Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2497/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6213 Inne  świadczenia finansowe związane z lokalem mieszkalnym
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 1 i 2, ust. 6
journal: Dz.U. 2005 nr 41 poz 398
law: Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jedn.
article: art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Ewa Dzbeńska sędzia NSA Anna Lech (spr.) sędzia del. WSA Robert Sawuła Protokolant starszy asystent sędziego Maciej Kozłowski po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. M.-Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 sierpnia 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 966/12 w sprawie ze skargi J. M.-Z. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty świadczenia mieszkaniowego 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od J. M.-Z. na rzecz Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 966/12, oddalił skargę J. M. – Z. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] września 2011 r., nr [...], w przedmiocie odmowy wypłaty świadczenia mieszkaniowego.

W uzasadnieniu Sąd podał następujący stan sprawy: wnioskiem z dnia 26 stycznia 2011 r. J. M. – Z. wystąpiła do Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. o wypłatę świadczenia mieszkaniowego.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...], na podstawie art. 13 ust. 6 w związku z art. 21 ust. 1 i 2 oraz ust. 6 pkt 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r., Nr 41, poz. 398 ze zm.), Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w W., odmówił dokonania J. M. – Z. wypłaty świadczenia mieszkaniowego podając, że jej mąż nabył lokal mieszkalny od Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia. Wskazał, że wprawdzie w chwili wykupu lokalu mieszkalnego J. M. – Z. nie była zamężna, jednakże w dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia mieszkaniowego miała już zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Zatem świadczenie mieszkaniowe nie przysługuje, gdyż spełniona została przesłanka z art. 21 ust 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.

Prezes Agencji Mieszkaniowej decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. z dnia [...] sierpnia 2011 r.

Na tę decyzję J. M. – Z. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając zaskarżonej decyzji błędną wykładnię art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niezastosowanie art. 21 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 69 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.). Podkreśliła, że nie odniosła jakichkolwiek korzyści z faktu nabycia przez jej męża lokalu mieszkalnego przed zawarciem związku małżeńskiego. W sytuacji gdyby nabycie lokalu mieszkalnego od Agencji nastąpiło w czasie trwania związku małżeńskiego, wówczas nabycie tego lokalu nastąpiłoby do wspólnego majątku małżonków. W obecnej zaś sytuacji skarżąca nie może zrealizować swojego uprawnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, co spowoduje że nie będzie mogła skorzystać z przysługującego jej uprawnienia bez dokonywania zmian w sferze stosunków małżeńskich i rodzinnych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 966/12, oddalając skargę J. M. – Z. podkreślił, że jedynym kryterium określonym w art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej jest fakt nabycia lokalu mieszkalnego przez małżonka. Przepis ten nie precyzuje okoliczności, w których doszło do nabycia lokalu mieszkalnego, takich jak czas nabycia (przed zawarciem związku małżeńskiego czy też po zawarciu tego związku), czy też sposobu nabycia (do majątku wspólnego czy odrębnego).

Sąd wskazał, że w rozpoznawanej sprawie mąż skarżącej nabył na własność prawo do lokalu mieszkalnego położonego w Warszawie, przy ulicy [...], z pomniejszeniem w cenie nabycia. Sąd przyznał, iż w istocie, w momencie wykupu lokalu mieszkalnego skarżąca nie pozostawała w związku małżeńskim z J. Z. W ocenie Sądu nie zmienia to jednak faktu, że okoliczność nabycia na własność prawa do lokalu mieszkalnego przez J. Z., wypełnia znamiona przesłanki negatywnej do wypłacenia J. M. – Z. świadczenia mieszkaniowego. Nie ma bowiem znaczenia, że lokal ten został nabyty przed zawarciem związku małżeńskiego ze skarżącą.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną złożyła J. M. – Z., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym według norm przepisanych.

Jednocześnie wniesiono o rozważenie skierowania na podstawie art. 193 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego interpretacji art. 21 ust. 6 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

1) art. 21 ust. 6 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r., Nr 41, poz. 398 ze zm.), poprzez jego niewłaściwą wykładnię;

2) art. 21 ust. 1 i 2 pkt 3 oraz 21 ust. 6 pkt 3 powołanej ustawy, przez ich niewłaściwe zastosowanie oraz niezastosowania art. 69 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.).

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że zastosowanie w niniejszej sprawie wyłącznie wykładni językowej przepisu art. 21 ust. 6 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej będzie stało w sprzeczności z sensem i celem tej regulacji. Dlatego też należy sięgnąć do wykładni celowościowej i systemowej.

Wskazano, iż pozostawienie w mocy zaskarżonego orzeczenia spowoduje, że skarżąca jako żołnierz zawodowy przez cały czas trwania małżeństwa z obecnym małżonkiem nie będzie mogła skorzystać z przysługującego jej uprawnienia bez dokonywania zmian w sferze stosunków małżeńskich i rodzinnych.

W pozostałej części uzasadnienia skargi kasacyjnej rozwinięto argumentację dotyczącą zasadności skierowania pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Wskazać należy, że prawo żołnierza zawodowego do świadczenia mieszkaniowego stanowi pochodną uprawnienia podstawowego jakim jest prawo do zakwaterowania. Zgodnie bowiem z art. 21 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, żołnierzowi zawodowemu od dnia wyznaczenia na pierwsze stanowisko służbowe do dnia zwolnienia z czynnej służby wojskowej przysługuje prawo do zakwaterowania na czas pełnienia służby wojskowej w miejscowości, w której żołnierz pełni służbę, albo w miejscowości pobliskiej albo za jego zgodą w innej miejscowości. Prawo do zakwaterowania żołnierza zawodowego jest realizowane w jednej z następujących form: 1) przydziału kwatery albo innego lokalu mieszkalnego; 2) przydziału miejsca w internacie albo kwaterze internatowej; 3) wypłaty świadczenia mieszkaniowego. Żołnierz służby stałej wybiera, na swój wniosek, jedną z ww. form zakwaterowania (ust. 3). Ustawodawca określił również przesłanki negatywne, których spełnienie pozbawia żołnierza zawodowego prawa podstawowego do zakwaterowania oraz form zastępczych realizacji tego prawa. W świetle art. 21 ust. 6 powołanej ustawy, żołnierzowi zawodowemu nie przysługuje prawo do zakwaterowania, jeżeli on lub jego małżonek, z zastrzeżeniem ust. 10: 1) otrzymał ekwiwalent pieniężny w zamian za rezygnację z kwatery, wypłacony na podstawie przepisów ustawy obowiązujących do dnia 30 czerwca 2004 r.; 2) otrzymał odprawę mieszkaniową wypłaconą albo zrealizowaną w formie rzeczowej na podstawie przepisów ustawy obowiązujących od dnia 1 lipca 2004 r.; 3) nabył lokal mieszkalny od Skarbu Państwa, Agencji albo jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia; 4) otrzymał pomoc finansową wypłaconą w formie zaliczkowej lub bezzwrotnej do dnia 31 grudnia 1995 r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych (Dz. U. z 1992 r. Nr 5, poz. 19 oraz z 1994 r. Nr 10, poz. 36); 5) nabył własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego od Agencji.

Z powyższego wynika zatem, że świadczenie mieszkaniowe jest sposobem, za pomocą którego Państwo zapewnia dyspozycyjność osób, które dobrowolnie podjęły się służby wojskowej i mają obowiązek podporządkować się jej rygorom. Prawo do lokalu nie ma więc charakteru pomocy dla rodziny żołnierza, ale ma zapewnić prawidłowe wykonywanie przez niego obowiązków wynikających ze stosunku służbowego.

W rozpoznawanej sprawie autorka skargi kasacyjnej w postawionych zarzutach głównie skupiła się na wykazaniu, że świadczenie mieszkaniowe przyznawane żołnierzom zawodowym na podstawie art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, jest świadczeniem, które ma charakter dodatku do uposażenia i powinno być przyznawane żołnierzowi zawodowemu, gdy nie otrzymał on mieszkania służbowego, albo gdy żołnierz ten, bądź jego małżonek w okresie trwania małżeństwa, nie skorzystali pomocy, o której mowa w art. 21 ust. 6 powołanej ustawy. Zdaniem skarżącej kasacyjnie świadczenie mieszkaniowe stanowi swego rodzaju odrębne świadczenie, niezależne do kwestii zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych, a głównym wyznacznikiem prawa do lokalu powinien być moment, w którym żołnierz zawodowy skorzystał ze wsparcia przewidzianego w art. 21 ust. 6 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego takie rozumowanie jest błędne, ponieważ nie uwzględnia ono charakteru służby wojskowej oraz celu, dla którego żołnierzom zawodowym jest przyznawane mieszkanie służbowe.

W niniejszej sprawie bezspornym jest, że przed zawarciem związku małżeńskiego mąż skarżącej kasacyjnie J. M. – Z. nabył lokal mieszkalny od Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia. Oznacza to, że z chwilą zawarcia związku małżeńskiego spełniona została przesłanka określona w art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, ponieważ jej potrzeby mieszkaniowe zostały zaspokojone. Skarżąca kasacyjnie mieszka bowiem w lokalu, który został nabyty od Państwa ze znaczną zniżką. Natomiast czas nabycia tego lokalu przez męża J. M. – Z. przed zawarciem małżeństwa nie ma znaczenia prawnego, ponieważ liczy się tylko sam fakt, że po zawarciu związku małżeńskiego miała zapewnione potrzeby mieszkaniowe. Powołany przepis nie odnosi się do kwestii czasu, w jakim został zawarty związek małżeński, jeśli więc jeden z małżonków zrealizował swoje prawo do lokalu przed zawarciem małżeństwa, to drugi, z chwilą zawarcia związku małżeńskiego, nie ma prawa do świadczeń określonych w ustawie o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP.

Wobec tego, w kontekście powyższych rozważań za nieuzasadniony należy też uznać zarzut skargi kasacyjnej o naruszeniu przez Sąd pierwszej instancji art. 69 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, który stanowi, że żołnierz zawodowy ma prawo do zakwaterowania oraz innych świadczeń z tym związanych na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.

W związku z tym uznać należy, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu.

Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego, gdyż przedmiotem kontroli Trybunału Konstytucyjnego nie mogą być akty stosowania prawa. Trybunał Konstytucyjny nie posiada kompetencji do kontrolowania prawidłowości ustaleń sądu, czy też sprawowania kontroli co do sposobu wykładni obowiązujących przepisów, wniosek skarżącej zmierza bowiem w istocie do poddania zaskarżonego wyroku ocenie Trybunału Konstytucyjnego.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 powołanej ustawy.