Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 678/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6038 Inne uprawnienia  do  wykonywania czynności  i zajęć w sprawach objętych symbolem 603
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Kodeks morski
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 220, art. 222 par. 1, art. 227, art. 228 par. 1, art. 229 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 758
law: Ustawa z dnia 18 września 2001 r. Kodeks morski - tekst jedn.
article: art. 107 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 611
law: Ustawa z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie morskim - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała Sędziowie NSA Andrzej Kisielewicz (spr.) Małgorzata Rysz Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 25 października 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skarg kasacyjnych W. S., "A." Spółki z o.o. w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 1920/14 w sprawie ze skargi "A." Spółki z o.o. w S. na postanowienie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1. oddala skargi kasacyjne; 2. zasądza od W. S. na rzecz Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 3. zasądza od "A." Spółki z o.o. w S. na rzecz Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 1920/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. Sp. z o.o. z siedzibą w S. na postanowienie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o odnowieniu dyplomu i uprawnień pilotowych.

Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że w dniu 25 lipca 2013 r. W. S. złożył wniosek o odnowienie dyplomu pilota morskiego i uprawnień pilotowych. Dyrektor Urzędu Morskiego w S. decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. odnowił zainteresowanemu dyplom pilota morskiego oraz uprawnienia pilotowe.

W dniu 16 września 2013 r. A. Sp. z o.o., zarządzająca Stacją Pilotową w S., złożyła do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lipca 2013 r., podnosząc, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa i oparta była na nieistniejącej podstawie prawnej.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej odmówił wszczęcia postępowania podnosząc, że wnioskująca spółka nie jest stroną postępowania w rozumieniu art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej k.p.a.), w związku z czym występuje brak legitymacji procesowej (formalnej) po stronie podmiotu żądającego stwierdzenia nieważności decyzji.

Po rozpoznaniu wniosku spółki o ponowne rozpatrzenie sprawy organ postanowieniem z dnia 17 marca 2014 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie i stwierdził, że nie znalazł podstaw do uznania skarżącej jako podmiotu legitymowanego do żądania stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Morskiego w S.

W skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie spółka A. podniosła, że jest przedsiębiorcą wyznaczonym przez Dyrektora Urzędu Morskiego w S. do zarządzania Stacją Pilotową w S. i jako taka jest uprawniona do wystąpienia w niniejszej sprawie jako strona. Skarżąca powołała się na treść § 2 regulaminu Stacji Pilotowej w S., z którego wynika, że w skład Stacji wchodzą piloci morscy oraz szef pilotów, który jest reprezentantem wszystkich pilotów świadczących usługi pilotowe w obszarze terytorialnego zasięgu działania stacji pilotowej, tak więc niniejsze postępowanie dotyczy zarówno interesu prawnego jak i obowiązków skarżącej. Ponadto, skarżąca pełni funkcje stacji pilotowej, a więc zgodnie z art. 107 ust. 7 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie morskim (Dz. U. Nr 228, poz. 1368 ze zm.), jest podmiotem mogącym decydować w zakresie naboru kandydatów na szkolenia i praktyki pilotowe, a zatem tym bardziej może być stroną postępowania o odnowienie uprawnień pilotowych oraz dyplomu pilota morskiego, zwłaszcza, że takie postępowanie ma bezpośredni wpływ na jej obowiązki, gdyż zobligowana jest uznawać uprawnienia danego pilota odnowione przez Urząd i dopuścić pilota do świadczenia usług pilotowych poprzez uwzględnienie w kolejce obsługi jednostek. Pilot, któremu odnawiane są uprawnienia pilotowe, wpisywany jest na listę pilotów, a zatem staje się czynnym działaczem Stacji, która składa się z osób posiadających uprawnienia pilotowe.

Następnie skarżąca przedstawiła argumentację przemawiającą w jej ocenie za zasadnością wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji o odnowieniu dyplomu pilota morskiego i uprawnień pilotowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., wydanym na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia

2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji zgodził się z organem, że należało odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. z uwagi na brak legitymacji strony skarżącej.

Zdaniem Sądu I instancji, powołane przez skarżącą okoliczności nie przesądzają, że decyzja w przedmiocie odnowienia zainteresowanemu dyplomu pilota dotyczy bezpośrednio praw i obowiązków skarżącej. Zgodnie z art. 227 ustawy z dnia 18 września 2001 r. Kodeks morski (Dz. U. z 2013 r., poz. 758), pilot morski może świadczyć usługi pilotowe wyłącznie wówczas, gdy wpisany jest na listę pilotów, prowadzoną przez dyrektora urzędu morskiego. Na listę wpisany może zostać pilot spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w odrębnych przepisach (art. 228 Kodeksu morskiego), czyli posiadać ważny dyplom pilota morskiego i uprawnienie pilotowe dla danego akwenu.

Sąd I instancji podkreślił, że wpis na listę pilotów jest potwierdzeniem posiadania przed pilota morskiego kwalifikacji do świadczenia usług pilotowych. Prawo nie wskazuje, że wpis ten jest jednoznaczny z koniecznością zatrudnienia takiego pilota morskiego przez stację pilotową. Nie jest zatem prawdziwe twierdzenie skarżącej, jakoby decyzja Dyrektora Urzędu Morskiego miała wpływ na działalność i obowiązki skarżącej. Decyzja ta stanowiła jedynie potwierdzenie, że zainteresowany spełnił warunki do odnowienia dyplomu pilota morskiego i uprawnień pilotowych, określone w rozporządzeniu.

A. Sp. z o.o. oraz W. S. złożyli od wyroku WSA w Warszawie z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 1920/14 skargi kasacyjne, zaskarżając wyrok Sądu I instancji w całości.

Skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a to art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. oraz art. 229 ustawy - Kodeks morski, poprzez przyjęcie, że organ prawidłowo uznał, iż skarżąca nie wykazała interesu prawnego do kwestionowania decyzji o odnowieniu zainteresowanemu dyplomu pilota, w efekcie tego zasadnie odmówił wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, podczas gdy w świetle powołanych przepisów i realiów analizowanej sprawy organ nie powinien odmawiać wszczęcia postępowania, ale kontynuować je i w jego trakcie ustalić status prawny żądającego wszczęcia postępowania.

Ponadto skarżąca postawiła zarzut naruszenia przepisu postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

a) art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez rozpoznanie sprawy z pominięciem istotnych okoliczności wynikających z pism złożonych przez skarżącą w toku postępowania przed Sądem I instancji za pismem z dnia 8 października

2014 r., a znajdujących się w aktach sprawy,

b) art. 134 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie zarzutów naruszenia przez organ administracji przepisu art. 28 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie przez organ w ustalonym stanie faktycznym,

c) art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez uznanie, iż nie zachodzi przesłanka do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lipca 2013 r., podczas gdy przesłanka taka zaistniała,

d) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 8 k.p.a., wobec niedostrzeżenia przez Sąd I Instancji, że zaskarżone skargą z dnia 17 kwietnia 2014 r. orzeczenia formalne wydane w analizowanej sprawie są nie do zaakceptowania w państwie prawa i naruszają zasadę zaufania oraz przekonywania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podkreśliła, że ciążą na niej konkretne obowiązki przewidziane przez Regulamin Stacji Pilotowej nadany przez Urząd Morski. Skarżąca zobligowana jest uznawać uprawnienia danego pilota odnowione przez Urząd i dopuścić pilota do świadczenia usług pilotowych poprzez uwzględnienie w kolejce obsługi jednostek. Jest ona bezspornie obarczona powinnością określonego zachowania się w związku z wpisaniem danej osoby na listę pilotów, skierowanego wyłącznie do niej i skonkretyzowanego decyzją o wpisie na listę pilotów. Skarżąca podniosła, że rolą i kompetencją Stacji Pilotów nie jest jedynie utrzymywanie i zarządzanie nią, ale, jak stanowi art. 229 Kodeksu morskiego, organizowanie i koordynowanie świadczenia usług pilotowych. Decyzja o wpisie na listę pilotów jest zatem jednoznacznym aktem prawa powodującym powstanie automatycznych obowiązków po stronie skarżącej, bowiem nie występuje w ogóle przesłanka zatrudnienia, a więc element uzależniony od woli i zgody skarżącej.

Dodatkowo skarżąca podniosła, że organ otrzymał jej wniosek z szeroko wywiedzioną argumentacją co do posiadanego interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji. Powinien zatem, jeśli w ogóle powziął jakiekolwiek wątpliwości co do uprawnień skarżącej w tym zakresie, wszcząć postępowanie wyjaśniające i nie odmawiać wszczęcia postępowania, ale kontynuować je i w jego trakcie ustalić status prawny żądającego wszczęcia postępowania.

Następnie skarżąca ponowiła zarzuty dotyczące zasadności wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji.

W skardze kasacyjnej uczestnik postępowania – W. S. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie sprawy, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania.

Uczestnik postępowania zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na wykroczeniu poza granicę niniejszej sprawy, tj. sprawy o wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o odnowieniu uczestnikowi dyplomu pilota morskiego oraz uprawnień pilotowych poprzez:

(a) wykroczenie przez Sąd I instancji w ocenie niniejszej sprawy poza przedmiot postępowania, tj. poza przedmiot sprawy wynikający z zaskarżonego aktu prawnego - decyzji o odnowieniu zainteresowanemu dyplomu pilota morskiego oraz uprawnień pilotowych poprzez wyrażenie stanowiska co do braku obowiązku zatrudnienia pilota morskiego przez stację pilotową, podczas gdy kwestia ta w ogóle nie była przedmiotem danej sprawy oraz nie powinna mieć wpływu na ocenę niniejszej sprawy, w szczególności na interes prawny A. Sp. z o.o. we wszczęciu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji;

(b) poprzez analizę kwestii związanych z decyzją o wpisie na listę pilotów oraz związku tego wpisu z koniecznością zatrudnienia pilota morskiego przez stację pilotową, podczas gdy kwestia decyzji o wpisie na listę pilotów nie była w ogóle przedmiotem niniejszego postępowania, a w sprawie tej toczyło się odrębne postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie ze skargi A. Sp. z o.o., pod sygn. akt VI SA/Wa 468/14;

(c) wyrażenie niemieszczącej się w granicach sprawy oceny prawnej w sprawie nieistnienia obowiązku zatrudniania pilota morskiego przez stację pilotową, w sytuacji gdy uczestnik nigdy nie zabiegał o zatrudnienie w rozumieniu Kodeksu pracy ani nie podnosił obowiązku zatrudnienia go w rozumieniu stosunku pracowniczego, bowiem prowadzi działalność gospodarczą w zakresie usług pilotowych oraz w sytuacji gdy kwestia istnienia lub nieistnienia obowiązku "zatrudnienia" stanowi kwestię cywilnoprawną nie objętą w ogóle kognicją sądu administracyjnego;

2. art. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 i art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i ocenę prawną zagadnienia istnienia lub nieistnienia obowiązku "zatrudnienia" pilotów, która to kwestia stanowi kwestię cywilnoprawną, nieobjętą w ogóle kognicją sądu administracyjnego i niestanowiącą sprawy z zakresu kontroli działalności administracji publicznej;

3. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na:

a) sporządzeniu uzasadnienia wyroku, które zawiera elementy wykraczające poza zakreślony ustawą p.p.s.a. zakres uzasadnienia, tj. rozważania dotyczące kwestii zatrudnienia pilota morskiego przez stację pilotową, która nie wiąże się w żaden sposób ze zwięzłym przedstawieniem stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawą prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnieniem, a nadto w ogóle nie wiąże się ze sprawą, która była objęta rozpoznaniem przez Sąd I instancji, a co więcej, nie może być w ogóle objęta kognicją sądu administracyjnego;

b) stwierdzenie w uzasadnieniu wyroku braku obowiązku A. Sp. z o.o. "zatrudnienia" zainteresowanego bez jakiegokolwiek wyjaśnienia, jaki stosunek prawny ma na myśli Sąd, tj. czy mowa tu o stosunku zatrudnienia na podstawie Kodeksu Pracy oraz z jakich norm prawnych wywiedziony został brak obowiązku "zatrudnienia zainteresowanego";

4. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a., poprzez wadliwe przyjęcie, że interes prawny strony postępowania administracyjnego, który winien wynikać z konkretnej i zindywidualizowanej normy prawa materialnego, który musi stanowić interes własny, indywidualny i konkretny, dający się obiektywnie stwierdzić oraz aktualny, a nie ewentualny, w sprawie o wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o odnowieniu dyplomu i uprawnień pilotowych, może wynikać z obowiązku zatrudnienia pilota morskiego przez stację pilotową, podczas gdy kwestia odnowienia dyplomu pilota morskiego oraz uprawnień pilotowych nigdy nie ma bezpośredniego wpływu na sferę praw i obowiązków stacji pilotowej, bowiem uzyskanie stosownych kwalifikacji przez dany podmiot (uczestnika w niniejszym postępowaniu) ma bezpośredni wpływ wyłącznie na jego sferę praw i obowiązków oraz stanowi jedynie o potencjalnej możliwości wykonywania usług pilotowych. Innymi słowy, fakt posiadania kwalifikacji, czy też odnowienia uprawnień, jak w niniejszym postępowaniu, nie może wpływać na sferę obowiązków jakichkolwiek innych podmiotów niż uczestnik, bowiem uprawnienia te dają jedynie potencjalne kwalifikacje do wykonywania konkretnych usług pilotowych.

Ponadto uczestnik postępowania postawił zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj.: art. 223 w zw. z art. 227 § 1 w zw. z art. 229 Kodeksu morskiego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wadliwe przyjęcie, że między pilotem morskim wpisanym na listę pilotów prowadzoną przez właściwego terytorialnie dyrektora urzędu morskiego a daną stacją pilotową dochodzi do powstania stosunku prawnego "zatrudnienia", podczas gdy:

a) żaden z przepisów nie wskazuje na stosunek zatrudnienia, ani na to, aby A. Sp. z o.o. była pracodawcą, a świadczenie usługi pilotowej (w pilotażu dobrowolnym lub obowiązkowym) następuje na podstawie umowy pilotowej zawartej przez armatora statku z przedsiębiorcą świadczącym usługi pilotowe;

b) stacja pilotowa jedynie organizuje i koordynuje świadczenie usług pilotowych w pilotażu obowiązkowym, co sprawia, że nie ma podstaw do przyjęcia, by powstawał stosunek prawny tożsamy z zatrudnieniem pilotów.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej uczestnik postępowania podkreślił, że kwestionuje ustalenia prawne dokonane przez Sąd I instancji odnośnie relacji występujących między stacją pilotową a pilotem morskim, to jest kwestie związane z brakiem obowiązku zatrudnienia pilota. Tymczasem kwestia obowiązku zatrudnienia nie była nigdy podnoszona przez uczestnika, szczególnie w rozumieniu zatrudnienia w oparciu o Kodeks pracy.

Zdaniem uczestnika postępowania, kwestia sposobu wykonywania usług pilotowych oraz czy usługi te będą wykonywane, pozostaje całkowicie niezależna od kwestii posiadania przez pilota kwalifikacji do tego rodzaju działalności. Oznacza to, że trafne materialnie i proceduralnie rozstrzygnięcie odnośnie interesu prawnego i legitymacji strony zostało wsparte przez Sąd błędnymi i zbędnymi rozważaniami dotyczącymi kwestii nie tylko niezwiązanej ze sprawą, która była przedmiotem skargi strony, lecz także leżącej poza zakresem działalności sądów administracyjnych.

Ponadto uczestnik postępowania podkreślił, że brak normatywnych podstaw do twierdzenia, iż pilot morski podlega zatrudnieniu przez stację pilotową. Prawo nie tylko nie przewiduje obowiązku zatrudniania pilotów przez stacje pilotowe, lecz również nie przewiduje takiej możliwości, ponieważ zgodnie z art. 229 § 1 Kodeksu morskiego, stacje pilotowe jedynie koordynują i organizują świadczenie usług pilotowych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżącej spółki uczestnik postępowania wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.

Organ nie skorzystał z uprawnienia do złożenia odpowiedzi na skargi kasacyjne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna spółki A. nie zasługuje na uwzględnienie.

Zarzuty skargi kasacyjnej sprowadzają się do zakwestionowania stanowiska organu i Sądu I instancji, że spółka nie miała interesu prawnego do żądania stwierdzenia nieważności decyzji o odnowieniu dyplomu i uprawnień pilotowych.

Odnosząc się do tego problemu należy zauważyć, że interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. jest kategorią materialnoprawną. O charakterze interesu (prawny czy faktyczny) przesądza zatem treść przepisów prawa materialnego (szerzej na ten temat: A. S. Duda, Interes prawny w polskim prawie administracyjnym, Warszawa 2008, s. 74 i nast. oraz podany tam przegląd stanowisk wyrażanych w literaturze). Mogą to być również przepisy, z których co prawda nie wynikają wprost konkretne uprawnienia dla strony, ale wynika "sytuacja jakoś przez prawo chroniona, np. jakaś korzyść, której prawo pozwala oczekiwać, możność dążenia do jakiegoś skutku prawnego, możność obrony przed ograniczeniem zdobytych już uprawnień itd." (J. Zimmermann: Konstrukcja interesu prawnego w sferze działań Naczelnego Sądu Administracyjnego, [w:] Gospodarka, Administracja, Samorząd, Księga jubileuszowa profesor Teresy Rabskiej, red. H. Olszewski, B. Popławska, Poznań 1997, s. 610). W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w piśmiennictwie prawniczym podkreśla się przede wszystkim, że interes ten powinien być indywidualny, bezpośredni i realny.

W rozpoznawanej sprawie spółka A. nie posiadała tak rozumianego, bezpośredniego interesu prawnego. Decyzja Dyrektora Urzędu Morskiego w S., której stwierdzenia nieważności spółka się domagała, dotyczyła odnowienia dyplomu i uprawnień pilotowych W. S., a zatem była związana z ustaleniem posiadania przez zainteresowanego kwalifikacji zawodowych do wykonywania usług pilotowych w rozumieniu art. 220 Kodeksu morskiego. Jak stanowi art. 107 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie morskim, usługi pilotowe mogą być wykonywane wyłącznie przez osoby posiadające kwalifikacje pilota morskiego potwierdzone odpowiednim dokumentem.

Należy jednak podkreślić, że samo posiadanie uprawnień do wykonywania usług pilotowych nie jest wystarczające do rozpoczęcia świadczenia tych usług, bowiem w myśl art. 227 Kodeksu morskiego, usługa pilotowa może być świadczona tylko przez pilota wpisanego na listę pilotów. Artykuł 228 § 1 Kodeksu morskiego stanowi z kolei, że na listę pilotów wpisuje się zainteresowanego na jego wniosek, jeżeli spełnia wymagania kwalifikacyjne określone w odrębnych przepisach. Koniecznym warunkiem wpisania na listę pilotów jest zatem wniosek zainteresowanego, wpis ten nie jest bowiem dokonywany z urzędu wobec każdej osoby posiadającej odpowiednie uprawnienia. Zawarte w uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozważania skarżącej dotyczące wpływu decyzji o wpisie na listę pilotów na prawa i obowiązki spółki pozostają bez związku z niniejszą sprawą, bowiem przedmiotem rozpoznania przez Sąd I instancji nie była decyzja o wpisie na listę pilotów lecz decyzja o odnowieniu dyplomu i uprawnień pilotowych.

Skoro posiadanie przez uczestnika postępowania kwalifikacji do świadczenia usług pilotowych potwierdzonych odnowionym dyplomem nie jest wystarczające do wykonywania przez niego usług w zakresie pilotażu, to tym samym decyzja o odnowieniu dyplomu nie ma bezpośredniego związku ze sferą praw i obowiązków skarżącej spółki, która prowadzi stację pilotową. Zgodnie z art. 229 § 1 Kodeksu morskiego, stacje pilotowe organizują i koordynują świadczenie usług pilotowych w pilotażu obowiązkowym. Warto jednocześnie podkreślić, że – jak stanowi art. 222 § 1 Kodeksu morskiego – usługi pilotowe są świadczone nie tylko w pilotażu obowiązkowym, lecz również w pilotażu dobrowolnym. W świetle powyższego nie sposób zatem zgodzić się ze skarżącą, że posiadanie przez uczestnika postępowania uprawnień do wykonywania usług pilotowych, niezależnie nawet od okoliczności dokonania wpisu na listę pilotów, ma bezpośredni wpływ na prawa i obowiązki podmiotu prowadzącego stację pilotową w określonym rejonie pilotowym.

Z tej przyczyny zasadnie Sąd I instancji przyjął, że w niniejszej sprawie spółka A. nie miała bezpośredniego interesu prawnego do występowania z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji o odnowieniu dyplomu i uprawnień pilotowych.

Na uwzględnienie nie zasługiwała również skarga kasacyjna uczestnika postępowania, który zarzucił Sądowi I instancji, że ten niezasadnie przyjął, iż pilota morskiego łączy ze stacją pilotową "stosunek zatrudnienia".

Tego rodzaju zarzut nie może zostać uwzględniony z tej przyczyny, że Sąd I instancji w rozpoznawanej sprawie wyłącznie badał i rozstrzygał o zasadności odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o odnowieniu dyplomu i uprawnień pilotowych. Nie było przedmiotem zaskarżonego orzeczenia – wbrew stanowisku uczestnika postępowania – ustalenie rodzaju stosunków prawnych, łączących pilota morskiego ze stacją pilotową w związku z wykonywaniem przez niego usług pilotowych w ramach tej stacji. W tym zakresie Sąd I instancji się nie wypowiadał, stwierdzając jedynie, że prawo nie wskazuje, iż wpis na listę pilotów jest jednoznaczny z koniecznością zatrudnienia pilota przez stację pilotową, a także, że decyzja Dyrektora Urzędu Morskiego nie obligowała skarżącej do zatrudnienia zainteresowanego. Powyższe rozważania nie mogą być zatem potraktowane jako stanowisko Sądu w kwestii, czy stację pilotową łączył z pilotem stosunek pracy lub też, że w pewnych okolicznościach stacja pilotowa jest zobowiązana do zatrudnienia pilota. Należy zauważyć, że Sąd I instancji poczynił te uwagi wyłącznie w celu wzmocnienia argumentacji dotyczącej interesu prawnego stacji pilotowej. Nie ma więc podstaw do przypisania im waloru wiążącej wypowiedzi co do charakteru prawnego stosunków prawnych łączących stację pilotową z pilotem. Z tej przyczyny przytoczone rozważania Sądu I instancji nie mogą stanowić samodzielnej podstawy zaskarżenia orzeczenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Biorąc wszystko powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił obydwie skargi kasacyjne, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.).