Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 706/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1  art. 4 ust. 3
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 4 ust. 8
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16  art. 30
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003
article: art. 21
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: art. 10 ust. 2
journal: Dz.U. 2014 poz 1438
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia NSA Maciej Guziński (sprawozdawca), Sędzia WSA Anna Moskała, Marcin Miemiec, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Tarasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 11 marca 2016 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. we W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] ([...] ) złotych kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. (nr [...]) Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. – po rozpatrzeniu odwołania "A" Sp. z o.o. w W. (dalej także jako: "spółka, "strona skarżąca"), od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] lipca 2015 r. (nr [...]) odmawiającej przyznania spółce płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 – utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy powołał się na unormowania zawarte w: art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267); art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. 2014 r, poz. 1438 ze zm.).

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wyjaśnił, że spółka wystąpiła w dniu 15 maja 2013 r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013. W sekcji VII wniosku (Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych) strona zadeklarowała jedną działkę ewidencyjną. W sekcji VIII. Oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych. Beneficjent zadeklarował jedną działkę rolną o powierzchni 3,38 ha do jednolitej płatności obszarowej. W dniu 03.06.2013 roku strona złożyła zmianę do wniosku, wykazując w sekcji VIII wniosku dwadzieścia jeden działek rolnych o łącznej powierzchni 122,25 ha. W dniu 18.06.2013 roku strona złożyła kolejną zmianę do wniosku. W sekcji VII wykazała czterdzieści jeden działek ewidencyjnych. W sekcji VII zadeklarowała dwadzieścia jeden działek rolnych o powierzchni 122,5 ha

Wezwaniem (nr [...]) z dnia [...].01.2014 roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. wyznaczył stronie siedmiodniowy termin do złożenia wyjaśnień w związku z pojawieniem się uzasadnionych wątpliwości odnośnie sztucznego stwarzania przez spółkę warunków do uzyskania korzyści sprzecznych z celami płatności. W związku z powyższym organ I instancji zwrócił się z zapytaniem, czy spółka oraz pozostałe spółki, w których strona jest jedynym wspólnikiem dysponują własnym sprzętem, własnymi maszynami koniecznymi do wykonywania zabiegów agrotechnicznych. Ponadto w jaki sposób zostały zagospodarowane plony zebrane z powierzchni deklarowanych do płatności działek. W związku z powyższym organ I instancji zwraca się z o dostarczenie dokumentów mogących stanowić dowód potwierdzający fakt samodzielnego prowadzenia przez wszystkie spółki gospodarstw rolnych oraz posiadania gruntów zadeklarowanych do płatności.

W odpowiedzi, pełnomocnik spółki w dniu [...].02.2014 roku złożył pisemne oświadczenie, w którym podał m.in., iż spółka posiada odrębne gospodarstwo posiadające grunty rolne - łąki dzierżawione z [...] Parku Narodowego. Podał, iż "B" sp. z o.o. prowadzi odrębne gospodarstwo rolne posiadając grunty rolne znajdujące się na terenie powiatu otwockiego. Prace wykonywane były przez Spółdzielnię Kółek Rolniczych z S. na podstawie załączonych faktur. Wskazał, że spółka "A" od początku swojej działalności utworzyła kilka spółek, których była jedynym wspólnikiem. Główną przesłanką do ich utworzenia były niewystarczające możliwości finansowe spółki oraz brak możliwości profesjonalnego zarządzania większą ilością gruntów rolnych przez tego samego prezesa. W dalszym ciągu złożonych wyjaśnień pełnomocnik przedstawił sytuację poszczególnych spółek związaną z ich obecnym zarządzaniem. Zaznaczył, iż działalność rolnicza przez spółkę "A" prowadzona jest w sposób przejrzysty i transparentny.

Do pisma załączono następujące dokumenty: skrócony wypis działek ew. nr [...] i [...] z dnia [...].02.2014 roku; wydruk odpowiadający skróconemu odpisowi z księgi wieczystej KW nr [...], nr [...]; skrócony wypis ze skorowidza dotyczący działek ew. nr [...] według stanu na dzień 30.02.2014 roku; wydruk odpowiadający skróconemu odpisowi z księgi wieczystej KW nr [...]; skrócony wypis ze skorowidza dotyczący działek ew. nr [...]; wydruk odpowiadający skróconemu odpisowi z księgi wieczystej KW nr [...], nr [...]; skrócony wypis ze skorowidza dla działek ew. nr [...]; wydruk odpowiadający skróconemu odpisowi z księgi wieczystej KW nr [...], skrócony wypis ze skorowidza działek ew. nr [...]; umowę dzierżawy z dnia [...].06.2013 roku zawarta pomiędzy [...] Parkiem Narodowym (jako wydzierżawiającym) a spółką "A"; umowę leasingu operacyjnego (OH) nr [...]z dnia [...].08.2012 roku z "C" SA z siedzibą w W.; fakturę VAT nr [...]z dnia [...].08.2013 roku; fakturę VAT [...] z dnia [...].08.2013 roku; fakturę VAT [...]z dnia [...].09.2013 roku; rachunek nr [...] z dnia [...].09.2013 roku; pismo spółki "D" sp. z o.o. skierowane do ANR OT w O.; protokół z ustnego przetargu na dzierżawę nieruchomości rolnej stanowiącej własność Skarbu Państwa przeprowadzonego w dniu [...].05.2013 roku; zawiadomienie o płatności dotyczące "D" sp. z o.o. z dnia [...].09.2013 roku; notę księgową z dnia [...].09.2013 roku od ANR OT w O.; pełnomocnictwo z dnia [...].05.2013 roku udzielone S.i S.; dwa potwierdzenia wykonania przelewu z dnia [...].02.2014 roku; rachunek nr [...] z dnia [...].07.2013 roku; umowę inwestycyjną z dnia [...].08.2012 roku zawarta pomiędzy spółką "A", z "D" sp. z o.o. a M. M. poświadczona notarialnie; umowę inwestycyjna z dnia [...].08.2012 roku zawarta pomiędzy "A" sp. z o.o., "D" sp. z o.o. a T. S.; umowę sprzedaży udziałów z dnia [...].05.2013 roku pomiędzy "A" sp. z o.o. a M. M. (zwanym Kupującym) - notarialnie poświadczona; informację odpowiadającą odpisowi aktualnemu z Rejestru Przedsiębiorców KRS dotyczącą "E" sp. z o.o.; informację odpowiadającą odpisowi aktualnemu z Rejestru Przedsiębiorców KRS dotycząca "F" sp. z o.o.; informację odpowiadającą odpisowi aktualnemu z Rejestru Przedsiębiorców KRS dotycząca "G" sp. z o.o.; informację odpowiadającą odpisowi aktualnemu z Rejestru Przedsiębiorców KRS dotycząca "H" sp. z o.o.; umowę sprzedaży udziałów z dnia [...].05.2013 roku zawarta pomiędzy spółką "A" a S. S. poświadczoną notarialnie; wydruk polecenia przelewu dnia [...].07.2013 roku; informację odpowiadającą odpisowi aktualnemu z Rejestru Przedsiębiorców KRS dotyczącą "I" sp. z o.o.; umowę sprzedaży udziałów z dnia [...].08.2013 roku zawarta pomiędzy spółką "A" a A. Ż. poświadczona notarialnie; informację odpowiadającą odpisowi aktualnemu z Rejestru Przedsiębiorców KRS dotyczącą "K" sp. z o.o.; umowę sprzedaży udziałów z dnia [...].06.2013 roku zawarta pomiędzy spółką "A" a P. D. - poświadczoną notarialnie; informację odpowiadającą odpisowi aktualnemu z Rejestru Przedsiębiorców KRS dotyczącą "J" sp. z o.o.; powiadomienie o wyniku oceny spełniania warunków udziału w postępowaniu i otrzymanych ocenach spełniania tych warunków wystosowane przez ANR OT we W.; pismo z dnia [...].01.2014 roku w sprawie zaproszenia do złożenia oferty wstępnej nie zawierającej ceny; pismo z dnia [...].02.2014 roku w sprawie zaproszenia do negocjacji.

W dniach [...].03. - [...].04.2014 roku gospodarstwo rolne spółki "A" (w ramach programu rolnośrodowiskowego) zostało poddane kontroli na miejscu. W trakcie kontroli nie stwierdzono nieprawidłowości skutkujących zastosowaniem sankcji. Wyniki z kontroli utrwalono w raporcie z czynności kontrolnych nr [...].

W tym stanie, [...].07.2014 roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. wydał decyzję, na mocy której odmówił przyznania spółce płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013. W uzasadnieniu wskazano, iż w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia ze stworzeniem sztucznych warunków do otrzymania płatności obszarowych, o czym mowa w art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr [...] z dnia 18 grudnia 1995 roku w sprawie ochrony interesów finansowanych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UEL z 1995 r., Nr 312, poz. 1 ze zm.). Bowiem, oprócz spółki wnioski o przyznanie płatności na rok 2013 złożyły także inne podmioty, w tym: "D" sp. z o.o. z siedzibą w L., "J" sp. z o.o. z siedzibą w O., "I"sp. z o.o. z siedzibą w O., "F" sp. z o.o. z siedzibą w K., "K" sp. z o.o. z siedzibą O., "G" sp. z o.o. z siedzibą w K., "B" sp. z o.o. z siedzibą w O., "H" sp. z o.o. z siedzibą w K., "E" sp. z o.o. z siedzibą w K. (dziewięć spółek), w których to podmiotach spółka "A" jest jedynym wspólnikiem. Spółki te są ze sobą ściśle powiązane osobowo, kapitałowo i funkcjonalnie, co pozwala uznać, iż jedynym celem utworzenia i działania tychże podmiotów było pobieranie pomocy finansowej. Ponadto zadeklarowane przez spółkę we wniosku grunty nie stanowiły w rzeczywistości gospodarstwa w rozumieniu art. 2 lit. b rozporządzenia (WE) nr 73/2009.

W odwołaniu, decyzji zarzucono naruszenie:

art. 7 kpa, art. 8 kpa, art. 9 kpa i art. 10 § 1 kpa, poprzez pozbawienie strony czynnego udziału w postępowaniu przed organem i instancji przed wydaniem decyzji oraz brak umożliwienia stronie wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów,

art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa, poprzez niezebranie materiału dowodowego mającego być podstawą rozstrzygnięcia sprawy, oparcie rozstrzygnięcia w sprawie na materiale niekompletnym,

art. 6 kpa, art. 7 kpa, art. 8 kpa, art. 11 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 78 § 1 kpa, art. 80 kpa, poprzez niedokonanie wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego i naruszenie zasad logicznego rozumowania, skutkującej dokonaniem błędnych ustaleń faktycznych,

art. 30 rozporządzenia Komisji (WE) nr 73/2009 z dnia 19.01.2009 roku, poprzez jego zastosowanie w sytuacji gdy w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym brak jest podstaw do przyjęcia, że spółka stworzyła sztuczne warunki w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia,

art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, poprzez wydanie decyzji odmawiającej płatność na rok 2013 pomimo spełnienia warunków jej przyznania.

Po rozpoznaniu odwołania, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w W., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu, na wstępie przestawił obowiązujący stan prawny w zakresie przedmiotowej płatności.

Wskazał, że stosownie do art. 60 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2015 r. poz. 308), w sprawie zastosowanie maja przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r, poz. 1164 ze zm.), zwana w dalszej części uzasadnienia także: "ustawą".

Natomiast zgodnie z art. 7 ust. 1 - 1a tej ustawy, rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli:

posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha;

wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Następnie wskazał, że na podstawie art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 roku w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (rozporządzenie Rady (WE EURATOM) nr 2988/95), działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stwierdzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.

Zgodnie z art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 roku ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. U. UE.L z 2009 Nr 30, poz.16; dalej też: rozporządzenie rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009), nie naruszając szczególnych przepisów odnoszących się do poszczególnych systemów wsparcia, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

Natomiast, zgodnie z art. 2 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 z dnia 19 listopada 2008 roku w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 571/88 (Dz. U. UE. L. z 2008r., Nr 321 poz. 14; dalej też: rozporządzenie nr 1166/2008), "gospodarstwo rolne" lub "gospodarstwo" oznacza wyodrębnioną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą wymienioną w załączniku I na terytorium gospodarczym Unii Europejskiej jako działalność podstawową lub drugorzędną.

W dalszej części uzasadnienia organ stwierdził, że organ pierwszej instancji zasadnie uznał, iż powodem nieprzyznania spółce przedmiotowej płatności było stworzenie sztucznych warunków do otrzymania pomocy finansowej, wyrażającej się w utworzeniu dziewięciu podmiotów, których jedynym celem utworzenia było pobieranie pomocy finansowej wypłacanej przez ARiMR.

Mimo, że przedstawiony stan faktyczny sprawy dotyczy jedynie podmiotu – spółki "A", to dla wykazania istoty sprawy, analizy faktycznej i prawnej, konieczne jest przedstawienie tego podmiotu w łącznym powiązaniu z dziewięcioma (wskazanymi wcześniej) spółkami, które również w tym samym roku kalendarzowym ubiegały się o płatność.

Na tym tle wskazano, że spółka "A" jak i pozostałe spółki deklarowały do płatności tereny położone w bezpośrednim sąsiedztwie, pomimo braku jakichkolwiek naturalnych granic, jak i grunty położone w znacznej odległości od siebie. Taka deklaracja gruntów we wniosku pomocowym, mimo jego formalnej poprawności, budzi zastrzeżenia, zdaniem organu, co do faktu rzeczywistego prowadzenia działalności rolniczej. Brak bowiem racjonalnych podstaw do prowadzenia działalności rolniczej na tak zadeklarowanych gruntach, gdyż nie występują żadne naturalne granice uzasadniające taki podział gruntów.

Podniesiono, że w 2013 r. pomiędzy wskazanymi podmiotami istniały powiązania organizacyjne, osobowe, ekonomiczne i funkcjonalne, które pozwalają jednoznacznie stwierdzić, że podmioty te zostały utworzone jedynie w celu pobierania pomocy finansowej wypłacanej przez ARiMR. Wskazano, że z wydruków odpisów z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego (KRS) wszystkich spółek kapitałowych, oraz ich aktów założycielskich wynika, iż R. P. działający jako Prezes Zarządu spółki "A" zawiązał pozostałe spółki, w których jedynym wspólnikiem obejmującym wszystkie udziały był "A". We wszystkich tych spółkach ta osoba pełniła także funkcję Prezesa. W odniesieniu do niektórych tych spółek ich siedziby sie pokrywały, niemalże identyczny był również przedmiot działalności prowadzonej przez każdą ze spółek.

Wskazano dalej, że spółki: "G", "E", "H", "J", "F" zostały zarejestrowane w KRS w mniej więcej takim samym przedziale czasowym, tj. [...].11.2013 roku, [...].11.2013 roku, [...].11.2013 roku, [...].11.2013 roku, [...].12.2013 roku. Natomiast umowy spółek: "G", "E", "H", "F" zostały zawarte w tym samym dniu, tj. [...].04.2013 foku w tej samej Kancelarii Notarialnej. Podobnie spółki: "B" i "K" zostały zawarte w tym samym dniu, tj. [...].02.2012 roku w tej samej Kancelarii Notarialnej.

Podniesiono w uzasadnieniu, że wyrazem stworzenia sztucznych warunków do uzyskania pomocy finansowej, jest także okoliczność, że (poza spółką "A".) wszystkie pozostałe spółki nie posiadały sprzętu rolniczego, zaś przedstawione dokumenty, pisemne wyjaśnienia nie dowodzą, aby zarząd każdej z utworzonych spółek odrębnie zarządzał gospodarstwem rolnym. Brak jest bowiem jakichkolwiek dokumentów mogących potwierdzić, kto i w jaki sposób zarządzał gospodarstwem rolnym (tj. umów, czy protokołów odbioru). Wskazano, że w szczególności takiego dowodu nie stanowią dokumenty odnoszące się do tytułu prawnego deklarowanych do płatności działek rolnych, gdyż sam fakt posiadania tegoż tytułu nie ma znaczenia dla uzyskania pomocy finansowej wypłacanej przez Agencję. Natomiast treść umów sprzedaży udziałów w niektórych spółkach, sporządzonych w trybie art. 182 KSH, wskazuje wprawdzie, iż zostały one zawarte w 2013 roku (tj. [...].06.2013 roku, [...].08.2013 roku, [...].05.2013 roku, [...].05.2013 roku), jednakże wszystkie notarialne poświadczenia tych umów sprzedaży wskazują, iż zostały sporządzone w dniach [...].01.2014 roku, [...].02.2014 roku, [...].02.2014 roku i dnia [...].02.2014 roku, czyli w okresie późniejszym niż sama data sporządzenia tychże umów uwidoczniona na egzemplarzu umowy.

Powyższe, zdaniem organu dowodzi, iż te umowy sprzedaży udziałów zostały sporządzone po dacie doręczenia wezwania do złożenia wyjaśnień (w sprawie wyjaśnienia sztucznych warunków) i miały na celu jedynie przeświadczenie organu administracji o obecnym braku powiązania osobowego i organizacyjnego spółki "A" z pozostałymi spółkami. Tym samym ta okoliczność nie zmienia faktu, iż w roku 2013 pomiędzy wymienionymi wyżej spółkami istniały powiązania osobowe, organizacyjne i ekonomiczne, które dowodzą, iż przedstawione umowy sprzedaży udziałów zawierane były celem obejścia prawa i nie mogą stanowić rzetelnego dowodu potwierdzającego, iż spółka "A", jak i pozostałe spółki prowadziły samodzielnie i niezależnie od pozostałych spółek działalność rolniczą.

Podkreślono w uzasadnieniu, że grunty deklarowane do płatności na rok 2013 przez spółkę "A" i pozostałe spółki stanowią w istocie jedno gospodarstwo rolne, znajdujące się w rzeczywistości, w posiadaniu jednego podmiotu – spółki "A". Podmioty te bowiem nie stanowiły samodzielnych jednostek ekonomicznych, a ścisłe powiązania kapitałowe, osobowe i funkcjonalne dowodzą, iż nie były odrębnie i niezależnie zarządzane od pozostałych podmiotów. Co istotne, złożenie wniosku pomocowego przez jeden podmiot skutkowałoby uzyskaniem płatności obszarowej w mniejszej wysokości, niż złożenie wniosków pomocowych przez dziesięć podmiotów.

Za sztucznością warunków dla uzyskania korzyści finansowych (brak prowadzenia odrębnych gospodarstw rolnych) stworzonych przez spółkę "A" przemawiał, zdaniem organu odwoławczego, także brak umów potwierdzających wynajem, czy też użyczenie sprzętu rolniczego, brak pracowników, którzy wykonywaliby prace na gruntach wykazanych we wniosku pomocowym, brak ewentualnych umów dotyczących pracowników najemnych, brak faktur (które potwierdzałby zakup czy też sprzedaż produktów pozwalających na przyjęcie prowadzenia jakiejkolwiek działalności rolniczej), ścisłe powiązania osobowe we wszystkich spółkach. Strona okoliczności powyższych w żaden sposób nie wykazała, nie przedstawiła żadnych wiarygodnych dowodów.

Wskazano w uzasadnieniu, że załączona przez stronę umowa dzierżawy nr [...], której przedmiotem były grunty zadeklarowane we wniosku pomocowym o areale 122,25 ha, została zawarta dopiero [...].06.2013 roku. Z § 4 tejże umowy wynika, że wydanie przedmiotu dzierżawy nastąpi nie później niż w terminie 30 dni od daty zawarcia umowy, na podstawie protokołu zdawczo- odbiorczego sporządzonego przez strony. Powyższe dowodzi, iż zadeklarowane we wniosku pomocowym przez spółkę "A" grunty nie były przez nią posiadane na dzień 31 maja 2013 roku, co jest jedną z niezbędnych przesłanek uzyskania pomocy finansowej.

W konsekwencji powyższej wskazanych okoliczności, zdaniem Dyrektora OR ARiMR we W., w przedmiotowej sprawie miał miejsce sztuczny podział jednego gospodarstwa rolnego pomiędzy dziesięć podmiotów, które w rzeczywistości nie prowadziły faktycznej działalności rolniczej, a ich zasadniczy cel sprowadzał się do pobierania płatności rolnej. Zgodnie bowiem z art. 2 lit. a rozporządzenia nr 1166/2008, gospodarstwo rolne lub gospodarstwo oznacza wyodrębnioną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą. Tymczasem akta sprawy potwierdzają, iż osoby zarządzające spółką "A"., znajdują się w posiadaniu gospodarstwa, które nie stanowi wyodrębnionego zarówno pod względem technicznym i ekonomicznym gospodarstwa rolnego, prowadzącego faktycznie działalność rolniczą. Spółka "A" mimo, iż formalnie jest odrębnym podmiotem, to jednak faktycznie w 2013 roku była ściśle powiązana z pozostałymi spółkami. Tym samym w sprawie nastąpiło sztuczne tworzenie warunków w celu uzyskania korzyści finansowej. Powyższe natomiast jest sprzeczne z celami prawa wspólnotowego, narusza tym samym art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95. Tym samym brak podstaw do przyznania wnioskowanej płatności rolnej.

Dalej w uzasadnieniu, odnosząc sie do twierdzeń dotyczących naruszenia przepisów prawa procesowego (art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 77 § 1, art. 78 i art. 80 kpa), organ odwoławczy podniósł, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Organ pierwszej instancji bowiem w sposób prawidłowy poczynił ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego, zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący, z poszanowaniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Analiza okoliczności faktycznych znalazła odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.

Na uwzględnienie nie zasługują zarzut nieuzasadnionego zastosowania art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009. Całokształt okoliczności przedmiotowej sprawy w sposób niezbity dowodzi, iż wymienione w niniejszej decyzji podmioty i osoby w sposób sztuczny stworzyły warunki do uzyskania pomocy finansowej, zarówno mając na względzie okoliczności obiektywne, jak i subiektywne, co obligowało do zastosowania tegoż artykułu.

Niezasadny jest także dotyczący naruszenia art. 10 § 1 kpa. Strona zapoznała się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Wprawdzie miało to miejsce już w sytuacji gdy organ I instancji wydał decyzję administracyjną, niemniej, zdaniem organu, w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca naruszenie art. 10 § 1 kpa. Odwołujący się, bowiem nie wykazał w żaden sposób, że został pozbawiony możliwości udowodnienia swoich twierdzeń, czy możliwości złożenia wyjaśnień i nie wskazał by uchybienie temu przepisowi mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Pomimo, iż w treści złożonego pisma odwoławczego powołuje się na naruszenie art. 10 § 1 kpa, to treść tegoż pisma nie zawiera żadnego konkretnego wniosku dowodowego, żadnego powołania świadka i żadnych dodatkowych dokumentów, których przeprowadzenia uniemożliwiono jej w trakcie postępowania przed organem I instancji.

W skardze, strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła decyzji naruszenie prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 138 § 1 pkt 1 kpa, poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji pomimo, że zachodziła potrzeba jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego odnośnie okoliczności sprawy, a dotyczących kwestii ustalenia jaka była struktura organizacyjna i ekonomiczna pozostałych dziewięciu spółek i czy w świetle tych ustaleń można mówić o istnieniu powiązań między tymi spółkami a spółką "A" uzasadniających odmowę przyznania przedmiotowej płatności;

2. art. 7 § 1, 77 § 1, i art. 80 kpa oraz art. 78 § 1 kpa, polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjawienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym:

- zaniechanie zgromadzenia dokumentów dotyczących dziewięciu spółek w celu ustalenia ich struktury organizacyjnej, funkcjonalnej i ekonomicznej,

- bezzasadne przyjęcie, iż pomiędzy tymi spółkami a spółką "A" istniały powiązania organizacyjne, osobowe, ekonomiczne i funkcjonalne, w sytuacji gdy organ I i II oparł w się w tym zakresie jedynie o odpisy z KRS, pomijając dokumenty i wyjaśnienia złożone przez stronę skarżącą, odstępując od zgromadzenia innych dowodów na potwierdzenie przyjętej tezy,

- błędną ocenę dokumentacji i wyjaśnień złożonych przez spółkę, wyrażającą się w nieuprawnionym przyjęciu, iż spółka nie stanowiła samodzielnej jednostki ekonomicznej, w sytuacji gdy prawidłowa ocena dowodów potwierdza, iż "A" w dacie składania wniosku o przyznanie płatności na rok 2013 była odrębnym, niezależnie od innych zarządzanym podmiotem;

3. art. 136 kpa w zw. z art. 7 i 77 § 1 kpa, poprzez zakończenie postępowania dowodowego pomimo nieustalenia wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności jaka była struktura organizacyjna i ekonomiczna w spółkach, jakie prawa przysługiwały spółkom wobec zgłoszonych działek, kto zarządzał każdą z spółek, kto i w jakim zakresie wykonywał prace na działkach zgłoszonych przez spółki, jaki sprzęt rolniczy posiadała każda z spółek;

5. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji, polegający na bezzasadnym przyjęciu, iż spółka "A" w dacie złożenia wniosku o przyznanie płatności na rok 2013 nie prowadziła działalności rolniczej;

6 błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji, polegający na bezzasadnym przyjęciu, iż spółka "A" sztucznie stworzyła warunki do uzyskania płatności na rok 2013, a tym samym nie wypełniła wymogów uzyskania tej płatności;

7. art. 10 kpa w zw. z art. 81 kpa, poprzez nie wezwanie strony do wypowiedzenia się w sprawie materiału dowodowego.

W oparciu o powyższe spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W.

W uzasadnieniu skargi, odnośnie zarzutów z pkt 1, 2, 3, 5, 6 podniesiono, że wszelkie powiązania spółki "A" z pozostałymi spółkami zostały ustalone tylko i wyłącznie w oparciu o odpisy KRS tych spółek. Natomiast same odpisy KRS nie mogą dowodzić istnienia tych rzekomych powiązań. Ponadto przedstawiają stan na dzień nie pozostający w związku z dniem [...] czerwca 2013 r., tj. dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy w ramach płatności rolnych. Okres ten został natomiast udokumentowany przez stronę skarżącą, która włączyła w poczet materiału dowodowego umowy sprzedaży udziałów skutkujące zmianą osobową składu spółek. Dokumenty przedstawione przez spółkę potwierdzają, iż w roku kalendarzowym 2013 r. spółka był niezależnym ekonomicznie i technicznie gospodarstwem, kierowanym przez jednego zarządcę i działającym na swój rachunek. Potwierdza to także umowa dzierżawy gruntu, umowa leasingu ciągnika rolniczego, faktury sprzedażowe siana i faktury za zabiegi agrotechniczne, dokumentujące system prowadzenia gospodarstwa.

Podniesiono w uzasadnieniu, że organ pominął Raport z czynności kontrolnych przeprowadzonych na miejscu z tytułu z tytułu działania PROW na lata 2007-2013 Program Rolnośrodowiskowy. Raport ten natomiast szczegółowo odnosi się do kwestii samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego, posiadania gruntów, sposobu użytkowania gruntów objętych wnioskiem o dotację, opisuje rodzaj używanych środków do produkcji i maszyn rolniczych, wykonywanych prac agrotechnicznych, wysokość i rodzaju uzyskanych plonów, opisuje kto jest odbiorcą, kto dostawcą usług. Co najistotniejsze w raporcie nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości w realizacji przez stronę programu rolnośrodowiskowego z perspektywy 2007-2013. Organ nie wystąpił także o dowodowy pozostające w posiadaniu tylko i wyłącznie dziewięciu spółek.

Podniesiono w uzasadnieniu, iż błędnym jest założenie, że ciężar dowodu w przedmiocie stworzenia sztucznych warunków dla uzyskania korzyści w ramach płatności rolnych spoczywa na spółce. To organ ARiMR winien udowodnić, że zamiarem danego podmiotu jest stworzenie "sztucznych warunków". Również na organie, jako tym który chce wywieść odpowiednie skutki prawne z tego faktu, ciąży obowiązek poszukiwania dowodów. Ustalenia takie winny zaś w sposób nie budzący żadnych wątpliwości wynikać ze zgromadzonego, a następnie rozpatrzonego przez organy materiału dowodowego. W przeciwnym wypadku, ustalenia organów należy uznać za niekompletne i niewystarczające do wykazania stworzenia przez dany podmiot tzw. "sztucznych warunków" w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia, tj. otrzymania płatności.

Odnośnie zarzuty wskazanego w pkt 7 skargi podniesiono, że spółka nie została wezwana do zapoznania sie z aktami sprawy przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji, jak i w postępowaniu drugoinstancyjnym została pozbawiona możliwości wypowiedzenia sie co do zebranych dowodów i złożenia ewentualnie dalszych wniosków. Wskazano, że pismem doręczonym w dniu 09 lipca 2014 r. spółka "A" została poinformowana o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego i zgłaszania ewentualnych wniosków i żądań w terminie 7 dni. W dniu 16 lipca 2014 r. zapoznając się z aktami reprezentant spółki zauważył, iż w aktach spraw jest wydana decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] lipca 2014 r..

Tym samym , zdaniem strony skarżącej, naruszony został art.10 kpa. Niewątpliwie uchybienie organu miało charakter rażący, zarówno w toku I jak i II instancji, gdyż stanowisko strony mogło mieć istotne znaczenie dla sprawy, bowiem jednym z głównych powodów wydania negatywnego rozstrzygnięcia, również przed organ odwoławczy, był brak dostatecznych dowodów świadczących o samodzielności technicznej i ekonomicznej gospodarstwa prowadzonego przez spółkę "A" w 2013 r. Logicznym jest, iż spółka po zapoznaniu się z aktami, w świetle dotychczas złożonych wyjaśnień i nieusuniętych wątpliwości organu, dokonałaby uzupełnienia materiału dowodowego w niezbędnym zakresie. Natomiast naruszenie, polegające na pozbawieniu strony możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego, rzeczywiście uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych - zgłoszenia wniosków dowodowych z zeznań świadków, dokumentów.

W odpowiedzi, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2016 r., podtrzymując dotychczasowe zarzuty, strona skarżąca podniosła, że w dacie złożenia wniosku o przyznanie płatności prowadziła działalność rolniczą. Okoliczność ta została przez stronę bezsprzecznie dowiedziona w wyjaśnieniach z dnia [...] lutego 2013 roku, składanych w wykonaniu wezwania Nr [...] Kierownika Biura Powiatowego w W. i dołączonych do nich szeregu dokumentów, takich jak:

1/ protokół zdawczo - odbiorczy, polisa ubezpieczeniowa oraz upoważnienie do użytkowania sprzętu wg umowy leasingowej nr [...] na specjalistyczny ciągnik rolniczy; 2/ umowa z [...] Parkiem Narodowym na dzierżawę gruntu ok 122,25 ha nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. w którym KPN w załączniku nr 3 do umowy potwierdza, iż dodatkowo nadzoruje fakt przeprowadzenia zabiegów, a ich brak lub nieprawidłowe wykonanie skutkuje karami umownymi; 3/ faktura nr [...] z dnia [...].08.2013 r. na sprzedaż produktów rolnych wraz z dokumentem magazynowym PZnr [...], kwitami odbioru siana oraz potwierdzeniem zapłaty przelewem; 4/ faktura za usługi dodatkowe niezbędne do produkcji rolnej nr [...],[...] wraz z potwierdzeniem przelewu;

Podniosła, że w toku postępowania organy Agencji był w posiadaniu innych dokumentów potwierdzających fakt prowadzenie na terenie [...] Parku Narodowego działalności rolniczej, tj.: 5/ ekspertyzy przyrodniczej wykonanej przez uprawnianą osobę wraz z pieczątkami dokonanej kontroli gospodarstwa przez pracowników terenowych ARIMR; 6/ planu rolno-środowiskowego sporządzonego w dniu [...] czerwca 2013 r. przez uprawnioną osobę; 7/ rejestru działalności rolno-środowiskowej potwierdzającego wykonanie zabiegów agrotechnicznych wraz z podpisami inspektora terenowego ARIMR z dnia [...] kwietnia 2014 r.; 8/ KRS spółki, potwierdzającego przedmiot działalności od 2010 r. tj. działalność rolniczą; 9/ protokołuł z kontroli za rok 2013 nr [...] z dnia 1 kwietnia 2014 r.

W przedmiotowym piśmie podniesiono także, że utworzone przez stronę skarżącą spółki były już uprzednio badane pod kątem rzekomego sztucznego podziału gospodarstwa, przez Biura Powiatowe w L. i O., czego dowodzą następujące decyzje i oświadczenia: oświadczenie "D" Sp. z o.o. z dnia [...] stycznia 2016 roku; decyzja Nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 roku; decyzja Nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 roku; oświadczenie "G" Sp. z o.o. z dnia [...] stycznia 2016 roku; decyzja Nr [...]z dnia [...] lipca 2014 roku; decyzja Nr [...] z dnia [...] lipca 2014 roku; oświadczenie "I"Sp. z o.o. z dnia [...] stycznia 2016 roku wraz z potwierdzeniem przelewu; oświadczenie "F" z o.o. z dnia [...] grudnia 2015 roku wraz z potwierdzeniem przelewu; oświadczenie "E" Sp. z o.o. z dnia [...] grudnia 2015 roku wraz z potwierdzeniem przelewu; oświadczenie "J" Sp. z o.o. z dnia [...] stycznia 2016 roku wraz z potwierdzeniami przelewu; oświadczenie "K" Sp. z o.o. z dnia [...] grudnia 2015 roku wraz z potwierdzeniami przelewu; oświadczenie "B" Sp. z o.o. z dnia [...] stycznia 2016 roku wraz z potwierdzeniami przelewu; oświadczenie "H" Sp. z o.o. z dnia [...] grudnia 2015 roku wraz z potwierdzeniem przelewu.

Wskazano, że powyższe dokumenty potwierdzają, iż wskazane spółki otrzymały pozytywne opinie za rok 2013, a tym samym nie stwierdzono w prowadzonych postępowaniach sztucznego podziału gospodarstwa. Prowadzi to do logicznego wniosku, iż skoro w odniesieniu do tych spółek nie stwierdzono sztucznych warunków, to nielogicznym jest odmienne wnioskowanie w analogicznej sprawie w stosunku do strony skarżącej.

W odpowiedzi organ odwoławczy podniósł (pismo z dnia [...].01.2016 r.), że przedmiotowe pismo, jak i dołączone do niego kserokopie dokumentów nie stanowią w istocie żadnego dowodu na okoliczność samodzielności i faktycznej odrębności gospodarstw rolnych prowadzonych przez każdy z podmiotów. Potrzymał dotychczasowe swoje stanowisko w sprawie.

W kolejnym piśmie procesowym spółka, podtrzymując swoje stanowisko, podniosła z powołaniem na orzecznictwo, że nawet wystąpienie przesłanki subiektywnej i ogółu okoliczności obiektywnych nie skutkuje automatycznie uznaniem danego działania za sztuczne tworzenie warunków celem uzyskania pomocy finansowej, jeżeli cel realizowany przez uregulowania, których wymogi formalne zostały poszanowane, został osiągnięty. Warunek wystąpienia subiektywnego elementu woli występuje tylko wtedy, gdy jedyną motywacją wnioskodawcy jest uzyskanie korzyści wynikających z uregulowań Unii, poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa procesowego i materialnego. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270,ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżona decyzja może być uchylona wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Rozpatrując sprawę w kontekście wymienionych przesłanek Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza prawo procesowego w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia, mocą którego odmówiono stronie skarżącej przyznania płatności rolnej za rok 2013, jest art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE L 312 z 23 grudnia 1995 r.; dalej też: rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95), zgodnie z którym działania nakierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stwierdzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.

Przepis ten stanowi generalną klauzulę pozwalającą organom administracji publicznej przeciwdziałać obejściu prawa przez podmioty celem uzyskania przez nich korzyści wbrew intencjom ustawodawcy unijnego.

Analogiczne klauzule dotyczące praktyk obchodzenia prawa normodawca unijny zawarł w przepisach art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25 z 28.01.2011, str. 8; dalej też: rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011) i art. 30 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31.01.2009 r. str. 16; dalej też: rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009).

Godzi się podkreślić, że obejście prawa (nadużycie prawa) nie może skutkować ochroną prawną podmiotu, który sztucznie kreuje okoliczności uzasadniające stosowanie danej normy przyznającej określoną korzyść finansową i wiąże się to z sankcją wykluczenia możliwości skorzystania z tego prawa przez ten podmiot, o czym orzekł Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku C-94/05 Emsland-Stärke GmbH przeciwko Landwirtschaftskammer Hannover (pkt 52-53).

Problematyka obchodzenia prawa była przedmiotem szerszych rozważań Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej na tle wskazanych powyżej przepisów. W motywach wyroku w sprawie C-434/12 z dnia 12 września 2013 r. Trybunał dokonując wykładni stwierdził, że przepis art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011, "należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego. W ramach pierwszego z tych elementów do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). W ramach drugiego elementu do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. Artykuł 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 należy interpretować w ten sposób, iż stoi on na przeszkodzie temu, by wniosek o płatność z systemu wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) został oddalony jedynie na tej podstawie, że projekt inwestycyjny, ubiegający się o skorzystanie z pomocy w ramach tego systemu, nie wykazuje niezależności funkcjonalnej lub że istnieje więź prawna między ubiegającymi się o taką pomoc, jednak przy braku uwzględnienia innych elementów obiektywnych rozpatrywanego przypadku."

Istotne jest więc przy stosowaniu generalnej klauzuli obejścia prawa - bez względu na to, na której (wynikającej ze wskazanych wyżej trzech aktów prawa unijnego) normie ona się opiera w danym przypadku – rozważenie elementów obiektywnych i subiektywnych. Element obiektywny sprowadza się do rozważenia, czy mimo formalnego przestrzegania wymogów stawianych przez regulacje europejskie, cel tych rozwiązań prawnych nie został osiągnięty, natomiast subiektywny element wymaga zbadania, czy wystąpił zamiar skorzystania z unormowań europejskich poprzez sztuczne wykreowanie przesłanek do skorzystania z nich.

W świetle wskazanych przepisów, pozbawienie danego podmiotu płatności jest możliwe w przypadku ustalenia przez organ zaistnienia: stwierdzenia sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności; wykazania celu w postaci osiągnięcia korzyści wynikających z uregulowań, w postaci woli uzyskania takich korzyści; wykazanie sprzeczności tych korzyści z celami systemu wsparcia. Przy ocenie kwestii "sztucznego stworzenia warunków" nie można ograniczać się do działań samego wnioskodawcy (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2014 r. II GSK 2576/14 ). Konieczne pozostaje zatem badanie m.in. takich elementów jak więź prawna, ekonomiczna czy personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty oraz ocena okoliczności świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. W przeciwnym razie niemożliwe byłoby uwzględnienie całości okoliczności sprawy dla oceny obiektywnego i subiektywnego aspektu uznania stworzenia sztucznych warunków dla otrzymania płatności. Przez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności należy rozumieć sztuczne wykreowanie określonych elementów stanów faktycznych, czy też manipulowanie nimi tak, aby odpowiadały one nie przepisowi prawnemu, który miałby w "normalnym" układzie rzeczy zastosowanie, ale przepisowi dla autora tej kreacji (manipulacji) korzystniejszemu (por. M. Godlewska, Pojęcie nadużycia prawa w prawie UE (cz. I), "Europejski Przegląd Sądowy" 2011, nr 6(69), s. 25-26). Takie sztuczne stworzenie warunków może polegać na multiplikacji podmiotów tj. na utworzeniu wielu podmiotów powiązanych, które w kolejnych latach przenoszą między sobą posiadanie gruntów w taki sposób, by uzyskać płatności większe, aniżeli te, które przysługiwałyby, gdyby takich działań nie przeprowadzono.

W rozpatrywanej sprawie, dla zastosowania sankcji wykluczającej możliwości skorzystania z dopłaty rolnej na skutek tego rodzaju nadużycia prawa, organy winny więc rozważyć wszechstronnie spełnienie przesłanek omawianej klauzuli – zarówno w części istnienia elementów obiektywnych jak i subiektywnych – wskazujących na stworzenie sztucznych warunków do otrzymania zwiększonej płatności rolnej, wyrażających się w podziale jednego gospodarstwa rolnego pomiędzy odrębne podmioty.

O naruszeniu wskazanych w zaskarżonej decyzji przepisów prawa materialnego (4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95 i art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009) można mówić, gdy w potu postępowania administracyjnym zostanie ustalone, że powołane spółki, w tym spółka skarżąca, zostały utworzone tylko i wyłącznie w celu pobierania zwiększonych dopłat do gruntów rolnych poprzez sztuczny podział gospodarstwa rolnego stwarzający pozory prowadzenia działalności rolniczej przez te podmioty na gruntach tworzących w rzeczywistości jedno gospodarstwo rolne.

Zgodnie z obowiązującym w sprawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach bezpośrednich (Dz. U. z 2012 r, poz. 1164 ze zm.; dalej też ustawa), z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy kpa, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. I tak w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej 1) stoi na straży praworządności ; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 kpa nie stosuje ( art. 3 ust. 2 ustawy). Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne ( art. 3 ust. 3 ustawy). Powyższe przepisy jednoznacznie wskazują, iż postępowanie wyjaśniające w sprawach o przyznanie płatności jest szczególnym, uproszczonym postępowaniem administracyjnym, w którym ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części drugiej art. 7 kpa. Wobec bowiem zobowiązania strony do przedstawienia wszystkich dowodów niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, ustawodawca oparł postępowanie dowodowe w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę, a tym samym, przeniósł ciężaru dowodu na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne. W istocie więc na stronie ubiegającej się o płatności spoczywa ciężar wykazania, że w sposób rzeczywisty spełnia warunki do ich uzyskania.

W odniesieniu do treści art. 3 ust. 3 ustawy, nie może jednak umykać z pola widzenia, że to organ wywodzi skutki prawne (odmawiając płatności ) z zarzutu tworzenia sztucznych warunków do otrzymania wsparcia. W związku z tym, zgodnie z art. 75 § 1 kpa należy dopuścić wszelkie możliwe dowody, które mogą przyczynić się do wyjaśnienia powyższych okoliczności. Ustalenia takie winny zaś w sposób niebudzący żadnych wątpliwości wynikać ze zgromadzonego, a następnie rozpatrzonego przez organy materiału dowodowego, jaki stanowi podstawę rozstrzygnięcia. W przeciwnym wypadku, ustalenia organów należy uznać za niekompletne i niewystarczające do wykazania sztucznego stworzenia warunków w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia (por. wyrok WSA w Gorzowie z dnia 21 maja 2015 r. , sygn. akt II SA/Go 161/15 ). Stąd też, aby zastosować wobec strony skarżącej wskazane wcześniej przepisy prawa materialnego, organy winny – jak już powyżej wskazano - najpierw wyjaśnić, czy spółka była w istocie posiadaczem gruntów rolnych, objętych wnioskiem, a następnie wykazać w sposób staranny, wszechstronny i przekonywujący, nie pozostawiający wątpliwości, że w jej przypadku miało miejsce sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności rolnych.

W ocenie Sądu, organ ARiMR dopuścił się w niniejszej sprawie naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 8 stycznia 2016 r. strona skarżąca przedłożyła dla udokumentowania swoich zarzutów pismo wraz z załącznikami. Materiały te przekazano stronie przeciwnej. W celu zapoznawania i ustosunkowania się do nich rozprawę odroczono.

W przedmiotowym piśmie z dnia [...] stycznia 2016 r. strona skarżąca podniosła, że okoliczność prowadzenia działalności rolniczej została przez stronę bezsprzecznie dowiedziona w składanych wyjaśnieniach z dnia [...] lutego 2013 roku, w wykonaniu wezwania Nr [...] Kierownika ARiMR Biura Powiatowego w W. oraz dołączonych dokumentach, takich jak: 1/ protokół zdawczo - odbiorczy, polisa ubezpieczeniową oraz upoważnienie do użytkowania sprzętu wg umowy leasingowej nr [...] na specjalistyczny ciągnik rolniczy [...]o nr rej [...]; 2/ umowa z [...] Parkiem Narodowym na dzierżawę gruntu ok 122,25 ha nr z dnia [...] czerwca 2013 r. w której [...] w załączniku nr [...] do umowy potwierdza, iż dodatkowo nadzoruje fakt przeprowadzenia zabiegów, a ich brak lub nieprawidłowe wykonanie skutkuje karami umownymi; 3/ faktura nr [...] z dnia [...].08.2013 r. na sprzedaż produktów rolnych wraz z dokumentem magazynowym [...], kwitami odbioru siana oraz potwierdzeniem zapłaty przelewem; 4/ faktury za usługi dodatkowe niezbędne do produkcji rolnej nr [...],[...]wraz z potwierdzeniem przelewu.

Wskazano w tym piśmie, że w toku postępowania organ ARiMR był w posiadaniu szeregu innych dokumentów potwierdzających fakt prowadzenie na terenie [...] Parku Narodowego działalności rolniczej, tj.: ekspertyzy przyrodniczej wykonanej przez uprawnioną osobę wraz z pieczątkami dokonanej kontroli gospodarstwa przez pracowników terenowych ARIMR z dnia [...] kwietnia 2014 r. i z dnia [...].10.2014 r.; planu rolno-środowiskowego sporządzonego w dniu [...] czerwca 2013 r. przez uprawnioną osobę; rejestru działalności rolno-środowiskowej potwierdzającego wykonanie zabiegów agrotechnicznych wraz z podpisami inspektora terenowego ARIMR z dnia [...] kwietnia 2014 r.; KRS strony skarżącej. potwierdzającego przedmiot działalności spółki od 2010 r. tj. działalność rolniczą; protokółu z kontroli za rok 2013 nr [...].

Podniesiono w przedmiotowym piśmie - odnośnie utworzenia dziewięciu podmiotów (w formie spółek kapitałowych prawa handlowego), których rzekomym jedynym celem utworzenia było pobierane pomocy finansowej wypłacanej przez ARiMR - że te utworzone spółki były już uprzednio badane pod kątem rzekomego sztucznego podziału gospodarstwa przez Biura Powiatowe w L. i O., co potwierdzają następujące decyzje i oświadczenia: oświadczenie "D" Sp. z o.o. z dnia [...] stycznia 2016 roku; decyzja Nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 roku; decyzja Nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 roku; oświadczenie "G" Sp. z o.o. z dnia [...] stycznia 2016 roku; decyzja Nr [...] z dnia [...] lipca 2014 roku; decyzja Nr [...] z dnia [...] lipca 2014 roku; oświadczenie "I"Sp. z o.o. z dnia [...] stycznia 2016 roku wraz z potwierdzeniem przelewu; oświadczenie "F" z o.o. z dnia [...] grudnia 2015 roku wraz z potwierdzeniem przelewu; oświadczenie "E" Sp. z o.o. z dnia [...] grudnia 2015 roku wraz z potwierdzeniem przelewu; oświadczenie "J" Sp. z o.o. z dnia [...] stycznia 2016 roku wraz z potwierdzeniami przelewu; oświadczenie "K" Sp. z o.o. z dnia [...] grudnia 2015 roku wraz z potwierdzeniami przelewu; oświadczenie "B" Sp. z o.o. z dnia [...] stycznia 2016 roku wraz z potwierdzeniami przelewu; oświadczenie "H" Sp. z o.o. z dnia [...] grudnia 2015 roku wraz z potwierdzeniem przelewu;

Zdaniem strony skarżącej te decyzje potwierdzają, iż wskazane spółki otrzymały pozytywne opinie za rok 2013, a tym samym nie stwierdzono w prowadzonych postępowaniach sztucznego podziału gospodarstwa. Co oznacza, że skoro w stosunku do tych spółek nie stwierdzono sztucznych warunków, to nielogicznym jest odmienne wnioskowanie w analogicznej sprawie w stosunku do strony skarżącej.

W odpowiedzi Dyrektora OR ARiMR we W. stwierdził, że powyższe pismo z dnia [...].01.2016 roku wraz z załącznikami w żaden sposób nie ma wpływu na prawidłowość poczynionych w postępowaniu administracyjnym ustaleń, co do stworzenia przez stronę skarżącą sztucznych warunków celem uzyskania pomocy finansowej. Bowiem przedłożone do pisma dokumenty nie stanowią w istocie żadnego dowodu na okoliczność samodzielności i faktycznej odrębności gospodarstw rolnych prowadzonych przez każdy z podmiotów.

Jak już wskazano, aby prawidłowo zastosować wobec strony skarżącej przepis art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) 2988/95 i art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009), organy winny w bardzo staranny, wyczerpujący i przekonywujący, nie pozostawiający żadnych wątpliwości sposób wykazać, że w rozpatrywanym przypadku miało miejsce sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności, w oparciu o wszelkie możliwe dowody, które mogą przyczynić się do wyjaśnienia powyższych okoliczności, w tym także przedłożone przez stronę skarżącą w piśmie z dnia [...] stycznia 2016 r.

Powyższego zabrakło jednak w czynnościach organu podejmowanych w niniejszej sprawie. Nie można za taką analizę uznać, gołosłownego stwierdzenia organu odwoławczego, że powyższe pismo wraz z załącznikami nie ma wpływu na prawidłowość poczynionych ustaleń w przeprowadzonym wcześniej postępowaniu administracyjnym. Z uwagi, jak wskazuje strona skarżąca, iż wskazane dokumenty zaprzeczają sztucznemu podziałowi gospodarstwa rolnego. Ponadto dodatkowo z uwagi na podniesiony przez stronę skarżącą zarzut pozbawienia przez organ pierwszej instancji jak i organ drugiej instancji możliwości wypowiedzenia się strony co do zebranych dowodów i złożenia ewentualnie dalszych wniosków.

Tym samym, argumenty podnoszone przez organ, a przemawiające za stworzeniem przez stronę skarżącą sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia, nie zostały oparte na wyjaśnieniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, w materiale dowodowym przedstawionym organowi i sadowi.

Ponadto podnieść należy także, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ Agencji argumentował, że zadeklarowane do płatności grunty rolne o łącznej powierzchni 122,25 ha były przedmiotem umowy dzierżawy zawartej przez stronę skarżącą dopiero w dniu [...].06.2013 roku. Co, jego zdaniem wskazuje, iż strona skarżąca nie była posiadaczem tych gruntów na dzień 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności. Potwierdza to tejże, zdaniem strony, treść umowy, poprzez stwierdzenie, iż wydanie przedmiotu dzierżawy nastąpi nie późnie niż w terminie 30 dni od dnia zawarcia umowy.

W sprawie, organ Agencji, poza stwierdzeniem powyższej okoliczności, nie przeprowadził w tym zakresie żadnego postępowania wyjaśniającego pomimo, że wymógł posiadania gruntów zgłoszonych do płatności, jak sam stwierdził, jest ustawowym warunkiem uzyskania przedmiotowej płatności rolnej.

W związku powyższym, w ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, co najmniej za przedwczesne należy uznać stwierdzenie organu, że strona skarżąca nie prowadzi samodzielnej działalności, ale jest organizacyjnie, kapitałowo i osobowo powiązana z innymi podmiotami założonymi i prowadzonymi przez nią. Co stanowi zorganizowane, celowe działanie zmierzające do obejścia regulacji dotyczących płatności rolnych.

W ocenie Sądu w sprawie, w której organ chcą wykazać stworzenie "sztucznych warunków" o których mowa art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady Nr 2988/95, winien zgodnie z art. 75 kpa dopuścić wszelkie możliwe dowody, które mogą przyczynić się do jej wyjaśnienia. Tym samym organ winien uwzględnić wnioski dowodowe przedłożone przez stronę skarżącą w powyższym piśmie na rozprawie administracyjnej, jako potwierdzające zarzuty skargi. Za przedwczesne w sytuacji stwierdzenia uchybień procesowych organu uznać więc należy odnoszenie się przez Sąd do naruszeń dotyczących przepisów prawa materialnego. Tym samym, przedwczesne jest twierdzenie o nie spełnieniu przesłanek do uzyskania przedmiotowej płatności.

Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy, winien dokonać ustaleń po wyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego w sprawie, a następnie wyjaśnić istotne kwestie w prawidłowo sporządzonym, zgodnie z art. 11, art. 80 i art. 107 § 3 kpa uzasadnieniu. Ustalenia organu winny zaś znaleźć odzwierciedlenie w aktach administracyjnych sprawy, tak aby Sąd miał możliwość dokonania ich weryfikacji.

Mając na względzie powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.