Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 672/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2001 nr 327 poz 11 art. 49
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych syystemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92
article: par. 9
journal: Dz.U. 2004 nr 73 poz 657
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie   działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich

SENTENCJA

Dnia 13 kwietnia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia NSA Teresa Rutkowska, , Protokolant pomocnik sekretarza Blanka Kuźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 marca 2017 roku sprawy ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. po rozpoznaniu odwołania W. K. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł. z dnia [...] nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004, uchylił powyższą decyzję i ustalił kwotę 7548,43 zł nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania przyznanych na mocy decyzji z dnia [...].

Jak wynika z akt sprawy, w dniu 14 czerwca 2004 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (płatność ONW) na 2004 r.

W dniu 24 marca 2005 r. organ l instancji wydał decyzję nr [...] o przyznaniu W. K. płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, w której przyznał stronie płatność ONW do powierzchni zadeklarowanej we wniosku, w wysokości 7548,43 zł.

W dniu [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. wydał decyzję nr [...] o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego [...] w Ł. z dnia [...] w sprawie przyznania W. K. płatności ONW na rok 2004.

Następnie, w dniu [...] organ l instancji wydał decyzję nr [...] o odmowie przyznania W. K. płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2004 rok. Rozstrzygnięcie to utrzymane zostało w mocy decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. z dnia [...] nr[...].

Zawiadomieniem z dnia 27 stycznia 2015 r. organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, przyznanych stronie na mocy decyzji z dnia [...].

Decyzją nr [...] z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ł. ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) za 2004 rok, w wysokości 7548,43 zł.

W wyniku rozpoznania odwołania organ II instancji w dniu 20 stycznia 2016 r. uchylił powyższe rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Na skutek ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją nr [...] z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustalił W. K. kwotę 7548,43 zł nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) za 2004 rok.

W odwołaniu od tej decyzji W. K. zarzucił naruszenie:

1/ art. 49 ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE Nr 2419/2001 z 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem rady (EWG) Nr 3508/92 (Dz. U.UE L 327 z 12.12.2001 s.1 ze zm.) poprzez nieuwzględnienie, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do uznania, że beneficjent działał w dobrej wierze;

2/ art. 71 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004 z 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej;

3/ art. 5 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich;

4/ art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, zwłaszcza faktu czy skarżący działał w dobrej wierze;

Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Zaskarżoną decyzją Dyrektor OR ARiMR w Ł. uchylił powyższą decyzję i ponownie ustalił kwotę 7548,43 zł nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) za 2004 r.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 71 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), w przypadku zaistnienia nienależnych płatności, indywidualny beneficjent środka rozwoju obszarów wiejskich jest zobowiązany do zwrotu kwoty zgodnie z art. 49 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz. Urz. WE L 327 z 12.12.2001).

Organ zauważył, że rozporządzenie Komisji (WE) nr 2419/2001 ma zastosowanie do okresów premiowych rozpoczynających się przed 1 stycznia 2005 r. zgodnie z art. 49 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3, odsetki obliczane są za okres między powiadomieniem rolnika o 3 obowiązku zwrotu oraz zwrotem lub potrąceniem. Stosowana stopa odsetek jest obliczana zgodnie z przepisami prawa krajowego, lecz nie jest ona niższa niż stopa procentowa stosowana w przepisach krajowych w odniesieniu do przypadku zwrotu kwot pieniężnych. Na podstawie art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634, ze zm.) do ustalonej kwoty nienależnie pobranych płatności, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, ze zm. - dalej O.p.), z wyłączeniem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności.

Organ podkreślił, że w oparciu o art. 29 ust. 1 i 2 ww. ustawy, płatności z tytułu ONW stanowią jeden z instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej, mogą być przyznawane producentom rolnym w takiej wysokości i na warunkach, w jakiej zostały one określone przez Unię Europejską. Wszelkie odstępstwa, zarówno na korzyść jak i niekorzyść producenta rolnego, stanowią naruszenie prawa. Organ przytoczył w tym zakresie treść art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR.

Dyrektor ARiMR wskazał, że płatność ONW na rok 2004, przyznana skarżącemu decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł. z dnia [...] w wysokości 7548,43 zł, została przekazana na rachunek bankowy wskazany przez stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów w dniu 14 kwietnia 2005 r. Jednakże w wyniku stwierdzenia nieważności powyższej decyzji, na mocy decyzji z dnia 27 października 2011 r., płatność za 2004 r. została cofnięta. Decyzją z dnia [...] odmówiono bowiem przyznania W. K. płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2004 rok. Rozstrzygnięcie to utrzymane zostało w mocy decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. z dnia [...].

W tym stanie rzeczy, organ odwoławczy podkreślił, że przekazane na konto beneficjenta, na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] , środki pieniężne w łącznej wysokości 7548,43 zł stały się "nienależne" i z powyższego tytułu podlegają zwrotowi jako płatność "nienależna". Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Art. 49 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 stanowi, że w przypadku dokonania nienależnej - płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3. Natomiast ustęp trzeci mówi, że odsetki naliczane są za okres między powiadomieniem rolnika o konieczności zwrotu oraz zwrotem lub potrąceniem. Natomiast art. 49 ust. 4 powyższego rozporządzenia stanowi, iż obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika, jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.

Zdaniem organu odwoławczego, przyznanie płatności ONW na mocy decyzji z dnia [...] nastąpiło na skutek pomyłki organu l instancji. Dlatego organ II instancji unieważnił powyższą decyzję, gdyż została wydana z rażącym naruszeniem prawa, tj. organ przyznał skarżącemu płatność ONW na 2004 r. pomimo, że powinien mieć wiedzę w przedmiocie przekazania przez skarżącego w dniu 17 listopada 2004 r. gospodarstwa rolnego córce. Akt notarialny z dnia 17 listopada 2004 r. strona dostarczyła bowiem do Biura Powiatowego ARiMR w dniu 31 listopada 2004 r. w związku z ubieganiem się o przyznanie renty strukturalnej, na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z dnia 19 maja 2004 r.). W dniu wydania decyzji o przyznaniu płatności ONW na rok 2004 wnioskodawca nie był już zatem w posiadaniu gruntów rolnych, deklarowanych do tej płatności. W ocenie organu, skoro beneficjent świadomie zadeklarował określoną powierzchnię gruntów rolnych, jako kwalifikującą się do płatności ONW za 2004 rok, a następnie świadomie w tym samym roku złożył wniosek o przyznanie renty strukturalnej, to w omawianym stanie faktycznym nie może być mowy o braku możliwości wykrycia błędu przez rolnika, polegającego na przyznaniu i wypłacie płatności ONW. W sytuacji, gdy w trakcie roku, którego dotyczą płatności ONW, skarżący nie był już w posiadaniu gruntów rolnych, czyli nie spełniał przesłanek do przyznania płatności w myśl rozporządzenia ONW, to w dniu wydania decyzji i pobrania płatności nie działał w dobrej wierze.

W ocenie organu odwoławczego, nie zostały łącznie spełnione przesłanki art. 49 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001, tj. płatność dokonana została na skutek pomyłki właściwej władzy, ale błąd ten mógł zostać wykryty przez rolnika.

Zgodnie z art. 49 ust. 5 obowiązek zwrotu, określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże, jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat. Zdaniem organu nie można stronie przypisać dobrej wiary. Organ wskazał, że przepisy statuujące odstąpienie od zwrotu płatności nie wprowadzają domniemania istnienia dobrej wiary. Organ podkreślił, że w treści aktu notarialnego, umowy darowizny z dnia 17 listopada 2004 r. (Rep.[...]), w § 1 punkcie "f" skarżący oświadczył, że darowizny objętej tym aktem wraz z małżonką dokonują w związku z zaprzestaniem prowadzenia działalności wobec spełnienia przez W. K. warunków niezbędnych do uzyskania renty strukturalnej, stosownie do okazanego postanowienia nr [...] wydanego dnia [...] przez kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł. Jednocześnie z § 4 aktu wynika, że wydanie przedmiotu darowizny nastąpić miało w dniu zawarcia aktu niezwłocznie po jego podpisaniu. Organ odwoławczy posiadając wiedzę z urzędu podkreślił, że w dniu 15 marca 2005 r. organ I instancji przyznał skarżącemu rentę strukturalną, w wysokości 1867,77 zł, jako świadczenie wypłacane co miesiąc przez okres 10 lat. Dyrektor ARiMR zauważył przy tym, że strona złożyła podpis na ostatniej stronie wniosku o płatność ONW, tj. w Sekcji X "Oświadczenia i zobowiązania", przez co oświadczyła, że zna zasady przyznawania i potwierdził zgodność danych zawartych we wniosku ze stanem faktycznym.

Organ podkreślił, że analiza przepisów, będących podstawą wydania decyzji wskazuje, że płatność ONW jest ustalana w relacji do danego roku kalendarzowego, o czym świadczą użyte w przepisach zwroty, np.: "płatności ONW w danym roku kalendarzowym", "wniosek składa się co roku". Decyzja w sprawie płatności ONW powinna zatem, co do zasady, uwzględniać stan faktyczny zaistniały do końca roku kalendarzowego, którego płatność dotyczy. Płatność przyznana decyzją z dnia [...] została zrealizowana w dniu [...]. Decyzja nr [...] stwierdzająca jej nieważność, doręczona została stronie w dniu 2 listopada 2011 r. W ocenie organu nie upłynął jeszcze termin 10 lat, co za tym idzie przepis wyłączający obowiązek zwrotu nie ma zastosowania dla sprawy z 2004 r.

Ponadto Dyrektor ARiMR wskazał na treść przepisu § 9 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 73, poz. 657 ze zm., dalej: rozporządzenie ONW), który stanowi, iż w przypadku zaniechania działalności rolniczej na działkach rolnych położonych na obszarze ONW w okresie objętym zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 albo w § 7 ust. 1 pkt 2 lit. a, producent rolny zwraca: 1) całość płatności ONW, za cały okres jej pobierania, jeżeli zaniechanie to nastąpiło: na wszystkich działkach rolnych położonych na obszarze ONW, na części działek rolnych położonych na obszarze ONW, a łączna powierzchnia działek rolnych, na których nadal jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi mniej niż hektar; 2) część płatności ONW, która została przyznana do powierzchni tych działek rolnych, na których nastąpiło to zaniechanie, za cały okres jej pobierania, jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych, na których nadal jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej hektar.

W przypadku gdy zaniechanie działalności rolniczej, o którym mowa w ust. 2, nastąpiło na skutek przeniesienia posiadania działek rolnych położonych na obszarze ONW na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność ONW podlega zwrotowi w części, która została przyznana do działek rolnych: 1) pozostawionych w posiadaniu producenta rolnego, jeżeli ich łączna powierzchnia wynosi mniej niż hektar; których posiadanie zostało przeniesione na rzecz innego podmiotu, chyba że producent rolny złożył do kierownika biura powiatowego Agencji, na formularzu udostępnionym przez Agencję, w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania działek rolnych, oświadczenie podmiotu, na rzecz którego zostało przeniesione posiadanie tych działek rolnych, w którym podmiot ten zobowiązuje się do: a) kontynuowania działalności rolniczej zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej do końca okresu objętego zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 1, złożonym przez poprzedniego posiadacza działek rolnych, zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty płatności ONW, uzyskanej przez poprzedniego posiadacza działek rolnych, jaką posiadacz ten obowiązany byłby zwrócić, jeżeli zaniechałby prowadzenia działalności rolniczej na tych działkach rolnych - w przypadku zaniechania działalności rolniczej na działkach rolnych w okresie objętym zobowiązaniem, o którym mowa w lit. a.

Organ odwoławczy podkreślił, że z urzędu posiada wiedzę, że córka W. K. - przejmująca na podstawie umowy darowizny, grunty rolne - nie złożyła stosownego oświadczenia. Tymczasem, w myśl powyższych przepisów, wnioskodawca w złożonym w dniu 15 czerwca 2004 r. wniosku o przyznanie płatności z tytułu ONW zobowiązał się do prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni nie mniejszej od tej, za którą otrzymał w pierwszym roku płatność ONW, przez okres 5 lat od dnia otrzymania tej pomocy oraz oświadczył, że znane są mu skutki składania fałszywych oświadczeń oraz, że znane są mu zasady przyznawania płatności z tytułu ONW.

Dyrektor ARiMR wskazał na treść przepis § 9 ust. 3 rozporządzenia ONW, który przewiduje możliwość wyłączenia obowiązku z zwrotu przyznanej płatności w sytuacji określonej w § 9 ust. 5. Zaznaczył, że samo zaistnienie "siły wyższej" w postaci zaprzestania produkcji rolnej, z powodów o których mowa w art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z 15 grudnia 2006 r. może mieć znaczenie z punktu widzenia wyłączenia obowiązku zwrotu płatności. Niezbędne jest wtedy zawiadomienie na piśmie organu w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik był w stanie dokonać tej czynności, o zaistnieniu przypadku siły wyższej. W analizowanym stanie faktycznym, w ocenie organu, nie zaistniał przypadek siły wyższej oraz strona nie składała stosownego zawiadomienia.

Organ odwoławczy podniósł, że cytowany przepis art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o Agencji, przewiduje wydanie decyzji w razie dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych. Przepis ten nie uzależnia konieczności wydania decyzji od przyczyny, z powodu której nastąpiła taka wypłata. Zgodnie z nowym brzmieniem art. 28a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju obszarów Wiejskich w przypadku określonym wart. 33 ust. 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 209 z 11.08.2005, str. 1, ze zm.) Prezes Agencji odstępuje od ustalania kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności z tytułu pomocy, o którym mowa wart. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634, ze zm.) jeżeli kwota, o której mowa w art. 5a rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFOR i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23.06.2006, str. 90 ze zm.) nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia komisji (WE) nr 883/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w odniesieniu do prowadzenia kont przez agencje płatnicze, deklaracji wydatków i dochodów oraz warunków zwrotu wydatków w ramach EFOR i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23.06.2006, str. 1, ze zm.). Ustalona W. K. kwota nienależnie pobranych płatności ONW, przekracza równowartość 100 euro.

Organ powtórzył, że art. 49 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 stanowi, że w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3. Ponadto, stosownie do art. 47 O.p. w związku z art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji, termin płatności kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności wynosi 60 dni od daty doręczenia decyzji ustalającej wysokość tej kwoty.

W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, że kwota płatności ONW za rok 2004 w wysokości 7548,43 zł, jest płatnością nienależną w rozumieniu art. 49 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001, a w przypadku W. K.nie zachodzą przesłanki zwalniające z obowiązku zwrotu tej płatności, o których mowa w art. 73 ust. 4 i 5 tego rozporządzenia.

W skardze na powyższą decyzję W. K. zarzucił naruszenie:

1/ art. 44 w zw. z art. 49 ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE Nr 2419/2001 z 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem rady (EWG) Nr 3508/92 (Dz. U.UE L 327 z 12.12.2001 s.1 ze zm.) poprzez nieuwzględnienie, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do uznania, że beneficjent działał w dobrej wierze;

2/ art. 71 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004 z 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej;

3/ art. 5 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich;

4/ art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy zwłaszcza faktu, czy skarżący działał w dobrej wierze;

5/ art. 9 k.p.a. poprzez naruszenie zasady należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, o czym strona w toku postępowania administracyjnego w związku z procedurą uzyskiwania dopłat nie została poinformowana.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Podkreślił, że okoliczności przekazania gospodarstwa rolnego córce były znane organowi z urzędu, gdyż kwestie związane z przyznaniem mu prawa do renty strukturalnej rozpoznawał ten sam organ. Skoro przekazane zostały do organu wszystkie dokumenty niezbędne do przyznania renty strukturalnej (w tym akt notarialny o przekazaniu gospodarstwa rolnego), to skarżący miał świadomość tego, że organ posiada wszelkie wymagane informacje, w tym o zmianie statusu gospodarstwa rolnego, co do którego złożony został wniosek o przyznanie płatności. Tym samym beneficjent ubiegający się o płatności poinformował organ o zmianie stanu faktycznego, co oznacza, że wykonał ciążące na nim zobowiązanie. A zatem należy uznać, że skarżący działał w dobrej wierze, w szczególności poprzez poinformowanie organu o zmianie stanu faktycznego i prawnego gospodarstwa. W tej sytuacji, w ocenie strony, winien mieć zastosowanie art. 49 ust. 4 i 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga W. K. jest niezasadna.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 t.j. ze zm.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem sporu była zasadność ustalenia skarżącemu przez organy administracyjne kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za 2004 r.

Argumentacja skarżącego oparta została na twierdzeniu, że przyznanie płatności było konsekwencją nieprawidłowych działań organu, który pomimo poinformowania i przedłożenia dokumentów w sprawie uzyskania renty strukturalnej, wydał decyzję z dnia [...] o przyznaniu na rok 2004 płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

Przypomnieć należy, że mające zastosowanie w niniejszej sprawie rozporządzenie Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 73, poz. 657 ze zm., dalej: rozporządzenie ONW) w § 2 ust. 1 stanowi, że płatność ONW udziela się producentowi rolnemu:

- który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), oraz

- jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, na których jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej hektar.

Zgodnie z § 4 ust. 2 rozporządzenia ONW, płatność ONW udziela się producentowi rolnemu do położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania działek rolnych użytkowanych jako grunty orne, sady, łąki trwałe oraz pastwiska trwałe. Płatności ONW przyznawane są na podstawie corocznie składanych przez rolników wniosków, mimo że zobowiązania jakie w związku z ubieganiem się o nie rolnik podejmuje nie zamykają się w granicach jednego roku, gdyż jednym z wymogów jest zobowiązanie do prowadzenia działalności rolniczej na obszarach o mniej korzystnych warunkach gospodarowania przez okres przynajmniej pięciu lat i zgodnie z zasadami dobrej praktyki rolniczej (art. 14 ust. 2 i 3 tiret 2 rozporządzenia Rady 1257/1999/WE).

W pierwszej kolejności wskazać należy, że Sąd z urzędu ustalił, że wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2014 r. sygn. II GSK 418/13 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 listopada 2014 r. sygn. III SA/Łd 730/12 w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. z dnia [...] o odmowie przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2004 rok i orzekł o oddaleniu skargi W. K. Oznacza to, iż kwestia braku uprawnienia skarżącego do otrzymania płatności ONW za rok 2004 w wysokości 7548,43 zł, została prawomocnie rozstrzygnięta.

Natomiast postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, prowadzonym w trybie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2008 r. nr 98, poz. 634 ze zm.) – dalej: ustawa o ARiMR, na podstawie którego organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności ustala - w drodze decyzji administracyjnej - kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych.

Z zacytowanej treści przepisu wynika wprost, że przedmiotem postępowania toczącego się przed organem jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy, a następnie określenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Ustalenie, czy kwoty pomocy lub płatności były przyznane nienależnie lub w nadmiernej wysokości może wynikać z ustaleń dokonanych w toku postępowania toczącego się na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, jak i z ostatecznych decyzji wydanych w postępowaniach nadzwyczajnych w przedmiocie przyznania płatności lub pomocy. W tej drugiej sytuacji, do zadań organu nie należy kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy takie rozstrzygnięcie jest prawnie skuteczne.

Należy wskazać, że ocena Sądu w niniejszej sprawie dotyczy decyzji Dyrektora ARiMR z dnia [...] uchylającej rozstrzygnięcie organu I instancji z dnia [...] i orzekającej o ustaleniu W. K. kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2004 rok w wysokości 7548,43 zł.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu ani naruszenia norm prawa materialnego ani też naruszenia przepisów postępowania, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi.

Przedmiotem kontroli postępowania opartego o art. 29 ust. 1 ustawy jest zbadanie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje niewątpliwie wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej i nastąpi ich wypłata, a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego.

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżący otrzymał nienależnie środki publiczne - płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004, które pochodziły ze środków Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej czyli z funduszu, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a) ustawy o ARiMR. W tym stanie organ zobligowany był wydać decyzję w przedmiocie zwrotu nienależnych płatności.

Obowiązek zwrotu nienależnej płatności wynika z art. 49 ust. 1 rozporządzenia 2419/2001, który stanowi, że w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3.

Przepis art. 49 Rozporządzenia 2419/2001 w kolejnych ustępach wskazuje jednak na te sytuacje, kiedy obowiązek zwrotu nienależnego świadczenia zostaje wyłączony.

Jak stanowi ust. 4 tego przepisu, obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.

Pomyłka organu, o jakiej mowa w przywołanym przepisie, może zaistnieć wówczas, gdy na podstawie niespornych okoliczności faktycznych organ wyliczył kwotę płatności przy zastosowaniu błędnych stawek lub z powodu błędów rachunkowych. W takiej sytuacji rolnik byłby zwolniony z obowiązku zwrotu nienależnej płatności przekraczającej prawidłowo wyliczoną kwotę nadpłaty i to pod warunkiem, że błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Trzeba bowiem pamiętać, że za rzetelność danych zawartych we wniosku o przyznanie każdej płatności, odpowiada rolnik składający ten wniosek. Z uwagi na powtarzalność i liczbę tych wniosków, skrupulatna kontrola przez organ agencji każdego z nich w sposób odpowiadający przepisom k.p.a., nie jest możliwa. Chodzi tu również o niestosowanie art. 80 k.p.a., który nakłada na organ administracji publicznej obowiązek dokonywania oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona - jako formalnego etapu postępowania poprzedzającego wydanie decyzji kształtującej prawa lub obowiązki strony postępowania administracyjnego. Te uproszczenia dowodowe w dysponowaniu funduszami wspólnotowymi tworzą sprawny system bazujący z jednej strony na zaufaniu do informacji zamieszczanych przez rolnika we wniosku o przyznanie płatności, ale z drugiej - na jego odpowiedzialności za ich rzetelność, weryfikowaną sporadycznie przy stosowaniu różnych metod i środków kontroli (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 2010 r., II GSK 609/09, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).

W niniejszej sprawie bezspornym jest, że wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2014 r. sygn. II GSK 418/13 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA w Łodzi z dnia sygn. III SA/Łd 730/12 w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. z dnia z [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2004 r. i oddalił skargę strony. W uzasadnieniu NSA wskazał m.in., że zbycie gospodarstwa rolnego w okresie objętym omawianym zobowiązaniem oznacza niewypełnienie zobowiązania i ma ten skutek, że zbywcy dopłaty nie przysługują. NSA zaznaczył, że przekazującemu nie przyznaje się żadnej pomocy po przekazaniu gospodarstwa, a pomoc, o którą ubiegał się przekazujący, przyznawana jest przejmującemu w przypadku, gdy w odpowiednim czasie zwróci się o jej wypłacenie i zobowiąże się do kontynuowania działalności rolniczej do końca okresu objętego zobowiązaniem poprzednika. Warunkiem przyznania płatności ONW jest posiadanie gospodarstwa rolnego w roku kalendarzowym określonym we wniosku o przyznanie tej płatności (§ 4 ust. 1 rozporządzenia ONW). W orzeczeniu tym Sąd podkreślił również, że ewentualny obowiązek zwrotu płatności ONW nie będzie w takiej sytuacji skutkiem wadliwości decyzji o przyznaniu płatności, lecz będzie wynikał z niedochowania 5-letniego zobowiązania producenta rolnego do prowadzenia działalności zgodnie z zasadami dobrej praktyki rolniczej.

W ocenie Sądu obecnie rozpoznającego sprawę, organy zasadnie przyjęły, że nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 49 ust. 4 rozporządzenia 2419/2001, skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranej płatności. Jak ustalono w toku prowadzonego postępowania, przyznanie stronie płatności ONW na rok 2004 było następstwem pomyłki organu i jest to okoliczność bezsporna. Natomiast brak jest w rozpatrywanej sytuacji podstaw do uznania, że błąd organu nie mógł zostać przez rolnika wykryty. Przepis art. 49 ust. 4 powołanego rozporządzenia stanowi dalej, że jeżeli błąd dotyczył elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. W rozpoznawanej sprawie, zgodzić się należy z organem, że skoro skarżący złożył w dniu 14 czerwca 2004 r. wniosek o przyznanie płatności ONW na 2004 r. i podał w nim powierzchnię kwalifikującą do płatności ONW z jednoczesną deklaracją o realizacji na tej powierzchni zobowiązania przez okres 5 lat, a następnie w tym samym roku złożył wniosek o przyznanie renty strukturalnej i przekazał te same grunty rolne córce, to nie można przyjąć, że błąd organu nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Zwłaszcza w sytuacji, gdy - jak wynika z ustaleń organu - renta strukturalna została przyznana skarżącemu jeszcze przed wydaniem przez organ wadliwej decyzji o przyznaniu płatności ONW na rok 2004 - tj. 15 marca 2005 r. Z decyzji o przyznaniu renty strukturalnej (k. 21-22 akt administracyjnych) wynika ponadto, że przekazanie środków z tytułu przyznanego świadczenia rentowego następować będzie co miesiąc, w kwocie 1867,77 zł. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł. wydał natomiast decyzję o przyznaniu płatności ONW na rok 2004 w dniu [...].

Trafne jest także rozstrzygnięcie organu odwoławczego, który uznał, że w sprawie nie zaistniały przesłanki wyłączające obowiązek zwrotu nienależnie przyznanej płatności, o jakich mowa w art. 49 ust. 5 rozporządzenia nr 2419/2001. Przepis ten stanowi, że obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat. Decyzja przyznająca skarżącemu przedmiotową płatność z dnia 24 marca 2005 r. została zrealizowana w dniu 14 kwietnia 2005 r., natomiast decyzja stwierdzająca jej nieważność została doręczona skarżącemu w dniu [...] zatem nie upłynął wskazany powyżej 10-letni termin przedawnienia. Jednocześnie w przedmiotowej sprawie nie można uznać, iż strona działała w dobrej wierze, co mogłoby stanowić podstawę do przyjęcia krótszego (czteroletniego) okresu między datą wypłaty pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta o niezasadnym charakterze płatności.

Jak przyjmuje się zgodnie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, dobra lub zła wiara beneficjenta płatności wiąże się ze sferą faktów i ich oceną. Dla oceny dobrej lub złej wiary istotna jest świadomość beneficjenta. Generalnie przyjmuje się, że dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, że podmiotowi przysługuje prawo czyli, że działał zgodnie z prawem. Może to być więc błędne, ale w danych okolicznościach usprawiedliwione przekonanie, że działa zgodnie z prawem. Dobra wiara jest oparta na przesłankach obiektywnych, wywodzących się ze stosunku będącego podstawą i przyczyną konkretnego stanu faktycznego. W dobrej wierze jest ten, kto powołuje się na pewne prawo lub stosunek prawny mniemając, że to istnieje, choćby mniemanie to było błędne, jeżeli tylko błędność mniemania należy w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną. W złej wierze jest ten, kto powołując się na pewne prawo lub stosunek prawny wie, że owo prawo lub stosunek prawny nie istnieje, albo też wprawdzie tego nie wie, ale jego braku wiedzy w danych okolicznościach nie można uznać za usprawiedliwiony. Zła wiara występuje gdy brak świadomości o nieistnieniu pewnego prawa lub stosunku jest "wynikiem niedbalstwa, niezachowania normalnej w danych okolicznościach staranności". W złej wierze działa ten, kto nie wie o prawie, ale przyjąć należy, że wiedziałby gdyby się zachował należycie, a więc gdyby w konkretnej sytuacji postępował rozsądnie i zgodnie z zasadami współżycia społecznego (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1209/11, Lex nr 1137853).

Sąd podzielił ocenę zawartą w zaskarżonej decyzji, że nie sposób uznać, iż skarżący działał w dobrej wierze przyjmując przyznaną płatność ONW za rok 2004, w sytuacji, gdy pod koniec tego roku nie był już właścicielem zadeklarowanych we wniosku działek rolnych, co stanowiło warunek konieczny jej przyznania. Skarżący składając wniosek o płatność, złożył podpis pod oświadczeniem, że znane mu są zasady przyznawania płatności oraz zobowiązał się do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, między innymi o każdym fakcie, który miał wpływ na nienależne przyznanie płatności, jak również do prowadzenia działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych będących w jego posiadaniu i położonych na obszarze o niekorzystnych warunkach gospodarowania przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (pkt 1 i 4 części X wniosku z dnia 14.06.2004 r., rubryka "Oświadczenia i zobowiązania" dot. płatności ONW). W rezultacie skarżący potwierdził znajomość zasad przyznawania płatności ONW w tym m. in., że zobowiązanie będzie realizował przez okres 5 lat. Nawet przyjmując, na co zwraca uwagę pełnomocnik skarżącego, że wniosek o płatność składany był po raz pierwszy i odnosił się do pierwszego roku przyznawania przez krajowe organy tych płatności, co ma usprawiedliwiać nieznajomość przepisów w tym zakresie, to i bez znajomości rozporządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004 r. skarżący powinien mieć świadomość, że przekazując córce gospodarstwo rolne w tym samym roku, w którym wystąpił o płatność ONW, nie zrealizował zadeklarowanego zobowiązania, a zatem żadne świadczenie mu się nie należy. Brak jest w opisanej sytuacji podstaw do przyjęcia, iż skarżący pobrał płatność ONW będąc w dobrej wierze. Zwłaszcza, co już wyżej wskazano, że renta strukturalna - związana z przekazaniem córce gospodarstwa rolnego objętego wnioskiem o płatności - została przyznana skarżącemu jeszcze przed wydaniem przez organ wadliwej decyzji o przyznaniu płatności ONW na rok 2004 - tj. 15 marca 2005 r. Dodatkowo podkreślić trzeba, że złożenie wniosku o płatność nie jest obowiązkiem rolnika, a jego uprawnieniem, co wiąże się z koniecznością zaznajomienia się z przepisami prawa regulującymi kwestie przyznawania pomocy i przede wszystkim ich stosowania. Zauważyć również należy, że każdy wnioskodawca obowiązany jest zapoznać się zasadami przyznawania danej płatności oraz pomocy objętej wnioskiem, jak również powinien mieć świadomość, iż jego wniosek i zadeklarowane grunty będą podlegały kontroli w zakresie spełnienia tych zasad.

W konsekwencji, organ słusznie uznał, że w niniejszej sprawie skarżący nie działał w dobrej wierze, nie mógł więc znaleźć zastosowania 4-letni, lecz 10-letni okres przedawnienia, wynikający z art. 49 ust. 5 rozporządzenia nr 2419/2001. Tym samym żądanie zwrotu płatności objętych zaskarżoną decyzją jest w pełni uzasadnione w treści powołanego przepisu.

Istotne jest również, że nie ma w niniejszej sprawie żadnych wątpliwości, iż płatność za 2004 rok otrzymana przez skarżącego ze środków europejskich była kwotą nienależnie pobraną, gdyż zbycie gospodarstwa rolnego w okresie objętym zobowiązaniem ONW oznacza niewypełnienie zobowiązania i ma ten skutek, że zbywcy dopłaty nie przysługują. Jak zaznaczył NSA w wyroku sygn. II GSK 418/13 przekazującemu gospodarstwo rolne nie przyznaje się żadnej pomocy po przekazaniu tego gospodarstwa, a pomoc, o którą ubiegał się przekazujący, przyznawana jest wyłącznie przejmującemu, w sytuacji, gdy w odpowiednim czasie zwróci się o jej wypłacenie i zobowiąże się do kontynuowania działalności rolniczej do końca okresu objętego zobowiązaniem poprzednika. Trzeba również wskazać, iż stosownie do art. 49 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001, w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3. Ponadto, stosownie do art. 47 O.p. w związku z art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji, termin płatności kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności wynosi 60 dni od daty doręczenia decyzji ustalającej wysokość tej kwoty. Natomiast w myśl art. 53 § 4 O.p. odsetki za zawłokę naliczane są od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności podatku. Oznacza to, że odsetki za zwłokę od nienależnie pobranych przez skarżącego w 2005 roku płatności ONW, naliczane są po upływie 60 dni od dnia doręczenia decyzji ustalającej kwotę do zwrotu.

W świetle powyższych rozważań Sąd doszedł do przekonania, że w sprawie nie doszło do naruszeń przepisów prawa i to w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, a objęte zaskarżonym rozstrzygnięciem ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności rok było prawidłowe. Należy także dodać, że wszystkie okoliczności niniejszej sprawy istotne w świetle powołanych przepisów prawa materialnego, w tym również okoliczności podnoszone przez skarżącego, zostały wzięte pod uwagę w zaskarżonej decyzji, przy czym – jak wykazano w powyższej części rozważań – nie mogły one prowadzić do odstąpienia od ustalenia skarżącemu przypadającej do zwrotu kwoty nienależnie pobranego świadczenia. Z powyższych względów Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa wyszczególnionych w skardze.

W zakresie natomiast naruszenia przez organ art. 7 i art. 77 k.p.a. Sąd również uznał, że zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Stan faktyczny został ustalony prawidłowo, co znalazło odzwierciedlenie w zaskarżonej decyzji, która spełnia wymogi z art. 107 § 3 k.p.a. Sąd nie dopatrzył się także naruszenia art. 9 k.p.a., bowiem jak już wskazano przedmiotem tego postępowania jest ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW, a nie postępowanie w sprawie przyznania tej płatności.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił jako niezasadną.

d.j.