Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 84/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2010-09-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.67 a §1 pkt 3
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia WSA Danuta Oleś (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Jarecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 września 2010 r. sprawy ze skargi ,,A" Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za 2008 r. i 2009 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku przez "A" spółka z o.o. z siedzibą w W. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 listopada 2009 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta W. z dnia 8 czerwca 2009 r. w sprawie odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za lata 2008 i 2009.

Podstawą wydania powyższych rozstrzygnięć był następujący stan faktyczny:

W piśmie z dnia 10 kwietnia 2009 r. spółka "A" wystąpiła do Burmistrza Miasta W. z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowych za 2008 i 2009 r., wskazując, iż nie prowadzi działalności gospodarczej i nie posiada środków finansowych na zapłacenie zaległych należności.

W dniu 5 maja 2009 r. organ wezwał spółkę do uzupełnienie wniosku

i przedłożenie dokumentów, które potwierdziłyby jej sytuację finansową oraz dokumentów potwierdzających fakt, iż spółka nie prowadzi działalności gospodarczej.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie spółka "A" przesłała organowi pismo Banku Spółdzielczego w K. o stanie jej zadłużenia, protokół oględzin z dnia 28 lipca 2007 r. potwierdzający, iż spółka nie prowadzi działalności oraz postanowienie Sądu Rejonowego G. z dnia 18 października 2006 r., które zdaniem strony również potwierdza fakt nieporowadzenia działalności gospodarczej i brak środków finansowych.

Decyzją z dnia 8 czerwca 2009 r. Burmistrz Miasta W. odmówił umorzenia zaległego podatku od nieruchomości za 2008 r. i 2009 r.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji stwierdził, że uzyskanie ulgi podatkowej jest odstępstwem od zasady równości opodatkowania, które może mieć miejsce jedynie z uwagi na szczególne okoliczności. Organ odwołał się do treści art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm. - dalej jako "Ordynacja podatkowa") i wskazał, jak należy rozumieć użyte w nim pojęcia "ważny interes podatnika" i "interes publiczny".

Zdaniem organu, z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że

w odniesieniu do spółki "A" nie wystąpiły okoliczności uzasadniające uznanie istnienia "ważnego interesu podatnika" ani "interesu publicznego". Podnoszone przez spółkę argumenty nie stanowiły w ocenie organu wystarczających przesłanek do zastosowania ulgi w postaci umorzenia zaległego podatku od nieruchomości.

Od powyższej decyzji spółka złożyła odwołanie wnosząc o jej uchylenie lub zmianę i umorzenie zaległości podatkowych.

Spółka zarzuciła organowi, że decyzja jest wadliwa i merytorycznie nieuzasadniona. Zdaniem odwołującej się organ podatkowy nie uwzględnił wszystkich okoliczności i nie ustosunkował się do wniosku spółki dotyczącego wykreślenia hipoteki. Podniosła również, że nie posiada środków pozwalających na wywiązanie się ze zobowiązań finansowych oraz na prowadzenie działalności gospodarczej, a tym samym zarobkowanie, co stanowi nadzwyczajne zdarzenie uzasadniające umorzenie zaległości podatkowych. Spółka zarzuciła, że pomimo dostarczenia żądanych przez organ dokumentów, żaden z nich nie był potrzebny

i żaden nie wpłynął na treść wydanego rozstrzygnięcia. Zdaniem odwołującej się spółki organ pierwszej instancji wprowadził ją w błąd i z góry zamierzał negatywnie rozpoznać jej wniosek.

Ponadto spółka wskazała na brak prawidłowego pouczenia o możliwości złożenia odwołania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 9 listopada 2009 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

Wskazując na treść art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej organ odwoławczy zaznaczył, że Burmistrz Miasta W. zbadał sytuację finansową spółki, jednak sam fakt, zaprzestania prowadzenia działalności nie może stanowić podstawy do rezygnacji przez gminę z należności podatkowych, tym bardziej, że istnieje majątek, z którego może nastąpić zaspokojenie roszczeń gminy. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego przeprowadzone przez organ pierwszej instancji postępowanie wyjaśniające potwierdziło, że spółka nie prowadzi obecnie działalności gospodarczej i nie posiada środków finansowych, jednak istnieje możliwość uregulowania zobowiązań poprzez sprzedaż nieruchomości.

Organ odwoławczy zaznaczył, że naczelną zasadą prawa podatkowego jest równość i powszechność opodatkowania, a ulgi podatkowe stanowią wyjątek od reguły, którą jest terminowe płacenie należnych podatków. Organ podkreślił, że przepis art. 67a Ordynacji podatkowej ma na celu chronić jedynie uzasadniony, ważny interes podatnika. Organy podatkowe, działając w ramach uznania administracyjnego, mogą uwzględnić wniosek podatnika w przypadku wystąpienia wyjątkowych okoliczności uzasadniających uszczuplenie należności budżetowych, tak by poprawić kondycję gospodarczą podatnika. Nawet ustalenie, że istnieją przesłanki które uzasadniałyby ewentualne umorzenie zaległości nie pociąga jednak za sobą obowiązku wydania decyzji korzystnej dla podatnika.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że zaskarżona decyzja została podjęta po zapoznaniu się z sytuacją finansową spółki, wobec czego nie można zarzucić organowi dowolności przy jej podejmowaniu. Wskazało również, że kompetencje do podjęcia decyzji o umorzeniu zaległości podatkowej przyznane zostały wolą ustawodawcy wyłącznie organom rozpatrującym sprawę w pierwszej instancji. Organ odwoławczy, rozpatrując odwołanie od decyzji, bada czy podczas orzekania w sprawie nie nastąpiło naruszenie przepisów proceduralnych, a także przysługuje mu prawo do oceny podjętego w sprawie rozstrzygnięcia.

Zdaniem organu odwoławczego, wobec dokonanego zabezpieczenia

w postaci hipoteki na nieruchomości należącej do skarżącej spółki, istnieje możliwość odzyskania zaległych należności podatkowych i w tej sytuacji wniosek

o umorzenie zaległości podatkowych nie znajduje uzasadnienia. Wobec tego brak jest podstaw do przerzucania ryzyka związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej na budżet gminy, bo takie działanie sprzeczne jest z interesem społecznym.

Końcowo organ odwoławczy stwierdził, że pomimo zawarcia w zaskarżonej decyzji wadliwego pouczenia o możliwości złożenia środka odwoławczego, nie miało to wpływu na ograniczenie prawa strony do wniesienia odwołania i odwołanie to zostało skutecznie złożone.

Spółka "A" w skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie zmianę zaskarżonej decyzji poprzez umorzenie zaległości podatkowych.

Powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 104 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - zwana dalej "K.p.a.") poprzez nierozstrzygnięcie sprawy co do istoty oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej.

Zdaniem spółki zaskarżona decyzja jest wadliwa i bezzasadna, a ponadto nie spełnia przesłanek zawartych w art. 104 K.p.a., bowiem organ odwoławczy nie odniósł się do wskazywanych przez skarżącą w treści odwołania zarzutów naruszenia zasad postępowania administracyjnego. Naruszenia te polegały przede wszystkim na podejmowaniu działań sprzecznych z prawnym obowiązkiem organów administracyjnych do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.

Strona zaznaczyła, że organ podatkowy dokonał merytorycznego rozstrzygnięcia, z pominięciem udokumentowanego stanu finansowego spółki, bez dokonania analizy przedłożonych dokumentów, zaprzeczając tym samym pierwotnej konieczności ich przedłożenia.

Strona skarżąca podniosła, że organ podatkowy nie udzielił skarżącej jednoznacznej odpowiedzi, dotyczącej informacji o możliwości uzyskania zgody na wykreślenie hipoteki ustanowionej na należącej do Spółki nieruchomości, z uwagi na okoliczność, iż jest to warunek konieczny do jej sprzedaży i tym samym uzyskanie środków finansowych na spłatę zaległości podatkowych. Takie działanie zdaniem Spółki stanowi naruszenie, norm wyznaczających ramy postępowania administracyjnego i ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Brak ustosunkowania się organu odwoławczego do powyższych zarzutów stanowi brak rozstrzygnięcia sprawy co do istoty wbrew brzmieniu art. 104 § 2 K.p.a. i jednocześnie stanowi naruszenie prawa obywatela do ochrony przysługujących mu praw.

Strona wskazała, że bezsporny jest fakt braku jakichkolwiek środków finansowych umożliwiających uregulowanie jej zaległości podatkowych, wobec czego nie sposób zaakceptować stanowiska organu odwoławczego. Spółka uznała, że

w art. 67a Ordynacji podatkowej, ustawodawca wyraźnie określił, iż umorzenie zaległości podatkowych winno być uzasadnione ważnym interesem podatnika. Zdaniem skarżącej, w niniejszej sprawie ważny interes przejawia się w umożliwieniu jej wznowienia i dalszego prowadzenia działalności zarobkowej, poprzez uregulowanie wszelkich zaległości finansowych, w tym również o charakterze podatkowym, które to zaległości są wynikiem nadzwyczajnej sytuacji związanej

z brakiem płynności finansowej spółki. Skarżąca skazała również, że prawidłowe funkcjonowanie podmiotów prowadzących działalność gospodarczą jest zjawiskiem pozytywnym w perspektywie szeroko rozumianego interesu publicznego, co zgodnie z intencją ustawodawcy stanowi jednoznacznie przesłankę umożliwiającą zastosowanie przez organ podatkowy ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej "P.p.s.a.") sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania podatkowego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.)

Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi.

Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Przede wszystkim za nieuzasadniony uznał Sąd zarzut naruszenia art. 104 K.p.a., który to przepis w ogóle nie miał w sprawie zastosowania, gdyż organy podatkowe prowadziły postępowanie na podstawie przepisów ustawy Ordynacja podatkowa. W ocenie Sądu organy przeprowadziły postępowanie zgodne z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 122 Ordynacji podatkowej, zebrały i w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały materiał dowodowy (art. 187 Ordynacji podatkowej).

Granice niniejszej sprawy zakreślone zostały w złożonym przez "A" spółka z o.o. wniosku z dnia 10 kwietnia 2009 r., którym wszczęte zostało postępowanie w przedmiocie umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za lata 2008 i 2009.

Spółka argumentując swój wniosek wskazała na fakt zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej i brak środków finansowych na zapłacenie zaległych należności.

Na wezwanie Burmistrza Miasta W. spółka złożyła dokumenty mające potwierdzić wskazane powyżej okoliczności tj. pismo Banku Spółdzielczego w K. o stanie zadłużenia spółki wobec banku, protokół oględzin z dnia 28 lipca 2007 r. sporządzony przez pracowników Urzędu Miejskiego we W. o tym, iż spółka nie prowadzi działalności oraz postanowienie Sądu Rejonowego G. z dnia 18 października 2006 r. o umorzeniu postępowania przymuszającego zmierzającego do ujawnienia w aktach rejestrowych sprawozdań finansowych za lata 2004 i 2005.

Burmistrz Miasta W. decyzją z dnia 8 czerwca 2009 r. odmówił spółce umorzenia zaległego podatku od nieruchomości za 2008 r. i 2009 r., gdyż nie zostały spełnione przesłanki z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze .

W myśl art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Umorzenie zaległości podatkowej powoduje również umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub w takiej części, w jakiej została umorzona zaległość podatkowa (art. 67a § 2).

Decyzje organów podatkowych wydawane w przedmiocie udzielania ulg podatkowych mają charakter tzw. uznania administracyjnego. Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji jest ograniczona i sprowadza się jedynie do zbadania, czy organ zbadał sprawę pod kątem wystąpienia przesłanek wymienionych w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, tj. istnienia w danej sprawie ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Sąd administracyjny bada również, czy materiał dowodowy został zebrany i oceniony w zgodzie z zasadami i regułami prawidłowego prowadzenia postępowania podatkowego wynikającymi z ustawy - Ordynacja podatkowa. Sądową kontrolą nie jest natomiast objęte rozstrzygnięcie, będące wynikiem dokonania przez organ wyboru. Sądy administracyjne zostały bowiem powołane jedynie do kontroli działalności administracji publicznej, a zatem nie są uprawnione do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji uznaniowej.

Podstawowym kryterium oceny słuszności udzielenia ulgi jest istnienie "ważnego interes podatnika" lub "interesu publicznego", przy czym są to pojęcia nieostre, co oznacza, że ich treść musi być ustalona i określona w konkretnej sprawie. Dla organu podatkowego oznacza to, iż w każdej rozpatrywanej sprawie indywidualnie musi ustalić, określić i ocenić, na czym polega ważny interes podatnika i interes publiczny.

Kryterium "ważnego interesu podatnika" wymaga wykazania konkretnych okoliczności, które są wyjątkowe, niezależne od woli i sposobu postępowania podatnika (np. klęski żywiołowe, zdarzenia losowe) uniemożliwiające mu wywiązanie się z ciążących na nim obowiązków względem skarbu Państwa, które w żaden sposób nie mogą zostać zaspokojone bez doraźnej pomocy ze strony organów skarbowych. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, iż ważnego interesu podatnika, będącego jedną z przesłanek udzielenia ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej, o której mowa w art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej nie można utożsamiać z subiektywnym przekonaniem podatnika o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej. Przez ważny interes podatnika należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika

i że umorzenie zaległości podatkowych lub odsetek uzasadnione będzie jedynie

w takich wypadkach, które spowodowane zostały działaniem czynników, na które podatnik nie może mieć wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania (tak: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 29 maja

2009 r., sygn. akt I SA/Łd 173/09, publ. Lex nr 534559).

Z kolei nakaz uwzględnienia "interesu publicznego" oznacza dyrektywę postępowania, zgodnie z którą należy mieć na względzie respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, a także sytuację, gdy zapłata zobowiązania podatkowego spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa.

Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy wskazując, że skarżąca nie wykazała w sposób nie budzący wątpliwości, aby jej sytuacja uzasadniała pozytywne rozstrzygnięcie w zakresie wnioskowanej ulgi w spłacie zaległości podatkowej. Nie zostało bowiem wykazane zaistnienie szczególnych, nadzwyczajnych okoliczności, które spowodowałyby powstanie zaległości lub uniemożliwiały jej spłatę.

Podatnik składając wniosek o umorzenie zaległości podatkowych chce wywieźć dla siebie określone skutki prawne - zatem powinien odpowiednio uzasadnić ten wniosek podając pełne informacje o stanie majątkowym i obecnej sytuacji finansowej lub inne dane mogące mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy (np. sprawozdania finansowe, deklaracje podatkowe, wyciągi z rachunków bankowych, dokumenty świadczące o istnieniu zadłużenia lub nieściągalnych wierzytelności). Przy czym, nie może to być wyłącznie złożenie oświadczenia, ale informacje te powinny być przez składającego wniosek odpowiednio udokumentowane.

Tymczasem w rozpatrywanej sprawie, poza ogólnikowymi danymi zawartymi we wniosku o umorzenie zaległości podatkowych z dnia 10 kwietnia 2009 r. oraz

w piśmie z dnia 25 maja 2009 r. spółka "A" nie przedłożyła organom podatkowych przekonywujących dowodów świadczących o jej wyjątkowo trudnej finansowej. Zdaniem Sądu nie stanowią wystarczającego udokumentowania stanu finansowego spółki dokumenty złożone wraz z pismem z dnia 25 maja 2010 r., gdyż świadczą one jedynie o tym, iż spółka posiada zaległości wobec banku oraz, że nie składała nakazanych prawem sprawozdań finansowych, jednak w żaden sposób nie obrazują rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej spółki.

Końcowo Sąd pragnie podkreślić, iż niniejsza sprawa nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej, co oznacza, że wniosek o umorzenie przedmiotowej zaległości można składać, do czasu, gdy zaległość owa istnieje. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby skarżąca złożyła ponowny wniosek o zastosowanie ulgi, przedstawiając stosowne dokumenty lub powołując nowe argumenty uzasadniające istnienie ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, a wówczas organ podatkowy musi ponownie przeprowadzić postępowanie w sprawie przyznania ulgi wynikającej z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznając, w oparciu o art. 145 P.p.s.a. a contrario, że w niniejszej sprawie nie miało miejsca naruszenie prawa materialnego, które mogłoby wpłynąć na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, ani inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skutkujące uchyleniem zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz nie zaistniały przesłanki skutkujące stwierdzeniem jego nieważności, bądź stwierdzeniem wydania z naruszeniem prawa, na mocy art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.