Wyrok NSA, sygn. akt I FSK 1675/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 par. 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 116 par. 1, art. 118 par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka - Medek, Sędzia NSA Krystyna Chustecka (spr.), Sędzia WSA (del.) Inga Gołowska, Protokolant Marek Wojtasiewicz, po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2011 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej R. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2 września 2010 r. sygn. akt I SA/Po 445/10 w sprawie ze skargi R. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 9 kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółdzielni z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące od kwietnia do grudnia 2004 r. i od stycznia do sierpnia 2005 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od R. G. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w P. kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 2 września 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę R. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 9 kwietnia 2010 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółdzielni [...] z tytułu podatku od towarów i usług od kwietnia do grudnia 2004 r. oraz od stycznia do sierpnia 2005 r.

Z przedstawionego przez Sąd I instancji stanu sprawy wynikało, że decyzją z dnia 19 czerwca 2009 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego P. orzekł o odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za okres kwiecień 2004 r. – sierpień 2005 r. Spółdzielni wraz z należnymi odsetkami za zwłokę.

Skarżący był zatrudniony w Spółdzielni w okresie od 1 lutego 2002 r. do 31 lipca 2004 r. na stanowisku "Z-ca prezesa -Dyrektor ds. Ochrony" oraz w okresie od 1 września 2004 do 31 października 2005 r. na stanowisku "Specjalista ds. Ochrony – trener". Z uwagi, na fakt, że Spółdzielnia była w słabej kondycji finansowej Sąd Rejonowy V Wydział Gospodarczy w L. zatwierdził układ z wierzycielami. Zdaniem strony wniosek o postępowanie układowe został złożony we właściwym czasie, co pozwoliło na zatwierdzenie i w znacznym stopniu zrealizowanie układu.

Skarżący przedłożył oświadczenia wierzycieli, które w jego ocenie stanowią o realizacji zobowiązań finansowych Spółdzielni zgodnie z postanowieniem Sądu. Organ zauważył, że w czasie gdy powstały zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług zarząd Spółdzielni (w osobach S. Z., M. R. i R. G.) dysponował środkami, które umożliwiały zapłatę podatku, gdyż jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego w dniu 31 lipca 2006 r. dokonano sprzedaży nieruchomości położonych w G. Pomimo dokonania przedmiotowej sprzedaży Spółdzielnia nie zadeklarowała jej w deklaracji VAT-7 za sierpień 2006 r. i nie odprowadziła należnego podatku VAT, próbując tym samym zataić dokonaną transakcję.

Organ odwoławczy decyzją z dnia 23 października 2009 r. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując, iż organ I instancji nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, że w sprawie nie zachodzą przesłanki egzoneracyjne, zwalniające skarżącego z ponoszenia odpowiedzialności za zaległości Spółdzielni, a w szczególności nie wskazał czy wszczęte w 2002 r. postępowanie układowe może taką przesłankę stanowić, zalecając organowi I instancji przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego w zakresie sytuacji finansowej Spółdzielni w latach 2002 - 2005 z uwzględnieniem realizowania przez Spółdzielnię postępowania układowego. Ponadto organ odwoławczy zwrócił uwagę na konieczność przeprowadzenia postępowania w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej trzeciego członka zarządu S. Z. i wydania stosownego orzeczenia w sprawie.

Mając na uwadze decyzją z dnia 28 grudnia 2009 r. organ I instancji orzekł o solidarnej odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe Spółdzielni z tytułu podatku od towarów i usług za kwiecień – grudzień 2004 r. i styczeń – sierpień 2005 r. w łącznej wysokości 94.858,77 zł wraz z odsetkami za zwłokę, liczonymi na dzień wydania zaskarżonej decyzji, w kwocie 57.464 zł.

Organ podatkowy stwierdził, że nie jest możliwe przeprowadzenie dogłębnej analizy sytuacji finansowej Spółdzielni za lata 2002 - 2005 zaleconej przez Dyrektora Izby Skarbowej w P. Przedłożone przez stronę szczątkowe dokumenty w postaci rachunku zysków i strat za 2002 r., sporządzonego w związku ze złożeniem wniosku o otwarcie postępowania układowego oraz za 2003 r. będącego jedynie kserokopią - nie dają pełnego obrazu sytuacji finansowej Spółdzielni. Jednocześnie organ wyjaśnił, że zamknięcie roku 2003 zyskiem 64.560.08 nie może świadczyć, iż sytuacja finansowa Spółdzielni uległa trwałej poprawie tym bardziej, iż przebieg postępowania układowego wskazuje na trudności płatnicze.

Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie. Dyrektor Izby Skarbowej w P. zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego P. W uzasadnieniu decyzji powtórzono argumenty użyte poprzednio w decyzji I instancji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. Strona zarzuciła naruszenie:

- art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez jego błędną wykładnię, co doprowadziło do orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu po upływie pięcioletniego terminu do wydania decyzji, tj. nieuwzględnienie terminu przedawnienia,

- art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, przejawiające się w nieuwzględnieniu faktu zgłoszenia w czasie właściwym wniosku o wszczęcie postępowania układowego i realizacji układu jako przesłanki egzoneracyjnej z uwagi na nieuzasadnione przyjęcie, że "czasem właściwym" na złożenie wniosku mógł być jedynie czas po powstaniu zobowiązania podatkowego oraz bezpodstawne przyjęcie, że jako przesłankę egzoneracyjną strona winna wykazać również zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości wobec Spółdzielni realizującej układ;

- art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz art. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2003 r., Nr 60, poz. 535 ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię, gdyż nie uwzględniono okoliczności zwalniającej z odpowiedzialności, że Urząd Skarbowy jest do dnia dzisiejszego jedynym wierzycielem Spółdzielni, a zatem wniosek o upadłość nie mógł zostać przez sąd upadłościowy uwzględniony, w związku z czym członkowi zarządu nie można przypisać winy w niezłożeniu takiego wniosku;

- art. 122, art. 187 i art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie obowiązku wszechstronnego i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego oraz jego rzetelnej i bezstronnej oceny, co spowodowało wadliwe i niepełne ustalenie stanu faktycznego sprawy w zakresie dotyczącym stanu finansów Spółdzielni w latach 2004 i 2005, faktu realizacji w 2005 r. zobowiązań układowych, stanu finansów Spółdzielni w okresie poprzedzającym wniosek o wszczęcie postępowania układowego.

W odpowiedzi na skargę organ podatkowy podtrzymał stanowisko zawarte w wydanej decyzji.

Zdaniem Sądu I instancji, który skargę oddalił nie można podzielić zarzutu strony skarżącej, że w przedmiotowej sprawie doszło do przedawnienia zobowiązania. Decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego P. w rozpoznawanej sprawie wydana została w dniu 28 grudnia 2009r., a fakt jej sporządzenia i podpisania przed upływem terminu przedawnienia potwierdza dodatkowo okoliczność, że w dniu 29 grudnia 2009r. decyzja została nadana w urzędzie pocztowym.

W przedmiotowej sprawie bezsporna pozostawała okoliczność, że zaległości podatkowe Spółdzielni powstały w okresie, gdy skarżący pełnił funkcję członka zarządu. Zdaniem Sądu I instancji bez znaczenia w odniesieniu do takiego ustalenia pozostaje podnoszona w toku postępowania okoliczność, że funkcja w zarządzie piastowana była przez skarżącego biernie, bez wpływu na decyzje, zwłaszcza finansowe, jednak fakt ten nie może stanowić argumentu wystarczającego do zwolnienia strony z odpowiedzialności za powstałe zaległości podatkowe.

Bezsporna w sprawie , w ocenie Sądu , pozostaje również okoliczność, że egzekucja z majątku Spółdzielni okazała się bezskuteczna. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego dokonano zajęcia rachunku bankowego, który został zlikwidowany w dniu 23 listopada 2005r. Dokonano ponadto zajęcia wierzytelności w firmie S. Sp z o.o. Ustalono ponadto, że od 2006r. Spółdzielnia nie prowadzi działalności pod adresem wskazanym w tytułach wykonawczych. W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Skarbowego P. postanowieniem umorzył postępowanie egzekucyjne.

W ocenie Sądu nie można zgodzić się z twierdzeniem, że zawarcie w dniu 4 października 2002r. postępowania układowego z wierzycielami, zatwierdzonego przez Sąd Rejonowy Wydział Gospodarczy w L. w dniu 25 października 2002r. stanowi przesłankę do uwolnienia się od odpowiedzialności strony za przedmiotowe zaległości Spółdzielni. Sąd podkreślił, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazuje, że zawarty przez Spółdzielnię układ nie był konsekwentnie realizowany. Z pism złożonych przez M. R. oraz przez K. P. jako stron układu, a także z postanowienia Sądu o umorzeniu postępowania w sprawie uchylenia układu wynika, że Spółdzielnia od listopada 2003 r. nie wywiązywała się z układu zawartego z M. R., natomiast od kwietnia 2005 r. zaprzestano dobrowolnego wykonywania układu wobec K. P. Wierzyciele zostali spłaceni dopiero w momencie zaistnienia realnej groźby zerwania układu, gdyż zwrócili się do Sądu o jego uchylenie.

Sąd nie zgodził się również ze stanowiskiem, że realizowanie układu polega na jednorazowej spłacie zaległości danego wierzyciela wraz z odsetkami po złożeniu przez niego wniosku o uchylenie układu. Przy zawieraniu układu w 2002r. ze Spółdzielnią wierzyciele wyrazili zgodę na anulowanie odsetek i opłat dodatkowych oraz redukcję sumy zadłużenia kwoty głównej długu wobec wierzycieli o 30%. Z treści układu wynikało, że wierzyciele, których wierzytelności nie przekraczały kwoty 23.000 zł mieli być spłaceni w ciągu 12 miesięcy, po trzech miesiącach od uprawomocnienia się postanowienia, zatwierdzającego układ w ratach miesięcznych. Wierzyciele, których wierzytelności przekraczały kwotę 23.000 zł mieli być spłaceni w ciągu 42 miesięcy, po 12 miesiącach od uprawomocnienia się postanowienia, zatwierdzającego układ w ratach miesięcznych. W związku z powyższym z treści tego postanowienia jednoznacznie wynikało, że realizacja układu zakładała miesięczną spłatę wierzycieli, co w przypadku M. R. oraz K. P. nie miało miejsca i wierzyciele ci kolejny raz musieli podejmować kroki w celu odzyskania swoich należności.

Sąd zwrócił ponadto uwagę, ze względu na niedopełnienie przez skarżącego obowiązków członka zarządu i niezłożony w ustawowych terminach bilans czy rachunek zysków i strat do Krajowego Rejestru Sądowego, jak również do Urzędu Skarbowego P. zmuszony był oprzeć się na innych dokumentach. Postępowanie takie uniemożliwiło tym samym organom podatkowym ścisłe określenie momentu, w którym zobowiązany winien był wystąpić do Rady Nadzorczej z wnioskiem o podjęcie uchwały o złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółdzielni.

Spółdzielnia poza zaległościami podatkowymi, posiadała także nieuregulowane w terminie zobowiązania wobec K. P., a także wobec ZUS. Zobowiązania wobec K. P. zaprzestano realizować od miesiąca kwietnia 2005r., natomiast zobowiązania wobec Urzędu Skarbowego P. z tytułu podatku od towarów i usług zaprzestano regulować od kwietnia 2004r.

Zdaniem Sądu nie można zatem uznać za trafny zarzut naruszenia art. 116 § 1 pkt 1 lit. b Ordynacji podatkowej. Sytuacja materialna Spółdzielni w okresie sprawowania przez skarżącego zarządu nie miała bowiem wyjątkowego i jedynego znaczenia dla sprawy. W konsekwencji wynik ewentualnego badania kondycji finansowej dłużnika głównego nie wpłynąłby znacząco na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia.

W konsekwencji nie można podzielić zarzutu naruszenia przepisu art. 116 § 1 poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, przejawiające się w nieuwzględnieniu faktu zgłoszenia w czasie właściwym wniosku o wszczęcie postępowania układowego i realizacji układu jako przesłanki egzoneracyjnej z uwagi na nieuzasadnione przyjęcie, że "czasem właściwym" na złożenie wniosku mógł być jedynie czas po powstaniu zobowiązania podatkowego oraz bezpodstawne przyjęcie, że jako przesłankę egzoneracyjną strona winna wykazać również zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości wobec Spółdzielni realizującej układ.

Zdaniem Sądu w sprawie nie można również skutecznie postawić organom podatkowym zarzutu wadliwego ustalenia stanu faktycznego oraz nieprawidłowości w zakresie prowadzonego postępowania dowodowego i w konsekwencji naruszenia art. 122, art. 187, art. 191 Ordynacji podatkowej.

Skargę kasacyjną od powyższej decyzji złożył pełnomocnik skarżącego zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez:

1) błędną wykładnię art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez nietrafne przyjęcie, że do dotrzymania pięcioletniego terminu określonego w art. 118 § 1 niezbędne jest tylko sporządzenie decyzji przez organ podatkowy, a nie jej doręczenie osobie trzeciej wobec której orzekana jest odpowiedzialność podatkowa;

2) błędną wykładnię art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że wszczęcie postępowania układowego może być przesłanką egzoneracyjną jedynie w odniesieniu do zobowiązań podatkowych powstałych przed wszczęciem tego postępowania oraz bezpodstawne przyjęcie, że jako przesłanką egzoneracyjną oprócz wszczęcia postępowania układowego podatnik powinien wykazać dodatkowo fakt zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości wobec podmiotu realizującego układ, co skutkowała nieuwzględnień jako przesłanki egzoneracyjnej wszczęcia przez Spółdzielnię postępowania układowego,

3) niewłaściwe zastosowanie art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej w oderwaniu od treści art. 1 Prawa upadłościowego i układowego przejawiające się w nieuwzględnieniu jako okoliczności zwalniającej z odpowiedzialności, że Urząd Skarbowy do dnia dzisiejszego jest jedynym wierzycielem Spółdzielni, a zatem wniosek o upadłość nie mógł zostać przez Sąd uwzględniony, a tym samym nie można członkowi zarządu przypisać winy za jego niezłożenie.

Zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) dalej: P.u.s.a. i art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej: P.p.s.a. poprzez przyjęcie przez WSA stanu faktycznego, który organ podatkowy ustalił bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i bez jego właściwej oceny.

Autor skargi kasacyjnej wnosił o:

1)uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie reformatoryjne na podstawie art. 188 P.p.s.a.,

2)uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji,

3)zasądzenie kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa radcowskiego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Z akt sprawy nie wynika, by zaskarżone orzeczenie zostało wydane w warunkach nieważności, której przesłanki określa art. 183 § 2 ww. ustawy, zatem rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego mogły uwzględniać jedynie ewentualne naruszenie wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego i procesowego.

Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć wyłącznie na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Autor skargi kasacyjnej oparł zarzuty na obu podstawach.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów naruszenia prawa postępowania to zarzuty te w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie są zasadne. W szczególności Sąd I instancji nie naruszył przepisów art. 1 § 1 i § 2 P.u.s.a. mających charakter kompetencyjny , bowiem dokonał kontroli zaskarżonego wyroku pod względem zgodności z prawem.

Sąd również nie naruszył art. 141 § 4 P.p.s.a. , zważywszy, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wszystkie wymogi określone w tym przepisie.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego dokonanie przez Sąd I instancji oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego odmiennej od jego oceny przez skarżącego nie stanowi uzasadnienia zarzutów naruszenia przepisów prawa postępowania. Powyższe uzasadnia uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny nie został skutecznie zakwestionowany.

W ocenie Sądu Administracyjnego nie są również uzasadnione zarzuty prawa materialnego . W szczególności nie można zarzucić błędnej wykładni art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej , zważywszy ,że z literalnego brzmienia tego przepisu wynika, że nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat. W uchwale z 17.12 .2007r. I FPS 5/07 NSA uznał , że w stanie prawnym obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2003 r. pojęcie wydania decyzji określone w art. 118 § l Ordynacji podatkowej nie oznaczało jej doręczenia. W uzasadnieniu uchwały NSA stwierdził m.in. , że w przypadku decyzji odnoszących się do odpowiedzialności osób trzecich wiązanie uprawnienia organów do ich wydania z doręczeniem mogłoby także oznaczać naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa, gdy taka odpowiedzialność dotyczy kilku osób, wobec których doręczenie w jednym terminie okazałoby się niemożliwe, na skutek czego wobec niektórych z nich mogłoby dojść do przedawnienia prawa do orzekania. Te argumenty dodatkowo przemawiają za niedopuszczalnością odejścia w przypadku interpretowania art. 118 § l Ordynacji podatkowej od wyników wykładni językowej. Cele ochronne wobec Strony takiego postępowania nie mogą przekreślać znaczenia instytucji odpowiedzialności podatkowej osób trzecich dla realizacji obowiązku wynikającego z art. 84 Konstytucji. Powyższe odnosi się również do rozpoznawanej sprawy , zważywszy ,że stan prawny w tym zakresie nie uległ zmianie. Również w orzecznictwie podkreśla się , że w świetle powyższego przepisu istotne jest , aby wydano decyzję przenoszącą odpowiedzialność przed upływem pięcioletniego terminu, natomiast jej doręczenie może już nastąpić w późniejszym czasie.

W rozpoznawanej sprawie , jak bezspornie ustalono nadanie w urzędzie pocztowym tej decyzji nastąpiło przed końcem pięcioletniego terminu do jej wydania, co dodatkowo potwierdza fakt wydania tej decyzji przez organ w czasie wykluczającym upływ okresu przedawnienia do jej wydania.

Za bezzasadne należy także uznać zarzuty dotyczące błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej , a to w związku z uznaniem przez Sąd I instancji , że nie można zgodzić się ze stroną skarżącą, że zawarcie w dniu 04.10.2002r. postępowania układowego z wierzycielami, - zatwierdzonego przez Sąd Rejonowy Wydział Gospodarczy w L. w dniu 25.10.2002r.- stanowi przesłankę do uwolnienia się od odpowiedzialności za przedmiotowe zaległości Spółdzielni. Sąd podzielił wyrażone w zaskarżonej decyzji stanowisko, że wszczęcie postępowania układowego mogłoby ewentualnie stanowić okoliczność uwalniającą stronę od ponoszenia odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółdzielni, które powstały do dnia układu, gdyby w stosunku do takich zaległości było wszczęte i prowadzone postępowanie w sprawie orzeczenia odpowiedzialności strony jako osoby trzeciej. Nie można bowiem , jak stwierdził Sąd automatycznie uznać, że zawarcie układu w dniu 04.10.2002.r. uwalnia skarżącego od odpowiedzialności za zaległości Spółdzielni, powstałe po tym okresie w latach 2004 - 2005. Na ocenę zdolności układowej nie mogą mieć żadnego wpływu zaległości powstałe po dniu wydania postanowienia zatwierdzającego układ.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo w rozpatrywanej sprawie Sąd I instancji przyjął , że zawarcie w 2002 r. układu z wierzycielami nie zwalniało strony od złożenia wniosku we właściwym czasie o ogłoszenie upadłości , co w świetle tego przepisu uwalniało by skarżącego od odpowiedzialności za zaległości Spółki powstałe w okresach obliczeniowych od kwietnia 2004r. do sierpnia 2005r. Skład orzekający niniejszej sprawie nie podzielił, natomiast poglądu wyrażonego przez NSA w wyrokach z 04.03. 2011 r. sygn. akt I FSK 355/11 oraz z 15.04.2011 r., sygn. akt I FSK5 94/09, wydanych w powiązanych sprawach.

Skoro, postanowienie sądu o zatwierdzeniu układu wydane zostało w 2002 r., to po dacie jego uprawomocnienia, powyższa regulacja nie stanowiła przeszkody zarówno dla zgłoszenia wniosku o upadłość jak i dla ogłoszenia upadłości.

Należy przy tym podkreślić, na co trafnie zwrócił uwagi Sąd instancji, że w rozpoznawanej sprawie ostatecznie złożono wniosek o ogłoszenie upadłości w trakcie toczącego się postępowania układowego, który został rozpoznany przez Sąd. Powyższe potwierdza , że prawomocnie zatwierdzony układ nie stanowi, przeszkody do ogłoszenia upadłości, jeżeli po tej dacie Spółka generowała nowe zaległości . Stąd też nie sposób zgodzić się z poglądem, że zawarcie układu, aż do jego uchylenia, wyklucza możliwość ogłoszenia upadłości dłużnika, który pomimo zawarcia układu okazał się niewypłacalny w rozumieniu art. l Prawa upadłościowego. Postępowanie układowe wywiera wpływ na wierzytelności nim nieobjęte jedynie do prawomocnego rozstrzygnięcia co układu (np. zatwierdzenia układu). Złożenie zatem we właściwym czasie wniosku o wszczęcie postępowania układowego nie zwalnia od odpowiedzialności za zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań powstałych po zatwierdzeniu układu. Zawarcie układu i jego realizacja nie wyklucza, bowiem możliwości powstania stanu jej niewypłacalności, jeżeli spółka nie spłaca nieobjętych układem należności, także publicznoprawnych powstałych zarówno przed jego zawarciem jak i w późniejszym czasie. Realizowanie układu nie zwalnia spółki z obowiązku regulowania, powstałych po jego prawomocnym zatwierdzeniu zobowiązań podatkowych, bowiem od tej daty, odzyskuje zdolność zarządzania i rozrządzania swoim majątkiem.

Reasumując należy stwierdzić, że możliwość uchylenia się członka zarządu spółki od wynikającej z art. 116 § l Ordynacji podatkowej od odpowiedzialności za jej zaległości podatkowe przez wykazanie, że we właściwym czasie wszczęto postępowania zapobiegające upadłości postępowanie układowe dotyczy wyłącznie tych zaległości, które powstały przed zatwierdzeniem układu. Wystąpienie zatem przesłanki egzoneracyjnej, co do zaległości podatkowych z tytułu zobowiązań powstałych po zatwierdzeniu układu, wymaga wykazania , że we właściwym czasie, po wystąpieniu przesłanek upadłości, został zgłoszony wniosek o jej ogłoszenie bądź, że niezgłoszenie takiego wniosku nastąpiło bez jego winy. (por. wyrok SN z 14.01.2011 r., II UK 171/10, Lex nr 786388).

Zasadnie Sąd I instancji przyjął , że warunkiem stwierdzenia wystąpienia przesłanki egzoneracyjnej w rozpoznawanej sprawie było wykazanie, że we właściwym czasie został złożony wniosek o ogłoszenie upadłości. Stosownie do art. 5 Prawa upadłościowego zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości powinno nastąpić w terminie 14 dni od ujawnienia się okoliczności uzasadniających upadłość. Mając na względzie niezakwestionowane ustalenia faktyczne, należy zgodzić się z oceną Sądu I instancji, że przesłanki upadłości Spółki wystąpiły w dacie powstania zaległości w podatku VAT i od tej daty należy liczyć bieg terminu do zgłoszenia wniosku. Z uwagi na to, że wniosek taki nie został wówczas zgłoszony uprawniona jest ocena Sądu I instancji, podzielająca stanowisko organów podatkowych, , że zgłoszenie to nie nastąpiło we właściwym czasie, a zatem nie wystąpiła przesłanka egzoneracyjna w rozumieniu art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej .

Uznając ,że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.