Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2853/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-08-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 59 par. 2, art. 64 par. 1 pkt 4 i par. 4, 6 i 7, art. 64c par. 1, 4 i 7, art. 68, art. 81
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 77 par. 1, art. 80, art. 124 par. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2, art. 64 ust. 1, art. 84, art. 190 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Kurasz, Sędziowie sędzia WSA Jacek Kaute (sprawozdawca), sędzia WSA Waldemar Śledzik, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi Burmistrz O. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz Burmistrza O. kwotę 580 zł (słownie: pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego W. (dalej: "NUS") prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku M. sp. z o.o. (dalej: "Spółka) na podstawie wystawionych przez Burmistrza O. (dalej: "Skarżący", "Wierzyciel") tytułów wykonawczych: z [...] marca 2014 r. o nr od [...] do [...], z [...] listopada 2014 r. o nr od [...] do [...], z [...] lipca 2015 r. nr [...], z [...] sierpnia 2015 r. nr [...], z [...] września 2015 r. nr [...], z [...] października 2015 r. nr [...], z [...] listopada 2015 r. nr [...], z [...] stycznia 2016 r. nr [...], z [...] grudnia 2016 r. nr [...], z [...] lutego 2017 r. nr [...] i z [...] lipca 2017 r. nr [...], obejmujących zaległości z tytułu nieopłaconego podatku od nieruchomości od osób prawnych za okres od 01/2009 do 06/2017 w łącznej kwocie należności głównej 1.637.594,00 zł plus odsetki. Tytuły wykonawcze zostały doręczone Spółce odpowiednio w dniach: [...] maja 2014 r., [...] grudnia 2014 r., [...] września 2015 r., [...] listopada 2015 r., [...] grudnia 2015 r., [...] lutego 2016 r., [...] stycznia 2017 r., [...] sierpnia 2017 r., [...] stycznia 2018 r.

W toku postępowania egzekucyjnego zastosowano szereg czynności egzekucyjnych z czego skuteczne okazało się tylko zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w [...] W. (dalej: "B."), dokonane na podstawie zawiadomienia z [...] maja 2014 r. nr [...]. Zajęcie zostało doręczone B. [...] maja 2014 r., natomiast Spółka otrzymała je [...] maja 2014 r. B. zawiadomił organ egzekucyjny, że rachunek bankowy prowadzony dla Spółki z dniem [...] września 2014 r. został zamknięty.

Postanowieniem z [...] marca 2018 r. wydanym na podstawie art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm., dalej: "u.p.e.a.") NUS umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych wobec majątku Spółki.

NUS [...] kwietnia 2018 r. zawiadomił Wierzyciela o wysokości kosztów egzekucyjnych w kwocie 71.627,45 zł powstałych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku Spółki.

Skarżący pismem z [...] maja 2018 r. wystąpił do organu egzekucyjnego z wnioskiem o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych.

NUS [...] czerwca 2018 r. wydał postanowienie nr [...] w sprawie obciążenia Wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 71.624,45 zł.

Po rozpatrzeniu zażalenia Skarżącego, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: "DIAS") postanowieniem z [...] października 2018 r. nr [...] uchylił w całości zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji i orzekając co do istoty określił wysokość kosztów egzekucyjnych obciążających Skarżącego z tytułu prowadzonej wobec Spółki egzekucji na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych na kwotę 45.746,08 zł.

W opinii DIAS, skoro koszty egzekucyjne nie zostały pobrane w toku postępowania egzekucyjnego, a w związku z jego umorzeniem nie można nimi obciążyć Spółki, zobowiązanym do ich pokrycia będzie Wierzyciel na podstawie art. 64c § 4 u.p.e.a. NUS przed wydaniem zaskarżonego postanowienia zawiadomił Wierzyciela o wysokości kosztów egzekucyjnych, a więc zastosował się do art. 64c § 7 u.p.e.a. i mógł wydać postanowienie w przedmiocie kosztów egzekucyjnych.

DIAS uznał, że wyliczenie kosztów egzekucyjnych w postanowieniu NUS było błędne i dokonał ich prawidłowego wyliczenia wskazując, że podstawę naliczenia kosztów egzekucyjnych stanowi jedynie skuteczna czynność egzekucyjna. Organ odwoławczy uznał, że kwota należnych kosztów egzekucyjnych z tytułu prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych wyniosła 45.746,08 zł, a nie 71.627,45 zł, jak zostało to określone w zaskarżonym postanowieniu i z tego powodu zostało ono uchylone.

Dalej DIAS wskazał, że wprawdzie na zajętym rachunku bankowym Spółki nie było środków, którymi dłużnik mógł dysponować, jednak nie jest konieczne wyegzekwowanie należności, aby zajęcie było skuteczne, a tym samym powstał obowiązek naliczenia kosztów egzekucyjnych. Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego spełnia wymagania art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., gdyż jest to zajęcie praw majątkowych innych niż świadczenie z ubezpieczenia społecznego czy wynagrodzenia za pracę. Nadto nie ma znaczenia, fakt późniejszego, tj. po dokonaniu zajęcia, zamknięcia przez zobowiązanego rachunku bankowego, ponieważ w chwili jego dokonywania, zajęcie było skuteczne, a rachunek bankowy otwarty. Zatem w ocenie DIAS organ pierwszej instancji słusznie obciążył Wierzyciela kosztami egzekucyjnymi powstałymi w wyniku zajęcia rachunku bankowego Spółki.

Organ odwoławczy podał, że Spółce zostały doręczone odpisy przedmiotowych tytułów wykonawczych, w związku z tym powstał obowiązek naliczenia opłaty manipulacyjnej z art. 64 § 10 u.p.e.a.

Odnosząc się do powołanego przez Skarżącego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2018 r. sygn. akt SK 31/14 DIAS wskazał, że jest to wyrok stwierdzający niekonstytucyjność pominięcia ustawodawczego. Skutkiem stwierdzenia pominięcia ustawodawczego w art. 64 § 1 pkt 4 i art 64 § 6 u.p.e.a. jest jedynie zobligowanie ustawodawcy do jak najszybszego dokonania odpowiednich zmian w obowiązujących przepisach. Mimo orzeczenia o niezgodności przedmiotu kontroli (art. 64 § 1 pkt 4 i art 64 § 6 u.p.e.a.) z wzorcami kontroli (art. 84 i 217 Konstytucji) ze względu na brak pewnych istotnych treści w kontrolowanym przepisie, nie traci on mocy obowiązującej. Skutkiem takiego rozstrzygnięcia jest obalenie domniemania konstytucyjności normy wyrażonej w art. 64 § 1 pkt 4 i art 64 § 6 u.p.e.a. oraz nałożenie na ustawodawcę obowiązku jak najszybszego podjęcia działań zmierzających do eliminacji niekonstytucyjnej luki prawnej. W ocenie DIAS należy przyjąć, że wyrok tego rodzaju nie wywołuje samoistnie żadnych skutków prawotwórczych, polegających na ustanowieniu nowej normy prawnej. NUS wydając zaskarżone postanowienie mógł jedynie opierać się na obowiązujących przepisach.

Organ odwoławczy wskazał, że wysokość kosztów egzekucyjnych wynika wprost z przepisów prawa. Przepis art. 64 u.p.e.a wprost określa czynności egzekucyjne podlegające opłatom. DIAS stwierdził, że NUS prawidłowo powołał przepisy regulujące kwestię ponoszenia przez wierzyciela kosztów egzekucyjnych za prowadzone postępowanie egzekucyjne.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia w całości, umorzenie postępowania i zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący zarzucił naruszenie:

– art. 7, 77 § 1 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2017 r., poz. 1257, ze zm. dalej: "k.p.a.") przez zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania całego materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością, co uniemożliwiło prawidłową (tj. wszechstronną) ocenę materiału dowodowego przy uwzględnieniu słusznego interesu odwołującej się strony, w szczególności braku podjęcia czynności mających na celu ustalenie, jakie rzeczywiste czynności egzekucyjne podjął NUS w sprawie oraz, jaki był nakład pracy organu, co pozwoliłoby ustalić odpowiednią wysokość kosztów egzekucyjnych;

– art. 8 i 9 k.p.a. przez prowadzenie postępowania w sposób nie pogłębiający zaufania do organów państwa, przejawiający się m.in. przez przyjęcie założenia, że ponoszone przez Skarżącego w trybie art. 64c § 4 u.p.e.a. opłaty z tytułu prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą pozostawać w oderwaniu od stopnia efektywności egzekucji, poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych;

– art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. i zw. z art. 11 k.p.a. przez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, które zawiera w swej treści sprzeczne założenia;

– art. 64c § 4 u.p.e.a przez jego niewłaściwe zastosowanie i bezprawne obciążenie Skarżącego kosztami egzekucyjnymi w sytuacji, gdy wobec nieefektywności egzekucji prowadzonej przez organ brak było ku temu podstaw;

– art. 64 § 1 pkt 4 w zw. z art. 64 § 4 i w zw. z art. 64 § 7 u.p.e.a. przez błędną interpretację i przyjęcie, że zaistniały podstawy do obciążenia Skarżącego kosztami egzekucyjnymi za dokonanie czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia wierzytelności pieniężnej na rachunku bankowym, podczas gdy organ nie był w stanie faktycznie jej zająć, bo na rachunku bankowym nie było środków pieniężnych i postępowanie egzekucyjne zostało umorzone jako bezskuteczne;

– art. 81 u.p.e.a. przez przyjęcie przez organ, że zajęcie wierzytelności, za które organ administracji nalicza koszty egzekucyjne nie jest zależne od tego, czy na rachunku znajdują się jakiekolwiek środki aby zajęcie było skuteczne, a tym samym powstał obowiązek naliczenia kosztów egzekucyjnych.

W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o oddalenie skargi oraz podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna mimo że nie wszystkie z podniesionych zarzutów zasługują na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm. ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, gdzie kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 3 w zw. z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej zwana "p.p.s.a.", zakres kontroli administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzut. Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

Istota sprawy sprowadza się do oceny prawidłowości wydanego na podstawie art. 64c §4 i §7 u.p.e.a. postanowienia w sprawie obciążenia Skarżącego jako wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego.

Zasadą jest, że koszty egzekucyjne ponosi zobowiązany (art. 64c § 1 zd. drugie u.p.e.a.). Wierzyciel jest jednak obciążony kosztami egzekucyjnymi m.in. w przypadku określonym w art. 64c § 4 u.p.e.a. . Zgodnie bowiem z art. 64c §4 u.p.e.a. wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FSK 3267/13 "zwrot normatywny "nie mogą być one ściągnięte" należy rozumieć jako nieściągnięte w ogóle (z przyczyn faktycznych czy prawnych). Ponieważ ustawodawca nie precyzuje przyczyn niemożności ściągnięcia kosztów od zobowiązanego, przyjmuje się, że art. 64c § 4 u.p.e.a. znajduje zastosowanie nie tylko wtedy, gdy w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego nastąpi takie zubożenie zobowiązanego, że nie będzie on w stanie pokryć kosztów egzekucyjnych lub gdy wyegzekwowanie kosztów egzekucyjnych wiązałoby się z poniesieniem przewyższających je wydatków egzekucyjnych, ale także i wówczas, gdy ściągnięcie tych kosztów byłoby niemożliwe z innych przyczyn faktycznych lub prawnych. Innymi słowy, ustawodawca w tym przepisie nie stanowi o przyczynach, na skutek których koszty egzekucyjne nie mogą zostać ściągnięte od zobowiązanego, a tym bardziej nie odróżnia powodów faktycznych i prawnych.".

Prowadzone postępowanie egzekucyjne zostało umorzone postanowieniem z [...] marca 2018 r. na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., z uwagi na stwierdzenie, że w postępowaniu nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyn wskazanych w art. 59 § 2 u.p.e.a., dawało zatem podstawę do przyjęcia, że przesłanka obciążenia wierzyciela kosztami - niemożność ściągnięcia kosztów od zobowiązanego została wykazana.

Podstawę naliczenia kosztów za czynności egzekucyjne oraz opłaty manipulacyjnej stanowił przepis art. 64 § 1 pkt 4, oraz art. 64 § 6 u.p.e.a.

Skarżący zarzuca naruszenie art. 64 §1 pkt 4 w zw. z art. 64 §4 i art. 64 §7 u.p.e.a. poprzez jego błędną interpretację i przyjęcie, że zaistniały podstawy do obciążenia Skarżącego kosztami egzekucyjnymi w postaci zajęcia wierzytelności pieniężnej na rachunku bankowym, podczas gdy w przedmiotowej sprawie organ nie był w stanie faktycznie zająć wierzytelności pieniężnej, bowiem na rachunku bankowym nie było żadnych środków pieniężnych i postępowanie egzekucyjne zostało umorzone jako bezskuteczne.

W tym kontekście należy zauważyć, że w zaskarżonym postanowieniu Organ drugiej instancji wskazał, że "[u]stosunkowując się natomiast do twierdzenia (...) dotyczącego braku podstaw do naliczenia i pobrania opłaty egzekucyjnej za dokonanie czynności egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 §1 pkt 4 ustawy egzekucyjnej, bowiem na zajętym rachunku bankowym nie było środków, którymi dłużnik mógłby dysponować, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. wyjaśnia, że opłaty za czynności egzekucyjne stanowią zryczałtowane wynagrodzenie dla organów egzekucyjnych za dokonanie określonych czynności. (...) Podkreślenia wymaga fakt, że opłata za dokonana czynność egzekucyjną przysługuje organowi egzekucyjnemu w sytuacji, gdy zajęcie okazało się skuteczne. Zgodnie z art. 81 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zajęcie wierzytelności jest skuteczne w odniesieniu do rachunku prowadzonego dla kilku osób fizycznych, którego współposiadaczem jest zobowiązany. Z powyższego wynika, że nie jest więc konieczne wyegzekwowanie należności, aby zajęcie było skuteczne, a tym samym powstał obowiązek naliczenia kosztów egzekucyjnych. Zatem organ nadzoru stwierdza, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego W. zasadnie obciążył kosztami egzekucyjnymi powstałymi w wyniku zajęcia rachunku bankowego Spółki". Jak wynika z powyższego, Organ drugiej instancji uznał, że wystarczającą przesłanką naliczenia opłaty, o której mowa w art. 64 §1 pkt 4 u.p.e.a w zw. z art. 81 u.p.e.a. jest zajęcie rachunku bankowego niezależnie od tego, czy na takim rachunku są środki pieniężne. W tym zakresie Organ ten dokonał nieprawidłowej interpretacji wskazanych przepisów i w tym zakresie wskazany zarzut Skarżącego jest uzasadniony.

Jak orzekł bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 lutego 2019 r., sygn. akt II FSK 589/17 "w postępowaniu egzekucyjnym zajęciu podlega więc wierzytelność pieniężna posiadacza rachunku wobec banku. Rachunek bankowy musi zatem odzwierciedlać w liczbach stan majątku albo kapitału jako rezultat obrotów pieniężnych, w tym zapis wpływów i wydatków ujawnionych na kontach. Jeżeli zatem na rachunku zobowiązanego będą znajdowały się dostępne środki pieniężne należące do dłużnika wówczas, w tym momencie będzie możliwe skuteczne zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych. Dopiero z chwilą, gdy wpłyną środki pieniężne na rachunek bankowy, stają się wierzytelnością przysługującą właścicielowi rachunku bankowego w stosunku do banku. W tym momencie może nastąpić faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych. Dlatego przepis art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. nie przewiduje opłaty za operacje na rachunku bankowym, poprzedzające czynności egzekucyjne polegające na zajęciu wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych. Jeżeli nie nastąpi zajęcie wierzytelności brak jest podstaw do obliczania opłaty za czynności egzekucyjne wymienione w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.". Podobnie w wyroku z dnia 30 maja 2019 r., sygn. akt II FSK 613/19 Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, iż "w postępowaniu egzekucyjnym zajęciu podlega wierzytelność pieniężna posiadacza rachunku wobec banku, nie zaś sam rachunek bankowy, jako narzędzie oszczędnościowo - rozliczeniowe. Dopiero w momencie wpływu należności na rachunek bankowy, staje się ona wierzytelnością przysługującą właścicielowi rachunku od banku. W sytuacji, gdy nie doszło do zajęcia wierzytelności, nie ma podstaw do naliczenia opłaty określonej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.". Z powyższego wynika, że zajęcie rachunku bankowego, na którym to rachunku brak jest środków pieniężnych nie umożliwia naliczenia i pobrania opłaty, o której mowa w art. 64 §1 pkt 4 u.p.e.a.

Rację ma również Skarżący wskazując, że wadliwie Organ drugiej instancji przyjął, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14 nie wpływa w żaden sposób na sytuację Skarżącego. W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny m.in. orzekł, że art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny orzekł m.in. również, że art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 marca 2018 r., sygn. akt. II FSK 2206/17 "powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego jest (...) wyrokiem zakresowym, co wyraźnie wynika z jego sentencji. Wyrok ten – w przeciwieństwie do klasycznego wyroku uznającego zaskarżony przepis z niezgodny z Konstytucją – nie powoduje utraty mocy zaskarżonego przepisu. Przepis ten nadal obowiązuje w systemie prawa, nie traci mocy, jednakże od chwili orzeczenia musi być traktowany jako niezgodny z Konstytucją, ale tylko w granicach (w zakresie) określonych w wyroku Trybunału. W pozostałym zakresie może, a nawet – musi być nadal stosowany przez adresatów tego przepisu. Jednakże aby nie narazić się na zarzut naruszenia Konstytucji, przepis ten musi być stosowany i interpretowany (w szczególności przez organy i sądy) zgodnie ze wskazówkami zawartymi w wyroku Trybunału.".

W tym kontekście należy zauważyć, że zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Zgodnie z ust. 3 art. 190 orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego.

Tym samym nie można zgodzić się z Organem, że "do czasu zakończenia prac legislacyjnych związanych z przygotowaniem nowelizacji ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji będącej wykonaniem wyroku Trybunały Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt 31/14 organ egzekucyjny, wydając postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych, może jedynie opierać się na obowiązujących przepisach regulujących kwestię tych kosztów. Odczucie strony Skarżącej co do obciążenia kosztami egzekucyjnymi niewspółmiernie wysokimi przez organ egzekucyjny, nie może zatem wpływać i nie wpływa na prawidłowość dokonanego przez organ obciążenia Burmistrza O. , w trybie art. 64c §1 ustawy egzekucyjnej".

W następstwie przedmiotowego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, niezbędne jest bowiem stosowanie art. 64 §1 pkt 4 oraz §6 u.p.e.a. przez organy egzekucyjne w sposób zapewniający realizację wzorców konstytucyjnych wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji. Tym samym do momentu gdy ustawodawca nie określi maksymalnej wysokości odpowiednio opłaty egzekucyjnej oraz opłaty manipulacyjnej, organy egzekucyjne stosując wskazane przepisy u.p.e.a. muszą każdorazowo w taki sposób określać wysokość tychże opłat, ażeby wzorce konstytucyjne wynikające z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji były realizowane.

Reasumując powyższą cześć rozważań należy wskazać, że organ ustalając wysokość opłaty egzekucyjnej ma obowiązek również rozważenia kwestii, czy ustalone koszty egzekucyjne na podstawie stawek procentowych wskazanych w przepisach u.p.e.a. przystają do wzorców konstytucyjnych wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji, a jeśli nie, to w jakim zakresie należy dokonać ich miarkowania z uwzględnieniem zasady bezpośredniego stosowania przepisów Konstytucji (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 5 lipca 2017 r. III SA/Wr 420/17, LEX nr 2365498, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 20 marca 2018 r. sygn. akt I SA/Ol 110/18, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 15 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Gd 1001/18).

Dokonując oceny zgodności art. 64 § 1 pkt 4 i § 68 u.p.e.a. z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji, Trybunał Konstytucyjny wskazał, że bezpośrednim celem opłat egzekucyjnych jest dostarczanie dochodów organom egzekucyjnym za wykonane przez nie czynności egzekucyjne. Trybunał Konstytucyjny wskazał również, że nie można zapominać o podstawowym celu egzekucji administracyjnej, a co za tym idzie także opłat z nią związanych, jakim jest doprowadzenie do wykonania obowiązków powstających w obszarze działania administracji. Celem egzekucji, co do zasady, nie jest bowiem represja, ale spowodowanie stanu wymaganego przez przepis prawa. Wprawdzie, w ocenie Trybunału Konstytucyjnego, nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych (procentowych) jako jednej z metod określania wysokości danin publicznych, także opłat, jednakże swoboda ustawodawcy określania wysokości opłat nie jest jednak nieograniczona.

Trybunał Konstytucyjny zwrócił wskazał, że problematyka wysokości opłat w egzekucji jest bowiem nierozerwalnie związana z zapewnieniem właściwej równowagi między interesem państwa, polegającym na otrzymaniu zwrotu wydatków za przeprowadzone postępowanie egzekucyjne, a ochroną podmiotów przed nadmiernym fiskalizmem państwa. Bez wątpienia wysokość i zasady pobierania tych opłat powinny być ukształtowane w taki sposób, aby zapewnić finansowanie aparatu egzekucyjnego. Funkcja fiskalna opłat w egzekucji powinna polegać na uzyskaniu częściowego przynajmniej zwrotu kosztów funkcjonowania tego aparatu. Istotne jest jednak zachowanie przez ustawodawcę racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone. W przeciwnym razie rola tych opłat sprowadza się do swoistej kary z tytułu niewykonania określnego obowiązku, co jest niespójne z podstawowym celem postępowania egzekucyjnego, za który należy uznać wykonanie przez dłużnika ciążącego na nim obowiązku. Trybunał stwierdził, że brak określenia górnej granicy opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach (w wypadku należności o znacznej wartości) następuje całkowite wręcz zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy podmiotu obciążonego kosztami stają się jedynie sankcją pieniężną. Mechanizm ustalania opłaty stosunkowej z wyznaczoną górną jej granicą chroni przed tego typu sytuacjami. Wartość wyznaczona kwotowo zakreśla bowiem maksymalny pułap opłaty i dzięki temu limituje kwotę określoną procentowo przed jej nadmierną wysokością.

Trybunał Konstytucyjny zgodził się również z podnoszonym w postępowaniu argumentem, że brak określenia górnej granicy opłaty za czynności egzekucyjne i opłaty manipulacyjnej prowadzi do tego, że stają się one – z punktu widzenia organu egzekucyjnego formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. W ujęciu materialnym stają się więc obciążeniem podatkowym.

W zaskarżonym postanowieniu Organ nie odniósł się w ogóle do kwestii adekwatności określonych przez siebie opłat. Ustalając wysokość opłaty, należy wykazać, jakie konkretne czynności organu egzekucyjnego w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym miały wpływ na powstanie kosztów egzekucyjnych w ustalonej wysokości. Miarkowanie powinno wystąpić, gdy zostanie stwierdzone, że procentowo ustalone opłaty przekraczają maksymalny rozsądny pułap poszczególnych opłat. Organ winien wykazać, że ustalone koszty egzekucyjne, którymi obciążono wierzyciela, są adekwatne do poniesionego nakładu pracy, efektywności działań, poziomu skomplikowania i długotrwałości postępowania egzekucyjnego (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 15 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Gd 1001/18). Tego rodzaju analizy - w następstwie przyjętego wadliwie przez Organ stanowiska, że przedmiotowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie rodzi konieczności badania adekwatności określonych opłat - w niniejszej sprawie brak.

W konsekwencji za zasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. przez zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania całego materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością, co uniemożliwiło prawidłową (tj. wszechstronną) ocenę materiału dowodowego przy uwzględnieniu słusznego interesu odwołującej się strony, w szczególności braku podjęcia czynności mających na celu ustalenie, jakie rzeczywiste czynności egzekucyjne podjął NUS w sprawie oraz, jaki był nakład pracy organu, co pozwoliłoby ustalić odpowiednią wysokość kosztów egzekucyjnych. Organ w zaskarżonej decyzji wskazał co prawda na dokonane zajęcie prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego prowadzonego w W. (str. 10) oraz okoliczność doręczenia tytułów wykonawczych Dłużnikowi (str. 11) – wskazane czynności stanowiły, według Organu, podstawę do określenia wysokości kosztów egzekucyjnych. Nie rozważył jednak (co stanowiło konsekwencję przyjęcia nieprawidłowego stanowisko co do skutków rzeczonego wyroku Trybunału Konstytucyjnego) kwestii nakładu pracy z tym związanego, nie rozważył również wszelkich innych czynności egzekucyjnych, które miały miejsce w sprawie (na str. 2 zaskarżonego postanowienia wskazano, że "W toku prowadzonego postępowania zastosowano szereg czynności egzekucyjnych z czego skuteczne okazało się tylko zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w W. podobnie w odpowiedzi na skargę na str. 9 mowa o 20 zajęciach egzekucyjnych, o czym nie ma mowy w zaskarżonym postanowieniu). Właściwe określenie kosztów postępowania, w tym uwzględniające konieczność miarkowania opłat, wymaga wzięcia pod uwagę wszystkich okoliczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego celem zapewniania, że ustalone koszty egzekucyjne, którymi zostanie obciążony wierzyciel będą adekwatne do poniesionego nakładu pracy, efektywności działań, poziomu skomplikowania i długotrwałości postępowania

W konsekwencji za zasadny należało również uznać zarzut naruszenia art. 8 i 9 k.p.a. przez prowadzenie postępowania w sposób nie pogłębiający zaufania do organów państwa, przejawiający się m.in. przez przyjęcie założenia, że ponoszone przez Skarżącego w trybie art. 64c § 4 u.p.e.a. opłaty z tytułu prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą pozostawać w oderwaniu od stopnia efektywności egzekucji, poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych (co stanowiło konsekwencję przyjęcia nieprawidłowego stanowisko co do skutków rzeczonego wyroku Trybunału Konstytucyjnego)).

Sąd nie uznał za uzasadnionego zarzutu naruszenia art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. i zw. z art. 11 k.p.a. przez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, które zawiera w swej treści sprzeczne założenia. Skarżący upatruje naruszenie wskazanego przepisu w tym, że uzasadnienie zawiera sprzeczności – z jednej strony organ stwierdza, że podstawę do naliczenia kosztów egzekucyjnych stanowi jedynie skuteczna czynność organu egzekucyjnego, w związku z czym opłata za dokonaną czynność egzekucyjną przysługi organowi, gdy zajęcie okazało się skuteczne. Z drugiej zaś strony organ wskazuje, że obowiązek zapłaty opłaty manipulacyjnej nie zależy od skuteczności podjętych czynności. W tym kontekście Sąd zauważa, że argumentacja na str. 10 i pierwsze zdanie na stronie 11 zaskarżonej decyzji dotyczyły pobierania opłaty egzekucyjnej za dokonanie czynności egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 §1 pkt 4 u.p.e.a. (stanowiło to ustosunkowanie się do twierdzenia zawartego w zażaleniu), natomiast dalsza część argumentacji (na stronie 11 począwszy od zdania drugiego) dotyczyła pobierania opłaty manipulacyjnej. Niezależnie od kwestii prawidłowości zaprezentowanego przez Organ stanowiska (do czego Sąd odniósł się wcześniej) w uzasadnieniu nie ma, w ocenie Sądu, sprzeczności (wskazane części dotyczą odrębnie opłaty za czynność egzekucyjną oraz opłaty manipulacyjnej).

W konsekwencji doszło również do naruszenia art. 64c §4 u.p.e.a. poprzez obciążenie Skarżącego kosztami egzekucyjnymi w związku z wadliwym przyjęciem, że wystarczającą przesłanką naliczenia opłaty, o której mowa w art. 64 §1 pkt 4 u.p.e.a w zw. z art. 81 u.p.e.a. jest zajęcie rachunku bankowego niezależnie od tego, czy na takim rachunku są środki pieniężne oraz nieprawidłowym przyjęciem, że mimo wyroku ww. Trybunału Konstytucyjnego nie ma koniczności analizowania adekwatności określonych opłat.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Organ obciążając wierzyciela kosztami postepowania egzekucyjnego zobowiązany będzie uwzględnić powyższą wykładnię przyjmując, zgodnie z orzeczeniem Trybunału, że brak określenia górnej granicy opłat egzekucyjnych oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach (w przypadku należności o znacznej wartości) następuje całkowite zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, a stają się jedynie dodatkową sankcją pieniężną. Naliczone koszty postępowania nie mogą stać się dochodem organu nieuzasadnionym wielkością, czasochłonnością, czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. Brak jest też podstaw do obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w sytuacji, gdy na zajętych rachunkach bankowych nie było środków finansowych.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.). Na łączną sumę zasądzonych kosztów składają się zwrot wpisu sądowego w kwocie 100 zł i wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 zł.