Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 682/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1505
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa t.j.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 181 poz 48 art. 4
law: Rozporzadzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013  w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych  mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Anna Strzelec, Sędzia WSA Iwona Tchórzewska, , po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi G. H. na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności ekologicznych (PROW 2014-2020) I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Lublinie z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz G. H. kwotę 501 zł (pięćset jeden złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 27 sierpnia 2021 r. nr [...] Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako "organ odwoławczy" lub "organ drugiej instancji"), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Lublinie (dalej jako "organ pierwszej instancji") z dnia 9 lipca 2021 r. nr [...] o ustaleniu G. H. (dalej jako "skarżący") kwoty nienależnie pobranych płatności ekologicznych w łącznej wysokości 16 698,79 zł.

Stan sprawy przedstawia się następująco.

W dniu 25 maja 2017 r. G. H. złożył wniosek o przyznanie płatności ekologicznej na rok 2017. Decyzją z dnia 19 kwietnia 2018 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Lublinie przyznał wnioskodawcy płatność ekologiczną w łącznej wysokości 74 856,45 zł, w tym z tytułu realizacji wariantu 10.2. Ekstensywne uprawy sadownicze po okresie konwersji w kwocie 57,70 zł do powierzchni 0,1 ha oraz z tytułu realizacji wariantu 7.1. Uprawy rolnicze po okresie konwersji w wysokości 74 798,75 zł do powierzchni 108,46 ha.

Po rozpoznaniu wniosku skarżącego o przyznanie płatności ekologicznej na rok 2018, decyzją z dnia 3 kwietnia 2019 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Lublinie przyznał wnioskodawcy płatność ekologiczną w łącznej wysokości 118 620,63 zł, w tym z tytułu realizacji wariantu 10.2. Ekstensywne uprawy sadownicze po okresie konwersji w kwocie 57,70 zł do powierzchni 0,1 ha, z tytułu realizacji wariantu 7.1. Uprawy rolnicze po okresie konwersji w wysokości 6 517,13 zł do powierzchni 9,45 ha oraz z tytułu realizacji wariantu 8.1 Uprawy warzywne po okresie konwersji w kwocie 112 045,80 zł do powierzchni 99,01 ha. Jednocześnie organ przyznał skarżącemu kwotę przeznaczoną na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu kontroli gospodarstwa ekologicznego na rok 2018 w wysokości 1 500,00 zł.

W dniu 30 maja 2019 r. skarżący wniósł o przyznanie płatności ekologicznej na rok 2019. Decyzją z dnia 30 kwietnia 2020 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Lublinie przyznał wnioskodawcy płatność ekologiczną w łącznej wysokości 101 778,89 zł, w tym z tytułu realizacji wariantu 7.1. Uprawy rolnicze po okresie konwersji w wysokości 32 686,34 zł do powierzchni 40,03 ha, z tytułu realizacji wariantu 8.1 Uprawy warzywne po okresie konwersji w kwocie 69 092,55 zł do powierzchni 58,98 ha oraz przyznał skarżącemu kwotę przeznaczoną na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu kontroli gospodarstwa ekologicznego na rok 2019 w wysokości 1 400,00 zł. Jednocześnie organ odmówił przyznania skarżącemu płatności ekologicznej w ramach wariantu 10.2. Ekstensywne uprawy sadownicze po okresie konwersji i nałożył na skarżącego sankcję w kwocie 57,70 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że we wniosku skarżący zadeklarował w ramach wariantu 10.2 Ekstensywne uprawy sadownicze po okresie konwersji na działce rolnej F1 na powierzchni 0,10 ha "sad". Wykaz Jednostki Certyfikującej potwierdził "jabłoń domową". Roślina ta nie została jednak uwzględniona w ramach wariantu 10.2 (załącznik nr 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r. poz. 1784 z późn. zm.), dalej jako "rozporządzenie ekologiczne"), wobec czego odmówiono płatności w tym zakresie. Natomiast w przypadku wariantu 7.1 Uprawy rolnicze po okresie konwersji skarżący zadeklarował m.in. działki rolne: B1, J2 i N1, na których zadeklarowane zostały "trawy w siewie czystym z przeznaczeniem na materiał siewny uprawa wieloletnia". Powyższa deklaracja występowała również w roku 2018. W związku z nieprzedstawieniem przez skarżącego wymaganej dla tych działek na podstawie § 19 ust. 5 w zw. z § 9 ust. 2b rozporządzenia ekologicznego kopii świadectwa oceny polowej materiału siewnego wydanego na podstawie przepisów o nasiennictwie lub zaświadczenia o wydaniu takiego świadectwa wydanego przez właściwego ze względu na położenie plantacji nasiennej wojewódzkiego inspektora ochrony roślin i nasiennictwa wezwano skarżącego do nadesłania brakujących dokumentów. W odpowiedzi skarżący złożył zaświadczenie z dnia 12 listopada 2019 r. wystawionego przez M. Sp. z o. o. o braku wykonania oceny polowej ze względu na zaistniałe szkody spowodowane przez suszę. Z uwagi na przekroczenie wskazanego w art. 4 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE. L. z 2014 r. Nr 181, str. 48 z późn. zm.), dalej jako "rozporządzenie delegowane", terminu na zgłoszenie siły wyższej, nie została ona uznana. Wobec powyższego działki rolne B1, J2 i N1 zostały wykluczone z płatności w ramach wariantu 7.1 Uprawy rolnicze po okresie konwersji.

Skarżący nie składał odwołania od powyższej decyzji, wobec czego stała się ona ostateczna.

Pismem z dnia 11 czerwca 2021 r. powiadomiono skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych przez skarżącego środków finansowych.

Decyzją z dnia 9 lipca 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Lublinie ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności ekologicznych (PROW 2014-2020) w wysokości 16 698,79 zł.

Skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, że w 2019 r. miała miejsce susza, która przyczyniła się do uszkodzenia plantacji trawy w siewie czystym z przeznaczeniem na materiał siewny. Z tego powodu działki, na których prowadził plantację nie podlegały ocenie polowej. Z uwagi na powyższe skarżący złożył w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie pomocy z uwagi na wystąpienie suszy, do którego załączył protokół strat sporządzony przez komisję powołaną przez Wojewodę Lubelskiego. Pomoc została mu przyznana w dniu 11 października 2019 r. Skarżący podniósł, że obowiązek zwrotu nie powinien mieć zastosowania wobec treści art. 7 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE. L. z 2014 r. Nr 227, str. 69 z późn. zm.), dalej jako "Komisji (UE) nr 809/2014".

Po rozpoznaniu wniesionego przez skarżącego odwołania, decyzją z dnia 27 sierpnia 2021 r. Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że na podstawie art. 7 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014, organ zobowiązany był do ustalenia, czy skarżący pobrał nienależne lub nadmierne płatności ekologiczne.

Organ wskazał, że skarżący od dnia 15 marca 2017 r. podjął się realizacji 5-letniego zobowiązania ekologicznego, którego elementy określone zostały pierwszym wnioskiem o przyznanie płatności ekologicznej oraz decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 19 kwietnia 2018 r. Analiza podjętego w roku 2017 zobowiązania ekologicznego, w powiązaniu ze zgromadzonym materiałem dowodowym doprowadziła organ do wniosku, że skarżący nie dotrzymał warunków rozpoczętego w dniu 15 marca 2017 r. 5-letniego zobowiązania ekologicznego, bowiem zmniejszona została wielkość obszaru, na którym zobowiązanie ekologiczne powinno być realizowane.

Jak wyjaśnił organ, w przypadku płatności za 2017 r., w przypadku wariantu 10.2 Ekstensywne uprawy sadownicze po okresie konwersji przyznano skarżącemu płatność w wysokości 57,70 zł do powierzchni 0,10 ha, zaś w przypadku wariantu 7.1 Uprawy rolnicze po okresie konwersji w wysokości 74 798,75 zł do powierzchni 108,46 ha. Tymczasem w przypadku wariantu 10.2 Ekstensywne uprawy sadownicze po okresie konwersji powierzchnia została zmniejszona o 0,10 ha (powierzchnia działki rolnej F1, w stosunku do której odmówiono płatności wobec zadeklarowana na działce rośliny (jabłoń domowa), która nie została uwzględniona w ramach tego wariantu w załączniku nr 4 rozporządzenia ekologicznego). W przypadku zaś wariantu 7.1 Uprawy rolnicze po okresie konwersji powierzchnia została zmniejszona o 9,45 ha (łączna powierzchnia działek rolnych B1, J2 i N1, które zostały wykluczone z płatności w ramach wariantu z powodu niespełnienia warunku określonego w § 9 ust. 2b rozporządzenia ekologicznego, przewidującego obowiązek poddania materiału siewnego pochodzące z upraw m.in. trawy w siewie czystym z przeznaczeniem na materiał siewny ocenie na podstawie przepisów o nasiennictwie).

Natomiast w przypadku płatności za 2018 r., w przypadku wariantu 10.2 Ekstensywne uprawy sadownicze po okresie konwersji przyznano skarżącemu płatność w wysokości 57,70 zł do powierzchni 0,10 ha, w przypadku wariantu 7.1. Uprawy rolnicze po okresie konwersji w wysokości 6 517,13 zł do powierzchni 9,45 ha oraz w przypadku wariantu 8.1 Uprawy warzywne po okresie konwersji w kwocie 112 045,80 zł do powierzchni 99,01 ha. Tymczasem w przypadku wariantu 10.2 Ekstensywne uprawy sadownicze po okresie konwersji powierzchnia została zmniejszona o 0,10 ha (powierzchnia działki rolnej F1, w stosunku do której odmówiono płatności wobec zadeklarowana na działce rośliny (jabłoń domowa), która nie została uwzględniona w ramach tego wariantu w załączniku nr 4 rozporządzenia ekologicznego). W przypadku zaś wariantu 7.1 Uprawy rolnicze po okresie konwersji powierzchnia została zmniejszona o 9,45 ha (łączna powierzchnia działek rolnych B1, J2 i N1, które zostały wykluczone z płatności w ramach wariantu z powodu niespełnienia warunku określonego w § 9 ust. 2b rozporządzenia ekologicznego, przewidującego obowiązek poddania materiału siewnego pochodzące z upraw m.in. trawy w siewie czystym z przeznaczeniem na materiał siewny ocenie na podstawie przepisów o nasiennictwie).

Przeprowadzone postępowanie w sprawie pozwalało na ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności, gdyż ujawnione w toku realizacji zobowiązania ekologicznego uchybienia polegające na zaniechaniu kontynuowania zobowiązania ekologicznego na niezmniejszonym poziomie, spowodowały konieczność zwrotu nienależnie wypłaconych płatności, stosownie do art. 35 ust. 4 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014.

Przepis art. 35 ust. 2 - 4 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 30.06.2014 r. str. 48 dalej jako "rozporządzenie Komisji (UE) Nr 640/2014") stanowi, iż odmawia się wnioskowanego wsparcia bądź cofa się je w całości lub w części, jeżeli nie spełniono zobowiązań ustanowionych w programie rozwoju obszarów wiejskich lub, w stosownych przypadkach, innych obowiązków dotyczących operacji, ustanowionych w przepisach Unii, w przepisach krajowych lub w programie rozwoju obszarów wiejskich, w szczególności w przepisach w zakresie zamówień publicznych, pomocy państwa oraz innych obowiązkowych normach i wymogach

Zdaniem organu odwoławczego wnioskodawca nie dotrzymał podjętego zobowiązania ekologicznego, czego konsekwencją jest zastosowanie § 31 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia ekologicznego, zgodnie z którym płatność ekologiczna podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik zmniejszył wielkość obszaru, na którym powinien realizować zobowiązanie ekologiczne, przy czym zwrotowi podlega płatność ekologiczna przyznana za realizację tego zobowiązania, w części odpowiadającej iloczynowi powierzchni obszaru, na której rolnik ten nie realizuje tego zobowiązania, i średniej wysokości płatności ekologicznej na 1 ha tego obszaru, przyznanej za realizację tego zobowiązania w roku poprzednim.

Organ stwierdził, że skarżący zobowiązany jest do zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności ekologicznych w łącznej wysokości 16 698,79 zł.

Odnosząc się do kwestii odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności organ odwoławczy wskazał, że na kwotę nienależnie pobranych płatności składa się kwota płatności ekologicznej w wysokości 16 698,79 zł przyznanych za rok 2017 i 2018. Wymieniona kwota przekracza kwotę stanowiącą równowartości 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 907/2014 z dnia 11 marca 2014 r., uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do agencji płatniczych i innych organów, zarządzania finansami, rozliczania rachunków, zabezpieczeń oraz stosowania euro (Dz. Urz. UE L 2014.255.18, z późn. zm.). Tym samym nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.

Nie zaistniały także przesłanki, o których mowa w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014. Płatności ekologiczne za lata 2017 i 2018, wypłacone na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Lublinie z dnia 19 kwietnia 2018 r. oraz 3 kwietnia 2019 r., nie wynikały z pomyłki organu. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydając decyzję, na mocy której została zrealizowana płatność, kierował się żądaniem wnioskodawcy i jego oświadczeniem o sposobie użytkowania działek rolnych. Wnioskodawca podpisując wniosek potwierdził znajomość zasad przyznawania płatności.

Organ odwoławczy podniósł nadto, że w świetle art. 3 ust. 1 rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE. L. z 1995 r. Nr 312, str. 1), dalej jako "rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95", okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Pod pojęciem daty zakończenia programu należy rozumieć dzień zakończenia programu wynikający z deklaracji zamykającej program wysyłanej do Komisji Europejskiej. W odniesieniu do płatności w ramach PROW 2014-2020, będzie to data nie wcześniejsza niż 31 grudnia 2023 r. (tj. data, do której możliwe jest dokonywanie wypłat w ramach programu). Oznacza to, że w powyższej sprawie obowiązek zwrotu nienależnie pobranej płatności nie przedawnił się.

G. H. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 27 sierpnia 2021 r. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 75, art. 77 i art. 78 w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.), dalej jako "k.p.a.", poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, błędną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego oraz brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nieprzeprowadzenie dowodów mających istotne znaczenie w sprawie oraz brak odpowiedzi na wniosek z dnia 7 września 2021 r. o wydanie opinii, co miało wpływ na wydanie wadliwej decyzji. W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w październiku 2019 r. został przez skarżącego złożony w Biurze Powiatowym ARiMR w Lublinie protokół strat w gospodarstwie skarżącego poniesionych w związku z suszą, która miała miejsce w 2019 r., sporządzony przez komisję powołaną przez Wojewodę Lubelskiego. W protokole ujęte zostały działki rolne B1, J2 i N1, na których skarżący zadeklarował trawę w siewie czystym. Zdaniem skarżącego złożenie powyższego protokołu stanowiło zgłoszenie siły wyższej, wobec czego organ nie powinien określać kwoty do zwrotu. Do skargi skarżący załączył wskazany wyżej protokół strat.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm. – dalej jako "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji według powyższych reguł Sąd stwierdził, że skarga w rozpoznawanej sprawie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, którą utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji ustalającą skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności ekologicznych w łącznej wysokości 16 698,79 zł.

Materialną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 1505 z późn. zm., dalej jako "ustawa o ARiMR"), w myśl którego ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej, 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1 (art. 29 ust. 2).

Przepisy ustawy o ARiMR określają jedynie tryb oraz organy właściwe w sprawie ustalania kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych wymienionych w art. 29 ust. 1 tej ustawy. W odniesieniu do płatności pobranych przez skarżącego obowiązek zwrotu wynika natomiast z przepisów rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014, który w art. 7 ust. 1 stanowi, że w przypadku dokonania nienależytej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną, w stosownych przypadkach, o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2 tego przepisu.

Zobowiązanie ekologiczne, którego podjął się skarżący zostało natomiast uregulowane w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 347, str. 487 z późn. zm.) oraz w przepisach krajowych – w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, wydanym na podstawie art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2021 r. poz. 2137 z późn. zm.), dalej jako "ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich".

Stosownie do § 17 ust. 2 rozporządzenia ekologicznego, wniosek o przyznanie płatności ekologicznej składa się do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę rolnika.

Jak wynika z akt sprawy, w 2017 r. skarżący podjął się realizacji pięcioletniego zobowiązania ekologicznego, którego elementy określone zostały pierwszym wnioskiem o przyznanie płatności ekologicznej oraz decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 19 kwietnia 2018 r. W latach 2018 r. i 2019 r., w ramach wariantu 7.1 Uprawy rolnicze po okresie konwersji skarżący zadeklarował uprawę "trawy w siewie czystym z przeznaczeniem na materiał siewny uprawa wieloletnia" na działkach rolnych B1, J2 i N1( w pierwszym roku zobowiązania ekologicznego na tych działkach skarżący deklarował w tym wariancie łubin wąskolistny na nasiona i koniczynę czerwoną). Stosownie do § 19 ust. 5 w zw. z § 9 ust. 2b i ust. 2c rozporządzenia ekologicznego skarżący zobowiązany był do przedstawienia w drugim roku tej uprawy tj. trawy w siewie czystym z przeznaczeniem na materiał siewny, kopii świadectwa oceny polowej materiału siewnego wydanego na podstawie przepisów o nasiennictwie lub zaświadczenia o wydaniu takiego świadectwa wydanego przez właściwego ze względu na położenie plantacji nasiennej wojewódzkiego inspektora ochrony roślin i nasiennictwa, do dnia 30 listopada roku, w którym złożył wniosek o płatność. Skarżący tego nie uczynił, wobec czego w toku postępowania z wniosku o przyznanie płatności na rok 2019 organ wezwał go do złożenia stosownych wyjaśnień w tym zakresie, w terminie 7 dniu od daty doręczenia wezwania. W odpowiedzi na wezwanie skarżący nadesłał pismo z dnia 16 kwietnia 2020 r., do którego dołączył wspomniane już wyżej zaświadczenie z dnia 12 listopada 2019 r. wystawione przez M. Sp. z o. o. o braku wykonania oceny polowej ze względu na zaistniałe szkody spowodowane przez suszę. Na podstawie wyjaśnień skarżącego organ uznał, że skarżący nie spełnił ciążącego na nim warunku określonego w § 19 ust. 5 w zw. z § 9 ust. 2b i ust. 2c rozporządzenia ekologicznego obowiązku i wykluczył działki rolne B1, J2 i N1 z płatności w ramach wariantu 7.1 Uprawy rolnicze po okresie konwersji (decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Lublinie z dnia 30 kwietnia 2020 r.).

W latach 2017 i 2018 r. skarżący ubiegał się także o płatność w ramach wariantu 10.2 Ekstensywne uprawy sadownicze po okresie konwersji do powierzchni 0,10 ha deklarując jako uprawę "sad". Płatność została mu przyznana w tym zakresie decyzjami z dnia 19 kwietnia 2018 r. i z dnia 3 kwietnia 2019 r. w wysokości 57,70 zł w obu decyzjach. Wykaz Jednostki Certyfikującej potwierdził uprawę jabłoni domowej, która nie została uwzględniona w ramach wariantu 10.2 w załączniku nr 4 rozporządzenia ekologicznego.

Wobec powyższego organ ustalił kwotę do zwrotu na podstawie § 31 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia ekologicznego, w myśl którego płatność ekologiczna podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik zmniejszył wielkość obszaru, na którym powinien realizować zobowiązanie ekologiczne, przy czym zwrotowi podlega płatność ekologiczna przyznana za realizację tego zobowiązania, w części odpowiadającej iloczynowi powierzchni obszaru, na której rolnik ten nie realizuje tego zobowiązania, i średniej wysokości płatności ekologicznej na 1 ha tego obszaru, przyznanej za realizację tego zobowiązania w roku poprzednim.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny, po pierwsze czy w okolicznościach niniejszej sprawy organy zasadnie ustaliły skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności ekologicznych w sytuacji, gdy skarżący powoływał się na wystąpienie siły wyższej, o której mowa w art. 4 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014, a także po drugie czy w ustalonym stanie faktycznym sprawy właściwą podstawą prawną nienależnie pobranych płatności jest przepis § 31 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia ekologicznego.

Stosownie do art. 4 ust. 1 przepisu rozporządzenia unijnego, w odniesieniu do płatności bezpośrednich, gdy beneficjent nie jest w stanie spełnić kryteriów kwalifikowalności lub innych obowiązków w wyniku siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, zachowuje on prawo do pomocy w odniesieniu do obszaru lub zwierząt, które były kwalifikowalne w chwili wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności.

W odniesieniu do innych środków rozwoju obszarów wiejskich państwa członkowskie nie wymagają częściowego lub całkowitego zwrotu wsparcia w przypadku działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności. W przypadku zobowiązań lub płatności wieloletnich, nie wymaga się zwrotu wsparcia otrzymanego w poprzednich latach, a zobowiązania lub płatności są kontynuowane w kolejnych latach zgodnie z ich pierwotnym okresem trwania.

Przypadki siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności zgłasza się na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami wymaganymi przez właściwy organ, w ciągu piętnastu dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności (art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014).

W rozpoznawanej sprawie, w toku postępowania o przyznanie płatności ekologicznej na 2019 r. skarżący powołał się na wystąpienie szkody spowodowanej przez suszę, w związku z czym nie mógł dostarczyć dokumentu potwierdzającego spełnienie obowiązku wynikającego z § 19 ust. 5 w zw. z § 9 ust. 2b i ust. 2c rozporządzenia ekologicznego. W toku postępowania administracyjnego dotyczącego zwrotu nienależnie pobranych płatności, w odwołaniu od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Lublinie z dnia 9 lipca 2021 r. skarżący wyjaśnił natomiast, że z uwagi na ogłoszenie przez Wojewodę Lubelskiego klęski suszy skarżący złożył w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie pomocy z powodu suszy, do którego załączył protokół z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie skarżącego, sporządzony przez powołaną przez wojewodę komisję. Jak wskazał skarżący pomoc została mu przyznana przez ARiMR w dniu 11 października 2019 r.

Organy obu instancji w zasadzie w ogóle nie rozważyły powyższej kwestii, wskazując jedynie, że zaświadczenie zostało wystawione w dniu 12 listopada 2019 r., natomiast skarżący złożył je dopiero na wezwanie organu w dniu 16 kwietnia 2020 r., w związku z czym piętnastodniowy termin, o którym mowa w art. 4 ust. 2 rozporządzenia ekologicznego został przekroczony i wystąpienie siły wyższej nie mogło zostać uwzględnione. Organ odwoławczy nie odniósł się także do twierdzeń skarżącego podniesionych w odwołaniu.

W tym miejscu zaznaczyć należy, że postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym prowadzonym w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, na podstawie którego organ ustala - w drodze decyzji administracyjnej - kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych. Przedmiotem badania w tym postępowaniu jest nie tylko ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy, ale także ocena wystąpienia przesłanek przemawiających za odstąpieniem od obowiązku zwrotu tych środków.

Wyjaśnienia również wymaga, że stosownie do art. 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w odpowiednich przepisach unijnych, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.), zwanej dalej "k.p.a.", chyba że ustawa stanowi inaczej. Zgodnie natomiast z art. 27 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy organ stoi na straży praworządności i jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 27 ust. 3 cytowanej ustawy).

Z powyższego wynika, że co do zasady, w tego rodzaju postępowaniach, rola organu sprowadza się do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i na organie nie ciąży obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co oznacza, że organ nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy. Organ został jedynie zobowiązany do rozpatrzenia materiału dowodowego, wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i uczestników postępowania.

Niemniej jednak organ administracji publicznej nie jest zwolniony z obowiązku dokonywania ustaleń zgodnych z prawdą oraz z rozpatrzenia materiału dowodowego w ramach zasady swobodnej oceny dowodów. Stosownie bowiem do art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego rozumieć należy uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności.

Mocą przepisów szczególnych z zastosowania nie została również wyłączona wyrażona w art. 11 k.p.a. zasada przekonywania, w myśl której organy powinny wyjaśnić stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonywania przez stronę decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Wszelkie okoliczności i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla jej rozstrzygnięcia, muszą być przez organ rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane. Powyższe koreluje z przepisem art. 107 § 3 k.p.a., który nakłada na organ obowiązek uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia zarówno w zakresie faktycznym, jak i prawnym. Z decyzji musi wynikać zatem, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.

Przepisy ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, rozporządzenia ekologicznego oraz ustawy o ARiMR nie wyłączają również z zastosowania w tego typu sprawach art. 77 § 4 k.p.a., w myśl którego fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu. Faktami znanymi organowi z urzędu są natomiast fakty, które organ administracji poznał, realizując swe ustawowe zadania i kompetencje. Nie budzi natomiast wątpliwości, że organy właściwe do orzekania w sprawach zwrotu nienależnie pobranych płatności ekologicznych są również właściwe w zakresie przyznawania pomocy w związku z wystąpieniem szkód w gospodarstwach rolnych. Stosownie bowiem do art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o ARiMR, zadaniem Agencji jest m.in. wspieranie przedsięwzięć związanych ze wznowieniem produkcji w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej, w których wystąpiły szkody spowodowane przez suszę, grad, deszcz nawalny, ujemne skutki przezimowania, przymrozki wiosenne, powódź, huragan, piorun, obsunięcie się ziemi lub lawinę, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich. Agencja realizuje te zadania na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz. 187 z późn. zm.), dalej jako "rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań ARiMR" wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 4 ust. 6 ustawy o ARiMR. Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 i pkt 6 rozporządzenia, Agencja udziela pomocy finansowej z przeznaczeniem na wznowienie produkcji w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej, w których wystąpiły szkody spowodowane przez suszę, grad, deszcz nawalny, ujemne skutki przezimowania, przymrozki wiosenne, powódź, huragan, piorun, obsunięcie się ziemi lub lawinę, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich oraz realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa, rozwoju wsi, rynków rolnych i przetwórstwa produktów rolnych lub ze Wspólnej Polityki Rolnej lub w zakresie objętym działem administracji rządowej - rybołówstwo. Natomiast w myśl § 13v ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia, w 2019 i 2020 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu: 1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; 2) w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy. Pomoc ta jest przyznawana, w drodze decyzji kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego, na wniosek tego producenta rolnego złożony na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej (ust. 4).

Zwrócić należy także uwagę, że producent rolny w każdym postępowaniu przed organami ARiMR, niezależnie od rodzaju pomocy z jakiej korzysta, występuje pod tym samym numerem identyfikacyjnym, nadanym w trybie określonym w ustawie z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2022 r. poz. 203), dalej jako "ustawa o krajowym systemie ewidencji producentów", co wynika wprost z art. 13 tej ustawy. Przyjęcie tezy, że w postępowaniach prowadzonych przez ten sam organ, wobec tego samego rolnika i na podstawie częściowo tych samych dokumentów, beneficjent pomocy miałby składać dokumenty do każdej sprawy oddzielnie byłoby zbyt formalistyczne i pozostawałoby w sprzeczności z zasadą praworządności, o której mowa w art. 27 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich oraz art. 7 Konstytucji RP (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 17 listopada 2016 r., I SA/Ke 483/16).

W tym kontekście zupełnie niezrozumiałe jest pominięcie przez organ kwestii złożenia przez skarżącego w Biurze Powiatowym ARiMR wniosku o pomoc związaną z wystąpieniem suszy w 2019 r., do którego skarżący dołączył protokół oszacowania szkód i otrzymania takiej pomocy. W sytuacji, gdy organ właściwy do orzekania w sprawach zwrotu nienależnie pobranych płatności jest również właściwy w sprawach przyznawania pomocy związanej z wystąpieniem szkód związanych z siłą wyższą zasadne jest przyjęcie, że mógł on mieć wiedzę na temat złożenia przez skarżącego takiego wniosku oraz ewentualnego wydania decyzji w tym zakresie, a co za tym idzie być w posiadaniu właściwych dokumentów.

Jest to o tyle istotne, że art. 4 rozporządzenia nr 640/2014 nie przewiduje szczególnej formy powiadomienia organu o wystąpieniu siły wyższej lub nadzwyczajnych okolicznościach. Przepis ten zastrzega jedynie formę pisemną powiadomienia i nakłada na stronę obowiązek odpowiedniego udokumentowania takiego stanu. Nie budzi żadnych wątpliwości Sądu, że przedstawienie organowi protokołu oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie skarżącego, sporządzonego w trybie i na zasadach przyznawania pomocy w tym zakresie, może zostać uznane za pisemne powiadomienie organu o wystąpieniu siły wyższej w rozumieniu omawianego przepisu i udokumentowanie takiego stanu.

Milczenie organu odnoście powyższych kwestii czyni niemożliwym prawidłową ocenę rozstrzygnięcia w kontekście art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014, tj. czy skarżący dopełnił obowiązku zgłoszenia na piśmie wystąpienia siły wyższej w piętnastodniowym terminie. Podkreślenia wymaga, że w myśl ust. 1 tego przepisu, w przypadku działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, częściowy lub całkowity zwrotu wsparcia nie jest wymagany. W sytuacji natomiast wystąpienia siły wyższej w przypadku zobowiązań lub płatności wieloletnich, nie wymaga się zwrotu wsparcia otrzymanego w poprzednich latach, a zobowiązania lub płatności są kontynuowane w kolejnych latach zgodnie z ich pierwotnym okresem trwania. Wyjaśnienie rzeczywistego terminu zgłoszenia przez skarżącego wystąpienia suszy, w szczególności wobec jednoznacznych twierdzeń skarżącego w tym zakresie jest kluczowe i może mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wobec powyższego należało uznać, że wydając zaskarżoną decyzję organy administracji nie wywiązały się z nałożonego na nie obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, wynikającego z art. 27 ust. 1 pkt 2, a także zasad postępowania określonych w art. 11 i art. 77 § 4 k.p.a. Organ odwoławczy nie weryfikował twierdzeń skarżącego w odniesieniu do wcześniejszego zgłoszenia siły wyższej i w żaden sposób nie odniósł się do tej argumentacji. Czyni to stanowisko organu w kwestii ustalenia nienależnie pobranych przez skarżącego płatności przedwczesnym i uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji, do którego składane są wnioski o pomoc z powodu wystąpienia szkód.

Niezależnie od stwierdzonych powyżej uchybień natury procesowej, konieczne jest również zwrócenie uwagi na występujące w rozstrzygnięciu organu inne niezgodności.

Przede wszystkim wskazać należy na wewnętrzną sprzeczność w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dotyczącą podstawy prawnej zwrotu nienależnie pobranych płatności. Z jednej strony organ stwierdza bowiem, że płatność podlega zwrotowi na podstawie § 31 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia ekologicznego, z tego względu, że beneficjent zmniejszył wielkość obszaru, na którym powinien realizować zobowiązanie ekologiczne, a wiec nie spełnił jednego z kryteriów kwalifikowalności, z drugiej zaś strony powołuje się na treść art. 35 ust. 4 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/201. Artykuł 35 tego rozporządzenia reguluje niezgodność z kryteriami kwalifikowalności innymi niż wielkość obszaru i liczba zwierząt oraz niespełnienie zobowiązań lub innych obowiązków. Jak to już wyżej zaznaczono, skarżący podjął się realizacji i realizował zobowiązania wieloletnie i w załączniku nr 2 ust. 1d rozporządzenia ekologicznego zawarty jest wymóg dodatkowy dla Pakietu 7. Uprawy rolnicze po okresie konwersji, poddanie materiału siewnego pochodzącego z tych upraw (w niniejszej sprawie traw w siewie czystym z przeznaczeniem na materiał siewny) ocenie na podstawie przepisów o nasiennictwie. W przypadku uprawy dwuletniej i wieloletniej przestrzeganie wymogu nie jest wymagane w pierwszym roku prowadzenia tej uprawy. Oceny powyższej skarżący w drugim roku uprawy nie przedstawił, nie oznacza to jednak jak przyjął to organ likwidacji uprawy i zmniejszenia powierzchni na której realizowane jest zobowiązanie pięcioletnie.

Jak stanowi art. 35 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 odmawia się wnioskowanego wsparcia bądź cofa się je w całości lub w części, jeżeli nie spełniono następujących zobowiązań lub innych obowiązków zobowiązań ustanowionych w programie rozwoju obszarów wiejskich; lub w stosownych przypadkach, innych obowiązków dotyczących operacji, ustanowionych w przepisach Unii, w przepisach krajowych lub w programie rozwoju obszarów wiejskich, w szczególności w przepisach w zakresie zamówień publicznych, pomocy państwa oraz innych obowiązkowych normach i wymogach.

W myśl zaś art. 35 ust. 3 rozporządzenia 640/2014 przy podejmowaniu decyzji o kwocie wsparcia podlegającego odmowie lub wycofaniu w wyniku nieprzestrzegania zobowiązań lub innych obowiązków, o których mowa w ust. 2, państwa członkowskie biorą pod uwagę dotkliwość, zasięg, trwałość i powtarzalność niezgodności dotyczącej warunków przyznania wsparcia określonych w ust. 2. Dotkliwość niezgodności zależy w szczególności od znaczenia jej konsekwencji, z uwzględnieniem celów, którym miały służyć niespełnione zobowiązania lub obowiązki. Zasięg niezgodności zależy w szczególności od skutków, jakie niezgodność wywiera na całość operacji. Trwałość zależy w szczególności od czasu trwania skutków lub możliwości likwidacji tych skutków przy użyciu racjonalnych środków. Powtarzalność zależy od tego, czy stwierdzono wcześniej podobne niezgodności, w ostatnich czterech latach lub w całym okresie programowania 2014-2020, w przypadku tego samego beneficjenta i takiego samego środka lub rodzaju operacji lub - w przypadku okresu programowania 2007-2013 - podobnego środka.

Uzupełnieniem powyższej regulacji jest art. 35 ust. 4 rozporządzenia 640/2014, zgodnie z którym w przypadku zobowiązań lub płatności wieloletnich cofnięcia w oparciu o kryteria określone w ust. 3 stosuje się również do kwot już wypłaconych w latach poprzednich na daną operację.

Z zacytowanych przepisów wynika w sposób jednoznaczny podstawa do dochodzenia od rolnika kwot pobranych płatności, w sytuacji niespełnienia przez niego warunków realizacji zobowiązania wieloletniego. Prawodawca unijny przesądził tę kwestię w sposób jednoznaczny, pozostawił jedynie poszczególnym państwom członkowskim określenie sposobu wyliczenia kwot nienależnie pobranej płatności z tego tytułu, określając jednak kryteria w oparciu o które kwota ta winna być skalkulowana.

W krajowym porządku prawnym omawiana kwestia została uregulowana przepisami § 31a rozporządzenia ekologicznego który w pkt 1 lit. a stanowi, że w przypadku stwierdzenia uchybienia w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach zobowiązania ekologicznego, w celu zastosowania art. 35 ust. 4 rozporządzenia nr 640/2014, płatność ekologiczna podlega zwrotowi, a do ustalenia wysokości tego zwrotu przepisy § 30 ust. 1-9 oraz 12 i 13 stosuje się odpowiednio, z tym że w przypadku uchybienia określonego w § 30 ust. 1 w odniesieniu do wymogów określonych w ust. 1, 1b-1e i ust. 2 pkt 1 lit. h oraz pkt 2 lit. k załącznika nr 2 do rozporządzenia - iloczyn współczynnika dotkliwości i trwałości danego uchybienia wynosi 1%.

Stosownie zaś do § 30 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego, jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach poszczególnych pakietów lub ich wariantów, płatność ekologiczna w części dotyczącej danego pakietu lub jego wariantu przysługuje w wysokości zmniejszonej o kwotę stanowiącą iloczyn:

1) iloczynu

a) współczynnika dotkliwości danego uchybienia i

b) współczynnika trwałości danego uchybienia

- określonych w załączniku nr 10 do rozporządzenia oraz

2) kwoty stanowiącej iloczyn:

a) wysokości płatności, jaka przysługiwałaby w ramach danego pakietu lub wariantu, gdyby rolnik przestrzegał tych wymogów, oraz

b) procentowego stosunku powierzchni obszaru, na którym stwierdzono to uchybienie, do powierzchni obszaru, na którym powinny być przestrzegane te wymogi w ramach danego pakietu lub jego wariantu.

Powyższe rozbieżności wskazują na nieprawidłową podstawę prawną zwrotu nienależnie pobranych płatności, a co za tym idzie na niewłaściwą kwotę podlegającą zwrotowi.

W powiązaniu z powyższym pozostaje kolejna sprzeczność zaskarżonego rozstrzygnięcia. Organ nie wyjaśnił dlaczego ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach wariantu 7.1 Uprawy rolnicze po okresie konwersji w stosunku do 2017 r. Organ wskazał jedynie, że w przypadku zobowiązań lub płatności wieloletnich cofnięcia w oparciu o określone kryteria stosuje się również do kwot już wypłaconych w latach poprzednich za daną operację. Podkreślenia natomiast wymaga, że skarżący w ramach tego wariantu zadeklarował uprawę "trawy w siewie czystym z przeznaczeniem na materiał siewny uprawa wieloletnia" na działkach B1, J2 i N1 dopiero w 2018 r. Złożenie dokumentu potwierdzającego spełnienie wynikającego z § 19 ust. 5 w zw. z § 9 ust. 2b rozporządzenia ekologicznego obowiązku wymagane było dopiero w drugim roku tej uprawy, tj. w 2019 r.

W związku z powyższym niezrozumiałe jest ustalenie skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności w związku niespełnieniem warunku ściśle dotyczącego wariantu 7.1 Uprawy rolnicze po okresie konwersji i zadeklarowanej w ramach tego wariantu konkretnej uprawy w stosunku do roku, w którym skarżący w ogóle nie występował o płatność w tym zakresie.

Z tych wszystkich przyczyn zaskarżoną decyzję, jak i decyzję organu I instancji należało uznać za wadliwą, wydaną przedwcześnie, z naruszeniem omówionych wyżej przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz przepisów prawa materialnego, mających wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę organy wezmą pod uwagę poczynione rozważania, przeprowadzą postępowanie w sposób odpowiadający omówionym wyżej wymogom określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego, a w szczególności poczynią odpowiednie ustalenia w zakresie złożenia przez skarżącego wniosku o pomoc związaną z wystąpieniem w jego gospodarstwie suszy i ewentualnym przyznaniem takiej pomocy oraz załączą do akt niniejszej sprawy stosowne dokumenty, jeżeli będą one rzeczywiście w posiadaniu organu. Dopiero bowiem na podstawie tak uzupełnionego materiału (art. 77 § 4 k.p.a.) możliwa będzie ocena spełnienia przez skarżącego przesłanek uznania przypadku siły wyższej, o której mowa w art. 4 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014, co stanowi niezbędny element rozstrzygnięcia w zakresie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności ekologicznych. Następnie organ wyda stosowne rozstrzygnięcie, które szczegółowo uzasadni. W szczególności organ wskaże i wyjaśni właściwą podstawę prawną ustalenia skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności, w kontekście omówionych wyżej rozbieżności.

Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz na podstawie art. 135 p.p.s.a. poprzedzające ją rozstrzygnięcie organu I instancji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. W myśl tego przepisu, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie wniosek o rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym został zgłoszony przez organ w odpowiedzi na skargę, zaś strona skarżąca nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.