Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1742/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2005-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont, Sędziowie NSA Jerzy Małecki, As.sąd.WSA Katarzyna Nikodem (spr.), Protokolant st.sekr.sąd. Joanna Świdłowska, po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2005 r. sprawy ze skargi J.W. na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za [...] rok I. uchyla zaskarżona decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego z dnia [...] r., nr [...] II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 1400 zł (tysiąc czterysta zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego III. wstrzymuje wykonanie wymienionych w pkt I. decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/K. Nikodem /-/W. Zygmont /-/J. Małecki


UZASADNIENIE

I S.A./Po 1742/03

UZASADNIENIE

W dniu [...] r. J. W. złożył wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok [...] wraz ze złożeniem korekty zeznania PIT-36, z uwagi na utratę zwolnienia w podatku od towarów i usług. Wniosek ten spowodował przeprowadzenie kontroli u podatnika, który prowadził działalność gospodarczą w zakresie świadczenia usług transportu krajowego i zagranicznego. Przeprowadzona w trakcie kontroli analiza dowodów źródłowych wykazała zawyżenie przez podatnika kosztów uzyskania przychodów

- o kwotę [...] zł, z uwagi na zaliczenie do kosztów uzyskania przychodu diet z tytułu podróży służbowych podatnika. Zdaniem organu, podatnik świadczył usługi transportowe, dlatego nie ma zastosowanie przepis art. 23 ust. 1 pkt 52 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, na podstawie którego podatnik może zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów diety z tytułu podróży służbowej, ponieważ czynności te były wykonywane w ramach prowadzonej działalności gospodarczej,

- wydatków w kwocie [...] zł poniesionych przez podatnika na zakup paliwa, radia samochodowego CB oraz kanistra do wody - koszty związane z realizacją umowy winny obciążać bezpośrednio zleceniodawcę, a nie podatnika, ponieważ pojazd, którym świadczy usługi nie jest własnością podatnika,

- wydatków w kwocie [...] zł poniesionych na zakup odzieży mającej charakter osobisty,

- wydatków niezrealizowanych przez zleceniodawcę z tytułu kosztów leczenia podatnika w kwocie [...] zł,

- ponadnormatywnego zakupu paliwa na kwotę [...] zł, których zleceniodawca nie uznawał.

Nadto w wyniku kontroli zwiększono koszty o [...] zł, albowiem błędnie zaewidencjonowano koszty obsługi rachunkowej oraz za zasadne uznano zmniejszenie przychodów podatnika o należny za miesiąc wrzesień [...] r. podatek od towarów i usług o kwotę [...] zł.

W oparciu o zebrany w toku kontroli materiał dowodowy Urząd Skarbowy decyzją z dnia [...] r. nr [...] odmówił stwierdzenia nadpłaty i jednocześnie określił wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za [...] r. w kwocie [...] zł.

Od tej decyzji podatnik wniósł odwołanie do Izby Skarbowej, podnosząc, że rozstrzygnięcie organu podatkowego I instancji jest błędne w zakresie nieuznania za koszt uzyskania przychodu diet z tytułu podróży służbowych podatnika. Podatnik świadczy usługi dla PKS S.A. w Z. polegające na kierowaniu pojazdami na terenie kraju i zagranicą. Bezpośrednio przed zawarciem umowy z PKS w Z. i prowadzeniem samodzielnej działalności gospodarczej, podatnik był pracownikiem PKS w Z. Zdaniem podatnika fakt, że miejscem wykonywania działalności jest obszar całego kraju i zagranica, nie pozbawia go prawa do zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu diet z tytułu podróży służbowej. Wskazuje na rozbieżności w orzecznictwie organów podatkowych.

W piśmie z dnia [...] r. pełnomocnik podatnika wnosi o przeprowadzenie dowodu z oświadczenia strony na okoliczność zawarcia umowy z Przedsiębiorstwem Komunikacji Samochodowej w Z. oraz o przeprowadzenie dowodu z informacji udzielonej przez Urząd Skarbowy S.M., który świadczy te same usługi co strona. Do pisma dołączono interpretację organu podatkowego. Nadto podnosi, że o tym czy wydatki poniesione na wyposażenie pojazdu można uznać za koszt uzyskania przychodu, nie decyduje okoliczność, czy samochód na wyposażenie, którego podatnik poniósł wydatki, jest własnością podatnika, ale czy zakupiony sprzęt wykorzystywany był przy świadczeniu usług, w celu uzyskania przychodu. Również kosztem uzyskania przychodu, zdaniem strony, jest zakup odzieży (koszuli flanelowej i butów), ponieważ jest to odzież robocza. W piśmie uzupełniono argumentację dotyczącą uznania za koszt uzyskania przychodu diet z tytułu podróży służbowych.

Izba Skarbowa postanowieniem z dnia [...] r. odmówiła przeprowadzenie dowodu z oświadczenia strony J. W., ponieważ zebrany materiał jest wystarczający do rozstrzygnięcia.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Izba Skarbowa uchyliła zaskarżoną decyzję w części dotyczącej określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok [...] i określiła zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku dochodowego za rok [...] w innej wysokości niż organ podatkowy I instancji, uznając za koszt uzyskana przychodu wydatki na zakup radia CB w kwocie [...] zł oraz pojemnika na wodę w kwocie [...] zł. W pozostałym zakresie Izba Skarbowa nie podzieliła zarzutów odwołania.

W dniu [...] r. strona wniosła skargę na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] r., zarzucając:

- naruszenie art. 22 ust. 1 oraz art. 23 ust. 1 pkt 52 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, poprzez nieuznanie za koszt uzyskania przychodu wartości diet z tytułu podróży służbowych oraz wydatków na zakup odzieży roboczej,

- naruszenie przepisu art. 77 5 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. kodeks pracy poprzez jego niezastosowanie.

W uzasadnieniu odwołania strona podnosi, że podatnik w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie kierowanie pojazdami na rzecz firmy przewozowej, odbywał podróże służbowe, ponieważ siedziba przedsiębiorstwa znajduje się w Z., a usługi wykonywane były poza siedzibą przedsiębiorstwa.

Organ podatkowy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd nie będąc związany zarzutami skargi, stwierdza, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Urzędu Skarbowego narusza prawo.

W sprawie podatnik złożył wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok [...], korygując jednocześnie zeznanie podatkowe PIT-36. Wniosek podatnika wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty. W tym zakresie toczyło się postępowanie, które winno zakończyć się decyzją w sprawie zasadności wniosku. Jednakże organ podatkowy stwierdzając w toku kontroli nieprawidłowości w zakresie kosztów uzyskania przychodów, decyzją odmówił zwrotu nadpłaty, jednocześnie określając zobowiązanie podatkowe w innej wysokości niż wynikające z deklaracji. Zatem doszło do weryfikacji samoobliczenia podatku poprzez wydanie decyzji. Należy jednak zauważyć, że w zakresie określenia zobowiązania podatkowego nie toczyło się postępowanie, strona bowiem takiego wniosku nie składała, a organ podatkowy nie wydał na podstawie art. 165 Ordynacji podatkowej postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie określenia zobowiązania podatkowego za dany rok.

Zgodnie z powołanym wyżej przepisem Ordynacji podatkowej postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Nie można domniemywać wszczęcia postępowania. Wprowadzenie formy wszczęcia postępowania z urzędu ma istotne znaczenie dla ochrony interesu prawnego strony. W sprawie strona wniosła o stwierdzenie nadpłaty podatku dochodowego za rok [...]. Strona w toku postępowania informowana była wyłącznie o postępowaniu prowadzonym na jej wniosek w sprawie stwierdzenia nadpłaty. Zatem nie można przyjąć, że toczyło się postępowanie w sprawie określenia zobowiązania podatkowego, a skoro nie toczyło się postępowanie w tym zakresie, rozstrzygnięcie administracyjne nie może dotyczyć przedmiotu nie objętego postępowaniem. W toku postępowania w sprawie nadpłaty organy podatkowe zebrały materiał dowodowy, który ich zdaniem, wskazywał, że podatnikowi nie tylko nie przysługuje zwrot nadpłaty, ale że podatnik zapłacił podatek w kwocie niższej od należnej. W związku z powyższym organ nie może rozstrzygać o zwrocie nadpłaty do czasu rozstrzygnięcia kwestii, czy podatek należny zapłacony na podstawie zeznania nie jest za niski.

W tym celu organ winien wszcząć postępowanie z urzędu w sprawie określenia zobowiązania podatkowego za dany rok i dopiero w tym postępowaniu może korygować przychody i koszty uzyskania przychodu, które wpływają na określenie zobowiązania podatkowego. Po zakończeniu postępowania w sprawie określenia zobowiązania podatkowego, organ może rozstrzygnąć wniosek strony o zwrot nadpłaty.

W tej sytuacji na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. c, a także art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270, ze zm.), w związku z art. 97§1 ustawy z dnia 30sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) , należało orzec jak w sentencji.

/-/K.Nikodem /-/W.Zygmont /-/J.Małecki