Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SAB/Po 114/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczyności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania
Powołane przepisy: article: art. 12, art. 35, art. 36, art. 37
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 119 pkt 4, art. 149 par. 1 pkt 3, par. 1a, par. 2, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 27 października 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska – Tylewicz (spr.) Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 października 2021 roku sprawy ze skargi B. B. na bezczynność Wojewody w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy I. umarza postępowanie w części dotyczącej żądania zobowiązania Wojewody do załatwienia wniosku skarżącego z dnia [...] listopada 2019 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, II. stwierdza, że Wojewoda dopuścił się bezczynności i przewlekłości w załatwieniu wniosku skarżącego z dnia [...] listopada 2019 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, III. stwierdza, że bezczynność i przewlekłość, której mowa w pkt II sentencji wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, IV. oddala skargę w pozostałej części, V. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] czerwca 2021 r. B. B. (dalej jako strona lub skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność i przewlekłość Wojewody w przedmiocie rozpoznania jego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. W skardze wniesiono o:

1. stwierdzenie, że postępowanie w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt i pracę nie zostało zakończone w ustawowym terminie, a ponadto zostało dotknięte przewlekłością,

2. zobowiązanie organu do wydania decyzji w sprawie w terminie 14 dni od dnia rozstrzygnięcia,

3. stwierdzenie, że przewlekłość oraz bezczynność miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

4. przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną w wysokości [...] zł.

Z uzasadnienia skargi wynika, że w dniu [...] listopada 2019 r. został złożony wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy cudzoziemca w związku z zamiarem powierzenia wykonywania pracy. Zdaniem skarżącego postępowanie powinno być zakończone bez zbędnej zwłoki - nie później niż w dniu [...] grudnia 2019 r., a w przypadku szczególnych komplikacji, nie później niż w dniu [...] stycznia 2020 r., tj. w terminach określonym w art. 35 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 poz. 256 dalej k.p.a.). Mimo upływu ww. terminów, dnia wniesienia skargi nie została wydana decyzja ani inna forma rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie skarżącego Wojewoda dopuścił się zarówno bezczynności jak i przewlekłości w rozpoznaniu jego sprawy.

Skarżący zwrócił uwagę, że pierwsze czynności w tej sprawie zostały podjęte po ponad 12 miesiącach od ustawowego, 1-miesięcznego terminu na zakończenie sprawy - która bezspornie nie ma charakteru szczególnie skomplikowanego.

Brak bowiem potwierdzenia, że organ gromadził materiał dowodowy lub występował do innych organów, wskazujących na niezaistnienie bezczynności. Mimo licznych ponagleń i sprawnego uzupełniania dokumentów, organ nie dążył do sprawnego załatwienia sprawy.

Podkreślono, że skarżący nie tylko posiada pracodawcę, który deklaruje zatrudnienie (jest to spółka HAND - MIĘS Polowczyk Sp. z o.o. z siedzibą w Miąskowie), ale również pozostaje obecnie na utrzymaniu pracodawcy, ponieważ firma ta zapewnia zamieszkania i wyżywienie - co oznacza, że szkoda istnieje nie tylko po stronie skarżącego, ale również po stronie osób trzecich i ma wymierny zakres finansowy, który obejmuje koszty noclegu, wyżywienia, dobrowolnego ubezpieczenia i innych wydatków.

W ocenie strony skarżącej doszło do naruszenia:

1. art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 poz. 256 dalej k.p.a.) poprzez uchylanie się od obowiązku załatwienia sprawy w ustawowym terminie wbrew obowiązującym przepisom k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. poprzez działanie wbrew przepisom prawa, co powoduje utratę zaufania do władzy publicznej,

2. art. 12 § 1 k.p.a. poprzez pozostawanie w bezczynności w sytuacji, gdy organ administracji publicznej powinien działać wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy,

3. art. 35 § 2 i 3 k.p.a. poprzez pozostawanie w bezczynności w sytuacji, gdy w przypadku wniosku niezawierającego braków formalnych organ winien był załatwić sprawę niezwłocznie. Natomiast w przypadku sprawy wymagającej wszczęcia postępowania wyjaśniającego sprawa powinna być załatwiona nie później niż w ciągu miesiąca, a w przypadku sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż wciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i opisał stan faktyczny sprawy.

W dniu [...] listopada 2019 r. skarżący wystąpił do Wojewody z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w celu wykonywania pracy na rzecz H. SP. Z O.O., [...], [...] nad W., na stanowisku: rzeźnik. Wniosek został złożony za pośrednictwem Poczty Polskiej.

Pismem z dnia [...] stycznia 2021 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych: prawidłowe i kompletne uzupełnienie formularza wniosku (wraz z załącznikiem nr [...]) oraz jego czytelne podpisanie, przedłożenie 4 aktualnych fotografii, złożenie ważnego dokumentu podróży, stawienie się w siedzibie urzędu i złożenie odcisków linii papilarnych, w terminie 60 dni od dnia odbioru wezwania. Ww. pismo doręczono skarżącemu [...] stycznia 2021 r.

Pismem z dnia [...] lutego 2021 r. pełnomocnik skarżącego przesłał uzupełnienie dokumentacji wniosku, wskazując że podczas spotkania w celu pobrania odcisków linii papilarnych przekazane zostaną 4 aktualne fotografie.

Pismem z dnia [...] lutego 2021 r. skarżący reprezentowany przez pełnomocnika wniósł ponaglenie do Szefa Urzędu Do Spraw Cudzoziemców na niezałatwienie jego sprawy w ustawowym terminie, wskazując że Wojewoda dopuścił się zarówno przewlekłości jak i bezczynności.

Następnie [...] marca 2021 r. Wojewoda zawiadomił skarżącego, że postępowanie administracyjne w sprawie zezwolenia na pobyt zostanie zakończone do [...] września 2021 r.

Pismem z dnia [...] marca 2021 r. pełnomocnik skarżącego wniósł kolejne ponaglenie do organu, żądając jednocześnie wydania decyzji w terminie 1 miesiąca.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] uznał ponaglenie za nieuzasadnione.

Wezwaniem z dnia [...] maja 2021 r. zobowiązano skarżącego do przedłożenia oryginału aktualnego dokumentu potwierdzającego posiadanie zapewnionego miejsca zamieszkania na terytorium RP, w terminie 21 dni od dnia odbioru pisma.

Zawiadomieniem z dnia [...] czerwca 2021 r. organ poinformował skarżącego, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala na wydanie decyzji w sprawie. Jednocześnie wskazano, że złożone przez stronę oświadczenie o zapewnieniu zakwaterowania w RP z dnia [...] maja 2021 r. zostało przesłane na kserokopii niepotwierdzonej za zgodność z oryginałem. Skarżącemu wyznaczono 14-dniowy termin na uzupełnienie ww. braku.

Pismem z [...] czerwca 2021 r. pełnomocnik skarżącego przesłał oświadczenie prezesa zarządu pracodawcy skarżącego o zapewnieniu mu miejsca zamieszkania.

Decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] Wojewoda udzielił skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium RP do dnia [...] lipca 2024 r.

Mając na uwadze ww. stan faktyczny sprawy Wojewoda stwierdził, że brak jest podstaw do zarzucania mu bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania. Wskazał, że opóźnienia w załatwieniu niniejszej sprawy nie są skutkiem lekceważenia obowiązujących przepisów, czy braku świadomości ciążących na Wojewodzie obowiązków.

W związku z faktem, iż wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy zawierał braki formalne, organowi I instancji nie rozpoczął się bieg terminu do rozpatrzenia sprawy, w związku z czym organ nie dopuścił się bezczynności, którą należy utożsamić z niezałatwieniem sprawy w terminie. Stanowisko takie zostało przedstawione w uzasadnieniu postanowienia Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] kwietnia 2021 r., uznającym ponaglenie w sprawie skarżącego za nieuzasadnione. Dopiero po usunięciu braków formalnych wniosku, postępowanie administracyjne mogło zostać wszczęte, a wniosek mógł zostać skierowany do zaopiniowania przez odpowiednie organy.

Wojewoda wskazał, że podejmował w sprawie czynności zmierzające do efektywnego załatwienia sprawy, tj. poinformował skarżącego o wszczęciu postępowania, jednocześnie wyznaczając termin, w którym postępowanie zostanie zakończone, jak i wzywając do uzupełnienia wniosku o brakujące dokumenty. Wyznaczając nowy termin zakończenia sprawy na [...] września 2021 r. organ kierował się liczbą spraw będących obecnie w toku i możliwościami kadrowymi Wydziału Spraw Cudzoziemców w W. Urzędzie Wojewódzkim w P.. Zdaniem organu nie ma podstaw aby zarzucać mu bezczynność i przewlekłość w prowadzeniu sprawy skarżącego. Wojewoda wniósł również o oddalenie wniosku o przyznanie sumy pieniężnej na rzecz skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 235 ze zm. dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ Sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 zwanej p.p.s.a., zgodnie z którym: zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1), zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2) oraz stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności (pkt 3). Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie do art. 149 § 1b p.p.s.a. sąd może też orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, a na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. także o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. warunkiem dopuszczalności skargi jest uprzednie wyczerpanie środków zaskarżenia. W myśl art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Oznacza to, że wniesienie takiej skargi należy poprzedzić ponagleniem, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a. przy czym skarga jest dopuszczalna niezależnie od tego, czy stanowisko organu wyższego stopnia było pozytywne, czy też negatywne, a nawet - czy ponaglenie zostało rozpoznane. Wystarczające jest wykazanie samego faktu wniesienia przez stronę skarżącą stosownego ponaglenia. W rozpoznawanej sprawie warunek wniesienia ponaglenia został spełniony, a strona skarżąca w ponagleniu wskazała, że organ dopuszcza się bezczynności, jak i przewlekłego prowadzenia postępowania o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy (k. 52 akt administracyjnych).

Przeprowadzona ocena legalności wykazała, że skarga jest zasadna zarówno co do zarzutu bezczynności organu jak i przewlekłego prowadzenia postępowania.

Odnosząc się do treści pojęć bezczynność oraz przewlekłość podkreślić trzeba, że są to dwa stany zaniechania organu, w wyniku których konkretna sprawa indywidualna nie zostaje załatwiona w terminie. Oceniając działanie organów w tym kontekście uwzględnić trzeba, że organy administracji zobowiązane są do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym zasady szybkości postępowania, nakazującej organom wnikliwe i szybkie działanie w sprawie przy wykorzystaniu możliwie najprostszych środków prowadzących do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.). Realizacji tej zasady służy m.in. przepis art. 35 § 1 k.p.a., wedle którego organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Do terminów powyższych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Dotyczy to również przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 k.p.a.).

Dokonując rozróżnienia stanu bezczynności i przewlekłości wskazać należy, że obydwa pojęcia zostały zdefiniowane odpowiednio w art. 37 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a. uzyskując odmienny znaczeniowo sens. Bezczynność zachodzi wtedy, gdy sprawy nie załatwiono w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast przewlekłość ma miejsce, gdy postępowanie trwa dłużej niż jest to niezbędne do wyjaśnienia sprawy. Pojęcie przewlekłości jest więc pojęciem nieco szerszym ponieważ przewlekłość to nie tylko długotrwała bezczynność, lecz również sytuacja, w której organ przykładowo mnoży czynności w celu wyjaśnienia sprawy ponad potrzeby wynikające z istoty sprawy (por. wyrok NSA z dnia 16 lipca 2020 r., sygn. akt I GSK 631/20, wszystkie powołane w uzasadnianiu orzeczenia są dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych – w skrócie CBOSA).

Organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności wówczas, gdy mimo istnienia ustawowego obowiązku, w prawnie ustalonym terminie, nie zakończył postępowania wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosowanej czynności. Z bezczynnością mamy więc do czynienia w sytuacji, gdy brak jest aktywności organu w danej sprawie, w tym również nie wywiązuje się on z obowiązku zawiadomienia strony o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie i wyznaczenia nowego terminu jej rozpatrzenia. W konsekwencji przedmiotem skargi na bezczynność jest brak wydania określonego aktu w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Skarga taka stanowi środek prawny mający na celu ochronę praw jednostki poprzez przymuszenie organu do podjęcia żądanego działania, a w następstwie tego likwidację stanu opieszałości występującą po stronie organu. Sąd kontroluje, czy organ administracji w terminie zakreślonym przepisami prawa procesowego załatwił sprawę, czy też nie. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia to, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. Okoliczności, które spowodowały zwłokę organu oraz sposób działania organu w toku rozpoznania sprawy (czy też zaniechania), w tym stopień przekroczenia terminów, mają jedynie znaczenie dla oceny, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była rażąca.

Przewlekłość z kolei obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, a także nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Z przewlekłością mamy więc do czynienia w sytuacji nieefektywnego działania organu, dokonywania czynności w dużym odstępie czasu, wykonywania czynności pozornych, maskujących bezczynność w sposób formalny, tj. gdy dochodzi do mnożenia czynności i dokonywania czynności zbędnych, co prowadzi do przedłużenia postępowania. Stąd przewlekłość ma miejsce wówczas, gdy organowi można skutecznie postawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, aby zakończyło się ono w przewidzianym prawem terminie (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 349/18, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 25 maja 2021 r., sygn. akt II SAB/Gd 26/21 i wyrok WSA w Opolu z dnia 16 maja 2019 r., sygn. akt II SAB/Op 21/19; i powołane tam orzecznictwo NSA).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd dokonał analizy czynności podejmowanych przez Wojewodę w przedmiotowej sprawie i uznał, że organ prowadził postępowanie w sposób przewlekły i do dnia wniesienia skargi do sądu pozostawał w bezczynności. Stan ten ustał dopiero na skutek wydania decyzji z dnia [...] lipca 2021 r. udzielającej skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy do [...] lipca 2024 r. (k. 81 akt administracyjnych).

Wydanie takiej decyzji nie wyłączało jednak uwzględnienia wniesionej skargi, a jedynie skutkowało koniecznością umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu lub podjęcia czynności, tj. w zakresie wynikającym z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a; o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku wydanego w niniejszej sprawie. O ile bowiem oceniając, czy organ pozostaje w bezczynności Sąd bierze pod uwagę sytuację istniejącą w dacie orzekania, to ustanie bezczynności nie zwalnia Sądu z obowiązku orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy w sprawie istotnie wystąpiła bezczynność i czy miała ona miejsce rażącym naruszeniem prawa. To samo dotyczy oceny w przedmiocie przewlekłego prowadzenia postępowania, która może być dokonana jeśli skarga w tym zakresie została wniesiona przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie (por. uchwała NSA z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19, CBOSA).

Stwierdzając w niniejszej sprawie bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania, które w ocenie Sądu miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, Sąd uwzględnił, że od dnia złożenia przez skarżącego wniosku o udzielenie pozwolenia na pobyt czasowy (21 listopada 2019 r.) do dnia ustania bezczynności na skutek wydania decyzji minęło ponad 18 miesięcy. Niewątpliwie zatem znacznie przekroczone zostały terminy przewidziane dla rozpoznania sprawy, wskazane w przepisach art. 35 k.p.a. Podkreślić trzeba, że pierwszą czynnością organu było wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku, wystosowane dopiero [...] stycznia 2021 r. a więc 13 miesięcy po otrzymaniu wniosku. O ile też od tej daty organ podejmował działania, to jednak nie skutkowały one efektywnym załatwieniem sprawy. Nie były podejmowane niezwłocznie oraz z wymaganą koncentracją i należytą starannością w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym. Nie ma przy tym racji organ twierdząc w odpowiedzi na skargę, że nie miał możliwości skutecznego prowadzenia postępowania przed uzupełnieniem braków formalnych wniosku.

Podkreślić należy, że postępowanie w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, zgodnie z art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2020 r., poz. 35 ze zm. zwanej dalej ustawą), wszczynane jest na wniosek strony. Wobec braku uregulowań szczególnych w tym zakresie, na podstawie art. 61 § 3 k.p.a. przyjąć należy, że datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Jeżeli natomiast wniosek nie został złożony przez cudzoziemca osobiście, stosownie do art. 105 ust. 2 ustawy, wojewoda zobowiązany jest wezwać go do osobistego stawiennictwa w terminie nie krótszym niż 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Podobnie też, w przypadku braków formalnych wniosku organ, na podstawie do art. 64 § 2 k.p.a., zobowiązany jest wezwać stronę do ich uzupełnienia w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.

Powyższe oznacza, że złożenie wniosku przez skarżącego nakładało na organ obowiązek podjęcia - z uwzględnieniem terminów określonych w art. 35 k.p.a. oraz zasady szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.), czynności koniecznych do załatwienia wniosku w tym zmierzających do uzupełnienia braków formalnych. Tymczasem do wniesienia przez pełnomocnika skarżącego pisma o podanie informacji na temat stanu sprawy (i ujawnienia się jako pełnomocnik w sprawie- uw. Sądu), które wpłynęło do organu [...] stycznia 2021 r., organ nie podjął w sprawie żadnych działań. Dopiero po otrzymaniu ww. pisma podjął pierwszą czynność, nastąpiło to pismem z dnia [...] stycznia 2021 r. Niewątpliwie brak jakiejkolwiek aktywności organu przekraczał maksymalny, dwumiesięczny termin załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 k.p.a. Jednocześnie organ nie poinformował strony o przyczynach niedotrzymania terminu, a więc nie zastosował się do obowiązku wynikającego z art. 36 k.p.a.

Pomimo uzupełnienia dokumentów przez pełnomocnika (pismo z dnia [...] lutego 2021 r.) i złożenia ponaglenia, kolejnym pismem było zawiadomienie z [...] marca 2021 r. o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy aż do [...] września 2021 r. Wskazać trzeba, że brak jest podstaw do tak znacznego przedłużania terminu sprawy i wyznaczania sobie przez organ odległych półrocznych terminów jej załatwienia. Organ po kolejnych 2 miesiącach wezwał o uzupełnienie braku w postaci oryginału aktualnego dokumentu potwierdzającego posiadanie zapewnionego miejsca zamieszkania na terytorium RP (k. 72), a następnie jeszcze raz ponowił to wezwanie (k.74), co świadczy zdaniem Sądu o tym, że Wojewoda dopuścił się przewlekłości w prowadzeniu sprawy skarżącego, bowiem już na wcześniejszym etapie np. przy okazji wezwania z [...] marca 2021 r. mógł wezwać skarżącego o brakujące dokumenty.

Powyższe okoliczności w ocenie Sądu świadczą o rażącym naruszeniu terminów z art. 35 k.p.a. i wyczerpują znamiona bezczynności oraz będącej jej następstwem przewlekłości postępowania. Postępowanie prowadzone było ponad 1,5 roku przy braku szczególnego skomplikowania sprawy. Organ nie podejmował czynności, które koncentrowałyby się na efektywnym i sprawnym zakończeniu postępowania.

Mając to na uwadze Sąd w pkt II wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł, że organ dopuścił się bezczynności i przewlekłości w załatwieniu wniosku skarżącego z dnia [...] listopada 2019 r.

Jednocześnie, w ocenie Sądu zaistniała bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. w pkt III wyroku.

Podkreślić trzeba, że organ nie tylko nie podejmował takich czynności, które bezpośrednio zmierzały do szybkiego rozstrzygnięcia wniosku skarżącego lecz w sposób nieuzasadniony przedłużał postępowanie. Brak podejmowania jakichkolwiek działań przez 13 miesięcy od złożenia wniosku, podjęcie w ogóle pierwszej czynności po ujawnieniu się pełnomocnika w sprawie, świadczą nie tylko o naruszeniu terminów załatwienia sprawy, ale także o ograniczeniu prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, w postępowaniu prowadzonym w sposób wnikliwy i szybki (art. 12 k.p.a. w zw. z art. 35 § 3 k.p.a.). Takie działanie, a właściwie jego brak, pozostaje również w sprzeczności z podstawową zasadą procedury administracyjnej, jaką jest zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Powyższej oceny nie zmieniała zaś argumentacja odpowiedzi na skargę. O ile Sądowi znana jest sytuacja związana z lawinowym wzrostem wniosków pobytowych, brakach kadrowych w wydziale Urzędu Wojewódzkiego oraz fakt epidemii koronawirusa, to na gruncie niniejszej sprawy wydłużenie terminu załatwienia wniosku skarżącego było tak znaczne i dalekie, że ww. okoliczności nie mogły zmienić stwierdzenia przez Sąd rażącego naruszenia prawa.

W pozostałym zakresie, w pkt IV wyroku, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. Nie znajdując podstaw do przyznania skarżącemu od organu sumy pieniężnej Sąd uwzględnił, że wskazana w art. 149 § 2 p.p.s.a. suma pieniężna jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym mającym na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania, a jej przyznanie ma charakter kompensacyjny. Jest to swoista sankcja dla organu za wadliwe zorganizowanie i prowadzenie postępowania, której celem jest zrekompensowanie stronie niedogodności jakich doznała na skutek bezczynności i przewlekłego działania organu. Może być ona przyznana w sytuacji, gdy jest to potrzebne dla zwalczania bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania oraz zdyscyplinowania organu (por. wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 111/19).

W niniejszej sprawie skarżący występując z żądaniem zasądzenia sumy pieniężnej nie uzasadnił w żaden sposób zrekompensowania niedogodności jakich mógł doznać na skutek bezczynności i przewlekłego działania organu. Powołał się na okoliczności, które dotyczyły pracodawcy Hand-Mięs Polowczyk sp. z o.o. (koszty zamieszkania, wyżywienia) albo ogólne okoliczności dotyczące sytuacji cudzoziemców oczekujących na dokumenty pobytowe. Wyjaśnić należy również, że skarżona bezczynność ustała na skutek wydania decyzji oraz, że treść przepisu art. 149 § 2 p.p.s.a. wskazuje na to, że zasądzenie ww. kwoty podlega uznaniu Sądu. To, że przyznanie sumy pieniężnej ma charakter kompensacyjny, nie podważa stanowiska, że suma pieniężna może być przyznana tylko w sytuacji, gdy jest to potrzebne dla osiągnięcia celu orzeczenia rozstrzygającego skargę na bezczynność, zwalczenia bezczynności organu (przewlekłego prowadzenia postępowania) i zdyscyplinowania organu (tak: w uzasadnieniu ww. wyroku NSA z dnia 14 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 111/19). W związku z powyższym żądanie skargi w tym zakresie podlegało oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Na podstawie art. 200 p.p.s.a., w pkt V wyroku Sąd orzekł o kosztach postępowania, na które składał się uiszczony wpis od skargi w kwocie [...]zł.

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 oraz art. 120 p.p.s.a.