Postanowienie WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 195/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2017-07-24 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Utrzymano w mocy postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 255 art. 199 art. 260 § 1, § 2 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu W.Ż. od postanowienia starszego referendarza sądowego z 7 czerwca 2017 r. oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. Ż. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K.) z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień 2011 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

W. Ż. złożył formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy

w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Oświadczył, że pozostaje

w gospodarstwie domowym wraz z żoną i dwiema małoletnimi córkami,

jako posiadany majątek wykazał działkę wielkości 0,3600ha - wartość 40.000,00zł. Wskazał, że z prowadzonej działalności gospodarczej ponosi stratę, a z żoną nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, posiadają rozdzielność majątkową. Zobowiązania i stałe wydatki oszacował na kwotę 3.200,00 zł.

Starszy referendarz sądowy na podstawie art. 255 ustawy z 30 sierpnia

2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U.

z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) dalej: ustawy p.p.s.a., wezwał skarżącego w terminie

7 dni od daty doręczenia pisma sądowego do uzupełnienia braków formalnych złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, pod rygorem ujemnych skutków procesowych poprzez: przedstawienie i udokumentowanie sytuacji materialnej

i finansowej żony A. Ż. zgodnie z wymogami urzędowego formularza PPF; przedłożenie odpisu (kserokopii) zeznania podatkowego skarżącego oraz jego żony za rok 2016; przedłożenie stosownych dokumentów księgowych, wskazujących wysokość przychodów, kosztów ich uzyskania oraz osiągniętego dochodu/poniesionej straty od 1 stycznia 2017r. do 30 kwietnia 2017r. z tytułu prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej; przedłożenia wyciągu

lub wykazu z posiadanych przez skarżącego oraz jego żonę rachunków bankowych, w tym kont i kart kredytowych obejmujących operacje z ostatnich 3 miesięcy; przedłożenie zaświadczenia o zarobkach osiąganych przez żonę skarżącego

za okres ostatnich 3 miesięcy, przedłożenie aktualnego zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o posiadanych/nieposiadanych przez skarżącego oraz jego żonę samochodach (obejmujących ich markę i rok produkcji) oraz zarejestrowanych na nazwisko skarżącego jako właściciela

lub współwłaściciela; przedłożenie dokumentów (kserokopii, odpisu) na okoliczność kto jest właścicielem nieruchomości, w której skarżący zamieszkuje; udokumentowanie zobowiązań i stałych wydatków w kwocie 3.200,00 zł wykazanych w rubryce nr 11 złożonego urzędowego formularza PPF; przedłożenie stosowych dokumentów wskazujących wysokość ponoszonych miesięcznych kosztów utrzymania domu, dzieci wraz z informacją kto ponosi te koszty.

Skarżący nie przedkładając żadnych z żądanych dokumentów odpowiedział na wezwanie pismem z 2 czerwca 2017 r., w którym jako załączniki wymienił zaświadczenie o zarobkach oraz zaświadczenie z Wydziału Ewidencji Pojazdów

i Kierowców 2017 r., jednocześnie załączników tych Sądowi nie przedkładając. Ponadto w piśmie tym dokonał ponownie przedstawienia swojej sytuacji finansowej, jej oceny oraz wskazał powody nieudokumentowania sytuacji finansowej żony. Starszy referendarz sądowy postanowieniem z 7 czerwca 2017 r. oddalił wniosek skarżącego. Podniósł, że skarżący nie uwiarygodnił w sposób wystarczający zaistnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Wyjaśnił, że wezwania, w którym wskazano konkretne dokumenty mogące stanowić dowód realizacji przesłanek z art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a., skarżący nie wykonał.

W sprzeciwie od tego postanowienia skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia podtrzymując wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Jego zdaniem, wykazał w sposób szczegółowy własny stan majątkowy, na wezwanie z 11 maja 2017 r. złożył wyjaśnienia oraz przedstawił wszystkie uzyskane dokumenty będące w jego dyspozycji, a uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie wskazuje, ani nie wymienia jakich konkretnie dokumentów skarżący nie przedstawił. W jego ocenie nie można również wyciągać negatywnych skutków procesowych dla skarżącego z braku możliwości uzyskania przez niego żądanych informacji, w sytuacji odmowy ich udzielenia przez żonę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 § 1 i § 2 ustawy p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw

od postanowień i zarządzeń referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie,

w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach tych, wniesienie sprzeciwu

od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy

o zażaleniu.

W ocenie Sądu, prawidłowe jest postanowienie referendarza sądowego. Stosownie do art. 199 ustawy p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Z uwagi jednak na konieczność zapewnienia prawa

do sądu osobom niemogącym samodzielnie ponieść kosztów postępowania, ustawodawca wprowadził instytucję prawa pomocy. Prawo to może być udzielone

w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a.). Natomiast

w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości

lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym służy osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym służy natomiast osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie

i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a.). Z przepisów tych wynika, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa

na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Przedstawione przez stronę okoliczności pozwalają sądowi dokonać analizy jej sytuacji materialnej a tym samym rozpatrzyć wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca winien należycie udowodnić oraz udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie informacji przekazanych przez stronę sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W niniejszej sprawie skarżący nie wywiązał się z obowiązku udokumentowania okoliczności istotnych z punktu widzenia oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nie podał żadnych informacji na temat sytuacji finansowej małżonki, ani w formularzu wniosku, ani w wykonaniu wezwania starszego referendarza sądowego. Twierdzenie skarżącego, że pozostaje z żoną w ustroju rozdzielności majątkowej nie pozbawia podstaw do żądania dokumentacji dotyczącej jej sytuacji finansowej. Z przepisów

art. 23 i 27 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy

(t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 682) wynika prawny obowiązek udzielania wzajemnej pomocy przez małżonków i przyczyniania się do zaspokojenia potrzeb stworzonej przez nich rodziny. Na małżonkach ciąży zatem obowiązek udzielania sobie nawzajem wsparcia finansowego (także w zakresie prowadzonych postępowań sądowych) niezależnie od tego, w jakim ustroju majątkowym pozostają i niezależnie od tego, czy prowadzą, czy też nie, wspólne gospodarstwo domowe

(por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 września 2013 r., sygn. akt I FZ 313/13 i z 29 czerwca2009 r., sygn. akt I FZ 230/09 – wyroki dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to, że okoliczność istnienia między małżonkami rozdzielności majątkowej nie miała znaczenia dla postępowania

w przedmiocie prawa pomocy.

Należy podkreślić, że nawet jeśli małżonka, jak podał skarżący w sprzeciwie, odmówiła wsparcia finansowego, jak również w zakresie udostępnienia dokumentów - to z prawnego punktu widzenia stan relacji między małżonkami nie jest istotny.

Stan ten nie może być uznany za obiektywną przeszkodę w złożeniu informacji

i dokumentów wnioskowanych przez sąd. Małżonkowie, chcąc doprowadzić do tego, by ich wzajemne relacje nie wywierały wpływu m.in. na toczące się postępowania sądowe - powinni uregulować łączące ich stosunki przez nadanie stanowi faktycznemu znaczenia prawnego. Może to nastąpić przez skorzystanie z instytucji separacji sądowej lub rozwód. Natomiast sąd w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy nie jest uprawniony do badania rzeczywistych relacji łączących małżonków.

Argumenty skarżącego zawarte w sprzeciwie na okoliczność, że dokumenty dotyczące sytuacji finansowej żony, do przedstawienia których zobowiązał go Sąd nie były nigdy w jego dyspozycji, zaś małżonka odmówiła ich udostępnienia nie są dla Sądu przekonywujące. Nieujawnienie sytuacji majątkowej oraz finansowej żony skarżącego nie pozwala na całościową ocenę jego sytuacji materialnej. Dopiero bowiem stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy współmałżonka strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny, pozwalałoby rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa(por. postanowienie NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I FZ 426/13; dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Nadto skarżący nie przedkładając na wezwanie referendarza sądowego dokumentów, szczegółowo wymienionych w wezwaniu z 11 maja 2017 r., jak również tych wskazanych przez skarżącego jako załączniki w piśmie z 2 czerwca 2017 r.,

tj. zaświadczenie o zarobkach oraz zaświadczenie z Wydziału Ewidencji Pojazdów

i Kierowców 2017 r., nie przedstawił nawet swojej sytuacji majątkowej. Tym samym nie udokumentował swoich twierdzeń związanych z brakiem możliwości uiszczenia kosztów sądowych w sprawie niniejszej.

Z uwagi więc na nieprzedstawienie żadnych z żądanych przez Sąd dokumentów obrazujących sytuację finansową skarżącego jak i dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej jego żony, nie istniała możliwość ustalenia rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego, a zatem dokonania oceny przesłanek przyznania prawa pomocy. W takich okolicznościach Sąd nie mógł opierać się jedynie na samych oświadczeniach złożonych przez skarżącego, bo nie przedstawiały one pełnego wiarygodnego stanu majątkowego wnioskodawcy. Tymczasem dopiero niewątpliwe stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy współmałżonka strona nie jest

w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny, pozwala rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa.

Zdaniem Sądu uwzględniając powołane wyżej okoliczności negatywnie ocenić należy próbę przeniesienia na Skarb Państwa kosztów postępowania sądowego, bowiem możliwość przyznania prawa pomocy dotyczy sytuacji, gdy wnioskodawca nie jest w stanie obiektywnie ponieść kosztów postępowania, a nie takich, w których brak możliwości uiszczenia kosztów sądowych jest subiektywnym przekonaniem strony o braku możliwości uiszczenia takich kosztów.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach działając na podstawie art. 260 § 1, § 2 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego, o czym orzekł w sentencji postanowienia.