Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1502/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Rada Radców Prawnych
Treść wyniku: Uchylono uchwałę I  i II  instancji
Powołane przepisy: article: art. art. 61a, 155 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia WSA Sławomir Kozik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 października 2018 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. K. na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o wpis na listę radców prawnych 1. uchyla zaskarżoną uchwałę oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] marca 2018 r., nr [...]; 2. zasądza od Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych na rzecz skarżącej – E. K. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Uchwałą nr [...] z dnia [...] marca 2018 r. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] postanowiła działając na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, z późn. zm.) dalej k.p.a. w związku z art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1870, z późn. zm.) dalej urp. odmówić wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku pani E. K. (strona, skarżąca, wnioskodawczyni) w przedmiocie wpisu na listę radców prawnych prowadzoną przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] stycznia 2018 r.

Do wydania przedmiotowej uchwały doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Pani E. K. w dniu [...] stycznia 2018 r. zwróciła się z wnioskiem o wpisanie jej na listę radców prawnych prowadzoną przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] na podstawie art. 24 ust, 1 upr., tj. w związku z ukończeniem aplikacji radcowskiej i złożeniem egzaminu radcowskiego.

Wnioskodawczyni wskazała, że toczy się postępowanie o wpisanie jej na listę radców prawnych prowadzoną przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...], z tym, że w tamtym postępowaniu wniosek jest oparty o inną podstawę faktyczną, tj. przestanki wpisu na listę radców prawnych określone w art. 24 ust. 1 i art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy o radcach prawnych.

Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] ustaliła, że zainicjowane wnioskiem z dnia 12 maja 2017 r. postępowanie jest w toku. Uchwałą Nr [...] z dnia [...] września 2017 r. Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w [...] utrzymało w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] Nr [...] z dnia [...] lipca 2017 r., którą to uchwałą odmówiono pani E. K. wpisu na listę radców prawnych prowadzoną przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...]. Decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2017 r. ([...]) uchylono uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w [...] Nr [...] z dnia [...] września 2017 r. i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w [...].

Zgodnie z pismem Sekretarza Krajowej Rady Radców Prawnych w [...] z dnia 7 lutego 2018 r. (I.dz. [...]) Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w [...] wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Ministra Sprawiedliwości i sprawa jest w toku.

W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały wskazano ,że w opisanej wyżej sprawie o wpis na listę radców prawnych żądanie Wnioskodawczyni oparte było o okoliczności, o których mowa w art. 24 ust. 1 oraz 25 ust. 2 pkt 4 upr. , tj. Wnioskodawczyni wskazywała, że zdała egzamin radcowski, do którego przystąpiła bez odbycia aplikacji radcowskiej w związku z posiadaniem doświadczenia zawodowego, o którym mowa w art. 25 ust. 2 pkt 4 upr. . Zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 4 upr, do egzaminu radcowskiego bez odbycia aplikacji radcowskiej mogą przystąpić osoby, które po ukończeniu wyższych studiów prawniczych przez okres co najmniej 4 lat w okresie nie dłuższym niż 6 lat przed złożeniem wniosku o dopuszczenie do egzaminu były zatrudnione w urzędach organów władzy publicznej i wykonywały wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej na rzecz tych urzędów. Kwestia posiadania przez Wnioskodawczynię praktyki zawodowej uprawniającej do przystąpienia do egzaminu radcowskiego i wpisu na listę radców prawnych bez odbycia aplikacji radcowskiej jest przedmiotem rozbieżnych ocen organów w toczącym się postępowaniu z wniosku z dnia 12 maja 2017 r.

Wobec powyższego, Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] wskazała , że wpisu na listę radców prawnych dokonuje się na wniosek (art. 24 ust. 2 upr.). Zgodnie z art. 24 ust. 1upr., na listę radców prawnych może być wpisany ten, kto:

1} ukończył wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskał tytuł magistra lub zagraniczne studia prawnicze uznane w Rzeczypospolitej Polskiej;

2) (uchylony)

3) korzysta w pełni z praw publicznych;

4} ma pełną zdolność do czynności prawnych;

5} jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego;

6} odbył w Rzeczypospolitej Polskiej aplikację radcowską i złożył egzamin radcowski, z zastrzeżeniem art. 25 ust. 1 i 2.

W art, 25 ust. 1 i 2 ustawy o radcach prawnych określono przypadki zwolnienia z obowiązku odbycia aplikacji radcowskiej lub złożenia egzaminu radcowskiego.

Rada powołała się na treść art. 61a § 1 k.p.a. zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Organ podkreślił, że przez "inne uzasadnione przyczyny", o których mowa w przepisie art. 61a § 1 k.p.a. należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania - okoliczności te muszą być znane już w chwili złożenia wniosku. W doktrynie wskazuje się, że jedną z "innych uzasadnionych przyczyn" uzasadniających odmowę wszczęcia postępowania jest to, iż żądanie strony dotyczy sprawy, w której prowadzone jest postępowanie (por. R. Stankiewicz [w:] M. Wierzbowski, R. Hauser, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. 4, Warszawa 2017, komentarz do art. 61a KPA, dostępny w Legalis; B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wyd. 15, Warszawa 2017, komentarz do art. 61a KPA, dostępny w Legalis). Powyższe znajduje także potwierdzenie w orzecznictwie, np. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego siedzibą w Kielcach z dnia 6 września 2017 r., II SA/Ke 397/17, gdzie wskazano: "(...) niedopuszczalne jest prowadzenie jednocześnie dwóch postępowań w tym samym trybie i przedmiocie, powodowałoby to bowiem dwukrotne rozstrzygnięcie tej samej sprawy (co wywołuje skutek w postaci nieważności decyzji późniejszej - art. 156 § 1 pkt 3 KPA) , a do tego prowadziłoby wszczęcie postępowania na wniosek skarżącego, w sytuacji gdy zostało ono wszczęte z urzędu (...)".

W ocenie organu w sprawie niniejszej, podobnie jak w sprawie zainicjowanej wnioskiem z dnia 12 maja 2017 r., Wnioskodawczym domaga się wpisania jej na listę radców prawnych. Przedmiot żądania w obu sprawach jest zatem tożsamy, W świetle okoliczności przedstawionych we wniosku inicjującym niniejszą sprawę i treści decyzji zapadłych dotychczas w sprawie z wniosku z dnia 12 maja 2017 r. stwierdzić można, że pojawiła się nowa okoliczność faktyczna - ukończenie aplikacji radcowskiej przez Wnioskodawczynię - która może być okolicznością istotną dla rozpatrzenia wniosku o wpis na listę radców prawnych. Zaistnienie nowej okoliczności faktycznej nie wpływa jednak ocenę, iż przedmiot żądania w obu sprawach jest tożsamy. Przedmiotem tym jest wpis Wnioskodawczyni na listę radców prawnych.

Reasumując organ odmówił wszczęcia postępowania w sprawie , z uwagi na fakt ,że Strona złożyła drugi wniosek o wpis na listę radców prawnych podczas, gdy postępowanie administracyjne zainicjowane pierwszym wnioskiem z tożsamym żądaniem jest w toku.

Od powyższej uchwały Pani E. K. z zachowaniem ustawowego terminu wniosła zażalenie.

Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych uchwałą z dnia [...] czerwca 2018 r. Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną uchwałę.

W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały organ II instancji podkreślił ,że Pani E. K. w dniu [...] maja 2017 roku złożyła po raz pierwszy wniosek o wpis na lisię radców prawnych (na podstawie art. 25 ust. 2 piet. 4 u.r.p.). Postępowanie administracyjne wywołane powołanym wnioskiem nadal jest w toku. Ponowny wniosek o wpis na listę radców prawnych Pani E. K. złożyła w dniu [...] stycznia 2018 roku (na podstawie art. 24 ust. 1 oraz ust, 2 u.r.p.). Oba powołane wnioski dotyczą tego samego tj. wpisania na listę radców prawnych prowadzoną przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...]. Przedmiot żądania w obu powołanych sprawach jest zatem tożsamy. Wprawdzie oparte są one na różnych podstawach prawnych tym niemniej ich cel jest analogiczny tj. uzyskanie wpisu na listę radców prawnych prowadzoną przez Rade Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...], organ II instancji podkreślił ,że nie można w tym samym czasie pozostawać wpisanym na listę radców prawnych dwukrotnie w oparciu o różne podstawy prawne. Jednocześnie zdaniem organu taki sam jest układ podmiotowy powołanych spraw (w każdej z nich jest tylko jedna strona tj. Wnioskodawczym).

Odnosząc się do kwestii ukończenia w międzyczasie przez Wnioskodawczynię aplikacji radcowskiej organ wskazał, że jest to nowa okoliczność faktyczna. Mając jednak na względzie fakt, że w toku jest postępowanie administracyjne w przedmiocie wpisu Wnioskodawczym na listę radców prawnych oraz obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadę prawdy materialnej, zobowiązująca organ prowadzący postępowanie do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz uwzględniania stanu prawnego i faktycznego na dzień orzekania, to kwestia ta powinna być uwzględniona przez organ rozpoznający wniosek o wpis z dnia 12 maja 2017 roku, a nie w odrębnym postępowaniu administracyjnym o analogicznym przedmiocie oraz układzie podmiotowym.

Zdaniem organu II instancji sam fakt wystąpienia przez Radę do Prezydium o informację odnośnie stanu załatwienia sprawy wszczętej wnioskiem z dnia [...] maja 2018 roku oraz poinformowanie Wnioskodawczym o jej prawach wynikających z art. 10 k.p.a nie może być, wbrew temu co wskazuje Wnioskodawczym, uznane za uzasadniające wszczęcie postępowania administracyjnego.

Jak słusznie wskazuje Wnioskodawczym organ nie może ustalać stanu faktycznego sprawy bez formalnego wszczęcia postępowania, a następnie - po stwierdzeniu, że brak podstaw do prowadzenia postępowania - wydać postanowienia o odmowie jego wszczęcia "z innych uzasadnionych przyczyn" na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 15 lutego 2018 roku, sygn. III SA/Gd 954/17). Analiza uzasadnienia powołanego wyroku (powołanego również przez Wnioskodawczynię) prowadzi do wniosku, że w tamtej sprawie organ poczynił przed wydaniem postanowienia w trybie art. 61a k.p.a. obszerne ustalenia faktyczne, praktycznie stanowiące podstawę do merytorycznego w załatwienia sprawy. W niniejszej sprawie natomiast Rada jedynie wystąpiła do Prezydium z zapytaniem o status sprawy z wniosku z dnia 12 maja 2017 roku. W ocenie organu II instancji jest to jedyny sposób w jaki Rada może dowiedzieć się o stanie powołanej sprawy bowiem nie jest ani stroną postępowania odwoławczego, ani uczestnikiem postępowania sądowoadministracyjnego. Nie można postawić znaku równości pomiędzy poczynieniem przez organ ustaleń merytorycznych, mogących docelowo stanowić podstawę merytorycznego orzeczenia, a poczynieniem prostych ustaleń faktycznych mających na celu ustalenie formalnoprawnego statusu innej sprawy z wniosku lego samego podmiotu. Również zawiadomienie Wnioskodawczym o jej prawach z art. 10 k.p.a. nie czyni postępowania wszczętym, wskazać bowiem trzeba, że Wnioskodawczym ma prawo do czynnego udziału w sprawie na każdym etapie, także przed ewentualnym wydaniem postanowienia w trybie art. 61a k.p.a., w szczególności ma w tym czasie prawo składać pisma czy też przeglądać akta sprawy.

Organ II instancji podkreślił, że Wnioskodawczyni słusznie zauważa, iż tożsamość spraw uzasadniająca odmowę wszczęcia postępowania w sprawie, zachodzi jedynie wówczas, gdy w sprawach tych występują te same podmioty, dotyczą one tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanic faktycznym. Wnioskodawczym pomija natomiast to, że powołany pogląd wyrażono w stanie faktycznym w którym pierwsze postępowanie administracyjne było już zakończone ostateczną decyzją administracyjną

Reasumując organ II instancji wskazał, że Pani E. K. złożyła w dniu [...] stycznia 2018 roku drugi wniosek o wpis na listę radców prawnych podczas, gdy postępowanie administracyjne zainicjowane pierwszym wnioskiem z dnia 12 maja 2017 roku obejmującym tożsame żądanie nadal jest w toku i dlatego w jego ocenie należało podjąć uchwałę o odmowie wszczęcia postępowania.

Skargę na powyższą uchwałę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie wywiodła skarżąca. Przedmiotowej uchwale zarzuciła

- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 61a § 1 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez odmowę wszczęcia postępowania na skutek uznania, że toczące się postępowanie w sprawie wniosku o wpis jej osoby na listę radców prawnych jest tożsame do postępowania, którego wszczęcia odmówiono, podczas gdy powyższe sprawy różnią się stanem faktycznym i oparte są na innej podstawie prawnej;

- naruszenie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 Kpa poprzez utrzymanie w mocy uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w sprawie odmowy wszczęcia postępowania o wpis na listę radców prawnych, pomimo, że uchwała ww. została wydana z naruszeniem przepisu art. 61 a § 1 Kpa.

Skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej Uchwały w całości oraz uchylenia uchwały organu I instancji tj. Uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w sprawie odmowy wszczęcia postępowania o wpis na listę radców prawnych. Na podstawie art. 155 § 1 p.p.s.a. poinformowania Ministra Sprawiedliwości, jako organu nadzoru nad działalnością samorządu radców prawnych, o istotnym naruszeniu prawa przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] oraz Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych. Zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi rozwinęła poszczególne jej zarzuty. Skarżąca podkreśliła ,że elementem rozróżniającym sprawy sądowoadministracyjne jest więc w pierwszym rzędzie odmienność zaskarżonych aktów łub czynności. Sprawy ze skarg na różne akty lub czynności nie mogą być uznane za tożsame.

Skarżąca wskazała, że pismem z dnia 12 maja 2017 r. złożyła do Rady OIRP pierwszy wniosek o wpis na listę radców prawnych opierając go na podstawie art. 24 ust. 1 i 2 w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy o radcach prawnych. Zdała bowiem egzamin radcowski do którego została zgodnie z przepisami ustawy o radcach prawnych dopuszczona po spełnieniu wymogów, o których mowa w art. 25 ust 2 pkt 4 tej ustawy. Dopuszczenie do egzaminu radcowskiego zostało zakwestionowane przez Radę OIRP już po jego zdaniu. Rada OIRP odmówiła wpisu na listę radców, podważając jej doświadczenie zawodowe, które w toku postępowania o dopuszczenie do egzaminu zostało uznane za spełniające wymogi przepisów ustawy o radcach prawnych.

Skarżąca wskazała, że postępowanie w powyższej sprawie jest w toku (sygn. akt VI SA/Wa 150/18). W dniu 18 kwietnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał wyrok (na dzień wnoszenia skargi nieprawomocny) oddalający skargę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych (dalej: "KRRP") na decyzję Ministra Sprawiedliwości, którą uchylono uchwałę KRRP w sprawie odmowy wpisu na listę radców prawnych i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że organy samorządu radcowskiego, dokonując samodzielnej oceny, czy skarżąca była uprawniona do przystąpienia do egzaminu radcowskiego, wyszły poza zakres kompetencji oraz. że ocena czy zostały spełnione wymogi niezbędne do dopuszczenia do egzaminu radcowskiego nie może być dokonywana ex post, tj. już po zdaniu egzaminu radcowskiego.

Sąd w żaden sposób nie uwzględnił nowych okoliczności faktycznych (ukończenie aplikacji radcowskiej) i rozstrzygał w innym zakresie (w której przedmiotem sporu było spełnienie wymogów, o których mowa w art. 24 ust. 1 w zw. z art 25 ust. 2 pkt 4 ustawy o radcach prawnych).

Skarżąca podkreśliła, że istota sporu, będąca przedmiotem rozstrzygania w ww. sprawie, nie była związana ze zdaniem egzaminu radcowskiego (który to fakt jest niezaprzeczalny), tylko z kwestionowaniem przez organy samorządu zawodowego doświadczenia zawodowego, które posiada.

W dniu składania pierwszego wniosku z dnia 12 maja 2017 r. o wpis na listę radców prawnych, który stanowi podstawę toczącego się postępowania, skarżąca była w trakcie odbywania aplikacji radcowskiej, a wniosek o wpis na listę radców prawnych oparła na podstawie art. 24 ust. 1 i 2 w zw. z art, 25 ust. 2 pkt 4 ustawy o radcach prawnych. Późniejsze ukończenie przeze nią aplikacji radcowskiej stanowi nową okoliczność faktyczną, która również jest podstawą wpisu na listę radców prawnych (co zostało przyznane przez KRRP w uzasadnieniu zaskarżanej Uchwały). Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 6 ustawy o radcach prawnych na listę radców prawnych może być wpisany ten, kto odbył w Rzeczypospolitej Polskiej aplikację radcowską i złożył egzamin radcowski, z zastrzeżeniem art. 25 ust. 1 i 2. Ukończenie aplikacji radcowskiej stanowi bowiem ścieżkę odrębną i alternatywną w stosunku do trybu opartego na uzyskaniu odpowiedniego okresu doświadczenia zawodowego. Wpis na listę radców prawnych uzasadniony jest wówczas spełnieniem odmiennych wymogów. Odpada wówczas kwestia jej doświadczenia zawodowego, które stanowiło w przekonaniu Rady OIRP przeszkodę do wpisu na listę radców prawnych.

Uzasadniając zarzut naruszenia przepisu art. 61 a § 1 k.p.a skarżąca wskazała, że przedmiotowe postępowanie, którego wszczęcia odmówiono, nie jest tożsame z postępowaniem, które jest w toku, gdyż oparte zostało na innych okolicznościach faktycznych i innej podstawie prawnej (na spełnieniu innych ustawowych wymogów uprawniających do wpisu na listę radców prawnych).

Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą tożsamość sprawy uzasadniająca odmowę wszczęcia postępowania w sprawie, zachodzi jedynie wówczas, gdy w sprawach tych występują te same podmioty, dotyczą one tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 czerwca 2017 r. sygn. II SA/Wa 1786/16, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 3 lutego 2014 r. sygn. II SA/Kr 1382/13, Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2010 r. sygn. II OSK 931/09).

Wbrew zatem twierdzeniom KRRP, zdaniem skarżącej, przedmiotowe postępowanie w sprawie, jako oparte na odmiennej podstawie prawnej i faktycznej powinno zostać wszczęte, a rozpoznanie jej wniosku o wpis na listę radców prawnych powinno wiązać się z weryfikacją całokształtu aktualnych okoliczności faktycznych.

Odnosząc się do twierdzeń KRRP; iż nie jest możliwe dwukrotne wpisanie jednej osoby na listę radców prawnych na różnych podstawach prawnych, skarżąca wskazała, iż pozytywne rozpoznanie jednego wniosku i wpis na listę radców prawnych w rzeczy samej powinno stanowić podstawę do odmowy wszczęcia postępowania w tym samym przedmiocie, jak również może skutkować bezprzedmiotowością uprzednio wszczętego postępowania w sprawie wniosku o wpis na listę radców prawnych, które jest w toku. W przypadku natomiast odmowy wpisu na listę radców prawnych przez organy samorządu zawodowego, późniejsze nabycie nowych kwalifikacji (spełnienie kolejnych wymogów) nie może pozostawać bez znaczenia i spotkać się z brakiem merytorycznej reakcji na zmianę faktycznych podstaw do wpisu na listę radców prawnych. Wnioskowanie o wpis w oparciu o te właśnie nowe okoliczności powinno zatem powodować wszczęcie postępowania celem merytorycznego rozpoznania żądania, w tym analizy prawnej i faktycznej wniosku o wpis na listę radców prawnych.

W razie przyjęcia odmiennego poglądu, do czasu wpisu na listę radców prawnych nie byłoby celowe dokonywanie żadnych zmian w zakresie spornych okoliczności faktycznych, a w przypadku odmowy wpisu, rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zgodnie z wnioskiem kandydata do wpisu na listę radców prawnych w oparciu o inną podstawę prawną w zmienionych okolicznościach nigdy by nie nastąpiło.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentacje w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem zaskarżonej uchwały była odmowa wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku pani E. K. o wpis na listę radców prawnych prowadzoną przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...]

Podstawę prawną zakwestionowanego rozstrzygnięcia organu stanowił przepis art. 61a k.p.a. w myśl, którego, gdy żądanie, o którym mowa w art.61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Aby organ mógł odmówić wszczęcia postępowania na podstawie przepisu art. 61 a k.p.a., wystarczające jest ziszczenie się choćby jednego z wyżej przedstawionych warunków (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 grudnia 2016r. sygn. II OSK 841/15).

W ocenie Sądu, trafny jest zarzut strony skarżącej, że orzekające w niniejszej sprawie organy obu instancji naruszyły art. 61a k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania wobec zaistnienia innych uzasadnionych przyczyn. W ocenie organów sprawa niniejszej, jak i sprawa zainicjowana wnioskiem z dnia 12 maja 2017 r., są tożsame, gdyż wnioskodawczyni domaga się wpisania jej na listę radców prawnych. Przedmiot żądania w obu sprawach jest zatem tożsamy, Oba powołane wnioski dotyczą tego samego tj. wpisania na listę radców prawnych prowadzoną przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...]. Wprawdzie oparte są one na różnych podstawach prawnych tym niemniej ich cel jest analogiczny tj. uzyskanie wpisu na listę radców prawnych prowadzoną przez Rade Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...], co powoduje, że nie można w tym samym czasie pozostawać wpisanym na listę radców prawnych dwukrotnie w oparciu o różne podstawy prawne. Jednocześnie zdaniem organu taki sam jest układ podmiotowy powołanych spraw (w każdej z nich jest tylko jedna strona tj. Wnioskodawczyni).

Przepis art. 61a § 1 k.p.a. przewiduje nie tylko formę rozstrzygnięcia ale również samą instytucję odmowy wszczęcia postępowania. Przepis ten zawiera dwie autonomiczne względem siebie przesłanki odmowy wszczęcia postępowania: 1) gdy żądanie wniesione zostało przez osobę niebędącą stroną, 2) jeżeli z " innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte".

Treść art. 61a § 1 k.p.a., co do drugiej przesłanki uzasadniającej odmowę wszczęcia postępowania uprawnia do wniosku, że jest ona nieprecyzyjna i bardzo ogólna, co może prowadzić do pewnych problemów z ustaleniem zakresu znaczeniowego tejże przesłanki. Ustawodawca dopuścił, bowiem odmowę wszczęcia postępowania, gdy z " innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte" nie wskazując w treści normatywnej, żadnych punktów orientacyjnych pozwalających na odkodowanie tej normy. Konieczne jest zatem sięgnięcie do celów regulacji art. 61 a) k.p.a, która delimitować ma postępowanie wstępne od postępowania właściwego (tak: Jan Chmielewski, Art. 61 a) k.p.a. jako podstawa odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, Monitor Prawniczy 2/2014 )

Na gruncie uregulowań prawnych prezentowane są poglądy, że inne przyczyny, z powodu których postępowanie nie może być wszczęte mogą dotyczyć: 1) braku w przepisach prawa materialnego podstawy do rozstrzygnięcia o tej treści żądania w trybie postępowania administracyjnego; 2) sytuacji gdy w danej sprawie toczy się już postępowanie; 3) sytuacji gdy w sprawie zapadła już decyzja i to niezależnie czy nieostateczna, czy ostateczna; 4) dotyczy żądania, które nie podlega rozstrzygnięciu w formie decyzji a wymaga innej formy działania; 5) upłynął termin po którym jednostka może domagać się uprawnienia (por. B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2011, s. 740-743; B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 12, Wyd. C.H. Beck 2012, s. 297- 298; W. Chróścielewski, Zmiany w zakresie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, ZNSA 2011, nr 4, s. 14-15).

Nie są to przesłanki stricte procesowo-prawne lecz faktyczne. Użycie przez ustawodawcę sformułowania: "nie może być wszczęte", akcentującego na termin "wszczęcie" wskazuje, że określona w art. 61a § 1 k.p.a. przyczyna przedmiotowa musi być znana już w chwili złożenia wniosku (żądania) a więc w istocie wynikać z treści wniosku lub też jest znana organowi z urzędu. Należy przy tym zwrócić uwagę, że czym innym jest jednakże brak przepisu stanowiącego materialnoprawną podstawę do wydania decyzji, a czym innym jest zaistnienie negatywnej przesłanki określonej w przepisie prawa materialnego, która uniemożliwia uwzględnienie żądania.

Odmowa wszczęcia postępowania w momencie złożenia wniosku w rozumieniu art. 61a k.p.a. musi być dla organu oczywista, aby można było wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w danej sprawie. Jeżeli natomiast konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, które w efekcie może doprowadzić do wniosku, iż zachodzi przeszkoda przedmiotowa w dalszym prowadzeniu postępowania, bowiem wydanie rozstrzygnięcia jest bezprzedmiotowe i powinna być wydana decyzja administracyjna o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego (por. uwagi do identycznie brzmiącego art. 61 a § 1 k.p.a. A. Plucińskiej-Filipowicz w: Komentarzu do zmian wprowadzonych ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, opubl. Lex/el 2011).

Przenosząc powyższe uwagi o charakterze ogólnym na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że organ błędnie uznał, iż niniejsze postępowanie jest postępowaniem tożsamym z postępowaniem z wniosku skarżącej z dnia 12 maja 2017 r.

Warto zaznaczyć, dla ustalenia tożsamości spraw administracyjnych konieczne jest ustalenie tożsamości porównywanych spraw pod względem podmiotowym oraz przedmiotowym. Tożsamość podmiotowa ma miejsce wtedy, gdy w sprawie występują te same strony. Natomiast tożsamość w zakresie przedmiotu sprawy wyznacza tożsamość podstawy prawnej i faktycznej oraz treści żądania strony.

Tożsamość ta będzie istniała, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2010 r., II OSK 931/09, LEX nr 597967, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 listopada 2013 r., VIII SA/Wa 651/13, LEX nr 1412288).

Zatem w ocenie Sądu tożsamość spraw administracyjnych zachodzi w przypadku, gdy występują w nich te same podmioty, dotyczą one tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy. W przedmiotowej sprawie ustalenia tożsamości porównywanych spraw w prowadzonym postępowaniu dokonane zostało w sposób błędny.

Jak wynika z akt sprawy skarżąca pismem z dnia 12 maja 2017 r. złożyła do Rady OIRP pierwszy wniosek o wpis na listę radców prawnych opierając go na podstawie art. 24 ust. 1 i 2 w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy o radcach prawnych. Zdała bowiem egzamin radcowski do którego została zgodnie z przepisami ustawy o radcach prawnych dopuszczona po spełnieniu wymogów, o których mowa w art. 25 ust 2 pkt 4 tej ustawy.

Tak więc w powyższym postępowaniu skarżąca domagała się wpisu na listę radców prawnych w oparciu o przepis stanowiący wyjątek od zasady dojścia do zawodu radcy prawnego jaką jest ukończenie aplikacji radcowskiej i zdanie egzaminu.

W niniejszym postępowaniu jako podstawę swego wniosku skarżąca wskazała art. 24 ust, 1 upr., podkreślając ,ze ukończyła aplikację radcowską i zdała egzamin radcowski.

Już proste zestawienie obu wniosków, które organowi wpisowemu były znane z urzędu ,pozwala na stwierdzenie ,że nie mamy do czynienia z tożsamością spraw administracyjnych. Prawdą jest, że sprawy te dotyczą tego samego podmiotu, dotyczą one tego samego przedmiotu- wpisu na listę radców prawnych, jednak podstawy prawne żądania skarżącej są w obu sprawach odmienna , ponadto różnią się one stanem faktycznym.

W sprawie zainicjowanej wnioskiem z dnia 12 maja 2017 r. skarżąca powoływała się na zdany egzamin radcowski, do którego przystąpiła bez odbycia aplikacji radcowskiej oraz posiadane doświadczenie zawodowe. Swój wniosek skarżąca oparła na art. 24 ust. 1 i 2 w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy o radcach prawnych.

W sprawie niniejszej skarżąca wskazuje na ukończenie aplikacji i zdany egzamin radcowski. Swój wniosek skarżąca opiera na podstawie art. 24 ust, 1 upr.

Tak więc zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie organy błędnie zinterpretowały tożsamość obu spraw administracyjnych, co spowodowało błędne zastosowanie art. 61 a k.p.a.

Sąd w niniejszej sprawie nie zastosował art. 155 § 1 p.p.s.a. i nie poinformował Ministra Sprawiedliwości, jako organu nadzoru nad działalnością samorządu radców prawnych, o istotnym naruszeniu prawa przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] oraz Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych. W ocenie Sądu błędna interpretacja art. 61 a k.p.a. , a co za tym idzie błąd w ustaleniu tożsamości spraw nie stanowi istotnego naruszenia prawa o którym mowa w art.155 § 1 p.p.s.a., gdyż zachowanie organów w sposób rażący nie narusza obowiązującego porządku prawnego.

Odnosząc się do twierdzeń KRRP; iż nie jest możliwe dwukrotne wpisanie jednej osoby na listę radców prawnych na różnych podstawach prawnych, Sad w pełni podziela zdaniem skarżącej wyrażone w tym zakresie w skardze , iż pozytywne rozpoznanie jednego wniosku i wpis na listę radców prawnych w rzeczy samej powinno stanowić podstawę do odmowy wszczęcia postępowania w tym samym przedmiocie, jak również może skutkować bezprzedmiotowością uprzednio wszczętego postępowania w sprawie wniosku o wpis na listę radców prawnych, które jest w toku. Ponadto Sąd zauważa ,że możliwa jest sytuacji ,gdy Kandydat na Radcę prawnego nie spełnia przesłanki z art. 25 upr. mimo ,że się na nią powołuje a pewien czas później wypełni przesłanki z art. 24 ust.1 upr.

Na marginesie sprawy sad wskazuje ,że wyrok WSA w Warszawie sygn.akt VI SA/Wa 150/18 w sprawie dotyczącej wniosku skarżącej z dnia 12 maja 2017 r. jest nieprawomocny ,gdyż KRRP wywiodła od tego rozstrzygnięcia skargę kasacyjną.

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji rozpozna wniosek skarżącej z dnia 30 stycznia 2018 r.

Biorąc powyższe pod rozwagę na podstawie art.145 §1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. Sad uchylił zaskarżoną uchwałę oraz uchwałę ją poprzedzającą ,o kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a.