Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 446/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc publiczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 c, art. 27 ust. 5
journal: Dz.U. 2016 poz 1518
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska – Ilków (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Sędzia NSA Mirosława Rozbicka - Ostrowska Protokolant starszy inspektor sądowy Jolanta Pociejowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 29 listopada 2017 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia rodzicielskiego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia 30 czerwca 2017 r. Nr [...] po rozpatrzeniu, odwołania M. N. od decyzji nr [...] z dnia 27 kwietnia 2017r., wydanej przez działającego z upoważnienia Wójta Gminy J., Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w J. odmawiającej przyznania świadczenia rodzicielskiego w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie, przysposobienia jednego dziecka lub objęcia opieką jednego dziecka, wnioskowanego na A. H. N. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2016r. poz. 23, z późn. zm.) utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu podało, że wnioskiem, złożonym w Ośrodku Pomocy Społecznej w J. w dniu 24 marca 2017r. M. N. wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego na dziecko: A. H. N.

Opisaną wyżej decyzją z dnia 27 kwietnia 2017r., organ I instancji, powołując w podstawie prawnej przepisy art. 2 pkt 5, art. 17c ust. 1 pkt 1, ust. 9 pkt 4, art. 20 ust. 3, art. 27 ust. 5, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz.U. z 2015, poz. 1518 z późn. zm.) oraz art. 104, art. 107, 130 § 4 K.p.a., odmówił przyznania świadczenia rodzicielskiego wnioskowanego na A.H.N.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, iż strona nie spełnia przesłanek określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych do przyznania świadczenia rodzicielskiego bowiem zgodnie z art. 27 ust. 5 ustawy w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz świadczenia rodzicielskiego przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną. Wskazał, że na podstawie decyzji nr [...] z dnia 17 października 2016r. strona ma przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad synem M. N. Organ podał, że w dniu 10 kwietnia 2017r. wezwał stronę do złożenia oświadczenia o wyborze jednego świadczenia i w związku z brakiem decyzji uznał, że strona rezygnuje z prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W odwołaniu od powyższej decyzji wnioskodawczyni stwierdziła, że nie dochodzi do zbiegu świadczeń, gdyż świadczenie pielęgnacyjne pobiera na syna, natomiast wnosi o przyznanie świadczenia rodzicielskiego na córkę A. H. Dodała, że w ustawie jest jasno określone, iż zbieg uprawnień do świadczenia rodzicielskiego ma miejsce w sytuacji wychowywania tego samego dziecka i sprawowania opieki nad tym samym dzieckiem, na które jest złożony wniosek i przyznane świadczenie pielęgnacyjne. Według strony taka okoliczność w jej przypadku nie zachodzi, ponieważ nie ubiega się o świadczenie rodzicielskie na syna, a na córkę, na którą nie ma przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego. Stwierdziła też, że taka decyzja dyskryminuje matki dzieci niepełnosprawnych, które pozbawia się takiego samego świadczenia, jakie mają matki dzieci zdrowych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po zapoznaniu się z aktami sprawy i wniesionym odwołaniem stwierdziło, że warunki nabywania prawa do świadczenia rodzicielskiego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia regulują przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2016, poz. 1518 z późn. zm.) - zwanej dalej "ustawą". Przywołało treść art. 17c ust. 1, ust. 3 pkt 1, ust. 5 i ust. 6 ustawy.

Wskazało, że negatywne przesłanki do przyznania świadczenia rodzicielskiego zostały wymienione w art. 17c ust. 9 ustawy.

Jednakże z oświadczenia strony zawartego w części II wniosku wynika, że w sprawie nie, zachodzą określone w art. 17c ust. 9 ustawy przesłanki negatywne, wyłączające prawo do świadczenia rodzicielskiego.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, iż strona nie spełnia przesłanek określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych do przyznania świadczenia rodzicielskiego i wskazał, że zgodnie z art. 27 ust. 5 ustawy w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz świadczenia rodzicielskiego przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną.

Jak wynika z akt sprawy, skarżąca pobiera świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad synem M., które to świadczenie zostało przyznane na okres od 1 października 2016r. do 31 października 2018r.

Przedmiot sporu w sprawie sprowadza się do wykładni przepisu art. 27 ust. 5 ustawy. Stanowi on, że w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń:

1) świadczenia rodzicielskiego lub

2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub

3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub

4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub

5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów

- przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną.

Organ stwierdził, że o zbiegu prawa do świadczeń można mówić wyłącznie wtedy, gdy jedna osoba spełnia warunki do otrzymania więcej niż jednego świadczenia. Zatem dopiero wtedy, kiedy spełnione są jednocześnie przesłanki uprawniające do uzyskania więcej niż jednego świadczenia wymienionego w art. 27 ust. 5 ustawy, pojawia się możliwość wyboru jednego z tych świadczeń.

W ocenie Kolegium w art. 27 ust. 5 ustawy, ustawodawca zawarł dla osoby uprawnionej ogólny zakaz kumulowania pomocy finansowej, co wprost wynika z tego przepisu i bez znaczenia jest to, że świadczenia dotyczą opieki nad różnymi dziećmi w rodzinie. W przepisie tym nie zawarto ograniczenia, według którego sytuacja zbiegu uprawnień do wymienionych tam świadczeń ogranicza się wyłącznie do przypadków zbiegu uprawnień wnioskowanych w związku z opieką nad jedną i tą samą osobą. Zatem wolą ustawodawcy był zakaz kumulacji świadczeń.

Powyższą interpretację potwierdza rządowy projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (druk sejmowy nr 1625 z dnia 7 czerwca 2017r. str. 4 i str. 10), w którym w art. 8 pkt 16 widnieje zapis, że w art. 27 ust. 5 (ustawy o świadczeniach rodzinnych) część wspólna otrzymuje brzmienie: "- przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną- także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami".

Przy tym zasadnicze znaczenie dla dokonania prawidłowej interpretacji art. 27 ust. 5 ustawy w aktualnym brzmieniu ma treść uzasadnienia do projektu ustawy zmieniającej, w którym czytamy, że powyższe doprecyzowanie tego przepisu ma na celu zapewnienie jednolitości stosowania przepisów ustawy przez organy właściwe i jednoznacznego wskazania, że nie jest możliwa kumulacja wielu rodzajów świadczeń finansowanych z budżetu państwa, które są związane z brakiem aktywności zawodowej spowodowanej opieką nad dzieckiem lub innym członkiem rodziny. Z powyższego wynika, że od początku zamiarem ustawodawcy było, aby przepis ten był interpretowany w ten sposób, że jedna osoba uprawniona nie może pobierać wielu rodzajów świadczeń finansowanych z budżetu państwa, a które są związane z brakiem aktywności zawodowej spowodowanej opieką nad dzieckiem lub innym członkiem rodziny.

Niezależnie od powyższego Kolegium podkreśliło, iż w jego ocenie, również aktualne brzmienie przepisu art. 27 ust. 5 ustawy nie budzi wątpliwości co do jego interpretacji oraz faktycznych intencji ustawodawcy, sprowadzających się do zakazu kumulowania przedmiotowych świadczeń.

Według Kolegium za przedstawioną przez organy interpretację przemawiają następujące okoliczności: istota świadczenia - świadczenia te kierowane są do osób sprawujących osobistą opiekę i nie będących w zatrudnieniu. Zarówno świadczenie pielęgnacyjne, jak i świadczenie rodzicielskie są świadczeniami pieniężnymi mającymi na celu zapewnienie środków utrzymania w czasie kiedy osoba je otrzymująca rezygnuje lub nie podejmuje pracy w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną bądź dzieckiem, a zatem są świadczeniami zastępującymi dochód z pracy (wynagrodzenie za pracę). Zatem za błędną należy uznać interpretację art. 27 ust. 5 ustawy, która prowadziłaby do tego, że osoby pracujące, które urodziły dziecko i jednocześnie posiadają drugie niepełnosprawne dziecko (na które nie mogą pobierać świadczenia pielęgnacyjnego w związku z tym, że nie zrezygnowały z zatrudnienia) mogłyby pobierać jedynie zasiłek macierzyński, a osoby niepracujące, które urodziły dziecko i posiadają drugie niepełnosprawne dziecko mogłyby pobierać zarówno świadczenie rodzicielskie, jak i świadczenie pielęgnacyjne. Objęcie ze strony państwa dwiema formami pomocy osoby rezygnującej z zatrudnienia w celu sprawowania opieki stawiałoby tę osobę w pozycji uprzywilejowanej w stosunku do osoby pozostającej w zatrudnieniu, która z różnych względów nie może zrezygnować z zatrudnienia i otrzymuje wyłącznie jedno wypracowane uposażenie, bez względu na liczbę posiadanych dzieci.

W ocenie organu przepis art. 27 ust. 5 ustawy ma rację bytu tylko przy przyjęciu, że w istocie reguluje kwestię zbiegu prawa do świadczeń, a więc ma zastosowanie w sytuacji, gdy w tym samym czasie, jednocześnie spełnione są wszystkie przesłanki do świadczenia rodzicielskiego i do innego świadczenia wymienionego w tym przepisie. Tylko wtedy można mówić o sytuacji, w której faktycznie osoba wnioskująca o świadczenie rodzicielskie mogłaby uzyskać prawo do obu świadczeń i musiałaby zostać postawiona przed koniecznością dokonania wyboru jednego z nich. Gdyby przyjąć, że omawiany przepis dotyczy sytuacji, gdy mamy do czynienia z łączeniem uprawnień w sensie podmiotowym zarówno co do osoby sprawującej opiekę lub wychowanie, jak i osoby wymagającej opieki, to byłby on przepisem martwym, ponieważ z innych przepisów - wykluczających możliwość uzyskania jednocześnie prawa do obu świadczeń (np. art. 17c ust. 9 pkt 4 ustawy) - wynika brak prawa do ich równoczesnego pobierania. Innymi słowy, wskazany przez skarżącą w odwołaniu przepis art. 17c ust. 9 pkt 4 ustawy nie reguluje zbiegu uprawnień do wymienionych w nim świadczeń, lecz wskazuje przesłanki negatywne do otrzymania świadczenia rodzicielskiego. Wynika z niego, że świadczenie to nie przysługuje gdy osoba ma już ustalone prawo do np. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad tym samym dzieckiem. W tym przypadku nie dochodzi więc w ogóle do zbiegu uprawnień do tych świadczeń (w przypadku tożsamości osoby sprawującej opiekę i osoby znajdującej się pod opieką), gdyż w ogóle nie dochodzi do powstania uprawnienia do świadczenia rodzicielskiego. Zatem przyjęcie, iż tylko w takim przypadku można mówić o zbiegu uprawnień (tożsamości osoby uprawnionej i znajdującej się pod opieką), czyni zupełnie zbędnym art. 27 ust. 5 ustawy, co pozostaje w sprzeczności z zasadą racjonalności ustawodawcy.

Kolejnym argumentem przemawiającym za oceną, że stanowisko organu pierwszej instancji należy uznać za prawidłowe jest wyjaśnienie celu wprowadzenia przepisu art. 27 ust. 5 do ustawy. Wprawdzie w uzasadnieniu do projektu ustawy cel ten nie został wskazany i w ocenie organu jednoznaczne brzmienie tego przepisu nie wymagało jego wyjaśniania, niemniej jednak cel ten można ustalić na podstawie analizy przepisów prawa pod kątem wystąpienia zbiegu prawa do świadczeń, o którym mowa w art. 27 ust. 5 ustawy. Mianowicie należy wskazać, że ograniczenia dotyczące pobierania przez osobę uprawnioną kilku świadczeń odnoszą się do świadczeń, które ustawa o świadczeniach rodzinnych zalicza do świadczeń opiekuńczych (art. 2 pkt 2 ustawy), tj. specjalnego zasiłku opiekuńczego i świadczenia pielęgnacyjnego, a ponadto do mającego podobny charakter - zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Ustawodawca przewidział mianowicie, że jedna osoba sprawująca opiekę, nie może jednocześnie korzystać z kilku tego rodzaju świadczeń.

I tak zarówno z treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b (odnośnie świadczenia pielęgnacyjnego), jak też z treści art. 16a ust. 8 pkt 1 lit. c (odnośnie specjalnego zasiłku opiekuńczego) ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że ustawodawca postanowił, iż świadczenia te nie przysługują jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Podobne uregulowanie zawiera ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, gdzie art. 2 ust. 5 pkt 1 stanowi, że zasiłek dla opiekuna nie przysługuje za okresy, w których osobie ubiegającej się o zasiłek dla opiekuna zostało ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego. Z powyższych przepisów wynika, że jedna osoba w rodzinie nie może korzystać jednocześnie z kilku ww. świadczeń.

Należy zauważyć, iż w przepisach, które wskazują na brak możliwości jednoczesnego pobierania przez osobę uprawnioną każdego z powyższych świadczeń z innymi świadczeniami, ustawodawca nie uwzględnił świadczenia rodzicielskiego. Nie wynika z tych przepisów, aby jedna osoba nie mogła pobierać jednocześnie któregoś ze świadczeń o charakterze opiekuńczym i świadczenia rodzicielskiego, które też ma na celu zapewnienie środków utrzymania dla opiekuna, tj. osoby opiekującej się nowonarodzonym dzieckiem.

Dlatego też koniecznym stało się wprowadzenie do ustawy art. 27 ust. 5 ustawy, który wykluczył jednoczesne pobieranie świadczenia rodzicielskiego i pozostałych świadczeń wymienionych w tym przepisie.

Podkreślenia przy tym wymaga, że ustawa o świadczeniach rodzinnych przewiduje odrębne świadczenia, których przeznaczeniem jest częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dzieci, tj. zasiłek rodzinny wraz z dodatkami do tego zasiłku.

Skargę na powyższą decyzję złożyła wnioskodawczyni. Podała, że przepisy o świadczeniach rodzinnych nie przewidują jednoczesnego pobierania dwóch świadczeń tj. rodzicielskiego i pielęgnacyjnego. Nie ubiega się o świadczenie rodzicielskie na syna M. tylko na córkę A., na którą nie pobiera żadnego świadczenia.

Według art. 17c ustawy o świadczeniach rodzinnych takie świadczenie się Jej należy albowiem zgodnie z art. 17c ust. 9 pkt 4 świadczenie nie przysługuje jeżeli zostało ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z wychowaniem tego samego dziecka.

Stwierdziła, że organy najprawdopodobniej źle zinterpretowały art. 27 ustawy dotyczący zbiegu uprawnień do świadczeń. Podała, że Jej zdaniem zbieg świadczeń miałby miejsce wówczas, gdyby oba świadczenia dotyczyły tego samego dziecka, a w tym przypadku opieka sprawowana jest nad różnymi dziećmi.

Przywołała orzecznictwo, które według skarżącej potwierdza przedstawioną interpretację przepisów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, a uzasadniając swoje stanowisko, przywołał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Dodatkowo stwierdził, że stanowisko Kolegium potwierdza obowiązujące od 1 sierpnia 2017 r. brzmienie art. 27 ust. 5 ustawy, wprowadzonej art. 6 pkt 17 ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz.U. z 2017 r., poz. 1428) oraz treść uzasadnienia do projektu tej ustawy zmieniającej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Akt administracyjny jest niezgodny z prawem o ile przy jego wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego. Wówczas to Sąd w oparciu o art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369) – dalej p.p.s.a. może w zależności od okoliczności uchylić decyzję, stwierdzić jej nieważność lub uznać, że została wydana z naruszeniem prawa.

Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrola Sądu oparta na wskazanych przepisach daje podstawę do uznania, że zaskarżona decyzja narusza prawo.

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 czerwca 2017 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w J. z dnia 27 kwietnia 2017 r. odmawiającą przyznania świadczenia rodzicielskiego w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie, przysposobienia jednego dziecka lub objęcia opieką jednego dziecka, wnioskowanego na córkę wnioskodawczyni A. H.

Stan faktyczny sprawy jest niesporny. Wnioskodawczyni ma dwoje dzieci. Na starsze dziecko – syna M. ma przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Młodsze dziecko – córka A. H. urodziła się [...]. W związku z urodzeniem córki skarżąca wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego.

Instytucja świadczenia rodzicielskiego uregulowana jest w art. 17c ustawy o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2016 r. poz. 1518 ze zm.) – zwana dalej ustawą. Ust. 1 powołanego przepisu określa, krąg osób, którym przysługuje to świadczenie, między innymi na podstawie pkt 1 ust. 1 art. 17c ustawy matce dziecka, z uwzględnieniem ust. 2 który enumeratywnie wymienia przypadki, w których świadczenie rodzicielskie przysługuje ojcu dziecka.

Zgodnie z ust. 3 art. 17c ustawy świadczenie rodzicielskie przysługuje w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie przez okres 52 tygodni, i liczone jest, gdy pobierającą to świadczenie jest matka dziecka, od dnia porodu (ust. 4 pkt 1); świadczenie to przysługuje w wysokości 1000 zł miesięcznie z uwzględnieniem ust. 6, o czym stanowi ust. 5 art. 17c ustawy.

W niniejszej sprawie osobą uprawnioną do pobierania świadczenia rodzicielskiego jest matka dziecka, która w tej sprawie złożyła wniosek.

Przedmiotem sporu między stronami jest interpretacja przepisu art. 27 ust. 5 pkt 1, 2 ustawy; przepis ten stanowił podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji. Mianowicie, czy w rozpoznawanej sprawie doszło do zbiegu uprawnień do świadczeń to jest świadczenia pielęgnacyjnego i świadczenia rodzicielskiego w rozumieniu powołanego wyżej artykułu. W przypadku uznania tak jak uczyniły to organy, że doszło do zbiegu uprawnień należałoby uznać, że zaistniała negatywna przesłanka wyłączająca możliwość przyznania świadczenia rodzicielskiego na drugie dziecko.

Zasady przyznawania osobie uprawnionej świadczenia rodzicielskiego ustawodawca określił między innymi w art. 17c ust. 8 i 9 ustawy.

Pierwszy z powołanych przepisów (art. 17c ust. 8) stanowi, że: przysługuje jedno świadczenie rodzicielskie w związku z wychowywaniem tego samego dziecka, przysługuje w tym samym czasie jedno świadczenie rodzicielskie bez względu na liczbę wychowywanych dzieci. Z powyższego przepisu wynika zatem, że w sytuacji opieki nad więcej niż jednym urodzonym dzieckiem, osobie uprawnionej przysługuje wyłącznie jedno świadczenie rodzicielskie w tym samym czasie. Mowa w tym przepisie, o sytuacji, gdy w trakcie jednego porodu urodzono dwoje lub więcej dzieci.

Z przepisu powyższego wynika także, że ustawodawca ustanowił niepodzielność uprawnienia z uwagi na przypisania jednego świadczenia do tego samego dziecka. Zaś art. 17c ust 9 u.ś.r. określa sytuacje w których świadczenie rodzicielskie nie przysługuje. Ustawodawca stanowi, że świadczenie rodzicielskie nie przysługuje jeżeli:

1) co najmniej jeden z rodziców dziecka lub osoba, o której mowa w ust. 1 pkt 2 lub 3, otrzymują zasiłek macierzyński lub uposażenie za okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego, okres urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego lub okres urlopu rodzicielskiego;

2) dziecko zostało umieszczone w pieczy zastępczej - w przypadku osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 4;

3) osoba ubiegająca się o świadczenie rodzicielskie lub osoba pobierająca świadczenie rodzicielskie nie sprawuje lub zaprzestała sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, w tym w związku z zatrudnieniem lub wykonywaniem innej pracy zarobkowej, które uniemożliwiają sprawowanie tej opieki;

4) w związku z wychowywaniem tego samego dziecka lub w związku z opieką nad tym samym dzieckiem jest już ustalone prawo do świadczenia rodzicielskiego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;

5) osobom, o których mowa w ust. 1, przysługuje za granicą świadczenie o podobnym charakterze do świadczenia rodzicielskiego, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

W powołanym przepisie ustawodawca wskazał zamknięty katalog negatywnych przesłanek, których zaistnienie wyklucza przyznanie świadczenia rodzicielskiego, przy czym mogą to być okoliczności związane z sytuacją prawną i faktyczną, zarówno osoby sprawującej opiekę , jak i osoby wymagającej opieki . Ze świadczenia rodzicielskiego nie będą mogły skorzystać osoby uprawnione do zasiłku macierzyńskiego, a także osoby, które mają prawo skorzystania z tego typu świadczeń z tytułu urodzenia dziecka w innych systemach niż powszechny system ubezpieczeniowy. Jeżeli jeden z rodziców będzie uprawniony do zasiłku macierzyńskiego, drugiemu z rodziców nie będzie przysługiwało świadczenie rodzicielskie (art.17c ust.9 pkt 1 ustawy). Wątpliwości nie budzi również wyłączenie, o którym mowa w art.17c ust.9 pkt 2-3 ustawy związane z nie sprawowaniem lub zaprzestaniem sprawowania opieki nad dzieckiem. Wątpliwości interpretacyjnych nie nasuwa również negatywna przesłanka wymieniona w art. 17c ust. 9 pkt 4 ustawy, w której jest mowa o już ustalonym prawie do świadczenia rodzicielskiego, dodatku do zasiłku rodzinnego, świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub zasiłku dla opiekuna w związku z wychowywaniem tego samego dziecka lub opieką nad tym samym dzieckiem.

W ocenie Sądu w stanie faktycznym analizowanej sprawy nie mamy do czynienia z żadną z okoliczności wskazanych w cytowanym wyżej przepisie art.17 c ust.9 pkt 1-5 ustawy, wyłączających uprawnienia do wnioskowanego świadczenia. Nie stanowi takiej przesłanki pkt 4 ust.9 art.17 c ustawy. Nie zaistniała bowiem w niniejszej sprawie sytuacja wychowywania tego samego dziecka i opieki nad tym samym dzieckiem, tak jak wymaga tego powyższy przepis. Wniosek inicjujący postępowanie administracyjne dotyczy ubiegania się o świadczenie rodzicielskie w związku z urodzeniem drugiego dziecka - córki, natomiast skarżącej przyznano wcześniej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania osobistej opieki nad jej pierwszym dzieckiem - synem. W przypadku syna, skarżąca ma przyznane uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przesłanki wynikającej z art. 17 ustawy, którego przepis ust. 5 enumeratywnie wymienia sytuacje, związane z osobą sprawującą opiekę i osobą wymagająca opieki, w których świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Żadna z określonych w tym przepisie negatywnych przesłanek nie wskazuje na brak uprawnień w przypadku zbiegu ze świadczeniem rodzicielskim. Gdyby istotnie było to zamiarem ustawodawcy, to uczyniłby to, wprowadzając do ustawy odpowiednie unormowanie, tak jak uczynił to w przypadku dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, który przysługuje matce lub ojcu .Zgodnie z art. 10 ust. 5 pkt 5 – 6 ustawy wspomniany dodatek nie przysługuje osobie uprawnionej, jeżeli w okresie urlopu wychowawczego korzysta z zasiłku macierzyńskiego ( pkt 5 ), ze świadczenia rodzicielskiego ( pkt 5 ).

Wbrew stanowisku organów orzekających w sprawie, nie można według Sądu upatrywać wyłączenia przyznania świadczenia rodzicielskiego w przypadku przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na inne dziecko w przepisie art. 27 ustawy regulującym zbieg praw do świadczeń rodzinnych, a w szczególności jego ust. 5 stanowiącym, że w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną. Zdaniem Sądu wskazany w art. 27 ust.5 ustawy zbieg uprawnień do określonych w nim świadczeń ma zastosowanie tylko w sytuacji, gdy mamy do czynienia ze zbiegiem uprawnień w sensie podmiotowym zarówno co do osoby sprawującej opiekę lub wychowanie jak i osoby wymagającej opieki. Zatem przepis art. 27 ust.5 ustawy dotyczy prawa do przyznania jednego ze świadczeń rodzinnych na skutek zbiegu uprawnień na podstawie wyboru osoby uprawnionej w sytuacji wychowania lub opieki nad tym samym dzieckiem, a nie dotyczy przypadku, gdy mamy do czynienia ze zbiegiem uprawnień z tytułu wychowywania lub opieki nad różnymi dziećmi. Nie można bowiem przyjąć, że z punktu widzenia normy zawartej w art. 27 ust.5 ustawy, istotne jest wyłącznie to, czy osoba uprawniona pobiera jedno ze świadczeń wymienionych w tym przepisie, a bez znaczenia pozostaje okoliczność nad kim sprawowana jest opieka lub wychowanie. Komentowany przepis stanowi bowiem o zbiegu uprawnień, które nie mogą być rozpatrywane bez badania przesłanek uprawnień w przypadku świadczenia rodzicielskiego i świadczenia pielęgnacyjnego, które są uprawnieniami przyznawanymi w stosunku do sprawowania opieki nad konkretnym podmiotem.

Sąd jednocześnie zauważa, że doktryna i orzecznictwo stoją na stanowisku, że od jasnego i niebudzącego wątpliwości rezultatu wykładni językowej wolno odstąpić i oprzeć się na wykładni systemowej tylko wtedy, gdy przemawiają za tym ważne racje. Jedna z nich jest wówczas, gdy uzyskane znaczenie prowadzi do rażąco niesprawiedliwych rozstrzygnięć lub pozostaje w oczywistej sprzeczności z powszechnie akceptowanymi normami moralnymi lub gdy prowadzi do konsekwencji absurdalnych z punktu widzenia społecznego lub ekonomicznego. Taka sytuacja zaistniałaby przy zastosowaniu wykładni literalnej przepisu art.27 ust.5 ustawy do ustalonego i przyjętego stanu faktycznego w rozpoznawanej sprawie, w której nie mamy do czynienia z przypadkiem zbiegu obu świadczeń z tytułu wychowania lub opieki nad tym samym dzieckiem. Skarżącej przysługują dwa odrębne uprawnienia w stosunku do każdego z dwojga dziecka z innego tytułu i na innej podstawie prawnej.

W ocenie Sądu rozumienie art. 27 ust. 5 ustawy w brzmieniu obowiązującym w dniu wydawania przez organy decyzji nie może być interpretowanie przez pryzmat zmian proponowanych w późniejszym czasie (a obecnie wprowadzanych art. 6 pkt 17 ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw (...) Dz.U. z 2017 r., poz. 1428). Aktualne brzmienie omawianego przepisu – art. 27 ust. 5 ustawy – nie budzi również wątpliwości – ustawodawca z dniem 1 sierpnia 2017 r. wprowadził negatywną przesłankę do uzyskania świadczenia rodzicielskiego – posiadanie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego.

Jednakże jak wcześniej stwierdzono organy orzekały w innym stanie prawnym i mając na uwadze przedstawioną wykładnię obowiązującego wówczas art. 27 ust. 5 ustawy należy uznać, że decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego.

W tych okolicznościach na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzeczono jak wyżej.