Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1457/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 39
journal: Dz.U. 2020 poz 1876
law: Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.
article: Art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędziowie WSA Hanna Knysiak-Sudyka ASR WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2021 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego skargę oddala.


UZASADNIENIE

Burmistrz Miasta i Gminy decyzją z [...] 2021 r. nr [...] przyznał A. B. zasiłek celowy z przeznaczeniem na dofinansowanie do zakupu środków czystości w kwocie 180 zł, tj. od lipca 2021 r. do grudnia 2021 r. w kwocie po 30 zł miesięcznie.

W uzasadnieniu organ wskazał, że na podstawie dokumentacji dotyczącej sytuacji majątkowej i osobistej skarżącego ustalono, że nie przekracza on kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., tj. kwoty 701 zł. Skarżący prowadzi 1 osobowe gospodarstwo domowe a jego łączny miesięczny dochód za miesiąc poprzedzający złożenie wniosku wyniósł: 673,00 zł. W związku z powyższym uznano, że aktualnie niezbędną potrzebą bytową skarżącego jest zasiłek celowy na dofinansowanie do zakupu środków czystości. Organ podkreślił, że udzielił wsparcia celem przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej, a rodzaj i wysokość świadczenia dostosowano do możliwości finansowych pomocy społecznej.

W odwołaniu A. B. zarzucił naruszenie art. 7 k.p.a., 77 k.p.a., 80 k.p.a., 81 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak dogłębnego zbadania całokształtu okoliczności sprawy, art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębienia zaufania obywateli do organów administracji publicznej, a także błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydanej decyzji, a mający istotny wpływ na jej treść, polegający na przyjęciu, iż zasiłek w przyznanej kwocie będzie wystarczający dla zaspokojenia, chociażby częściowo jego potrzeb. Skarżący zarzucił, że organ nie zawiadomił go o zebraniu materiału dowodowego, przez co uniemożliwił mu branie czynnego udziału w toczącym się postępowaniu. Wskazał także, że jego sytuacja materialna jest bardzo trudna. Kwota dochodu nie pozwala na zaspokojenie nawet najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Wobec powyższego skarżący wniósł o zmianę decyzji i przyznanie zasiłku w kwocie wyższej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 31 sierpnia 2021 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wyjaśniło, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, mieszka w mieszkaniu komunalnym, ma do dyspozycji 1 pokój z aneksem kuchennym, jest osobą przewlekłe chorą z niepełnosprawnością, pozostaje w stałym leczeniu specjalistycznym, utrzymuje się jedynie ze świadczeń z pomocy społecznej, łączny miesięczny dochód za miesiąc poprzedzający złożenie wniosku wyniósł 673 zł (składają się na niego kwoty z tytułu zasiłku stałego i okresowego). Zebrany w toku postępowania materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje zatem, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji bytowej.

Organ podkreślił następnie, że możliwość zaspokojenia potrzeb osób uprawnionych z ustawy jest zależna nie tylko od spełnienia przez nich przesłanek uprawniających do otrzymania świadczenia, ale także od stanu finansów ośrodka pomocy społecznej. Oznacza to, że nawet spełnienie ustawowych kryteriów uzyskania pomocy, nie przesądza o tym, że pomoc taka zostanie przyznana, a także, że zostanie przyznana w wysokości oczekiwanej przez wnioskodawcę. Innymi słowy spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o zasiłek celowy nie oznacza, że istnieje po jego stronie roszczenie o przyznanie świadczenia, w tym także świadczenia w żądanej wysokości. Jak sam podkreśla skarżący, pomoc społeczna ma na celu jedynie wspieranie osób i rodzin w przezwyciężaniu trudności, a nie systematyczne zaspokajanie wszystkich ich potrzeb. Zasiłek celowy nie jest przyznawany na pokrycie pełnych, całomiesięcznych wydatków poczynionych przez osobę objętą pomocą, lecz ma charakter pomocy doraźnej, ukierunkowanej na konkretny cel. Celem przyznanej pomocy jest pomoc w zaspokojeniu konkretnych, wskazanych we wniosku z dnia 5 lipca 2021 r. potrzeb, zgodnie z istotą przyznawanej pomocy, to jest zasiłku celowego. Zdaniem Kolegium przyznana kwota stanowi realną pomoc dla skarżącego w pokryciu wskazanych we wniosku potrzeb - dofinansowanie do zakupu środków czystości.

W świetle przedstawionych okoliczności Kolegium uznało, że organ I instancji wydając decyzję nie przekroczył granic uznania administracyjnego i nie naruszył przepisów powołanych przez skarżącego, w szczególności art. 10 k.p.a. W aktach sprawy znajduje się informacja o prawie strony do czynnego udziału w postępowaniu, w tym do przeglądania akt sprawy a decyzja uwzględnia wniosek strony o przyznanie świadczenia. Kolegium nie podzieliło również zarzutu co do wysokości świadczenia ponieważ wysokość świadczenia dostosowana została do możliwości finansowych pomocy społecznej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A. B. pokreślił, że decyzja została wydana w oparciu o błędne ustalenia faktyczne, brak rzetelnej analizy całości akt za okres: 2019 i 2020 roku oraz z naruszeniem prawa. W ocenie skarżącego sytuacja materialna nie została należycie przeanalizowana. Dogłębna analiza akt powinna doprowadzić do przyznania zasiłków celowych w wyższej kwocie. Pomimo skrajnie trudnej sytuacji materialnej organ przyznał niewielkie zasiłki celowe, zupełnie nieadekwatne do najbardziej podstawowych potrzeb. Skarżący podkreślił, że jest osobą żyjącą w skrajnie trudnej sytuacji materialnej. Jest przewlekle chory i niepełnosprawny w stopniu umiarkowanym. Jego możliwości zarobkowe są ograniczone nie tylko ze względu na sytuację na rynku pracy, ale przede wszystkim z uwagi na stan zdrowia. Pozostaje w leczeniu chirurgii ortopedycznej, neurologicznym, urologicznym, psychiatrycznym, laryngologicznym neurochirurgicznym, w poradni leczenia bólu. Wg skarżącego przyznany zasiłek nie jest adekwatny do ponoszonych kosztów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, jako bezzasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329), dalej w skrócie p.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. Jednocześnie, w świetle art. 134 § 1 p.p.s.a.. Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie wyżej wymienionych ustaw, Sąd uznał, że skarga jest niezasadna.

Istota sporu w sprawie dotyczy wysokości przyznanego świadczenia.

Podstawą prawną rozstrzygnięć podjętych w kontrolowanych postępowaniach administracyjnych były przepisy ustawy o pomocy społecznej. Zasady ogólne tej pomocy zostały zawarte w art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którymi świadczenia z pomocy społecznej mają na celu umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których osoby ubiegające się nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz zaspokajanie niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka.

Skarżący ubiegał się o przyznanie zasiłków celowych. Jak prawidłowo wskazały organy ten rodzaj świadczenia został uregulowany w art. 39 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Podkreślić trzeba, że pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo i to w sytuacjach, w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym. Wskazać należy, że użyty w art. 39 ustawy o pomocy społecznej zwrot "może" oznacza, że zasiłek celowy nie jest świadczeniem obligatoryjnym, lecz fakultatywnym. Organ nie ma bowiem obowiązku przyznania świadczenia nawet wówczas, gdy wnioskodawca spełnia przesłanki ustawowe do otrzymania zasiłku. Inaczej mówiąc, konstrukcja art. 39 ustawy o pomocy społecznej oparta jest na uznaniu administracyjnym (co nie oznacza jednak dowolności). Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest bowiem dokonać rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy. Dopiero przeprowadzona w taki sposób analiza stanu faktycznego sprawy stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Jak wskazano powyżej, redakcja art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej daje organom administracji szeroki zakres uznania. Nie zmienia to jednak faktu, że w każdym przypadku organ zobligowany jest do oceny stanu faktycznego z perspektywy określonych w przepisie przesłanek. Ocena taka, przeprowadzona z uwzględnieniem wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, winna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji. Brak prawidłowego uzasadnienia, zwłaszcza decyzji o charakterze uznaniowym, uniemożliwia bowiem ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego.

Podkreślić należy, że spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o zasiłek celowy z art. 39 ustawy o pomocy społecznej nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie tego świadczenia w wysokości, którą sama określi. Wprost przeciwnie - zainteresowany musi liczyć się z tym, że organ odmówi przyznania mu tego świadczenia lub jego wysokość będzie inna niż ta, którą określił w złożonym wniosku. Wysokość, jak i samo przyznanie świadczenia uzależnione są od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc oraz ilości innych osób potrzebujących i zamieszkujących na terenie danej gminy. Ponadto organ, oceniając sytuację materialną danej osoby, może wybrać sposób i formę pomocy najbardziej adekwatną, zważając na ograniczone możliwości pomocy społecznej jako instytucji. Jednocześnie organ musi uwzględniać wysokość przyznanych już świadczeń i dokonać stosownego rozdziału środków tak, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba potrzebujących, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna, czy też zdrowotna była najtrudniejsza (por. np. wyroki NSA: z dnia 1 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 2696/14 , z dnia 22 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 2261/15, z dnia 20 października 2016 r. o sygn. akt I OSK 404/15 (wszystkie powołane orzeczenia dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o sprawach (CBOiSA) pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl).

W przypadku decyzji uznaniowych kontrola sądowa ograniczona jest do zbadania, czy w toku podejmowania decyzji organ administracji nie przekroczył granic swobodnego uznania, tj. czy zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. dokonano ustalenia stanu faktycznego, a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Uznaniowy charakter rozstrzygnięcia wyłącza natomiast zasadniczo sądową kontrolę wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości czy słuszności, gdyż jest to domena zastrzeżona dla swobodnego uznania organu administracji (por. np. wyrok WSA w Krakowie z dnia 21 lipca 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 1325/15, CBOSA). Kontrola sądowa decyzji uznaniowych sprowadza się zatem wyłącznie do oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających znaczenie w sprawie oraz, czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Sąd nie może natomiast wkraczać w sferę zastrzeżoną do kompetencji organów administracyjnych, a więc – o ile prawidłowo przeprowadzono postępowanie – nie może kwestionować wysokości przyznanego świadczenia.

W rozpatrywanej sprawie okolicznością bezsporną jest, że skarżący spełnia kryterium dochodowe, od którego uzależniona jest pomoc społeczna. Sąd nie stwierdził, aby organy przyznając pomoc w postaci zasiłku celowego na zakup środków czystości w wysokości po 30 zł miesięcznie przez okres 6 miesięcy przekroczyły granice uznania administracyjnego. Zdaniem Sądu w kontrolowanym postępowaniu przy ustalaniu wysokości przyznanego skarżącemu zasiłku organy pomocy społecznej uwzględniły wszystkie istotne okoliczności, a przyznana kwota stanowiła realną pomoc dla skarżącego w pokryciu wskazanych we wniosku potrzeb związanych z koniecznością zakupu środków czystości (inną pomoc uzyskał na podstawie odrębnych decyzji).

Jeszcze raz podkreślić należy, że pomoc społeczna ma na celu wspieranie w przezwyciężaniu trudności, a nie systematyczne zaspokajanie wszystkich potrzeb. Zasiłek celowy nie jest przyznawany na pokrycie pełnych, całomiesięcznych wydatków poczynionych przez osobę objętą pomocą, lecz ma charakter pomocy doraźnej, ukierunkowanej na konkretny cel. Jak wskazał NSA w sprawie skarżącego w wyroku z dnia 24 lutego 2021 o sygn. akt I OSK 470/21 "nie jest tak, jak stwierdzono w skardze kasacyjnej, że państwo powinno zapewnić godne życie osobom będącym w trudnej sytuacji, stanowisko to nie uwzględnia takich zasad pomocy społecznej, jak jej subsydiarność czy limitowanie możliwościami pomocy społecznej. Konstytucyjna zasada sprawiedliwości społecznej z art. 2 Konstytucji RP wymaga, aby wszystkie osoby znajdujące się w podobnej sytuacji (w tym przypadku: wymagające pomocy w celu przezwyciężenia trudności) były traktowane i wspierane w podobny sposób, co uzasadnia proporcjonalne rozdzielanie środków pomocy społecznej."

Ze względu na to, że zaskarżone decyzje są tzw. decyzjami uznaniowymi to mogłyby zostać przez sąd uchylone jedynie w wypadkach stwierdzenia, iż zostały wydane z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. O zakresie badania decyzji uznaniowych skarżący był wielokrotnie informowany przez sądy w uzasadnieniach orzeczeń (np. wyrok NSA z 26 sierpnia 2021 r. I OSK 447/21).

Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały zgodnie z obowiązującym prawem, w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania i ustalenia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, jak również prawidłowej ich oceny. Dlatego pomimo odmiennych odczuć skarżącego należy uznać, że podjęte w sprawie rozstrzygnięcia są prawidłowe i nie przekroczyły granic uznania administracyjnego.

W niniejszej sprawie organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, prawidłowo ustaliły podstawę prawną decyzji, wyjaśniły dokładnie możliwości finansowe organu pomocowego, a także wyjaśniły na jakiej podstawie określiły wysokość przyznanego zasiłku celowego. Organ II instancji ustosunkował się do zarzutów odwołania i wyjaśnił, że nie kwestionuje i dostrzega, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji życiowej, finansowej i zdrowotnej, ale świadczenia z pomocy społecznej nie mają na celu zaspokajania wszystkich niezaspokojonych potrzeb skarżącego, lecz mają umożliwić przezwyciężenie trudnej sytuacji, w której znalazł się skarżący, uwzględniając równocześnie potrzebę pomocy innym osobom, a przede wszystkim możliwości finansowe organu, tak aby pomoc była pomocą rzeczywistą i realną. W rezultacie organy pomocowe, wbrew zarzutom skarżącego nie mają obowiązku ustalania wszystkich jego niezaspokojonych potrzeb, a tym bardziej ich zaspokajania. Organy zasadnie wzięły pod uwagę, że skarżący korzysta ze stałej pomocy MGOPS uzyskując zasiłek stały, zasiłki okresowe oraz liczne zasiłki celowe.

Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów, należy zwrócić uwagę, że zarzucając "brak dogłębnego zbadania całokształtu okoliczności sprawy", czy też "błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydanej decyzji, a mający istotny wpływ na jej treść, polegający na przyjęciu, iż zasiłek w przyznanej kwocie będzie wystarczający dla zaspokojenia, chociażby częściowo jego potrzeb" skarżący nie wskazał konkretnie, jakich okoliczności faktycznych organ nie wziął pod uwagę wydając zaskarżone decyzje. Nie sprecyzował swojego zarzutu, pomimo zwrócenia mu uwagi w wyroku NSA z dnia 26 sierpnia 2021 r. I OSK 470/21, że "zarzucając naruszenie art. 7 k.p.a. nie określono, która z norm w nim zawartych została naruszona. W szczególności nie podano jaka okoliczność istotna wymagała wyjaśnienia z urzędu, jak też, jakie wnioski dowodowe strony organ pominął i jaki to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Kwesta wyważania interesu publicznego i słusznego interesu strony jest niewątpliwie właściwa właśnie dla decyzji uznaniowych, zarzut w tym zakresie wymagałby jednak pogłębionej analizy w nawiązaniu do argumentów przedstawionych przez Sąd I instancji, który ocenił zaskarżoną decyzję uwzględniając takie okoliczności, jak: sytuację osobistą i stan zdrowia skarżącego, zakres i stały charakter świadczonej pomocy, wzgląd na potrzeby innych beneficjentów pomocy".

Nie jest też zasadny zarzut naruszenia art. 8 k.p.a., tj. zasady pogłębienia zaufania obywateli do organów administracji publicznej, skoro organy udzieliły skarżącemu, po raz kolejny, pomocy, uzasadniając w sposób jasny jej zakres. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organy wyjaśniły sposób rozumowania i określania wysokości zasiłku celowego, która musi uwzględniać nie tylko potrzeby osoby wnioskującej o jego przyznanie, ale także możliwości finansowe organu pomocowego. Jak wielokrotnie wskazywał sąd administracyjny, w tym m.in. NSA w wyroku z dnia 28 kwietnia 2020 r. I OSK 2360/19 trudna sytuacja skarżącego, która nie jest kwestionowana zarówno przez organy, jak również przez Sąd I instancji, nie musiała skutkować obowiązkiem przyznania pomocy w formie zasiłku celowego. Spełnienie przez skarżącego przesłanek pozwalających na otrzymanie zasiłku celowego w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej mogło tym bardziej prowadzić do przyznania świadczenia w niższej wysokości niż oczekiwana przez skarżącego. Trafnie wskazywał Sąd I instancji, iż organy pomocowe działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele pomocy społecznej. Doświadczenie życiowe, mające swe źródło w wieloletniej obserwacji dysproporcji pomiędzy potrzebami społeczeństwa zgłaszanymi w ramach pomocy społecznej, a środkami, którymi dysponują organy administracji, nakazuje akceptację praktyki organów, która prowadzi do limitowania - w granicach obowiązującego prawa - rozmiaru przyznawanych świadczeń, z uwagi na ograniczone środki finansowe i stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Powszechnie wiadomo, że organy pomocowe dysponując ograniczoną pulą środków finansowych mają obowiązek zapewnienia realizacji zadań nie tylko fakultatywnych, ale i obligatoryjnych, w czasie trwania całego roku budżetowego. Wielkość środków, którymi dysponują organy pomocowe jasno wskazuje, iż nie jest możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych do świadczeń (vide: wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2007 r. sygn. akt I OSK 1464/06; wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2008 r. sygn. akt I OSK 624/07; wyrok NSA z dnia 25 maja 2016 r. sygn. akt I OSK 698/16, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podobnie zarzut niezawiadomienia skarżącego o zebraniu materiału dowodowego, przez co, zdaniem skarżącego, organ uniemożliwił mu branie czynnego udziału w toczącym się postępowaniu nie jest uzasadniony, skoro skarżący nie wskazał, jakich okoliczności czy jakich dowodów nie mógł w związku z tym wskazać na poparcie twierdzenia o swojej trudnej sytuacji materialnej, czy zdrowotnej. Wobec zarzutów skargi w całości zatem należy podzielić stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zajęte w wyroku z dnia 24 lutego 2021 r. o sygn. akt I OSK 470/21, że nie mógł odnieść skutku ogólnie postawiony zarzut naruszenia art. 8 k.p.a., który składa się z dwóch jednostek redakcyjnych i formułuje więcej niż jedną zasadę postępowania, wskazuje bowiem zarówno na zasadę zaufania, jaki i zasadę proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Brak identyfikacji naruszonej zasady oraz uzasadnienia zarzutu nie pozwalają na jego rzeczową analizę.

Z kolei brak akceptacji strony dla podanych w uzasadnieniu decyzji argumentów nie oznacza, że organy naruszyły zasadę przekonywania, skoro wydane w sprawie decyzje zawierają konieczne elementy uzasadnienia, określone w art. 107 § 3 k.p.a. i podają przyczyny, z jakich została udzielona pomoc w określonej wysokości.

Nie mógł też odnieść skutku zarzut naruszenia ogólnie powołanego art. 77 k.p.a., który ma złożoną konstrukcję, zawiera kilka norm, bez sprecyzowania, która z nich została naruszona i to w istotny sposób wpływający na wynik sprawy.. Powołując się na ograniczone środki przeznaczone na pomoc społeczną organ nie jest zobowiązany do przedstawiania szczegółowych wyliczeń, stan ten może zostać uznany za fakt znany organowi z urzędu, który podlega zakomunikowaniu stronie.

Co do naruszenia art. 80 k.p.a. NSA zwrócił już skarżącemu uwagę w ww. wyroku z dnia 24 lutego 2021 r., że przepis ten odnosi się do procesu dowodzenia, czyli ustalania okoliczności faktycznych, a nie miarkowania rozstrzygnięcia i ustalania skutków prawnych (subsumpcji). Zakres udzielonej pomocy nie jest konsekwencją wadliwych ustaleń faktycznych, lecz zastosowania prawa materialnego i miarkowania, na jego podstawie, zakresu udzielonej pomocy.

Podkreślić należy, że organy nie zakwestionowały potrzeb skarżącego, uznając że zebrany w toku postępowania materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji bytowej oraz jest osobą niepełnosprawną. W aktach sprawy nie ma jednak orzeczenia o niepełnosprawności. Z akt sprawy nie wynika też, czy i w jaki sposób skarżący podejmuje działania zmierzające do poprawy jego trudnej sytuacji życiowej i materialnej, pomimo że od wielu lat korzysta z opieki społecznej. Z załączonej przez skarżącego decyzji SKO z dnia 8 lipca 2019 r. (k.19/2 akt sąd.) wynika, ze skarżący miał orzeczony lekki stopień niepełnosprawności na okres od grudnia 2017 r. do grudnia 2019 r. Z kolei z urzędu, tj. uzasadnień wyroków NSA z dnia 26 sierpnia 2021 r. o sygn. akt I OSK 471/21 oraz z dnia 4 marca 2022 r. o sygn. akt I OSK 1151/21, Sądowi wiadomo, że skarżący (rok urodzenia 1961) posiadał orzeczenie z dnia 19 sierpnia 2019 r. o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności do dnia 30 września 2020 r. i mógł pracować w warunkach pracy chronionej. Twierdzenia skarżącego, że takiej pracy nie mógł podjąć nie zostały w żaden sposób nawet uprawdopodobnione, tym bardziej że jak sam stwierdził skarżący w skardze – jego "możliwości zarobkowe są ograniczone" a nie całkiem wyłączone. Już w ww. decyzji SKO z dnia 8 lipca 2019 r. wskazano, że skarżący nie wykazał niezdolności do pracy. Również w przesłanych do sądu aktach administracyjnych w związku ze skargami skarżącego na decyzje przyznające mu prawo pomocy (sprawy o sygn. akt III SA/Kr 1457/21- 1465/21) brak jakichkolwiek dokumentów potwierdzających aktualny stan zdrowia skarżącego, szczególnie pisemnej kwalifikacji do operacji cieśni dłoni i kręgosłupa. Osoba przeprowadzająca ww. wywiad nie spytała o powyższe, a organ – na korzyść skarżącego – przyjął jego twierdzenia, bez ich weryfikacji. Na powyższe Sąd zwraca uwagę w ramach rozpoznania zarzutów naruszenia art. 7, 77 i 80 kpa. Brak jednak wyjaśnienia powyższych kwestii, ze względu na zasadę z art. 134 § 2 p.p.s.a., nie miał wpływu na ocenę zaskarżonej decyzji.

Wobec powyższego skarga nie może być uwzględniona, ponieważ wyniki oceny przeprowadzonego postępowania i stanowiska organów nie dają podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Jak wskazano wyżej Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 p.p.s.a. tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Sąd nie orzekł w przedmiocie wynagrodzenia dla pełnomocnika ponieważ pełnomocnik nie złożył wniosku o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu pomimo zawiadomienia o skierowaniu skargi na posiedzenie niejawne w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 i innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.). W zawiadomieniu Sąd poinformował pełnomocnika o możliwości uzupełnienia materiału dowodowego poprzez przedłożenie stosownych pism procesowych i dokumentów. Do dnia posiedzenia niejawnego, pełnomocnik z urzędu nie złożył żadnego pisma.