Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 112/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 18, art. 26 par 5 pkt 1, art. 27 par 1 pkt 9, art. 29 par 1, art. 59 par 1 pkt 7
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 7, art. 44, art. 58 par 1, par 2, art. 77 par 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Inga Gołowska Sędziowie WSA Stanisław Grzeszek WSA Waldemar Michaldo (spr.) Protokolant specjalista Krystyna Mech po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 lutego 2019 r. sprawy ze skargi P. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne I. uchyla zaskarżone postanowienie II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie [...]zł (pięćset osiemdziesiąt złotych).


UZASADNIENIE

Pismami z dnia 3 kwietnia 2017 r., zatytułowanymi "[...]", P. Z. (zwany dalej także skarżącym) wniósł do Naczelnika Urzędu Skarbowego K. zarzuty na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] W uzasadnieniu tych pism skarżący wskazał, że ww. tytuły wykonawcze nie zostały mu formalnie doręczone, gdyż od 2006 r. nie zamieszkuje już pod adresem: ul. [...] w K., a na taki właśnie adres dokonywano prób doręczenia tych tytułów. P. Z. wyjaśnił, że w wyniku rozwodu i podziału majątku małżeńskiego w dniu 27 kwietnia 2011 r. sprzedał nieruchomość położoną przy ul. [...] w K.. Organ egzekucyjny posługiwał się więc jego niewłaściwym adresem mimo, że w toku prowadzonego postępowania zobowiązany był zbadać z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, a w przypadku, gdy tytuł wykonawczy nie spełniałby wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ nie mógł przystąpić do egzekucji. Skarżący stwierdził, że z adnotacji poczynionych na zalegających w aktach tytułach wykonawczych wynika, że egzekucja prowadzona była mimo świadomości organu, że w aktach brak jest potwierdzenia odbioru odpisów tych tytułów lub upomnień.

Postanowieniem z dnia 29 września 2017 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K. odmówił uwzględnienia zarzutu zgłoszonego na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] Uzasadniając swoje stanowisko organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji termin na wniesienie zarzutów wynosi 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Organ wskazał, że tytuły wykonawcze nr [...] oraz zajęcia rachunku o nr [...] zostały doręczone w dniu 13 marca 2014 r., a tytuły wykonawcze o nr [...] i zajęcia rachunku o nr [...] zostały doręczone w dniu 5 czerwca 2014 r. na zasadach określonych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23) na adres zamieszkania ul. [...], [...]. Według danych z rejestru PESEL pod tym adresem zobowiązany zameldowany był na pobyt czasowy w okresie od 9 października 2013 r. do 9 czerwca 2014 r.

Organ I instancji wskazał, że termin na wniesienie zarzutów upłynął w stosunku do tytułów wykonawczych doręczonych w dniu 13 marca 2014 r. upłynął w dniu 20 marca 2014 r., a w stosunku do tytułów wykonawczych doręczonych w dniu 5 czerwca 2014 r. upłynął w dniu 12 czerwca 2014 r. Wobec powyższego organ I instancji za zasadne uznał odmówić uwzględnienia zarzutu zgłoszonego na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułów wykonawczych.

Ponadto organ I instancji wskazał, że skarżącemu doręczono 16 grudnia 2013 r., w trybie art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego, decyzję określającą zadłużenie z tytułu składek numer [...] na adres K., ul. [...]. Według danych rejestru Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej adresem siedziby prowadzenia działalności do lipca 2015 r. była ul. [...] w K.. Decyzję określającą zadłużenie z tytułu składek numer [...] doręczono 26 marca 2014 r. na adres K. ul. [...]. Organ I instancji stwierdził, że decyzja określająca zadłużenie, zgodnie z § 13 pkt 1 rozporządzenia Ministerstwa Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. nr 137 poz. 1541 z późn. zm.) stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, bez uprzedniego doręczenia upomnienia. Zgodnie z artykułem 24 § 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 963 z późn. zm.), bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Za taką czynność, zdaniem organu, należy uznać doręczenie decyzji określającej zadłużenie.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w K. P. Z. zarzucił naruszenie przepisów postępowania dotyczących prawidłowości doręczeń tytułów wykonawczych, przepisów postępowania dotyczących możliwości prowadzenia postępowania egzekucyjnego w przypadku wadliwego doręczenia tytułów wykonawczych, przepisów postępowania dotyczących zarzutów składanych w toku postępowania egzekucyjnego w administracji oraz przepisów określających zasady funkcjonowania rejestru CEIDG - poprzez ich błędną wykładnię prowadzącą do błędnego uznania przez organ, że tytuły wykonawcze kierowane przez organ na adres P. Z. (1) pod którym nie przebywał i nie zamieszkiwał od lat (ul. K. ), (2) pod którym znajdowała się nieruchomość wcześniej zbyta przez niego w toku sprzedaży oraz (3) pod którym nie był zameldowany - a to adres ul. [...] w K. - pozostaje właściwym ich doręczeniem.

Jednocześnie skarżący zarzucił naruszenie polegające na nieuzasadnionym odstąpieniu od przeprowadzenia postępowania dowodowego (ustalającego prawidłowy stan faktyczny) dotyczącego przeprowadzenia właściwej analizy wpisów w rejestrze CEIDG. P. Z. zarzucił również naruszenie art. 10 k.p.a., poprzez zaniechanie zawiadomienia go przed wydaniem zaskarżonego postanowienia co pozbawiało go możliwości czynnego udziału w sprawie, a co w rzeczywisty sposób pozbawiło go możliwości obrony swoich praw.

W ocenie skarżącego, Dyrektor ZUS dopuścił się naruszenia polegającego przede wszystkim na błędnym uznaniu, że opisane tytuły wykonawcze zostały prawidłowo doręczone (kiedykolwiek). Tytuły wykonawcze kierowane były bowiem na adres, pod którym on w ogóle nie przebywał. Co więcej, kierowane były po dniu, w którym całkowicie wyzbył się prawa własności nieruchomości przy ul. [...] w K..

Zdaniem P. Z., to organ prowadzący egzekucję ma obowiązek dokonać weryfikacji prawidłowości wystawienia tytułu wykonawczego oraz jego prawidłowego doręczenia. Skarżący stwierdził, że w aktach sprawy znajdują się notatki służbowe o braku meldunku pod adresem B. w K. oraz notatki z czynności na nieruchomości, z których wynikało, że obowiązany nie przebywa pod nim od dawna. P. Z. oświadczył też, że nie przebywał pod adresem przy ul. [...]. Mimo to organ, mimo zwrotów korespondencji lub pobierania jej przez osoby trzecie, zakładał tzw. fikcję doręczenia. Poza tym organ dowolnie wskazuje te adresy, ponieważ w jednym miejscu wskazuje na ulicę K. , a w innym K. .

Skarżący uważa, że organ prowadzący egzekucję nie mógł stosować wprost adresu zamieszczonego w ewidencji CEIDG, tj. ul. [...] w K.. Przyznał przy tym, że po wyprowadzeniu się z tego adresu, wymeldowaniu oraz zbyciu nieruchomości, nie zmienił go w tejże właśnie ewidencji CEIDG. Organ prowadzący postępowanie egzekucyjne pominął jednak stan prawny dotyczący zasad prowadzenia tego rejestru a przede wszystkim nie dopuszcza - czym narusza obowiązujące przepisy prawa - że nie każdy, czyj adres jest ujawniony w ewidencji CEIDG, został pouczony o obowiązku zmiany adresu oraz skutkach procesowych takiego zaniedbania. Skarżący uważa zatem, że jego sytuacja przemawia za tym, że za niedopuszczalne należy uznać wyciąganie negatywnych skutków procesowych (skutków postępowanie odnośnie tzw. fikcji doręczenia) wobec jego zaniedbania zaniechania aktualizacji swojego adresu w ewidencji CEIDG.

P. Z. stwierdził, że ugruntowane orzecznictwo potwierdza, że aby wobec przedsiębiorcy można było wyciągać jakiekolwiek negatywne skutki procesowe (jak np. tzw. fikcja doręczenia) konieczne jest jego uprzednie pouczenie o skutkach procesowych zaniechań związanych z aktualizacją danych w CEIDG. Argumentacja ta dotyczy także kierowania korespondencji po prostu na adres, pod którym adresat w ogóle nie przebywa, a który to adres widnieje w rejestrze CEIDG. Skarżący uważa, że w jego przypadku istotna jest też data rozpoczęcia (rejestracji) działalności gospodarczej, a to 2 sierpnia 1991 r., kiedy to nie stosowano jakichkolwiek pouczeń o skutkach procesowych przy zaniechaniach aktualizacji danych adresowych.

Na poparcie swoich argumentów skarżący powołał się na treść postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia 4 kwietnia 2012 r. sygn. akt [...] oraz orzeczenie Sądu Rejonowego dla K. w K. Wydział V Gospodarczy z dnia 9 stycznia 2014 r. sygn. akt [...] które zostały wydane w sprawach analogicznych do niniejszej, a w których przedmiotem analizy Sądu był wyżej opisane zależności regulacji dotyczących skutków procesowych przy braku pouczenia o konieczności zmiany adresu do doręczeń w ewidencji CEIDG (co miało miejsce w szczególności wobec przedsiębiorców rozpoczynających działalność w latach 90-tych).

P. Z. uważa zatem, że organ prowadzący egzekucję powinien z urzędu dokonać analizy wpisów do ewidencji CEIDG a w szczególności wzajemnej relacji wpisów rozpoczęcia działalności oraz dalszych zmian adresów. Tymczasem organ prowadzący egzekucję nigdy nie dokonał ponownego doręczenia tytułów egzekucyjnych, który naprawiałby poprzedni brak. Z tego powodu - z daleko idącej ostrożności procedowania - skarżący złożył jednocześnie wniosek o doręczenie nigdy niedoręczonego każdorazowego tytułu wykonawczego oraz wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów wraz ze wskazaniem tychże zarzutów. Zdaniem P. Z. najbardziej prawidłowym rozwiązaniem byłoby właściwe doręczenie nigdy niedoręczonych tytułów, aby mógł złożyć stosowne zarzuty.

Skarżący podniósł, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony z ostrożności procesowej, ponieważ tytuły wykonawcze nigdy nie były doręczone. Trudno więc domagać się przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów wraz z ich wniesieniem, jeżeli termin do wniesienia zarzutów nigdy nie rozpoczął swojego biegu. Wszak tytułu opisane na wstępie nigdy nie były doręczone. Zdaniem P. Z., jeżeli organ prowadzący egzekucję zrealizowałby prawidłowo wniosek o doręczenie niedoręczonych tytułów, to postępowanie w niniejszym wątku winien zakończyć pozostawieniem wniosku o przywrócenie terminu bez rozpoznania i z uzasadnieniem, że termin nie może być przywrócony jeżeli jego bieg nigdy się nie rozpoczął. Skarżący uważa, że jego wniosek należało ocenić jako bezprzedmiotowy, albowiem wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów, który to termin - z uwagi na brak doręczenia tytułów - w ogóle nie rozpoczął biegu w stosunku do strony.

Postanowieniem z dnia 1 grudnia 2017 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 2, art. 144 w związku z art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257) w związku z art. 17 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1201), Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. uchylił postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K. z dnia 29 września 2017 r. nr [...] i odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów.

Zdaniem organu II instancji, sentencja rozstrzygnięcia organu I instancji nie korespondowała z powołaną w nim podstawą prawną, tj. art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Odmówienie uwzględnienia zarzutów - jak to uczynił organ I instancji - sugerowało, że zostały one rozpatrzone merytorycznie. Sentencja w rozstrzygnięciu organu I instancji wprowadzała więc niejasność w przedmiocie rozstrzygnięcia i mogła prowadzić do mylnych wniosków. Organ II instancji stwierdził, że co prawda z dalszego uzasadnienia można było wywnioskować, że organ egzekucyjny odmówił uwzględnienia zarzutu z powodu uchybienia terminu do jego wniesienia, jednak nie sposób uznać, iż zaskarżone postanowienie spełniało dyspozycję art. 124 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. wskazał, że zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stronie przysługiwało prawo zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisów tytułów wykonawczych. Skierowane do zobowiązanego odpisy tytułów wykonawczych zawierały pouczenie o przysługującym prawie do wniesienia zarzutów. Organ II instancji stwierdził, że skarżący pismem z dnia 3 kwietnia 2017 r. wniósł zarzuty na postępowanie egzekucyjne wraz z prośbą o przywrócenie terminu, jednak postanowieniem z dnia 29 września 2017 r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów podkreślając, że tytuły wykonawcze doręczone zostały na adres zamieszkania zobowiązanego tj. K. odpowiednio w dniach 14 marca 2014 r. oraz 6 czerwca 2017 r. Skarżący pod tym adresem był zameldowany w okresie od 9 października 2013 r. do 9 czerwca 2014 r. Organ II instancji podniósł, że ww. tytuły wykonawcze zostały więc doręczone zobowiązanemu na powyższy adres odpowiednio w dniach 13 marca 2014 r. oraz 5 czerwca 2014 r. (w trybie art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego), a termin do wniesienia zarzutów upłyną więc w dniach 20 marca 2014 r. i 12 czerwca 2014 r., tj. ponad 3 lata temu. W związku z powyższym organ II instancji uznał, że w omawianej sprawie należało odmówić wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów z uwagi na niezachowanie ustawowego terminu do ich wniesienia.

Odnosząc się do podniesionego w zażaleniu zarzutu, że organ egzekucyjny przed wydaniem zaskarżonego postanowienia nie zawiadomił skarżącego o możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego, organ II instancji wskazał, że art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego odnosi się jedynie do postępowań kończących się przez wydanie decyzji, a nie postanowienia czy zawiadomienia. Zgodnie natomiast z art. 73 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Do realizacji powyższego uprawnienia nie jest, zdaniem organu, konieczne wysyłanie do strony wezwania celem zapoznania się z aktami sprawy.

W skardze na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. P. Z. wniósł o jego uchylenie wraz z poprzedzającym go postanowieniem Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K.. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie 44 Kodeksu postępowania administracyjnego – stosowanego odpowiednio na podstawie art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - poprzez ich niewłaściwą wykładnię (także wobec treści ustawy o swobodzie działalności gospodarczej) prowadzącą do uznania, że można w sprawie dokonać tzw. fikcji doręczenia wobec skarżącego, (1) który pod danym adresem nie zamieszkiwał, (2) który nie prowadził działalności w okresie doręczania kontrolowanych tytułów wykonawczych, (3) który nie został pouczony o skutkach i jakichkolwiek konsekwencjach związanych z doręczeniem pism w trybie tzw. fikcji doręczenia.

W uzasadnieniu skargi P. Z. podniósł, że w swoich rozstrzygnięciach organy obu instancji pominęły fakt, że w wypadku tytułów objętych niniejszym postępowaniem w ogóle nie doszło do ich skutecznego doręczenia - powróciły one jako niepodjęte. Skarżący uważa zatem że skoro nigdy nie otrzymał tych tytułów to postępowanie nie zostało prawidłowo wszczęte.

Skarżący oświadczył, że w całości podtrzymuje argumentację z zażalenia, która dotyczy niemożliwości uznania skuteczności doręczenia tylko z tego powodu, że doręczenie (awizowane i niepodjęte) czynione było na adres, pod którym nie zamieszkiwał. Organy egzekucyjne (NUS K. ) stosowały bowiem wiele jego adresów zamiennie i bez uzasadnienia. Stosowano także próby doręczeń na adresy pustostanów i budynków nieoddanych do użytku. Jednakże za najbardziej błędne skarżący uważa próby doręczania tytułów wykonawczych na adresy, pod którymi według własnych ustaleń organów egzekucyjnych nie zamieszkiwał.

P. Z. wskazał, że pod adresem weryfikowanym w niniejszej sprawie - w okresie wskazywanych doręczeń – swoją działalność prowadziła firma K. sp. j., ul. K. [...]. Wynajmowała ona opisywany lokal od właściciela, a korespondencja kierowana do P. Z. powinna być zwracana przez listonosza, jako kierowana pod adres, pod którym adresat nie zamieszkuje.

W ocenie skarżącego, zarówno organ l instancji, jak i II instancji nie podjęły żadnych ustaleń w tej kwestii, wyprowadzając prawidłowość adresu wyłącznie z faktu meldunku, chociaż nie odpowiadało to rzeczywistemu przebywaniu pod tym adresem. P. Z. w okresie wskazywanym w zaskarżonym postanowieniu nie zamieszkiwał bowiem przy ul. [...] nawet incydentalnie.

W związku z powyższym skarżący uważa, że w rozpoznanej sprawie brak dowodu skutecznego doręczenia mu odpisów tytułów wykonawczych sprawia, że nie można było uznać, że doszło do otworzenia się terminu na wniesienia zarzutów. Organ nie mógł więc odmówić uwzględnienia zarzutów (wszczęcia postępowania z zarzutów) z powodu uchybienia terminu do ich wniesienia. Zdaniem skarżącego, okolicznością, którą organ l i II instancji powinien wziąć pod uwagę z urzędu jest brak podstaw do prowadzenia egzekucji, co powinno dalej prowadzić do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Skarżący stwierdził, że w pierwszej kolejności powinny zostać rozstrzygnięta kwestia wniosku o prawidłowe doręczenie niedoręczonych tytułów wykonawczych, a następnie dalsze wnioski o ewentualne przywrócenia terminów do wniesienia zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, skargę złożoną w niniejszej sprawie rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł, doprowadziła do uznania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ postanowienie to narusza prawo.

Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. uchylające postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K. o odmowie uwzględnienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne i orzekające o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów.

Z uwagi na to, że ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1201 ze zm., zwanej dalej u.p.e.a.) nie reguluje kwestii odmowy wszczęcia postępowania w sprawie złożonych zarzutów odpowiednie zastosowanie, zgodnie z odesłaniem zawartym w art. 18 u.p.e.a., będą tu miały przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., zwanej dalej k.p.a.).

Zgodnie z art. 61a k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, a drugą zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały skonkretyzowane w ustawie, jednakże w ocenie Sądu należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Przy czym przeszkoda przedmiotowa do wszczęcia postępowania musi istnieć już w chwili złożenia wniosku. Zdaniem Sądu, taką przeszkodą może być wniesienie przez zobowiązanego zarzutów z uchybieniem terminu. Aby jednak można było z tego powodu odmówić wszczęcia postępowania konieczne jest ustalenie przez organ, że doszło do uchybienia terminu.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. termin na wniesienie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wynosi 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego.

Jak wynika z treści postanowień organów obu instancji tytuły wykonawcze zostały wysłane na adres: [...], ul. [...], pod którym skarżący zameldowany był na pobyt czasowy od 9 października 2013 r. do 9 czerwca 2014 r. Adres ten ustalił organ I instancji na podstawie informacji z Centrum Personalizacji Dokumentów MSWiA Wydział Udostępnienia Danych. Doręczenie przesyłki nastąpiło w trybie art. 44 k.p.a. Stosownie do § 1 tego przepisu w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 k.p.a., tj. bezpośrednio adresatowi lub w trybie art. 43 k.p.a., tj. dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi, poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej. Stosownie do art. 44 § 2 - § 4 k.p.a., zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w urzędzie, pocztowym, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa powyżej, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 art. 44 k.p.a., a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

Zarówno jednak w uzasadnieniu złożonych zarzutów, jak i w zażaleniu oraz w skardze skarżący podniósł, że niedotrzymanie przez niego terminu do wniesienia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne było spowodowane skierowaniem przez organ egzekucyjny tytułów wykonawczych pod nieaktualny adres, co uniemożliwia uznanie ich za doręczone mimo dwukrotnego awizowania.

Zdaniem Sądu, analiza akt niniejszej sprawy nie pozwala na poczynienie jednoznacznych ustaleń, co do tego czy doręczenie skarżącemu tytułów wykonawczych było prawidłowe. Zauważyć bowiem należy, że w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego ustalenia organu I instancji odnośnie aktualnego adresu skarżącego. Brak jest więc dokumentu, z którego wynikałoby, że organ ten zwracał się do Centrum Personalizacji Dokumentów MSWiA Wydział Udostępnienia Danych o informacje na temat adresu zameldowania skarżącego oraz udzielonej przez MSWiA odpowiedzi. Ponadto w aktach sprawy znajdują się kserokopie kopert, w których jak twierdzą organy znajdowały się tytuły wykonawcze. Z uwagi jednak na to, że są to właśnie kserokopie Sąd nie miał możliwości ustalić, co znajdowało się w tych kopertach. W ocenie Sądu, same twierdzenia organów co do ustalenia miejsca zamieszkania skarżącego, nie potwierdzone żadnymi dowodami, są niewystarczające by uznać, że doręczenie tytułów wykonawczych pod ten adres było skuteczne. Co także istotne z dołączonych do akt sprawy kserokopii kopert nie można ustalić jaka była ich zawartość, brak po temu stosownych danych, adnotacji .

Powyższe rozważania doprowadziły Sąd do wniosku, że organ II instancji naruszył w sposób oczywisty przepisy art. 7 i art. 77 k.p.a. stosowanych z mocy art. 18 u.p.e.a. Stosownie do art. 7 k.p.a. - w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności oraz wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, na podstawie wszelkich dostępnych dowodów. Z zasady tej wynika między innymi rozwijany w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek organu administracji publicznej określenia w każdej sprawie jakie dowody są konieczne do wyjaśnienie stanu faktycznego, ich poszukiwania oraz realizacji. Naruszenie przez organ II instancji tych przepisów polegało na niewyjaśnieniu kluczowej kwestii w sprawie, jaką jest prawidłowość doręczenia skarżącemu odpisów tytułów wykonawczych. Podkreślić należy, że rolą organu II instancji nie jest jedynie kontrola orzeczenia organu I instancji, ale również prowadzenie postępowania tak, aby załatwić sprawę co do jej istoty. Zakres postępowania przed organem II instancji jest bowiem taki sam jak przed organem I instancji, jako że organ ten rozpatruje i rozstrzyga tą samą sprawę administracyjną. W niniejszej sprawie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej powinien był zatem zweryfikować prawidłowość doręczenia tytułów wykonawczych skoro skarżący kwestionował skuteczność tego doręczenia, czego jednak nie uczynił w wystarczający sposób . Jak zauważył to powyżej tut. Sąd weryfikacji prawidłowości tego doręczenia, nie można obiektywnie dokonać w oparciu o przedstawiony przez organ I instancji materiał dowodowy, w którym brak dowodów potwierdzających ustalenia organów co miejsca zameldowania skarżącego pod adresem ani przy ul. [...] w K. oraz brak oryginałów adresowany na skarżącego przesyłek zawierających przedmiotowe tytuły wykonawcze .

Zgodnie z zasadą związania wyrażoną w art. 153 p.p.s.a., stanowisko Sądu wraz z jego uzasadnieniem prawnym wiąże organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy. W tym celu w ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ II instancji zobowiązany będzie ustalić, czy doręczenie skarżącemu tytułów wykonawczych było skuteczne. W tym zakresie organ II instancji winien zapoznać się z oryginałem korespondencji kierowanej do skarżącego oraz dołączyć do akt sprawy dowód, w oparciu o który organy przyjęły fakt zameldowania w przedmiotowym okresie skarżącego pod adresem ani przy ul. [...] w K.. Dopiero bowiem z chwilą skutecznego doręczenia tych tytułów rozpoczął bieg termin na wniesienie zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Ustalenie prawidłowości doręczenia pozwoli też stwierdzić, czy wniesione przez skarżącego zarzuty są po terminie. Podkreślić również należy, że tylko w przypadku prawidłowego doręczenia tych tytułów będzie można stwierdzić, że postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego zostało wszczęte. Jak wynika bowiem z treści art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. dopiero z chwilą skutecznego doręczenia zobowiązanemu odpisów tytułów wykonawczych dochodzi do wszczęcia egzekucji administracyjnej. Ustalenie zatem prawidłowości doręczenia skarżącemu tytułów wykonawczych ma decydujące znaczenie dla skuteczności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a co za tym idzie dla oceny, czy możliwe jest wszczęcie postępowania w przedmiocie zgłoszonych co do tego postępowania zarzutów.

Mając powyższe na względzie Sąd uchylił zaskarżone postanowienie organu II instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. – jak w pkt I wyroku.

O zwrocie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. – jak w pkt II wyroku. Na koszty te składa się wpis sądowy od skargi w kwocie [...]zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie [...]zł.