Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 840/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2009-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji w częściach
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 16, art. 24 ust. 2, 3a, 3b, art. 26 ust. 6
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 8, art. 9
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2, art. 69, art. 71 ust. 1, art. 8
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędziowie: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.) Protokolant Sekretarz Sądowy Małgorzata Kuba po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 sierpnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy z dnia 6 sierpnia 2008r., nr [...] – obie w części dotyczącej rozstrzygnięcia o zasiłku pielęgnacyjnym za okres od 1 czerwca 2008r. do 31 lipca 2008r.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 6 sierpnia 2008 roku, nr [...], wydaną na podstawie art. 2 pkt 2, art. 16 ust. 1, 2 pkt 1 i ust. 6, art. 17a, art. 20 ust. 3,

art. 23 ust. 1, 2 i 4a, art. 24, art. 26 ust. 1 i 2, art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity:

Dz. U. z 2006 roku, nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 roku w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. nr 130, poz. 903), Wójt Gminy przyznał niepełnosprawnemu dziecku poniżej 16 roku życia – J. W., w imieniu której wniosek o świadczenie złożyła matka – T. W., zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł miesięcznie na okres od dnia 1 sierpnia 2008 roku do dnia 31 lipca 2011 roku.

W odwołaniu od powyższej decyzji T. W. zakwestionowała datę początkową okresu, na który został przyznany zasiłek pielęgnacyjny, domagając się przyznania tego świadczenia od miesiąca czerwca 2008 roku. Podniosła, że córka otrzymywała zasiłek pielęgnacyjny na podstawie decyzji przyznającej to świadczenie na okres do 31 maja 2008 roku, to jest do dnia utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności J. W. Wyjaśniła także, iż w maju 2008 roku złożyła wniosek do Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności o wydanie kolejnego orzeczenia o niepełnosprawności córki. Wniosek został rozpatrzony w dniu 16 lipca 2008 roku, zaś orzeczenie doręczono odwołującej się w dniu 31 lipca 2008 roku. W dniu 1 sierpnia 2008 roku odwołująca się wniosła do organu pierwszej instancji o przyznanie przedmiotowego świadczenia. Podniosła nadto, że nie była poinformowana o możliwości złożenia wniosku o przyznanie świadczenie bez ważnego orzeczenia o niepełnosprawności.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze - decyzją z dnia 29 sierpnia 2008 roku, nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej jako k.p.a.) oraz art. 24 ust. 2, 3a i 3b ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium, powołując się na treść art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych, a także na stanowisko zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 11 grudnia 2007 roku, sygn. akt

II SA/Bk 645/07, stwierdziło, że organ pierwszej instancji zasadnie uznał, iż świadczenie przysługuje córce odwołującej się dopiero od miesiąca sierpnia 2008 roku, ponieważ T. W. - w sytuacji gdy termin ważności poprzedniego orzeczenia o niepełnosprawności córki – J. W. upłynął w dniu 31 maja 2008 roku, złożyła wniosek o zasiłek pielęgnacyjny dopiero w dniu 1 sierpnia 2008 roku.

Kolegium uznało nadto za bezzasadny zarzut odwołującej się, iż decyzja organu I instancji była niezasadna albowiem T. W. nie wiedziała o możliwości złożenia wniosku o kontynuację świadczenia bez aktualnego orzeczenia o niepełnosprawności. Kolegium wskazało, iż przepisy zawarte w ustępach 3a i 3b zostały dodane do art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych już w styczniu 2006 roku. Stwierdziło także, iż T. W. - ubiegając się o przedmiotowe świadczenie nie wykazała należytej staranności, ponieważ w czasie oczekiwania na kolejne orzeczenie o niepełnosprawności córki nie zgłosiła się do organu pierwszej instancji, stąd nie mogła być poinformowana o możliwości wcześniejszego złożenia wniosku.

W skardze na powyższą decyzję T. W. powtórzyła zarzuty i argumentację zawartą w odwołaniu. Dodatkowo stwierdziła, iż pracownicy ośrodka pomocy społecznej powinni informować swoich podopiecznych o zmianach przepisów, czego nie uczynili.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu o braku informacji o zmianach przepisów Kolegium wyjaśniło, iż na terenie Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej znajdują się tablice, z wywieszonymi informacjami o wszelkich zmianach przepisów - nie tylko dotyczących świadczeń rodzinnych, ale także świadczeń alimentacyjnych i pomocy społecznej.

Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.).

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd ma prawo, a nawet obowiązek, dokonać oceny zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze, jednak zawsze związany jest granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swymi ocenami prawnymi objąć sprawy innej od tej, która stanowi przedmiot zaskarżenia.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 sierpnia 2008 roku, utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia 6 sierpnia 2008 roku, którą organ pierwszej instancji – po rozpatrzeniu wniosku skarżącej z dnia 1 sierpnia 2008 roku, przyznał niepełnosprawnemu dziecku skarżącej – J. W. zasiłek pielęgnacyjny na okres od dnia 1 sierpnia 2008 roku do dnia 31 maja 2011 roku.

W niniejszej sprawie okolicznością bezsporną pozostawało, że córka skarżącej – J. W. do dnia 31 maja 2008 roku otrzymywała zasiłek pielęgnacyjny albowiem legitymowała się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 4 maja 2005 roku, zaliczającym ją do osób niepełnosprawnych od urodzenia, wydanym do dnia 31 maja 2008 roku. W dniu 20 maja 2008 roku skarżąca złożyła wniosek o wydanie kolejnego orzeczenia o niepełnosprawności córki. Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności, po rozpatrzeniu tego wniosku, wydał kolejne orzeczenie zaliczające J. W. do osób niepełnosprawnych na okres do dnia 31 lipca 2011 roku. Wniosek skarżącej z dnia 1 sierpnia 2008 roku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego dla jej córki J. W. stanowił zatem wniosek o kontynuację wypłaty tego świadczenia.

Z treści złożonych przez skarżącą pism jednoznacznie wynika także, iż wolą skarżącej było aby organ przyznał jej córce przedmiotowe świadczenie na kolejny okres - następujący bezpośrednio po dacie końcowej okresu, na który uprzednio zostało przyznane świadczenie, to jest ustalił prawo do tego świadczenia dla jej córki począwszy od dnia 1 czerwca 2008 roku.

Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, w której organ ten przyznał dla córki skarżącej zasiłek pielęgnacyjny począwszy od dnia 1 sierpnia 2008 roku oraz uznał za niezasadne żądanie skarżącej dotyczące przyznania tego świadczenia dla niepełnosprawnego dziecka skarżącej za okres od dnia 1 czerwca 2008 roku do dnia 31 lipca 2008 roku.

Sporną pomiędzy stronami była w niniejszej sprawie okoliczność daty początkowej okresu, na który został przyznany córce skarżącej zasiłek pielęgnacyjny. Zasadność przyznania przedmiotowego świadczenia na okres od dnia 1 sierpnia 2008 roku do 31 lipca 2011 roku nie była kwestionowana przez skarżącą, która domagała się zarówno w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, jak i w skardze na decyzję organu odwoławczego, jedynie ustalenia prawa do tego świadczenia dla jej córki za miesiące czerwiec i lipiec 2008 roku.

Oceniając legalność decyzji organów obu instancji Sąd uznał, że w zakresie rozstrzygnięcia o przyznaniu córce skarżącej przedmiotowego świadczenia za okres od dnia 1 czerwca 2008 roku do dnia 31 lipca 2008 roku, zostały one wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2006 roku, nr 139, poz. 992 ze zm.), zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Z art. 16 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy wynika, iż świadczenie to przysługuje niepełnosprawnemu dziecku.

Zasady ustalania okresu, na który przyznaje się świadczenia rodzinne zostały określone w art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9, 14-16 i 15b (ust. 1); prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami do końca okresu zasiłkowego (ust. 2); w przypadku ustalania prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności osoby, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony; w tym przypadku prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia, nie dłużej jednak niż do końca okresu zasiłkowego (ust. 3); w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego (ust. 3a); w przypadku, o którym mowa w ust. 3a, osoba do wniosku o świadczenie rodzinne uzależnione od niepełnosprawności dołącza zaświadczenie właściwej instytucji potwierdzające złożenie wniosku o ponowne ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności (ust. 3b).

Wniosek skarżącej z dnia 1 sierpnia 2008 roku stanowił wniosek o kontynuację wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego. Z cytowanego wyżej art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że ustalenie prawa do tego świadczenia jest uzależnione od niepełnosprawności dziecka. W związku z powyższym do ustalenia daty początkowej okresu, na który przyznano świadczenie córce skarżącej, zastosowanie miały wskazane przez organy przepisy zawarte w cytowanych powyżej ustępach 3a i 3b art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Rozpoznając niniejszą sprawę organy obu instancji przeoczyły jednak, iż w postępowaniu w sprawach przyznawania i wypłacania świadczeń rodzinnych na podmiocie realizującym świadczenia rodzinne ciążą określone obowiązki informacyjne. Zgodnie z art. 26 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych podmiot realizujący świadczenia rodzinne jest obowiązany poinformować osoby ubiegające się o świadczenia rodzinne o terminach składania wniosków, o których mowa w ust. 3 i 4 art. 26 oraz w art. 24 tejże ustawy. Określone w cytowanym przepisie "wnioski" o ustalenie prawa do świadczenia rodzinnego występują tylko w art. 24 ust. 2, 3a i 3b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Unormowania te nie regulują przewidzianych dla strony terminów, ale ograniczają się do wskazania zależności pomiędzy datą złożenia wniosku a skutkami prawnymi polegającymi na przysługiwaniu prawa. To właśnie o tych konsekwencjach zainteresowany powinien być, zgodnie z art. 26 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, pouczony (por. A. Korcz - Maciejko, W. Maciejko w "Świadczenia rodzinne. Komentarz", Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2008, wyd. 2., str. 399).

Przepis art. 26 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi rozwinięcie zasady wyrażonej w art. 9 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego; organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Określony w art. 9 k.p.a. obowiązek informowania dotyczyć powinien praw i obowiązków strony, będących przedmiotem zarówno aktualnego jak i potencjalnego postępowania administracyjnego. Zasada powyższa ma szczególne znaczenie w postępowaniu administracyjnym w sprawach z zakresu szeroko pojętej pomocy socjalnej udzielanej przez Państwo osobom, które spełniają ustawowe warunki przyznania takiej pomocy.

W ocenie Sądu organ pierwszej instancji, jako podmiot realizujący na rzecz córki skarżącej świadczenie rodzinne, nie wypełnił opisanego wyżej obowiązku informacyjnego, czym naruszył zarówno art. 26 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jak również art. 9 k.p.a. Organ pierwszej instancji posiadał wiedzę o upływie w dniu 31 maja 2008 roku okresu, na jaki został przyznany córce skarżącej poprzedni zasiłek pielęgnacyjny. W związku z powyższym na organie pierwszej instancji ciążył obowiązek poinformowania skarżącej z odpowiednim wyprzedzeniem o konieczności złożenia wniosku o kontynuację wypłaty tegoż świadczenia oraz o konsekwencjach związanych ze złożeniem takiego wniosku w określonym terminie. W pouczeniu tym organ obowiązany był również wskazać na możliwość złożenia wniosku wraz z zaświadczeniem właściwej instytucji potwierdzającym złożenie wniosku o ponowne ustalenie niepełnosprawności dziecka.

Za wypełnienie opisanego obowiązku informacyjnego nie można było uznać wywieszenia na tablicy informacyjnej na terenie Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej ogłoszenia o treści przepisów art. 24 ust. 3a i 3b ustawy o świadczeniach, na którą to okoliczność powoływał się organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę. Prawidłowe udzielenie informacji określonych w art. 26 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych musi bowiem polegać na skierowaniu bezpośrednio do osoby ubiegającej się o świadczenia rodzinne indywidualnego pisemnego pouczenia w tym zakresie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 stycznia 2007 roku, sygn. akt II SA/Gd 353/06, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy czym nie ma przeszkód, aby informację o sposobie postępowania niezbędnego dla kontynuacji świadczenia po upływie ważności orzeczenia o niepełnosprawności zawrzeć we wcześniejszych decyzjach przyznających zasiłek pielęgnacyjny, czy też informację taką skierować do osoby zainteresowanej przed końcem okresu ważności orzeczenia o niepełnosprawności.

Zobowiązanie organu pomocy społecznej do podjęcia tego rodzaju czynności wynika, jak to już wskazano powyżej, z art. 26 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a także zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Oprócz zawartej w art. 9 k.p.a. i powołanej wyżej zasady obowiązku udzielania informacji faktycznej i prawnej, na organach administracji publicznej ciąży bowiem także obowiązek uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.), jak również prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli (art. 8 k.p.a.).

Z akt administracyjnych niniejszego postępowania nie wynika, aby skarżąca została pouczona o sposobie i trybie dalszego postępowania w celu uzyskania kontynuacji przedmiotowego świadczenia, w tym o treści przepisów art. 24 ust. 3a i 3b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wobec strony, która nie została prawidłowo poinformowana, stosowanie do art. 26 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, o zasadach i terminach wypłaty świadczeń w zależności od daty złożenia wniosku, przepis art. 24 ust. 3a tejże ustawy nie mógł być zastosowany. Skarżąca - nie będąc poinformowana przez organ o treści art. 24 ust. 3a i 3b ustawy o świadczeniach rodzinnych, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, mogła bowiem pozostawać w przeświadczeniu, że skoro ubiega się w imieniu córki o kontynuację prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, to wystarczy, iż wystąpi do zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności i uzyska potwierdzenie nieprzerwanego trwania niepełnosprawności córki, które zapewni jej ciągłość wypłaty świadczenia. Obowiązkiem organu pierwszej instancji było zatem z odpowiednim wyprzedzeniem poinformowanie skarżącej, że wobec upływu okresu, na który przyznano świadczenie po rozpatrzeniu poprzedniego wniosku, dążąc do jego kontynuacji, powinna złożyć nowy wniosek o zasiłek pielęgnacyjny wraz z zaświadczeniem potwierdzającym fakt złożenia przez nią wniosku o kontynuację orzeczenia o niepełnosprawności córki we właściwym powiatowym zespole do spraw orzekania o niepełnosprawności, tak aby mogła skorzystać z dobrodziejstwa art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że niezłożenie przez skarżącą wniosku o kontynuację świadczenia wraz z zaświadczeniem potwierdzającym złożenie wniosku o ponowne ustalenie niepełnosprawności córki w maju 2008 roku nie powinno pociągać za sobą dla córki skarżącej negatywnych skutków prawnych w postaci odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego na podstawie nowego orzeczenia o niepełnosprawności, począwszy od miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia. Brak jest bowiem podstaw prawnych do przerzucania na stronę ubiegającą się o pomoc Państwa z tytułu konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji konsekwencji zaniedbania organu administracji publicznej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 kwietnia 2007 roku, sygn. akt II SA/Gd 640/06, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stwierdzenie naruszenia przepisów art. 26 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 8

i art. 9 k.p.a. – polegającego na niepoinformowaniu skarżącej o treści art. 24 ust. 3a i 3b ustawy o świadczeniach rodzinnych, powinno zatem skutkować przyznaniem świadczenia z zachowaniem ciągłości (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 23 lipca 2008 roku, sygn. akt II SA/Bd 456/08, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lutego 2008 roku, sygn. akt

I OSK 643/07, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przedstawiona wyżej wykładnia przepisów nakładających na podmioty realizujące świadczenia rodzinne określone obowiązki informacyjne w stosunku do osób ubiegających się o te świadczenia znajduje uzasadnienie również w przepisach rangi konstytucyjnej. W art. 69 Konstytucja RP z dnia 2 kwietnia 1997 roku (Dz. U. nr 78, poz. 483 ze zm.) nakłada na władze publiczne obowiązek udzielania osobom niepełnosprawnym pomocy w zabezpieczeniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej. Względy społeczne uzasadniają bowiem odrębne potraktowanie kategorii osób niepełnosprawnych i ustalenie obowiązków władz publicznych w tym zakresie. Z art. 71 ust. 1 Konstytucji RP wynika nadto, iż Państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny, zaś rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych. Treść powyższych norm konstytucyjnych powinny mieć na uwadze organy obu instancji rozstrzygające w niniejszej sprawie, albowiem - jak wynika z akt administracyjnych - skarżąca jest matką trojga dzieci, z których jedno dotknięte jest niepełnosprawnością.

Na konieczność szczególnej ochrony osób niepełnosprawnych i ich rodzin zwrócił również uwagę Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 23 października 2007 roku, sygn. akt P 28/07 (OTK-A 2007/9/106) uznając za niezgodny z art. 2 i art. 69 Konstytucji RP przepis art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim stanowi, że osobie niepełnosprawnej legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, prawo do świadczeń ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. W orzeczeniu tym Trybunał podkreślił, iż art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie można oceniać w oderwaniu od całości regulacji dotyczącej przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, zamieszczonej w dwóch różnych ustawach (ustawie o świadczeniach rodzinnych oraz w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych), która łącznie w dwóch różnych postępowaniach ma prowadzić do uzyskania decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny. Postępowanie w przedmiocie uzyskania potwierdzenia stanu niepełnosprawności wszczynane jest na wniosek osoby zainteresowanej i z natury rzeczy może trwać przez dłuższy okres, w którym osoba zostaje pozbawiona zasiłku. Jednakże, jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny, od momentu wskazanego w orzeczeniu ustalającym istnienie niepełnosprawności osoba zainteresowana ma prawo uzyskać zasiłek pielęgnacyjny w ustawowo określonej wysokości. Z tą bowiem datą jej interes prawny w uzyskaniu zasiłku jest chroniony konstytucyjnie. Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że zasiłek pielęgnacyjny spełnia efektywnie swój cel, gdy jest przyznawany od daty wskazanej w orzeczeniu o niepełnosprawności. W takiej sytuacji przyjęte w art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych rozwiązanie ograniczające datę przyznania zasiłku pielęgnacyjnego w oderwaniu od daty ustalonej urzędowo w orzeczeniu o niepełnosprawności, zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, stanowi zaprzeczenie treści art. 69 Konstytucji RP.

Przypadek, na tle którego Trybunał Konstytucyjny dokonał powyższej oceny, dotyczy art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a więc przepisu określającego podstawową regułę ustalania terminu początkowego przyznania prawa do świadczeń rodzinnych. W niniejszej sprawie natomiast mamy do czynienia z ustaleniem daty początkowej przyznania zasiłku pielęgnacyjnego w oparciu o normę mającą charakter normy szczególnej w stosunku do normy zawartej

w art. 24 ust. 2. Przepis art. 24 ust. 3a odnosi się bowiem do sytuacji szczególnej - kontynuacji orzeczenia o niepełnosprawności, a więc sytuacji, w której wynik kolejnego badania ma potwierdzić (bądź nie) stan niepełnosprawności. W przypadku zatem podtrzymania stwierdzenia stanu niepełnosprawności przez właściwy organ orzeczniczy, tym bardziej ujawnia się potrzeba uznania ciągłości prawa do świadczenia z tą niepełnosprawnością związanego. Jak bowiem stwierdził Trybunał Konstytucyjny, osoba zainteresowana ma prawo uzyskać zasiłek pielęgnacyjny od momentu wskazanego w orzeczeniu ustalającym istnienie niepełnosprawności, bowiem z tą datą jej interes prawny w uzyskaniu tego świadczenia już jest chroniony konstytucyjnie.

W niniejszej sprawie T. W., działając w celu zachowania ciągłości świadczeń dla jej niepełnosprawnego dziecka, jeszcze przed upływem ważności poprzedniego orzeczenia z dnia 4 maja 2005 roku złożyła wniosek o wydanie orzeczenia przez powiatowy zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności o kontynuacji niepełnosprawności córki. Uzyskanie przez nią dopiero w dniu 16 lipca 2008 roku, doręczonego skarżącej w dniu 31 lipca 2008 roku (okoliczność bezsporna), orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność córki datującą się od chwili urodzenia, również uzasadnia - stosownie do przytoczonych wyżej ustaleń Trybunału Konstytucyjnego - przyjęcie, iż córka jej zachowała prawo do kontynuacji świadczeń uzależnionych od niepełnosprawności, rozumiane jako ciągłość tych świadczeń. Odmienne rozstrzygnięcie w okolicznościach tej sprawy podważałoby nie tylko istotę rozwiązania przyjętego w art. 69 Konstytucji RP, lecz także zasadę sprawiedliwości społecznej, wyrażoną w art. 2 ustawy zasadniczej, przez pozbawienie osoby niepełnosprawnej prawa do świadczeń za okres, w którym zgodnie z wydanym orzeczeniem istniała niepełnosprawność uzasadniająca prawo do uzyskania świadczeń w ustawowo określonej wysokości (por. powołany wyżej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 2008 roku, sygn. akt I OSK 1911/07, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W świetle powyższych rozważań Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że stanowisko zawarte w uzasadnieniu nieprawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 11 grudnia 2007 roku, sygn. akt

II SA/Bk 645/07, na które powołało się Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie zasługuje na aprobatę, albowiem nie uwzględnia w ogóle obowiązków organów wynikających z art. 26 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 8 i art. 9 k.p.a., a nadto ogranicza się wyłącznie do wykładni językowej art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych, pomijając całkowicie jego wykładnię celowościową i systemową, a w szczególności nie bierze pod uwagę normy art. 2 Konstytucji RP, zgodnie z którym Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej. Jej przepisy stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej (art. 8 Konstytucji RP). Z przytoczonego wyżej art. 69 Konstytucji RP wynika, że zasada sprawiedliwości społecznej w przypadku osób niepełnosprawnych, a przede wszystkim dzieci, nakłada na Państwo i jego organy obowiązek szczególnej opieki, leczenia i rehabilitacji. Sąd, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, podziela w pełni stanowisko szeroko reprezentowane w doktrynie prawa i orzecznictwie sądów administracyjnych, jak również Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, zgodnie z którym nie można obecnie przyznawać prymatu wykładni literalnej norm prawnych. Organy administracji oraz sądy obowiązane są bowiem przede wszystkim badać cel jakiemu dane świadczenie ma służy i jego charakter

i w tym duchu dokonywać wykładni obowiązujących przepisów prawa. Skoro zatem celem zasiłku pielęgnacyjnego jest pokrycie wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobom, które ze względu na swoją niepełnosprawność niezdolne są do samodzielnej egzystencji, pomocy i opieki innej osoby, to nie budzi wątpliwości, iż cel ten zostanie osiągnięty, gdy okres otrzymywania przez córkę skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego będzie się pokrywał z okresem, na jaki osoba ta zaliczona będzie do osób niepełnosprawnych.

Z tych też względów Wojewódzki Sąd Administracyjny - na podstawie

art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji – obie w zakresie zakwestionowanym przez T. W. w skardze.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ pierwszej instancji winien rozpoznać wniosek skarżącej o przyznanie jej córce zasiłku pielęgnacyjnego na okres od dnia 1 czerwca 2008 roku do dnia 31 lipca 2008 roku, mając na uwadze wskazania zawarte w treści przedmiotowego uzasadnienia oraz dokonaną w nim ocenę prawną.