Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2131/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 § 1 pkt 2 kpa, art 76 § 1 § 3 kpa
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Tomasz Wykowski Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2015 r. sprawy ze skargi D.M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, decyzją z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] kwietnia 1969 r., nr [...] w sprawie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa jako opuszczonej nieruchomości rolnej.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S., decyzją z dnia [...] kwietnia 1969 r., wydaną na podstawie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39, poz. 174 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą" orzekło o przejęciu na własność Państwa nieruchomości rolnej oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, położonej w obrębie wsi K., stanowiącej własność J.M..

Wnioskiem z dnia 16 lutego 2010 r. R.M., D.M. i L.P. (następcy prawni J.M.) wystąpili o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji z dnia [...] kwietnia 1969 r., podnosząc że wydana ona została z naruszeniem art. 156 kpa.

Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] listopada 2010 r., odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji wskazując, że były właściciel przedmiotowego gruntu w 1968 r. opuścił gospodarstwo i wyjechał do B., a zatem decyzja orzekająca o przejęciu na rzecz Państwa - jako opuszczonego - gospodarstwa J.M. wydana została zgodnie z przepisami ustawy.

Odwołania od decyzji Wojewody [...] wnieśli R.M., D.M. i L.P. - dzieci byłego właściciela przejętych na rzecz Państwa gruntów, podnosząc, że gospodarstwa ich ojca nie można było uznać za opuszczone, bowiem wyjechał on z K. jedynie na okres swojej choroby, a po leczeniu i rehabilitacji zamierzał powrócić i nadal je uprawiać. Zdaniem następców prawnych byłego właściciela decyzja z dnia [...] kwietnia 1969 r. wydana została z naruszeniem prawa, bowiem Prezydium orzekło o przejęciu na własność Państwa działki, która nie stanowiła nieruchomości opuszczonej w rozumieniu przepisów ustawy.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpoznając sprawę uznał, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa.

Organ odwoławczy wskazał, że nieruchomość rolna oznaczona nr [...] o pow. [...] ha, położona we wsi K., zapisana w rejestrze gruntów wsi K. na nazwisko J.M., przejęta została na własność Państwa na podstawie art. 2 powołanej ustawy oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198 ze zm.) – zwanego dalej "rozporządzeniem". Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy gospodarstwa rolne i działki określone w art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym, jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955 r., oraz wszelkie inne gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli mogą być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie uznane zostanie za niezbędne.

W myśl § 1 ust. 1 rozporządzenia za gospodarstwo rolne opuszczone uważa się gospodarstwo, na którym nie zamieszkuje właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie jest w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę. Z kolei zgodnie z § 2 tego rozporządzenia przejęcie gospodarstwa rolnego na własność Państwa następuje bez odszkodowania w stanie wolnym od obciążeń z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie uznane zostanie za niezbędne.

Organ odwoławczy zaznaczył, że z uwagi na fakt, iż poczynione kroki mające na celu odnalezienie całości akt przedmiotowej sprawy nie przyniosły rezultatów, Minister zmuszony był oprzeć się głównie na informacjach zawartych w decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] kwietnia 1969 r. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że J. M. w 1968 r. wyjechał do B. nie pozostawiając na swoim gospodarstwie nikogo z rodziny, ani też nie upoważnił nikogo do jego prowadzenia. Przedmiotowy grunt od 1968 r. nie był zatem uprawiany ani poddawany właściwym zabiegom agrotechnicznym. Powyżej przedstawiony stan faktyczny gruntu potwierdzają informacje zawarte w odwołaniu złożonym przez spadkobierców byłego właściciela, gdzie wskazano, że J.M. po żniwach i wykopkach w 1968 r. zachorował i wyjechał do syna do B., gdzie m.in. przebywał w szpitalu, a następnie przechodził rehabilitację poszpitalną. Z wyjaśnień tych nie wynika, aby w czasie nieobecności gospodarza na przedmiotowym gruncie prowadzone były jakiekolwiek zabiegi agrotechniczne, w tym prowadzone na wiosnę prace polowe. Bezpodstawne jest przy tym – zdaniem organu - twierdzenie stron, które podniosły, że grunt położony w K. nie stanowił nieruchomości opuszczonej, bowiem ich ojciec był nieobecny na swoim gospodarstwie jedynie od jesieni 1968 r. do czasu zakończenia jego leczenia (jak wynika z wyjaśnień była to późna wiosna 1969 r.).

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podkreślił, że przepisy ustawy nie zawierają regulacji, która określałyby minimalny okres czasu jaki musi minąć, aby konkretny grunt uznać za opuszczony przez właściciela. W przypadku stwierdzenia przez uprawniony organ, że nieruchomość stanowi nieruchomość opuszczoną, tj. nie jest uprawiana ani poddawana właściwym zabiegom agrotechnicznym, podlega ona przejęciu na rzecz Państwa. Powyżej przedstawione okoliczności jednoznacznie wskazują na to, że ww. nieruchomość stanowiła gospodarstwo opuszczone, które podlegało przejęciu na rzecz Państwa w trybie art. 2 ust. 1 ustawy.

Organ zaznaczył ponadto, że odwołujący w żaden sposób nie wykazali, iż ich ojciec J.M. był na przełomie roku 1968/69 hospitalizowany, wiedzy takiej nie miał zapewne i organ orzekający o przejęciu na rzecz Państwa przedmiotowych gruntów. Ponadto fakt hospitalizacji byłego właściciela gruntów, nie stanowił przesłanki do stwierdzenia, że grunt ten nie był nieruchomością opuszczoną, nie był on bowiem uprawiany ani przez właściciela, ani też użytkownika czy dzierżawcę, a ówcześnie obowiązujące przepisy dawały właścicielowi możliwość upoważnienia osoby trzeciej do prowadzenia swojego gospodarstwa - § 1 ust. 1 rozporządzenia.

Wątpliwości organu odwoławczego budzi przy tym zarzut stron, które podniosły, że J.M. nie otrzymał kwestionowanej decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S., podczas gdy jest on wskazany w rozdzielniku ww. decyzji. Ponadto sami odwołujący podnieśli, że gdy J.M. dowiedział się o przejęciu jego gospodarstwa na Skarb Państwa nie zakwestionował decyzji orzekającej o przejęciu tłumacząc to tym, że "to nie był czas, by skromny cichy człowiek mógł walczyć z urzędem". Fakt, że były właściciel przedmiotowych gruntów nie odwołał się w ustawowo określonym terminie od ww. decyzji pozwala przypuszczać, iż nie kwestionował on rozstrzygnięcia. Decyzję z dnia [...] kwietnia 1969 r. dopiero po ponad 40-tu latach kwestionują jego następcy prawni, nie przedstawiając jednak dowodów, które wskazywałyby na wydanie tej decyzji z rażącym naruszeniem prawa.

Skargę na powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł D.M. zarzucając obrazę przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. 7 kpa w zw. z art. 75 § 1 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa, polegającą na niewykazaniu przesłanki zaistnienia przyczyn, które uzasadniały skorzystanie z tak drastycznego środka, jakim jest orzeczenie przejęcia gospodarstwa J.M. przez Państwo, tj. zwłaszcza faktu, że utrzymanie produkcji rolniczej w tym gospodarstwie było niezbędne ze względu na interes Państwa oraz dowolności uzasadnienia decyzji uznaniowej, wbrew szczególnym wymaganiom stawianym decyzjom uznaniowym. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności wydanych decyzji, w tym decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] kwietnia 1969 r. wobec rażącego naruszenia prawa, wskazanego w zarzutach skargi oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów podkreślając, że w dacie wydania kwestionowanej decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego na rzecz Państwa obowiązywała ustawa z dnia 15 lipca 1961 r. zmieniająca ustawę, która przepisem art. 1 nadała nowe brzmienie art. 2 ust. 1 ustawy stanowiąc, iż gospodarstwa rolne i działki określone w art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1959 r. Nr 14, poz. 78) – zwanego dalej "dekretem", jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955 r. oraz wszelkie inne gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli mogą być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń. Powyższa zmiana – zdaniem skarżącego - została pominięta przez organy orzekające.

Skarżący podkreślił, że pierwotne brzmienie przepisu art. 15 ust. 1 dekretu przewidywało przejście gospodarstwa rolnego opuszczonego przez właściciela z mocy prawa na własność Państwa, orzeczenie administracyjne o stwierdzeniu przejścia gospodarstwa na własność Państwa (art. 15 ust. 2) miało zatem charakter decyzji związanej, a nie uznaniowej. Stanowiąca natomiast podstawę materialnoprawną wydania kwestionowanej decyzji ustawa z dnia 15 lipca 1961 r. wymagała wydania decyzji o charakterze uznaniowym, stanowiła bowiem, że gospodarstwa "mogą być przejęte".

Skarżący zaznaczył, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym uzasadnieniu decyzji uznaniowej stawia się szczególne wymagania. Z jego treści musi wynikać, że decyzja ta nie nosi cech dowolności. Pozbawiając zatem stronę na rzecz Państwa własności gospodarstwa rolnego, organ administracji powinien wykazać nie tylko spełnienie przesłanki, jaką jest opuszczenie tego gospodarstwa, ale również wskazać na zaistnienie takich przyczyn, które uzasadniały skorzystanie z tak drastycznego środka, jakim jest orzeczenie o przejęciu tego gospodarstwa przez Państwo, np. fakt, iż utrzymanie produkcji rolniczej w tym gospodarstwie było niezbędne ze względu na interes Państwa. Wymóg ten wyraźnie, w ocenie skarżącego, wynika ze zmiany regulacji prawnej, tj. zastąpienia uprzednio przewidywanej ustawą decyzji związanej (przejęcie gospodarstwa na rzecz Państwa z mocy prawa) decyzją uznaniową.

Na poparcie podnoszonych twierdzeń skarżący powołał stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 1998 r., sygn. akt IV SA 893/97 i podkreślił, że zaskarżona decyzja oraz decyzje poprzedzające, nie została wydana w sposób wymagany przepisami art. 7, art. 75 § 1 i art. 77 § 1 kpa. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie było bowiem podstaw do wydania decyzji uznaniowej.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest uzasadniona.

Zacząć należało od tego, że w szeroko rozumianym prawie administracyjnym jedną z naczelnych zasad prawnych jest zasada trwałości decyzji administracyjnych wyrażona w sposób wyraźny w art. 16 § 1 Kpa. Przepis ten przewiduje, że decyzje od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy są ostateczne. Uchylenie, zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności lub wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w przepisach szczególnych. Z zasady tej wynika tzw. domniemanie prawidłowości decyzji administracyjnych polegające na tym, że dopóki decyzja nie została wyeliminowana z porządku prawnego, dopóty uważana jest za prawidłową, a więc zgodną z prawem. Zasada ta jest gwarantem stabilizacji na przyszłość stosunków prawnych ukształtowanych m.in. ostatecznymi decyzjami, na podstawie których dochodziło do transferu prawa własności z podmiotu prywatnego na Państwo. Jednym z trybów umożliwiających eliminację ostatecznej decyzji administracyjnej z obrotu prawnego jest stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, o którym mowa w art. 156 § 1 Kpa. Jednak obalenie skutków prawnych kwestionowanej decyzji w tym trybie, powodujące przełamanie zasady trwałości decyzji administracyjnych jest możliwe wyłącznie w sytuacji wydania decyzji w warunkach szczególnie ciężkiego naruszenia prawa, którego przypadki wskazuje art. 156 § 1 Kpa, jeżeli wystąpienie konkretnej podstawy nieważności decyzji zostanie wykazane w sposób nie pozostawiający jakichkolwiek wątpliwości (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 września 2001 r., sygn. akt III RN 214/00 (OSNP 2002/13/2980). W sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji, które powodują najdalej idące skutki do obrotu prawnego (ostateczne stwierdzenie nieważności wywiera skutek z mocą wsteczną, eliminując decyzję od chwili jej wydania) nie można stwierdzić nieważności decyzji w przypadku istnienia wątpliwości, co do stanu faktycznego sprawy, czy niejednoznacznego rozumienia przepisów stanowiących podstawę prawną wydania decyzji. W sprawach administracyjnych, w których były wydawane decyzje kilkadziesiąt lat temu, często nie ma całości materiału dowodowego sprawy, a niejednokrotnie jedynym istniejącym dowodem na zakończenie sprawy jest egzemplarz decyzji administracyjnej.

Sąd zauważa, że w przypadku niekompletnych akt sprawy administracyjnej organ nadzoru może dokonać kontroli w oparciu o przepis art. 156 § 1 Kpa, tylko w takim zakresie, jaki jest możliwy na podstawie zebranych dowodów. Jak wyżej wspomniano w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 Kpa). Aby zatem strona wnioskująca o stwierdzenie nieważności mogła skutecznie postawić organowi zarzut działania z rażącym naruszeniem prawa musi wykazać, że kwestionowana decyzja jest obciążona wadą określoną w przepisie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Do podważenia decyzji w tym trybie nie wystarczy samo twierdzenie strony, że kwestionowana decyzja jest wadliwa i że została wydana w innych okolicznościach, niż wskazane w jej uzasadnieniu.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd zwraca uwagę, że w postępowaniu nadzorczym zostały podjęte czynności zmierzające do uzyskania materiału dowodowego w sprawie zakończonej decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] kwietnia 1969 r. o przejęciu na własność Państwa nieruchomości J.M. położonej we wsi K. o pow. [...] ha. Z pism Starosty Powiatowego w S. z dnia 22 września 2009 r. i 11 czerwca 2010 r. wynika, że Starostwo nie dysponuje protokołem z przejęcia przedmiotowego gospodarstwa rolnego, ani aktami tej sprawy. W zasobach archiwalnych Starostwa znajduje się jedynie decyzja administracyjna nr [...] z dnia [...] kwietnia 1969 r. Dokumentacji związanej z wydaną decyzją z dnia [...] kwietnia 1969 r. nie posiada Urząd Miejski w K., co wynika z pisma Burmistrza K. z dnia 1 kwietnia 2014 r., a także Archiwum Państwowe w B., co wynika z pisma dyrektora Archiwum Państwowego w B. z dnia 7 kwietnia 2014 r.

Z uzasadnienia kwestionowanej decyzji z 1969 r. wynika, że na skutek przeprowadzonego na przedmiotowym gruncie dochodzenia ustalono, że właściciel przedmiotowej nieruchomości rolnej J.M. w roku 1968 wyjechał do B. nie pozostawiając na gospodarstwie nikogo z rodziny, jak też nie upoważniając nikogo z osób trzecich do jego prowadzenia. Organ ustalił, że grunty od roku 1968 nie są poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym, a właściciel nie interesuje się ich zagospodarowaniem. Z treści kwestionowanej decyzji wynika, że organ orzekł o przejęciu mienia J.M., mając na uwadze przepis art. 2 ustawy, w wersji zmienionej ustawą z dnia 15 lipca 1961 r. (Dz. U. Nr 32, poz. 161) oraz przepis § 1 rozporządzenia. Z treści pism R.M., D.M. i L.P. z dnia [...] lutego 2010 r. (wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji) i z dnia [...] listopada 2010 r. (odwołanie) wynika dodatkowo, że J.M. wyjechał do B. z powodu choroby. J.M.w 1968 r. po żniwach i wykopkach na przełomie października – listopada 1968 r. poważnie zachorował i wyjechał do syna do B., gdzie przebywał w szpitalu i kontynuował rehabilitację poszpitalną. Po powrocie na grunt okazało się, że J.M. nie ma do czego wracać, ponieważ dom i zabudowania zostały rozszabrowane przez sąsiadów, którzy dowiedzieli się w Gminie, że ich poprzednik prawny porzucił gospodarkę.

Z powyższych ustaleń wynika, że J.M. w okresie od późnej jesieni i co najmniej do połowy wiosny, na przełomie lat 1968-1969 nie zamieszkiwał już na spornym gruncie, ponieważ wyjechał do B.. Wnioskodawcy nie kwestionują tego, że J.M. w tym okresie nie pozostawił w gospodarstwie członków swojej rodziny, ani nie przekazał jego prowadzenia osobie spoza rodziny. W konsekwencji wnioskodawcy nie twierdzą, że w opisanym wyżej okresie gospodarstwo w K. było w jakikolwiek sposób użytkowane, czy uprawiane przez J.M.. Wobec tego wskazane wyżej okoliczności ustalone przez organ orzekający w 1969 r. o przejęciu mienia poprzednika prawnego nie są sporne, a nadto świadczą o tym, że J.M. opuścił swe gospodarstwo. W ocenie Sądu, ustalenia poczynione przez organ w uzasadnieniu decyzji z 1969 r. choć skromne, to nie były dowolne. Organ przed wydaniem kwestionowanej decyzji pozyskał konkretne informacje na temat okoliczności opuszczenia przez J.M. gospodarstwa w K., skoro posiadał nawet wiedzę pod jakim adresem J.M. zamieszkał w B. (decyzja o przejęciu mienia została skierowana do J.M. na adres: [...], ul. [...]). Sąd zwraca uwagę, że Wydział Rolnictwa i Leśnictwa PPRN w S. ustalał okoliczności dotyczące opuszczenia gospodarstwa w oparciu o prawidłową podstawę prawną, aktualną w dacie wydawania decyzji o przejęciu mienia. Zdaniem Sądu, okoliczność opuszczenia przez J.M. swego gospodarstwa potwierdzają sami wnioskodawcy R.M., D.M. i L.P. w odwołaniu. Skoro bowiem – jak twierdzą wnioskodawcy - nawet dalsi sąsiedzi J.M. rozszabrowali dom i zabudowania gospodarskie, to musiały być widoczne oznaki świadczące o braku władztwa J.M. nad przedmiotowym gospodarstwem. Trafnie zwraca uwagę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że J.M. do chwili śmierci w 1982 r. nie kwestionował decyzji z 1969 r., mimo, że - jak wskazali wnioskodawcy – po zakończonym leczeniu i rehabilitacji powrócił do wsi K., a więc musiał uzyskać wiedzę na temat przejęcia jego gospodarstwa przez Państwo.

Wobec powyższego zgodzić należało się z Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstawy do podważenia decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] kwietnia 1969 r., ani też do zakwestionowania ustaleń przyjętych jako podstawa tego rozstrzygnięcia. Sąd zwraca uwagę, że kwestionowana decyzja z 1969 r. jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 Kpa, a zatem stanowi dowód tego co zostało w niej urzędowo stwierdzone. Domniemanie autentyczności tego dokumentu mogło być obalone dowodem przeciwko jego treści (art. 76 § 3 Kpa), co jednak nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Sąd dostrzegł to, że Wojewoda [...] pozyskał w ramach tzw. pomocy prawnej protokoły zeznań świadków A.K. i R.C., w których osoby te stwierdziły, że gospodarstwo stanowiące była własność J.M. było w całości uprawiane. W ocenie Sądu, zeznania te nie mogły skutecznie obalić ustaleń przyjętych za podstawę wydania decyzji z 1969 r., ponieważ w toku postępowanie nieważnościowego, inicjowanego po 40 latach, nie ma miejsca na rekonstrukcję, od nowa, stanu faktycznego sprawy jak w postępowaniu zwyczajnym, aby zaprzeczyć ustaleniom zawartym w kwestionowanej decyzji. Dotyczy to zwłaszcza zeznań uzyskanych na potrzeby niniejszej sprawy, które są ogólnikowe i odnoszą się do stanu gospodarstwa jako byłej już własności J.M.. Nawet gdyby przyjąć, że zeznania świadków mogłyby stanowić dowód przeciwny w stosunku do ustaleń zawartych w decyzji z 1969 r., to co najwyżej świadczyłoby to o tym, że kwestia użytkowania gospodarstwa przez J.M. była sporna, a w takiej sytuacji nie mogłoby być mowy o wydaniu decyzji w warunkach oczywistego, a przez to rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.

Odnosząc się do podnoszonych w sprawie zarzutów przez spadkobierców J.M. Sąd zwraca uwagę, że w kwestionowanej decyzji z 1969 r. organ miał na uwadze zmianę do art. 2 ustawy, wprowadzoną ustawą zmieniającą z dnia 15 lipca 1961 r., co wyraźnie wynika z treści tej decyzji. Sąd nie kwestionuje tego, że decyzja wydawana w oparciu o przepis art. 2 ust. 1 ustawy, w brzmieniu obowiązującym w 1969 r., miara charakter decyzji uznaniowej. Sam jednak brak szczegółowego uzasadnienia nie świadczy o wydaniu decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Sąd zwraca uwagę, że w 1969 r. decyzje administracyjne o przejęciu mienia nie podlegały kontroli sądowoadministracyjnej, a zatem nie było wypracowanego stanowiska judykatury, co do tego, jakie wymogi powinna spełniać decyzja uznaniowa w zakresie uzasadnienia. Orzecznictwo sądowe wskazujące na to, że decyzja uznaniowa winna być starannie uzasadniona, aby nie można było postawić takiemu rozstrzygnięciu zarzutu dowolności pojawiło się dopiero w latach 80 – tych XX w. (por. np. wyrok NSA w Warszawie z dnia 19 marca 1981 r., sygn. akt SA 234/81). Zdaniem Sądu, skoro ówcześnie obowiązujące przepisy rangi konstytucyjnej (art. 9 Konstytucji PRL z 1952 r.) obligowały Państwo do dbania o planowy stały wzrost produkcji towarowej rolniczej, to nie budzi wątpliwości, że - co do zasady – opuszczenie gospodarstwa przez rolnika uzasadniało przejęcie tego rodzaju mienia, a następnie zadysponowanie nim w celu prowadzenia na nim działalności rolniczej.

Zdaniem Sądu, nie jest zasadny zawarty w odwołaniu zarzut, że w całym okresie nieobecności w gospodarstwie J.M. nie było możliwości oceny, czy gospodarstwo to jest użytkowane w sposób określony w § 1 rozporządzenia. Uszło uwadze wnioskodawców, że kwestionowana decyzja była wydana [...] kwietnia 1969 r., a zatem pracownicy organu mogli ocenić, czy np. na gruncie rolnym poczyniono prace wiosenne, odpowiednie do prowadzonej na gruncie produkcji rolniczej. Nie można z góry wykluczyć tego, że już kilkumiesięczna nieobecność J.M. w gospodarstwie mogła skutkować przejęciem jego mienia przez Państwo. Gospodarstwo rolne służy do ciągłego prowadzenia działalności rolniczej np. w zakresie produkcji roślinnej, a zatem w interesie społecznym było, aby gospodarstwo to nie leżało odłogiem w żadnym sezonie wegetacyjnym.

Podnoszony fakt opłacania przez J.M. podatku rolnego i innych należności nie miał dla niniejszej sprawy istotnego znaczenia, ponieważ przesłanka opuszczenia gospodarstwa rolnego, o której mowa w § 1 ust. 1 rozporządzenia miała charakter faktyczny - związana była z brakiem zamieszkiwania w gospodarstwie i brakiem jego użytkowania.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.