Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 3291/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-08-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 66, art. 71, art. 80, art. 62 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1405
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko.
article: art. 7, art. 77,  art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 135, art. 153, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200, art. 205
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rząsa, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, sędzia WSA Jarosław Łuczaj (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Iwaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2018 r. sprawy ze skarg Z. F. i J. B., D. R. i K. S. oraz B. R. i A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań na realizację przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Wójta Gminy O. z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz Z. F. i J. B. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych, na rzecz D. R. i K. S. solidarnie kwotę 714 (siedemset czternaście) złotych oraz na rzecz B. R. i A. M. solidarnie kwotę 714 (siedemset czternaście) złotych - tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]z dnia [...]września 2017 r. nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257) - zwanej dalej "k.p.a.", art. 3 ust. 1 pkt 8, art. 59 ust. 1 pkt 1, art. 61 ust. 1 pkt 1, art. 66, art. 71 ust. 2 pkt 1, art. 79 ust. 1 i art. 80 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2017r., poz. 1405) - zwanej dalej "ustawą z 2008 r.", § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016 r., poz. 71) - zwanego dalej "rozporządzeniem" oraz art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...]z dnia [...]czerwca 2016 r., nr [...]ustalającą środowiskowe uwarunkowania na realizację przedsięwzięcia pod nazwą: Budowa i eksploatacja 15 kurników do ściołowego chowu drobiu - brojlera kurzego, o łącznej obsadzie 3150 DJP w obrębie [...]w [...], gmina [...], w granicach działek o nr. ew. [...]i [...].

Zaskarżona decyzja była wynikiem następujących ustaleń i oceny prawnej.

Wnioskiem z dnia [...]listopada 2014 r. A. G. (dalej zwany "inwestorem" albo "wnioskodawcą") wystąpił o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach na realizację przedsięwzięcia pod nazwą: Budowa i eksploatacja 15 kurników do ściołowego chowu drobiu - brojlera kurzego, o łącznej obsadzie 3150 DJP w obrębie [...]w miejscowości [...], gmina [...], w granicach działek o nr ew. [...]i [...].

Jednocześnie inwestor, zgodnie z art. 74 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z 2008 r., przedłożył raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, opracowany przez [...]Sp. z o.o. z siedzibą w [...], załącznik graficzny - mapę ewidencyjną w skali 1:5000 oraz wypis z rejestru gruntów.

Wójt Gminy [...]decyzją z dnia [...]lipca 2015 r., nr [...], ustalił środowiskowe uwarunkowania dla realizacji planowanego przedsięwzięcia, którą Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]decyzją z dnia [...]września 2015 r. nr [...]uchyliło w całości, a sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia. W ocenie organu odwoławczego raport o oddziaływaniu inwestycji na środowisko zawiera wyłącznie lakoniczny opis wymaganego art.66 ust.1 pkt 5 lit. a) ustawy z 2008 r. wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego, co oznacza, że ustawowy wymóg przedstawienia przez inwestora ww. wariantu nie został dochowany. Powyższe stanowi o uchybieniu art.66 ust.1 pkt 6 ww. ustawy polegającym na nieokreśleniu w raporcie przewidywanego oddziaływania na środowisko analizowanych wariantów, co powoduje konieczność wezwania wnioskodawcy do przedłożenia uzupełnionego raportu.

Wójt Gminy decyzją z dnia [...]czerwca 2016 r., nr [...], ponownie ustalił środowiskowe uwarunkowania dla planowanego przedsięwzięcia.

Odwołania od powyższej decyzji złożyli: P. S., J. B., A. F., Z. F., E. G, K. J., A. M., A. M., B. R., D.R., K. S., E. Z., T.L., Towarzystwo [...]oraz Powiatowy Zarząd Dróg w [...].

Odwołujący się P. S., J. B., A. F., Z. F., E.G., K. J., A. M., A. M., B. R., D. R., K.S., E. Z., T.L. zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenie w sposób rażący:

1. art. 28 k.p.a. poprzez nieprawidłowe ustalenie kręgu stron postępowania tj. nieuznanie za strony ww. odwołujących się, pomimo istniejącego interesu prawnego po ich stronie w związku z zakresem potencjalnego oddziaływania przedsięwzięcia na nieruchomości stanowiące ich własność;

2. art. 84 § 1 k.p.a. poprzez niedopuszczenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność weryfikacji twierdzeń inwestora zawartych w raporcie o oddziaływaniu na środowisko planowanego przedsięwzięcia oraz uzupełnieniach do tego raportu, sporządzonych na zlecenie inwestora, przez [...]Spółka z o.o. z siedzibą w [...], a w konsekwencji ich bezkrytyczne powielanie w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia;

3. art. 80 ust. 2 ustawy z 2008 r. poprzez niewzięcie pod uwagę przez organ I instancji zapisów Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy [...]stanowiących załącznik do uchwały nr [...]Rady Gminy [...]z dnia [...]listopada 2001 r. w sprawie uchwalenia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy [...], stojących w całkowitej sprzeczności z charakterem planowanej inwestycji i wydanie decyzji pomimo zaistnienia przesłanki negatywnej;

4. praw odwołujących się tj.:

˗ prawa do nienaruszalności dóbr osobistych, których elementem zasadniczym jest obecna jakość ich codziennego życia,

˗ prawa do bezpieczeństwa oraz zapewnienia ochrony środowiska, zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju,

˗ prawa do ochrony zdrowia,

˗ prawa do ochrony własności i jego dziedziczenia.

Ponadto D. R., K. S. zarzucili rażące naruszenie: art. 37 ustawy z 2008 r., poprzez faktyczne pominięcie i zdezawuowanie wniosków i uwag społeczeństwa, pomimo ich znaczenia dla oceny przedsięwzięcia i zastąpienia merytorycznej oceny potencjalnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko bezwartościowymi ogólnikami oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak należytego uzasadnienia faktycznego oraz prawnego zaskarżonej decyzji i właściwej oceny zebranych w sprawie dowodów, co doprowadziło do niewłaściwego rozstrzygnięcia sprawy.

Dodatkowo A. F. zarzuciła zaskarżonej decyzji brak uwzględnia zapisów Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy [...] oraz weryfikacji zawartości merytorycznej dokumentów przygotowanych przez inwestora. Uciążliwości spowodowane eksploatacją inwestycji nie ograniczą się bowiem do terenu działek, na których ma być ona zlokalizowana, lecz będą odczuwalne na terenie całej miejscowości [...], co spowoduje także spadek wartości nieruchomości położonych w sąsiedztwie inwestycji. Tym samym zaskarżona decyzja narusza prawo do nienaruszalności dóbr osobistych, prawo do bezpieczeństwa i zapewnienia ochrony środowiska, prawo do ochrony zdrowia i prawo do ochrony własności.

Z uwagi na powyższe odwołujący się wnieśli o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez odmowę ustalenia środowiskowych uwarunkowań na realizację planowanego przedsięwzięcia.

Z kolei Powiatowy Zarząd Dróg w [...]zarzucił, że w zaskarżonej decyzji nie uwzględniono kwestii zabezpieczenia przyległego terenu do drogi powiatowej nr [...][...], przed nadmiernym hałasem i niebezpieczeństwem użytkowników drogi spowodowanym zwiększonym ruchem drogowym, w związku z eksploatacją kurników.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]decyzją z dnia [...]sierpnia 2016 r., nr [...]uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji wskazując, że krąg stron postępowania nie został prawidłowo ustalony, a przedłożony raport o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko nie spełnia wymogów art. 66 ust. 1 pkt 5 i 6 ustawy z 2008 r.

Powyższa decyzja została zaskarżona przez inwestora do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 16 lutego 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 3078/16 uchylił tę decyzję.

W ocenie Sądu organ odwoławczy trafnie wywiódł, że posiadanie przez odwołujących się nieruchomości zlokalizowanych w zasięgu oddziaływania akustycznego planowanej inwestycji stanowi wystarczając podstawę do uznania ich za strony postępowania z uwagi na posiadany interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. Jednakże skład orzekający stanął na stanowisku, iż Kolegium nie wykazało ponad wszelką wątpliwość, że niewypełnienie przez skarżącego obowiązku przedstawienia w raporcie racjonalnego wariantu alternatywnego planowanego przedsięwzięcia, powoduje konieczność powtórzenia postępowania wyjaśniającego przez organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy zarzucając, iż przedstawiony w raporcie wariant alternatywny, przewidujący zwiększoną intensywność produkcji z 6 do 7 cykli chowu rocznie, ma charakter pozorny nie wykazał, że postulat racjonalności w rzeczywistości nie wymusza na inwestorze ograniczenia sposobu wariantowania planowanej inwestycji wyłącznie do kwestii intensywności produkcji tj. różnicowania ilości cykli hodowlanych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]decyzją z dnia [...]września 2017 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...]czerwca 2016 r.

Na wstępie organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. jest zawiązany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyżej powołanym orzeczeniu sądu.

Rozpoznając sprawę ponownie Kolegium stwierdziło, że wniesione odwołania nie zasługują na uwzględnienie.

Zdaniem organu odwoławczego z analizy zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko był wielokrotnie uzupełniany na wezwania organów uzgodnieniowych oraz organu I instancji (po raz ostatni przy pismach: z dnia [...]października 2016 r. o mapę akustyczną terenu i otoczenia planowanego przedsięwzięcia oraz z dnia [...]listopada 2015 r. w zakresie wyjaśnień co do wariantów przedsięwzięcia).

Ponadto zgodnie z art. 77 ust. 1 ustawy z 2008 r. Wójt Gminy przed wydaniem decyzji uzyskał pozytywną opinię Państwowego Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...]z dnia [...]listopada 2016 r., która została podtrzymana pismem z dnia [...]lutego 2015r. oraz uzgodnił warunki realizacji przedsięwzięcia z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska w [...] (postanowienie z dnia [...]stycznia 2016r. podtrzymane pismem z dnia [...]grudnia 2016 r.).

W opinii organu odwoławczego Wójt Gminy wypełnił również dyspozycję art. 79 ustawy z 2008 r. zapewniając przed wydaniem decyzji możliwości udziału społeczeństwa.

Oceniając zaskarżoną decyzję Kolegium stwierdziło zatem, że wydana decyzja środowiskowa, w ramach której przeprowadzona była ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko jest zgodna z wymogami zawartymi w art. 80, art. 82, art. 85 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z 2008 r. Wójt Gminy w prawidłowy sposób dokonał również oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, o której mowa w art. 61 ust. 2 ww. ustawy.

Mając na względzie powyższe Kolegium podkreśliło, że planowana inwestycja należy do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, o których mowa w art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy z 2008 r. i spełnia kryteria przewidziane w § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia, tj. chów i hodowla zwierząt w liczbie nie mniejszej niż 210 dużych jednostek przeliczeniowych inwentarza (DJP - przy czym na liczbę DJP przyjmuje się maksymalną możliwą obsadę inwentarza) oraz do inwestycji mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko ze względu na pobór wody ze studni wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 70 rozporządzenia tj. urządzenia lub zespoły urządzeń umożliwiające pobór wód podziemnych lub sztuczne systemy zasilania wód podziemnych, inne niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 37, o zdolności poboru wody nie mniejszej niż 10 m3 na godzinę, a także w § 3 ust. 1 pkt 37 tego rozporządzenia tj. instalacje do naziemnego magazynowania ropy naftowej, produktów naftowych, substancji lub mieszanin w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych ich mieszaninach, niebędących produktami spożywczymi, gazów łatwopalnych oraz innych kopalnych surowców energetycznych, inne niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 22, z wyłączeniem instalacji do magazynowania paliw wykorzystywanych na potrzeby gospodarstw domowych, zbiorników na gaz płynny o łącznej pojemności nie większej niż 10 m3 oraz zbiorników na olej o łącznej pojemności nie większej niż 3 m3, a także niezwiązanych z dystrybucją instalacji do magazynowania stałych surowców energetycznych. Z uwagi na powyższe organ odwoławczy stwierdził, że dla jego realizacji wymagane jest uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, zgodnie z art. 71 ust.2 pkt 1 ustawy z 2008 r., a także zapewnienie możliwość udziału społeczeństwa w tym postępowaniu w myśl art. 79 ust. 1 ustawy z 2008 r.

W aktach sprawy znajduje się raport oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko przedłożony przez inwestora i uzupełniony na wezwania RDOŚ oraz Wójta Gminy, który uzyskał pozytywną opinię PPIS i RDOŚ.

Kolegium po analizie złożonego raportu oraz jego późniejszych uzupełnieniach stwierdziło, że czyni on zadość warunkom z art. 66 ustawy z 2008 r. (w brzmieniu sprzed zmiany ustawą z dnia 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2015 r. poz. 1936 ze zm.; stosownie do art. 6 ust. 2 ww. ustawy). Treść dokumentu posiada bowiem zapisy odnośnie charakterystyki planowanego przedsięwzięcie, jego głównych cech procesów produkcji i przewidywanych rodzajów i ilości zanieczyszczeń powstających w trakcie jego funkcjonowania. Raport zawiera również opis rzeźby terenu i warunków klimatycznych, jak również opis wód powierzchniowych i podziemnych oraz flory i fauny występującej na przedmiotowym terenie. Oceniany dokument zawiera także elementy określone art. 66 ust. 1 pkt 5) ustawy z 2008 r. oraz wypełnia pkt 6) tegoż przepisu tj. zawiera uzasadnienie wyboru przewidzianego do realizacji wariantu. Posiada również opis zastosowanych metod prognozowania oraz uwzględnia opis działań jakie należy podjąć mających na celu zapobieganie oddziaływania planowanej inwestycji na środowisko. W raporcie zawarto także analizę możliwych konfliktów społecznych zawiązanych z projektowanym przedsięwzięciem. Opracowanie to zostało również streszczone w języku niespecjalistycznym zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 18) ustawy z 2008 r.

Z uwagi na powyższe organ odwoławczy uznał, że raport spełnia wszystkie wymogi określone przepisami prawa materialnego. Ponadto przedstawiony operat jest wiarygodny, a płynące z niego wywody są logiczne i zrozumiałe, co w efekcie powoduje przyznanie mu pełnowartościowej i miarodajnej mocy dowodowej dla rozpatrzenia niniejszej sprawy.

Kolegium przechodząc z kolei do oceny zaskarżonej decyzji wskazało, że zgodnie z art. 80 ust. 2 ustawy z 2008 r. właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach po stwierdzeniu zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeśli plan ten został uchwalony. Gmina [...] nie posiada miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla miejscowości [...]. Ponadto ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika również, iż teren ten położony jest poza obszarem objętym ochroną na mocy przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody, położony jest poza obszarem Natura 2000 ([...]oddalona jest o 12,6 km) oraz poza terenem [...]Obszaru Chronionego Krajobrazu (0,01 km - jednak na jego terenie dopuszcza się realizację przedsięwzięć bezpośrednio związanych z rolnictwem i przemysłem spożywczym) i [...]Obszaru Chronionego Krajobrazu (ok. 8 km).Nie występują tu też zabytki kultury materialnej i obiekty archeologiczne objęte ochroną konserwatorską przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. W otoczeniu nie występują też drzewa podlegające ochronie oraz pomniki przyrody objęte ochroną konserwatorska przez Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody.

Organ odwoławczy podkreślił, że region planowanego przedsięwzięcia jest krainą typowo rolniczą. Dominujący typ pokrycia terenu to pola uprawne, zarośla i rozproszona zabudowa, w tym kurniki sąsiednich ferm. Natomiast sama miejscowość [...] ma charakter rolniczy o zabudowie zagrodowej ekstensywnej. W bezpośrednim sąsiedztwie fermy nie występują inne budynki inwentarskie do chowu drobiu. Z opisu raportu wynika, że otoczenie projektowanej fermy drobiu to: a) od strony południowej, za drogą - zabudowa o charakterze zagrodowym w miejscowości [...], b) od strony wschodniej - tereny rolne i zabudowa zagrodowa w odległości ok. 70 m [...]19, c) od strony zachodniej - tereny rolne i leśne, d) od strony południowo-zachodniej w odległości ok. 70 m budynek mieszkalny w trakcie budowy, e) od strony północnej tereny rolne i leśne, f) od strony północno-zachodniej - tereny rolne, a w odległości ok. 200 m zabudowa o charakterze zagrodowym [...] 1.

Jak wskazało Kolegium w raporcie przeanalizowano wpływ na środowisko skumulowanego oddziaływania 15 kurników wchodzących w skład planowanej fermy z uwzględnieniem tła substancji podanego przez WIOŚ dla dwutlenku siarki, dwutlenku azotu, pyłu zawieszonego i tlenku węgla. Ponadto wszystkie kurniki będą wyposażone w instalacje: wentylacji, ogrzewania, elektryczną, wodną, kanalizacyjną i odgromową.

Ponadto z raportu wynika, że technologia produkcji będzie prowadzona w oparciu o cykl hodowlany zwierząt trwający ok. 41 dni. Rocznie na każdy kurnik może przypadać maksymalnie 6 cykli hodowlanych. Obsada początkowa każdego z budynków kurników wyniesie maksymalnie 52 500 szt./cykl, tj. łącznie 787 500 szt./cykl (3150 DJP), 4 725 000 szt./rok. Maksymalna dopuszczalna obsada kurników będzie wynosi do 39 kg/m2, zgodnie z § 38 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 lutego 2010 r. w sprawie wymagań i sposobu postępowania przy utrzymywaniu gatunków zwierząt gospodarskich, dla których normy zostały określone w przepisach Unii Europejskiej (Dz. U. 2010 r., Nr 56, poz. 344 ze zm.).

Chów brojlerów odbywać się będzie na ściółce w postaci słomy. Zużycie słomy prognozowane jest na ok. 10,0 Mg/cykl dla każdego kurnika. Powstający po zakończeniu cyklu chowu obornik, będzie wywożony z każdego kurnika i zastosowany do nawożenia pól własnych albo innych rolników na podstawie stosownych umów z rolnikami, zgodnie z zatwierdzonym planem nawożenia (powstający obornik będzie nawozem naturalnym w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu). Natomiast w okresie poza wegetacyjnym, w przypadku niemożliwości wykorzystania obornika do nawożenia po zakończeniu cyklu chowu, obornik będzie przechowywany na obudowanej płycie obornikowej znajdującej się na terenie fermy, wyposażonej w zbiornik na odcieki. Odcieki z płyty obornikowej będą zawracane do obornika. Po zakończeniu cyklu chowu, nastąpi czyszczenie budynków inwentarskich - wypychanie obornika, omiatanie, mycie i dezynfekcja, które trwać będzie ok. 2-3 tygodni.

Podsumowując w pracy instalacji można wyróżnić dwie zasadnicze fazy, występujące naprzemiennie w każdym z obiektów wchodzących w jej skład, tj. cykl produkcyjny trwający ok. 6 tygodni (41 dni), w trakcie którego kurniki obsadzane są jednodniowymi pisklętami i prowadzona jest produkcja mięsa tucznego oraz 2-3 tygodniowa faza między cyklami produkcyjnymi, w czasie której opróżnione kurniki poddawane są zabiegom higienicznym, następuje mycie i dezynfekcja hal produkcyjnych, wyścielanie świeżą słomą i przygotowanie wyposażenia na 3 dni przed wstawieniem stada. Uwzględnia się też możliwość wystąpienia fazy trzeciej, tj. awarii w postaci epidemii lub podejrzenia epidemii, skutkującej upadkiem znacznej części zwierząt i koniecznością wybicia w skrajnym przypadku całej obsady kurnika.

Z uwagi na łączną ilość gazu płynnego jaka będzie magazynowana na terenie fermy, zgodnie z przepisami Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 10 października 2013 r. w sprawie rodzajów i ilości substancji niebezpiecznych, których znajdowanie się w zakładzie decyduje o zaliczeniu go do zakładu o zwiększonym ryzyku albo zakładu o dużym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej, zalicza się ona do zakładów o zwiększonym ryzyku wystąpienia awarii przemysłowej i podlega obowiązkowi opracowania programu zapobiegania poważnym awariom przemysłowym dla zakładu o zwiększonym ryzyku lub dużym ryzyku w rozumieniu art. 248 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.

Odnosząc się do kwestii korzystania ze środowiska organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie ze sporządzonym raportem w trakcie realizacji przedsięwzięcia nie przewiduje się działań mogących w sposób trwały ingerować w środowisko.

W zakresie eksploatacji planowanego przedsięwzięcia w raporcie wskazano, że będzie się ona wiązała z emisją substancji do powietrza, które będą pochodzić głównie:

- z chowu brojlerów (bytowanie zwierząt, oraz emisja z nagrzewnic gazowych),

- z procesów pomocniczych np. pracy agregatu prądotwórczego,

- ze źródła niezorganizowanego wynikającego z transportu oraz napełniania zbiorników na gaz płynny, zbiornika na olej napędowy i silosów paszowych.

Substancjami powstającymi podczas chowu brojlerów będą przede wszystkim: amoniak, siarkowodór, pył, dwutlenek węgla, metan i podtlenek azotu, które będą pochodzić z zużycia paszy, wody i wydalanych odchodów oraz dwutlenek siarki, dwutlenek azotu, tlenek węgla i pył zawieszony, które będą pochodzić ze spalania gazu płynnego w nagrzewnicach używanych do utrzymania właściwej temperatury chowu zwierząt w kurnikach. Substancje te będą wprowadzane do powietrza za pośrednictwem wylotów wentylacji mechanicznej.

Zdaniem organu odwoławczego zawarte w raporcie obliczenia stężeń substancji w powietrzu ze wszystkich ww. źródeł wykazały, że w wyniku eksploatacji instalacji nie wystąpią oraz nie są prognozowane podczas normalnej pracy przekroczenia obowiązujących wartości odniesienia w powietrzu w żadnym punkcie poza terenem fermy. Brak obowiązujących aktów prawnych uniemożliwia porównanie przewidywanych stężeń odorantów z poziomami dopuszczalnymi. Jednakże przeprowadzona ocena oddziaływania planowanej inwestycji w zakresie emisji do powietrza wykazała, iż na etapie eksploatacji planowanego przedsięwzięcia, poziomy substancji odoroczynnych, takich jak amoniak czy siarkowodór, pochodzących z procesu technologicznego, nie spowodują przekroczenia aktualnie obowiązujących w tym zakresie norm zgodnych z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu. Zapach określany jako rozpoznawalny, charakterystyczny dla chowu drobiu, występować będzie na terenie działki fermy oraz w pomieszczeniach gospodarczych. W planowanym przedsięwzięciu proponuje się zastosowanie rozwiązań redukujących odór, takich np. jak zastosowanie diety niskobiałkowej (żywienie etapowe), dodawanie do ściółki preparatów ograniczających emisję amoniaku, sterowanie mikroklimatem w kurnikach (optymalna wilgotność i temperatura), specjalistyczne wysokociśnieniowe mycie i dezynfekcja metodą zamgławiania pomieszczeń inwentarskich i wyposażenia po zakończeniu każdego cyklu chowu, zastosowanie poidełek kropelkowych z miseczkami w celu ograniczenia rozlewania wody przez ptaki, po zakończeniu każdego cyklu usunięcie i wywóz obornika celem wykorzystania zgodnie z planem nawożenia (poza okresem wegetacyjnym, który przewiduje czasowe magazynowanie).

Ponadto w ocenie Kolegium projektowana ferma nie będzie też powodować przekroczeń dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku zgodnie z przedstawionym raportem. Spodziewane wartości równoważnego poziomu dźwięku A na granicy terenów chronionych będą niższe od dopuszczalnych określonych w Rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz. U. z 2014 r. poz. 112) i wynosić będą w porze dziennej LAeqD = 37,3 - 50,3 dB, a porze nocnej LAeq N=27,9 - 39,5 dB, a zatem będą niższe od poziomów dopuszczalnych w porze dziennej o 4,7 - 17,7 dB, a w porze nocnej o 5,5 - 17,1 dB, przy czym za tereny chronione przyjęto wskazane w punkcie 3b) załącznika do tego rozporządzenia - tereny budowy zagrodowej i dla nich ustalono dopuszczalne poziomy hałasu.

W trakcie eksploatacji wytwarzane będą odpady takie jak: odpady weterynaryjne, opakowania chemikaliów do dezynfekcji i deratyzacji kurników, maty dezynfekcyjne, zużyte świetlówki, odpady z obsługi serwisowej ciągników i maszyn rolniczych. Wszystkie odpady będą magazynowane selektywnie. Natomiast odpad w postaci padliny magazynowany będzie w szczelnych konfiskatorach ustawionych na utwardzonym podłożu w wyznaczonym do tego miejscu i przechowywany przez okres nie dłuższy niż 2 dni w miesiącach maj - wrzesień i 7 dni w miesiącach październik - kwiecień. Obornik został przewidziany do wykorzystania w całości poprzez nawożenie pól, jako nawóz naturalny w rozumieniu ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu. Po okresie wegetacyjnym, gdy nie będzie możliwości wykorzystania go do nawożenia bezpośrednio po zakończeniu cyklu chowu, będzie przechowywany na szczelnej betonowej płycie wyposażonej w szczelny zbiornik na odcieki.

Organ odwoławczy oceniając warianty przedsięwzięcia wskazał, że w raporcie i jego kolejnych uzupełnieniach i wyjaśnieniach (ostatnim z [...] listopada 2016 r.) zaproponowano oprócz wariantu inwestorskiego racjonalny wariant alternatywny, który został bardzo dokładnie opisany w uzupełnieniu raportu z dnia [...] października 2015 r. (wpływ do organu [...] listopada 2015 r.). Polega on na zwiększeniu liczby cykli chowu w stosunku do wariantu podstawowego, przewidując chów brojlerów w 15 budynkach kurników, w 7 cyklach rocznie po 41 dni każdy. Maksymalna łączna obsada początkowa każdego z 15 kurników to 52 500 szt./kurnik, co daje 787 500 szt./cykl oraz 5 512 500 szt./rok. Łączny czas chowu 6888 h. Wprowadzenie siedmiu cykli powoduje zwiększenie emisji substancji w skali roku w stosunku do wariantu podstawowego o ok. 17% i zwiększenie stężeń średniorocznych amoniaku, siarkowodoru i pyłu o ok. 15%. Kolegium zauważyło, że w uzupełnionym raporcie przedstawiono tabelarycznie porównanie wielkości rocznego zużycia surowców, takich jak pasza, woda do pojenia zwierząt, woda do mycia kurników, energia, gaz płynny, słoma oraz produkcji obornika, jak również wielkości rocznej i stężeń średniorocznych emisji zanieczyszczeń pochodzących z procesu chowu i spalania gazu w nagrzewnicach (w tym amoniaku, siarkowodoru, pyłu, tlenku azotu, tlenku węgla, dwutlenku siarki i pyłu) dla wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego. W ocenie organu odwoławczego obydwa warianty spełniają wymagania w zakresie ochrony środowiska i zdrowia ludzi oraz wymagania w odniesieniu do zasiedlenia powierzchni użytkowej poszczególnych budynków inwentarskich mierzonej w kg/m2(do 39 kg/m2).

Jak wynika z raportu w wariancie racjonalnym przewidziano analogiczne do wariantu podstawowego rozwiązania techniczno-technologiczne w zakresie technologii produkcji, wentylacji kurników, ogrzewania kurników, zaopatrzenia w paszę, wodę, energię elektryczną, zagospodarowanie obornika, gospodarkę ściekową. Natomiast w wariancie alternatywnym, podobnie jak w inwestorskim, oddziaływanie bezpośrednie wynikające z emisji substancji do powietrza ograniczy się do terenu fermy, choć dla każdej objętej analizą substancji będzie odpowiednio wyższe niż w wariancie podstawowym, a hałas emitowany z terenu obiektu na terenach chronionych niższy od poziomów dopuszczalnych. Realizacja wariantu alternatywnego będzie się wiązała ze zwiększeniem rentowności fermy, przy jednoczesnym zwiększeniu emisji substancji do środowiska oraz produkcji obornika o ok. 17% w stosunku do wariantu proponowanego przez wnioskodawcę. Jako wariant najkorzystniejszy dla środowiska wskazano więc wariant inwestorski, jako mniej ingerujący w środowisko.

Kolegium ponownie orzekając, w związku z zapadłym wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 16 lutego 2017 r. IV SA/Wa 3076/18, stanęło na stanowisku, że przedstawiony w raporcie drugi wariant realizacji inwestycji jest racjonalny i alternatywny, tj. posiada cechy wskazane w ww. wyroku. Zdaniem Kolegium "alternatywność" tego wariantu polega na tym, iż nie można mu przypisać charakteru abstrakcyjnego lub teoretycznego, bowiem technologicznie możliwy jest chów brojlerów w 7 cyklach produkcyjnych rocznie, za czym niewątpliwie przemawiałoby kryterium ekonomiczne inwestora. Natomiast jego "racjonalność" wynika z różnicy pod względem skali i rozmiaru inwestycji od wariantu podstawowego (7 zamiast 6 cykli produkcyjnych rocznie).

W ocenie Kolegium alternatywny wariant racjonalny nie musi zawsze zakładać innych rozwiązań techniczno-technologicznych, w niniejszym przypadku w zakresie technologii produkcji, wentylacji kurników, ogrzewania kurników, zaopatrzenia w paszę, zaopatrzenia w wodę i energię elektryczną. Jeśli w wariancie podstawowym inwestor zaproponował rozwiązania zgodne z dobrą praktyką rolniczą, odpowiadające rygorystycznym zaleceniom zawartym w BAT (najlepsze dostępne techniki), to cechy pozorności nosiłoby poszukiwanie innych rozwiązań na potrzeby opisania w raporcie dodatkowego wariantu, a nie odwrotnie. Skoro zatem zaproponowane rozwiązania, pod warunkiem prawidłowego ich wykorzystywania i wykonywania, gwarantują zminimalizowanie skutków oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w tym np. stosowanie w 4 i 5 fazie cyklu preparatu dezamonium zmniejszającego o ok. 40% emisję amoniaku, stosowanie pasz optymalnie przyswajanych i minimalnie wydalanych, co redukuje emisję azotu i fosforu do środowiska, żywienie etapowe charakteryzujące się malejącymi dawkami białek i fosforu, systemu zróżnicowanych wentylatorów, czy zastosowanie systemów sterowania temperaturą i wilgotnością w kurnikach, wpływające na redukcję odoru, to zastosowanie ich w wariancie alternatywnym jest wręcz uzasadnione. Z tego powodu Kolegium nie podzieliło wątpliwości wyrażonych przez poprzedni skład orzekający w sprawie i nie uznało za konieczne uzyskanie dodatkowych wyjaśnień, przyjmując, że w obydwu wariantach przewidziano zastosowanie optymalnych rozwiązań ograniczających uciążliwość fermy dla środowiska.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko Sądu, że wariant inwestorski może być wariantem najkorzystniejszym dla środowiska. Z uwagi na powyższe stwierdził, że wskazanie w raporcie tego właśnie wariantu jako najkorzystniejszego jest prawidłowe, gdyż racjonalny wariant alternatywny w związku z większą w stosunku do podstawowego intensywnością produkcji, jest jednocześnie wariantem generującym większe emisje substancji i hałasu oraz większą produkcję obornika, padliny i innych odpadów, jak również wiąże się ze zwiększonym zapotrzebowaniem na wodę, prąd i gaz płynny. Wszystkie dane co do oddziaływania wariantu alternatywnego zostały wyczerpująco opisane i zestawione w tabelach w uzupełnieniu raportu, jak również dokonano w nim porównania między obydwoma wariantami, zarówno w kwestii zapotrzebowania na surowce i media, jak również emisji i produkcji odpadów. Wobec tego uznał, że nie zaszła konieczność ponownego uzupełnienia raportu, choć inwestor po raz kolejny uzupełnił raport oraz przesłał dodatkowe wyjaśnienia autora raportu w związku z wydaniem poprzedniej decyzji Kolegium, jeszcze przed rozpoznaniem skargi na tę decyzję przez Sąd, które zostały również uwzględnione.

Odnosząc się do konieczności dokonania uzgodnień w oparciu o art. 77 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy Kolegium wskazało, że inwestycja została pozytywnie zaopiniowana przez PPIS i uzgodniono warunki jej realizacji z RDOŚ. Organ wyjaśnił jednocześnie, że uzgodnienie dokonywane z RDOŚ ma charakter wiążący, zaś uzgodnienie z PPIS ma charakter opinii i jej ustalenia nie są wiążące dla organu wydającego decyzję. W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji ustalając warunki realizacji inwestycji uwzględnił warunki wskazane przez obydwa ww. specjalistyczne podmioty.

Ponadto Kolegium stwierdziło, że w sposób dostateczny zapewniony został udział społeczeństwa. Na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego została także zorganizowana rozprawa administracyjna z udziałem społeczeństwa, w trakcie której wyjaśniano wszystkie podnoszone przez społeczeństwo kwestie. Organy mając na uwadze możliwe odczuwanie przez mieszkańców skutków funkcjonowania fermy zobowiązały inwestora do zastosowania wskazanych w wydanych przez nich aktach sposobów na ograniczenie odczuwania zwłaszcza odorowego i akustycznego, chociażby poprzez wykonanie wzdłuż wschodniej, południowej i północno-zachodniej granicy zwartego pasa zieleni izolacyjnej, o szerokości minimum 4 rzędów nasadzeń, wskazując bardzo krótkie okresy przechowywania padliny w konfiskatorach (do 48 godzin), wprowadzając ograniczenia czasowe w pracy urządzeń i środków transportu (np. wentylatory szczytowe i paszowozy w godz. 6-22), zalecając umieszczenie wentylatorów ściennych szczytowych tylko na zachodniej ścianie budynków inwentarskich oraz nakładając obowiązek monitoringu i wykonania analizy porealizacyjnej.

Reasumując w ocenie Kolegium w sprawie został zebrały cały materiał dowodowy, którego analiza prowadzi do wniosku, iż planowana inwestycja nie będzie w sposób znaczący oddziaływać na środowisko przyrodnicze oraz nie będzie powodować przekraczania znormalizowanych standardów jakości środowiska na trenach położonych poza granicą terenu wskazanego przez inwestora, pod warunkiem zastosowania proponowanych w raporcie i określonych w warunkach zaskarżonej decyzji działań ograniczających.

Ponadto w opinii organ odwoławczego skoro całe postępowanie wykazało możliwość realizacji przedsięwzięcia bez zdiagnozowania negatywnych skutków dla środowiska, w tym także dla zdrowia i życia mieszkańców, to uznać je należy za wypełniające warunek równoważnego rozwoju. Planowana inwestycja ma charakter rolny, realizowana jest na terenie wykorzystywanym rolniczo, zatem na obszarach służących do produkcji rolnej, a w bliskim otoczeniu nie występują fermy o porównywalnej intensywności produkcji, tym samym jej powstanie nie wpłynie w sposób znaczący na zwiększenie uciążliwości korzystania ze środowiska, w tym na zachowanie równowagi między zaspakajaniem potrzeb człowieka a zachowaniem walorów środowiska.

Odnosząc się do poszczególnych zarzutów odwołań Kolegium wskazało, że kwestia uznania za strony postępowania została rozstrzygnięta ww. wyrokiem IV SA/Wa 3078/16, w którym Sąd potwierdził stanowisko Kolegium stwierdzając, że osoby odwołujące się posiadają w niniejszej sprawie interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a., zatem są stronami niniejszego postępowania środowiskowego, z uwagi na posiadanie nieruchomości zlokalizowanych w zasięgu oddziaływania akustycznego planowanej inwestycji (nawet jeśli nie będzie ono miało charakteru normatywnego).

Ponadto w ocenie Kolegium organ I instancji nie naruszył art. 84 § 1 k.p.a. poprzez niedopuszczenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność weryfikacji twierdzeń inwestora zawartych w raporcie o oddziaływaniu na środowisko planowanego przedsięwzięcia oraz uzupełnieniach do tego raportu. Powołany przepis daje bowiem organowi jedynie możliwość powołania biegłego, gdy organ kierujący się zasadą prawdy obiektywnej oceni, że zaszła taka potrzeba, lecz nie nakłada na organ takiego obowiązku, gdy ustalenia przeprowadzonego postępowania dowodowego nie budzą jego wątpliwości. Dalej wyjaśnił, że jednak autorem raportu dla planowanego przedsięwzięcia jest zespół pod kierunkiem A. M., będącej biegłym z listy wojewody w zakresie sporządzania ocen oddziaływania na środowisko. Sporządzony raport nie budził zastrzeżeń żadnego z organów orzekających w sprawie, a braki wskazane przez RDOŚ i organ I instancji zostały uzupełniane na wezwanie. Dopiero kompleksowo sporządzony raport stał się podstawą wydania pozytywnego uzgodnienia przez RDOŚ oraz decyzji uzgadniającej realizację przedsięwzięcia przez organ pierwszej instancji.

Za bezzasadny Kolegium uznało zarzut naruszenia art. 80 ust. 2 ustawy z powodu niewzięcia pod uwagę zapisów Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] stanowiącego załącznik do uchwały z dnia [...]listopada 2001 r. nr [...]Rady Gminy [...] w sprawie uchwalenia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy [...]. Z powyższego przepisu wynika, że organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach po stwierdzeniu zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony. W niniejszej sprawie dla terenu objętego inwestycją nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, a założenia Studium nie wiążą organu podejmującego rozstrzygnięcie w sprawie. Z tego powodu Kolegium uznało, że nie zaistniała przesłanka negatywna do wydania zaskarżonej decyzji.

Nadto Kolegium stanęło na stanowisku, że dobra osobiste, bezpieczeństwo i ochrona środowiska, zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju, jak również ochrona zdrowia, ochrona własności są prawami, które były brane pod uwagę przy wyborze technologii produkcji i przy ustalaniu warunków realizacji przedsięwzięcia, co zostało opisane w raporcie oraz uzasadnieniach decyzji. Jednakże posiadanie własności nieruchomości nie daje gwarancji niezmienności warunków z jej korzystania. Każdy właściciel co do zasady ma prawo swobodnego rozporządzania swoją nieruchomością. W ocenie Kolegium przepisy ustawy i wykonawcze, jak również system uzgodnień realizacji inwestycji ze specjalistycznymi organami współdziałającymi, dają gwarancję zastosowania daleko idących rozwiązań chroniących wszystkie ww. wartości. Nie można jednak oczekiwać, że zagwarantują one brak jakiejkolwiek ingerencji w środowisko, bo wykluczałoby to możliwość realizowania jakichkolwiek zamierzeń inwestycyjnych.

Za niesłuszny uznano także zarzut naruszenia art. 37 ustawy wskazując, że organ I instancji przeprowadził postępowanie z udziałem społeczeństwa informując kilkukrotnie o przystąpieniu do przeprowadzania oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz przyjmując uwagi i wnioski składane po zawiadomieniach. Przeprowadził też rozprawę administracyjną, odpowiadał na zastrzeżenia uzyskując stanowisko inwestora i autorów raportu, przesyłał również zastrzeżenia do organów współdziałających RDOŚ i PPIS. Zdaniem Kolegium udział społeczeństwa w postępowaniu ocenowym daje niejako możliwość debaty publicznej nad planowanym przedsięwzięciem, ale nie może zgodnie z ustawą przesądzać o zgodzie bądź odmowie zgody na realizację przedsięwzięcia. Zarówno inwestor w przedłożonym raporcie, jak i organy określające warunki realizacji, "dają rękojmię", że przedsięwzięcie będzie realizowane i eksploatowane z poszanowaniem ochrony środowiska przyrodniczego i zabezpieczy przed zagrożeniem epidemiologicznym, z uwagi na zaproponowane rozwiązania techniczne i technologiczne oraz polecony sposób postępowania z odpadami, sztukami padłymi i ubitymi, ściekami itp. Sąsiedztwo zabudowy mieszkaniowej miało wpływ na określenie tych warunków i zmierza do minimalizacji uciążliwości, zaś przekonanie o szkodliwym oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na zdrowie, czy bezpieczeństwo, jak również zarzut, że uciążliwości spowodowane eksploatacją inwestycji nie ograniczą się do terenu działek, na których ma być ona zlokalizowana, lecz będą odczuwalne na terenie całej miejscowości [...], uznać należy za subiektywne, bo nie znajdują one potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Organ podkreślił przy tym, że celem weryfikacji ustaleń raportu organy nałożyły na inwestora obowiązek monitoringu emisji amoniaku i siarkowodoru oraz wykonania analizy porealizacyjnej w zakresie oddziaływania akustycznego.

Kolegium nie podzielił także zarzutu naruszenia w sposób rażący art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak należytego uzasadnienia faktycznego oraz prawnego zaskarżonej decyzji oraz brak właściwej oceny zebranych w sprawie dowodów, gdyż w sprawie zebrano i rozpatrzono cały zgromadzony materiał dowodowy, co znajduje potwierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W ocenie organu odwoławczego również zarzut Powiatowego Zarządu Dróg w [...]okazał się bezzasadny, gdyż po pierwsze drogi nie należą do terenów chronionych akustycznie, zatem nie było obowiązku zabezpieczania terenu przyległego do drogi przed nadmiernym hałasem, a oddziaływanie akustyczne przedsięwzięcia analizowane było pod kątem spełniania wymogów postawionych dla zabudowy zagrodowej. Po drugie, jak wynika z raportu oceny oddziaływania na środowisko, ruch pojazdów ograniczony jest do pory dziennej, a ponadto przewiduje w ciągu 8 najmniej korzystnych godzin w porze dziennej ruch 3 samochodów osobowych i 18 samochodów ciężarowych, co daje zwiększenie ruchu na drodze powiatowej o 1 pojazd ciężarowy i 0,375 pojazdu osobowego na godzinę, co trudno uznać za znaczne zwiększenie niebezpieczeństwa na drodze.

Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wywiedli J. B. i Z. F.(IV SA/Wa 3291/17), D. R.i K. S. (IV SA/Wa 3292/17) oraz B. R. i A. M. (IV SA/Wa 3293/17).

J. B. i Z. F. zarzuciły zaskarżonej decyzji naruszenie:

1) art. 66 ustawy z 2008 r. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 stycznia 2017 r.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na bezpodstawnym stwierdzeniu, że przedłożony raport spełnia wymogi określone w tym przepisie, w sytuacji gdy w raporcie nie przedstawiono w istocie racjonalnego, rzeczywistego do zrealizowania wariantu alternatywnego wraz z określeniem przewidywanego oddziaływania na środowisko tego wariantu oraz raport nie uwzględnia ryzyk związanych w poważnymi awariami;

2) art. 37 oraz art. 85 ust. 2 ustawy z 2008 r. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu decyzji w jaki sposób zostały uwzględnione wnioski, uwagi i zarzuty zgłaszane w związku z udziałem społeczeństwa,

3) art. 80 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 66 ustawy z 2008 r. poprzez przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko i wydanie na jej podstawie decyzji w oparciu o dowodu w postaci raportu, który został sporządzony nierzetelnie, z naruszeniem przepisów, w tym dotyczących poważnych awarii przemysłowych,

4) art. 15 w zw. z art. 136 i art. 84 k.p.a. poprzez zaniechanie należytego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy i przeprowadzenie samodzielnych ustaleń faktycznych, a także dokonanie na ich podstawie ponownej oceny raportu, m.in. poprzez zaniechanie zwrócenia się do biegłego o wydanie stosownej opinii w sprawie oceny przedstawionego w raporcie alternatywnego wariantu przedsięwzięcia,

5) art. 107§ 3 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez brak należytego uzasadnienia oceny prawnej raportu (odmiennej od poprzedniej decyzji z dnia [...] sierpnia 2016 r.) w sytuacji gdy raport ten nie został poddany opinii biegłego i nie został faktycznie zmieniony w stosunku do raportu będącego przedmiotem oceny organu I instancji;

6) art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. przez wydanie decyzji bez wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, z pominięciem istotnych dla sprawy okoliczności, w szczególności:

˗ dokonanie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w tym oceny alternatywnego wariantu przedsięwzięcia wyłącznie na podstawie raportu (wraz z wyjaśnieniami i uzupełnieniem) bez opinii biegłego, pomimo wniosku w tym zakresie stron, w związku z pojawiającymi się wątpliwościami i zarzutami podnoszonymi przez strony oraz pomimo, że w sprawie wymagane były wiadomości specjalne, co stanowi dodatkowo naruszenie art. 84 k.p.a.,

˗ istotnych wad raportu w zakresie wariantu alternatywnego (m.in. brak analizy dotyczącej zwiększonej ilości obornika, składu obornika, faktycznych możliwości jego zagospodarowania i odbioru, emisji odorów, zwiększenia hałasu) oraz braku charakteru realnego i racjonalnego (m.in. z uwagi na istotne skrócenie przerw pomiędzy cyklami), a także nieuwzględnienia interesu lokalnej społeczności, w tym pozostałych stron,

˗ błędu w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że z fermy nie będzie dochodził do mieszkańców hałas i odór w odczuwalnym i dokuczliwym dlań nasileniu, w sytuacji gdy teren inwestycji graniczy bezpośrednio z nieruchomościami zamieszkałymi.

Z uwagi na powyższe skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie o uchylnie decyzji obu instancji, a także zwrot kosztów postępowania.

D. R. i K. S. zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenie:

1) art. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Sądu z dnia 16 lutego 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 3078/16,

2) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez:

˗ brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego w postaci uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia z RDOŚ oraz opinii PPIS,

˗ brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego w postaci raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, zwłaszcza w kontekście sprzeczności w nim zawartych, co doprowadziło do niewyjaśnienia wpływu planowanego przedsięwzięcia na środowisko oraz jakość życia i zdrowie mieszkańców,

3) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 3a, pkt 7 lit. da oraz pkt 7 lit. e ustawy z 2008 r. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 24 kwietnia 2015 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze wzmocnieniem narzędzi ochrony krajobrazu (Dz.U. z 2015 r., poz. 774) oraz w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 7 lit. b-d oraz pkt 18 ustawy w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2016 r., poprzez wadliwą ocenę dowodów i w konsekwencji niestwierdzenie niekompletności raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko,

4) art. 80 ust. 1 pkt 3 oraz art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. a ww. ustawy w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez nierozważenie stanu faktycznego w aspekcie wyważenia opinii społeczeństwa oraz nieuwzględnienie wyniku postępowania z udziałem społeczeństwa,

5) art. 7, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez pominięcie części zarzutów odwołujących się, a tym samym naruszenie prawa stron do merytorycznego rozpoznania sprawy oraz niezawarcie w uzasadnieniu decyzji wyjaśnienia jej podstawy prawnej w tym zakresie.

Mając powyższe na uwadze skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji, a także o zwrot kosztów postępowania.

B. R. i A. M. zaskarżonej decyzji zarzuciły naruszenie:

1) art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, z pominięciem istotnych dla sprawy okoliczności, bez podjęcia wszelkich istotnych dla należytego rozstrzygnięcia czynności, w szczególności poprzez:

˗ dokonanie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w tym oceny alternatywnego wariantu przedsięwzięcia wyłącznie na podstawie raportu (wraz z wyjaśnieniami i uzupełnieniem) bez opinii biegłego pomimo wniosku stron, w związku z pojawiającymi się w zakresie raportu wątpliwościami oraz podnoszonymi przez strony zarzutami oraz pomimo tego, że w sprawie wymagane były wiadomości specjalne, co stanowi dodatkowo naruszenie art. 84 k.p.a.,

˗ wydanie decyzji pomimo istotnych wad raportu w zakresie wariantu alternatywnego (m.in. brak analizy dotyczącej zwiększonej ilości obornika, składu obornika, faktycznych możliwości jego zagospodarowania i odbioru, emisji odorów, zwiększenia hałasu) i z powodu braku charakteru realnego i racjonalnego (m.in. z uwagi na istotne skrócenie przerw pomiędzy cyklami), a także dlatego, że nie uwzględnia interesu lokalnej społeczności, w tym pozostałych stron;

˗ pominięcie przy dokonywaniu oceny oddziaływania na środowisko ryzyka wystąpienia awarii przemysłowej przedsięwzięcia, w tym planowanych działań w zakresie przeciwdziałania skutkom awarii przemysłowych, brak uwzględnienia w ocenie odpowiednich wymogów i programu zapobiegania tym awariom (zagrożenia pożarem, wybuchem związanym z gazem płynnym jak i emisji środków chemicznych);

˗ błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia mający wpływ na jego treść polegający na przyjęciu, że z fermy nie będzie dochodził do mieszkańców hałas i odór w odczuwalnym i dokuczliwym dlań nasileniu, w sytuacji gdy teren inwestycji graniczy z nieruchomościami zamieszkałymi,

2) art. 15 w zw. z art. 136 i. z art. 84 k.p.a. poprzez zaniechanie należytego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez przeprowadzenie samodzielnych ustaleń faktycznych i dokonanie na ich podstawie ponownej oceny raportu, m.in. zaniechanie zwrócenia się do biegłego o wydanie stosownej opinii w sprawie oceny przedstawionego w raporcie alternatywnego wariantu przedsięwzięcia;

3) 107 § 3 w zw. a art. 140 k.p.a. poprzez brak należytego uzasadnienia odmiennej, od wyrażonej w decyzji z dnia [...] sierpnia 2016 r., oceny prawnej raportu, w sytuacji gdy raport ten nie został poddany opinii biegłego i nie został faktycznie zmieniony w stosunku do raportu będącego przedmiotem oceny organu I instancji;

4) art. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do oceny prawnej wyrażonej w wyroku Sądu z dnia 16 lutego 2017 r. w sprawie sygn. akt IV SA/Wa 3078/16, a mianowicie poprzez niepowołanie biegłego w celu należytego i samodzielnego wyjaśnienia wątpliwości czy wariantowanie inwestycji w aspektach wymienionych w decyzji organu I instancji znalazłoby racjonalne podstawy i tym samym czy przedstawiony w raporcie wariant alternatywny jest racjonalny i spełnia wymogi określone w art. 66 ust. 1 pkt 5 i 6 ustawy,

5) art. 66 ustawy z 2008 r. (w brzmieniu obowiązującym do dnia [...] stycznia 2017 r.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na bezpodstawnym stwierdzeniu, że przedłożony raport spełnia wymogi określone w tym przepisie, podczas gdy w raporcie nie przedstawiono w istocie racjonalnego, rzeczywistego do zrealizowania wariantu alternatywnego wraz z określeniem przewidywanego oddziaływania na środowisko tego wariantu oraz nieuwzględniono ryzyk związanych w poważnymi awariami;

6) art. 82 ust. 1 pkt 1d ustawy z 2008 r. w związku z art. 244, art. 249, art. 250 i art. 251 ustawy Prawo ochrony środowiska poprzez nieuwzględnienie w decyzji, a więc na etapie planowania przedsięwzięcia, zaliczonego do zakładu o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej wymogów dot. zapobiegania poważnym awariom przemysłowym (zarówno w odniesieniu do zagrożenia pożarem, wybuchem związanym z gazem płynnym jak i emisji środków chemicznych) ani też sposobu ograniczania lub minimalizacji skutków tych awarii dla ludzi i środowiska, w przypadku ich zaistnienia oraz poprzez zaniechanie określenia w decyzji wymagań związanych ze zgłoszeniem zakładu stwarzającego ryzyko poważnej awarii, sporządzeniem programu zapobiegającego poważnym awariom oraz przedłożeniem tego dokumentu właściwym organom,

7) art. 37 oraz art. 85 ust. 2 ustawy z 2008 r. poprzez niepodanie w uzasadnieniu decyzji w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione wnioski, uwagi i zarzuty zgłaszane w związku z udziałem społeczeństwa.

8) art. 80 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 66 ww. ustawy poprzez przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko i wydanie na jej podstawie decyzji w oparciu o dopuszczony w charakterze dowodu raport, który został sporządzony nierzetelnie, z naruszeniem przepisów, w tym przepisów dotyczących poważnych awarii przemysłowych.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie uchylenie decyzji obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, a także o zwrot kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargi Kolegium wniosło o ich oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji oraz uznając zarzuty za niezasadne.

Na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2018 r. Sąd połączył sprawy IV SA/Wa 3291/17, IV SA/Wa 3292/17 i IV SA/Wa 3293/17 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz prowadzenia pod sygnaturą IV SA/Wa 3291/17.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skargi zasługują na uwzględnienie.

W ocenie Sądu zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli w niniejszym postepowaniu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]z dnia [...]września 2017 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...]czerwca 2016 r. ustalającą środowiskowe uwarunkowania na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie i eksploatacji 15 kurników do ściołowego chowu drobiu - brojlera kurzego w miejscowości [...], która została wydana w wyniku uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]z dnia [...]sierpnia 2016 r. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 lutego 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 3078/16.

Wskazać należy, że kontrola rozstrzygnięcia wydanego po ponownym rozpatrzeniu sprawy sprowadza się do oceny, czy organ podporządkował się wskazanym wytycznym i ocenie prawnej wyrażonej przez Sąd, co jest głównym kryterium poprawności nowowydanej decyzji (por. wyr. NSA z 20 kwietnia 2011 r., II OSK 729/10). Art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) – dalej zwanej "p.p.s.a." ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Związanie sądu administracyjnego oceną prawną oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które byłyby sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem (zob. wyrok NSA z 1 września 2010 r., II OSK 518/09). Przez ocenę prawną, o której mowa w art. 153 p.p.s.a. rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa do ustalonego stanu faktycznego. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej i dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznawania sprawy (por. wyrok NSA z 9 października 2014 r., II FSK 2523/12).

Prawomocny wyrok z dnia 16 lutego 2017 r. wiąże zatem zarówno organ jak i Sąd rozpatrujący ponownie sprawę. Kwestia, czy po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ podporządkował się wskazaniom sądu i jego ocenie prawnej stanowi główne kryterium kontroli poprawności nowowydanego rozstrzygnięcia. Powaga rzeczy osądzonej obejmuje sentencję orzeczenia, jak również jego uzasadnienie.

W ww. wyroku WSA sformułował stanowisko, w którym przesądził, że:

˗ organ odwoławczy prawidłowo przyjął, że odwołujący się od decyzji organu I instancji posiadają w niniejszej sprawie interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. z uwagi na posiadanie nieruchomości zlokalizowanych w zasięgu oddziaływania akustycznego planowanej inwestycji, zatem prawidłowo uznał ich za strony postępowania,

˗ wniosek organu odwoławczego, iż przedstawiony przez inwestora, w uzupełnionym raporcie, wariant alternatywny przedsięwzięcia ma charakter pozorny był przedwczesny z uwagi na brak przeprowadzenia analizy wskazującej konkretne kryteria, którym miałby odpowiadać wariant prawidłowy posiadający cechę racjonalności.

Przypomnieć należy, że przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego było ustalenie, na podstawie art. 71 ust. 2 pkt 1 i nast. ustawy z 2008 r., środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, o którym mowa w § 2 ust.1 pkt 51 rozporządzenia w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (chów lub hodowla zwierząt w liczbie nie mniejszej niż 210 dużych jednostek przeliczeniowych inwentarza).

W ocenie Kolegium i organu I instancji zebrany w sprawie materiał dowodowy upoważniał do pozytywnego rozpatrzenia wniosku inwestora, tj. do ustalenia dla planowanego przedsięwzięcia środowiskowych uwarunkowań. Pozytywne rozstrzygnięcia organów obu instancji jest jednak przedwczesne, albowiem zarówno organ I instancji, jak i II instancji, nie dokonał prawidłowej analizy racjonalnego wariantu alternatywnego oraz nie wyjaśnił istotnych wątpliwości związanych z uciążliwością odorową przedsięwzięcia.

Ustalanie decyzją administracyjną środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia mogącego znacząco (zawsze lub tylko potencjalnie) oddziaływać na środowisko odbywa się na zasadach i w trybie, który regulują przepisy Działu V Rozdziału 3 (art.71 – 87) ustawy z 2008 r. Z art. 59 ust.1 pkt 1 ww. ustawy wynika, iż realizacja przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko (tj. przedsięwzięcia, którego dotyczy niniejsza sprawa) wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Tym samym ustalenie środowiskowych uwarunkowań dla każdego z tego rodzaju przedsięwzięć każdorazowo łączy się z obowiązkiem przeprowadzenia pełnej oceny tego oddziaływania (a zatem inaczej niż ma to miejsce w odniesieniu do przedsięwzięć, jedynie potencjalnie mogących znacząco oddziaływać na środowisko, gdzie na zasadach określonych w art. 59 ust. 1 pkt 2 i 63-65 ustawy z 2008 r. dopuszczalne jest przeprowadzanie wyłącznie oceny uproszczonej).

Istotę prawną oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko zawarto w art. 3 ust.1 pkt 8 ustawy z 2008 r., wskazując iż przez ocenę tę należy rozumieć postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, obejmujące w szczególności:

a) weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko,

b) uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień,

c) zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu.

Uznać należy, iż postępowanie w sprawie oceny oddziaływania danego przedsięwzięcia na środowisko służy zidentyfikowaniu wszystkich potencjalnych zagrożeń dla środowiska, mogących wiązać się z realizacją przedsięwzięcia, a następie wskazaniu rozwiązań eliminujących lub minimalizujących te zagrożenia.

Stosownie do powyższego, zgodnie z art. 62 ust. 1 ww. ustawy, w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określa się, analizuje oraz ocenia: 1) bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na: a) środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi, b) dobra materialne, c) zabytki, d) wzajemne oddziaływanie między elementami, o których mowa w lit. a-c, e) dostępność do złóż kopalin; 2) możliwości oraz sposoby zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko; 3) wymagany zakres monitoringu.

W myśl art. 80 ust. 1 ustawy z 2008 r. jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę: 1) wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1; 2) ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko; 3) wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa; 4) wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone.

Obowiązkiem organów orzekających w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko jest poczynienie wszechstronnych ustaleń na temat spodziewanego oddziaływania przedsięwzięcia na szeroko rozumiane środowisko, w tym na ludzi (art. 62 ust.1 pkt 1 ww. ustawy).

Oczywistym jest, iż przy inwestycjach z zakresu ferm hodowlanych (kurników, chlewni, itd.) istotne znaczenie ma kwestia ewentualnej uciążliwości odorowej tych obiektów. Zasięg takiej uciążliwości musi być zatem zbadany w każdej takiej sprawie.

Okolicznością bezspornie utrudniającą badanie ww. uciążliwości jest brak w obowiązującym systemie prawa norm określających dopuszczalne wartości odorów, w tym w szczególności odorów emitowanych przez fermy hodowlane (brak norm odorowych). Sąd przychyla się jednakże do tej linii orzecznictwa sądowego, która stoi na stanowisku, iż taki stan normatywny bynajmniej nie zwalania organów orzekających w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań z obowiązku dokładnego wyjaśnienia, czy ryzyko wystąpienia uciążliwości odorowej wystąpi w danej sprawie i w jaki sposób uciążliwości tej można zapobiec (por. np. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 1238/11, wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 września 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 1196/17).

Jak już wspomniano, brak regulacji odorowych wprawdzie utrudnia dokonywanie koniecznych ustaleń faktycznych, ale w żadnym razie ich nie uniemożliwia, w szczególności przy wykorzystaniu wiadomości specjalnych. W sytuacji, w której inwestycje z zakresu ferm hodowlanych nie należą do przedsięwzięć co do istoty nowatorskich, eksperymentalnych a przeciwnie do przedsięwzięć realizowanych i funkcjonujących co najmniej od kilkudziesięciu lat, to w oczywisty sposób różne aspekty tego funkcjonowania, w tym powodowanie uciążliwości odorowych (w tym w szczególności typowy zasięg terytorialny takich uciążliwości, jak też co najmniej szacunkowa skala natężenia takiej uciążliwości) są bez wątpienia znane osobom posiadającym odpowiednią wiedzę w tym zakresie.

Zdecydowanie również należy odrzucić, jako okoliczność mogącą uzasadniać odstępowanie od dokonywania takich ustaleń, rzekomą całkowitą relatywność, czy też subiektywizm ocen co do uciążliwości odorowej danego przedsięwzięcia (pogląd ten miałaby się zatem zasadzać na nieakceptowalnym w ocenie Sądu przekonaniu, iż całkowicie niemożliwym jest, w braku norm odorowych, wskazanie jakiegokolwiek kryterium uciążliwości odorowej). Powyższe stanowisko kłóci się bowiem w oczywisty sposób ze wskazaniami doświadczenia życiowego, w świetle których wprawdzie próg odczuwania uciążliwości odorowej może różnić się w przypadku poszczególnych osób, niemniej okoliczność ta nie jest równoznaczna z nieistnieniem utrwalonej i łatwo dostępnej wiedzy na temat stopni uciążliwości odorowej, odbieranej przez zdecydowaną większość ludzi jako np. niska, średnia, wysoka, czy też bardzo wysoka.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie wyraża tym samym pogląd, iż wykazanie w toku postępowania administracyjnego, iż w świetle specjalistycznej wiedzy odorowa uciążliwość danego przedsięwzięcia oddziaływałaby w sposób zbyt daleko idący na najbliższe sąsiedztwo (w szczególności zajęte pod zabudowę mieszkalną) upoważnia organ orzekający w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań do odmowy wydania takiej decyzji.

Należy w tym kontekście wyraźnie zaznaczyć, iż podstawą odmowy nie jest w tej sytuacji sam sprzeciw lokalnej społeczności (bezspornie bowiem okoliczność tego rodzaju nie może, przy spełnianiu przez przedsięwzięcie wymogów środowiskowych, stanowić samoistnej przeszkody do wydania żądanej przez wnioskodawcę decyzji), a jest nią brak możliwości zapobieżenia istotnemu negatywnemu oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (tj. oddziaływaniu na warunki życia ludzi, o których to warunkach mowa w art. 62 ust. 1 pkt 1 ustawy z 2008 r.).

Zagadnienie uciążliwości odorowej należy przy tym ściśle odróżniać od zagadnienia emisji gazów do powietrza (amoniaku, czy też siarkowodoru). Aczkolwiek ww. gazy mają właściwości odorotwórcze, to dotrzymywanie przez inwestora wymogów co do dopuszczalnego pułapu takiej emisji (wymogi te ściśle określają stosowne przepisy wykonawcze) nie można automatycznie utożsamiać z brakiem uciążliwości odorowych.

Istota niniejszej sprawy sprowadzała się zatem do ustalenia, czy planowane przedsięwzięcie będzie źródłem emisji odorów oddziałujących w sposób nieakceptowalny na otoczenie terenu inwestycji, tj. w szczególności na pobliską zabudowę mieszkaniową, znajdującą się w odległości 70 metrów od granicy terenu inwestycji. Chodziło zatem o jednoznaczne ustalenie, czy odległość ta jest wystarczająca do uznania, że uciążliwość ta jest z punktu widzenia stałego pobytu ludzi akceptowalna, czy też nie.

Istotne znaczenie ma przy tym fakt, iż organy obu instancji przyjęły, że brak unormowań w zakresie stężeń odorantów uniemożliwia porównanie przewidywanych stężeń z poziomami dopuszczalnymi. Jednakże przeprowadzona ocena oddziaływania w zakresie emisji substancji odoroczynnych jak amoniak czy siarkowodór, nie spowodują przekroczenia aktualnie obowiązujących norm, a tym samym nie nastąpi przekroczenie obowiązujących wartości stężeń substancji w powietrzu ze wszystkich źródeł. W ocenie Sądu takie stanowisko pozostaje w sprzeczności z zaprezentowanym powyżej stanowiskiem w kwestii substancji odoroczynnych. Co prawda Kolegium wskazało na konkretne rozwiązania technologiczno-organizacyjne mające służyć ograniczeniu emisji odorów, jednakże zdaniem Sądu nie jest jasne, czy zaproponowane rozwiązania można traktować jako adekwatne do skali spodziewanej emisji odorów w sytuacji, w której skala tej emisji nie została w żaden sposób oceniona przez organy. W uzupełniniu raportu, który wpłynął do organu I instancji [...] marca 2015 r., dokonano szacunkowej oceny zasięgu oddziaływania odorowego (s. 20-23 ww. uzupełnienia raportu) z podsumowaniem, że "zapach określany zapachem rozpoznawalnym charakterystycznym dla chowu drobiu występuje na terenie działki fermy oraz w pomieszczeniach inwentarskich". Natomiast organ odwoławczy badając powyższą kwestię powielił w istocie lakoniczne stanowisko inwestora nie dokonując w tym zakresie własnej oceny czy przyjęta metoda szacowania substancji odorowych jest wystarczająca i adekwatna do planowanej wielkości produkcji. Tym samym ani w raporcie ani w pozostałym materiale dowodowym sprawy nie znajduje się analiza, pozwalająca na oszacowanie: 1) zasięgu terytorialnego (raport jedynie przytacza lokalizację najbliższej zabudowy, a za nim organy) 2) skali (natężenia, czasu trwania) w stosunku do planowanej skali inwestycji (przyjmując emisję odoru przypadającą na jedno zwierzę bez wyliczenia przewidywanej obsady kurników) - przewidywanych oddziaływań odorowych. W tej sytuacji brak jest podstaw do zweryfikowania tezy organu odwoławczego, że odległość planowanego przedsięwzięcia od siedzib ludzkich w połączeniu ze wspomnianymi wcześniej środkami techniczno-organizacyjnymi istotnie zapobiegną nadmiernie uciążliwej ekspozycji ww. sąsiedztwa na oddziaływania odorowe. Podkreślić w tym kontekście należy znaczne rozmiary przedsięwzięcia (15 kurników).

W ocenie Sądu powstanie w sprawie wyżej opisanych wątpliwości wymaga przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu uciążliwości odorowej. Sąd przychyla się zatem do stanowiska sformułowanego w wyroku WSA w Szczecinie w wyroku z dnia 11 października 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 192/13, publ. LEX, w myśl którego: "Skoro organ ma trudności z interpretacją raportu, czy innych specjalistycznych dokumentów złożonych w toku postępowania, winien rozważyć przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, który na użytek toczącego się postępowania dokona obiektywnej oceny zarzutów, które odnoszą się do raportu.". Jak już wskazano, konieczność przeprowadzenia w sprawie ww. dowodu bezwzględnie wystąpiła.

Organy I i II instancji nie dokonały zatem rzetelnej oceny raportu. Organ ocenia raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko swobodnie, nie jest zatem związany tym raportem. Może go przyjąć, jeśli uzna, że zawiera wszystkie wymagane prawem elementy, ale może go całkowicie lub częściowo zdyskwalifikować. Organy przeprowadzając ocenę raportu ograniczyły się w uzasadnieniach decyzji do powołania się na konkluzje zawarte w tym dokumencie. Natomiast niesprawdzono na jakich przesłankach sporządzający raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko oparł swoje wnioskowanie i nieskontrolowano prawidłowości rozumowania autora raportu. To organ, a nie sporządzający raport, decyduje o załatwieniu sprawy. Inwestor składając raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko przedstawia dokument prywatny w kwestii faktycznej, której rozstrzygnięcie jest niezbędne do wydania przez organ decyzji środowiskowej. Sam raport podlegać musi ocenie w powiązaniu z pozostałym materiałem dowodowym, który ma być kompleksowo zgromadzony. Dopiero po wyjaśnieniu zastrzeżeń strony do raportu i pełnego zebrania materiału dowodowego, organ może dokonać ustaleń i ocen potrzebnych do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ będzie zobowiązany do ponownego i wyczerpującego rozważenia całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Analiza w tym zakresie winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia skonstruowanym stosownie do art. 107 § 3 k.p.a.

Należy podkreślić, że treść raportu należy rozpatrywać w kategorii wytycznych dotyczących realizacji przedsięwzięcia zgodnie z wiedzą specjalistyczną oraz wymaganiami prawa ochrony środowiska. Jedną z istotnych cech charakterystycznych postępowania dotyczącego ocen oddziaływania na środowisko jest prewencyjne zapewnienie celów ochrony środowiska w związku z realizacją przedsięwzięcia. Jego podstawowym celem jest dostarczenie wiedzy na temat ograniczenia potencjalnych negatywnych skutków przedsięwzięcia na środowisko.

W ocenie planowanego przedsięwzięcia szczególną rolę odgrywa ogólny cel w postaci ograniczenia potencjalnych negatywnych sutków np. danej inwestycji budowlanej na środowisko. Ocena raportu powinna zmierzać do zidentyfikowania wszystkich potencjalnych zagrożeń środowiskowych związanych z realizacją planowanej inwestycji, co jest niezbędne do wyznaczenia konkretnych wymagań ochrony środowiska, które muszą zostać uwzględnione na kolejnych etapach procesu inwestycyjnego (por.: wyrok NSA z dnia 5 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 1858/13).

Raport powinien uszczegółowiać wymagania ochrony środowiska w związku z realizacją przedsięwzięcia. Istnieje w związku z tym konieczność weryfikacji wszystkich elementów treści raportu zgodnie z zasadami prawa ochrony środowiska, w szczególności dotyczy to, jak już wyżej wspomniano, badania zgodności ustaleń dotyczących oddziaływań odorowych z treścią zasad prewencji i przezorności.

W uzupełnieniu raportu (wpływ do organu [...] marca 2015 r.) stwierdzono, że projektowane przedsięwzięcie w postaci budowy 15 kurników, nie będzie miało wpływ na oddziaływanie w zakresie emisji stężeń substancji odorotwórczych do powietrza, bowiem w wyniku eksploatacji nie wystąpią oraz nie są prognozowane przekroczenia obowiązujących wartości jak amoniak czy siarkowodór. Natomiast brak obowiązujących aktów prawnych uniemożliwia porównanie przewidywanych stężeń odorantów z poziomami dopuszczalnymi.

Sąd, ponownie podkreśla, że brak sparametryzowanych kryteriów dotyczących stopnia ogólnej uciążliwości zapachowej instalacji, nie może uzasadniać odstąpienia w raporcie od jednoznacznej oceny tej uciążliwości. Zasada przezorności uregulowana w art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2017 r. poz. 519 ze zm.), zgodnie z którą kto podejmuje działalność, której negatywne oddziaływanie na środowisko nie jest jeszcze w pełni rozpoznane, jest obowiązany, kierując się przezornością, podjąć wszelkie możliwe środki zapobiegawcze, obliguje w pierwszej kolejności autora raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, w przypadku, gdy dany rodzaj zagrożenia związanego z realizacją przedsięwzięcia jest trudny do określenia i przewidzenia, do sporządzenia takiej oceny. Jeżeli bowiem z ustaleń faktycznych zinterpretowanych przy wykorzystaniu treści zasady przezorności wynika, że zakres oddziaływania odorowego planowanego przedsięwzięcia jest trudny do przewidzenia, to nie można odstąpić od przeprowadzenia takiej oceny przedsięwzięcia z powołaniem się na brak regulacji prawnych dotyczących jakości zapachowej powietrza. Z treści zasady przezorności, wynika, że dopuszczalne jest ograniczenie bądź zakaz realizacji przedsięwzięcia mogącego negatywnie oddziaływać na środowisko oraz życie i zdrowie ludzi, także w sytuacji, gdy ta możliwość nie została jeszcze w pełni, naukowymi metodami, dowiedziona i wykazana oraz z uwagi na brak regulacji prawnych w tym zakresie. Zasada przezorności oznacza, że należy zapobiegać wszelkim potencjalnym zagrożeniom dla środowiska poniżej poziomu, od którego należy już liczyć się z prawdopodobieństwem ich wystąpienia w przyszłości, wykorzystując w tym celu osiągnięcia nauki techniki. W postępowaniu w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia opartym na zasadzie przezorności istotne znaczenie ma odsunięcie wszelkich potencjalnych zagrożeń związanych z realizacją planowanego przedsięwzięcia. Ingerencje w środowisko powinny być ograniczone niezależnie od rozpoznanego stopnia istniejących obciążeń, tzn. niezależnie od norm imisji. Zakres dozwolonej ingerencji wyznacza dokonanie redukcji emisji w stopniu określonym za pomocą progresywnych reguł techniki (zob. J. Rotko, Normy techniczne w prawie ochrony środowiska, Wrocław 2000, s. 39.).

Brak norm prawnych określających standardy zapachowe instalacji nie może stanowić uzasadnienia dla odstąpienia od stosowania zasady przezorności. Obowiązywanie tej zasady jest konsekwencją potencjalnego ryzyka związanego z wystąpieniem bezpośredniego i pośredniego wpływu przedsięwzięcia na środowisko oraz życie i zdrowie ludzi. Oznacza to, że nawet w sytuacji, kiedy to ryzyko nie może być w pełni udowodnione, udokumentowane lub jego skutki nie mogą być w pełni ustalone z uwagi na niewystarczający stan danych naukowych i wiedzy technicznej oraz brak regulacji prawnych istnieje obowiązek stosowania zasady przezorności.

Odnosząc się do przedstawionych w uzupełnionym raporcie (z dnia [...] października 2015 r.) wariantów realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia wskazać należy, że racjonalny wariant alternatywny, który był analizowany w toku opracowywania raportu, przy zachowaniu tego samego rodzaju przedsięwzięcia na tym samym terenie, polegał na zwiększeniu skali planowanego przedsięwzięcia poprzez zwiększenie ilości cykli chowu z 6 do 7 w stosunku do wariantu podstawowego. Biorąc pod uwagę, iż chów ma być prowadzony jednocześnie we wszystkich 15 kurnikach tak samo jak dla wariantu podstawowego, to zakładając, że każdy cykl trwa ok. 41 dni, a zgodnie z założeniami przerwa między cyklami 2-3 tygodnie, to przy zwiększeniu cykli do wyżej proponowanego przerwa między cyklami będzie wynosiła ok. 11 dni, a nie jak planowano 2-3 tygodnie. Racjonalny wariant powinien być alternatywą dla wariantu proponowanego przez wnioskodawcę. Tak opisany wariant alternatywny nie stanowi alternatywy dla wariantu proponowanego przez wnioskodawcę, a jedynie pozorny wariant alternatywny. W raporcie wnioskodawca nie może zamiast alternatywnego wariantu - wymaganego przez prawo - wskazać innej wersji tego samego wariantu, różniącą się od wersji "inwestorskiej". Z orzecznictwa NSA wynika, że akceptacja raportu, co do którego istnieją wątpliwości, stanowi naruszenie przepisów postępowania w stopniu znacznym. Inwestor jest obowiązany przedłożyć taki raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, w którym zostanie rzetelnie przedstawiona analiza wszystkich wariantów, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy z 2008 r., a nie tylko wariantu, którym z przyczyn oczywistych inwestor jest zainteresowany. Kryterium ekonomiczne w tym również zasada zrównoważonego rozwoju, może stanowić element uzasadnienia wyboru określonego wariantu, ale nie usprawiedliwia pominięcia w raporcie, co do zasady, analizy racjonalnego wariantu alternatywnego, jak również wariantu najkorzystniejszego dla środowiska.

Ponadto w ocenie Sądu, przedstawione w raporcie warianty przedsięwzięcia nie różnią się przede wszystkim pod względem sposobu, w jaki przedsięwzięcie w każdym z tych wariantów będzie oddziaływać na środowisko, ponieważ ich rolą powinno być wskazanie alternatywnych rozwiązań pozwalających chronić środowisko oraz życie i zdrowie ludzi w jak najpełniejszym wymiarze.

Zdaniem Sądu, nie uzasadniono prawidłowo wyboru przedstawionych w raporcie wariantów. W literaturze zwrócono uwagę, że "wariantowanie" przedsięwzięcia obejmuje: lokalizację przedsięwzięcia, zagospodarowanie terenu, rozwiązania dotyczące obiektów zewnętrznych, sieci transportu, zasilania, organizacji robót, doboru materiałów, czasu realizacji oraz inne (zob. G. Dobrowolski, Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, Toruń 2011, s. 189).

Z uwagi na powyższe opis wyboru wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, w tym wypadku inwestora, przy pozornym racjonalnym raporcie alternatywnym, i stwierdzenie, że będzie on lepiej zabezpieczał środowisko jako całość, jest przedwczesne.

Reasumując przedłożony raport nie spełnia przesłanek wymienionych w art. 66 ustawy z 2008 r., a tym samym nie może być uznany za dowód w sprawie, że planowana inwestycja nie stwarza potencjalnych zagrożeń dla środowiska oraz zdrowia ludzi. Orzekanie na podstawie wadliwego raportu stanowi naruszenie przepisów postępowania skutkujące wyeliminowaniem z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Tym samym należało uznać, że organ odwoławczy przy ponownym rozpoznawaniu sprawy i ocenie raportu nie zastosował się do wskazań zawartych w wyroku z dnia 16 lutego 2017 r. IV SA/Wa 3078/16.

Brak ustalenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy stanowi naruszenie art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Takie naruszenie przepisów procedury administracyjnej mogło mieć istotny wpływ na treść wydanych w tej sprawie decyzji administracyjnych, w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia.

W konsekwencji skoro organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji dotkniętą naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., to tym samym powielił te naruszenia i dodatkowo orzekł z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 153 p.p.s.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu powyższe uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Prowadząc ponownie postępowanie organ I instancji uwzględni oceną prawną wynikającą z niniejszego orzeczenia i podejmie wszelkie czynności zmierzające do wydania decyzji odpowiadającej przepisom prawa materialnego i procesowego.

Z powyższych względów Sąd orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt a) i c) oraz art. 135 p.p.s.a.

O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął w punkcie 2 wyroku, na mocy art. 200 p.p.s.a., przy czym na sumy zasądzonych kosztów na rzecz skarżących: Z. F. i J. B. solidarnie kwoty 200 zł składa się wysokość wpisu uiszczona przez skarżące solidarnie w wysokości 200 zł, D. R. i K. S. solidarnie kwoty 714 zł składa się wysokości wpisu uiszczona przez skarżących solidarnie w wysokości 200 zł oraz zwrot kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł, zgodnie z art. 205 § 2 p.p.s.a. i odpowiednio § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265) oraz opłata skarbowa za dokument pełnomocnictwa (34 zł), B.R. i A. M. solidarnie kwoty 714 zł składa się wysokości wpisu uiszczona przez skarżące solidarnie w wysokości 200 zł oraz zwrot kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł, zgodnie z art. 205 § 2 p.p.s.a. i odpowiednio § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265) oraz opłata skarbowa za dokument pełnomocnictwa (34 zł).