Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 330/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2004-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Prezes Głównego Urzędu Ceł

SENTENCJA

Syg.akt I SA/Kr 330/02 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 czerwca 2004 r Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia NSA Krystyna Kutzner (spr.) Sędziowie : WSA Elżbieta Kremer AWSA Dorota Dąbek Protokolant : Agnieszka Słaboń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2004 r sprawy ze skargi "[...]" Spółka z o.o. w [...] na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w [...] z dnia 10 stycznia 2002 r nr [...] w przedmiocie opłaty manipulacyjnej dodatkowej skargę oddala


UZASADNIENIE

W dniu [...] 2001 r Spółka z o.o. w [...] "[...]", działająca przez Agencję Celną [...] S.A. , zgłosiła do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym towar w postaci skór surowych mokrosolonych owczych według dokumentu SAD nr [...] . W wyniku rewizji celnej przedmiotowego towaru funkcjonariusze celni ujawnili nadwyżkę [...] sztuk skór o wartości [...] zł.

W związku z powyższym Dyrektor Urzędu Celnego w [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia różnicy pomiędzy towarem przedstawionym , a towarem ujawnionym , a następnie decyzją z dnia [...] 2001 r wymierzył skarżącej opłatę manipulacyjną dodatkową w kwocie [...] zł . W/w decyzja została wydana na podstawie art.276 § 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r - Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.) , który stanowi, że jeżeli po przedstawieniu towaru organ celny wykaże różnicę między towarem przedstawionym , a ujawnionym w wyniku rewizji celnej , to od osoby, o której mowa w art.39 , pobiera się opłatę manipulacyjną dodatkową w wysokości wartości towaru odpowiadającej różnicy.

Prezes Głównego Urzędu Ceł , po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, decyzją z dnia [...] 2002 r utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie i podniósł , że w przypadku zaistnienia przesłanek określonych w art.276 § 2 Kodeksu celnego , wymiar opłaty manipulacyjnej dodatkowej jest obligatoryjny. Przepisy celne nie przewidują możliwości odstąpienia od wymiaru tej opłaty również w sytuacji , gdy nadwyżka towaru w stosunku do jego stanu deklarowanego w dokumentach powstała na skutek okoliczności , na które strona nie miała wpływu. Organ celny nie jest uprawniony do badania winy lub stopnia przyczynienia się tej osoby do zaistnienia różnicy między towarem deklarowanym , a wykazanym w wyniku rewizji celnej. Wystarczającą przesłanką powstania obowiązku uiszczenia tej opłaty jest sam fakt stwierdzenia różnicy. Wymiar tej opłaty osobie , która wprowadziła towar na polski obszar celny lub osobie , która przejęła odpowiedzialność za ten towar , jest sankcją za niedopełnienie przez tę osobę obowiązku celnego.

W ocenie organu odwoławczego wobec braku określenia w powyższym przepisie innych kryteriów , decydującym momentem dla ustalenia granic tej odpowiedzialności powinna być chwila dokonania przez organ celny rewizji celnej towaru , w wyniku której wykryto nieprawidłowości.

W niniejszej sprawie przewoźnik towaru wprowadził na polski obszar celny towar niekrajowy , objęty procedurą tranzytu oraz przedstawił go w urzędzie celnym przeznaczenia , a następnie odbiorca towaru tj. Agencja Celna [...] S. A. [...][...], działająca w imieniu skarżącej, dokonała zgłoszenia celnego tego towaru. Zdaniem Prezesa Głównego Urzędu Ceł - z chwilą dokonania zgłoszenia celnego odbiorca towaru przejął za niego odpowiedzialność przed organami celnymi. W takim przypadku , gdy rewizja celna odbywa się po złożeniu zgłoszenia , opłatą manipulacyjną dodatkową należy obciążyć zgłaszającego .

Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego , w której skarżąca zarzucając naruszenie prawa materialnego , a to art.39 Kodeksu celnego poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji ewentualnie o stwierdzenie nieważności rozstrzygnięć organów celnych obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Skarżąca podniosła , że zgodnie z brzmieniem art.276 § 2 Kodeksu celnego opłatę manipulacyjną pobiera się od osoby wskazanej w art.39 tej ustawy. Prezes Głównego Urzędu Ceł błędnie zinterpretował brzmienie art.39 Kodeksu celnego przyjmując jako moment ustalenia granic odpowiedzialności za towary po ich wprowadzenia na polski obszar celny chwilę dokonania zgłoszenia celnego . Opłatę manipulacyjną dodatkową nałożono w związku z tym na zgłaszającego.

Zdaniem skarżącej z art.39 kodeksu celnego nie wynika, że opłatę nakłada się na osobę , która wprowadziła towar na polski obszar celny lub na osobę , która przejęła odpowiedzialność po wprowadzeniu towarów , ale na osobę dokonującą przedstawienia towarów organowi celnemu. Ustawodawca wskazał, że osobą taką może być bądź osoba dokonująca wprowadzenia towaru na polski obszar celny , a więc dokonująca faktycznego przywozu na polski obszar celny bądź osoba , która przejęła za te towary po ich wprowadzeniu odpowiedzialność i powinna dokonać ich przedstawienia organowi celnemu.

W ocenie skarżącej Kodeks celny wyraźnie odróżnia instytucję przedstawienia towarów organowi celnemu od instytucji zgłoszenia celnego. Przedstawienie towarów to zawiadomienie organu celnego przez osobę dokonane w wymaganej formie o dostarczeniu towarów do urzędu celnego, albo miejsca wyznaczonego lub uznanego przez organy celne (art.3 § 1 pkt.14 Kodeksu celnego ). Natomiast zgłoszenie celne to czynność dokonana w wymaganej formie i w określony sposób , w której zgłasza się zamiar objęcia towaru określoną procedurą celną ( art.3 § 1 pkt.24 Kodeksu celnego ).

Zdaniem skarżącej z brzmienia art.39 Kodeksu celnego wynika, że osobą, o której mowa w art.276 § 2 tej ustawy jest dokonujący przedstawienia towarów , a nie dokonujący ich zgłoszenia. Kryterium czasowe przyjęte przez organy celne przy określaniu osoby obciążanej opłatą manipulacyjną na podstawie w/w przepisu, jest niewłaściwe i winno być stosowane kryterium podmiotowe - wskazanie dokonującego przedstawienia towarów organowi celnemu.

Wskazując na powyższą argumentację należałoby przyjąć - w ocenie skarżącej - że przedstawienia towarów dokonał przewoźnik , a skarżąca dokonała ich zgłoszenia. Prezes Głównego Urzędu Ceł sam potwierdził, że przedstawienia towarów dokonał przewoźnik , a nie zgłaszająca skarżąca spółka. Opłata manipulacyjna dodatkowa winna zatem być nałożona na przewoźnika wprowadzającego towar na polski obszar celnej.

Skarżąca wniosła o rozważenie , czy nie zachodzi nieważność postępowania z powodu skierowania decyzji do osoby nie będącej stroną postępowania - art.247 § 1 pkt.5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz.926 ze zm.).

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w [...] wniósł o jej oddalenie , podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i dodał , że wprawdzie w niniejszej sprawie towar został wprowadzony na polski obszar celny przez przewoźnika , to jednak po dostarczeniu go do urzędu celnego przeznaczenia , zgłoszenia do procedury dopuszczenia do obrotu dokonała Agencja Celna [...] jako przedstawiciel bezpośredni skarżącej. Agencja celna jest podmiotem prowadzącym profesjonalna działalność gospodarczą , od którego wymaga się szczególnej staranności w wykonywaniu obowiązków celnych. . W szczególności agencja celna winna posiadać prawidłowe informacje o zgłaszanych do danej procedury celnej towarach oraz przedkładanych organowi celnemu dokumentach potwierdzających m.in. ilość tych towarów. Tym samym trzeba przyjąć - zdaniem organu - iż to skarżąca przejęła odpowiedzialność przed organami celnymi za stan towaru zgłoszonego do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym i to de facto na skarżącej spoczywał obowiązek dokonania prawidłowego zgłoszenia celnego. W związku z tym , to skarżąca jest osobą o której mowa w art.39 Kodeksu celnego i w stosunku do niej ustawodawca przewidział obowiązek wymierzenia opłaty manipulacyjnej dodatkowej wynikający z art.276 § 2 Kodeksu celnego. Tym samym za bezpodstawny należy uznać zarzut skargi dotyczący skierowania decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :

Sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone , zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r , Nr 153, poz. 1271 ze zm.), podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ).

Stosownie do art.l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji . Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.15§ 1 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W rozpoznawanej sprawie podstawą rozstrzygnięć organów celnych jest art.276 § 2 Kodeksu celnego . Aby zrozumieć istotę tego przepisu należy wcześniej przeanalizować przepisy dotyczące momentu zgłoszenia towaru do procedury celnej. Otóż zgodnie z art.60 § 1 Kodeksu celnego każdy towar, który ma być objęty procedurą celną , powinien zostać zgłoszony do tej procedury . Zgłoszenie celne w formie pisemnej powinno być dokonane na odpowiednim formularzu , do którego powinny być dołączone dokumenty, których przedstawienie jest wymagane do objęcia towaru procedurą celną , do której jest zgłaszany ( art.64 Kodeksu celnego ).

Stosownie natomiast do art.65 § 1 i 2 organ celny przyjmuje niezwłocznie zgłoszenie celne , jeżeli zgłoszenie to odpowiada wymogom określonym w art.64 , a wraz ze zgłoszeniem celnym przedstawiono towar nim objęty. Podstawą do zastosowania procedury celnej do towaru objętego zgłoszeniem celnym stanowią dane zawarte w zgłoszeniu celnym przyjętym przez organ celny , chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Po przyjęciu zgłoszenia celnego organ celny może przystąpić do jego weryfikacji, zgodnie z art.70 § 1 Kodeksu celnego.

Z powyższego wynika , że objęcie towaru procedurą celną składa się z dwóch faz : pierwsza - to przedłożenie stosownych dokumentów wraz z przedstawieniem towaru, druga - to weryfikacja przedłożonych dokumentów pod względem formalnym i materialnym. Podkreślić należy , że faza pierwsza to obowiązek zgłaszającego , faza druga - to uprawnienie organu celnego. Organ celny może , ale nie musi dokonać weryfikacji . Jeżeli jednak w wyniku weryfikacji dokonanego zgłoszenia celnego organ celny wykaże różnicę między towarem przedstawionym , a ujawnionym w wyniku rewizji , to skutki dokonania nieprawidłowego zgłoszenia celnego określa art.276 Kodeksu celnego. Przepis ten stanowi , że jeżeli po przedstawieniu towaru organ celny wykaże różnicę między towarem przedstawionym , a ujawnionym w wyniku rewizji celnej , to od osoby , o której mowa w art.39 , pobiera się opłatę manipulacyjną dodatkową w wysokości wartości celnej towaru odpowiadającej różnicy.

Z kolei z art.39 Kodeksu celnego wynika, że towary , które zgodnie z art.36 § 1 pkt.l Kodeksu celnego zostały dostarczone do granicznego urzędu celnego , bądź miejsca wyznaczonego lub uznanego przez organ celny, powinny zostać przedstawione organowi celnemu przez osobę , która wprowadziła je na polski obszar celny , lub przez osobę , która przejęła odpowiedzialność za te towary po ich wprowadzeniu , chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

W rozpatrywanej sprawie zgłoszenie celne zostało dokonane przez skarżącą , która - działając przez agencję celną jako przedstawiciela bezpośredniego - również przedstawiła organowi celnemu towar objęty zgłoszeniem. " Przedstawienie towaru " jest to pojęcie prawne zdefiniowane w art.3 § 1 pkt.l4 Kodeksu celnego , dlatego art.39 w/w ustawy nie może być interpretowany w ten sposób , że " przedstawienie towaru " jest rozumiane jako czynność fizyczna. " Przedstawienie towarów organowi celnemu " - zgodnie z definicją - to zawiadomienie organu celnego przez osobę , dokonane w wymaganej formie , o dostarczeniu towarów do urzędu celnego ( ... ) . Odpowiedzialność zgłaszającego za dokonanie prawidłowego zgłoszenia celnego tj. zgodnego z rzeczywistym stanem rzeczy , oparta jest na zasadzie ryzyka , a nie winy.

W świetle powyższych ustaleń z oczywistych powodów adresatem decyzji o wymiarze opłaty manipulacyjnej dodatkowej nie mógł być spedytor, który nie dokonał zgłoszenia celnego i nie przedstawił organowi celnemu towaru , którego zgłoszenie to dotyczyło , a w konsekwencji nie mógł być obciążony skutkami nieprawidłowego zgłoszenia celnego dokonanego przez inny podmiot.

W związku z powyższym nie mogła odnieść skutku argumentacja skargi , iż zaistniała sytuacja była spowodowaną pomyłką przewoźnika . Wskazane okoliczności wynikają z niewłaściwego wykonania przez przewoźnika umowy przewozu, która jako umowa cywilnoprawna pozostaje poza sferą kontroli i oceny organów celnych . Obowiązki przewoźnika jako podmiotu uczestniczącego w obrocie towarowym z zagranicą zostały spełnione z chwilą zakończenia procedury tranzytu. W związku z przejęciem odpowiedzialności za przedmiotowe towary przez skarżącą stała się ona z mocy prawa podmiotem zobowiązanym do należytego wypełnienia obowiązków celnych , w tym do zgodnego ze stanem rzeczywistym przedstawienia i zgłoszenia towarów do objęcia wnioskowaną procedurą.

Sąd podzielił stanowisko organów celnych , że organy te stosując art.276 § 2 Kodeksu celnego nie są uprawnione do badania przyczyn dokonania przez zgłaszającego nieprawidłowego zgłoszenia celnego . Podnieść należy , że zgodnie z art.40 Kodeksu celnego ustawodawca wprowadził możliwość zbadania towarów po ich przedstawieniu , a przed nadaniem tym towarom właściwego przeznaczenia celnego. Badanie towarów przed ich zgłoszeniem ma wyłącznie na celu umożliwienie prawidłowego ich zgłoszenia . Badanie takie jest zawsze na wniosek podmiotu dokonującego obrotu tymi towarami , aby stwierdzić istnienie ewentualnych niezgodności ilościowych i jakościowych ze stanem rzeczywistym . Podnieść należy , że w/w przepis jest uprawnieniem zgłaszającego i od niego zależy , czy skorzysta z tej możliwości . Dokonanie zgłoszenia celnego bez uprzedniego zbadania towarów jest na ryzyko zgłaszającego , czy zgłoszenie to będzie prawidłowe .

Wymiar opłaty manipulacyjnej dodatkowej jest obligatoryjny , co oznacza że nie ma możliwości odstąpienia od jej wymiaru , a adresatem takiej decyzji jest osoba , która dokonała przedstawienia towaru objętego zgłoszeniem celnym. W związku z powyższym w niniejszej sprawie brak jest podstaw do uznania , że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego lub zasady postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, należało orzec o oddaleniu skargi na podstawie art.151 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.