Postanowienie WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1331/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-10-29 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 199, art. 245 par. 1 i 3, art. 246 par. 1 pkt 2, art. 255, art. 258 par. 1 i 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 29 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku ŁW o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi ŁW na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry postanawia: oddalić wniosek.


UZASADNIENIE

Skarżący ŁW pismem z dnia [..] wniósł skargę na wskazaną w sentencji postanowienia decyzję Dyrektora Izby Celnej. Następnie złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, cyt. "- firma A informowała mnie o pełnej legalności swego działania (wiem, że działa ta firma do dzisiaj), - z powyższej "gry" nigdy nie były wypłacane nagrody ani też pieniądze, - wiedziałem, że po zakończeniu gry jest stan zerowy, - byłem pewien, iż nie łamię żadnych przepisów, - o prawomocności ustawienia gier w moim lokalu przekonywał mnie fakt, iż co miesiąc otrzymywałem stosowne faktury, - co więcej, nigdy nie posiadałem kluczy i dostępności do maszyn". Wnioskodawca oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synem. Skarżący podał, że posiada dom o pow. [...] m2, spłaca kredyt w banku, mieszkanie po dziadku o pow. [...] m2, nie posiada innych nieruchomości, oszczędności, przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Skarżący podał, że dochód z miesiąca [...] wyniósł [...].

Pismem z dnia [...] skarżący udzielił pełnomocnictwa matce WW, adres do korespondencji P [...], C [por. karta nr [...] akt sądowych].

Pismem z dnia [...] wezwano skarżącego, reprezentowanego przez WW, do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez:

1. złożenie odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...] złożonych przez skarżącego,

2. złożenie wyciągów z rachunków i lokat bankowych, w tym rachunków kart kredytowych za ostatnie [...] miesięcy należących do skarżącego,

3. podanie kosztów miesięcznego utrzymania skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym z rozbiciem na poszczególne wydatki (np. czynsz, ogrzewanie, woda, gaz, energia elektryczna, koszty leczenia i zakupu lekarstw, wyżywienie, telefon stacjonarny i telefon komórkowy, abonament RTV, raty kredytów – z podaniem na co kredyty zostały zaciągnięte, kiedy, jaki jest harmonogram spłat rat itp.),

4. podanie czy skarżący posiada udziały w spółkach, pełni funkcję członka zarządu lub prokurenta w spółkach, jeżeli tak należy wymienić w jakich spółkach, jaka jest wartość nominalna tych udziałów, czy z tytułu posiadania udziałów w spółkach lub pełnienia w.w funkcji uzyskuje jakieś dochody, jeżeli tak to w jakiej wysokości, jeżeli nie to dlaczego,

5. podanie czy skarżący otrzymuje środki pieniężne na utrzymanie syna np. z tytułu alimentów, renty rodzinnej, inne, jeżeli tak to w jakiej wysokości,

6. podanie czy skarżący posiada lub użytkuje pojazdy mechaniczne podlegające obowiązkowi rejestracji, jeżeli tak należy wymienić jakie, jakiej marki, typ, rok produkcji i wartość rynkową tych pojazdów,

7. wyjaśnienie czy skarżący pozostaje w związku małżeńskim, jeżeli tak należy podać czy małżonkowie pozostają w separacji sądowej (odpis orzeczenia), jeżeli małżonkowie nie pozostają w separacji sądowej należy podać w jakiej wysokości i z jakiego tytułu żona skarżącego uzyskuje miesięczne dochody (np. z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, umowy o pracę, umowy zlecenia, umowy o dzieło, prowadzenia działalności rolniczej, inne), przedłożyć odpisy zeznań rocznych podatkowych za [...] złożonych przez żonę skarżącego, wyciągi z rachunków bankowych żony za ostatnie [...] miesięcy, należy podać czy żona posiada nieruchomości, oszczędności, papiery wartościowe, przedmioty o wartości powyżej 3.000 euro, pojazdy mechaniczne podlegające obowiązkowi rejestracji (jakie, jakiej marki, rok produkcji, jaka jest wartość rynkowa), udziały w spółkach, czy pełni funkcje członka zarządu, prokurenta lub członka rady nadzorczej w spółkach, w jakiej wysokości ponosi koszty miesięcznego utrzymania z rozbiciem na poszczególne wydatki, czy ma na swoim utrzymaniu inne osoby (np. dzieci), jeżeli małżonkowie pozostają w rozdzielności majątkowej małżeńskiej należy również przedłożyć odpis umowy majątkowej małżeńskiej lub orzeczenia o ustanowieniu rozdzielności majątkowej oraz odpis umowy lub urzeczenia o podziale majątku wspólnego między małżonkami,

8. podanie w jakiej wysokości od początku roku skarżący z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej uzyskał przychody, w jakiej wysokości poniósł koszty uzyskania przychodów, należy przedłożyć odpis książki przychodów i rozchodów za okres [...], deklaracji VAT-7 za ostatnie [...] miesięcy, ewidencję środków trwałych, należy podać ilu skarżący zatrudnia pracowników, przedłożyć wyciągi oraz wykaz z wszystkich firmowych rachunków bankowych za ostatnie [...] miesięcy, jeżeli rachunki są zajęte należy przedłożyć zaświadczenia wystawione przez banki informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty w tym o środkach udostępnionych skarżącemu w okresie ostatnich [...] miesięcy.

Wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu [...], zatem termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy minął z dniem [...]. Tymczasem skarżący do chwili obecnej wniosku o przyznanie prawa pomocy nie uzupełnił.

Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:

1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;

2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów postępowania. Zauważyć jednak należy, że to strona musi wykazać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jakichkolwiek (pkt 1) lub też pełnych (pkt 2) kosztów postępowania, o czym świadczy użycie w przepisie art. 246 § 1 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Taka konstrukcja znajduje uzasadnienie w tym, że najszerszą wiedzę o okolicznościach mogących mieć znaczenie z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy posiada sam wnioskodawca. Wobec tego, pochodzące od niego informacje powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była kompleksowa ocena jego rzeczywistej kondycji finansowej i sytuacji majątkowej. Zatem to w interesie strony skarżącej pozostaje przedstawienie jak najpełniejszej informacji, pozwalającej na dokonanie oceny jej aktualnych możliwości płatniczych. Zauważyć należy, że referendarz sądowy nie ma możliwości poszukiwania z urzędu faktów mających przemawiać na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, może jedynie oceniać te fakty, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie art. 255 w.w ustawy. Zgodnie z art. 255 P.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jak wynika jednak z tego przepisu, i w tym wypadku odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Rola referendarza sądowego ogranicza się tu jedynie do poinstruowania wnioskodawcy, jakimi środkami dowodowymi może on wykazać zaistnienie okoliczności, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 cyt. ustawy (por. postanowienie NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II FZ 797/06). Konstrukcja art. 255 P.p.s.a. ma bowiem umacniać wyjątkowość stosowania instytucji prawa pomocy. Ma ona zapewnić możliwość zastosowania postępowania uzupełniającego, tak by referendarz sądowy mógł wydać orzeczenie w oparciu o zasadę prawdy materialnej.

W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

W ocenie referendarza sądowego rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

Z oświadczenia skarżącego wynika, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z [...]-letnim synem, wnioskodawca posiada dom o pow. [...] m2, spłaca kredyt w banku, posiada mieszkanie o pow. [...] m2 po dziadku, dochód z miesiąca [...] wyniósł [...]. Skarżący - mimo wezwania - nie podał w jakiej wysokości ponosi koszty miesięcznego utrzymania, t.j. opłaty za media, koszty wyżywienia, inne koszty, nie wyjaśnił w jakiej wysokości zaciągnął kredyt, kiedy, jaki jest harmonogram spłat rat i w jakiej wysokości miesięcznie spłaca raty kredytu. Skarżący nie wyjaśnił czy posiada udziały w spółkach, czy pełni funkcję członka zarządu w spółkach, jeżeli tak to nie podał czy z tego tytułu uzyskuje dochody. Wnioskodawca nie wyjaśnił również czy otrzymuje środki finansowe na utrzymanie dziecka np. z tytułu alimentów, renty rodzinnej, inne, jeżeli tak to w jakiej wysokości. Skarżący nie podał mimo wezwania czy posiada lub użytkuje pojazdy mechaniczne podlegające obowiązkowi rejestracji, jeżeli tak to jakie, jakiej marki, jaki jest ich rok produkcji i wartość rynkowa. Wnioskodawca nie wyjaśnił także czy pozostaje w związku małżeńskim, jeżeli tak to czy pozostaje w separacji sądowej, jeżeli natomiast skarżący pozostaje w związku małżeńskim i nie pozostaje w separacji sądowej został zobowiązany do wyjaśnienia jaka jest sytuacja majątkowa małżonki, czy uzyskuje dochody, jeżeli tak to z jakiego tytułu i w jakiej wysokości, nie przedłożył również dokumentów, z których wynikałoby jaka jest jej sytuacja majątkowa. Skarżący mimo wezwania nie podał w jakiej wysokości od początku roku uzyskał przychody z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, w jakiej wysokości poniósł koszty uzyskania przychodów, nie przedłożył odpisu książki przychodów i rozchodów za okres [...], deklaracji VAT-7 za ostatnie [...] miesięcy, ewidencji środków trwałych, wyciągów z firmowych rachunków bankowych za ostatnie [...] miesięcy, nie podał ilu zatrudnia pracowników. Skarżący mimo wezwania nie przedłożył zeznań rocznych podatkowych za [...], wyciągów z rachunków bankowych, lokat bankowych oraz rachunków kart kredytowych za ostatnie [...] miesięcy, nie wyjaśnił nawet czy rachunki bankowe, lokaty bankowe, karty kredytowe posiada.

Wobec powyższego stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skoro bowiem skarżący, pomimo wezwania, nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku przedstawienia swojej sytuacji materialnej, gdyż nie zareagował na wezwanie z dnia [...], to nie zrealizował on zatem swojej powinności wynikającej z art. 255 P.p.s.a., czym uniemożliwił ewentualne przyznanie prawa pomocy. Natomiast złożone przez niego wcześniej oświadczenie złożone na urzędowym formularzu jest niewystarczające do stwierdzenia, że wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych jest zasadny. Ponadto wskazać należy, że uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 5 września 2005r. sygn. akt II FZ 418/05, z dnia 30 sierpnia 2013 r. sygn. akt I FZ 242/13, z dnia 29 listopada 2013 r. sygn. akt I FZ 476/13, publ. na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W tych okolicznościach wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy należało oddalić. Przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne bowiem tylko wtedy, jeżeli strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób wyczerpujący informacje dotyczące jej sytuacji materialnej i finansowej. To właśnie na skarżącym ciążył obowiązek wykazania zasadności złożonego przez niego wniosku w kontekście ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Negatywne skutki niewykonania wezwania obciążają w całości stronę, do której wezwanie zostało skierowane.

Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.