Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1630/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Orzeczono o wymierzeniu grzywny za niewykonanie wyroku-art. 154 PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 154 par. 1 i 7 w zw. z  art. 154 par. 6oraz  art. 154  par. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.), Sędziowie: sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, sędzia WSA Przemysław Żmich, , po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. D. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 505/15 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 6000 (sześć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego B. D. sumę pieniężną w kwocie 2000 (dwa tysiące) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz B. D. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

B.D. (dalej: "skarżący") pismem z [...] czerwca 2021 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku tego Sądu z 23 października 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 550/15.

Powyższym wyrokiem Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] lutego 2014 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] ozn. hip. "[...]" - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Te wraz z odpisem prawomocnego wyroku doręczone zostały zaś organowi [...] stycznia 2016 r.

W związku ze zwłoką w wykonaniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokami z: 5 września 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 968/17 oraz 11 grudnia 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 11721/18 wymierzył Prezydentowi [...] grzywny w wysokości odpowiednio: 2000 i 4000 złotych, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przy czym w wyroku z [...] grudnia 2018 r. oddalono skargę w zakresie zgłoszonego w niej żądania przyznania skarżącemu sumy pieniężnej. Mimo to sprawa odszkodowania nadal pozostawała nierozpoznana. W tym stanie rzeczy skarżący po raz kolejny wezwał Prezydenta [...] do wykonania wyroku (pismem z [...] kwietnia 2021 r.), a następnie wniósł przywołaną na wstępie skargę, żądając w niej: wymierzenia organowi grzywny w maksymalnej wysokości przewidzianej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) przywoływanej dalej jako: "p.p.s.a."; zasądzenia od organu na rzecz skarżącego – na zasadzie określonej w art. 154 § 7 p.p.s.a. - sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., tj. pięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa GUS; stwierdzenia, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa na zasadzie art. 154 § 2 p.p.s.a.; a także zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W motywach skargi przedstawili przebieg dotychczasowego postępowania, zwracając uwagę na pięcioletnią zwłokę w wykonaniu wyroku oraz bezskuteczność uprzednio zastosowanych środków służących zdyscyplinowaniu organu i wystosowywanych do niego wezwań. Jednocześnie zwracali uwagę, że wobec rażącego charakteru zwłoki za zasadny uznać należy wniosek o zasądzenie od organu sumy pieniężnej, jak również na okoliczność, że bez nałożenia na organ dodatkowej sankcji wniosek o odszkodowanie w dalszym ciągu pozostanie nierozpoznany.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując, że w toku prowadzonego postępowania podjęto szereg czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji merytorycznej. Podkreślił, że z uwagi na wynikający z treści art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) dalej: "k.p.a.", obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz określeniu czy grunt objęty roszczeniem spełnia przesłanki z art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm.). Wskazał, że Biuro Spraw Dekretowych Urzędu [...] zwróciło się z ponownym wnioskiem do Archiwum Państwowego w [...] w celu pozyskania dokumentów lokalizacyjnych, a w szczególności dotyczących budowy i rozbudowy ul. [...] oraz o nadesłanie książek meldunkowych prowadzonych dla przedmiotowego budynku obejmujących okres sprzed 1959 r., a także do Biura Geodezji i Katastru o nadesłanie dokumentów dotyczących realizacji ul. [...] w tym pozwoleń na budowę, decyzji lokalizacyjnych, protokołów zdawczo odbiorczych. Nadto w niniejszej sprawie zaistniała konieczność zlecenia opracowania geodezyjnego polegającego na sporządzeniu mapy sytuacyjnej z rozliczeniem w działkach ewidencyjnych, wykreśleniu nieruchomości na zdjęcia lotnicze z 1947 r.,1951 r., 1953 r. oraz określeniu przeznaczenia nieruchomości w Ogólnym Planie Zabudowania [...] zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych dnia [...] sierpnia 1931 r. Termin przedmiotowego zlecenia nie został jeszcze określony. Jednocześnie stwierdził, że pandemia wirusa SARs-CoV-2 przyczyniła się do zamknięcia wielu instytucji, w tym m.in. archiwów i sądów, co spowodowało utrudniony dostęp do dokumentów znajdujących się w zasobach tych instytucji, co z kolei wydłuża czas trwania postępowań administracyjnych. W związku z powyższym termin sporządzenia opinii geodezyjnej może ulec wydłużeniu z przyczyn niezależnych od organu. Podniósł, że pełnomocnicy stron byli informowani pismami z [...] lutego 2021 r. oraz z [...] kwietnia 2021 r. o powyższych wystąpieniach i przyczynie zwłoki w załatwieniu sprawy, wskazany został również termin planowanego zakończenia przedmiotowego postępowania tj. [...] lipca 2021 r., który jeszcze nie upłynął.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga jest zasadna.

Wniesiona ona została w trybie art. 154 p.p.s.a., który w § 1 stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa w tym przepisie, stosownie do § 6 art. 154 p.p.s.a., wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2 art. 154). Uwzględniając skargę sąd, w myśl § 7 art. 154 p.p.s.a., może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Przy czym w myśl art. 154 § 3 p.p.s.a. wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi.

W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że Prezydent [...] nie rozpoznał sprawy zainicjowanej wnioskiem z [...] lutego 2014 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] ozn. hip. "[...]", w terminie wyznaczonym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 października 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 550/15, który to termin ekspirował [...] stycznia 2016 r. Nie uczynił tego także do chwili obecnej, mimo uprzedniego wezwania przez stronę do wykonania wyroku, jak też dwukrotnego wymierzenia Prezydentowi [...] grzywny (wyrokiem z 5 września 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 968/17 i z 11 grudnia 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1172/18).

Oznacza to, że Prezydent pozostaje przy jego wykonywaniu w stanie bezczynności, która w tych okolicznościach przybiera postać kwalifikowaną, a więc rażąco narusza prawo, tj. art. 286 § 2 p.p.s.a., jak też art. 153 p.p.s.a. i art. 12 k.p.a. Taką jej ocenę uzasadnia to, że w uprzednio wydanych orzeczeniach zwłokę w wykonaniu wyroku w ten sposób prawomocnie już oceniono, a od tego czasu uległa ona jedynie zwiększeniu i obecnie trwa niemal 6 lat. Stąd także zasadne jest wymierzenie mu z tego tytułu grzywny, jak też przyznanie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej. Decydując o zastosowaniu tej ostatniej sankcji finansowej Sąd, stanął na stanowisku, iż przyznanie stronie bezskutecznie oczekującej na wykonanie przez organ administracji publicznej prawomocnego wyroku, ma uświadomić jej, że nie jest ona bezbronna, a sąd administracyjny widzi wszystkie dolegliwości i niedostatki, jakich on doznaje na skutek przewlekłego prowadzenia jej sprawy i że obejmuje ją swoją ochroną. Niewątpliwie zaś trwające ponad 6 lat po wydaniu wyroku (a 8 - licząc od złożenia wniosku) postępowanie administracyjne jest nie tylko dotkliwe przez sam fakt długotrwałości jego prowadzenia, ale również ze względu na konieczność przez cały ten okres realizowania obowiązków procesowych, jak choćby informowania organów o ewentualnych zmianach adresowych, ponawiania różnego rodzaju czynności, czy wreszcie ponoszenia kosztów pomocy prawnej. Jakkolwiek zaznaczyć należy, że suma pieniężna nie jest instrumentem uzyskiwania dochodu przez strony skarżące zwłokę organu w załatwieniu sprawy, czy ekwiwalentu dochodzonego w postępowaniu administracyjnym odszkodowania. Przy samym wymiarze grzywny oraz sumy pieniężnej Sąd uwzględnił natomiast, że w ostatnim czasie organ podjął, działania ukierunkowane na jej załatwienie, występując m.in. do: Archiwum Państwowego w [...] o przesłanie materiałów inwentaryzacji zniszczeń Biura [...], a także odpisu wykazu hipotecznego; do Sądu Rejonowego dla [...][...] Wydział [...] o wydanie odpisu wykazu hipotecznego; do [...] Biura Historycznego o przekazanie zdjęć lotniczych, a nadto Wydziału [...] dla dzielnicy [...] oraz Biura [...] Urzędu [...] o stosowne dokumenty. Świadczy to o woli zakończenia postepowania. Z tego względu kwoty grzywny i sumy pieniężnej Sąd ustalił odpowiednio na 6000 i 2000 złotych, a nie jak oczekiwał tego skarżący w maksymalnej przewidzianej prawem wysokości.

Wynikające z zastosowanych środków łączne obciążenie finansowe organu (8000 złotych) jest w ocenie Sądu na tyle dotkliwe, że powinno skłonić go do wydania decyzji, bez konieczności podejmowania przez skarżącego kolejnych przymuszających organ do tego działań prawnych, jak również w sposób wystarczający zrekompensuje skarżącemu uzasadnione poczucie krzywdy wynikające z lekceważenia jego prawa do uzyskania wiążącego stanowiska organu administracji publicznej w zainicjowanej przez niego sprawie bez zbędnej zwłoki.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i 7 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1-3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.).