Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 13/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6212 Równoważnik za brak lokalu mieszkalnego i za remont lokalu mieszkalnego
Hasła tematyczne: Straż graniczna
Skarżony organ: Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji w części
Powołane przepisy: article: art. 92 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 234 poz 1997
law: Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska (spr.) Adam Lipiński Protokolant Małgorzata Kędzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2010 r. sprawy ze skargi G. F. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w części, w jakiej utrzymuje ona w mocy decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej Nr [...], w jej pkt. 1 oraz nieważność wyżej wymienionej decyzji organu pierwszej instancji w zakresie zawartego w jej pkt. 1 orzeczenia stwierdzającego wydanie z naruszeniem prawa decyzji ostatecznej Komendanta [...] Oddziału SG Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2000 r. na podstawie której przyznano G. F. równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego, od dnia 1 lipca 2000 r. 2) uchyla zaskarżoną decyzje w części, w jakiej utrzymuje ona w mocy decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] sierpnia 2007 r., którą uchylił decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej nr [...] i odmówił przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu od dnia 1 stycznia 2005 r. 3) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej decyzją z dnia [...] sierpnia 2000 r. nr [...] przyznał G. F. równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego od dnia 1 lipca 2000 r.

W związku z przeniesieniem funkcjonariusza z [...] Oddziału Straży Granicznej do [...] Oddziału Straży Granicznej, decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej przyznał G. F. równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego od dnia 1 stycznia 2005 r.

W dniu 16 sierpnia 2006 r. w telegramie nr [...], uzupełnionym rozmową telefoniczną z dnia 19 września 2006 r., G. F. oświadczył, iż zamieszkuje w miejscowości [...], a jego teść – W. F. (współwłaściciel domu) zmarł w dniu 10 lipca 1981 r. W wyniku przeprowadzonego w 2003 r. postępowania spadkowego, żona funkcjonariusza – B. F., stała się współwłaścicielką domu położonego w [...], która to miejscowość jest miejscowością pobliską w stosunku do miejsca pełnienia służby przez G. F.

Z uwagi na fakt, iż wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne, istniejące w dniu wydania decyzji, a nieznane organowi, który ją wydał, Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej postanowieniem z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...], mając za podstawę art. 147, art. 149 § 1 i § 2 oraz art. 150 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. - zwanej dalej kpa) wznowił z urzędu postępowania administracyjne w sprawach przyznania funkcjonariuszowi równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, zakończonych ostateczną decyzją Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] sierpnia 2000 r. nr [...] oraz ostateczną decyzją własną z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...].

W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...], działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 i § 2, art. 145 § 1 pkt 5, art. 146 § 1 i art. 104 kpa w związku z art. 96 ust. 1, art. 92 ust. 3 oraz art. 101 ust. 5 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 234, poz. 1997 z późn. zm.) i § 1, § 5, § 6 i § 7 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych warunków jego zwrotu, a także sposobu postępowania w przypadku wystąpienia zbiegu uprawnień do jego otrzymania (Dz. U. Nr 118, poz. 1014 z późn. zm.) oraz art. 336, art. 924 i art. 925 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.), stwierdził wydanie z naruszeniem prawa decyzji ostatecznej Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] sierpnia 2000 r. nr [...] i uchylił ostateczną decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] oraz odmówił G. F. przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego od dnia 1 stycznia 2005 r.

Uzasadniając swoją decyzję organ przywołał stan faktyczny sprawy i stwierdził, że zaistniała przyczyna wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, bowiem po wydaniu ostatecznych decyzji w sprawie przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego wyszły na jaw istotne okoliczności faktyczne, istniejące w dniu wydania tych decyzji, a nieznane organowi, mianowicie, iż żona funkcjonariusza – B. F. - jest współwłaścicielem domu w miejscowości [...], która to miejscowość jest miejscowością pobliską w stosunku do miejsca pełnienia służby przez funkcjonariusza. Okoliczność ta ma istotne znaczenie w sprawie, bowiem zgodnie z § 1 pkt 4 powołanego rozporządzenia, przyznanie funkcjonariuszowi równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego następuje wówczas, gdy funkcjonariusz bądź członek jego rodziny nie posiadają w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej miejsca pełnienia służby m.in. domu jednorodzinnego.

Rozstrzygając istotę sprawy, organ wskazał, iż G. F. nie spełnia warunków do przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, bowiem w momencie wydania powołanych decyzji jego żona była współwłaścicielką domu w miejscowości [...] - miejscowości pobliskiej do miejsca pełnienia przez niego służby.

W odwołaniu od wymienionej decyzji G. F. zarzucił jej błąd w ustaleniach faktycznych oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 96 ust. 1 i art. 92 ustawy o Straży Granicznej oraz § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 czerwca 2002 r. w sprawie przydziału, opróżnienia lokali mieszkalnych i tymczasowych kwater przeznaczonych dla funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz norm zaludnienia lokali mieszkalnych (Dz. U. Nr 99, poz. 898 z późn. zm.), poprzez ich błędną interpretację prowadzącą do wydania niezgodnej z prawem decyzji.

Komendant Główny Straży Granicznej decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...].

W uzasadnieniu organ odwoławczy, powołując się na argumentację przedstawioną już przez organ I instancji, podał, że przepisy ustawy o Straży Granicznej, jak i przepisy wykonawcze, nie definiują pojęcia "posiadanie" lokalu mieszkalnego lub domu, dlatego też przyjmuje się, że trzeba je rozumieć w znaczeniu nadanym przez przepisy Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 336 i nast. kc przez posiadanie rozumie się faktyczne władanie: samoistne (właściciel) lub zależne (użytkownik, najemca) lub z tytułu innego prawa, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą. Posiadaczem lokalu mieszkalnego jest także współposiadacz, który wykonuje władztwo nad rzeczą wspólnie z innymi osobami i jest uprawniony do korzystania z rzeczy wspólnej, a zakres współposiadania nie został ustalony (ograniczony).

Komendant Główny Straży Granicznej podał, iż w myśl § 1 pkt 4 powołanego rozporządzenia z dnia 28 czerwca 2002 r. posiadanie, a także współposiadanie domu jednorodzinnego przez członka rodziny funkcjonariusza wyklucza uprawnienie do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Wskazał ponadto, że w sprawach równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego nie mają zastosowania przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 czerwca 2002 r. w sprawie przydziału, opróżnienia lokali mieszkalnych (...) i tym samym normy zaludnienia określone w tym rozporządzeniu. Przepisy pierwszego z powołanych rozporządzeń nie zawierają natomiast żadnego odniesienia do norm zaludnienia, a więc powierzchnia mieszkalna posiadanego domu jednorodzinnego nie wpływa na uprawnienie do tego równoważnika, bądź też jego brak. Pomimo tego zauważył, w związku z podniesionymi przez G. F. zarzutami, iż posiadany przez jego żonę dom zapewnia przysługujące funkcjonariuszowi normy zaludnienia.

Na powyższą decyzję G. F. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się jej uchylenia, jak również uchylenia utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji. Skarżący ponowił zarzuty przedstawione w odwołaniu od decyzji Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej. Wskazał na naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 92, art. 96 ust. 1 i art. 99 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej oraz § 1 ust. 4 powołanego rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r., ponadto zarzucił naruszenie przez organ przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7 i art. 8 kpa. Zdaniem skarżącego powinien być mu przyznany równoważnik pieniężny, gdyż jest on jedynie współposiadaczem domu jednorodzinnego wraz z innymi osobami, zaś na każdą z nich przypada powierzchnia znacznie mniejsza niż norma zaludnienia, określona w rozporządzeniu z dnia 21 czerwca 2002 r. Dodał, iż przepisy prawa wyraźnie mówią o posiadaniu domu jednorodzinnego, natomiast on jest jedynie współposiadaczem, a zatem dom ten nie pozostaje w jego wyłącznej dyspozycji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2008 r. o sygnaturze akt II SA/Wa 177/08 w pkt 1 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji w części, w jakiej utrzymuje ona w mocy decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej nr [...], w jej pkt 1 oraz nieważność wyżej wymienionej decyzji organu I instancji w zakresie zawartego w jej pkt 1 orzeczenia stwierdzającego wydanie z naruszeniem prawa decyzji ostatecznej Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej nr [...] z dnia [...] sierpnia 2000 r., na podstawie której przyznano G. F. równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego od dnia 1 lipca 2000 r. W pkt 2 wyroku Sąd stwierdził nieważność postanowienia Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 r., w zakresie dotyczącym wznowienia z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie przyznania G. F. równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego zakończonego ostateczną decyzją Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej nr [...] z dnia [...] sierpnia 2000 r., w pozostałej części Sąd skargę oddalił, a jednocześnie w pkt 4 stwierdził, że zaskarżona decyzja w części, w jakiej utrzymuje ona w mocy pkt 1 decyzji Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej nr [...] nie podlega wykonaniu.

Uzasadniając wyrok Sąd stwierdził, że skarga powyższa zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek tylko w części, w jakiej zaskarżona decyzja Komendanta Głównego Straży Granicznej utrzymuje w mocy decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej nr [...] w jej pkt 1, stwierdzającym wydanie z naruszeniem prawa decyzji ostatecznej Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej nr [...] z dnia [...] sierpnia 2000 r., na podstawie której przyznano G. F. równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego od dnia 1 lipca 2000 r., i to z innych przyczyn, aniżeli podniósł skarżący.

Sąd I instancji podniósł, że stosownie do treści art. 150 § 1 kpa, organem administracji publicznej właściwym w sprawie wznowienia postępowania jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. W niniejszej sprawie, w części dotyczącej wznowienia postępowania zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji z dnia [...] sierpnia 2000 r. nr [...], organem takim jest właśnie Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej, gdyż od wydanej przez niego decyzji nie został wniesiony środek odwoławczy i przez to stała się ona ostateczna. Z oświadczenia pełnomocnika organu złożonego do protokołu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2008 r. wynika, iż [...] Oddział Straży Granicznej nadal funkcjonuje w strukturach Straży Granicznej. W zakresie wznowienia postępowania, w myśl powyższych rozważań, powinien zatem orzekać Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej, a nie, jak to miało miejsce, Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji we wskazanej części, bowiem w tym zakresie została ona wydana z naruszeniem właściwości w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 1 kpa. Przepis ten nie wprowadza żadnego elementu kwalifikującego naruszenie właściwości, a więc każdy taki przypadek, w odniesieniu do wszystkich rodzajów właściwości i niezależnie od jej podstaw, będzie przesłanką stwierdzenia nieważności. Przepisy o właściwości mają charakter bezwzględnie obowiązujący, zaś to na organach administracji spoczywa obowiązek przestrzegania z urzędu swojej właściwości (art. 19 kpa).

Oddalając zaś skargę G. F. w pozostałej części Sąd I instancji wskazał, że materialnoprawną podstawę wydania decyzji o przyznaniu równoważnika pieniężnego stanowią przepisy ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej oraz rozporządzenia z dnia 28 czerwca 2002 r. Zgodnie z art. 96 ustawy o Straży Granicznej funkcjonariuszowi przysługuje równoważnik pieniężny, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego przyznaje się zgodnie z oświadczeniem mieszkaniowym funkcjonariusza (§ 5 powołanego rozporządzenia). W rozpoznawanej sprawie decyzje ostateczne, przyznające G. F. równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego od dnia 1 lipca 2000 r. oraz od dnia 1 stycznia 2005 r., opierały się na oświadczeniach mieszkaniowych skarżącego z dnia 1 lipca 2000 r. oraz z dnia 1 stycznia 2005 r., w których oświadczył, iż ani on, ani jego współmałżonka nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby, bądź w miejscowości pobliskiej. W związku z oświadczeniem skarżącego z 2006 r., iż wobec śmierci teścia – W. F., jego żona stała się współwłaścicielką domu położonego w [...], która to miejscowość jest miejscowością pobliską w stosunku do miejsca pełnienia służby przez funkcjonariusza, Sąd uznał, że organ zasadnie wznowił postępowanie administracyjne zakończone ostateczną decyzją Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...]. Fakt bowiem współposiadania domu jednorodzinnego przez B. F., w świetle § 1 pkt 4 rozporządzenia z dnia 28 czerwca 2002 r., zgodnie z którym funkcjonariuszowi przyznaje się równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego jeżeli nie posiada on sam lub członek jego rodziny m.in. domu rodzinnego, ma istotne znaczenie dla ustalenia prawa funkcjonariusza do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego.

Sąd uznał, że nie budzi wątpliwości, że skarżący zamieszkuje od dnia 26 września 1990 r. w domu jednorodzinnym, będącym własnością rodziców jego żony, położonym w miejscowości [...], która jest miejscowością pobliską w rozumieniu art. 92 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej, oraz że ojciec B. F. zmarł w dniu 10 lipca 1981 r. Kwestię sporną stanowi natomiast ustalenie, czy do przyznania równoważnika za brak lokalu mieszkalnego niezbędne jest, aby posiadany dom jednorodzinny spełniał normy mieszkalne oraz czy po śmierci W. F., żona skarżącego stała się posiadaczem tego domu w rozumieniu art. 96 ustawy o Straży Granicznej. Sąd uznał, że skoro B. F. w dacie mianowania skarżącego funkcjonariuszem w służbie stałej (1 lipca 2000 r.), jak również w dniu rozpoczęcia przez niego służby w [...] Oddziale Straży Granicznej (1 stycznia 2005 r.) była posiadaczem (współposiadaczem) domu jednorodzinnego w miejscowości [...], będącej miejscowością pobliską w rozumieniu art. 92 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej, to G. F. nie przysługiwało prawo do równoważnika pieniężnego. Dlatego też Sąd uznał stanowisko organu, który uchylił decyzję z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] przyznającą skarżącemu równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego, za prawidłowe.

Od wyroku tego G. F. wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem o sygnaturze akt I OSK 846/08 z dnia 15 kwietnia 2009 r. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

W uzasadnieniu orzeczenia Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadne stwierdzenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nieważności decyzji (pkt 1 wyroku) i postanowienia w przedmiocie wznowienia z urzędu postępowania (pkt 2 wyroku), uznając, że Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej nie był uprawniony do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] sierpnia 2000 r. ani też do podejmowania rozstrzygnięcia o jakim mowa w art. 151 § 2 kpa.

Podzielił natomiast zarzuty skargi kasacyjnej odnośnie naruszenia przez Sąd I instancji art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej w zw. z § 1 pkt 4 i § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszowi Straży Granicznej równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych warunków jego zwrotu, a także sposobu postępowania w przypadku wystąpienia zbiegu uprawnień do jego otrzymania (Dz. U. Nr 118, poz. 1014 z późn. zm.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.

Skarga w sprawie niniejszej zasługuje na uwzględnienie w całości.

Wskazać należy, że Sąd rozpoznający sprawę ponownie podziela w pełni stanowisko wyrażone w orzeczeniu o sygnaturze akt II SA/Wa 177/08 z dnia 3 kwietni 2008 r., w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność decyzji (pkt 1 wyroku), uznając, że Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej nie był uprawniony do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] sierpnia 2000 r. ani też do podejmowania rozstrzygnięcia o jakim mowa w art. 151 § 2 kpa. Skoro zaś pogląd ten zaakceptowany został również przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wprawdzie uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jednak podzielił stanowisko Sądu odnośnie stwierdzenia nieważności decyzji (pkt 1 wyroku) i postanowienia w przedmiocie wznowienia z urzędu postępowania (pkt 2 wyroku), to Sąd obecnie rozpoznający sprawę uznał za zbędne ponawianie argumentów zawartych zarówno w uzasadnieniu Sądu I jak i II instancji.

Przystępując zaś ponownie do merytorycznego rozpoznania sprawy wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny uchylając wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o sygnaturze akt II SA/Wa 177/08 wskazał, że zgodnie z art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2005 r. Nr 234, poz. 1997 z późn. zm.), równoważnik pieniężny przysługuje funkcjonariuszowi, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Natomiast § 1 cyt. rozporządzenia z dnia 28 czerwca 2002 r. Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych warunków jego zwrotu, a także sposobu postępowania w przypadku wystąpienia zbiegu uprawnień do jego otrzymania, stanowi, że przedmiotowe świadczenie przyznaje się funkcjonariuszowi, jeżeli we wskazanych miejscowościach on sam lub członek jego rodziny nie posiada między innymi spółdzielczego lokalu mieszkalnego (pkt 4). Przepisy te rzeczywiście odnoszą się tylko do faktu posiadania lokalu mieszkalnego, a nie do jego powierzchni. Nie oznacza to jednak, wbrew temu co wywodził Sąd I instancji, że prawo do równoważnika pieniężnego wyklucza posiadanie każdego lokalu, niezależnie od jego powierzchni mieszkalnej.

Stosownie do § 2 pkt 4 powołanego rozporządzenia z dnia 28 czerwca 2002 r. równoważnik pieniężny za brak lokalu przyznaje się funkcjonariuszowi pod warunkiem, że nie odmówił bezzasadnie przyjęcia lokalu mieszkalnego, który odpowiadał przysługującym mu normom zaludnienia. Skoro przedmiotowe świadczenie nie przysługuje, gdy funkcjonariusz nie przyjmuje lokalu zapewniającego należne normy powierzchni mieszkalnej, to a contrario równoważnik należy się, gdy lokal kryteriom tym nie odpowiada.

Przede wszystkim jednak uwzględnić trzeba treść art. 92 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej, w myśl którego funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę lub miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Członków rodziny funkcjonariusza, których uwzględnia się przy przydziale lokalu mieszkalnego, określa i wymienia art. 93 ustawy. Z przepisu art. 92 ust. 1 jednoznacznie wynika, że przyznane funkcjonariuszowi uprawnienie obejmuje lokal mieszkalny o odpowiedniej powierzchni, uwzględniającej liczbę członków jego rodziny oraz ich uprawnienia wynikające z przepisów odrębnych.

Prawem pochodnym w stosunku do tego uprawnienia jest wynikające z art. 96 ust. 1 uprawnienie do omawianego równoważnika pieniężnego. Ma ono zastępczy charakter w tym sensie, że dopiero, gdy w stosunku do funkcjonariusza nie zrealizowano tego pierwszego uprawnienia, to należy mu wypłacać określoną kwotę pieniężną na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych. Oczywistym zatem jest, że skoro funkcjonariuszowi mianowanemu na stałe przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, to równoważnik pieniężny przysługuje mu dotąd, dopóki posiada niezrealizowane prawo do mieszkania, czyli nie posiada on lokalu mieszkalnego o powierzchni zapewniającej mu określone normy zaludnienia.

W sprawie poza sporem jest, iż G. F. zamieszkiwał wraz z żoną w domu jej rodziców, oraz że teść funkcjonariusza zmarł, wskutek czego żona funkcjonariusza stała się współwłaścicielką nieruchomości stosownie do przysługującego jej udziału.

O tym, czy prawo G. F. do lokalu mieszkalnego zostało zrealizowane, a tym samym czy utracił on prawo do równoważnika pieniężnego za jego brak zdecyduje wielkość powierzchni domu, która przypadła w spadku żonie funkcjonariusza.

Tylko w przypadku, gdy powierzchnia ta będzie odpowiadać obowiązującym normom zaludnienia, funkcjonariusz utraci prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. W przeciwnym razie przyznane mu prawo zachowa, a to wobec braku lokalu mieszkalnego w należnej powierzchni.

NSA wskazał też, że dokonana przez organy administracji publicznej i przyjęta przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wykładnia powołanych wyżej przepisów nie uwzględnia zasad wykładni celowościowej, zgodnie z którymi równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego ma rekompensować funkcjonariuszowi skutki nieposiadania lokalu mieszkalnego uwzględniającego normy określone w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 czerwca 2002 r. w sprawie przydziału, opróżniania lokali mieszkalnych i tymczasowych kwater przeznaczonych dla funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz norm zaludnienia lokali mieszkalnych.

Zgodnie z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Wobec powołanego orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, należało uchylić zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję.

Niezależnie od powyższego wskazać należy, że pogląd powyższy znalazł pełną akceptację w uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r. o sygnaturze akt I OSK 7/09, w którym NSA wskazał, że równoważnik pieniężny, na podstawie art. 96 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej, przysługuje funkcjonariuszowi Straży Granicznej, który (jego małżonek) jest współwłaścicielem domu jednorodzinnego, jeżeli zajmowana przez funkcjonariusza część domu (mieszkanie) nie odpowiada co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej według norm zaludnienia, określonych w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 czerwca 2002 r. w sprawie przydziału, opróżniania lokali mieszkalnych i tymczasowych kwater przeznaczonych dla funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz norm zaludnienia lokali mieszkalnych.

Tak więc obowiązkiem organu, ponownie rozpoznającego sprawę będzie ustalenie realnej powierzchni mieszkalnej, jaką zajmuje skarżący oraz jego żona i ustalenie czy powierzchnia ta odpowiada należnej mu normie zaludnienia.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i pkt 2 w związku z art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.