Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 553/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu administracji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 10 par. 1, art. 77, art. 78, art. 79, art. 80
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 348 pkt 2 i 3
journal: Dz.U. 2017 poz 2206
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - tekst jedn.
article: art. 188, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Teza: Przesłuchanie świadka w trybie pomocy prawnej przewidzianej w art. 52 k.p.a. musi odbyć się w ramach procedury właściwej dla tej czynności dowodowej opisanej w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, a więc również z zachowaniem wymogu wcześniejszego poinformowania strony o takim dowodzie celem umożliwienia jej wzięcia udziału w jego przeprowadzeniu (art. 79 k.p.a.)

TEZY

Przesłuchanie świadka w trybie pomocy prawnej przewidzianej w art. 52 k.p.a. musi odbyć się w ramach procedury właściwej dla tej czynności dowodowej opisanej w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, a więc również z zachowaniem wymogu wcześniejszego poinformowania strony o takim dowodzie celem umożliwienia jej wzięcia udziału w jego przeprowadzeniu (art. 79 k.p.a.)


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Miron (spr.) sędzia del. WSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 listopada 2020 r. sygn. akt IV SA/Wa 330/20 w sprawie ze skargi S. A. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakaz ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 listopada 2020 r. sygn. akt IV SA/Wa 330/20 oddalił skargę S. A. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakaz ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen.

Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Komendant Placówki Straży Granicznej W1 (dalej: Komendant) decyzją z [...] sierpnia 2018 r. nr [...] zobowiązał S. A. (obywatela Arabskiej Republiki Egiptu) do powrotu w terminie 15 dni od dnia doręczenia decyzji oraz zakazał ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 3 lat od dnia wykonania decyzji lub upływu terminu dobrowolnego powrotu określonego w decyzji, w przypadku braku informacji o wykonaniu decyzji oraz zakazał ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 3 lat od dnia wykonania decyzji, na wypadek, jeżeli cudzoziemiec w terminie określonym w decyzji nie opuści terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub przekroczy lub będzie usiłował przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa.

Po rozpatrzeniu odwołania cudzoziemca Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: Szef Urzędu), działając na podstawie m.in. art. 302 ust. 1 pkt 1, art. 315 ust. 1, art. 318 ust. 1 ust. 2 pkt 2 oraz art. 319 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2017 r., poz. 2206 ze zm.; dalej: ustawa o cudzoziemcach) oraz art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 ., po. 2096), decyzją z [...] sierpnia 2019 r. nr [...]:

– uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej określenia terminu dobrowolnego powrotu i określił termin dobrowolnego powrotu na 30 dni od dnia doręczenia decyzji;

– uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej okresu zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i zakazał ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 6 miesięcy od dnia wykonania decyzji lub upływu terminu dobrowolnego powrotu określonego w decyzji, w przypadku braku informacji o jej wykonaniu;

– w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że cudzoziemiec przebywał ostatnio na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy ze względu na związek małżeński z obywatelką polską I. A., udzielonego mu decyzją Wojewody [...] (dalej: Wojewoda) z [...] czerwca 2014 r., z terminem ważności do 5 czerwca 2016 r. W dniu 30 marca 2016 r. skarżący złożył kolejny wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, oparty na tożsamej podstawie faktycznej. Wojewoda decyzją z [...] września 2016 r. odmówił udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy, a Szef Urzędu decyzją z [...] czerwca 2017 r. utrzymał w mocy ww. decyzję. Cudzoziemiec przebywał zatem na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez ważnej wizy ani ważnego dokumentu uprawniającego go do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim, choć były one wymagane. Tym samym wyczerpał przesłankę zawartą w art. 302 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. W następstwie przeprowadzonej kontroli legalności pobytu skarżącego Komendant wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie zobowiązania do powrotu.

Szef Urzędu zbadał, czy wobec cudzoziemca nie zachodzą przesłanki z art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Stwierdził, że cudzoziemiec nie uzyskał żadnego z tytułów pobytowych wskazanych w przytoczonym przepisie ani nie zachodzą w niniejszej sprawie okoliczności wskazane w art. 303 ust. 1 pkt 4 i 8-15 ww. ustawy. Organ odwoławczy przeanalizował jednak możliwość udzielenia skarżącemu zgody na pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ze względów humanitarnych, w szczególności na podstawie art. 348 pkt 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach z uwagi na prowadzone przez niego życie rodzinne.

W toku postępowania ustalono, że prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w O. z dnia [...] października 2017 r. sygn. akt [...] związek małżeński cudzoziemca z I. A. został rozwiązany przez rozwód. W orzeczeniu tym ograniczono jego władzę rodzicielską nad małoletnią córką Y. A. do prawa pozyskiwania informacji w istotnych sprawach dotyczących dziecka związanych z edukacją i leczeniem. Ograniczono również kontakty skarżącego z córką do 6 godzin podczas pierwszej niedzieli miesiąca, nakładając jednocześnie obowiązek wcześniejszego zawiadomienia matki dziecka o zamiarze skorzystania ze swego uprawnienia. Wyrokiem tym zasądzono od cudzoziemca alimenty na rzecz jego córki w kwotach po 600 zł miesięcznie.

Organ ustalił ponadto, że wobec skarżącego Sąd Rejonowy w P. wyrokiem z dnia [...] listopada 2016 r. sygn. akt [...] warunkowo umorzył postępowanie karne dotyczące psychicznego i fizycznego znęcania się nad żoną w okresie od 16 marca 2013 r. do 1 listopada 2015 r. Dwuletni okres próby, któremu został poddany skarżący, powiązany został jednocześnie z dozorem kuratora.

Przywołane wyroki sądów powszechnych zostały uznane przez organ odwoławczy za kluczowe przy ocenie przesłanek udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych. Sąd Okręgowy orzekł bowiem o rozwodzie skarżącego oraz uregulował jego kontakty z małoletnią córką, w rygorystyczny sposób ograniczając jego władzę rodzicielską dla dobra dziecka. Cudzoziemiec uprawniony jest widywać się z córką wyłącznie raz w miesiącu w ściśle wyznaczonych ramach czasowych i miejscu. Rolę, jaką cudzoziemiec odgrywał dotychczas w życiu swego dziecka, organ określił przez pryzmat wyroku umarzającego postępowanie karne przeciwko cudzoziemcowi w przedmiocie znęcania się. Wątpliwości Szefa Urzędu nie budzą ujemne konsekwencje przestępstwa skarżącego nie tylko dla pokrzywdzonej czynem byłej żony, ale również dla jego małoletniej córki, która przez niemal dwa lata była świadkiem tych zdarzeń, przez co mogły one oddziaływać na jej rozwój w negatywny sposób. Przeszkody dla uwzględnienia wyroku warunkowo umarzającego postępowanie karne jako dowodu w postępowaniu administracyjnym nie stanowi brak skazania i ukarania cudzoziemca. Przesłanką zastosowania tej instytucji jest bowiem stwierdzenie winy sprawcy i brak wątpliwości co do okoliczności popełnienia przestępstwa.

Na podstawie całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Szef Urzędu uznał, że choć cudzoziemiec prowadzi w Polsce życie rodzinne, to nie może ono stanowić podstawy do udzielenia zezwolenia na pobyt humanitarny na podstawie art. 348 pkt 2 lub 3 ustawy o cudzoziemcach. Z okoliczności ustalonych w niniejszej sprawie wynika bowiem, że małoletnia córka nie jest w jakikolwiek sposób zależna od skarżącego, a wykonanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu nie naruszy jej praw. Organ uznał, że okoliczność popełnienia przestępstwa znęcania się nad matką dziecka, które było wówczas od niej całkowicie zależne, umniejsza prawo do powoływania się na kontakty z córką jako podstawy do udzielenia zgody na pobyt humanitarny ze względów rodzinnych. Z uwagi na małą częstotliwość ustalonych przez Sąd kontaktów z córką, skarżący może realizować je w przyszłości na podstawie innych tytułów pobytowych. W ocenie Szefa Urzędu ingerencja w prawo do poszanowania życia prywatnego cudzoziemca jest dopuszczalna i nie prowadzi do naruszenia jego praw gwarantowanych w art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wartości. Zakaz ponownego wjazdu do Polski został nałożony na okres jedynie 6 miesięcy, a po upływie tego terminu ma on możliwość aplikowania o zezwolenie na wjazd i pobyt w zwykłym trybie ustawy o cudzoziemcach.

Organ drugiej instancji podkreślił zarazem, że wobec cudzoziemca nie zachodziły okoliczności, o których mowa w art. 349 ustawy o cudzoziemcach. W konsekwencji brak jest podstaw do udzielenia stronie zgody na pobyt tolerowany.

Wobec poczynionych ustaleń oraz wypełnienia dyspozycji art. 302 ust. 1 pkt 1 organ odwoławczy zobligowany był do utrzymania w mocy decyzji Komendanta. Dysponował on jedynie pewną swobodą w określeniu terminu dobrowolnego powrotu i określeniu zakazu wjazdu na terytorium RP lub na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen. Szef Urzędu uwzględnił długość pobytu skarżącego na terytorium RP i określił termin dobrowolnego powrotu na 30 dni od dnia doręczenia decyzji oraz uznał, że 3-letni okres zakazu ponownego wjazdu jest niewspółmierny do charakteru czynu popełnionego przez cudzoziemca i określił zakaz ponownego wjazdu na terytorium RP na minimalny okres 6 miesięcy od dnia wykonania decyzji lub upływu terminu dobrowolnego powrotu określonego w decyzji, w przypadku braku informacji o jej wykonaniu.

S. A. wniósł skargę na powyższą decyzję i zarzucił Szefowi Urzędu naruszenie:

1. art. 78 § 1 k.p.a. polegające na nieuwzględnieniu żądania strony co do przesłuchań świadków, to jest przeprowadzenia dowodów na okoliczności mające znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, co uniemożliwiło stronie wykazanie istnienia więzi rodzicielskich cudzoziemca z córką oraz przeszkód w kontaktach ojca w dzieckiem ze strony wrogo nastawianej byłej żony I. Z. (poprzednio: I. A. – przyp. NSA);

2. art. 79 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 10 k.p.a. polegające na niezawiadomieniu strony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodów z zeznań świadków przesłuchanych w sprawie, w tym wrogo nastawianą byłą żonę;

3. art. 106 k.k. polegające na oparciu zaskarżonej decyzji na wyroku Sądu Rejonowego w P. sygn. akt [...] (warunkowo umarzającym postępowanie karne o czyn z art. 207 k.k.) w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie to jako zatarte w chwili wydawania zaskarżonej decyzji winno zostać uznane za niebyłe;

4. art. 7, art. 77 i 80 k.p.a. polegające na błędnym, niedokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego, to jest uznaniu, iż "wyrok karny daje obraz dotychczasowych stosunków również z małoletnią córką";

5. art. 10 Konwencji o prawach dziecka przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 roku;

6. naruszenie interesu prawnego w postaci prawa do ochrony życia rodzinnego i rodzicielstwa, poprzez uznanie, iż rodzicielstwo i kontakty z córką nie stanowią o konieczności udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt ze względów humanitarnych.

Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i zobowiązanie Szefa Urzędu do udzielenia wnioskowanego zezwolenia na pobyt ze względów humanitarnych.

W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. W polemice z zarzutami skargi podkreślił m.in., że pomimo pewnych uchybień przepisom postępowania dokonanych przez organ pierwszej instancji nie mogą one stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji, ponieważ nie miały one realnego wpływu na wynik sprawy. Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego i postępowania administracyjnego uznał za niezasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywołanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę.

Sąd przyjął za własne ustalenia poczynione w postępowaniu administracyjnym i uznał stanowisko organów za prawidłowe. Istotą sporu w niniejszej sprawie nie był fakt wyczerpania przez cudzoziemca przesłanki zawartej w art. 302 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, lecz ocena, czy w niniejszej sprawie zobowiązanie skarżącego do powrotu narusza jego prawo do życia rodzinnego lub prywatnego, w rozumieniu przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności lub w stopniu istotnie zagrażającym rozwojowi dziecka narusza jego prawa, określone w Konwencji o prawach dziecka.

Sąd wskazał, że organy administracji publicznej rozstrzygnięcie kwestii spełnienia przesłanek udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych dokonały w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym wyrok Sądu Okręgowego w O. z dnia [...] października 2017 r. sygn. akt [...], orzekający rozwód cudzoziemca i jego byłej żony oraz regulujący kontakty skarżącego ze swoją córką, posiłkując się dodatkowo orzeczeniem Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] listopada 2016 r. sygn. akt [...] warunkowo umarzającym postępowanie karne wobec cudzoziemca, za przestępstwo znęcania się nad swoją ówczesną żoną. W ocenie Sądu na aprobatę zasługuje ocena organu, że wyrok orzekający rozwód nie tylko w sposób rygorystyczny ogranicza władzę rodzicielską skarżącego nad małoletnią córką, ale równie rygorystycznie reguluje jego kontakty z dzieckiem, przedstawia zarazem jednoznaczny obraz życia rodzinnego skarżącego. W niniejszej sprawie właściwy sąd zdecydował, że w interesie dziecka jest oddzielenie go od jednego z rodziców, co stanowi przesłankę odstępstwa od zasady wyrażonej w art. 9 ust. 1 Konwencji o prawach dziecka, a kontakty skarżącego z córką ustalił zgodnie z ust. 3 przytoczonego artykułu Konwencji. Z tego względu Sąd uznał za niezasadne zarzuty naruszenia praw dziecka poprzez zobowiązanie jego ojca do powrotu do kraju pochodzenia oraz zarzut naruszenia art. 10 Konwencji o prawach dziecka, zważywszy, że przepis ten w swej treści wprost odwołuje się do art. 9 ust. 1 Konwencji.

W ocenie Sądu więź uzasadniająca ochronę życia rodzinnego winna mieć charakter rzeczywisty i trwały. Skarżący jednak nie przebywa ze swoją córką ani nie sprawuje nad nią opieki, a jedynie przekazuje środki na jej utrzymanie (dowody dokonywania przelewów dołączono do skargi). Podkreślił, że jego władza rodzicielska i kontakty z córką zostały znacząco ograniczone nie wskutek wydanych w sprawie decyzji administracyjnych, a w wyniku prawomocnego orzeczenia Sądu (a forma tych kontaktów z dzieckiem nie została dotąd przez Sąd zmieniona). Co istotne, samej więzi biologicznej i prawnej nie można interpretować jako życia rodzinnego. Reasumując, ograniczenie skarżącemu praw rodzicielskich w tak znacznym stopniu wyłącza możliwość powoływania się na ochronę życia rodzinnego jako podstawy udzielenia zgody na pobyt humanitarny ze względów rodzinnych. Nie można bowiem przyjąć istnienia rzeczywistych, bliskich więzi osobistych między cudzoziemcem a jego córką. Organy prawidłowo oceniły zatem niespełnienie przez Cudzoziemca przesłanek pozwalających na udzielenie mu zgody na pobyt humanitarny, na podstawie art. 348 pkt 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach. Wobec cudzoziemca nie zachodzą również okoliczności uzasadniające udzielenie mu zgody na pobyt tolerowany.

Sąd podzielił również ocenę organu odwoławczego, że zakończenie okresu próby i niepodjęcie warunkowo umorzonego postępowania karnego nie oznacza całkowitego zakazu powoływania się na okoliczności faktyczne ustalone w toku postępowania karnego. Szef Urzędu uwzględnił ten wyrok nie w kontekście wywoływanego przez niego skutku, lecz warunków towarzyszących czynowi, którego okoliczności i wina sprawcy nie budziły wątpliwości Sądu orzekającego w tym przedmiocie. Wobec powyższego nie zasługiwał na uwzględnienie także zarzut naruszenia art. 107 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz.U. z 2020 r., poz. 1444 ze zm.; dalej: k.k.). Ubocznie Sąd wyjaśnił, że ustawodawca nie wiąże instytucji zatarcia skazania z warunkowym umorzeniem postępowania, co prowadzi do wniosku, że nie ma ono zastosowania do tej instytucji. Choć przestępstwo wprawdzie przestało istnieć jako zdarzenie prawne, to nadal istnieje jako fakt społeczny. W tym stanie sprawy okoliczności jego popełnienia przez cudzoziemca jedynie dopełniają ustalony w postępowaniu administracyjnym obraz relacji skarżącego z córką i byłą żoną.

W ocenie Sądu zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Uznał, że materiał dowodowy zebrany przez organy, w tym wyrok orzekający rozwód, były wystarczające do jej rozstrzygnięcia i miały charakter obiektywny. Cudzoziemiec uczestniczył w postępowaniu administracyjnym na obu jego etapach i miał możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Sąd uznał również, że nieuwzględnienie wniosku strony o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków na okoliczność wykazania istnienia więzów rodzicielskich z córką i przeszkód stawianych w tym zakresie przez byłą żonę nie stanowiło naruszenia prawa. Okoliczności te zostały stwierdzone innymi dowodami. W niniejszej sprawie główna przeszkoda w kontaktach ojca z dzieckiem w stopniu uzasadniającym udzielenie zgody na pobyt ze względów humanitarnych nie wynikała z trudności stawianych przez byłą żonę cudzoziemca, tylko z prawomocnego wyroku Sądu ograniczającego jego kontakty rodzicielskie. Tak znaczące ograniczenie kontaktów spowodowało, że stopień więzi rodzicielskich między skarżącym a jego dzieckiem nie uzasadniał udzielenia mu takiego tytułu pobytowego. Okoliczności rzekomego utrudniania realizacji tych ograniczonych kontaktów przez byłą żonę nie miały zatem istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Skarżący wywiódł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości. Sądowi pierwszej instancji zarzucił:

1. Naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 134 §1 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77, art. 78 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na błędnym rozważeniu przez Sąd naruszenia przepisów postępowania administracyjnego polegającego na:

‒ pozbawieniu skarżącego czynnego udziału w postępowaniu poprzez nieuwzględnienie żądania strony co do przesłuchania świadków, to jest przeprowadzenia dowodów na okoliczności mające znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, co uniemożliwiło stronie wykazanie istnienia więzi rodzicielskich cudzoziemca z córką oraz przeszkód w kontaktach ojca w dzieckiem ze strony wrogo nastawianej byłej żony;

‒ dowolnym przyjęciu, że sąd powszechny orzekając rozwód i rozstrzygając kwestie opiekuńcze uznał rzekomo, że w interesie dziecka jest oddzielenie go od jednego z rodziców (skarżącego), rygorystyczne ograniczenie władzy rodzicielskiej ojca i równie rygorystyczne uregulowanie kontaktów z ojcem, podczas gdy w rzeczywistości zawarte w wyroku rozwodowym ograniczenie władzy rodzicielskiej rodzica, któremu nie powierzono sprawowania pieczy, było w poprzednim stanie prawnym zasadą w braku porozumienia wychowawczego pomiędzy rodzicami, a częstotliwość osobistych kontaktów ustalono biorąc pod uwagę zamieszkiwanie ojca w miejscowości odległej od miejsca zamieszkania dziecka.

1. Naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 79 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 10 k.p.a. polegające na błędnym rozważeniu przez Sąd naruszenia przepisów postępowania administracyjnego polegającego niezawiadomieniu strony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodów z zeznań świadków przesłuchanych w sprawie, w tym wrogo nastawianej byłej żony I. Z., i w konsekwencji pozbawienie strony możliwości wzięcia udziału w przesłuchaniu, tj. czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym.

2. Naruszenie art. 106 k.k. polegające na przyjęciu, że okoliczności popełnienia występku przypisanego skarżącemu wyrokiem warunkowo umarzającym postępowanie karne, wykreślonym z rejestru karnego (zatartym) w dalszym ciągu stanowią "cenną wskazówkę przy interpretacji stanu faktycznego i prawnego" oraz "dopełniają ustalony w postępowaniu administracyjnym obraz relacji skarżącego z córką i byłą żoną" – podczas gdy wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne wskutek usunięcia z rejestru skazanych winien być uznany za niebyły.

3. Naruszenie prawa materialnego, tj. art. 348 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach oraz art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 roku, a nadto art. 18 i art. 47 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, polegające na ich błędnej wykładni, to jest przyjęciu, że życie rodzinne skarżącego prowadzone z córką będącą obywatelką polską nie podlega ochronie z uwagi na ustalenie przez sąd powszechny kontaktów ojca zamieszkałego w miejscowości oddalonej o 50 km z córką na jeden raz w miesiącu.

4. Naruszenie prawa materialnego, tj. art. 348 ust. 3 ustawy o cudzoziemcach w zw. z art. 7 ust. 1, art. 9 ust. 1 i 3 oraz art. 10 ust. 1 i 2 Konwencji o prawach dziecka przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 roku polegające na błędnej wykładni, to jest przyjęciu, że ograniczenie władzy rodzicielskiej do szczegółowo wskazanych uprawnień przy powierzeniu pieczy drugiemu z rodziców oraz ustalenie osobistych kontaktów ojca z córką jeden raz w miesiącu stanowią o takim stopniu więzi rodzicielskich, który uzasadnia przymusowe opuszczenie kraju i wielomiesięczny zakaz ponownego wjazdu.

Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenie decyzji organów obu instancji. Strona wniosła też o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Jak stanowi art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329; dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji.

Rozpoznając w powyższych granicach wniesioną skargę kasacyjną należało uznać, że zawiera ona usprawiedliwione podstawy.

Skarga kasacyjna złożona w przedmiotowej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a. tj. na naruszeniu prawa materialnego oraz naruszeniu przepisów postępowania. W pierwszej kolejności, co do zasady, rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania, albowiem dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd przepis prawa materialnego.

W niniejszej sprawie autor skargi kasacyjnej, w oparciu o art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 , art. 78 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz w zw. z art. 79 § 1 i 2 oraz art. 10 k.p.a. Zarzuty te koncentrują się na następujących kwestiach: po pierwsze nieuwzględnieniu żądania skarżącego przesłuchania wnioskowanych przez niego świadków na okoliczność istnienia więzi cudzoziemca z dzieckiem oraz przeszkód w kontaktach z dzieckiem ze strony byłej żony, po drugie wadliwym oparciu ustaleń dot. życia rodzinnego prowadzonego z córką wyłącznie na sentencji wyroku orzekającego rozwód, a po trzecie na niezawiadomieniu skarżącego o przeprowadzeniu dowodu z przesłuchania w charakterze świadka I. Z. Dodatkowo, jako zarzut oparty na podstawie wskazanej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., należało także zakwalifikować (choć nie został tak opisany przez autora skargi kasacyjnej) zarzut naruszenia art. 106 k.k. dotyczący kwestii ustalenia okoliczności sprawy w oparciu o wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne, który został wykreślony z rejestru skazanych (zatarcie).

Wskazać w tym miejscu należy na wadę konstrukcyjną skargi kasacyjnej w zakresie zarzutów wskazanych pod nr 1 i 2, dotyczących naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. w powiązaniu ze wskazanymi przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zgodnie z treścią przepisu art. 134 § 1 k.p.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związanym zarzutami i wnioskami ani powołaną podstawą prawną. W orzecznictwie podkreśla się, że sąd administracyjny powinien dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu co najmniej w zakresie, w jakim domaga się strona skarżąca formułując konkretne zarzuty, lecz jednocześnie Sąd ma obowiązek uwzględnić z urzędu i inne zarzuty oraz jest uprawniony orzec odmiennie od wniosków skargi. Co istotne, powołanie się w skardze kasacyjnej na naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. musi być powiązane z przepisami, których złamania przez organ Sąd pierwszej instancji nie zauważył z urzędu, a ponadto gdy uchybienia popełnione w postępowaniu administracyjnym były na tyle istotne i oczywiste, że sąd powinien je dostrzec bez względu na treść zarzutów skargi (M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2015, str. 570-571).

W rozpoznawanej spawie zarzuty naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. powiązano z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, których naruszenie strona zarzucała Szefowi Urzędu już w skardze do Sądu pierwszej instancji. Co więcej, sformułowanie zarzutów skargi kasacyjnej w tym zakresie jest zbieżne, a w zasadzie identyczne z treścią analogicznych zarzutów postawionych w skardze. W tej sytuacji nie jest prawidłowe kwestionowanie w skardze kasacyjnej stanowiska Sądu pierwszej instancji co do niezasadności tych zarzutów skargi w drodze zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. Strona wnosząca skargę kasacyjną winna natomiast postawić Sądowi pierwszej instancji zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. z uwagi na jego zastosowanie w sytuacji, gdy nie było podstaw do oddalenia skargi, bądź wskazać na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. wiążące się z jego niezastosowaniem, w każdym zaś przypadku powinna powiązać ich naruszenie z odpowiednimi przepisami, które w jej ocenie zostały naruszone w toku postępowania administracyjnego. Wadliwe wskazanie przepisów regulujących postępowanie przed sądem administracyjnym nie dyskwalifikuje jednakże rozpoznawanej skargi kasacyjnej, skoro wskazano w niej przepisy, które zdaniem strony zostały naruszone (por. uchwała NSA w pełnym składzie z 26 października 2009 r., I OPS 10/09; ONSAiWSA 2010, nr 1, poz. 1).

Istotą sporu w niniejszej sprawie była ocena, czy zobowiązanie skarżącego do powrotu narusza jego prawo do życia rodzinnego, w rozumieniu przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności lub w stopniu istotnie zagrażającym rozwojowi dziecka narusza jego prawa, określone w Konwencji o prawach dziecka. Istota zarzutów skargi kasacyjnej sprowadza się do twierdzenia, że Sąd pierwszej instancji wadliwie nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w zakresie, w jakim nie zebrano w sposób kompletny materiału dowodowego oraz niedokładnie wyjaśniono stan faktyczny sprawy w zakresie istnienia życia rodzinnego cudzoziemca w postaci charakteru i stopnia więzi rodzicielskich łączących go z córką. Stanowisko to jest usprawiedliwione.

Zgodzić się należy z Sądem pierwszej instancji, że – abstrahując od okoliczności konkretnej sprawy – samej więzi biologicznej i prawnej nie można interpretować jako życia rodzinnego w rozumieniu art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, bowiem więź uzasadniająca ochronę życia rodzinnego winna mieć charakter rzeczywisty i trwały. Rację ma jednak skarżący kasacyjnie podnosząc, że dokonanie ustaleń odnoszących się do tak rozumianego życia rodzinnego jedynie w oparciu o wyrok orzekający rozwód (samą sentencję wyroku) oraz drugi wyrok sądu karnego jest dalece niewystarczające. Co do kwestii wyroku warunkowo umarzającego postępowanie karne wobec skarżącego Sąd odniesie się w dalszej części dot. zarzutu naruszenia art. 106 k.k., skupiając się w tym miejscu na wyroku Sądu Okręgowego w O. z dnia [...] października 2017 r.

Naczelny Sąd Administracyjny w żaden sposób nie kwestionuje wartości dowodowej wyroku rozwodowego Sądu Okręgowego w O. z dnia [...] października 2017 r., mocą którego m.in. ograniczono władzę rodzicielską skarżącego nad małoletnią córką i ograniczono jego kontakty z córką. W żadnej mierze nie można jednak zgodzić się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, podzielającym w tym zakresie ocenę Szefa Urzędu, że ww. wyrok przedstawia jednoznaczny obraz życia rodzinnego skarżącego (str. 11 uzasadnienia wyroku). Trafnie zauważył autor skargi kasacyjnej, że zawarte w tym wyroku rozstrzygnięcie o osobistych kontaktach ojca z córką jedynie raz w miesiącu nie może być utożsamiane z zakazem kontaktów z dzieckiem. Przede wszystkim pominąć jednak nie można, że w aktach sprawy znajduje się jedynie sentencja ww. wyroku rozwodowego, a brak jest jego uzasadnienia (z informacji o dacie uprawomocnienia orzeczenia wywieść natomiast można, że nie zostało ono nawet sporządzone). Wobec powyższego nie sposób jednoznacznie ustalić, z jakich powodów sąd powszechny uznał, że orzeczone ograniczenie władzy rodzicielskiej cudzoziemca i ustalona częstotliwość osobistych kontaktów ojca z córką jest najlepszym rozwiązaniem z punktu widzenia dobra dziecka. Wprawdzie brak jest dowodów potwierdzających argumentację skarżącego kasacyjnie, który tłumaczył takie orzeczenie faktem zamieszkiwania ojca w miejscowości oddalonej o ponad 50 km od miejsca zamieszkania dziecka i bardzo młodym wiekiem dziecka, co utrudniałoby realizację częstszych kontaktów z dzieckiem, jak i spotkania poza miejscem zamieszkania dziecka. Zgromadzony materiał dowody nie pozwala równocześnie wykluczyć zasadności takich właśnie przyczyn orzeczenia w przedmiocie wykonywania władzy rodzicielskiej i ustalenia kontaktów ojca z córką.

Skoro skarżący od samego początku postępowania administracyjnego w przedmiocie zobowiązania do powrotu konsekwentnie powoływał się na fakt prowadzenia w Polsce życia rodzinnego rozumianego jako relacje z małoletnią córką, pozostającą pod wyłączną opieką matki a byłej żony skarżącego I. Z., to wydaje się oczywiste, że w pierwszej kolejności organ winien przeprowadzić dowód z przesłuchania ww. osoby na okoliczność ustalenia charakteru więzi łączących dziecko z ojcem – poza przesłuchaniem w tym zakresie także skarżącego jako strony. W niniejszej sprawie dowód taki został przeprowadzony, jednakże z rażącym naruszeniem jednej z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, a mianowicie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu wynikającej z art. 10 § 1 k.p.a., a nadto z naruszeniem art. 79 k.p.a., który stanowi gwarancję udziału strony w czynnościach postępowania dowodowego.

Pismem z 4 kwietnia 2018 r. Komendant Placówki Straży Granicznej W1 zwrócił się do Komendanta Placówki Straży Granicznej W2, na podstawie art. 52 k.p.a., o przesłuchanie w charakterze świadka I. Z. w oparciu o pytania wskazane w piśmie. Ostatnio wymieniony organ uczynił zadość powyższemu i w dniu [...] maja 2018 r. przesłuchał I. Z. w charakterze świadka a protokół przesłuchania przesłał Komendantowi Placówki Straży Granicznej W2. Czynność organu pierwszej instancji podjęta w rozpatrywanej sprawie w celu przesłuchania I. Z. w charakterze świadka została jednak dokonana z naruszeniem, a nawet z pominięciem obowiązującej w tym względzie procedury określonej w art. 79 k.p.a. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby organ pierwszej instancji – Komendant Placówki Straży Granicznej W1 ani organ działający na podstawie art. 52 k.p.a. – Komendant Placówki Straży Granicznej W2 zachowali wymóg zawiadomienia skarżącego jako strony postępowania o miejscu i terminie zamierzonego przesłuchania, z ustawowo określonym wyprzedzeniem siedmiu dni przed dokonaniem tej czynności (art. 79 § 1 k.p.a.). To uniemożliwiło udział strony w przesłuchaniu i tym samym pozbawiło możliwości skorzystania przez stronę z uprawnień procesowych określonych w art. 79 § 2 k.p.a., co w oczywisty sposób ma wpływ na wynik sprawy, skoro udział skarżącego w przesłuchaniu byłej żony w charakterze świadka mógłby przyczynić się do ustalenia tych wszystkich okoliczności, których brak ustalenia zarzucono w skardze, a mogących mieć znaczenie dla wyniku sprawy. Również z mocy art. 10 § 1 k.p.a. organ orzekający ma obowiązek zapewnić stronie czynny udział w każdym stadium postępowania, co ma służyć zrealizowaniu m.in. zasady dogłębnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Nie można też zgodzić się ze stanowiskiem organu, że zeznania wskazanego świadka nie miały decydującego znaczenia w sprawie. Wbrew ocenie orzekających w sprawie organów oraz Sądu pierwszej instancji dowód z przesłuchania byłej żony skarżącego powinien mieć istotne znaczenie w sprawie dla ustalenia okoliczności prowadzenia życia rodzinnego przez skarżącego i więzi łączących go z córką.

Wyjaśnić należy, że przesłuchanie świadka w trybie pomocy prawnej przewidzianej w art. 52 k.p.a. musi odbyć się w ramach procedury właściwej dla tej czynności dowodowej opisanej w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, a więc również z zachowaniem wymogu wcześniejszego poinformowania strony o takim dowodzie celem umożliwienia jej wzięcia udziału w jego przeprowadzeniu (art. 79 k.p.a.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dla przyjęcia przeciwnego stanowiska, tj. że do czynności postępowania dokonywanych w ramach pomocy prawnej nie stosuje się regulacji opisanej w art. 79 k.p.a., konieczne byłoby wyraźne uregulowanie tego wyłączenia w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, jako że stanowiłoby to wówczas wyjątek od zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Przykładowo wskazać można, że ustawodawca w ustawie o cudzoziemcach – w art. 10 ust. 1, art. 11 ust. 3, art. 103, art. 169 ust. 5, art. 197 ust. 4, art. 199 ust. 4 – wprost wskazał, w jakich sytuacjach w postępowaniach prowadzonych na podstawie tej ustawy art. 79 k.p.a. nie stosuje się. Takiego wyłączenia nie przewidziano natomiast w postępowaniu w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu.

Niezasadny natomiast okazał się zarzut naruszenia art. 106 k.k. W tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela ocenę Sądu pierwszej instancji, że ustawodawca nie powiązał instytucji zatarcia skazania, na którą powołuje się strona, z warunkowym umorzeniem postępowania. Przepis art. 106 k.k., w rozpoznawanej sprawie nie miał zatem zastosowania do oceny mocy dowodowej wyroku Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] listopada 2016 r., a tym samym nie mógł zostać naruszony. Inną kwestią pozostaje natomiast ocena ww. wyroku w ramach swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). W tym zakresie Sąd pierwszej instancji słusznie zaaprobował ocenę organu odwoławczego, że definitywne umorzenie postępowania karnego, które wcześniej było warunkowo umorzone, nie oznacza anulowania treści wyroku karnego i zakazu wzięcia pod uwagę zawartych w nim ustaleń. Zgodzić trzeba się z oceną, że dopuszczalne było uwzględnienie ww. wyroku w ramach oceny całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego jako pewnej wskazówki przy ustalaniu okoliczności dotyczących funkcjonowania życia rodzinnego skarżącego. Innymi słowy, brak było podstaw, by pomijać wynikające z przedmiotowego wyroku okoliczności towarzyszące czynowi w niej opisanemu; wyrok nie podlegał natomiast analizie w kontekście skutku w postaci warunkowego umorzenia postępowania. Jedynie na marginesie wskazać należy, że przez wzgląd na zasadę przekonywania (art. 11 k.p.a.) organ powinien zawrzeć w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szersze, bardziej czytelne dla strony wyjaśnienie zakresu dokonanej analizy przedmiotowego wyroku (jak uczynił to w sposób obszerny dopiero w odpowiedzi na skargę).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jednak podstaw do przypisywania temu wyrokowi, tak samo jak i wyrokowi rozwodowemu, kluczowego, nadrzędnego znaczenia dla ustalenia istotnych okoliczności stanu faktycznego sprawy, tj. prowadzenia przez cudzoziemca życia rodzinnego w Polsce, w szczególności w świetle opisanego wcześniej istotnego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego przy przeprowadzaniu na tę samą okoliczność dowodu z przesłuchania świadka I. Z. Oceny obu wyroków sądów powszechnych należało dokonać w ramach swobodnej oceny dowodów, w świetle całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, ale zgromadzonego prawidłowo, w tym dopiero po przeprowadzeniu dowodu z przesłuchania w charakterze świadka byłej żony skarżącego z zachowaniem wymogów art. 10 § 1 i art. 79 k.p.a.

Reasumując powyższe, zasadne okazały się zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego wskazane w pkt 1 i 2 petitum skargi kasacyjnej.

W ich ramach jako przedwczesny należało jedynie uznać zarzut niedostrzeżenia przez Sąd pierwszej instancji naruszenia art. 7, art. 77, art. 78 § 1 i art. 80 k.p.a. w zakresie, w jakim "Rada w żaden sposób nie odniosła się do złożonych przez skarżącego wniosków dowodowych, nie tylko nie przeprowadziła zawnioskowanych dowodów, ale też nie wskazała przyczyn, dla których odmówiła ich przeprowadzenia". Zauważyć należy, że przepis art. 78 k.p.a. nie nakłada na organ administracji obowiązku przeprowadzania każdego dowodu zgłoszonego przez stronę, ale jedynie tego, którego przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy (§ 1) i może nie uwzględnić żądania strony, jeżeli dotyczy ono okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami (§ 2). Niezależnie od powyższego ograniczenia każdy wniosek dowodowy wymaga rozpatrzenia, bo jest to konsekwencja wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i poprawnej oceny materiału dowodowego. W okolicznościach niniejszej sprawy Szef Urzędu ocenił, tj. oddalił wniosek dowodowy zgłoszony przez skarżącego o przeprowadzenie przesłuchania wskazanych świadków (E. S. i K. K.) na okoliczność prowadzenia życia rodzinnego przez skarżącego, w szczególności konfliktu rodzicielskiego między nim a byłą żoną, uznając przeprowadzenie wnioskowanych dowodów za zbędne wobec zgromadzenia już wyczerpującego materiału dowodowego pozwalającego na dokonane ustaleń w zakresie prowadzonego przez cudzoziemca życia rodzinnego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W świetle dokonanej wyżej oceny, że stan faktyczny co do prowadzenia przez skarżącego życia rodzinnego w Polsce nie został należycie wyjaśniony, konieczna będzie ponowna ocena ww. wniosku dowodowego, w świetle oceny zeznań I. Z. złożonych podczas ponownego i prawidłowego jej przesłuchania.

Natomiast jako przedwczesne należało uznać pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej, wskazujące na naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 348 ust. 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach. Dopiero bowiem należyte wyjaśnienie – tj. w zgodzie z przepisami postępowania – okoliczności sprawy, w tym przede wszystkim kwestii prowadzenia przez cudzoziemca w Polsce życia rodzinnego rozumianego jako więzi łączących go z małoletnią córką, dałoby podstawę do oceny, czy doszło do naruszenia tych przepisów w stopniu uzasadniającym odmowę udzielenia stronie zgody na pobyt ze względów humanitarnych.

Uznając, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie we wskazanym wyżej zakresie, jak również przyjmując, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny – działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. – uchylił zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję. Wskazując, że kontrolowana decyzja wydana została bez należytego wyjaśnienia okoliczności sprawy, Sąd uchylił jedynie zaskarżoną decyzję, uznając, że uzupełnienie postępowania wyjaśniającego może nastąpić przez organ odwoławczy w oparciu o art. 136 k.p.a. i bez naruszenia zasady dwuinstancyjności. Rozpoznając ponownie sprawę organ administracji uwzględni wskazaną wyżej ocenę prawną. Obowiązkiem organu odwoławczego będzie zatem powtórzyć postępowanie dowodowe w zakresie dotkniętym błędami procesowymi, tj. przesłuchanie w charakterze świadka I. Z., z zachowaniem wymogów z art. 10 § 1 i art. 79 k.p.a. Dalej, Szef Urzędu ponownie oceni materiał dowodowy odnoszący się do istnienia więzów rodzicielskich skarżącego z córką, w tym wyrok Sądu Okręgowego w O. z dnia [...] października 2017 r. sygn. akt [...] oraz wyrok Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] listopada 2016 r. sygn. akt [...]. W świetle całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego organ oceni też wniosek dowodowy strony o przeprowadzenie przesłuchania w charakterze świadków E. S. i K. K. Oczywiście organ weźmie pod uwagę również ewentualną zmianę istotnych okoliczności faktycznych sprawy w zakresie kontaktów skarżącego z córką – jeśli po wydaniu zaskarżonej decyzji taka zmiana nastąpiła. Do tego jednakże wymagana byłaby aktywność samego skarżącego w wykazaniu powyższej okoliczności. Wprawdzie w toku postępowania sądowego skarżący podnosił, że zainicjował postępowanie zmierzające do rozszerzenia pierwotnie ustalonych kontaktów z córką, jednakże finalnie nie przedłożył wyjaśnień ani dokumentów, z których wynikałoby, że te kontakty uległy zmianie (w zażaleniu na postanowienie o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji podał, że forma tych kontaktów nie została dotąd zmieniona przez Sąd – jego wniosek został nieprawomocnie oddalony).

W tym stanie rzeczy, działając w oparciu o art. 188 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.; dalej: ustawa covidowa). Zgodnie z tym przepisem (w brzmieniu obowiązującym na 10 czerwca 2021 r.) przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W niniejszej sprawie zachodziły przesłanki z cyt. przepisu. Zarządzeniem przewodniczącego wydziału z dnia 10 czerwca 2021 r. skierowano niniejszą sprawę na posiedzenie niejawne w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy covidowej oraz poinformowano strony o powyższym, jak też o możliwości przedstawienia swego stanowiska w sprawie w wyznaczonym terminie, z czego finalnie strony nie skorzystały. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym było rozsądnym kompromisem pomiędzy prawem stron do jawnego rozpoznania sprawy a prawem do jej rozpoznania bez nieuzasadnionej zwłoki.