Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2151/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 13g ust. 1b pkt 2.
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 k.p.a.
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant st. Sekr. Sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi L. A. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2011 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego L. A. kwotę 3357 (trzy tysiące trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Przedsiębiorca L. A. wniósł do tutejszego Sądu skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2011 r. Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] o nałożenia kary pieniężnej w wysokości 31320 (słownie: trzydzieści jeden tysięcy trzysta dwadzieścia) złotych z tytułu:

1. przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8 t, dla pojedynczej osi napędowej pojazdów silnikowych,

2. przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8 t, dla potrójnej osi pojazdów silnikowych, przyczep i naczep przy odległości pomiędzy osiami składowymi naczep, większej niż 1,3 m i nie większej niż 1,4 m,

3. przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu składającego się z dwuosiowego ciągnika siodłowego i trzyosiowej naczepy.

Powyższa decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13 g ust. 1 i 1b pkt 1, art. 40 c, art. 41 ust. 4, 5 i 6 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) oraz lp. 6 pkt 6 lit. d), Ip. 6 pkt 7 lit. d) i e), lp. 9 pkt 5 lit. b) załącznika nr 2 do w/w ustawy, art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.).

Powyższe przekroczenie ustalono podczas kontroli drogowej, która odbyła się dnia [...] kwietnia 2011 r. w B. na drodze krajowej nr [...]. Ważenia dokonano w punkcie kontrolnym znajdującym się na ul. A. w B. Zatrzymano do kontroli drogowej pojazd marki [...] o nr rejestracyjnym [...] z naczepą o nr rejestracyjnym [...]. Powyższy zespół pojazdów był kierowany przez R. C. w imieniu i na rzecz L. D. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą L. Nadawcą przewożonego towaru był L. A. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą P. Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący wyjaśnił, że nie był załadowcą kontrolowanego zespołu pojazdów na skutek zawarcia umowy dostawy materiału ze S. Sp. z o.o. Odnosząc się do dowodu w postaci kwitu wagowego, na którym organ I instancji oparł decyzję podniósł, iż organ wyprowadził z tego dokumentu błędny wniosek. Zgodnie z utartą między stronami umowy praktyką, pracownik S. Sp. z o.o. korzysta z wagi należącej do skarżącego i dlatego na kwicie wagowym widnieją dane skarżącego.

Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy wskazał, że:

W myśl art. 13g ust. 1 ustawy o drogach publicznych, za przejazd pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu, wymierza się karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej.

Zgodnie z art. 13g ust. 1b, powyższą karę nakłada się na:

1) podmiot wykonujący przejazd;

2) nadawcę, załadowcę lub spedytora ładunku, jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego.

Zgodnie z art. 40c w/w. ustawy w przypadku stwierdzenia, że pojazd przekracza dopuszczalna masę całkowitą, naciski osi, wymiary lub przejazd pojazdu odbywa się bez zezwolenia wymaganego przepisami o ruchu drogowym, inspektor Inspekcji Transportu Drogowego (...) ma prawo wymierzenia i pobrania kary pieniężnej (...).

Stosownie do art. 41 ust. 4 i 5 w/w. ustawy wykaz dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t oraz wykaz dróg krajowych i dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, ustalone zostały rozporządzeniami Ministra Infrastruktury z dnia 14 lipca 2010 r. (odpowiednio: Dz. U. Nr 138, poz. 932 i poz. 933). Ulica P. nie została w tych rozporządzeniach uwzględniona. Zastosowanie znajduje więc przepis art. 41 ust. 6, w myśl którego drogi inne niż określone na podstawie ust. 4 i 5 stanowią sieć dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t.

Organ podniósł, że w przypadku potrójnych osi pojazdów silnikowych, przy odległości pomiędzy osiami składowymi większej niż 1,3 i nie większej niż 1,4 m dopuszczalna jest maksymalna suma nacisków osi do 21,8 t, w myśl zapisów lp. 6 pkt 6 załącznika nr 2 do ustawy o drogach publicznych. W załączniku tym określone są wysokości kar pieniężnych (o których mowa w powołanym wyżej art. 13g ust. 1 w/w. ustawy), za przekroczenie dopuszczalnej masy oraz dopuszczalnych nacisków osi na drogach.

Wysokość kar za przekroczenie dopuszczalnej masy pojazdów oraz dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8 t, określona jest w załączniku nr 2 do ustawy o drogach publicznych. Kary te wynoszą odpowiednio:

Lp. 6: Za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 8,0 t:

- pkt 6 - dla potrójnej osi pojazdów silnikowych, przyczep i naczep przy odległości pomiędzy osiami składowymi większej niż 1,3 m i nie większej niż 1,4 m o sumie nacisków osi:

-- lit. d) powyżej 24,8 t do 26,3 t - 9000 zł

-- lit. e) za każde rozpoczęte przekroczenie o 1,5 t powyżej 26,3 t dodatkowo 7000 zł

- pkt 7 - dla pojedynczej osi napędowej pojazdu silnikowego o nacisku osi:

-- lit. d) powyżej 8,5 t do 9 t - 720 zł

Lp. 9: Za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej:

- pkt 5 pojazdu członowego składającego się z dwuosiowego ciągnika siodłowego i trzyosiowej naczepy:

-- lit. b) powyżej 40,0 t do 50,0 t - 600 zł

W niniejszej sprawie kara zatem wynosi:

- za przekroczenie nacisku dla pojedynczej osi napędowej o 0,62 t - 720 zł

- za przekroczenie nacisku dla potrójnej osi o 8,58 t - 30000 zł (9000 + 3 x 7000)

- za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej o 4,79 t - 600 zł

razem: 31320 zł.

Organ odwoławczy wskazał również, że przewoźnik nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym, zaakcentował także, iż miejsce ważenia legitymuje się protokołem z pomiaru pochylenia terenu, z dnia 15 września 2009 r., który zatwierdza stanowisko do ważenia pojazdów. Pojazd został zważony przy pomocy nieautomatycznych przenośnych wag do pomiarów statycznych o nr seryjnych [...] i [...]. Wagi legitymowały się w chwili kontroli ważnymi świadectwami legalizacji ponownej, wydanymi odpowiednio przez Naczelnika Okręgowego Urzędu Miar w P. oraz Naczelnika Okręgowego Urzędu Miar w P. do dnia 31 grudnia 2012 r. oraz do dnia 31 stycznia 2012 r.

W ocenie GITD nawet jeśli przyjąć, iż czynności załadunkowych fizycznie skarżący by nie wykonywał, to nie sposób uznać, iż to nie skarżący był nadawcą ładunku. Przedsiębiorca L. A. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą P. nie tylko sprzedał towar oznaczony jako "pospółka" będący przedmiotem przewozu, ale i wydał ów towar "na zewnątrz", co wynika wprost z dokumentów - kwit wagowy z dnia [...] kwietnia 2011 r. Dokument ten spełnia wymogi określone w art. 38 ustawy Prawo przewozowe z dnia 15 listopada 1984 r. (Dz. U. Nr 50 z 2000 r., poz. 601 z późn. zm.), w myśl którego nadawca (dostawca) składa przewoźnikowi na przesyłkę towarową list przewozowy, a jeżeli przy danym rodzaju przewozu jest to powszechnie przyjęte, w inny sposób dostarcza informacji niezbędnych do prawidłowego wykonania przewozu. W liście przewozowym nadawca zamieszcza:

1) nazwę i adres nadawcy, jego podpis oraz określenie placówki przewoźnika zawierającej umowę,

2) miejsce przeznaczenia przesyłki oraz nazwę i adres odbiorcy,

3) określenie rzeczy, masy, liczby sztuk przesyłki, sposobu opakowania i oznaczenia.

Organ odwoławczy zauważył, że przepisy Prawa przewozowego określają obowiązki przewoźników, nadawców i odbiorców. Zgodnie z art. 43 czynności ładunkowe należą do obowiązków nadawcy lub odbiorcy. Z istoty umowy przewozu wynika zatem określony okres obowiązków jej stron i nie wynika z nich konkluzja, iż kwestia załadunku towaru miałaby nie być przedmiotem zainteresowania nadawcy, a za końcowy efekt czynności załadunkowych miałby odpowiadać wyłącznie przewoźnik.

Dowodem świadczącym, iż to skarżący był nadawcą przewożonego towaru jest również umowa o dostawy zawarta pomiędzy stroną postępowania określonym jako "dostawca", a S. Sp. z o.o. jako "odbiorca". Treść tej umowy jednoznacznie wskazuje, iż skarżący był zobowiązany do "wyprodukowania i dostarczenia na własny koszt i ryzyko" oraz zgodnie z aneksem do ww. umowy do "wyprodukowania na własny koszt i ryzyko". Jak stanowi § 3 pkt 4 umowy dostawy z dnia 14 października 2010 r. zawarta pomiędzy skarżącym określonym jako "dostawca", a S. Sp. z o.o. jako "odbiorca" - "dostawca zobowiązany jest realizować dostawy osobiście (...)", zaś stosownie do § 4 pkt 2 "do każdej partii dostarczonego materiału Dostawca wystawi dokument WZ (...)".

Jakkolwiek nadawca nie ma możliwości ani uprawnień dotyczących wyboru i kontroli środka transportu, którym załadunek jest przemieszczany poza terenem przedsiębiorstwa to bezsprzecznym jest, iż nadawca powinien zwrócić uwagę, czy pojazd po załadunku nie będzie powodował przekroczenia dopuszczalnych norm. Również dopuszczalna masa całkowita pojazdu wynika z zapisów ustawy Prawo o ruchu drogowym wraz z obowiązującymi rozporządzeniami. To właśnie nadawca powinien zbadać możliwą dopuszczalną masę całkowitą pojazdu, na który dokonano załadunku wziąwszy pod uwagę przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. 2003 r. Nr 32 poz. 262).

Mając na uwadze powyższe GITD zważył, że nadawca posiadał odpowiednią wiedzę w zakresie możliwości przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów w wielkości 40 t, co wynika z dowodu kwitu wagowego z dnia [...] kwietnia 2011 r., gdzie jednoznacznie wskazano, iż wydał on ładunek pospółki w ilości 31160 kg. Wobec tego nadawca był świadom, że wypuszczając z miejsca załadunku pojazd o takich parametrach zostaną przekroczone dopuszczalne normy w zakresie masy całkowitej zespołu pojazdów. Ostatecznie, po przeprowadzeniu ważenia okazało się, iż dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów została przekroczona o 4,79 t, bowiem łączna zmierzona masa zespołu pojazdów wyniosła 44,79 t - a więc i tak więcej od dopuszczalnej masy całkowitej (40 t). Kontrola drogowa potwierdziła zarówno przekroczenie DMC pojazdu jak i znaczne przekroczenie nacisków na osi pojazdu.

Zdaniem organu II instancji ta okoliczność jednoznacznie dowodzi, że nadawca miał wpływ, w dodatku znaczący, na powstanie naruszeń przepisów dotyczących dopuszczalnych parametrów pojazdu wypuszczając na drogę pojazd nienormatywny. W ten sposób nadawca pośrednio miał swój wkład w pogorszenie nie tylko stanu technicznego dróg (w tym drogi prowadzącej do swego przedsiębiorstwa), ale też przyczynił się do pogorszenia bezpieczeństwa ruchu drogowego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję L. A., reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz decyzji organu I instancji a także zasądzenia na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania.

Skargę oparł na zarzutach:

1) naruszenia prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. przepisu art. 13 g ust. 1b pkt 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych przez uznanie, że skarżący był nadawcą ładunku w rozumieniu tego przepisu i miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego przez R. C. - kierowcę zespołu pojazdów, przewożącego pospółkę odebraną od skarżącego w dniu [...] kwietnia 2011 r., a pomimo że w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym nie ma dowodów jednoznacznie wskazujących na to, że skarżący był załadowcą lub nadawcą ładunku, a wręcz przeciwnie, zebrane w sprawie dowody, w szczególności aneks nr 1 z dnia 28 lutego 2011 r. do umowy dostawy materiałów z dnia 14 października 2010 r. nr [...] oraz wyjaśnienia skarżącego, jednoznacznie potwierdzają, że skarżący nie miał wpływu i nie godził się na powstanie przedmiotowych naruszeń. Zgodnie z umową transport pospółki organizował we własnym zakresie jej odbiorca oraz ponosił wyłączną odpowiedzialność za powyższą czynność, natomiast skarżący, jako dostawca był zobowiązany wyłącznie do wyprodukowania materiałów na własny koszt i ryzyko;

2) naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie przepisu art. 77 § 1 k.p.a. art. 7 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez pominięcie dowodu w postaci aneksu nr 1 z dnia 28 lutego 2011 r. do umowy dostawy materiałów z dnia 14 października 2010 r. nr [...] zawartej między Skarżącym a S. Sp. z o.o., zgodnie z którym skarżący jako Dostawca materiałów zobowiązany był wyłącznie do wyprodukowania na własny koszt i ryzyko materiałów, a Odbiorca (Spółka S. Sp. z o.o.) do zakupu i odbioru materiałów. Zdaniem strony powyższe uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało tym, że organ nie rozpoznał sprawy w sposób wszechstronny i wyczerpujący, opierając swoje ustalenia na dowodzie z umowy z dnia 14.10.2010 r., w nieaktualnym jej brzmieniu (k. 5 decyzji). Ponadto organy obu instancji na skutek wyżej wskazanych uchybień przepisom postępowania bezpodstawnie nie dały wiary twierdzeniom skarżącego, że użycie przez kontrolowanego kierowcę kwitu wagowego z danymi firmy skarżącego, wynikało z utartej praktyki, polegającej na tym, że kierowca odbierając ładunek na rzecz i ryzyko odbiorcy korzystał z wagi należącej do skarżącego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji ustalając stan faktyczny sprawy co do statusu przedsiębiorcy jako nadawcy towaru, organ oparł się na treści umowy dostawy materiałów z dnia 14 października 2010 r. zawartej pomiędzy skarżącym i firmą S., a także dokumencie WZ (kwicie wagowym) z dnia [...] kwietnia 2011 r.

Pominął natomiast analizę aneksu do w/w umowy, który w toku postępowania skarżący przedłożył do akt sprawy, wywodząc z jego treści, że w dniu kontroli nie był ani nadawcą ani załadowcą spornego towaru. Skarżący podniósł, że miał wyłącznie obowiązek wyprodukowania na własny koszt i ryzyko materiałów a odbiorca tj. spółka S. towar zakupiła i odebrała, dokonując załadunku materiałów we własnym zakresie, wykorzystując własną ładowarkę (v. § 1 aneksu z dnia 28 lutego 2011 r.).

Brak odniesienia się organu do tak ważkiego z punktu widzenia rozstrzygnięcia niniejszej sprawy dokumentu, należy przestrzegać w kategoriach nienależytego wyjaśnienia stanu sprawy.

Zgodnie bowiem z przepisem art. 13 g) ust. 1b pkt 2 ustawy o drogach publicznych w pierwszej kolejności należy ustalić czy podmiot na który ma być nałożona kara za przejazd pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia jest nadawcą/załadowcą/lub spedytorem ładunku, w następnej zaś kolejności dopiero czy okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego.

Skoro w niniejszej sprawie organ zaniechał wszechstronnej oceny materiału dowodowego w zakresie ustalenia roli skarżącego przedwczesne jest formułowanie wniosków, co do ewentualnej odpowiedzialności strony na podstawie w/w przepisu.

Trafny jest zatem zarzut L. A., iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 7 k.p.a. poprzez pominięcie przez organ obowiązku wyjaśnienia prawdy materialnej, jak również naruszenie art. 77 k.p.a. poprzez jedynie wybiórcze rozpatrzenie materiału dowodowego polegające na pominięciu niektórych dowodów.

Tym samym doszło do naruszenia art. 7, 77, 80 oraz 107 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik postępowania. W tym stanie rzeczy Sąd skargę uwzględnił uchylając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa decyzję organu I instancji oraz odwoławczego.

O niewykonywaniu uchylonych decyzji orzeczono na podstawie art. 152 ppsa.

Natomiast o kosztach postępowania na podstawie art. 200 ppsa.