Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2006/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6053 Obywatelstwo
Hasła tematyczne: Obywatelstwo
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit.c, art. 183, art. 185, art. 203 pkt 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 16 par. 1, art. 135, art. 136, art. 145 par. 1, art. 154, art. 155, art. 156 par. 1
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 11, art. 13
journal: Dz.U. 1951 nr 4 poz 25
law: Ustawa z dnia 8 stycznia 1951 r. o obywatelstwie polskim.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary (spr.) Protokolant: Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 20 października 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej D. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 maja 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 480/10 w sprawie ze skargi D.K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz D. K. kwotę 420 (słownie: czterysta dwadzieśia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 14 maja 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 480/10, oddalił skargę D. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany ostatecznej decyzji.

Zaskarżoną decyzją Minister utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] stycznia 2010 r., którą odmówiono zmiany ostatecznej decyzji Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z dnia [...] sierpnia 2006 r. utrzymującej w mocy decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] czerwca 2006 r. w przedmiocie odmowy wydania dokumentu potwierdzającego posiadanie obywatelstwa polskiego przez D. K. (uprzednio B. K.).

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że odmowa stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez D. K. wynikała z faktu, iż utracił on to obywatelstwo w związku z wyjazdem z Polski. W sprawie ustalono, że D. K. urodzony [...] października 1951 r. w L., posiadając uprzednio obywatelstwo polskie, wraz z rodzicami wyjechał na stałe do Izraela. Wcześniej, w dniu 5 grudnia 1956 r. jego rodzice wystąpili do Rady Państwa o udzielenie zezwolenia na zmianę obywatelstwa polskiego na izraelskie w związku z wyjazdem do Izraela. D. K., po przyjeździe do Izraela, nabył dnia 25 lutego 1957 r. obywatelstwo izraelskie. Spełniony został wymagany warunek zmiany obywatelstwa, jakim było uzyskanie zezwolenia w tym zakresie, gdyż zostało ono wyrażone uchwałą Rady Państwa nr 5/58 z dnia 23 stycznia 1958 r. w sprawie zezwolenia na zmianę obywatelstwa polskiego osobom wyjeżdżającym na stały pobyt do Izraela. W związku z powyższym w ocenie Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców zachodziły przesłanki utraty obywatelstwa, o których mowa w art. 11 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 8 stycznia 1951 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. Nr 4, poz. 25) w zw. z treścią ust. 2 tego artykułu.

Minister wskazał, że wobec takich okoliczności brak było podstaw do uwzględnienia wniosku D. K. z dnia 13 stycznia 2010 r. o zmianę na zasadzie art. 154 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.) wcześniejszej decyzji organu odwoławczego poprzez jej uchylenie i wydanie decyzji kasatoryjnej. Minister podkreślił, że w niniejszej sprawie brak jest kwestii, które wymagałyby wyjaśnienia, a działania strony zmierzają do uzyskania orzeczenia potwierdzającego posiadanie przez nią obywatelstwa polskiego, w myśl tez wyrażanych w aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych. Wobec faktu, iż wnioskodawca faktycznie utracił obywatelstwo polskie w myśl ww. regulacji, uwzględnienie jego wniosku, prowadzące ostatecznie w skutkach do potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego, prowadziłoby, zdaniem Ministra, do naruszenia interesu społecznego. Wnioskodawca nie miał także słusznego interesu w kwestii żądania zmiany decyzji.

W skardze na powyższą decyzję D. K. wniósł o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji ją poprzedzającej. Skarżący zarzucił organowi, że w obu decyzjach użył tych samych argumentów. Dowolnie też modyfikował treść wniosku – skarżący wnosił o uchylenie decyzji wydanej w trybie odwoławczym i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, zaś Minister odmowę uwzględnienia wniosku uzasadniał dążeniem strony do uzyskania konkretnego orzeczenia w przedmiocie obywatelstwa – zdaniem skarżącego naruszono tym samym art. 7, 77 § 1, art. 80, 107 § 3 i 154 § 1 k.p.a. W skardze podniesiono także, że organ przywoływał orzeczenia WSA w Warszawie negujące poglądy wyrażane i jednocześnie ugruntowane orzecznictwem NSA. Zwrócono również uwagę na brak spójności w wywodach organu - ze sformułowanych tez mogłoby wynikać, iż strona, której pierwotnie odmówiono przyznania jakiegoś uprawnienia, nigdy nie będzie miała interesu w wystąpieniu o zmianę stosownego orzeczenia, nie będzie to także leżało w interesie społecznym. Ponadto Minister pominął okoliczność, iż w następstwie orzeczeń wydawanych w innych sprawach przez sądy administracyjne, wnioskujący wobec analogicznych uwarunkowań faktycznych uzyskują poświadczenie obywatelstwa polskiego. W sprawie zdaniem skarżącego nie uwzględniono zasady rozstrzygania a wątpliwości na korzyść strony oraz rozpatrywania spraw zgodnie z interesem stron, gdy sprawa ma charakter uznaniowy.

Skarżący wskazał także, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zakwestionowano pogląd, jakoby uchwała Rady Państwa nr 5/58 z dnia 23 stycznia 1958 r. stanowiła zezwolenie na zmianę obywatelstwa skutkujące utratą obywatelstwa polskiego. Prezentowany jest pogląd, iż zezwolenie na zmianę obywatelstwa polskiego, zgodnie z ustawą o obywatelstwie polskim z 1951 roku musiało mieć charakter indywidualnego i skierowanego do określonego adresata, aktu Rady Państwa. Zdaniem skarżącego wniosek jego rodziców mógłby skutkować utratą obywatelstwa - także przez niego - jedynie wówczas, gdyby został objęty wnioskiem Prezesa Rady Ministrów inicjującym wydanie uchwały nr 5/58 i gdyby faktycznie również tego imiennego podania dotyczyła uchwała Rady Państwa z dnia 23 stycznia 1958 r. Wobec powyższego dostrzega konieczność przeprowadzenia stosownego postępowania wyjaśniającego w tym zakresie.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku wskazał, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Sąd wskazał, że Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców wydając decyzję na zasadzie art. 17 ust. 4 ustawy z dnia 5 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 28, poz. 353 ze zm.) w aktualnym brzmieniu, trafnie ustalił, iż skarżący był obywatelem Polski, lecz utracił to obywatelstwo w związku z wyjazdem na stale do Izraela. Prowadziło to do utrzymania w mocy decyzji w przedmiocie odmowy wydania dokumentu potwierdzającego posiadanie przez niego obywatelstwa polskiego.

Zdaniem Sądu organ orzekający uprzednio w sprawie trafnie uznał, że przy ocenie niniejszej sprawy należy uwzględnić stan prawny w okresie, gdy nastąpiły zdarzenia, które mogły spowodować utratę obywatelstwa, tj. przepisy ustawy o obywatelstwie polskim z 1951 r. Organy zebrały i właściwie oceniły materiał dowodowy. Słusznie zakwalifikowano wyjazd rodziców skarżącego jako opuszczenie kraju w celu udania się na stałe do państwa Izrael. Wystąpili oni do Rady Państwa z wnioskiem o wyrażenie zgody na zmianę obywatelstwa w związku z tym wyjazdem i zostali objęci generalnym zezwoleniem Rady Państwa na zmianę obywatelstwa (uchwała nr 5/58), gdyż spełnione były dwie przesłanki warunkujące wyrażenie zgody - została złożona odnośna prośba oraz nastąpiło opuszczenie Polski na stały pobyt do Państwa Izrael (pkt 1 uchwały). Uzyskane zezwolenie dotyczyło także skarżącego, skoro urodził się on w 1951 r. i po przybyciu do Izraela nabył obywatelstwo izraelskie w 1957 r. Wynika to bezpośrednio z ustawy o obywatelstwie polskim z 1951 r. (art. 11 ust. 2 i 4) i jest potwierdzone w treści uchwały nr 5/58 (pkt 2 uchwały). Organ orzekający w sprawie prawidłowo zatem przyjął, iż wystąpiły obie przesłanki utraty obywatelstwa polskiego, o których mowa w art. 11 ust. 1 i 5 obowiązującej wówczas ustawy o obywatelstwie polskim z 1951 r.

Z obszernego uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd nie podziela poglądów prezentowanych w orzecznictwie, jakoby obecnie warunkiem uznania, iż doszło do utraty obywatelstwa przez konkretną osobę spośród składających stosowny wniosek było ustalenie, iż konkretne podanie obejmujące imiennie konkretne osoby (a co za tym idzie ich małoletnie dzieci) zostało przedłożone Radzie Państwa przed podjęciem uchwały nr 5/58. Zdaniem Sądu, oceniając skuteczność ww. uchwały trzeba uznać, iż spowodowała ona wynikające z jej treści skutki prawne jako skuteczne zezwolenie na zmianę obywatelstwa w stosunku do osób spełniających kryteria w niej wskazane, o ile zdarzenia prawne miały miejsce w okresie jej obowiązywania. W związku z powyższym Minister trafnie odmówił zmiany ostatecznej decyzji Prezesa z dnia [...] sierpnia 2006 r. Wobec braku w sprawie kwestii wątpliwych, gdy chodzi o uwarunkowania faktyczne (jak wskazano kwestia przedłożenia indywidualnego wniosku Radzie Państwa, czy też objęcia wnioskodawców przedłożoną temu organowi imienną listą, nie miała znaczenia) bezzasadne byłoby uchylenie dotychczasowej decyzji i przekazanie sprawy do pewnego rozpoznania, z uwagi na brak przesłanek do wydania tego rodzaju orzeczenia wynikających z treści art. 138 §2 k.p.a. Przekazanie sprawy organowi I instancji w celu prowadzenia dalszego postępowania wyjaśniającego w sytuacji, gdy istotne elementy stanu faktycznego są niesporne, zostawałoby w sprzeczności zarówno z interesem społecznym jak i nie może być określone, jako uzasadnione słusznym interesem strony (prowadziłoby do naruszenia zasady ekonomii postępowania).

Jednocześnie Sąd wskazał, że chybione są wywody organu administracji w zakresie, w jakim wywodzi on domniemane negatywne skutki prawne wynikające z samego przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, w kontekście ukształtowania sytuacji materialnoprawnej strony. W przypadku konsekwentnej oceny uwarunkowań formalnoprawnych sprawy, w świetle wykładni prezentowanej przez organ, ewentualne uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania nie prowadziłoby do zmiany sytuacji prawnej wnioskodawcy, co jak wskazano przesądza o bezzasadności jego żądania. Trafnie również, zdaniem Sądu, zauważono w skardze, że organ administracji w części dotyczącej oceny wystąpienia przesłanek formalnych wydania decyzji w trybie art. 154 § 1 k.p.a. zawarł skomplikowane wywody wewnętrznie sprzeczne w pewnych fragmentach. Uchybienia te nie miały jednak istotnego wpływu na wynik sprawy, wobec czego nie mogą skutkować uchyleniem zaskarżonego orzeczenia.

Podsumowując Sąd wskazał, że skoro uchwała Rady Państwa nr 5/58 stanowiła skuteczne zezwolenie na zmianę obywatelstwa przez rodziców skarżącego, a równocześnie zostały spełnione pozostałe ustawowe przesłanki utraty przez niego obywatelstwa, trafnie Prezes, orzekając w sprawie, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie odmowy stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez skarżącego. Nie było równocześnie potrzebne wyjaśnianie kwestii, czy podanie rodziców skarżącego zostało przedłożone przez Prezesa Rady Ministrów Radzie Państwa, co czyniło bezzasadnym wniosek o zmianę tego orzeczenia na zasadzie art. 154 § 1 k.p.a. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd stwierdził także, że wobec wskazanych uwarunkowań nieuzasadnione są zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7 k.p.a. w kontekście rozstrzygania kwestii wątpliwych na korzyść strony, gdyż w rozpoznawanej sprawie nie ma kwestii wątpliwych zarówno w kontekście uwarunkowań prawnych jak i faktycznych. Chybione jest także odwoływanie się do orzecznictwa w kwestii wydania decyzji uznaniowych - kwestia statusu państwowego (posiadania obywatelstwa) nie należy do zagadnień pozostających w sferze uznania administracyjnego.

D. K. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu:

1) naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 11 ust. 1 i 2 oraz art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o obywatelstwie polskim z 1951 r., jak też błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 7 oraz art. 154 § 1 k.p.a.

2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 134 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że zaprezentowane przez Sąd I instancji poglądy na kwestie związane z art. 11 i 13 ustawy o obywatelstwie polskim z 1951 r. oraz uchwałą Rady Państwa nr 5/58 są poglądami odosobnionymi, stojącymi w sprzeczności z jednolitą i utrwaloną linią orzeczniczą NSA. Skarżący powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych stwierdził, że Sąd I instancji w szczególności niezasadnie przyjął, iż samo tylko złożenie wniosku o zmianę obywatelstwa i związany z tym późniejszy wyjazd do Izraela (zakończony przyjęciem obywatelstwa izraelskiego), bez względu czy taki wniosek trafił rzeczywiście do Rady Państwa, wypełnia wszystkie przesłanki utraty obywatelstwa polskiego zawarte w ustawie o obywatelstwie polskim z 1951 r. Interpretacja taka nie daje się pogodzić z wyraźnymi zapisami ustawy, która samodzielnie określa wyłącznie dopuszczalną procedurę wyrażenia zgody na zmianę obywatelstwa, skutkującą następnie utratą obywatelstwa polskiego. Procesowanie przez organy państwowe w innym niż ustawowy trybie, a więc np. nieprzekazanie wniosku o zmianę obywatelstwa Radzie Państwa, powodować będzie wadliwość takiego postępowania – będzie to działanie pozaprawne, które nie wywrze skutków przewidzianych w ustawie.

Skarżący podniósł także, że zaprezentowane przez Sąd I instancji wywody w przedmiocie wykładni ww. ustawy w zw. z uchwałą Rady Państwa nr 5/58, stanowią istotne naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a., gdyż Sąd ten skoncentrował się na kolejnym merytorycznym rozpoznaniu sprawy zakończonej już decyzją ostateczną, nie zaś na analizie występowania w sprawie przesłanek interesu społecznego i słusznego interesu strony. Sąd wykroczył tym samym poza zakres sprawy objętej skargą, tj. zmianę decyzji w trybie art. 154 § 1 k.p.a.

Ponadto skarżący wskazał, powołując się na wyrok NSA z dnia 9 listopada 2007 r., sygn. akt I OSK 1531/06, że okolicznością uzasadniającą zmianę ostatecznej decyzji w trybie art. 154 § 1 k.p.a., a więc spełniającą przesłanki wskazane w tym przepisie, jest zmiana wykładni prawa, z czym mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Gdyby więc Sąd I instancji nie wykroczył poza zakres sprawy i nie zaczął ponownie rozpoznawać pierwotnej sprawy merytorycznej, to doszedłby do wniosku, iż w rzeczonej sprawie występują przesłanki zmiany ostatecznej decyzji w trybie art. 154 k.p.a. z uwagi na zmianę wykładni. Zdaniem skarżącego analogicznie jest ze stwierdzeniem Sądu, iż niezasadne są zarzuty dotyczące naruszenia art. 7 k.p.a., gdyż niniejsza sprawa nie jest sprawą uznaniową – twierdzenie to byłoby prawdziwe, gdyby przedmiotem rozpoznania w niniejszym postępowaniu była pierwotna decyzja merytoryczna.

W skardze kasacyjnej podniesiono także, że Sąd I instancji dopuścił się również istotnego naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., gdyż nie zastosował się do jego dyspozycji pomimo stwierdzenia w sprawie uchybień art. 107 § 3 k.p.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna oparta jest na uzasadnionych podstawach.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, o których mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Kontrola zaskarżonego wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny w tej sprawie ograniczona zatem została do rozważenia zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Zarzuty te zasługują na uwzględnienie.

Przede wszystkim stwierdzić należy, że przedmiot postępowania w niniejszej sprawie wyznaczył wniosek D. K. z dnia 13 stycznia 2010r., w którym domagał się on zmiany w trybie przepisu art. 154 k.p.a. ostatecznej decyzji Prezesa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] sierpnia 2006 r. We wniosku tym, powoływał się na przesłanki z art. 154 § 1 kpa, a więc interes społeczny i słuszny interes strony, które w jego ocenie wynikały ze zmiany wykładni prawa. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uznając, że przesłanki te nie zachodzą, na podstawie art. 154 § 1 i § 2 k.p.a. orzekł o odmowie zmiany decyzji z dnia [...] sierpnia 2006 r. W skardze do Sądu skarżący zakwestionował dokonaną przez organ orzekający ocenę przesłanek z art. 154 k.p.a. Sąd powinien zatem rozpoznać sprawę w granicach wynikających z art. 154 k.p.a.

Przedmiotem postępowania prowadzonego na podstawie art. 154 k. p. a. jest ustalenie przesłanek do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, a zatem przesłanek, o jakich mowa w tymże przepisie nie zaś – co uczynił Sąd I instancji - kolejne merytoryczne rozpatrzenie sprawy dotyczącej potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego i kolejna kontrola merytoryczna decyzji ostatecznej. W postępowaniu toczącym się w trybie art. 154 k.p.a. nie dokonuje się ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy administracyjnej zakończonej ostateczną decyzją. Jest to postępowanie nowe, w którym badane są tylko i wyłącznie przesłanki z art. 154 § 1 k.p.a. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 k.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem - w przeciwieństwie do postępowania głównego zakończonego decyzją ostateczną - nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz zweryfikowanie decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Rozstrzygnięcie, jakie wydaje organ orzekając na podstawie art.154 k.p.a. oparte jest na uznaniu administracyjnym.

Trafne są zatem zarzuty skarżącego, że skoro przedmiot postępowania sądowo-administracyjnego stanowiła decyzja administracyjna wydana na podstawie art. 154 k.p.a. to w tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie był uprawniony do badania przesłanek decydujących o potwierdzeniu posiadania przez skarżącego obywatelstwa polskiego.

W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji , z naruszeniem przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 154 k.p.a. dokonał ponownej merytorycznej oceny decyzji Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z dnia [...] sierpnia 2006 r. utrzymującej w mocy decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] czerwca 2006 r. w przedmiocie odmowy wydania dokumentu potwierdzającego posiadanie obywatelstwa polskiego przez D. K. (uprzednio B. K.) – nie dokonał natomiast kontroli legalności zaskarżonych decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w aspekcie przesłanek art. 154 k.p.a.

W świetle powyższego za uzasadniony należy uznać zarzut naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 1 k.p.a., bowiem Sąd wyszedł poza granice sprawy dotyczącej zmiany decyzji ostatecznej w trybie art. 154 k.p.a. i jednocześnie nie rozpoznał jej istoty.

Trafnie też zarzuca skarżący, że zmiana wykładni przepisów prawa stanowi podstawę rozważenia możliwości zmiany decyzji ostatecznej, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Należy bowiem podzielić pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 listopada 2008 r. w sprawie II OSK 1439/07 w świetle którego w sytuacji, gdy wadliwości rozstrzygnięcia nie uzasadniają ani stwierdzenia nieważności decyzji, ani wznowienia postępowania, ocena tych wadliwości może być przedmiotem postępowania o uchylenie lub zmianę decyzji w trybie art. 154 lub 155 k.p.a. Powołując się na stanowisko przyjmowane w doktrynie w odniesieniu do treści art. 135 i 136 k.p.a. w pierwotnym brzmieniu tych przepisów, od wejścia w życie Kodeksu postępowania administracyjnego z dniem 1 stycznia 1961 r. (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego; Komentarz, Wyd. Prawnicze Warszawa 1970 r., str. 256 - 267), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie sposób zakładać, że interes społeczny i słuszny interes strony nie przemawia za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej, która jest prawnie wadliwa, jeżeli wadliwość ta nie stanowi uzasadnionej podstawy do stwierdzenia jej nieważności albo do wznowienia postępowania zakończonego taką decyzją. Według powołanych komentatorów w sytuacjach takich, jak błąd w ustaleniu stanu faktycznego lub błąd w ocenie prawnej stanu faktycznego, ale także właśnie zmiana wykładni przepisów prawa, możliwe jest uchylenie lub zmiana decyzji przy zastosowaniu trybu określonego w art. 135 lub 136 k.p.a. Zmiany art. 135 i 136 k.p.a., które w obowiązującym tekście Kodeksu postępowania administracyjnego oznaczone są jako art. 154 i 155, dotyczyły głównie tego, że stosowanie tych przepisów ograniczono do decyzji ostatecznych oraz dodano przesłanki w postaci "interesu społecznego lub słusznego interesu strony", od których zależy możliwość uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, a które to przesłanki, na gruncie art. 135 i 136 k.p.a. w poprzednim brzmieniu były przyjmowane w drodze wykładni. W powołanym wyroku wskazano dalej, że na gruncie art. 154 i 155 k.p.a., w aktualnie obowiązującym brzmieniu, również przyjmuje się, że postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej ma za przedmiot ustalenie przesłanek wzruszenia także obowiązującej decyzji, która może być dotknięta wadami niekwalifikowanymi, a więc nie dającymi podstaw do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wydanie, Warszawa 2006 r., str. 696). Za niewzruszalnością takiej decyzji nie może przemawiać zasada trwałości decyzji administracyjnej (art. 16 § 1 k.p.a.), ponieważ nie ma wystarczających racji, aby przedkładać dalsze formalne obowiązywanie decyzji ostatecznej nad rozstrzygnięcie sprawy zgodnie z prawem. Oznacza to, że jeżeli strona wystąpi z wnioskiem o uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej na podstawie art. 154 k.p.a., twierdząc, iż decyzja ta jest wadliwa (narusza prawo), organ powinien rozważyć, czy decyzja jest rzeczywiście wadliwa prawnie, a w razie istnienia takiej wadliwości powinien ocenić, czy są to wady kwalifikowane wymienione w art. 145 § 1 lub art. 156 § 1 k.p.a., co uzasadnia wszczęcie postępowania wznowieniowego albo o stwierdzenie nieważności decyzji, a jeżeli nie są to wady tego rodzaju, powinien rozstrzygnąć, czy z uwagi na stwierdzone wadliwości (naruszenia prawa) interes społeczny i słuszny interes strony przemawia za tym, że decyzja ostateczna podlega uchyleniu lub zmianie. Innymi słowy, interes społeczny lub słuszny interes strony, o którym mowa w art. 154 § 1 k.p.a. może przemawiać za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej, jeżeli decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa, a brak jest podstaw do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji, z powodu tego naruszenia.

Zasadnie wskazuje również skarżący w skardze kasacyjnej na obecną jednolitą linię orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego odnośnie oceny charakteru i skutków prawnych uchwały nr 5/58 Rady Państwa z dnia 23 stycznia 1958r. w sprawie zezwolenia na zmianę obywatelstwa polskiego. Według poglądu przyjętego w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2005 r., sygn. akt 965/ 05 (ONSAiWSA z 2006 r., z. 2, poz. 67), który został przyjęty w kolejnych wyrokach NSA (wyrok NSA z dnia 23 marca 2006 r., II OSK 1360/05, Lex nr 198175, wyrok NSA z dnia 25 lipca 2007 r., II OSK 1267/06, Lex nr 364651), uchwała Rady Państwa mogłaby być oceniana, czy jest orzeczeniem o zezwoleniu na zmianę obywatelstwa polskiego określonej osoby jedynie w sytuacji, gdyby zostało ustalone, że podanie o zezwolenie na zmianę obywatelstwa tej osoby zostało przekazane ze stosownym wnioskiem Radzie Państwa i było rozpatrywane przez Radę Państwa przed podjęciem tej uchwały. W takim tylko przypadku możliwe byłoby ocenianie, czy uchwała Rady Państwa stanowi zezwolenie na zmianę obywatelstwa polskiego określonej osoby, mimo że osoba ta nie została wymieniona z imienia i nazwiska w uchwale Rady Państwa. Wynika to z faktu, że stosownie do przepisów art. 11 i 13 ustawy z dnia 8 stycznia 1951 r. o obywatelstwie polskim, które są podstawą oceny, czy określona osoba utraciła obywatelstwo polskie, orzekanie o zezwoleniu na zmianę obywatelstwa było stosowaniem przepisów prawa w indywidualnej sprawie dotyczącej określonej osoby. Skarżący słusznie zatem zakwestionował pogląd organu i Sądu I instancji, iż z samego faktu złożenia przez wnioskodawcę podania o udzielenie zezwolenia na zmianę obywatelstwa przed wydaniem uchwały Nr 5/58 przez Radę Państwa należy domniemywać, iż zezwolenie to zostało mu przez ten organ skutecznie udzielone. Stanowisko prezentowane przez organ i Sąd jest sprzeczne z regulacją zawartą w art. 13 ust. 2 ustawy o obywatelstwie polskim, określającą procedurę udzielania zezwolenia na zmianę obywatelstwa przez Radę Państwa. Skoro zgodnie z art. 13 ust. 2 ustawy, orzeczenie Rady Państwa o utracie obywatelstwa polskiego następowało na wniosek Prezesa Rady Ministrów, to skarżący prawidłowo wskazuje, że samo zainicjowanie przez rodziców skarżącego postępowania o wydanie zezwolenia na zmianę obywatelstwa, poprzez złożenie w tym względzie stosownego podania, nie jest wystarczające do kategorycznego stwierdzenia, że skutki uchwały Nr 5/58 należy odnieść także wobec skarżącego. Stanowisko to należy podzielić, bowiem kwestii tak istotnej jak utrata obywatelstwa polskiego nie można przesądzać wyłącznie w oparciu o domniemanie faktyczne, że uchwała Rady Państwa Nr 5/58 wywarła skutki prawne w stosunku do skarżącego i jego rodziców, gdyż ich wnioski o zezwolenie na zmianę obywatelstwa zostały złożone przed podjęciem tej uchwały. Skuteczne zezwolenie na zmianę obywatelstwa mogły uzyskać wyłącznie osoby, w stosunku do których zachowana została odpowiednia procedura przewidziana w omawianym przepisie, a więc które zostały objęte wnioskiem lub wnioskami Prezesa Rady Ministrów złożonymi do Rady Państwa. Przeciwny pogląd – wyrażony w zaskarżonym wyroku - jest poglądem odosobnionym w aktualnym orzecznictwie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (zob. np. prawomocne wyroki WSA w Warszawie z dnia 19 listopada 2009 r., IV SA/Wa 1624/09; z dnia 23 października 2009 r., IV SA/Wa 1237/09), jak i sprzecznym z dotychczasową linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. powyżej powołane: wyrok NSA z dnia 27 października 2005 r., II OSK 965/05, ONSAiWSA 2006/2/67, wyrok NSA z dnia 23 marca 2006 r., II OSK 1360/05, Lex nr 198175, wyrok NSA z dnia 25 lipca 2007 r., II OSK 1267/06, Lex nr 364651).

Powyższe czyni uzasadnionymi także podniesione w pkt. 1 skargi kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 11 ust. 1 i 2 oraz art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1951 o obywatelstwie polskim oraz przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 154 § 1 k.p.a.

Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił natomiast zarzutu naruszenia przepisu art. 7 k.p.a., gdyż skarżący nie wykazał, aby naruszenie tego przepisu miało wpływ na wynik sprawy. Za przedwczesny uznano także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd zastosuje się do powyższej oceny prawnej i dokona kontroli legalności zaskarżonej decyzji zgodnie z przedmiotem postępowania w sprawie wszczętej wnioskiem D. K. z 13 stycznia 2010 r. Oceniając decyzje Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o odmowie zmiany ostatecznej decyzji Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z dnia [...] sierpnia 2006 r., którą utrzymano w mocy decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] czerwca 2006 r. odmawiającą wydania dokumentu potwierdzającego posiadanie obywatelstwa polskiego przez D. K. i badając zasadność przesłanek z art. 154 k.p.a. Sąd weźmie pod uwagę, że zmiana wykładni przepisów prawa stanowi postawę rozważenia możliwości zmiany decyzji ostatecznej, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego znajduje uzasadnienie w przepisie art. 203 pkt. 1 p.p.s.a.