Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 518/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Asesor WSA - Andrzej Kania (spr.), Protokolant - Anna Lew-Starowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowa umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych; 1. Uchyla zaskarżoną decyzję, 2. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2006 r., nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (powoływany dalej jako ,,Prezes Zakładu--), po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (powoływany dalej jako ,,Zakład") z [...] września 2006 r., nr [...] odmawiającą A. B. umorzenia należności z tytułu składek.

Orzeczenie wydane zostało w następującym stanie faktycznym.

Pismem z 4 maja 2006 r. A. B. wystąpił do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o umorzenie zaległości pieniężnych względem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W uzasadnieniu wniosku podał, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza została ograniczona na skutek wydania w 2003 r. decyzji podatkowej, uchylonej następnie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, stwierdzającej uszczuplenie w podatku VAT na kwotę około [...], zł. Wydanie tej decyzji uniemożliwiło uzyskanie kredytu oraz udział w przetargach publicznych. Podał także, że w 2001 r. w następstwie powodzi zalany został jego dom i z tego tytułu nie otrzymał środków pomocowych. Odnosząc się do sytuacji rodzinnej stwierdził, że jest żonaty oraz, że ma dwóch synów w wieku [...] lat.

Po rozpatrzeniu powyższego wniosku, zgodnie z właściwością, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, decyzją z [...] września 2006 r. odmówił umorzenia stronie należności z tytułu składek:

NIP [...]

na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres 02.1999 r., 04.1999 r. - 08.2000 r., 11.2002 r., 05.2003 r.-01.2005 r. w łącznej kwocie 41.526,47 zł;

na ubezpieczenie zdrowotne za okres 02.1999 r., 04.1999 r. - 08.2000 r., 11.2002 r., 05.2003 r.-01.2005 r. w łącznej kwocie 9.867,53 zł.;

na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 07.1999 r. - 08.2000 r., 11.2002 r., 05.2003 r. - 01.2005 r. w łącznej kwocie 2.293,29 zł.

NIP [...]

na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres 01.1999 r. - 03.1999 r. w łącznej kwocie 2.061,57 zł.;

na ubezpieczenie zdrowotne za okres 01.1999 r. - 03.1999 r. w łącznej kwocie 410,01 zł.

na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 01.1999 r. - 03.1999 r. w łącznej kwocie 192,29 zł.

W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 30 i 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1998 r., Nr 137, poz. 887 ze zm); powoływanej dalej jako ,,u. s. u. s--.

Uzasadniając decyzję Zakład stwierdził, że umorzenie należności z tytułu składek jest możliwe w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Organ wymienił również sytuacje, przewidziane w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. w których występuje całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Zauważył, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. nie stwierdził braku majątku z którego prowadzić można egzekucję przeciwko A. B. gdyż prowadzi takie postępowanie egzekucyjne, wszczęte na wniosek Oddziału ZUS. Zdaniem organu istnieje ponadto możliwość prowadzenia egzekucji z uzyskiwanego przez stronę wynagrodzenia za pracę. Oznacza to, że w sytuacji A. B. nie zachodzi całkowita nieściągalność o której stanowi art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Następnie Zakład wskazał, że podstawą prawną umorzenia należności, ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek, pomimo braku całkowitej nieściągalności składek, jest art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytuł składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Analizując § 3 powyższego rozporządzenia Zakład uznał, że w sytuacji A. B. nie zachodzi żadna z przesłanek umorzenia należności. Organ stwierdził, że zaległości składkowe powstały w okresie od 1999 r. do 2005 r., natomiast powołana przez stronę decyzja podatkowa wydana została w 2003 r. co oznacza, że A. B. już wcześniej nie wywiązywał się z obowiązku opłacania składek. Odnosząc się do strat poniesionych przez stronę z powodu powodzi w 2001 r. organ zauważył, że małżonka strony otrzymała z tego tytułu pomoc w wysokości 1.000,00 zł. a także, że strona w okresie od 09.2000 r. do 10.2002 r. nie prowadziła działalności gospodarczej. Zaznaczył, że strona nie korzysta z pomocy OPS, uzyskuje natomiast dochód z tytułu zatrudnienia w kwocie 900 zł. brutto a żona strony w kwocie 1.300,00 - 1.500, 00 zł. miesięcznie.

Zakład wyjaśnił także, że A. B. był zobowiązany opłacać składki za ubezpieczonych nie będących płatnikami składek, wobec których w myśl art. 30 u.s.u.s. nie stosuje się art. 28 u.s.u.s. Oznacza to brak możliwości umorzenia tych należności w wysokości połowy składki emerytalnej i rentowej oraz całej składki chorobowej i składki na ubezpieczenie zdrowotne - jako finansowanych przez ubezpieczonych.

Rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Zakładu decyzją z [...] listopada 2006 r., wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 oraz art. 28, art. 32 i art. 123 u.s.u.s. w związku z art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o odmowie umorzenia należności.

Uzasadniając decyzję Prezes Zakładu podzielił stanowisko Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, że w sprawie A. B. nie zachodzą przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek. Podał, że od sierpnia 2006 r. otrzymywane przez stronę wynagrodzenie wzrosło do kwoty 1.450,00 zł. brutto, co może stanowić przedmiot postępowania egzekucyjnego, przed zakończeniem którego nie można stwierdzić całkowitej nieściągalności. Co prawda - jak zauważył dalej organ- po dacie wydania przez Zakład decyzji wpłynęło postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. z dnia [...] września 2006 r. o umorzeniu postępowania administracyjnego z uwagi na brak majątku ruchomego podlegającego egzekucji, jednakże uzyskiwane wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia stanowi podstawę wznowienia postępowania egzekucyjnego zarówno przez Naczelnika Urzędu Skarbowego jak też Dyrektora Oddziału ZUS. Prezes Zakładu stwierdził, że A. B. do dnia 03.07.1999 r. prowadził wraz z D. G. działalność gospodarczą w spółce cywilnej ,,M--. Po likwidacji spółki pozostały zaległości zarówno na koncie rozliczeniowym spółki jak i strony jako wspólnika. Decyzją Zakładu z dnia [...] 08.2004 r., znak [...] oraz znak [...] przeniesiona została odpowiedzialność za zaległości spółki na byłych wspólników - A. B. oraz D. G. Następnie organ stwierdził, że D. G. posiada udział w nieruchomości, która obciążona została wpisem w księdze wieczystej hipoteki przymusowej zwykłej, na zadłużenie figurujące na koncie A. B. za okres do VI.1999 r. Oznacza to zdaniem organu, że nawet jeżeli wobec strony stwierdzona zostanie przez organ egzekucyjny nieściągalność zobowiązania za okres do VI.1999 r. to istnieje prawna możliwość przekierowania egzekucji do dłużnika posiłkowego jakim jest były wspólnik spółki cywilnej D. G. Zabezpieczona nieruchomość może być zatem w późniejszym okresie czasu podstawą egzekucji prowadzonej zarówno przez Naczelnika Urzędu Skarbowego jak i Komornika Sądowego.

Również analiza zgromadzonej dokumentacji pod kątem spełnienia przesłanek wymienionych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytuł składek na ubezpieczenia społeczne - w ocenie Prezesa Zakładu - potwierdziła, że strona nie wykazała w sposób dostateczny, iż opłacenie składek spowoduje zbyt ciężkie skutki dla niej i jej rodziny.

Prezes Zakładu podzielił pogląd Zakładu, że brak jest podstaw do umorzenia składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami tych składek, nawet w przypadku całkowitej ich nieściągalności jak również wystąpienia okoliczności przewidzianych w rozporządzeniu 31 lipca 2003 r.

Na powyższą decyzję Prezesa Zakładu skarżący, pismem z 5 grudnia 2006 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie w całości.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji jak również decyzji z [...] września 2006 r. prowadzone wcześniej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego postępowanie egzekucyjne było umorzone - z dniem [...] września 2006 r. Brak ustalenia stanu sprawy egzekucyjnej, zdaniem Skarżącego, świadczy o niedopełnieniu przez organ orzekający obowiązku w zakresie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niezbędnego do prawidłowego załatwienia sprawy. W sprawie błędnie ustalono stan faktyczny w zakresie umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu braku majątku podlegającego egzekucji. Według Skarżącego stan umorzenia postępowania egzekucyjnego utrzymuje się nadal ponieważ nie ma informacji na temat ewentualnego wznowienia tego postępowania. Postanowienie z [...] września 2006 r. umarzające postępowanie egzekucyjne ze względu na brak majątku ruchomego podlegającego egzekucji, zgodnie z treścią art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s., świadczy, że spełniona została przesłanki całkowitej nieściągalności przewidziana w tym przepisie. W postępowaniu doszło do naruszeń przepisów art. 7 i 12 § 1 k.p.a. poprzez niewyczerpujące ustalenie stanu faktycznego. Zaskarżone rozstrzygnięcie jako nienależycie uzasadnione narusza art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. a także art. 138 § 1 pkt 1 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy decyzja z [...] września 2006 r. nie odpowiadała prawu, jako podjęta w oparciu o nieaktualny stan faktyczny.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Na wstępie należy wyjaśnić, że Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, albo też przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako ,,p.p.s.a.--. Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

O uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzygają jednak organy administracji, co w niniejszym przypadku oznacza, że rozstrzygnięcie w sprawie umorzenia zaległości na rzecz ZUS należy do kompetencji organów.

Rozpatrując niniejszą sprawę Sąd dopatrzył się naruszeń prawa procesowego, skutkujących taką wadliwością zaskarżonej decyzji, która wymagała wyeliminowania jej z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Stan prawny mający znaczenie dla dokonania takiej właśnie oceny, oraz wnioski z niego płynące przedstawiają się następująco.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, o czym stanowi art. 28 ust. 2 u.s.u.s., która zachodzi w sytuacjach wymienionych w ust. 3 tego artykułu.

Regulacja zawarta w tym przepisie wskazuje, że całkowita nieściągalność zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Z kolei art. 28 ust. 3a u.s.u.s. daje możliwość umarzania, w uzasadnionych przypadkach, należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na ubezpieczenia, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Uzupełnieniem tego przepisu jest wydane na podstawie delegacji ustawowej, zawartej w art. 28 ust. 3 b u.s.u.s., rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), przewidujące w § 3 możliwość umorzenia należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

Przy stosowaniu wskazanych przepisów należy mieć na uwadze treść art. 30 u.s.u.s., który wyłącza stosowanie art. 28 w stosunku do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek, jak również art. 32, który do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie stosowania umorzeń nakazuje stosowanie odpowiednie przepisów dotyczących składek na ubezpieczenia społeczne.

Wyliczenie zawarte w zacytowanym art. 28 ust. 3 u.s.u.s. (przesłanki całkowitej nieściągalności należności) jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których należy uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Literalna wykładnia art. 28 ust. 3 u.s.u.s. nie pozostawia wątpliwości, że wymienione w tym przepisie okoliczności, jeżeli zaistnieją, samoistnie stanowią o całkowitej nieściągalności należności dłużnika. Okoliczności potwierdzające całkowitą nieściągalność nie podlegają zatem dodatkowej ocenie organów właściwych do umorzenia należności z tytułu składek lecz wiążą te organy w zakresie ustalenia całkowitej nieściągalności. Natomiast wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s., daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec ZUS zadłużenia.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz treści skargi Naczelnik Urzędu Skarbowego w N., postanowieniem z dnia [...] września 2006 r., umorzył postępowanie egzekucyjne względem Skarżącego z uwagi na brak majątku ruchomego podlegającego egzekucji. Zaistniała więc sytuacja prawna przewidziana w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. - ,,gdy naczelnik urzędu skarbowego (...) stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,--, tj. ustawowa przesłanka stwierdzająca, że w sprawie Skarżącego zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Okoliczność ta powinna być uwzględniona przez organy orzekające w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek. Pomimo tego Prezes Zakładu, znając treść postanowienia naczelnika z [...] września 2006 r., nie przyjął, że w sytuacji Skarżącego zaszła całkowita nieściągalność, naruszając w ten sposób art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. Omawiany przepis nie daje podstaw do weryfikacji - przez Prezesa Zakładu - ustaleń naczelnika urzędu skarbowego w przedmiocie braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Również inne przepisy u.s.u.s. nie upoważniają Prezesa Zakładu do kwestionowania ustaleń naczelnika w omawianym zakresie. Zatem, niezależnie od przedstawionych argumentów, Prezes Zakładu nie mógł skutecznie podważyć ustaleń naczelnika co do braku majątku Skarżącego z którego można prowadzić egzekucję. Dopiero zmiana stanowiska naczelnika urzędu skarbowego, w formie przewidzianej prawem, odnośnie braku majątku Skarżącego, pozwoliłaby organowi na przyjęcie tezy, że w sprawie nie występuje całkowita nieściągalność. Nadmienić także należy, że zgodnie z treścią znajdującego się w aktach administracyjnych ,,kwestionariusza o stanie majątkowym płatnika składek - osoby fizycznej - ubiegającego się o udzielenie ulgi lub umorzenia należności z tytułu składek-- Skarżący nie posiada żadnych nieruchomości.

Regulacja prawna, określona w art. 28 ust. 2 i ust. 3 a u.s.u.s. posługująca się sformułowaniem: "mogą być", należy do sfery uznania administracyjnego, a to oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Zaznaczyć jednak trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (v. wyrok NSA z 2.02.1996 r., sygn. akt II S.A. 28754/95, Wokanda 1996, nr 6, s.36). Właściwa zaś ocena występowania bądź braku rzeczowych przesłanek w konkretnej sprawie może być dokonana tylko po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, poprzedzonym wyczerpującym zebraniem materiału dowodowego oraz dokładnym wyjaśnieniem wszystkich okoliczności faktycznych.

Stosownie do treści art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w sprawach uregulowanych tą ustawą, a więc również i w sprawach dotyczących umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. W tym przypadku ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych nie przewiduje innych rozwiązań. Wobec tego decyzja wydana w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, winna być poprzedzona postępowaniem dowodowym zgodnym z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, oraz winna spełniać wymagania zawarte m.in. w art. 107 § 3 k.p.a.

Zatem, rozstrzyganie w ramach uznania wymaga od organu poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Warto w tym miejscu wskazać na wyrok Sądu Najwyższego z 18 listopada 1993 r. (sygn. akt III ARN 49/93 OSNC 1994/9/181), w którym przyjęto, iż "W państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej zasady nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym. Oznacza to, że w każdym przypadku działający organ ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi, i udowodnić, iż on jest na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli."

Dalej, podnieść trzeba, iż ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego -w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli- winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym -stosownie do treści art. 107 k.p.a.- jej integralną część, którego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (§ 3 art. 107 k.p.a.). Tak więc, uzasadnienie jako jeden z elementów decyzji winno zawierać ocenę zebranego materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych w sprawie przepisów prawa oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle wskazanych w nim norm prawa materialnego.

Naruszenie przepisu art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s., którego następstwem było przyjęcie, że w sprawie nie występuje całkowita nieściągalność uzasadnia zarzut skargi dotyczący błędnego ustalenia w sprawie stanu faktycznego. Uchybienie to spowodowało, że organ orzekający w ogóle nie rozważał zasadności umorzenia należności w oparciu o ocenę interesu społecznego i słusznego interesu obywateli a zatem Skarżący słusznie podnosi zarzut naruszenie w sprawie art. 7 k.p.a. zgodnie z którym organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W świetle powyższego zasadny jest również zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. ponieważ Prezes Zakładu w uzasadnieniu decyzji nie ocenił, czy za umorzeniem należności przemawia interes społeczny i słuszny interes obywateli. Wydanie w tej sytuacji, rozstrzygnięcia utrzymującego w mocy decyzję z [...] września 2006 r., jest wadliwe a zatem Skarżący prawidłowo zarzuca nieuzasadnione zastosowanie przez Prezesa Zakładu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. zgodnie z którym organ odwoławczy utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję. Naruszenie omówionych w tej części uzasadnienia przepisów formalnych mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Konstrukcja instytucji umorzenia należności z tytułu składek, określona w u.s.u.s., wskazuje, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy, w pierwszej kolejności rozważeniu organów winny podlegać przesłanki z art. 28 ust. 2 w związku z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. a następnie, ewentualnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Wobec wadliwego przeprowadzenia postępowania, w odniesieniu do przepisu art. 28 ust. 2 u.s.u.s., niecelowym jest ocenianie zasadności odmowy umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3 a.

Zgodnie z treścią art. 32 u.s.u.s. do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących jednocześnie płatnikami składek nie stosuje się art. 28 u.s.u.s., co oznacza zupełny brak możliwości umorzenia tych składek. Prezes Zakładu powołał się w uzasadnieniu decyzji na powyższy przepis. Niemniej jednak utrzymana w mocy decyzja Zakładu w swej osnowie (rozstrzygnięciu) nie zawiera kwotowego rozróżnienia składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących jednocześnie płatnikami tych składek oraz składek pracowniczych finansowanych przez płatnika. Z tego też względu Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu w całości uznając, że częściowe oddalenie skargi (w odniesieniu do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami) byłoby wobec rozstrzygnięcia zakładu nieczytelne a wręcz abstrakcyjne. Na marginesie Sąd nadmienia, że znane mu są z urzędu inne sprawy dotyczące umarzania zaległości z tytułu składek, w których organy w rozstrzygnięciu swych decyzji, w sposób bardzo precyzyjny, wskazują kwotową wysokość zadłużenia z rozróżnieniem na składki finansowane przez ubezpieczonych (pracowników) oraz płatników tych składek.

Reasumując Sąd stwierdza, że skarżona decyzja, ze względu na naruszenie przez Prezesa Zakładu art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s., została wydana z istotnym naruszeniem art. 7, art. 107 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Rozstrzygając ponownie Prezes Zakładu winien uwzględnić pogląd Sądu zaprezentowane w uzasadnieniu wyroku. W ramach tego winien ustalić czy stanowisko naczelnika urzędu skarbowego (postanowienie o umorzeniu postępowania administracyjnego) w przedmiocie stwierdzenia braku majątku Skarżącego z którego można prowadzić egzekucję - jest dalej aktualne (nie uległo zmianie w sposób przewidziany prawem). Jeżeli tak to, będąc związany tym stanowiskiem, powinien wydać rozstrzygnięcie w granicach uznania administracyjnego, w oparciu o dyspozycję art. 7 k.p.a., a więc w szczególności z uwzględnieniem interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli, a także w zgodzie z wymogiem art. 107 § 3 k.p.a. Gdyby natomiast w sprawie już nie zachodziła całkowita nieściągalność, to nie byłoby prawnej możliwości rozważania umorzenia należności w trybie art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Wówczas istniej możliwość umorzenia należności w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami, trybie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

W tym stanie rzeczy Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. W przedmiocie braku możliwości wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku, Sąd orzekł na podstawie art.152 p.p.s.a.