Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1409/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart WSA Iwona Kosińska Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2012 r. sprawy ze skargi P. S.A. w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz P. S.A. z siedzibą w W. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] maja 2011 r., po rozparzeniu odwołania P. S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K. (dalej P. S.A.), utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2010 r., znak: [...] stwierdzającą nabycie z dniem 27 maja 1990 r. z mocy prawa nieodpłatnie przez Gminę [...] własności nieruchomości, położonej w jednostce ewidencyjnej [...], obręb [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...]o pow. [...]ha uregulowanej w księdze wieczystej Nr [...].

Decyzja powyższa wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Na wniosek P. S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K., zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji w trybie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. jedn. z 2010 r., Dz. U. nr 102, poz. 651 z późn. zm.), stwierdzającej nabycie z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r. przez przedsiębiorstwo państwowe P. w W., prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu. Na potwierdzenie prawa zarządu P. przedłożyło decyzję Urzędu Dzielnicowego [...] i [...] grudnia 1988 r. nr [...], o ustaleniu i naliczeniu opłaty rocznej za zarząd gruntem dla P. w K.

Decyzja ta obejmowała działki zawarte w decyzji z [...] września 1986 r. nr [...] o łącznej powierzchni [...]ha.

Na skutek wszczęcia z urzędu postępowania komunalizacyjnego - w oparciu o treśćart.3 w zw. z art. 17a ustawy z dnia 28.11.2003r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami..( ) - , decyzją z dnia [...] października 2009 r. znak: [...], Wojewoda [...] stwierdził nabycie z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r., przez Gminę [...], prawa własności nieruchomości, położonej w jednostce ewidencyjnej [...], obręb [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...] o pow. [...] ha i [...] o pow. [...] ha.

Po rozpatrzeniu odwołania P., decyzją z [...] stycznia 2010 r. nr [...], Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uchyliła powyższą decyzję Wojewody [...] w całości i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia, zalecając wyjaśnienie stanu prawnego przedmiotowego mienia w dniu wejścia w życie cytowanej ustawy z 10 maja 1990 r. tj. stanu na dzień 27 maja 1990 r.

Decyzją z dnia [...] września 2010 r. Wojewoda [...], działając na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) - dalej ustawa komunalizacyjna, stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę [...], prawa własności przedmiotowej nieruchomości.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda podniósł, że zgodnie z wypisem z rejestru gruntów w dniu 27 maja 1990 r. w operacie ewidencji gruntów w jednostce rejestrowej nr [...][...] figurowała działka nr [...], a jako właściciel ujawniony był Skarb Państwa, osoba władająca gruntem – [...] Dyrekcja Okręgowa P. w K.

Planem podziału nr [...] z [...] marca 2003 r. działka nr [...] podzieliła się natomiast na dziatki nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...].[...]i [...].

Wobec powyższego Wojewoda stwierdził, że nieruchomość oznaczona jako działki nr [...] i nr [...] stanowiła w dniu 27 maja 1990 r. własność Skarbu Państwa, a wszelkie czynności prawne dokonane po tej dacie, nie mają wpływu na postępowanie komunalizacyjne. Ponadto organ wskazał, że treść księgi wieczystej [...], którą prowadzi Sąd Rejonowy dla [...] potwierdza, że grunt nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej [...] stał się własnością "P." na podstawie orzeczenia o wywłaszczeniu z [...] lutego 1962 r.

Wojewoda podkreślił przy tym, że wywłaszczenie konkretnej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa dokonane na wniosek państwowych osób prawnych nie stanowiło automatycznego nabycia przez te osoby prawa zarządu do wywłaszczonej nieruchomości. Prawo zarządu do nieruchomości państwowych osób prawnych na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej można ustalić tylko na podstawie obowiązujących do tej daty przepisów. W stosunku do działek nr [...] i [...] prawo zarządu mogło zostać ustanowione w drodze decyzji organu administracji państwowej stopnia podstawowego lub na podstawie zawartej za zezwoleniem tego organu umowy o przekazaniu nieruchomości pomiędzy jednostkami organizacyjnymi bądź umowy nabycia nieruchomości.

Na skutek wniesionego przez P. S.A., odwołania Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] maja 2011 r. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Komisja wskazała, że P. nie przysługiwał tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości w postaci prawa użytkowania lub zarządu, który eliminowałby komunalizację przedmiotowego mienia z mocy prawa. Ponadto samo wywłaszczenie nie stanowiło nigdy o ustanowieniu prawa użytkowania, czy zarządu.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podkreśliła ponadto, że żadne przepisy powojenne o Ziemiach Odzyskanych, nacjonalizacji, militaryzacji, włącznie z dekretem o majątkach opuszczonych i poniemieckich, a także o przejęciu przez państwo polskie mienia państwa [...], a także rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 września 1926 r., z którego wynika, że wszelkie nieruchomości, przeznaczone do użytku [...] stają się z chwilą ich nabycia przez przedsiębiorstwo "P." własnością Skarbu Państwa, przedsiębiorstwo zaś zatrzymuje je w swoim użytkowaniu i powierniczym zarządzie, formułujące z natury rzeczy ogólne zasady dotyczące dysponowania mieniem, nie mogły tworzyć po stronie P. konkretnie sformułowanego, w stosunku do geodezyjnie wyodrębnionej nieruchomości, ograniczonego prawa rzeczowego w postaci prawa użytkowania, czy prawa zarządu.

Poza tym organ wskazał na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 12 grudnia 1997 r., sygn. akt I SA/Wa 436/97 stwierdził, że przepisy § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 marca 1993 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 97) nie mają zastosowania w postępowaniu komunalizacyjnym, gdyż nie zostały wydane w celach uwłaszczeniowych. Ponadto organ wskazał na brak przesłanki w postaci prawa zarządu do spornej nieruchomości, po stronie przedsiębiorstwa państwowego.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły P. S.A. w W. wnosząc o jej uchylenie. W skardze zarzucono naruszenie:

- art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy komunalizacyjnej przez błędne zastosowanie tych przepisów w związku z błędnym uznaniem, iż przedmiotowa nieruchomość w dacie 27 maja 1990 r. należała do terenowych organów administracji stopnia podstawowego;

- art. 34 i 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. polegający na jego błędnej wykładni poprzez niezastosowanie pomimo, iż przepisy te stanowią podstawę nabycia z mocy prawa gruntów pozostających w posiadaniu P. co oznacza, że dla tych nieruchomości stosuje się art. 5 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.;

- art. 7, art. 8, art. 10, art. 15, art. 77 § 1 oraz art. 107 i art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu, ponieważ zarzut w niej zawarty ,dotyczący naruszenia przez organ art. 15 kpa i art. 107 par. 3 kpa jest trafny.

Stosownie do treści art. 15 kpa postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Jego brzmienie jednoznacznie wskazuje, że strona postępowania ma prawo do dwukrotnego merytorycznego rozpoznania swojej sprawy.

Powyższe oznacza, że organ II instancji zobowiązany jest ponownie rozpoznać sprawę, nie zaś poprzestać jedynie na kontroli decyzji organu I instancji rozpoznając zarzuty podniesione w odwołaniu przez stronę postępowania.

Słusznie zauważył skarżący, że wskazany pogląd znajduje potwierdzenie zarówno w ugruntowanych poglądach doktryny jak i orzecznictwa sądów administracyjnych. Podkreśla się przede wszystkim, że rozstrzygnięcie organu II instancji jest takim samym aktem stosowania prawa, jak rozstrzygnięcie organu I instancji, nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym równoważnym działaniu organu pierwszej instancji (T. Woś J. Zimmerman - glosa do uchwały SN z dnia 23.09.1986r. III AZP 11/86)

Idea zasady dwuinstancyjności sprowadza się zatem do obowiązku dwukrotnego merytorycznego rozpoznania sprawy zarówno w zakresie ustalenia stanu faktycznego, wskazania dowodów, oceny tych dowodów oraz rozważań prawnych, które mają w tej sprawie zastosowanie.

Treść i uzasadnienie zaskarżonej decyzji jednoznacznie wskazuje na naruszenie wskazanego obowiązku.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, w ocenie sądu, rozpoznając odwołanie P. SA , od decyzji Wojewody [...] z dnia [...].09.2010r., nie dokonała ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy.

W szczególności organ II instancji nie dokonał ustalenia stanu faktycznego sprawy, nie wskazał jakie dowody zostały w sprawie zebrane oraz nie dokonał ich ponownej oceny.

Niezależnie od powyższego Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa naruszyła treść art. 107 kpa, który stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Słusznie zarzuca skarżący, że decyzja organu II instancji wymogów tych nie spełnia. Brak jest w jej treści zarówno ustalenia stanu faktycznego sprawy jak i wskazania oraz oceny materiału dowodowego w szczególności w zakresie ustalenia stanu prawnego nieruchomości, podstaw wpisu widniejącego w księdze wieczystej, a także przeznaczenia nieruchomości.

Zważyć należy w tym miejscu, że w odwołaniu skarżący argumentował, że dokumenty będące podstawą wpisu w księdze wieczystej stanowią dowód, że P. SA ma tytuł do nieruchomości będących przedmiotem postępowania w sprawie.

Skarżący w treści odwołania zarzucił także, że Wojewoda [...] pominął w dokonanych przez siebie ustaleniach fakt, że w księdze wieczystej KW nr [...] ujawniony został zarząd ustanowiony na rzecz poprzednika skarżącego tj. PP P..

Nie ulega wątpliwości, że Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa w ogóle nie odniosła się do tych zarzutów i nie dokonała w tym zakresie żadnych własnych ustaleń.

Ostatecznie uznać należy, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji sprowadza się jedynie do zacytowania orzeczeń sądowych, które zapadły w innych sprawach dotyczących skarżącego oraz do odpowiedzi na zarzuty wniesione przez P. SA – także nie w pełni.

W związku z powyższym uznać należy, że zaskarżona decyzja narusza wymienione przepisy prawa co uzasadnia jej uchylenie.

Ponownie rozpoznając sprawę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uwzględni wskazane uwagi w ramach ponownego rozpoznania sprawy z poszanowaniem zasad wynikających z zasady dwuinstancyjności postępowania a następnie uzasadni swoje stanowisko z uwzględnieniem treści art. 107 § 3 kpa.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c i art. 152 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.