Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2184/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 1a pkt 2, art. 18, art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, art. 35 § 1, art. 54 § 1, art. 56 § 1, art. 58 § 1, art. 80 § 1, 2 i 3
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 3 § 1 i 2, art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 102
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.) Sędzia del. WSA Beata Kozicka Protokolant Magdalena Sagan po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Finansów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 maja 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 3415/14 w sprawie ze skargi Województwa Mazowieckiego na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od Szefa Krajowej Administracji Skarbowej na rzecz Województwa Mazowieckiego 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 maja 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 3415/14, po rozpoznaniu skargi Województwa Mazowieckiego na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] października 2014 r., w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną, 1/ uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia [...] maja 2014 r.; oraz 2/ zasądził na rzecz skarżącego Województwa zwrot kosztów postępowania sądowego.

I

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia.

Naczelnik Urzędu Skarbowego Warszawa - Praga wszczął postępowanie egzekucyjne z majątku Województwa Mazowieckiego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego w dniu [...] marca 2014 r. i obejmującego należności z tytułu niedokonanej wpłaty z przeznaczeniem na część regionalną subwencji ogólnej za grudzień 2013 r. w wysokości kwoty należności głównej 55.112.112 zł. Odpis tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanemu w dniu [...] kwietnia 2014 r.

Zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego Województwa Mazowieckiego w Banku [...] S.A. w W. Zawiadomienie o zajęciu doręczono dłużnikowi w dniu [...] kwietnia 2014 r., natomiast zobowiązanemu w dniu [...] kwietnia 2014 r.

Województwo Mazowieckie wniosło zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku, zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego oraz niespełnienia przez tytuł wykonawczy nr [...] wymogów określonych w art. 27 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.; powoływanej dalej jako: u.p.e.a.).

W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Skarbowego Warszawa - Praga postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. zawiesił w całości postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów.

W skierowanej do Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie skardze na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego, Województwo Mazowieckie - powołując art. 54 § 1 u.p.e.a. - zakwestionowało wykonanie w dniu [...] kwietnia 2014 r. przelewu zajętej kwoty w wysokości 60.317.111,20 zł z rachunku prowadzonego przez Bank [...] S.A. pomimo, iż [...] kwietnia 2014 r. wskutek wniesionych zarzutów zawieszono postępowanie egzekucyjne z mocy samego prawa do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie tych zarzutów. Podniesiono również, iż o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego organ postanowił [...] kwietnia 2014 r. i pomimo, że w tym samym dniu Bank wykonał zajęcie i przekazał całą kwotę na rachunek organu egzekucyjnego, organ egzekucyjny nie uchylił dokonanych czynności egzekucyjnych choć było to uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie oddalił skargę Województwa Mazowieckiego na czynność egzekucyjną dokonaną zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r., uznając ją za nieuzasadnioną. Organ wskazał, że zajęcie wierzytelności pieniężnej dokonane zostało prawidłowo, tj. zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a. Zawiadomienie o zajęciu zawierało wszystkie niezbędne elementy, informacje i pouczenia, a także zostało sporządzone na właściwym formularzu, wynikającym z rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.). Organ podkreślił, że treść skargi nie wskazuje na naruszenie art. 80 u.p.e.a., a strona nie podniosła żadnych konkretnych zarzutów dotyczących czynności zajęcia wierzytelności.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosło Województwo Mazowieckie, w uzasadnieniu podnosząc m.in., że organ nadzoru nie odniósł się do istoty skargi na czynności egzekucyjne dotyczącej wyegzekwowania należności będącej konsekwencją zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego pomimo istniejącego stanu zawieszenia postępowania egzekucyjnego oraz nie rozpatrzył istoty sprawy, koncentrując się wyłącznie na opisie stanu faktycznego sprawy i jej ujęciu w kontekście innych środków odwoławczych przysługujących zobowiązanemu na zupełnie innych podstawach prawnych i w zupełnie innym kontekście (zarzuty, zażalenie na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego).

Postanowieniem z dnia [...] października 2014 r. Minister Finansów, po ponownym rozpoznaniu sprawy, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie pierwszoinstancyjne. Organ wyjaśnił, iż analiza materiału dowodowego sprawy nie wykazała nieprawidłowości i naruszenia prawa przez organ egzekucyjny, tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego Warszawa - Praga. W toku postępowania organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnej, do której upoważniła go ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zastosowany środek egzekucyjny jest wymieniony w katalogu środków z art. 1a pkt 12 u.p.e.a., tj. egzekucja z rachunku bankowego. Środek ten został zastosowany w sposób prawidłowy, zgodnie z art. 80 u.p.e.a.

Odnosząc się do możliwości prowadzenia przez organ egzekucyjny postępowania egzekucyjnego wobec jego zawieszenia na skutek złożonych przez zobowiązanego zarzutów, Minister wyjaśnił, iż art. 58 u.p.e.a. nie reguluje zagadnienia skutków zawieszenia postępowania egzekucyjnego w sposób wyczerpujący, wobec czego koniecznym jest odniesienie się do przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.; powoływanej dalej jako: k.p.a.). Z chwilą zawieszenia postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny nie może więc podejmować czynności zmierzających do zastosowania bądź realizacji środka egzekucyjnego. Minister stwierdził, że Naczelnik US Warszawa - Praga od [...] kwietnia 2014 r., tj. od chwili zawieszenia z mocy prawa postępowania egzekucyjnego, nie podejmował żadnych czynności egzekucyjnych. Organ wskazał przy tym na różnicę pomiędzy czynnościami podejmowanymi przez organ egzekucyjny, a czynnościami podjętymi przez dłużnika zajętej wierzytelności. Kwestionowana przez skarżącego czynność dokonania w dniu [...] kwietnia 2014 r. przelewu kwoty 60.317.111,20 zł na rachunek organu egzekucyjnego była czynnością dłużnika zajętej wierzytelności, tj. Banku PKO BP S.A., będącą wynikiem czynności organu egzekucyjnego podjętej przed dniem zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Naczelnik US Warszawa - Praga podjął czynności mające na celu wyegzekwowanie dochodzonych na podstawie tytułu wykonawczego należności w dniu 7 kwietnia 2014 r., kierując do Banku [...] S.A. zawiadomienie o zajęciu wierzytelności zobowiązanego z tego rachunku bankowego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Województwo Mazowieckie wniosło o uchylenie w całości postanowień obu instancji, zarzucając naruszenie: art. 54 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 18 tej ustawy oraz w zw. z art. 6, 7, 8 i 77 k.p.a.; art. 80 § 1 i 2 u.p.e.a.; art.35 § 1 w zw. z art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a.; art.102 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. W uzasadnieniu skarżący podtrzymał swoją dotychczasową argumentację, akcentując, iż do zawiadomienia banku o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego doszło w dniu [...] kwietnia 2014 r., natomiast do zawieszenia z mocy samego prawa postępowania egzekucyjnego doszło w dniu wniesienia zarzutów przez zobowiązanego, a więc w dniu [...] kwietnia 2014 r. Tym samym czynność zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego nastąpiła już w trakcie trwania zawieszenia postępowania i w świetle art. 80 § 1 i 2 u.p.e.a. nie mogła być, zdaniem skarżącego, skuteczna.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wyrokiem z dnia 27 maja 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie z dnia [...] października 2014 r. oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia [...] maja 2014 r.

Sąd I instancji przypomniał, że Województwo Mazowieckie złożyło w dniu [...] kwietnia 2014 r. zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w administracji w oparciu o art. 33 § 1 pkt 1, 8 oraz pkt 10 u.p.e.a., wobec czego zaistniała przesłanka do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Naczelnik US Warszawa – Praga, działając na podstawie art. 56 § 1 pkt 5 w zw. z art. 35 § 1 u.p.e.a., zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Województwa Mazowieckiego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] marca 2014 r. Wystąpienie przesłanek z art. 56 § 1 zgodnie z § 3 obligowało bowiem organ egzekucyjny do wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego, które ma charakter deklaratoryjny, a zatem potwierdza jedynie skutek, który następuje ex lege i od daty stanowiącej podstawę zawieszenia, czyli od [...] kwietnia 2014 r. W świetle powyższego WSA wskazał, że postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone od momentu zdarzenia, które mieści się w katalogu art. 56 § 1 u.p.e.a., natomiast postanowienie wydane później fakt ten jedynie stwierdza.

Sąd przypomniał, że przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest skarga na dokonaną czynność egzekucyjną, polegającą na zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego. WSA przywołał treść art. 80 u.p.e.a. i stwierdził, że nie ulega wątpliwości, iż data doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego to data dokonania czynności w postępowaniu egzekucyjnym. Sąd podniósł, że w rozpoznawanej sprawie bezsporna jest okoliczność, iż zawiadomienie banku o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego miało miejsce w dniu [...] kwietnia 2014 r., zaś do zawieszenia postępowania egzekucyjnego z mocy samego prawa doszło w dniu [...] kwietnia 2014 r. Wobec powyższego zdaniem WSA, czynność zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego nastąpiła już w trakcie zawieszenia postępowania i należało uznać ją za bezskuteczną.

Sąd I instancji podkreślił, że w zakresie, w jakim u.p.e.a. nie zawiera wyczerpujących rozwiązań dotyczących zawieszenia postępowania egzekucyjnego, stosownie do art. 18 tej ustawy odpowiednie zastosowanie będą miały przepisy k.p.a., między innymi właśnie w zakresie możliwości podejmowania czynności procesowych w czasie zawieszenia postępowania egzekucyjnego przez organy egzekucyjne. WSA wskazując na treść art. 102 k.p.a. stwierdził ponadto, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności zawarte w tym przepisie, uprawniające organ do podjęcia niezbędnych czynności w trakcie zawieszenia postępowania, w związku z czym organ egzekucyjny winien wstrzymać się z czynnością do czasu ustania przyczyny zawieszenia postępowania.

II

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Minister Finansów, zaskarżając wyrok w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości oraz oddalenie skargi Województwa Mazowieckiego, ewentualne o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Ponadto organ skarżący kasacyjnie wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), zaskarżonemu wyrokowi organ zarzucił naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, tj.:

- błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 1a pkt 2 w zw. z art. 80 § 1 i art. 58 § 1 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że data doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego to data dokonania czynności w postępowaniu egzekucyjnym podczas, gdy zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a., czynność egzekucyjna to działania organu egzekucyjnego zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego realizowane przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a., a nie czynności dłużnika zajętej wierzytelności, czyli banku tj. odebrania zawiadomienia o zajęciu, czy przekazania środków z rachunku zobowiązanego. Ustawodawca w art. 58 § 1 u.p.e.a., określając wpływ zawieszenia postępowania egzekucyjnego na dokonane czynności, pozostawił w mocy już dokonane czynności egzekucyjne czyli działania organu egzekucyjnego;

2. przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 56 § 1 pkt 5 i art. 58 § 1 w zw. z art. 80 § 1 i w zw. z art. 35 § 1 u.p.e.a. poprzez uznanie przez Sąd, że organ egzekucyjny dokonał czynność egzekucyjną w czasie zawieszenia postępowania, tj. po dniu doręczenia organowi egzekucyjnemu zarzutów Województwa Mazowieckiego (doręczenie zarzutów w dniu [...] kwietnia 2014 r.) podczas, gdy Naczelnik Urzędu Skarbowego dokonał czynność egzekucyjną zgodnie z dyspozycją art. 80 § 1 u.p.e.a. – przesłał za pomocą poczty zawiadomienie o zajęciu w dniu [...] kwietnia 2014 r. – data nadania zawiadomienia o zajęciu w placówce pocztowej, czyli przed datą zawieszenia postępowania egzekucyjnego, które nastąpiło w dniu [...] kwietnia 2014 r.;

- art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.)i art. 3 § 1 i § 2 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 54 § 1 u.p.e.a., poprzez wadliwe wykonanie przez Sąd funkcji kontrolnej i uchylenie w całości postanowienia Ministra Finansów i poprzedzającego go postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie wydanych w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. w związku z uznaniem, iż doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w sytuacji, gdy do takiego naruszenia nie doszło, a czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego zostały dokonane zgodnie z przepisami u.p.e.a., co prawidłowo oceniły organy nadzoru rozpoznając skargę na czynności egzekucyjne;

- art. 141 § 4 p.p.s.a. – poprzez nieprawidłowe sformułowanie uzasadnienia wyroku i uznanie bezskuteczności czynności egzekucyjnej oraz wskazanie, że organ powinien wstrzymać się z tą czynnością do czasu ustania przyczyny zawieszenia postępowania, bez wyjaśnienia, z którą czynnością i w jakim momencie organ egzekucyjny powinien się wstrzymać, co w efekcie skutkuje brakiem wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienia.

Szczegółową argumentację na poparcie zarzutu postawionego w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Województwo Mazowieckie wniosło o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie może być uwzględniona.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa.

Podkreślenia przy tym wymaga, że argumentacja zawarta w uzasadnieniu skargi kasacyjnej została przedstawiona w taki sposób, że zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego ściśle powiązano (uzasadniano) z naruszeniem przepisów postępowania i odwrotnie - potencjalne błędy proceduralne skutkowały w ocenie autora skargi kasacyjnej uchybieniami materialnoprawnymi.

Uwzględniając istotę sporu prawnego rozpatrywanej sprawy, komplementarny charakter zarzutów kasacyjnych uzasadnia, aby rozpatrzeć je łącznie. W skardze kasacyjne sformułowano zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego, które sprowadzają się do błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 1a pkt 2, art. 80 § 1, art. 35 § 1, art. 54 § 1, art. 56 § 1 i art. 58 § 1 u.p.e.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. Zarzuty te nie mają usprawiedliwionych podstaw.

Podstawowym zagadnieniem prawnym, które jest przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest to, czy czynność egzekucyjna zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego zostaje dokonana w dacie wysłania zawiadomienia o zajęciu, czy w dacie otrzymania tego zawiadomienia przez bank (dłużnika zajętej wierzytelności).

Zdaniem skarżącego kasacyjnie organu czynność ta zostaje dokonana w dacie wysłania zawiadomienia o zajęciu, wobec czego późniejsze zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie prowadzi do wadliwości czynności egzekucyjnej.

Według Sądu I instancji czynność ta zostaje dokonana w dacie otrzymania przez bank - dłużnika zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, wobec czego zawieszenie postępowania egzekucyjnego po wysłaniu zawiadomienia o zajęciu, ale przed jego otrzymaniem przez bank - dłużnika zajętej wierzytelności, prowadzi do wadliwości czynności egzekucyjnej.

Należy na wstępie wyjaśnić, że zgodnie z art. 35 § 1 u.p.e.a. zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a. zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, o ile wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Wobec wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, egzekucja w przedmiotowej sprawie została zawieszona ex lege z dniem [...] kwietnia 2014 r. Postanowienie organu egzekucyjnego o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego ma w tego rodzaju sytuacji charakter deklaratoryjny, zaś skutki zawieszenia postępowania powstały z momentem zaistnienia zdarzenia powodującego zawieszenie postępowania egzekucyjnego, tj. z momentem zgłoszenia zarzutów.

Z art. 58 § 1 u.p.e.a. wynika, że w przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego pozostają w mocy dokonane czynności egzekucyjne, z tym, że w okresie zawieszenia z przyczyn określonych w art. 56 § 1 pkt 1 i 4 u.p.e.a. mogą być dokonywane, za zgodą organu egzekucyjnego, wypłaty z rachunków bankowych zobowiązanego po przedstawieniu przez niego dokumentów świadczących o konieczności poniesienia danych wydatków.

Należy podkreślić, że jak trafnie zwrócił uwagę WSA w Warszawie w czasie zawieszenia postępowania organ administracji publicznej może podejmować czynności niezbędne w celu zapobieżenia niebezpieczeństwu dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnym szkodom dla interesu społecznego (art. 102 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.). Zajęcie wierzytelności u dłużnika zajętej wierzytelności z pewnością nie jest czynnością niezbędną w celu zapobieżenia niebezpieczeństwu dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnym szkodom dla interesu społecznego. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzi zatem do braku możliwości podejmowania czynności egzekucyjnych.

Art. 1a pkt 2 u.p.e.a. stanowi, że przez czynności egzekucyjne rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Definicja czynności egzekucyjnej zawarta w u.p.e.a. jest zatem dość nieprecyzyjna. W ocenie kasatora z definicji tej można wywieść, iż samo sporządzenie i wysłanie zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, bez jego doręczenia było już czynnością egzekucyjną. Z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić, ponieważ przeczy temu jednoznaczne brzmienie art. 80 § 2 u.p.e.a.

Zgodnie z art. 80 § 2 u.p.e.a., zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu. W nauce prawa podkreśla się, iż z treści tego przepisu wynika, że jedynie doręczenie bankowi zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego wywołuje skutki zajęcia (Roman Hauser w: R. Hauser, A. Skoczylas (red.), Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2016, s. 395). Inaczej mówiąc zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane wyłącznie z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, natomiast np. ewentualne doręczenie odpisu zawiadomienia o zajęciu zobowiązanemu, o czym świadczy z kolei § 3 tego artykułu, ma tylko charakter informacyjny i nie wywołuje żadnego skutku prawnego w sferze skuteczności dokonania zajęcia rachunku bankowego (Waldemar Łuczaj Komentarz do art.80 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w: Dariusz Ryszard Kijowski (red.), Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II, Lex 2014.).

Wykładnia językowa tego przepisu jednoznacznie zatem wskazuje, że bez znaczenia pozostaje data wysłania bankowi (dłużnikowi zajętej wierzytelności) przez organ egzekucyjny zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego.

Wobec powyższego nie ulega wątpliwości, iż data doręczenia bankowi (dłużnikowi zajętej wierzytelności) zawiadomienia o zajęciu, to data dokonania czynności w postępowaniu egzekucyjnym (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 1814/15, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W sprawie bezsporna jest okoliczność, iż bank otrzymał zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w dniu [...] kwietnia 2014 r., to jest już po zawieszeniu postępowania egzekucyjnego. Do zawieszenia postępowania egzekucyjnego z mocy samego prawa, jak już wyżej wspomniano, doszło w dniu [...] kwietnia 2014 r. A zatem, czynność zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego nastąpiła już w trakcie trwania stanu zawieszenia postępowania. Powoduje to w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że wskazaną wyżej czynność należy uznać za bezskuteczną i odmiennego stanowiska skarżącego kasacyjnie organu w tej kwestii nie można uznać za prawidłowe.

Dodatkowo w punkcie II skargi kasacyjnej powołano, jako naruszone przez zaskarżony wyrok, przepisy art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 i § 2 p.p.s.a. wiążąc je z naruszeniem art. 54 § 1 u.p.e.a. W tym kontekście należy zauważyć, iż art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 i § 2 p.p.s.a. mają charakter norm ustrojowych i kompetencyjnych, nie stanowiąc tym samym samodzielnie skutecznej podstawy kasacyjnej. Ponadto skarga kasacyjna nie wykazała, aby doszło do naruszenia tych przepisów.

Autor skargi kasacyjnej nie wskazał jednostki redakcyjnej art. 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych, który to przepis zawiera dwa paragrafy, jednakże mając na uwadze treść poszczególnych paragrafów tego przepisu i zarzutów skargi kasacyjnej, chodzi zapewne zarówno o § 1 jak i § 2 tego artykułu. W myśl tych przepisów sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga kasacyjna nawet nie twierdzi, aby omawiana sprawa nie podlegała właściwości sądu administracyjnego. Również skarga kasacyjna nie wykazała, aby kontrolując zaskarżoną decyzję Sąd pierwszej instancji uczynił to według innych kryteriów niż zgodność z prawem. Przepis art. 1 powołanej ustawy nie stanowi podstawy dla czynienia zaskarżonemu orzeczeniu zarzutu błędnego rozstrzygnięcia, gdyż celowi temu służą inne przepisy (por. wyrok NSA z 28 października 2015 r., sygn. akt II GSK 1979/14, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Również Sąd pierwszej instancji nie mógł naruszyć przepisów art. 3 § 1 i § 2 p.p.s.a., które określają katalog spraw objętych właściwością sądu administracyjnego, czego skarga kasacyjna nie podważyła w odniesieniu do omawianej sprawy.

W ocenie NSA nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. W tym kontekście należy wskazać, iż w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2012 r. sygn. akt II OSK 1485/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Treść uzasadnienia powinna umożliwić zarówno stronom postępowania, jak i - w razie kontroli instancyjnej - Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności bądź niezgodności z prawem zaskarżonego aktu. Tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, że w razie wniesienia skargi kasacyjnej nie powinno budzić wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż zaskarżony wyrok został wydany po gruntownej analizie akt sprawy i że wszystkie wątpliwości występujące na etapie postępowania administracyjnego zostały wyjaśnione (por. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2013 r. sygn. akt II OSK 1751/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Uzasadnienie zaskarżonego wyroku Sąd I instancji realizuje powyższe wymagania. Wynika z niego, jaki stan faktyczny został w tej sprawie przyjęty przez Sąd, dokonano też jego oceny, jak również zawarto rozważania dotyczące wykładni i zastosowania art. 54 § 1, art. 56 § 1 i art. 58 § 1 u.p.e.a. To, że strona skarżąca nie zgadza się z dokonaną przez Sąd oceną prawną, nie oznacza, że został naruszony przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. i nie uprawnia do czynienia takiego zarzutu. Za pomocą tego zarzutu nie można bowiem zwalczać zaaprobowanej przez Sąd podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, czy też stanowiska co do wykładni lub zastosowania prawa materialnego (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 27 lipca 2012 r., sygn. akt I FSK 1467/11 oraz z dnia 13 maja 2013 r., sygn. akt II FSK 358/12, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), a taką próbę podejmuje strona skarżąca kasacyjnie, polemizując ze stwierdzeniami zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Mając to wszystko na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.