Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1341/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Sędzia WSA Donata Starosta Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 lutego 2021 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

K. P. (dalej również jako Skarżący) wniósł o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Skarżący, jako świadka wskazał J. M.. We wniosku Skarżący podał, że do "Solidarności" wstąpił w 1980 r. i wraz z J. M. "działał w podziemiu" do 1989 r. Skarżący wskazał, że był prześladowany. Do akt złożono świadectwo pracy z [...] lipca 1977 r. dokumentujące fakt zatrudnienia K. P. w okresie od [...] lipca 1975 r. do [...] lipca 1977 r. w Przedsiębiorstwie Państwowej Komunikacji Samochodowej na stanowisku konduktora. W trakcie postępowania Skarżący podał, że "roznosił ulotki" oraz "przekazywał prawdę o Katyniu".

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z [...] października 2018 r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 5 ust 1 w związku z art. 2 oraz art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 690, obecnie j.t. Dz.U. z 2020r. poz. 319 - dalej u.d.o.a.) odmówił K. P. potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniósł K. P. wskazując, że nie zgadza się z wydanym rozstrzygnięciem. Podkreślił, że jego czynna działalność jako działacza NSZZ Solidarność obejmowała czas strajków w R.. Działalnością kierował M. G., który – jak podano w piśmie z [...] listopada 2018 r. kierował działalnością i podobnie – jak Skarżący – został represyjnie zwolniony z pracy. Skarżący wskazał też na księdza W. R. z którym współpracował i który wraz z M. G. "kierowali do Solidarności".

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z [...] lutego 2019 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z [...] października 2018 r. Nr [...] Organ odwoławczy przytoczył treść art. 5 ust. 1 u.d.o.a. i wskazał, że Skarżący w toku postępowania przedłożył decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z [...] czerwca 2018 r. w której stwierdzono, że nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa oraz, że w archiwach Instytutu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez stronę lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Decyzja Prezesa IPN potwierdza, iż w przypadku Skarżącego nie zachodzą przesłanki negatywne, co do przyznania przedmiotowego statusu jednakże nie potwierdza, iż strona spełnia przesłanki określone w art. 2 lub 3 u.d.o.a.

Zgodnie z przepisem art. 2 u.d.o.a. działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia [...] stycznia 1956 r. do dnia [...] czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Według skarżącego jego działalność w latach 1980-1995 powinna być podstawą przyznania przez organ stosownych uprawnień. Wskazano, że organ zwrócił się do IPN o nadesłanie informacji na temat współpracy Skarżącego z księdzem W. R., jednak kwerenda dokonana przez IPN zakończyła się wynikiem negatywnym. Wskazano, że Skarżący podniósł, że był zaangażowany w działalność opozycyjną, ale nie podał na czym miała ona polegać.

K. P., kwestionując powyższą decyzję, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu podnosząc, że w aktach sprawy znajdują się tylko ustalenia dotyczące księdza W. R.. Skarżący zauważył, że wskazywał w postępowaniu na swoją współpracę z działaczem M. G., czego nie zweryfikowano.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 17 października 2019 r. sygn. akt IV SA/Po 364/19 uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że organ nie ustosunkował się do zgłaszanego przez Skarżącego wniosku z przesłuchania świadka w osobie J. M., który może potwierdzić charakter wykonywanej przez niego działalności opozycyjnej i doznanych represji. Sąd wskazał, że w aktach sprawy brak jest również dokumentów potwierdzających, że (tak jak uczyniono to w odniesieniu do osoby księdza W. R.) organ zwracał się do IPN o nadesłanie informacji, czy w zasobach tego organu znajdują się dokumenty dotyczące działalności opozycyjnej J. M. i współpracy Skarżącego z nim. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wyjaśniono również dlaczego, pomimo wskazań Skarżącego, w ocenie organu bezcelowe było przeprowadzenie dowodu z zeznań tego świadka. Sąd zauważył także, że Skarżący w toku postępowania wskazywał nazwisko nieżyjącego M. G.. Sąd zauważył również, że w aktach sprawy brak jest dokumentów potwierdzających, że organ zwracał się do IPN o nadesłanie informacji, czy w zasobach tego organu znajdują się dokumenty dotyczące działalności opozycyjnej M. G. i jego współpracy ze Skarżącym. Na tej podstawie Sąd uznał, że możliwości dowodowe nie zostały przez organ wyczerpane, co nie pozwala w sposób obiektywny ocenić ,czy dana okoliczność została, czy też nie została udowodniona.

Prowadząc ponownie postępowanie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przesłuchał w charakterze świadka J. M. i dopuścił również dowód z przesłuchania Skarżącego, który zeznał, że działalność opozycyjną rozpoczął w 1975 r., tj. gdy podjął pracę w PKS w [...]. Działalność ta polegała głównie na przekazywaniu prawdy historycznej oraz słuchaniu audycji Radia Wolna Europa. Następnie Skarżący oświadczył, że był zaangażowany w powstanie Solidarności RI, a działalność tę prowadził do wprowadzenia stanu wojennego. Ponownie w działalność Skarżący zaangażował się w 1989 r. a w okresie 1981-1989 r. nie prowadził działalności, ponieważ prowadził gospodarstwo rolne. Skarżący oświadczył także, że został zwolniony z pracy w związku z tym, że słuchał audycji RWE. Z kolei świadek zeznał, że współpracował z Skarżącym w okresie 1980-1981 r., kiedy to tworzony był związek Solidarności RI.

Ponadto w celu zweryfikowania materiału dowodowego pismem z [...] stycznia 2020 r. Szef Urzędu zwrócił się do Instytutu Pamięci o przekazanie informacji o działalności K. P. wraz z J. M. oraz M. G.. Pismem z dnia [...] kwietnia 2020 r. Skarżący wniósł o zakończenie kwerendy w IPN i wydanie decyzji na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego do tej pory.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z [...] lipca 2020 r. nr [...] ponownie utrzymał w mocy własną decyzję z [...] października 2018 r. W ocenie Szefa Urzędu zgromadzone dowody, w postaci złożonych w toku postępowania zeznań świadka i strony, nie dają podstaw do potwierdzenia stronie statusu działacza opozycji antykomunistycznej. Z oświadczeń wynika, że K. P. aktywnie zaangażował się w działalność związkową w ramach NSZZ "Solidarność" RI w latach 1980-1981, czyli w okresie wyłączonym przepisami ustawy od potwierdzenia statusu, jednakże świadkowie nie posiadają wiedzy, aby wnioskodawca w okresie stanu wojennego kontynuował działalność w podziemnych strukturach zawieszonego, a następnie zdelegalizowanego NSZZ "Solidarność" RI.

Tym samym w opinii organu brak jest przekonywujących dowodów, że Skarżący przez okres co najmniej 12 miesięcy prowadził w sposób zorganizowany oraz spełniającą przesłankę rygoru podlegania odpowiedzialności karnej w ówcześnie obowiązującym porządku prawnym, działalność na rzecz niepodległego bytu państwowego lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. W ocenie Szefa Urzędu zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza również, by Skarżący podlegał represjom, o jakich mowa w art. 3 u.d.o.a.

W ocenie Szefa Urzędu Skarżący nie udowodnił udziału własnego w wystąpieniu wolnościowym, które odbywałoby się na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Materiał dowodowy nie wskazuje również, by skarżący podlegał ustawowym represjom. Szef Urzędu wskazał, że jedynie deklarowane przez stronę publiczne wystąpienia krytykujące ówczesny system, czy słuchanie audycji radiowych nie stanowią działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Zaznaczono przy tym, że rozmaite przejawy poglądów politycznych m.in. wypowiedzi ocenne dotyczące ówczesnego ustroju politycznego, choćby krytyczne wobec postępowania ośrodka rządowego, nie wyczerpują znamion działań na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności. Stanowiły niewątpliwie przejaw biernego oporu wobec władz PRL, było demonstrowaniem swoich poglądów politycznych, jednakże nie było to działanie, które w jakikolwiek sposób miałoby doprowadzić do odzyskania przez Polskę suwerenności. Szef Urzędu wskazał również, że w toku prowadzonych postępowań Skarżący nie wykazał, że została z nim rozwiązana umowa o pracę w związku z wzięciem udziału w wystąpieniu wolnościowym. W konsekwencji okoliczność ta nie wyczerpuje znamion zaliczenia Skarżącego do osób legitymujących się statusem osoby represjonowanej z powodu poglądów politycznych.

K. P. kwestionując powyższą decyzję wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu oświadczając, że był do dyspozycji Solidarności i roznosił jej ulotki.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm. – dalej p.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, który decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z [...] października 2018 r. Nr [...] odmawiającą potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Podstawą prawną kontrolowanych decyzji są przepisy ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (t.j.: Dz. U. z 2020 r. poz. 319, dalej również jako: "u.d.o.a") oraz ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021, poz. 735 – dalej również jako: k.p.a.).

Zgodnie z przepisem art. 2 u.d.o.a. działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia [...] stycznia 1956 r. do dnia [...] czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Do tego okresu 12 miesięcy nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia [...] sierpnia 1980 r. do dnia [...] grudnia 1981 r.

Według art. 3 u.d.o.a. osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która w okresie od dnia [...] stycznia 1956 r. do dnia [...] lipca 1990 r. prowadziła określone enumeratywnie w ustawie działania lub doznała wymienionych w przepisie represji, t.j.:

1) przebywała w:

a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce,

b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. poz. 154, z 1982 r. poz. 18, z 1989 r. poz. 178 oraz z 2011 r. poz. 342) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym:

a) na skutek działania wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2019 r. poz. 1882), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni,

b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia,

c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu,

d) została z nią rozwiązana umowa o pracę,

e)została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły,

f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok;

4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

W myśl art. 4 u.d.o.a. status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie:

1) która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 31 lipca 1990 r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i

2) co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

Przez dokumenty wytworzone przy udziale tej osoby, przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa rozumie się także pomoce ewidencyjne, takie jak dzienniki rejestracyjne, inwentarze archiwalne, karty ewidencyjne i Zintegrowany System Kartotek Operacyjnych organów bezpieczeństwa państwa, jeżeli potwierdzają fakt rejestracji jej w charakterze tajnego informatora lub pomocnika organów bezpieczeństwa państwa.

Na podstawie art. 5 ust. 1 u.d.o.a. status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4.

Przed przystąpieniem do kontroli zaskarżonej decyzji należy podkreślić, że w kontrolowanej sprawie zapadł już uprzednio prawomocny wyrok sądu administracyjnego, a mianowicie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 17 października 2019 r. sygn. akt IV SA/Po 36419.

Jest to o tyle istotne, że w myśl art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przez "ocenę prawną" rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt, zostało uznane za błędne, bądź za prawidłowe. Natomiast "wskazania co do dalszego postępowania" dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (zob. A. Kabat [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el. 2019, uw. 3 i 5 do art. 153).

W świetle cytowanego art. 153 p.p.s.a. zarówno organ administracji publicznej ponownie rozpoznający sprawę, jak i wojewódzki sąd administracyjny, są zasadniczo związane oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi we wcześniejszym, prawomocnym wyroku. Utrata mocy wiążącej takich ocen i wytycznych następuje jedynie wyjątkowo – przede wszystkim w razie wzmiankowanej w art. 153 p.p.s.a. zmiany stanu prawnego, powodującej, że pogląd sądu stanie się nieaktualny; a ponadto w razie zmiany, po wydaniu orzeczenia sądowego, istotnych okoliczności faktycznych sprawy, bądź też na skutek wzruszenia orzeczenia zawierającego ocenę prawną, w przewidzianym do tego trybie (por. A. Kabat [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el. 2019, uw. 9 do art. 153).

Żadna z przywołanych wyżej okoliczności nie wystąpiła w niniejszej sprawie, wobec czego zarówno orzekające ponownie – po ww. prawomocnym wyroku WSA w Poznaniu – organ, jak i Sąd w obecnym składzie, pozostawały związane oceną prawną i wytycznymi zawartymi w tym wyroku.

W konsekwencji podstawową powinnością Sądu było sprawdzenie, czy organ administracji – stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. – przy wydaniu kontrolowane decyzji zastosował się do wskazań i ocen zamieszczonych w wyroku, i czy nie powtórzył wytkniętych w nim uchybień.

W ocenie Sądu, w sprawie nie doszło do naruszenia art. 153 p.p.s.a., które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ administracji prawidłowo wykonał zalecenia zawarte w wyroku dnia 17 października 2018 r. sygn. akt IV SA/Po 364/19. W wyroku tym Sąd uznał zaskarżoną decyzję za przedwczesną: "materiał dowodowy zgromadzony dotychczas nie jest kompletny, dokonane przez organ ustalenia należy uznać za przedwczesne, gdyż wbrew wymogom art. 80 k.p.a. możliwości dowodowe nie zostały przez organ wyczerpane, co nie pozwala w sposób obiektywny ocenić, czy dana okoliczność została, czy też nie została udowodniona. Jak podano wyżej możliwe było i jest nadal uzupełnienie materiału dowodowego m.in. poprzez przesłuchanie świadka J. M. i samego Skarżącego oraz weryfikację informacji, czy w zasobach IPN znajdują się dokumenty dotyczące działalności opozycyjnej M. G. i J. M. oraz współpracy Skarżącego z nimi." Sąd wskazał nadto, że "rzeczą organu będzie również ustalenie, w porozumieniu ze Skarżącym, zasadności przesłuchania Z. M. i ocena wartości dowodowej tych ustaleń w sprawie zainicjowanej wnioskiem Skarżącego."

Sąd stwierdza, że nadesłane przez Instytut Pamięci Narodowej materiały dotyczące J. M. oraz M. G. nie zawierają danych wskazujących na zasadność potwierdzenia w stosunku do Skarżącego statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Okoliczności takie nie zostały również wskazane w treści zeznań Skarżącego i J. M..

Skarżący zeznał, że działalność opozycyjną rozpoczął w 1975 r. – na terenie zakładu pracy słuchał Radia Wolna Europa i przekazywał informacje "dotyczące prawdy historycznej". Nie wskazał jednak na żadne okoliczności, które mogłyby wskazywać na spełnienie przesłanek z art. 2 u.d.o.a., w szczególności na prowadzenie, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożonej odpowiedzialnością karną, działalności na rzecz odzyskania przez Polskę suwerenności i niepodległości lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce przez co najmniej 12 miesięcy. W szczególności słusznie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdził, że znamion takiej działalności nie może wyczerpywać słuchanie audycji radiowych, czy ocenne wypowiedzi dotyczące ustroju politycznego. Skarżący wskazuje także na swe zaangażowanie (potwierdzone w zeznaniach J. M.) w organizowanie NSZZ RI "Solidarność". Tej działalności nie można jednak uwzględnić z uwagi na wyłączenie z art. 2 ust. 2 u.d.o.a. Sam Skarżący zeznał, że działalność w NSZZ RI "Solidarność" prowadził "do wprowadzenie stanu wojennego", nie wskazując na jakiekolwiek jej późniejsze przejawy aż do reaktywowania związku w roku 1989. Jak wynika z zeznań Skarżącego w latach 1981 – 1989 prowadził on gospodarstwo rolne i pracował prywatnie.

Skarżący nie wskazał także na okoliczności uzasadniające przyjęcie, że był osobą represjonowaną z powodów politycznych. Zeznał wprawdzie, że z powodu słuchania Radia Wolna Europa został w 1977 r. zwolniony z pracy. Po pierwsze jednak znajdujące się w aktach (k. 17 akt adm.) świadectwo pracy wskazuje na rozwiązanie stosunku pracy w drodze porozumienia stron (a Skarżący podczas przesłuchania nie udzielił odpowiedzi na pytanie o przyczynę takiego stanu rzeczy), po drugie zaś w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazuje się, że udział w wystąpieniu wolnościowym nie jest wprawdzie pojęciem zdefiniowanym, jednakże musi być formą świadomego uczestnictwa, w przedsięwzięciu zorganizowanym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka, a ponadto, pojęcie "wystąpienie" oznacza w języku polskim "publiczne zabranie głosu" i "zorganizowane działanie podjęte przeciwko czemuś" (https://sjp.pwn.pl/slowniki/) (por. wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2019 r. sygn. akt II OSK 1039/18). Zgodzić się zatem należy ze stanowiskiem, że wystąpienie musi co do zasady wiązać się z zewnętrzną manifestacją sprzeciwu przeciwko jakiemuś zjawisku lub działaniu osób, albowiem nie jest niczym innym, jak "publicznym okazywaniem uczuć, postawy wobec czegoś lub kogoś przez jednostkę lub grupę, pokazaniem swoich poglądów i opinii na ważne sprawy polityczne i społeczne." Nie można zatem pojęcia "wystąpienie wolnościowe" interpretować w sposób rozszerzający i przyjmować, że każde zachowanie, wskazujące na brak akceptacji działań podejmowanych przez ówczesne władze i wyrażające niezadowolenie z braku poszanowania praw politycznych człowieka może być potraktowane jako indywidualne wystąpienie o charakterze wolnościowym w rozumieniu ustawy. Przyjęcie takiej interpretacji prowadziłoby bowiem do uznania, że z tego rodzaju wystąpienia były udziałem większej części społeczeństwa polskiego niezadowolonej z panującego ustroju, braku demokracji i poszanowania praw i wolności obywatelskich (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2020 r. w sprawie II OSK 3174/19, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie: CBOSA).

Pismem z dnia [...] kwietnia 2020 r. (k. 145 akt adm.) Skarżący zwrócił się do organu o rozpatrzenie sprawy na podstawie tych dokumentów, które są w urzędzie. W takiej sytuacji nie było, w ocenie Sądu, naruszeniem przez organ art. 153 p.p.s.a. odstąpienie od przesłuchania Z. M.. W sprawie IV SA/Po 364/19 Sąd wszak wyraźnie zaznaczył, że ustalenie zasadności przesłuchania tej osoby ma nastąpić "w porozumieniu ze Skarżącym". Podkreślenia wymaga tu także ta okoliczność, że sam skarżący w toku postępowania nie wskazał na zaistnienie w przeszłości takich wydarzeń, które w wypadku pozytywnego zweryfikowania (np. w drodze przesłuchania świadków) skutkować by mogły potwierdzeniem jego statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. W szczególności nie wskazał na spełniający ustawowe przesłanki co najmniej dwunastomiesięczny okres działalności w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi (poza okresem od [...] sierpnia 1980 r. do [...] grudnia 1981 r.), ani na udział w wystąpieniu wolnościowym, którego skutkiem byłyby wskazane w ustawie represje.

Skarga, jako nieuzasadniona podlega zatem oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Końcowo wskazać należy, że skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (j.t Dz.U. z 2020 poz. 1842 ze zm.) z uwagi na zaistnienie sytuacji szczególnej związanej z intensyfikacją rozwoju epidemii COVID-19 i związanym z tym zagrożeniem dla życia i zdrowia stron oraz brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość.