Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 87/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-05-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.3, art. 7
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski Sędzia WSA Artur Kot Protokolant Specjalista Ilona Obara po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2015 r. sprawy ze skargi [...]Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...]listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego na rok 2010 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej także: "Dyrektor ARiMR", "organ II instancji") decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: "k.p.a.") po rozpatrzeniu odwołania [...] sp. z o. o. w F. (dalej także: "skarżąca", "spółka") w całości utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (dalej także: "Kierownik BP ARiMR", "organ I instancji"), Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym:

[...] Sp. z o.o. w F. złożyła w dniu [...] maja 2010 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w B. wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na 2010 r. W ww. wniosku zadeklarowane zostały działki rolne o identyfikatorach: "[...]" o pow. [...] ha położona na działce ewidencyjnej nr: [...], "[...]" o pow. [...] ha położona na działce ewidencyjnej nr: [...], "[...]" o pow. [...] ha położoną na działce ewidencyjnej nr: [...], "[...]" o pow. [...] ha położona na działce ewidencyjnej nr: [...] oraz "[...]" o pow. [...] ha położona na działce ewidencyjnej nr: [...]. W dniu [...] lipca 2010 r. [...] Sp. o.o. w F. złożyła zmianę do wniosku o przyznanie płatności poprzez zmniejszenie powierzchni użytków rolnych na działkach rolnych o identyfikatorach: "A", "B" i "C". Kierownik BP ARiMR w związku

z wykryciem konfliktu krzyżowego dotyczącego deklaracji tych samych działek ewidencyjnych o numerach: [...], [...] oraz [...] przez dwóch różnych producentów rolnych wezwał [...] Sp. z o.o. oraz "[...]" sp.j. w P. do złożenia wyjaśnień dotyczących wykrytej nieścisłości w sprawie. W dniu [...] września 2010 r. do Biura Powiatowego ARiMR w B. wpłynął protokół z czynności kontrolnych przeprowadzonych w gospodarstwie wnioskodawcy [...] maja 2010 r. oraz [...] lipca 2010 r. W dniu [...] stycznia 2011 r. Kierownik BP ARiMR wezwał [...] Sp. z o.o. w F. do uzupełnienia wyjaśnień dotyczących sposobu użytkowania gruntów rolnych zadeklarowanych na działkach ewidencyjnych o numerach: [...], [...] oraz [...]. W odpowiedzi na powyższe wezwanie P. M. złożył w organie pismo, w którym podtrzymał stanowisko dotyczące użytkowania spornych gruntów, także wniósł o przesłuchanie świadków: W. K., Z. B., A. R. i T. S. Kierownik BP ARiMR [...] lutego 2011 r. wezwał wymienionych świadków oraz P. M. do złożenia wyjaśnień w sprawie użytkowania gruntów rolnych na działkach ewidencyjnych: [...], [...] oraz [...] na [...] lutego 2011 r. W dniu [...] lutego 2011 r. do postępowania zgłosiła się [...] sp.j. w P., która wskazała, że jest właścicielem i posiadaczem przedmiotowych nieruchomości rolnych od listopada 2009 r., a także ich wyłącznym użytkownikiem. Kierownik BP ARiMR postanowieniem z [...] marca 2011 r. uznał [...] sp.j. w P. jako stronę przedmiotowego postępowania. P. M. reprezentujący [...] Sp. o.o. w F. [...] lutego 2011 r. złożył wniosek o przesunięcie terminu przesłuchania świadków. W związku z tym Kierownik BP ARiMR w dniu [...] marca 2011 r. ponownie wezwał ww. świadków na przesłuchanie w dniu [...] kwietnia 2011 r. W tym dniu wpłynęły wnioski świadków o przesunięcie terminu przesłuchania, a P. M. złożył pismo zawierające prośbę o przesłuchanie świadków. Organ wyznaczył kolejny termin przesłuchania na [...] maja 2011 r. P. M. w dniu [...] kwietnia 2011 r. złożył kolejny wniosek o przesunięcie terminu przesłuchania ze względu na wezwanie Sądu Rejonowego w G. do obowiązkowego stawiennictwa na rozprawie. Powyższy wniosek nie został przez Kierownika BP ARiMR uwzględniony, o czym strona została poinformowana pismem z [...] maja 2011 r. W dniu [...] maja 2011 r. Wójt gminy N. przekazał do Biura Powiatowego ARiMR w B. dokumentację dotyczącą wyznaczonego na [...] maja 2011 r. przesłuchania T. S. Pismem z [...] maja 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR poinformował strony o zakończeniu przedmiotowego postępowania i o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym. [...] Sp. z o.o. w F. w dniu [...] czerwca 2011 r. wniosła prośbę o przesłuchanie wskazanych świadków, jak również o przesłuchanie w charakterze świadków użytkowników działek sąsiadujących ze spornymi gruntami i oględziny spornych działek. Kierownik BP ARiMR decyzją Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. odmówił [...] Sp. z o.o. w F. przyznania jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, że grunty rolne objęte deklaracją we wniosku

o przyznanie płatności na rok 2010, położone na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...], [...], w 2010 r. nie były w posiadaniu wnioskującej tj. [...] Sp. z o.o. w F. Organ wskazał odnośnie gruntów rolnych położonych na działkach ewidencyjnych [...], [...], [...] (działki rolne A, B oraz C), że dowody złożone przez [...] Sp. z o.o. w F., są niezgodne ze stanem faktycznym. Następnie wyjaśnił, że w ramach przeprowadzonego postępowania w sprawie deklaracji użytkowania gruntów rolnych położonych na tych działkach P. M., wskazał, iż spółka którą reprezentuje - [...], była faktycznym użytkownikiem w 2010 r. gruntów rolnych położonych na działkach ewidencyjnych [...], [...], [...], na powierzchni zgłoszonej we wniosku. Spółka użytkowała przedmiotowy grunt bezumownie. Prace koszenia i zbioru na działkach przeprowadzone zostały pod koniec lipca 2010 r., na zlecenie spółki przez pracowników P. M. P. M. wskazał ponadto, iż na jego polecenie W. K., pełniący funkcję Dyrektora Zarządzającego w firmie [...] wykonał usługę na rzecz [...] Sp. z o.o. w F. zgodnie z zawartą umową

o świadczeniu usług z dnia [...] maja 2009 r. Jako dowody potwierdzające powyższe, załączono kserokopię umowy o świadczeniu usług z dnia [...] maja 2009 r. zawartą pomiędzy P. M. - właścicielem przedsiębiorstwa [...], oraz [...] Sp. z o.o. w F., w imieniu której działa D. M. - prezes jednoosobowego zarządu, która obejmowała wykonanie usług według potrzeb produkcji zleceniodawcy, zapewniających przeprowadzenie wszelkich czynności związanych z realizacją programu rolnośrodowiskowego; delegacje oraz rachunki kosztów podróży wystawione na W. K., Z. B., A. R., T. S. P. M., wniósł także, o przesłuchanie ww. osób, na okoliczność użytkowania rolnego w 2010 r., przedmiotowego gruntu przez [...] Sp. z o.o. w F., oraz przesłuchanie w charakterze świadków, użytkowników działek sąsiadujących z działkami J. J., na okoliczność użytkowania rolnego w 2010 r. przedmiotowych oraz sąsiednich gruntów, przy czym zobowiązał się do podania danych adresowych świadków - użytkowników sąsiednich działek. Ponadto wniósł o przeprowadzenie dowodu z oględzin przedmiotowych działek oraz działek sąsiednich. Organ I instancji wskazał na art. 7 ust. 1 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051, ze zm.; dalej: "ustawa o płatnościach bezpośrednich"), w myśl którego - rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek

o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli:

1. na ten dzień posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr XX do rozporządzenia nr 1973/2004;

2. wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

2a. przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

3. został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Mając na uwadze powyższe wyjaśnił, że celem systemu wsparcia bezpośredniego jest finansowe wspieranie rolników, czyli osób, które faktycznie uprawiają grunty rolne. Prowadzenie działalności rolniczej można definiować jako dokonywanie nakładów i czerpanie ewentualnych korzyści. Jeżeli zatem o płatności wystąpi rolnik, który posiada grunty rolne, faktycznie je uprawia, utrzymuje je zgodnie

z normami i spełnia inne przesłanki warunkujące ich przyznanie, określone

w przepisach krajowych i unijnych, płatności będą mu przysługiwać nawet w przypadku bezprawnego użytkowania działek rolnych. Rolą ARiMR jest ustalenie faktycznego użytkownika gruntów, a także sprawdzenie w trakcie postępowania wyjaśniającego, czy strona spełnia powyższe warunki do przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Mając na uwadze powyższe organ wyjaśnił, że podjął wielokrotne próby, przesłuchania świadków wskazanych przez reprezentanta [...] Sp.

z o.o. w F. Prawidłowo wezwani: W. K., Z. B., A. R., nie stawili się na przesłuchanie, w żadnym z wyznaczonych terminów tj. [...] lutego, [...] kwietnia i [...] maja 2011 r., przy czym dwukrotnie była to nieobecność, w żaden sposób nieusprawiedliwiona. Braku stawiennictwa na wyznaczone w terminach [...] lutego i [...] maja 2011 r., przesłuchanie, w żaden sposób nie usprawiedliwił również prawidłowo wezwany T. S. Również P. M. nie dochował podjętego zobowiązania do wskazania danych adresowych użytkowników działek sąsiadujących z działkami J. J., pomimo wskazania, iż wg jego wiedzy osoby te otrzymały płatności do sąsiednich działek. Pomimo braku wskazania przez wnoszącego, danych identyfikacyjnych konkretnej działki ewidencyjnej, organ podjął próbę ustalenia danych adresowych korzystając z systemu informatycznego ZSZIK, jednakże w bezpośrednim sąsiedztwie spornych gruntów nie znaleziono działki ewidencyjnej do której w 2010 r. została przyznana płatność. Ponadto zgodnie z wnioskami [...] Sp. z o.o. w F. organ, przekładał również termin zakończenia przedmiotowego postępowania, z uwagi na umożliwienie stronie złożenia nowych dowodów lub wniosków końcowych. Do dnia wydania niniejszej decyzji, pomimo wskazań [...] sp. z o.o. w F. w składanych pismach, nie wpłynął żaden dokument stanowiący dowód w sprawie, bądź przedstawiający wnioski końcowe. Z uwagi na powyższe, organ I instancji nie znalazł podstaw do uznania dowodów, złożonych przez [...] sp. z. o.o. w F., jako zgodnych ze stanem faktycznym. Organ I instancji stwierdził także, że powszechnie znanym jest fakt wystąpienia w 2010 r. na terenie kraju licznych powodzi. Zjawiskiem tym w szczególności zostały dotknięte tereny położone w pobliżu rzek m.in. w pobliżu rzeki Odry. Z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, iż działki objęte wnioskiem strony postępowania położone są na płaskiej terasie zalewowej rzeki Odry, stanowią fragment dużego kompleksu łąk nadodrzańskich, ich średnia wysokość wynosi 8 m n.p.m. a wody gruntowe zalegają płytko tj. 10-20 cm pod poziomem gruntu. Takie uwarunkowanie spotęgowane przez zamulenie rowów melioracyjnych oraz tamy bobrowe sprawia, iż tereny te są często zalewane pod wpływem wód opadowych i roztopowych. Dla 2010 r. zjawisko to miało dużo większe nasilenie. Całkowite zalanie łąk wodą miało miejsce w okresie od miesiąca maja do pierwszej połowy lipca 2010 r. i spowodowane było wylaniem wód rzeki Odry oraz obfitymi opadami deszczu. Od połowy lipca do końca września gleba była silnie uwilgotniona i nasączona wodą, co nie dawało możliwości dokonania jakichkolwiek zabiegów agrotechnicznych na gruntach. Tym bardziej w warunkach utrzymującego się wysokiego stanu wód rzeki Odry. Fakty te znajdują potwierdzenie w piśmie "[...]" Sp. z o.o. z [...] września 2010 r., opinii przyrodniczej z [...] września 2010 r., protokole z lustracji z [...] września 2010 r. i przeczą twierdzeniu reprezentanta [...] Sp. z o.o., iż prace koszenia i zbioru biomasy wykonane zostały pod koniec lipca 2010 r. Za powyższym przemawia również zaświadczenie nr [...] z [...] września 2010 r. o niemożności wykonania zabiegów agrotechnicznych na łąkach położonych na działkach nr [...] i [...] w obrębie K., wydane przez Urząd Miejski w M., w którym stwierdzono fakt całkowitego zalania ww. łąk w okresie od maja do pierwszej połowy lipca 2010 r. spowodowany wylaniem wód z koryta rzeki Odry i obfitymi opadami deszczu oraz fakt wysokiego nasączenia gleby wodą w okresie od połowy lipca do dnia wydania zaświadczenia, a tym samym niemożność skoszenia łąk położonych na przedmiotowych nieruchomościach. Z uwagi na powyższe, organ I instancji, uznał stan faktyczny na przedmiotowym gruncie, za zgodny z dowodami przedstawionymi przez [...] sp. j. w P. Odnośnie gruntów rolnych położonych na działkach ewidencyjnych [...], [...], (działki rolne D i E), organ I instancji, uznał deklarację użytkowania rolnego ww. gruntów, w 2010 r. przez [...] sp. z o.o. w F., jako niezgodną ze stanem faktycznym. Bowiem [...] maja 2010 r. i [...] lipca 2010 r. w gospodarstwie strony wnioskującej o płatność w 2010 r., zostały przeprowadzone czynności kontrolne przez inspektorów terenowych Regionalnego Biura Kontroli na Miejscu w S. Kontrola w zakresie kwalifikowalności powierzchni, przeprowadzona została na wniosek Kierownika BP ARiMR w B. w związku z podtrzymaniem deklaracji użytkowania działek rolnych

z wniosku złożonego przez stronę postępowania na 2009 r., które baza Ewidencji Gruntów i Budynków klasyfikuje jako nieużytki. W ramach czynności kontrolnych przeprowadzonych [...] maja 2010 r., inspektorzy terenowi stwierdzili, iż:

- działka nr [...] (A) stanowi łąkę trwałą na powierzchni [...] ha. Zastosowano kody: DR 13 - ("zadeklarowana powierzchnia jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej"), DR 28 - ("stwierdzono rozbieżności pomiędzy treścią ortofotomapy

i stanem faktycznym w terenie w zakresie zasięgu powierzchni kwalifikowanej") oraz DR 37 - ("identyfikację granic działki rolnej, przeprowadzono na podstawie danych GIS");

- działka nr [...] (B), stanowi łąkę trwałą na powierzchni [...] ha. Zastosowano kody: DR 13 - ("zadeklarowana powierzchnia jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej"), DR 28 - ("stwierdzono rozbieżności pomiędzy treścią ortofotomapy

i stanem faktycznym w terenie w zakresie zasięgu powierzchni kwalifikowanej");

- działka nr [...] (C), stanowi łąkę trwałą na powierzchni [...] ha. Zastosowano kody: DR 13 - ("zadeklarowana powierzchnia jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej"), DR 28 - ("stwierdzono rozbieżności pomiędzy treścią ortofotomapy

i stanem faktycznym w terenie w zakresie zasięgu powierzchni kwalifikowanej") oraz DR 37 - ("identyfikację granic działki rolnej, przeprowadzono na podstawie danych GIS");

- działki nr [...] oraz [...] (D i E) na dzień przeprowadzenia kontroli były zalane wodą w związku z czym nie było możliwości dokonania ich pomiarów, kontrolerzy zastosowali kod DR 27 – ("Działka rolna nie została skontrolowana ze względu na wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności").

W związku z powyższym dla działek [...] oraz [...][...] lipca 2010 r. ponownie przeprowadzono kontrolę stwierdzając:

- dla działki rolnej D położonej na działce ewidencyjnej nr [...] stwierdzono powierzchnię [...] ha użytkowaną jako łąka trwała oraz zastosowano kody: DR 13- ("zadeklarowana powierzchnia jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej"), DR 28 ("stwierdzono rozbieżności pomiędzy treścią ortofotomapy i stanem faktycznym

w terenie w zakresie zasięgu powierzchni kwalifikowanej") oraz DR 37 ("identyfikację granic działki rolnej, przeprowadzono na podstawie danych GIS"),

- dla działki rolnej [...] położonej na działce ewidencyjnej nr [...] stwierdzono powierzchnię [...] ha, użytkowaną jako łąka trwała oraz zastosowano kody: DR 13- ("zadeklarowana powierzchnia jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej"), DR 28 - ("stwierdzono rozbieżności pomiędzy treścią ortofotomapy i stanem faktycznym

w terenie w zakresie zasięgu powierzchni kwalifikowanej") oraz DR 37 - ("identyfikację granic działki rolnej, przeprowadzono na podstawie danych GIS").

Dodatkowo w uwagach do protokołu zapisano, iż pełnomocnik wnioskodawcy P. M. oświadczył, że wnioskodawca użytkuje całe działki ewidencyjne, na których położone są działki rolne A i B. Następnie organ I instancji wskazał, że zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 marca 2010 r.

w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 39, poz. 211) grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami, jeżeli:

1. (...)

2. w przypadku łąk i pastwisk zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania:

b) płatności dla obszarów NATURA 2000 oraz związanych z wdrażaniem Ramowej Dyrektywy Wodnej,

c) program rolnośrodowiskowy

- okrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana w zakresie i terminie określonym w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich lub są na nich wypasane zwierzęta w sezonie pastwiskowym określonym w tych przepisach;

3. (....) w przypadku łąk i pastwisk innych niż wymienione w pkt 2 i 3 - okrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana co najmniej raz w roku, w terminie do dnia 31 lipca, lub są na nich wypasane zwierzęta w okresie wegetacyjnym traw.

Organ I instancji zauważył jednocześnie, iż działki rolne objęte wnioskiem

o przyznanie JPO, zostały zgłoszone przez stronę postępowania również do płatności rolnośrodowiskowych. Załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.) określający zadania realizowane w ramach danego pakietu/wariantu, dopuszcza wykonanie nie więcej niż dwóch pokosów w terminie od dnia 1 czerwca do dnia 30 września. Z punktu widzenia programów rolnośrodowiskowych producent rolny nie jest zobligowany do wykonania koszenia w terminie do dnia 31 lipca.

W związku z powyższym stwierdzenie dokonania na działkach zabiegów agrotechnicznych bądź ich nie dokonania na dzień przeprowadzania czynności kontrolnych tj. [...] maja i [...] lipca 2010 r. nie byłoby zasadnym. Kontrola na miejscu potwierdziła zatem wyłącznie grupę upraw występujących na działkach objętych wnioskiem strony postępowania oraz ich powierzchnie. Organ dodał, że [...] maja 2010 r. przeprowadzenie czynności kontrolnych na gruntach objętych wnioskiem postępowania możliwe było wyłącznie dla działek nr [...], [...]oraz [...]. Pozostałe działki tj. [...] i [...] na ten dzień zalane były wodą w związku z podniesionym stanem wód rzeki Odry, co uwidaczniają zdjęcia załączone do protokołu z czynności kontrolnych. Logicznym zatem staje się stwierdzenie, iż działki te położone są w terenie niżej niż działki [...], [...], [...]. Skoro zatem niemożliwym było dokonanie pokosu i zbioru biomasy w terminie od 1 czerwca do 30 września 2010 r. dla działki [...], [...] oraz [...] ze względu na zbyt duże nasączenie gleby wodą, tym bardziej zasadnym jest stwierdzenie, iż również pozostałe działki tj. [...] oraz [...] w roku 2010, nie były użytkowane rolniczo.

W związku z powyższym organ I instancji uznał wniosek [...] Sp. z o.o. w F., o przeprowadzenie oględzin w terenie, gruntów rolnych objętych deklaracją wnioskodawcy, za bezzasadny. W jego opinii, przeprowadzenie oględzin

w 2011 r. nie może stanowić dowodu w sprawie przyznania płatności na 2010 r., tym bardziej, iż 2010 r., ze względu na wystąpienie powodzi, był rokiem szczególnym,

a więc nie jest możliwe, na podstawie ukształtowania terenu, wyciągnięcie wniosków na okoliczność zalania, bądź silnego uwilgotnienia i nasączenia wodą przedmiotowych gruntów w roku poprzednim. Materiał dowodowy, a w szczególności, dokumentacja fotograficzna wykonana podczas czynności kontrolnych przeprowadzonych na przedmiotowych gruntach, zaświadczenie wydane przez Urząd Miejski

w M. (oraz inne wymienione wyżej), stanowią wystarczające dowody, pozwalające na stwierdzenie stanu faktycznego na przedmiotowych działkach, w tym również uwarunkowań ukształtowania terenu. Biorąc powyższe pod uwagę Kierownik ARiMR stwierdził, iż strona postępowania nie spełnia przesłanek wynikających z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, w związku z powyższym zadeklarowane powierzchnie działek rolnych A, B, C, D oraz E o łącznej powierzchni [...] ha zostały wykluczone z przyznania jednolitej płatności obszarowej, stanowiąc podstawę do naliczenia sankcji. Ze względu na stwierdzone różnice między powierzchnią stwierdzoną, a powierzchnią zadeklarowaną do objęcia płatnością jednolitą płatnością obszarową, odmówiono przyznania płatności i została nałożona sankcja.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła [...] Sp. z o.o. w F.,

w którym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji celem uzupełnienia postępowania dowodowego i podjęcia rozstrzygnięcia w oparciu o poprawne i pełne przeprowadzenie postępowania.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. decyzją z [...] listopada 2011 r. – na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. – uchylił zaskarżoną decyzję

w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 lipca 2012 r.

w sprawie V SA/Wa 504/12 w sprawie ze skargi [...] sp. jawna w P., uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł o kosztach postępowania w sprawie oraz orzekł, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.

Sąd ten za słuszne uznał twierdzenia skarżącej, że warunkiem przyznania płatności jest posiadanie nieruchomości na dzień 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o płatność (w 2010 r.), co wynika z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich. Tym samym ustalenie właśnie tej okoliczności jest obowiązkiem organu. Tymczasem zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazania ukierunkowane są na umożliwienie wykazania przez [...] sp. z o.o. w F. okoliczności nie mającej znaczenia dla sprawy, a mianowicie, czy [...] sp. z o.o. w F. dokonała w lipcu 2010 r. jednorazowego zabiegu koszenia trawy. Powołując się na jednolite orzecznictwo sądów administracyjnych WSA wskazał, że działania ograniczające się do jednorazowego czy sporadycznego zawładnięcia cudzą nieruchomością, w tym wykonanie na niej zabiegu agrotechnicznego, nawet jeśli zostaną udowodnione, nie mogą być traktowane jako przejaw posiadania działki rolnej. Podniósł, iż zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich – z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Skoro organ odwoławczy powołał się na art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. jako podstawę uchylenia decyzji organu I instancji, a wskazane przepisy nie znajdują zastosowania w postępowaniach dotyczących przyznania płatności, należy uznać, iż organ II instancji naruszył w istotny sposób przepisy postępowania. Za zasadny uznano także zarzut, że niezrozumiałe były skierowane pod adresem organu I instancji zarzuty dotyczące naruszenia wyrażonej w art. 75 k.p.a. zasady równej mocy środków dowodowych, czy wyrażonej w art. 80 k.p.a. zasady swobodnej oceny dowodów, skoro wnioskowane przez [...] sp. z o.o. w F. przesłuchanie świadków i dokonanie oględzin działek miało wyłącznie na celu udowodnienie faktu rzekomego dokonania na działkach pod koniec lipca 2010 r. zabiegu agrotechnicznego polegającego na ich nielegalnym skoszeniu,

a tym samym rozważane dowody należało w świetle prawa pominąć. W konsekwencji Sąd ten za trafną uznał argumentację skargi, że – inaczej niż ocenił to w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy – organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie

w sprawie, w tym również postępowanie dowodowe. Natomiast zaniechanie udziału przez [...] w postępowaniu, w którym miała ona obowiązek wykazywać rzeczywistą, a nie jedynie pozorną aktywność, nie może być traktowane jako uchybienie organu I instancji, tym bardziej, że nawet w postępowaniach toczących się zgodnie

z ogólną procedurą administracyjną strona ma obowiązek współpracować z organem przy przeprowadzeniu postępowania dowodowego. Oznacza to w rezultacie, iż organ II instancji zignorował przepis art. 3 ust. 3 zd. drugie ustawy o płatnościach bezpośrednich, zgodnie z którym negatywne konsekwencje niewykazania określonego faktu ponosi osoba wywodząca z tego faktu skutki prawne.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie II GSK 1867/12 po rozpoznaniu skargi kasacyjnej [...] Spółki z o.o. w F. od ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną oddalił.

Naczelny Sąd Administracyjny podnoszone w skardze zarzuty naruszeń procesowych uznał za nieskuteczne z uwagi na brak wskazania istotnego wpływu na wynik sprawy. Wskazał, iż jedynie w zakresie naruszenia art. 78 § 1 k.p.a.

w uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazuje, że naruszenie tego przepisu mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Stwierdza bowiem, że Sąd pierwszej instancji uznając, że okoliczność domniemanego koszenia działek w lipcu 2010 r. nie może mieć znaczenia dla sprawy, dopuścił się w ten sposób naruszenia wskazanego przepisu. Nie można bowiem uznać ponad wszelką wątpliwość w odniesieniu do działek C i D, iż można było pominąć przeprowadzenie dowodów z zeznań sąsiadów, pracowników

i oględzin w terenie. Konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy jest znaczny i ma bezpośredni wpływ na jej rozstrzygnięcie. Naczelny Sąd Administracyjny wyraził przekonanie, iż zarzutu tego nie można uznać za usprawiedliwiony. Wskazał przy tym, iż z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że koszenie w lipcu 2010 r. nie było możliwe ze względu na wcześniejsze zalanie tych działek. Przekonują do takiego stanowiska następujące dokumenty: protokół z lustracji gospodarstwa załączony do pisma skierowanego do ARMiR Biura Powiatowego w P. z [...] września 2010 r., w którym skarżąca kasacyjnie poinformowała, że działki A, B, C nie były w 2010 r. koszone, zaświadczenie Burmistrza Gminy M. z [...] września 2010 r. stwierdzające fakt całkowitego zalania przedmiotowych łąk w okresie od maja do pierwszej połowy lipca 2010 r. spowodowane wylaniem Odry oraz obfitymi opadami deszczu. Fakt wysokiego nasączenia gleby wodą w okresie od połowy lipca do dnia wydania zaświadczenia, a tym samym niemożność skoszenia łąk, opinia przyrodnicza Koła Przyrodników w Ś. z [...] września 2010 r. stwierdzająca niemożność skoszenia w sezonie wegetacyjnym przedmiotowych łąk oraz fakt, iż nie były one koszone w bieżącym roku. Wskazał także, że skoro działki D i E graniczą z działkami A, B i C, a są od nich niżej położone w terenie, nie budzi wątpliwości, że również one nie zostały skoszone. Naczelny Sąd Administracyjny dodał również, iż posiadanie działki ocenia się na dzień 31 maja roku, w którym został złożony wniosek, zatem dokonanie jednorazowego zabiegu agrotechnicznego nie prowadzi do uznania określonego podmiotu za posiadacza. Posiadanie wyraża się w możliwości nieograniczonego korzystania z gruntu w każdym czasie, w tym w pełnej swobodzie decydowania

o sposobie jego wykorzystania oraz dokonywania zabiegów agrotechnicznych. Dodał, że wniosek o przesłuchanie świadków na okoliczność wykonywania prac agrotechnicznych dotyczył działek A, B, i C (karta [...]). Także decyzja organu odwoławczego wskazywała tylko na te trzy działki. Nie można zatem zasadnie twierdzić, że organy bezpodstawnie odmówiły przeprowadzenia dowodów odnośnie działek D i E.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa w W. decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r., wskazaną na wstępie i zaskarżoną w niniejszej sprawie po rozpatrzeniu odwołania [...] sp. z o.o. w F. (następca prawny [...] sp. z o.o. w B.) przywołując wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lipca 2012 r. (Sygn. akt V SA/Wa 504/12) i wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2014 r. (Sygn. akt II GSK 1867/12) w sprawie płatności do gruntów rolnych na rok 2010 - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji przypominał przebieg postępowania w sprawie oraz podniósł, iż termin "posiadanie" należy odczytywać przez pryzmat celowościowy, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących systemów wsparcia bezpośredniego. Wskazał, iż niewystarczające jest posiadanie gruntów w ujęciu cywilistycznym - jedynie posiadanie gruntów rolnych

w rozumieniu ww. przepisów uprawnia rolnika do ubiegania się o płatności bezpośrednie. Tym samym prowadzenie działalności rolniczej można definiować jako trwałe dokonywanie nakładów i czerpanie ewentualnych korzyści. Organ II instancji podniósł także, iż płatności należą się posiadaczowi gruntów rolnych utrzymującemu grunty zgodnie z normami. Jeżeli zatem o płatności wystąpi rolnik, który posiada grunty rolne, faktycznie je uprawia, utrzymuje je zgodnie z normami i spełnia inne przesłanki warunkujące ich przyznanie, określone w przepisach krajowych i unijnych, płatności będą mu przysługiwać nawet w przypadku bezprawnego użytkowania działek rolnych. Sprawa bezprawnego użytkowania spornych działek może być wyłącznie przedmiotem rozstrzygnięć o charakterze cywilnoprawnym, dochodzonych przed sądami powszechnymi, zaś kwestie te nie mają wpływu na ocenę uprawnienia do uzyskania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Rolą agencji jest ustalenie faktycznego użytkownika gruntów, a rozstrzygające dla przyznania płatności jest, kto w sposób trwały użytkował grunty rolne, w tym w szczególności poczynił nakłady np. ponosił koszty zakupu nawozów, przeprowadzał inne prace polowe niezbędne do uzyskania pożytków. Rolnik ubiegając się o przyznanie płatności winien wykazać, że posiada grunty rolne, to jest trwale, faktycznie je użytkuje i utrzymuje je w dobrej kulturze rolnej zgodnie z normami ochrony środowiska. Wnioskodawca zaś zobowiązany jest do przedstawienia we wniosku aktualnego stanu posiadania działek rolnych. Wskazano ponadto, iż posiadanie cechuje się trwałością władztwa nad rzeczą. Nie jest zatem posiadaniem władztwo chwilowe, czy przypadkowe. Odnosząc się do okoliczności niniejszej sprawy organ II instancji podniósł, iż w sprawie prowadzonej z wniosku [...] sp. z o. o. w F. wystąpił tzw. konflikt kontroli krzyżowej dla działki ewidencyjnej oznaczonej numerem [...], [...] oraz [...]. Konflikt kontroli krzyżowej oznacza, że co najmniej dwóch producentów rolnych złożyło wnioski o przyznanie płatności na te same działki ewidencyjne oraz na położone na nich działki rolne. W tych okolicznościach prowadzone postępowanie wyjaśniające ma na celu ustalenie faktycznego użytkownika działek ewidencyjnych oraz położonych na nich działek rolnych pozostających w konflikcie kontroli krzyżowej. Obowiązkiem ARiMR jest wyjaśnienie kto użytkuje działkę rolną objętą dwoma lub większą ilością wniosków i jednocześnie ustalenie któremu z uczestników sporu przysługuje płatność. Organ II instancji przywołał art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, podnosząc, iż organ I instancji podjął wielokrotne próby przesłuchania świadków wskazanych przez [...] sp. z o.o. w F., które nie doszło do skutku, a świadkowie dwukrotnie nie usprawiedliwili swojej nieobecności. Wskazano także, iż również P. M. nie dochował podjętego zobowiązania do wskazania danych adresowych użytkowników działek sąsiadujących z działkami J. J., pomimo wskazania, iż wg jego wiedzy osoby te otrzymały płatności do sąsiednich działek. Mimo braku wskazania przez wnoszącego, danych identyfikacyjnych konkretnej działki ewidencyjnej, organ podjął próbę ustalenia danych adresowych korzystając z systemu informatycznego ZSZIK, jednakże w bezpośrednim sąsiedztwie spornych gruntów nie znaleziono działki ewidencyjnej do której w 2010 r. została przyznana płatność. Wskazano także, iż zgodnie z wnioskami [...] Sp. z o.o. w F. organ przekładał również termin zakończenia przedmiotowego postępowania, z uwagi na umożliwienie stronie złożenia nowych dowodów lub wniosków końcowych. Jednakże do dnia wydania niniejszej decyzji, pomimo wskazań [...] sp. z o.o. w F. w składanych pismach, nie wpłynął żaden dokument stanowiący dowód w sprawie, bądź przedstawiający wnioski końcowe w tej kwestii. Z uwagi na powyższe, organ I instancji nie znalazł podstaw do uznania dowodów, złożonych przez [...] sp. z. o.o. w F., jako zgodnych ze stanem faktycznym. Przywołano przy tym wskazania zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2012 r. (Sygn. akt V SA/Wa 504/12), z których wynika, że skoro wnioskowane przez [...] Sp. z o.o. w F. przesłuchanie świadków i dokonanie oględzin działek miało wyłącznie na celu udowodnienie faktu rzekomego dokonania na działkach pod koniec lipca 2010 r. zabiegu agrotechnicznego, polegającego na ich nielegalnym skoszeniu, rozważane dowody należało w świetle prawa pominąć. Z art. 78 § 1 k.p.a. wynika bowiem, iż przedmiotem dowodu może być jedynie okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, a jak przyjmuje się w orzecznictwie, w razie niespełnienia przez wnioskodawcę warunku posiadania działki rolnej, badanie zrealizowania przez niego pozostałych przesłanek przyznania płatności, w tym również prowadzenie postępowania dowodowego mającego na celu weryfikację ich realizacji, jest bezprzedmiotowe. Następnie przywołano okoliczność, że powszechnie znanym jest fakt wystąpienia w 2010 r. na terenie kraju licznych powodzi. Zjawiskiem tym w szczególności zostały dotknięte tereny położone w pobliżu rzek m.in. w pobliżu rzeki Odry. Dodano, iż z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, że działki objęte wnioskiem strony postępowania położone są na płaskiej terasie zalewowej rzeki Odry, stanowią fragment dużego kompleksu łąk, ich średnia wysokość wynosi 8 m n.p.m., a wody gruntowe zalegają płytko t.j. 10-20 cm pod poziomem gruntu. Uwarunkowanie to jest spotęgowane zamuleniem rowów melioracyjnych oraz tamami bobrowymi, co sprawia, że tereny te są często zalewane pod wpływem wód opadowych i roztopowych. W roku 2010 zjawisko to miało dużo większe nasilenie, a całkowite zalanie wodą łąk miało miejsce w okresie od miesiąca maja do pierwszej połowy lipca 2010 r. i spowodowane było wylaniem wód rzeki Odry i obfitymi opadami deszczu. Od połowy lipca do końca września gleba była silnie uwilgotniona i nasączona wodą, co nie dawało możliwości dokonania jakichkolwiek zabiegów agrotechnicznych na gruntach. Tym bardziej w warunkach utrzymującego się wysokiego stanu wód rzeki Odry. Wskazano, iż fakty te znajdują potwierdzenie w piśmie "[...]" Sp. z o.o. z [...] września 2010 r., opinii przyrodniczej z [...] września 2010 r., protokole z lustracji z [...] września 2010 r. i przeczą twierdzeniu reprezentanta [...] Sp. z o.o. w F., iż prace koszenia

i zbioru biomasy wykonane zostały pod koniec lipca 2010 r. Przemawia za tym również zaświadczenie nr GN [...] z [...] września 2010 r. o niemożności wykonania zabiegów agrotechnicznych na łąkach położonych na działkach nr [...] i [...] wydane przez Urząd Miejski w M., w którym stwierdzono fakt całkowitego zalania ww. łąk w okresie od maja do pierwszej połowy lipca 2010 r., spowodowany wylaniem wód z koryta rzeki Odry i obfitymi opadami deszczu oraz fakt wysokiego nasączenia gleby wodą w okresie od połowy lipca do dnia wydania zaświadczenia, a tym samym niemożność skoszenia łąk położonych na przedmiotowych nieruchomościach. Odnośnie gruntów rolnych położonych na działkach rolnych D i E, organ I instancji, uznał deklarację użytkowania rolnego ww. gruntów w 2010 r. przez [...] sp. z o.o. w F. za niezgodną ze stanem faktycznym. Wskazano, iż w dniach [...] maja i [...] lipca 2010 r. w gospodarstwie strony wnioskującej o płatność w 2010 r., zostały przeprowadzone czynności kontrolne przez inspektorów terenowych Regionalnego Biura Kontroli na Miejscu w S. Kontrola w zakresie kwalifikowalności powierzchni, przeprowadzona została na wniosek Kierownika BP ARiMR w B. w związku z podtrzymaniem deklaracji użytkowania działek rolnych z wniosku złożonego przez stronę postępowania na 2009 r., które baza Ewidencji Gruntów i Budynków klasyfikuje jako nieużytki. W ramach czynności kontrolnych przeprowadzonych [...] maja 2010 r., inspektorzy terenowi stwierdzili, iż:

- działka A stanowi łąkę trwałą na powierzchni [...] ha. Zastosowano kody: DR 13 – ("zadeklarowana powierzchnia jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej"), DR 28 - ("stwierdzono rozbieżności pomiędzy treścią ortofotomapy

i stanem faktycznym w terenie w zakresie zasięgu powierzchni kwalifikowanej") oraz DR 37 - ("identyfikację granic działki rolnej, przeprowadzono na podstawie danych GIS");

- działka B stanowi łąkę trwałą na powierzchni [...] ha. Zastosowano kody: DR 13 - ("zadeklarowana powierzchnia jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej"), DR 28 - ("stwierdzono rozbieżności pomiędzy treścią ortofotomapy i stanem faktycznym

w terenie w zakresie zasięgu powierzchni kwalifikowanej");

- działka C stanowi łąkę trwałą na powierzchni [...] ha. Zastosowano kody: DR 13 - ("zadeklarowana powierzchnia jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej"), DR 28 - ("stwierdzono rozbieżności pomiędzy treścią ortofotomapy i stanem faktycznym

w terenie w zakresie zasięgu powierzchni kwalifikowanej") oraz DR 37 - ("identyfikację granic działki rolnej, przeprowadzono na podstawie danych GIS");

- działki D i E na dzień przeprowadzenia kontroli były zalane wodą,

w związku z czym nie było możliwości dokonania ich pomiarów, kontrolerzy zastosowali kod DR 27 – "Działka rolna nie została skontrolowana ze względu na wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności".

W związku z powyższym dla działek D oraz E w dniu [...] lipca 2010 r. ponownie przeprowadzono kontrolę stwierdzając:

- dla działki rolnej D położonej na działce ewidencyjnej nr [...] - powierzchnię [...] ha użytkowaną jako łąka trwała oraz zastosowano kody: DR 13- ("zadeklarowana powierzchnia jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej"), DR 28 -("stwierdzono rozbieżności pomiędzy treścią ortofotomapy i stanem faktycznym

w terenie w zakresie zasięgu powierzchni kwalifikowanej") oraz DR 37 ("identyfikację granic działki rolnej, przeprowadzono na podstawie danych GIS"),

- dla działki rolnej E położonej na działce ewidencyjnej nr [...] stwierdzono powierzchnię [...] ha, użytkowaną jako łąka trwała oraz zastosowano kody: DR 13- "zadeklarowana powierzchnia jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej"), DR 28 - ("stwierdzono rozbieżności pomiędzy treścią ortofotomapy i stanem faktycznym

w terenie w zakresie zasięgu powierzchni kwalifikowanej") oraz DR 37 - ("identyfikację granic działki rolnej, przeprowadzono na podstawie danych GIS").

Organ II instancji wskazał, iż w uwagach do protokołu zapisano, iż pełnomocnik wnioskodawcy P. M. oświadczył, że wnioskodawca użytkuje całe działki ewidencyjne, na których położone są działki rolne A i B.

Następnie za organem I Instancji przywołano § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 39, poz. 211), a także § 1 ust. 1 pkt 3 i 4 ww. rozporządzenia. Wskazano także, iż [...] maja 2010 r. przeprowadzenie czynności kontrolnych na gruntach objętych wnioskiem postępowania możliwe było wyłącznie dla działek nr [...], [...] oraz [...]. Pozostałe działki tj. [...] i [...] na ten dzień zalane były wodą w związku

z podniesionym stanem wód rzeki Odry, co uwidaczniają zdjęcia załączone do protokołu z czynności kontrolnych. Logicznym zatem staje się stwierdzenie, iż działki te położone są w terenie niżej niż działki [...], [...] oraz [...]. Skoro zatem niemożliwym było dokonanie pokosu i zbioru biomasy w terminie od 1 czerwca do 30 września 2010 r. dla działki [...], [...] oraz [...] ze względu na zbyt duże nasączenie gleby wodą, tym bardziej zasadnym jest stwierdzenie, iż również pozostałe działki tj. [...] i [...] w roku 2010, nie były użytkowane rolniczo. W tych okolicznościach uznanie wniosku [...] sp. z o.o. w F.,

o przeprowadzenie oględzin w terenie, gruntów rolnych objętych deklaracją wnioskodawcy, za bezzasadny organ II instancji uznał za słuszne. Tym samym [...] sp. z o.o. w F. nie spełniła przesłanek wynikających z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w związku z powyższym zadeklarowane powierzchnie działek rolnych A, B, C, D oraz E o łącznej powierzchni [...] ha zostały wykluczone z przyznania płatności JPO stanowiąc podstawę do naliczenia sankcji. Organ II instancji podzielił dokonaną przez organ I instancji ocenę,

w oparciu o którą organ ten wydał decyzję o odmowie przyznania płatności i nałożeniu sankcji, z jednoczesnym przywołaniem zapadłych w niniejszej sprawie ww. wyroków. Odmówił wiarygodności twierdzeniom [...] sp. z o.o. w F., zaś za wiarygodne uznał dowody przedstawiane przez "[...]" sp.j. w P. Wskazano jedocześnie, iż przyjęcie dokonania przez [...] sp. z o.o. w F. skoszenia trawy i zbioru siana pod koniec lipca 2010 r., nie przesądzałoby o spełnieniu podstawowego warunku uzyskania przez ten podmiot płatności za 2010 r., a mianowicie warunku posiadania działki rolnej w tym roku (art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich), albowiem działania ograniczające się do jednorazowego czy sporadycznego zawładnięcia cudzą nieruchomością, w tym wykonanie na niej zabiegu agrotechnicznego, nawet jeśli zostaną udowodnione, nie mogą być traktowane jako przejaw posiadania działki rolnej. W konkluzji wskazano, iż organ I instancji wydając swoje rozstrzygnięcie oparł je na całokształcie materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu, w trakcie, którego strona nie wykazała, że w roku 2010 była faktycznym użytkownikiem spornych działek ewidencyjnych

o numerach: [...], [...] oraz [...], a w ocenie organu odwoławczego brak jest podstaw do podważenia jego wiarygodności.

Pismem z dnia [...] grudnia 2014 r. [...] s. z o.o. w B. (następca prawny [...] sp. z o.o. w F.; dalej także: "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. Nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r., wskazaną na wstępie i zaskarżoną w niniejszej sprawie.

Skarżąca zarzuciła:

1. błędy w ustaleniach faktycznych, błędy postępowania dowodowego, błędy oceny materiału dowodowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy,

2. błędną wykładnię art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. Nr 270; dalej: "p.p.s.a.").

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji oraz poprzedzających je decyzji organu pierwszej instancji w całości oraz

o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu skargi wskazano, iż art. 153 p.p.s.a. nie wyłącza możliwości przedstawienia przez stronę żądań dowodowych w ponownie prowadzonym postępowaniu. Tym samym strona korzystając z przysługujących jej praw przesłała pismo z [...] października 2014 roku zawierające katalog żądań dowodowych. Organ nie uwzględnił żądań dowodowych strony uznając, iż zabieg koszenia i zbioru trawy w roku 2010 miał charakter sporadyczny, co nie wyczerpuje jego zdaniem koniecznych przejawów posiadania działki rolnej. Organ stwierdził nadto w decyzji OB, iż zabieg wykaszania przez [...] sp. z o.o. w F. miał charakter periodyczny niespełniający warunku z § 2 rozporządzenia ONW. Nie zważył, iż okoliczność periodycznego koszenia w kolejnym roku realizacji programu rolnośrodowiskowego jest okolicznością przemawiającą za racjami strony. Pominięto również okoliczności nadzwyczajnych utrudnień stawianych w roku 2010 na spornym terenie przez aurę, jak również poglądy sądów wskazujące na konieczność różnicowania intensywności użytkowania gruntów rolnych zależnie od ich przeznaczenia. Wskazano jednocześnie, iż organ pominął okoliczność, iż spór krzyżowy dotyczył jedynie niewielkiej obszarowo części działek deklarowanych przez skarżącą do płatności w roku 2010, a wręcz nie zauważył bezspornej zasadności wniosku spółki w pozostałej części.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa w W. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 p.p.s.a. Dodać należy, że zgodnie

z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z uwagi na to, iż zaskarżona decyzja została wydana po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lipca 2012 r. sygn. akt V SA/Wa 504/12 uchylającym decyzję organu II instancji z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...], co do którego skarga kasacyjna wniesiona przez [...] sp. z o.o. w F. wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie II GSK 1867/12 została oddalona, zastosowanie w niniejszej sprawie ma art. 153 p.p.s.a. Zgodnie z jego brzmieniem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

Przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu jest kwestia zgodności z prawem decyzji organów ARiMR w sprawie odmowy przyznania jednolitej płatności obszarowej na rok 2010 i nałożeniu sankcji w wysokości [...] zł. Odmowa przyznania wnioskowanej płatności nastąpiła wskutek dokonanych przez organy ustaleń, że wnosząca

o przyznanie płatności [...] sp. z o.o. w F. nie spełniła wynikającej z art. 7 ust. 1 ustawy i płatnościach bezpośrednich przesłanki posiadania gruntów zgłoszonych do płatności. Przypomnieć przy tym należy, iż w odniesieniu do działek o numerach ewidencyjnych [...], [...] i [...] wystąpił konflikt kontroli krzyżowej. Do płatności zostały zgłoszone także działki o numerach ewidencyjnych [...] i [...].

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku,

w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli:

1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha;

2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Przepisy o płatnościach bezpośrednich nie zawierają definicji posiadania. Dlatego też należy posiłkować się rozumieniem tego pojęcia na gruncie przepisów prawa cywilnego (w szczególności art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121), przy zastrzeżeniu, że posiadanie w ujęciu cywilistycznym nie stanowi wystarczającej przesłanki do ubiegania się o płatności obszarowe. Pojęcie to należy bowiem interpretować w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów i rozumieć je jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Tak rozumiane posiadanie ściśle wiąże się z produkcją rolną, czyli obligatoryjnie z rzeczywistym korzystaniem z rzeczy (gruntów rolnych, gospodarstwa rolnego). Za takim rozumieniem tego pojęcia, przemawia także fakt, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy rzeczywiście użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. Skoro ustawodawca wiąże przyznanie płatności bezpośrednich

z utrzymaniem gruntów w dobrej kulturze, to nie sposób tego wymogu oddzielić od ich posiadania polegającego na faktycznym władaniu. Płatności mogą być przyznane zatem tym rolnikom, którzy samodzielnie decydują o rodzaju upraw, o dokonaniu zabiegów agrotechnicznych, zbieraniu plonów, a przy tym utrzymują grunty zgodnie

z normami dobrej kultury rolnej przez określony czas. Przy czym, co istotne posiadanie działki ocenia się na dzień 31 maja roku, w którym został złożony wniosek, zatem dokonanie jednorazowego zabiegu agrotechnicznego nie prowadzi do uznania określonego podmiotu za posiadacza. Posiadanie bowiem wyraża się w możliwości nieograniczonego korzystania z gruntu w każdym czasie, w tym w pełnej swobodzie decydowania o sposobie jego wykorzystania oraz dokonywania zabiegów agrotechnicznych.

Wykazanie po stronie występującego o płatności beneficjenta braku posiadania gruntu, do którego dopłaty mają być dokonane, stanowi wystarczającą przesłankę do odmowy płatności.

Zauważyć jednocześnie należy, iż zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W myśl ust. 2 art. 3 ww. ustawy w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw

i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 3 ust. 3 ustawy

o płatnościach bezpośrednich).

Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w kontekście przepisów prawa materialnego i procesowego, mających zastosowanie w sprawie, także wymienionych wyżej oraz oceny zawartej w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie V SA/Wa 504/12 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie II GSK1867/12, stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Nie ulega bowiem wątpliwości, iż spółka wnosząca o przyznanie płatności

w ramach systemów wsparcia bezpośredniego nie wykazała posiadania działek objętych wnioskiem w dniu 31 maja 2010 r. Orzekające w sprawie organy bez naruszenia zasad wynikających z art. 3 ustawy o płatnościach bezpośrednich przeprowadziły postępowanie w sprawie i trafnie uznały, iż skarżąca nie wykazała koniecznej dla pozytywnego załatwienia wniosku przesłanki posiadania zgłoszonych do płatności gruntów na dzień 31 maja 2010 r. Istotne znaczenie w tej ocenie ma brzmienie cytowanego wyżej art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach bezpośrednich.

Ze znajdujących się w aktach administracyjnych dokumentów w postaci wypisu

z rejestru gruntów oraz treści księgi wieczystej nr [...] wynika, iż działki

o numerach ewidencyjnych: [...], [...] i [...] (co do których wystąpił konflikt kontroli krzyżowej) są własnością [...] sp.j. w P. od dnia [...] listopada 2009 r. Jak wynika z twierdzeń tego podmiotu od ww. daty jest on właścicielem i jedynym użytkownikiem działek, o których mowa. Do akt administracyjnych dołączono także zawartą w dniu [...] listopada 2009 r. umowę przeniesienia praw i obowiązków, wynikających z umowy zawartej w dniu [...] marca 2009 r. pomiędzy J. J. a P. P. (dotyczącej wykonania dzieła w postaci dokumentacji przyrodniczej ornitologicznej i botanicznej dotyczącej działek ewidencyjnych nr [...], [...] i [...]), na podstawie której J. J. przeniósł na [...] sp.j. w P. wszelkie prawa i obowiązki wynikające z umowy o dzieło i spółka wstąpiła do tej umowy w miejsce J. J. [...] sp.j. w P. zawarła także w dniu [...] lipca 2010 r. umowę z "[...]" sp. z o.o. w S. na koszenie łąk położonych na działkach o numerach ew. [...], [...]

i [...] w latach od 2010 do 2014 r. w okresie od [...] sierpnia do [...] września każdego roku. W okresie od [...] lutego do [...] kwietnia 2010 r. [...] sp.j. w P. oraz A. S. wiązała umowa zlecenia polegającego na wykonaniu usług oznaczenia granic i monitorowaniu ich przestrzegania w odniesieniu do działek o numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. Z twierdzeń ww. spółki (pismo z dnia [...] lutego 2011 r.) wynika także, iż nieruchomości, co do których wystąpił konflikt kontroli krzyżowej w 2010 roku nie były przez nikogo koszone. [...] sp.j. w P. pismem z dnia [...] czerwca 2010 r. informowała Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Biuro Powiatowe w P. o stwierdzeniu

w dniu [...] czerwca 2010 r. całkowitego zalania przez wody rzeki Odry całej powierzchni trwałych użytków zielonych stanowiących ww. działki ewidencyjne. W tym samym dniu zostało sporządzone i złożone przez ww. spółkę oświadczenie o wystąpieniu szkód w uprawach rolnych spowodowanych działaniem siły wyższej lub wystąpieniem nadzwyczajnych okoliczności w postaci powodzi. Pismem z dnia [...] września 2010 r. [...] sp.j. w P. informowała Agencję Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa Biuro Powiatowe w P. także o całkowitym zniszczeniu okrywy roślinnej na tych łąkach oraz gwałtownych burzach w drugiej połowie lipca

i obfitych niemal ciągłych opadach deszczu, które uniemożliwiły wykonanie jakichkolwiek zabiegów agrotechnicznych. Do tego pisma dołączono protokół z lustracji gospodarstwa obejmującego działki [...], [...] i [...], z którego wynika, iż łąki usytuowane na wysokości 8 m n.p.m., przy poziomie wód gruntowych 0,1 – 0,2 m pod poziomem gruntu, przy zamulonych i niedrożnych rowach melioracyjnych uniemożliwiły dokonanie jakichkolwiek prac agrotechnicznych na łące, a obawa zniszczenia struktury gleby sprawia, iż nie będzie to możliwe do 30 września 2010 r. Potwierdzenie braku możliwości skoszenia łąk w terminie określonym w ww. umowie na działkach, o których mowa z uwagi na wysoki stan wody na tych terenach stanowi także pismo "[...]" sp. z o.o. w S. z dnia [...] września 2010 r. Okoliczności całkowitego zalania łąk, o których mowa w okresie od maja do pierwszej połowy lipca 2010 r. oraz wysokiego nasączenia gleby wodą w okresie od połowy lipca 2010 r. do dnia [...] września 2010 r., a tym samym niemożność skoszenia łąk położonych na tych działkach potwierdza także zaświadczenie Burmistrza Gminy M. z dnia [...] września 2010 r. Także

z opinii Klubu Przyrodników z dnia [...] września 2010 r., sporządzonej po przeprowadzeniu wizji w terenie w dniach [...] września 2010 r. wynika, iż w dniach przeprowadzenia wizji łąki były podtopione przez wody wezbraniowe rzeki Odry,

a stwierdzony skład runi wskazywał na utrzymujące się w ciągu sezonu wegetacyjnego sine podtopienie łąk. Wskazano jednocześnie, iż ruń nie wykazuje najmniejszych śladów wykonywania koszenia w 2010 r.

W kontekście wskazanych wyżej dokumentów, w ocenie Sądu uznanie nie tylko istnienia przymiotu własności, ale także posiadania działek o nr [...], [...] i [...]

w rozumieniu przytoczonym na wstępie niniejszych wywodów w dacie 31 maja 2010 r., z uwzględnieniem trwałości tego stanu, możliwości nieograniczonego korzystania z tych gruntów w każdym czasie, pełnej swobody decydowania o sposobie tego korzystania oraz wykonywania zabiegów agrotechnicznych przez [...] sp. j. w P. nie budzi wątpliwości. Argumenty skarżącej spółki, które sprowadzają się do wykazania że [...] sp. z o. o. w F. w dniu [...] maja 2009 r. zawarła z przedsiębiorstwem [...] w B. umowę dotyczącą świadczenia usług związanych z produkcją rolną i transportem maszyn i urządzeń rolniczych nie pozwalają na przyjęcie, iż skarżąca wykazała fakt posiadania spornych działek w 2010 r. w sposób nieograniczony i umożliwiający pełną swobodę korzystania z nich w każdym czasie, ze szczególnym uwzględnieniem obowiązku wykazania tego posiadania w dacie 31 maja 2010 r. Tym samym oświadczenia skarżącej o rolniczym wykorzystywaniu działek, o których mowa jest gołosłowne i nie zostało udokumentowane. Wskazanie wykonania koszenia w lipcu 2010 r. nie wypełnia przesłanki z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich i wskazuje co najwyżej na dokonanie jednorazowego zabiegu agrotechnicznego nie wypełniającego przesłanki posiadania gruntu z art. 7 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy. Zgłaszane wnioski dowodowe zmierzające do wykazania wykonania zabiegu koszenia działek w lipcu 2010 r. w tych okolicznościach, nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie. Postępowanie przeprowadzone przez organ I instancji, jak to ocenił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie V SA/Wa 504/12 i Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie II GSK 1867/12 było prawidłowe także w zakresie postępowania dowodowego, tym samy akceptacja powyższego przez organ II instancji nie stanowi naruszenia prawa.

Za Naczelnym Sądem Administracyjnym wypada powtórzyć, iż z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że koszenie w lipcu 2010 r. nie było możliwe ze względu na wcześniejsze zalanie tych działek. Na słuszność powyższego twierdzenia wskazują przywołane wyżej: protokół z lustracji gospodarstwa załączony do pisma skierowanego do ARMiR Biura Powiatowego w P. z [...] września 2010 r., w którym skarżąca kasacyjnie poinformowała, że działki A, B, C nie były w 2010 r. koszone, zaświadczenie Burmistrza Gminy M. z [...] września 2010 r. stwierdzające fakt całkowitego zalania przedmiotowych łąk w okresie od maja do pierwszej połowy lipca 2010 r. spowodowane wylaniem Odry oraz obfitymi opadami deszczu. Fakt wysokiego nasączenia gleby wodą w okresie od połowy lipca do dnia wydania zaświadczenia, a tym samym niemożność skoszenia łąk, opinia przyrodnicza Kola Przyrodników w Ś. z [...] września 2010 r. stwierdzająca niemożność skoszenia w sezonie wegetacyjnym przedmiotowych łąk oraz fakt, iż nie były one koszone w bieżącym roku.

Wbrew twierdzeniom skargi organ II instancji w ocenie dokonanej

w zaskarżonej decyzji nie pominął okoliczności, iż spór krzyżowy dotyczył jedynie części działek deklarowanych do płatności. Dokonał bowiem oceny w odniesieniu do działek nr ew. [...] i [...]. Organ w tej mierze prawidłowo oparł się o ustalenia dotyczące niemożności użytkowania rolniczego działek objętych kontrolą krzyżową

i przeprowadził wywód nie budzący wątpliwości co do tego trafności. Z akt administracyjnych (notatki służbowej z dnia [...] czerwca 2010 r.) wynika, iż w dniu [...] maja 2010 r. została przez organ przeprowadzona kontrola działek rolnych D i E (odpowiednio: dz. nr ew. [...] i [...]), które w dacie kontroli były zalane, wobec czego nie wykonano pomiaru. Wobec tego, że działki D i E graniczą z działkami A, B i C,

a są od nich niżej położone w terenie, nie budzi wątpliwości trafność stwierdzenia organu II instancji, że również one w 2010 r. nie były użytkowane rolniczo. Pogląd ten odzwierciedla pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku

w sprawie II GSK 1867/12. Tym samym trafnie organy przyjęły, iż także w odniesieniu do działek o nr ew. [...] i [...] skarżąca nie wykazała przesłanki posiadania z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi podnieść należy, iż art. 153 p.p.s.a. co do zasady nie wyłącza możliwości zgłaszania przez stronę wniosków dowodowych, jednakże jak wynika z treści pisma z dnia [...] października 2014 r.,

w którym skarżąca zgłosiła wnioski dowodowe i na które mimo błędnego wskazania daty powołuje się w skardze, zmierzają one do wykazania, iż latem 2010 r. było możliwe wykonywanie prac agrotechnicznych na objętych wnioskiem o płatności gruntach mimo ich zalewania. Tym samym uwzględnienie tych wniosków prowadziłoby do prowadzenia postępowania i dokonywania ustaleń sprzecznych ze wskazaniami sądów orzekających w sprawie, wbrew treści art. 153 p.p.s.a.

W tych okolicznościach, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił zgodnie z treścią wyroku.