Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 518/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 1 pkt 5, art. 25 ust. 1 pkt 2 i 5
journal: Dz.U. 1982 nr 19 poz 145
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych.
article: art. 7, art. 9, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3 § 1, art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Sędzia NSA Jan Bała Sędzia NSA (del.) Janusz Nowacki Protokolant Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 8 stycznia 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 1499/09 w sprawie ze skargi W.P. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę radców prawnych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 8 stycznia

2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 1499/09, oddalił skargę W. P. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...], w przedmiocie wpisu na listę radców prawnych, z następującym uzasadnieniem.

W. P. w dniu 13 lutego 2008 r. złożył w Radzie Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. wniosek o wpis na listę radców prawnych, powołując się na posiadany w latach 1972 - 1977 wpis na listę Okręgowej Komisji Arbitrażowej w K. Wnioskodawca przedstawił dokumenty, z których wynikało, że w okresie 1977 - 1980 przebywał za granicą, zaś od roku 1980 do dnia złożenia wniosku, "wykorzystywał swoją wiedzę i praktykę prawniczą we własnym zakresie w prowadzonych firmach w K.". Twierdził, że z zawodem prawniczym miał styczność pracując w prokuraturze jako asesor przez niecały rok, a następnie przez okres trzech lat w dwóch firmach jako radca prawny na ½ etatu (1972 – 1976). Od roku 1980 prowadzi działalność w branży samochodowej i zamierza prowadzić działalność gospodarczą połączoną z obsługą prawną i doradztwem menadżerskim.

Uchwałą z dnia [...] marca 2008 r. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. odmówiła wnioskodawcy wpisu na listę radców prawnych uznając, że nie daje on rękojmi prawidłowego wykonania zawodu radcy prawnego z uwagi na brak praktyki zawodowej po zdanym w 1972 r. egzaminie na stanowisko radcy prawnego w Okręgowej Komisji Arbitrażowej w K.

Uchwałą z dnia [...] maja 2008 r. Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych utrzymało w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. – wywodząc, że art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych, w brzmieniu nadanym przez art. 2 pkt 6 lit. a/ ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1361 ze zm.) – który w tej sprawie mógłby stanowić podstawę wpisu wnioskodawcy utracił moc obowiązującą z dniem 31 grudnia 2006 r. na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt K 30/06 (Dz. U. Nr 206, poz. 1522).

Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. – po rozpoznaniu odwołania W. P. – uchylił uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w W. z dnia [...] maja 2008 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 17 grudnia 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 1976/08, umorzył postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte skargą na wskazana wyżej decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2008 r. – wobec jej cofnięcia; Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych przyznało, że na podstawie powołanego wyroku TK nie doszło do utraty mocy obowiązującej art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych.

Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych – ponownie rozpoznając odwołanie – w dniu 28 kwietnia 2009 r. podjęło uchwałę utrzymującą w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z dnia [...] marca 2008 r. w sprawie odmowy wpisu na listę radców prawnych. Organ odwoławczy przyjął za podstawę prawo obowiązujące w dniu rozstrzygnięcia. Organ ustalił, że po roku 1977 wnioskodawca nie był wpisany na listę radców prawnych, ani też nie figurował na liście w dniu 1 października 1982 r. W. P. nie został wpisany na listę radców prawnych z urzędu, w związku z przejęciem prowadzenia list przez organy samorządu zawodowego (art. 77 ustawy o radcach prawnych). Organ wyjaśnił, iż podstawą wpisu na listę radców prawnych, po utracie mocy z dniem 15 września 1997 r. przepisów art. 78 - 80 ustawy o radcach prawnych, mogły być – w dacie złożenia wniosku z dnia 13 lutego 2008 r. – przepisy art. 24 oraz 25 ustawy, przy czym należy wskazać, że wnioskujący nie ubiegał się o wpis na podstawie art. 25 w wersji nadanej "nowelą czerwcową z 2005 r.".

W dniu 19 maja 2009 r. W. P. odwołał się do Ministra Sprawiedliwości podnosząc, iż uchwała Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych została podjęta z obrazą art. 24 ust. 1 pkt 5 i art. 77 ustawy o radcach prawnych i wniósł o jej uchylenie. Wskazał, że przez ostatnie 5 lat, nie wykonywał zawodu radcy prawnego na warunkach określonych cytowaną ustawą, ale na potwierdzenie praktyki posiada stosowne dokumenty lub adresy, gdzie one się znajdują.

Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę podkreślając, że przepis art. 77 ustawy o radcach prawnych, który wszedł w życie w dniu 1 października 1982 r., a na który powoływał się W. P., stanowi, że "radców prawnych, wpisanych na listę radców prawnych w dniu wejścia w życie ustawy, wpisuje się z urzędu na listę radców prawnych przewidzianą niniejszą ustawą". Zapis ten w niezmienionym brzmieniu nadal obowiązuje.

Minister Sprawiedliwości dokonał ponownej oceny sytuacji prawnej W. P. przy uwzględnieniu treści przepisu art. 24 ustawy o radcach prawnych w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia wniosku. Organ powołując się na orzecznictwo podkreślił, iż przedmiotem oceny kandydata w zakresie wpisu powinien być także praktyczny kontakt z wykonywaniem danego zawodu prawnego. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, W. P. nie spełniał ustawowych kryteriów, bowiem od 1977 r. nie miał faktycznego kontaktu z wykonywaniem czynności rozumianych jako praktyczny kontakt z wykonywaniem zawodu radcy prawnego.

Organ podkreślił, że egzamin radcowski, który w 1972 r. W. P. zdał w Okręgowej Komisji Arbitrażowej w K. nie był egzaminem radcowskim, o którym mowa w art. 24 ust. 1 pkt 6 ustawy o radcach prawnych, gdyż w tym czasie był on egzaminowany na innych zasadach niż wynikające z ustawy o radcach prawnych, która wtedy nie obowiązywała.

Oddalając skargę Sąd I instancji wskazał – powołując art. 77 ustawy o radcach prawnych - że w związku z tym, iż skarżący nie podlegał w dacie wejścia w życie ustawy o radcach prawnych, wpisowi z urzędu na listę radców prawnych, ubiegając się o wpis musiał spełnić warunki podane w art. 25 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych, tj. wykazać się zdanym egzaminem prokuratorskim i swym dotychczasowym zachowaniem dawać rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Sąd oparł się na ustaleniach, że Skarżący zdał egzamin prokuratorski i został mianowany 1 stycznia 1969 r. asesorem Prokuratury Powiatowej w S., jednakże już w tym samym roku 1969 podjął inną pracę (w charakterze głównego ekonomisty) i dalsza jego praca zawodowa (poza okresem wykazanym jako radca prawny w latach 1972 – 1977) nie wiązała się z obsługą prawną w rozumieniu art. 4 ust. 1 i art. 6 ust. 1 ustawy o radcach prawnych.

Sąd odwołał się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2006 r. w sprawie K 30/06, w którym to Trybunał w tezie I.4 stwierdził, że art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. powołanej w punkcie 2, w brzmieniu nadanym przez art. 2 pkt 6 lit. a) ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. powołanej w punkcie 1, w zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu radcy prawnego osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym, jest niezgodny z art. 17 ust. 1 Konstytucji. Wyrok ten w dacie złożenia wniosku o wpis i w dniu wydania pierwszej decyzji przez ministra był ostateczny i miał, zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, moc powszechnie obowiązującą. Trybunał nie uchylił w całości przepisu art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych, lecz stwierdził jedynie jego niezgodność z Konstytucją RP w zakresie podanym w tezie I.4. W uzasadnieniu wskazał natomiast na konieczność badania przez właściwe organy samorządów zawodowych, a w rezultacie także przez właściwy organ nadzoru, czy kandydat do zawodu radcy prawnego wykazuje się odpowiednią praktyką w zawodzie. Spełnienie tego warunku następowało przez zachowanie przesłanki z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych – dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Przez rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego należy rozumieć wykazanie się umiejętnością porównywalną z tą, jaką posiadają osoby będące radcami prawnymi. W ocenie Sądu I instancji to, że W. P. w ramach pełnionych funkcji zawodowych kierował pisma dotyczące jego miejsc pracy do sądów i występował przed sądami, nie może być uznane za wykonywanie zawodu prawniczego. Pisma te i występowanie przed sądami miało miejsce w ramach pełnionych funkcji zawodowych przez skarżącego, a nie jako osoby świadczącej pomoc prawną tym instytucjom. Przy badaniu rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego nie można pominąć odległości czasowej pomiędzy wnioskiem o wpis, a faktycznie wykonywaną praktyką w zawodzie prawniczym. Według WSA organ administracji i organy samorządu zawodowego zwróciły uwagę na te okoliczności zasadnie, wyprowadzając wniosek, że praktyka wykazana przez skarżącego, z uwagi na jej niewielki okres i odległość w czasie, nie dawała podstawy do uznania, że skarżący spełnił przesłankę z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych. Zdaniem Sądu praktyka w zawodzie prawniczym, aby mogła stanowić podstawę do stwierdzenia, że kandydat do zawodu radcy prawnego daje rękojmię prawidłowego wykonywania tego zawodu, musi mieć formę stałego, legalnego zatrudnienia, potwierdzonego stosownymi dokumentami. Organ administracji odniósł się również do faktu, iż art. 25 (objęty tezą I.4. wyroku TK z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt K 30/06) został zmieniony przez art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 lutego 2009 r. (Dz. U. Nr 37, poz. 286) zmieniającej ustawę o radcach prawnych z dniem 25 marca 2009 r. Sąd uznał, że Minister Sprawiedliwości analizując obecny stan prawny zasadnie stwierdził, że nie mógł mieć on wpływu na rozstrzygnięcie, bowiem skarżący poza faktem, iż sprawa jego wpisu była rozpatrywana na podstawie wniosku złożonego przed nowelizacją art. 25 ustawy o radcach prawnych, nie spełniał także warunków wynikających z tego przepisu po jego zmianie.

W. P. skargą kasacyjną zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, zgodnie z art. 203 pkt 1 p.p.s.a.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił na podstawie:

1. art. 174 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

* art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez niedokonanie analizy całego materiału zgromadzonego w aktach sprawy;

* art. 3 § 1 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., dalej: p.u.s.a.), w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak rozstrzygnięcia co do wszystkich zarzutów skargi oraz brak przedstawienia podstawy prawnej pełnego rozstrzygnięcia w uzasadnieniu wyroku;

* art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/, oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie przez Sąd I instancji skargi w sytuacji, gdy decyzja Ministra Sprawiedliwości została wydana z naruszeniem art. 77 i k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., polegającym na nieuwzględnieniu istotnych okoliczności faktycznych pozwalających na przyjęcie, że skarżący wykazuje się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym;

* art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. poprzez zaniechanie podjęcia, w ramach kontroli działalności organów samorządu radcowskiego, środków przewidzianych przez ustawę w celu usunięcia naruszenia prawa, jakiego dopuściły się Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w W. i Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w K., tj. obrazy przepisów postępowania, a w szczególności art. 9 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez niewskazanie żadnego dowodu, który potwierdzałby, że skarżący nie wykazuje się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym oraz nieuwzględnienie dowodów przeciwnych.

2. Na podstawie przepisu art. 174 § 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego:

* art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst pierwotny: Dz. U. 1982 r. Nr 19 poz. 145,) oraz art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez błędną jego wykładnię, polegającą na uznaniu braku rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego przez skarżącego, wskutek braku praktyki koniecznej do wykonywania zawodu radcy prawnego jak również przyjęciu rozszerzonego pojęcia rękojmi, poprzez uznanie, że kandydat do zawodu radcy prawnego oprócz spełniania norm etyczno-moralnych powinien posiadać odpowiednią praktykę zawodową;

* art. 25 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych poprzez błędną jego wykładnię, poprzez przyjęcie, że orzeczona wyrokiem z dnia 8 listopada 2006 r. (sygn. akt K 30/06) przez Trybunał Konstytucyjny niezgodność art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, w zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu radcy prawnego osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym, powinna być oceniana w ten sposób, że niezgodność może zostać wyeliminowana poprzez pozytywną weryfikację dokonaną na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych w którym to przepisie rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego w cenie Sądu I Instancji powinna być rozumiana jako praktyczne umiejętności wykonywania zawodu.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono dodatkowo, że Sąd I Instancji nie odniósł się do skutków prawnych legitymowania się przez skarżącego zdanym egzaminem radcowskim, który stanowi wypełnienie przesłanki z art. 24 ust. 1 pkt 6 ustawy o radcach prawnych Wpływ takiego naruszenia na wynik postępowania nie budzi wątpliwości, gdyż analiza podstaw wpisu na listę radców prawnych, pozwalałaby przyjąć art. 24 ust. 1 pkt 6 ustawy o radcach prawnych jako samodzielną przesłankę w oderwaniu od art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Art. 183 § 1 p.p.s.a. wprowadza zasadę związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i upoważnia ten Sąd do wzięcia z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność. W rozpoznawanej sprawie brak podstaw do stwierdzenie by zaskarżone orzeczenie zostało wydane w warunkach nieważności z przyczyn określonych art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tych względów kontroli zaskarżonego wyroku dokonano w zakresie zarzutów naruszenia przepisów objętych skargą kasacyjną.

Z uwagi na fakt, że skargę kasacyjną oparto na obu podstawach określonych art. 174 p.p.s.a. w pierwszej kolejności należy się odnieść do zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego. Zarzuty dotyczące niewłaściwego zastosowania prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny stanowiący podstawę wyroku został ustalony w sposób prawidłowy. Z kolei dokonywanie ustaleń faktycznych winno poprzedzać wyznaczenie normy prawnej, znajdującej ewentualne zastosowanie w sprawie. Z zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a., wywieść należy, iż podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy wymaga w pierwszym rzędzie rozważenia, jakie fakty mają w sprawie znaczenie. O tym decyduje zaś norma prawa materialnego (B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 8. wydanie; Wydawnictwo C.H. Beck; Warszawa 2006 str. 69, teza 2). Wojewódzki Sąd Administracyjny oceniając czy organy administracyjne dokonały prawidłowych ustaleń stanu faktycznego sprawy musi mieć na względzie, że konieczne w sprawie ustalenia dotyczyć muszą faktów prawotwórczych a więc mających wpływ na wynik sprawy; zatem chodzi o ustalenie czy rzeczywisty stan faktyczny sprawy odpowiada hipotetycznemu stanowi faktycznemu wyrażonego w normie prawnej.

Objęty zarzutami skargi kasacyjnej art. 24 ust 1 ustawy o radcach prawnych wskazuje przesłanki, od spełnienia których uzależnione jest dokonanie wpisu na listę radców prawnych. Zgodnie z tym przepisem na listę radców prawnych może być wpisany ten, kto, m.in., jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego (art. 24 ust. 1 pkt 5) i odbył w Rzeczypospolitej Polskiej aplikację radcowską i złożył egzamin radcowski, z zastrzeżeniem art. 25 ust. 1 i 2 (art. 24 ust. 1 pkt 6).

Stosownie do art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy, do którego odsyła przytoczona wyżej regulacja – wymóg odbycia aplikacji radcowskiej oraz złożenia egzaminu radcowskiego nie znajdował zastosowania m.in. do osób, które zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, adwokacki lub notarialny.

Czyniąc rozważania nad zasadnością zarzutu naruszenia art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych, przez błędną jego wykładnię, należy mieć na względzie, iż Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 8 listopada 2006 r. stwierdził, że przepis ten, w brzmieniu nadanym przez art. 2 pkt 6 lit. a/ ustawy dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw, w zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu radcy prawnego osób, które po złożeniu określonych przepisem egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie – jest niezgodny z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP.

Treść rozstrzygnięcia oznacza, że niekonstytucyjność przepisu dotyczy tylko zakresu, w jakim przepis pomija określoną treść normatywną. Odnośnie możliwości i sposobu uzupełnienia niekonstytucyjnego zakresowo przepisu przy rekonstrukcji w drodze wykładni zawartej w nim normy w orzecznictwie prezentowano różne stanowiska. Np. w wyroku z dnia 18 grudnia 2008 r., sygn. akt II GSK 552/08, NSA wyraził pogląd, co do zasadności uzupełnienia przepisu o brakującą część normatywną w zakresie rozstrzygniętym przez Trybunał – w zbiegu m.in. z przepisem art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych. Z uzasadnienia wyroku NSA z 9 maja 2008 r., sygn. akt II GSK 463/07, wynika zaś, że brak praktyki nie oznacza, iż osoba ubiegająca się o wpis na listę radców prawnych nie daje rękojmi, o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych. Sąd ten zauważył, iż rolą Trybunału Konstytucyjnego było dokonanie oceny konstytucyjności innych przepisów niż art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych.

W ocenie składu orzekającego w tej sprawie, należy zauważyć, że Trybunał Konstytucyjny stwierdzając niekonstytucyjność art. 25 ust 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych we wskazanym wyżej zakresie nie odwołał się wprost do treści art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy, a wskazując możliwość oceny umiejętności niezbędnych do należytego wykonywania zawodu prawniczego (np. radcy prawnego) w ramach możliwości badania, czy ubiegający się o wpis daje rękojmię należytego wykonywania zawodu (v. pkt 8.4 uzasadnienia wyroku TK) nie stwierdził, że chodzi o rękojmię należytego wykonywania zawodu – w rozumieniu powołanego art. 24 ust 1 pkt 5 ustawy.

Nie zmienia to jednak faktu, że orzeczenie TK stanowi istotną wskazówkę interpretacyjną. W świetle powołanego wyroku i jego uzasadnienia przyjąć trzeba, że osoba, o której mowa w art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy może być wpisana na listę radców prawnych, jeśli wykaże się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym. Zgodzić natomiast należy się ze stanowiskiem, wyrażonym w uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku NSA z dnia 18 grudnia 2008 r., że wątpliwości natury jurydycznej, odnośnie tego czy rękojmia należytego wykonywania zawodu – przywdziana jako przesłanka wpisu na listę radców prawnych art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy – obejmuje także wiedzę praktyczną w istocie traci na ostrości a zarzuty w tym zakresie podnoszone (pkt II, ppkt pierwszy petitum skargi kasacyjnej) nie mogą być uznane za usprawiedliwione i uzasadniające wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku.

W tym stanie rzeczy dokonana przez WSA wykładnia art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych błędna nie jest. W konsekwencji takiej wykładni ww. przepisu okolicznością istotną i wymagającą ustalenia w sprawie z wniosku o wpis na listę radców pranych jest czy osoba, która domaga się tego wpisu, a ma zdany egzamin prokuratorski, wykazuje się także odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym.

W ocenie NSA – wbrew zarzutom skargi kasacyjnej – nie można Sądowi I instancji skutecznie postawić zarzutu, że z uchybieniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ wadliwie nie dostrzegł naruszenia przez organy art. 7, 77 § 1, 80 oraz 9 k.p.a. Autor skargi kasacyjnej nie wskazuje, jakie konkretnie dowody nie zostały przeprowadzone i jakich informacji nie udzielono mu. Z akt sprawy jak i uzasadnień wydanych w sprawie orzeczeń wynika natomiast, że dopuszczono i rozważono wszystkie dowody zawnioskowane przez skarżącego. Brak też argumentów, że ocena tych dowodów była dowolna – jeśli wziąć pod uwagę nie tylko znaczny upływ czasu od zdania przez skarżącego egzaminów zawodowych i wykonywania zawodu radcy prawnego, ale i tempo oraz zakres zmian w obowiązującym prawie, przy braku potwierdzenia późniejszej praktycznych doświadczeń w prawniczym zawodzie.

Nie można się też zgodzić ze stroną wnoszącą skargę kasacyjną, że pominięto w sprawie fakt odbycia przez skarżącego aplikacji radowskiej i zdania egzaminu radcowskiego. Z akt sprawy wynika w sposób jednoznaczny, że w świetle tej okoliczności organy stwierdziły, iż egzamin radcowski, który w 1972 r. W. P. zdał w Okręgowej Komisji Arbitrażowej w K. nie był egzaminem radcowskim, o którym mowa w art. 24 ust. 1 pkt 6 ustawy o radcach prawnych, gdyż w tym czasie był on egzaminowany na innych zasadach niż wynikające z ustawy o radcach prawnych, która wtedy nie obowiązywała. Zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wywody Sądu na tle art. 77 ustawy o radcach prawnych dotyczą tej właśnie kwestii.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego treść regulacji zawartych w rozdziale 7 ustawy o radcach prawnych (Przepisy szczególne, przejściowe i końcowe) popiera tezę, że zawarta w art. 24 ust. 1 pkt 6 ustawy o radcach prawnych przesłanka wpisu na listę radców prawnych dotyczy aplikacji radcowskiej i egzaminu radcowski – przeprowadzonych na zasadach wprowadzonych tą ustawą. W poprzednim stanie prawnym zawód radcy prawnego regulowała uchwała Nr 533 Rady Ministrów z dnia 13 grudnia 1961 r. w sprawie obsługi prawnej przedsiębiorstw państwowych, zjednoczeń oraz banków państwowych (Monitor Polski Nr 96, poz. 406 i 407). Przepisy tej uchwały zawierały też postanowienia odnośnie aplikacji i egzaminów na stanowisko radcy prawnego. Gdyby aplikacja i egzamin na stanowisko radcy prawnego – określone tą uchwała – dawały podstawę do wpisu na listę radców prawnych w oparciu o art. 24 ust. 1 pkt 6 ustawy o radcach prawnych – zbędne byłyby uregulowania wskazanych przepisów przejściowych. Z treści art. 77 wywieść należy, iż osoby, które przed dniem wejścia w życie ustawy o radcach prawnych odbyły stosowną aplikację i zdały egzamin na stanowisko radcy prawnego – wpisuje się na listę radców prawnych przewidzianą tą ustawą z dnia 6 lipca 1982 r., tylko jeśli w dniu wejścia w życie tej ustawy były wpisane na listę radców prawnych. Tego warunku – poza sporem skarżący nie spełniał.

Tym samym, wbrew wywodom skargi kasacyjnej, Sąd I instancji odniósł się do tej kwestii. Ponadto art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem prawa procesowego – zatem ewentualne uchybienie temu przepisowi może być skuteczną podstawą skargi kasacyjnej tylko gdy naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a).

Odnosząc się do pozostałych zarzutów wskazać należy, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na postawie akt sprawy (...). W rozpoznawanym przypadku nie tylko nie budzi wątpliwości, ale i nie jest zarzucane, że Sąd I instancji wydał wyrok po zamknięciu rozprawy, a sprawę rozpoznał w oparciu o całość akt sprawy, nie pomijając dowodów w niej zgromadzonych jak i nie korzystając z materiałów spoza akt. W tym stanie rzeczy omawiany zarzut nie zasługuje na uwzględnienie.

Chcąc skutecznie postawić zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. strona zobowiązana jest wykazać w jakim zakresie – istotnym dla sprawy – poza podniesionymi zarzutami Sąd sprawy tej rozstrzygnął. W rozpoznawanym przypadku brak tak sprecyzowanego zarzutu.

Z kolei art. 3 § 1 p.p.s.a. jest jednym z przepisów wyznaczających zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego. Ewentualne naruszenie przez Sąd przy rozstrzygnięciu sprawy prawa materialnego czy procesowego nie oznacza, że sąd ten uchybił wynikającemu z ww. regulacji zakresowi kontroli działalności administracji publicznej jak i że nie zastosował środków określonych w ustawie. Wadliwe ich zastosowanie jest kwestią odrębną.

Z tych wszystkich względów podstawy, na których oparto skargę kasacyjną, nie znajdują usprawiedliwienia – co uzasadnia jej oddalenie.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.