organ w uzasadnieniu decyzji pozostałymi przepisami, między innymi art. 61 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 u.p.s. - znajdowały zastosowanie w sprawie w związku z ustalonym stanem faktycznym. Obowiązki nałożone na skarżącego wynikają z tych uregulowań prawnych.

Zgodnie z art. 61 ust. 1 u.p.s. w brzmieniu obowiązującym w stanie prawnym sprawy, obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności:

1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej

W przypadku niewywiązywania się osób, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 2 z obowiązku opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Gminie przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków. Stanowi o tym wprost przepis art. 61 ust. 3 u.p.s.

Naczelny Sąd Administracyjny uchwałą z dnia 11 czerwca 2018 r. sygn. akt I OPS 7/17 przyjął, że obowiązek wnoszenia przez osoby wskazane w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. opłat za pobyt w domu pomocy społecznej umieszczonej w nim osoby, a w konsekwencji wydanie decyzji o zwrocie kosztów poniesionych zastępczo przez gminę na podstawie art. 104 ust. 3 w zw. z art. 61 ust. 3 tej ustawy, wymaga uprzedniego skonkretyzowania i zindywidualizowania tego obowiązku, począwszy od dnia jego powstania w stosunku do każdej ze zobowiązanych osób w decyzji administracyjnej o ustaleniu opłaty, wydanej na podstawie art. 59 ust. 1 w zw. z art. 61 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy lub w drodze umowy zawartej na podstawie art. 103 ust. 2 w zw. z art. 61 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 64 u.p.s. Zdaniem NSA, wynikający z mocy ustawy obowiązek ponoszenia opłaty za osobę przebywającą w domu pomocy społecznej, ciążący z mocy prawa na określonych podmiotach, wymaga swego skonkretyzowania i zindywidualizowania, zarówno co do wysokości, jak i osoby nim obciążonej. NSA wskazał również, że wydanie decyzji na podstawie art. 59 ust. 1 w zw. z art. 61 ust. 1 i ust. 2 u.p.s. w celu ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może obejmować okres przed wydaniem decyzji, albowiem decyzja ta konkretyzuje obowiązek powstający z mocy prawa z dniem zaistnienia takiego zdarzenia prawnego, jak umieszczenie osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej.

Uwzględniając prezentowaną wykładnię prawną na tle stanu faktycznego sprawy należało stwierdzić, że organ I instancji przed wydaniem decyzji zobowiązującej skarżącego do zwrotu opłat poniesionych zastępczo przez gminę z tytułu pobytu ojca w domu pomocy społecznej, skonkretyzował i zindywidualizował obciążający skarżącego ustawowy obowiązek do ponoszenia tych opłat. Ostateczną bowiem – funkcjonującą nadal w obrocie prawnym - decyzją z dnia [...], nr [...], skarżący został zobowiązany do wnoszenia opłat za pobyt jego ojca w dps. Mimo tego obowiązku, opłatę za skarżącego w okresie od września 2018 r. do grudnia 2018 r. wnosiła zastępczo gmina i w związku z brakiem uregulowania przez skarżącego wpłat z omawianego tytułu powstała za ten okres zaległość. Dla uznania legalności decyzji zobowiązującej konkretnego zstępnego do zwrotu opłat poniesionych zastępczo przez gminę z tytułu pobytu wstępnego w domu pomocy społecznej nie ma znaczenia prawnego okoliczność, czy jednocześnie inni zstępni zostali obciążeni obowiązkiem ponoszenia opłat. Decydujące bowiem w tego rodzaju sprawie okoliczności to – wydanie decyzji ostatecznej ustalającej wysokość opłat obciążających danego zstępnego, ustalenie, że nie regulował on wynikających z tej decyzji swoich zobowiązań z omawianego tytułu oraz stwierdzenie faktu, czy i w jakiej kwocie zastępczo te należne opłaty poniosła gmina. W rozpatrywanej sprawie wszystkie przesłanki względem osoby skarżącego zostały spełnione.

Niemniej, abstrahując od powyższego trzeba podnieść, że zarzut strony skarżącej jest chybiony i z tej racji, że wbrew jej twierdzeniom odpłatność za pobyt ojca w dps została ustalona drugiemu zstępnemu w odrębnej, ostatecznej, decyzji z dnia [...] nr [...].

W tym stanie rzeczy należało w pełni zaaprobować stanowisko organu przyjęte w zaskarżonym rozstrzygnięciu, że skoro skarżący zobligowany był do ponoszenia odpłatności za pobyt ojca w domu opieki, zaś wobec braku wpłat ze strony skarżącego pokryła je za niego zastępczo gmina – to zaistniały podstawy faktyczne i prawne do wydania w stosunku do skarżącego decyzji orzekającej w tej materii o obowiązku zwrotu wyłożonych za niego środków publicznych na utrzymanie ojca w dps. W konsekwencji należało uznać, że zarzuty o braku podstawy prawnej do wydania decyzji, tudzież o naruszeniu przez nią prawa, tym bardziej w stopniu rażącym, jawią się jako z gruntu bezpodstawne. Zgodnie z prawem zatem odmówiono stwierdzenia nieważności tej decyzji.

Z tych przyczyn Sąd skargę oddalił na mocy art. 151 p.p.s.a.