Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 862/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 22 lutego 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 lutego 2023 roku sprawy ze skargi M. K. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w P. z dnia 19 września 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia do szkoły doktorskiej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Rektor Uniwersytetu [...] w P. (dalej: "Rektor Uniwersytetu"), z upoważnienia którego działał Dyrektor Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych, decyzją z 19 września 2022 r., nr [...], wydaną na podstawie m.in. art. 200 ustawy z 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 574 ze zm., dalej: "P.s.w.n.") oraz art. 104 i art. 107 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: "K.p.a."), nie przyjął M. K. (dalej: "strona") do Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych Uniwersytetu w roku akademickim 2022/2023 w ramach dyscypliny: nauki o polityce i administracji.

Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym.

Strona wystąpiła o przyjęcie do szkoły doktorskiej w ramach dyscypliny nauki o polityce i administracji w roku akademickim 2022/2023.

Rektor Uniwersytetu rozpatrując negatywnie ten wniosek, w uzasadnieniu wydanej decyzji, przywołał art. 200 ust. 1, ust. 2 i ust. 5 P.s.w.n. oraz § 1 ust. 1-5, § 4 ust. 1 i § 9 ust. 1 pkt 1-3 zasad rekrutacji do szkół doktorskich Uniwersytetu w roku akademickim 2022/2023 (załącznik do uchwały nr [...] Senatu Uniwersytetu z 31 stycznia 2022 r. w sprawie zasad rekrutacji do szkół doktorskich Uniwersytetu w roku akademickim 2022/2023). W dalszej kolejności stwierdził, że po przeprowadzeniu postępowania rekrutacyjnego komisja rekrutacyjna ustaliła, iż zgodnie z kryteriami kwalifikacyjnymi strona uzyskała liczbę punktów 68, która nie kwalifikuje do przyjęcia do Szkoły Doktorskiej w ramach ustalonego limitu miejsc w dyscyplinie nauki o polityce i administracji. W ramach poszczególnych składników uwzględnianych zgodnie z § 10 ust. 1 zasad rekrutacji strona uzyskała: 1. ocena z dyplomu studiów II stopnia lub jednolitych studiów magisterskich – 10 pkt; 2. ocena dotychczasowej aktywności naukowej oraz osiągnięć naukowych kandydata na podstawie CV oraz listu motywacyjnego – 15 pkt; 3. Inna udokumentowana działalność na podstawie wskazanych max. 3 osiągnięć – 5 pkt; 4. wynik rozmowy kwalifikacyjnej – 25,833 pkt; 5. ocena przygotowanego na potrzeby rekrutacji projektu badawczego – 12,167 pkt.

Zgodnie z uzyskaną liczbą punktów strona znalazła się na 15 miejscu listy rankingowej, a limit przyjęć do Szkoły Doktorskiej w ramach dyscypliny nauki o polityce i administracji wynosił 5 miejsc.

W skardze skierowanej do tut. Sądu M. K. jako skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając naruszenie przepisu prawa procesowego, tj. art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z art. 107 § 3 oraz art. 7 K.p.a. w zw. z art. 200 ust. 5 P.s.w.n., a także w zw. z art. 11 K.p.a., poprzez:

- niedostateczne i lakoniczne wyjaśnienie w treści uzasadnienia przyczyn, na podstawie których organ ustalił wysokość punktów przyznanych skarżącemu w toku postępowania rekrutacyjnego,

- ograniczenie się przez organ do wskazania jedynie, że skarżący uzyskał 68 punktów w procesie rekrutacyjnym oraz wskazania ilości punktów uzyskanych w poszczególnych kategoriach punktowych,

- brak wskazania jakichkolwiek faktycznych motywów, przesłanek, wyjaśnień czy ocen oraz pominięciu analizy i sposobu wyliczenia punktacji, w szczególności w zakresie kryterium dotyczącego rozmowy kwalifikacyjnej oraz przygotowanego projektu badawczego,

- brak odniesienia się do wszystkich okoliczności sprawy, tj. w szczególności w jaki sposób oceniono przebieg rozmowy kwalifikacyjnej oraz projekt badawczy i jakie przesłanki doprowadziły do ustalenia przez organ wysokości przyznanej skarżącemu punktacji,

co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji z naruszeniem prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem decyzja: - została wydana w sposób całkowicie dowolny i uznaniowy, - zawiera blankietowe uzasadnienie, na podstawie którego nie można ustalić faktycznych motywów przyznania określonej ilości punktów skarżącemu, - nie poddaje się kontroli instancyjnej i ocena jej legalności jest z tego powodu niemożliwa, co stanowi niedopełnienie przez organ prowadzący postępowanie obowiązków nałożonych przez naruszone przepisy i uniemożliwia skorzystanie z konstytucyjnego prawa do sądu w zakresie poddania zaskarżonej decyzji ocenie zgodności z prawem oraz poznania faktycznych motywów jej rozstrzygnięcia, co narusza interes prawny skarżącego.

W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu wskazał, że skarżący uzyskał z poszczególnych elementów podlegających ocenie: 10 pkt na 10 pkt możliwych do uzyskania z tytułu oceny z dyplomu ukończenia studiów II stopnia lub jednolitych studiów magisterskich; 15 pkt na 15 pkt możliwych do uzyskania z tytułu oceny dotychczasowej aktywności naukowej oraz osiągnięć naukowych kandydata na podstawie CV oraz listy motywacyjnego; 5 pkt na 5 pkt możliwych do uzyskania z tytułu innej udokumentowanej działalności na podstawie 3 udokumentowanych osiągnięć; 12,167 pkt na 20 pkt możliwych do uzyskania z tytułu oceny przygotowanego na potrzeby rekrutacji projektu badawczego w tym 3,667 pkt na 5 pkt możliwych w ramach kryterium umiejętności sformułowania celu badań oraz przedstawienia problemu badawczego, 2,833 pkt na 5 pkt możliwych w ramach kryterium pomysłu badawczego oraz umiejętności zaproponowania sposobu rozwiązania, 2,500 pkt na 5 pkt możliwych w ramach kryterium oceny metodologii właściwej dla wskazanej dyscypliny oraz 3,167 pkt na 5 pkt w ramach kryterium znajomości stanu badań wraz z podstawową bibliografią; 25,833 pkt na 50 pkt możliwych do uzyskania z tytułu oceny rozmowy kwalifikacyjnej w tym 13,333 pkt na 25 pkt w ramach kryterium wiedzy i kompetencji kandydata istotnych dla planowanych badań oraz właściwych dla wskazanej dyscypliny naukowej oraz 12,500 pkt na 25 pkt w ramach kryterium znajomości elementów metodologii badań właściwych dla wskazanej dyscypliny.

Rozmowy kwalifikacyjne z kandydatami w dyscyplinie objętej podaniem odbyły się przed komisją rekrutacyjną 6-7 września 2022 r. W trakcie rozmowy skarżącemu zostały zadane następujące pytania: 1. która ze znanych w nauce prawa administracyjnego teorii samorządu najlepiej opisuje istotę procesów decentralizacyjnych?, 2. jaka jest rola samorządu terytorialnego w procesie kształtowania społeczeństwa obywatelskiego?, 3. proszę wyjaśnić różnicę między rządzeniem a zarządzaniem, 4. proszę uzasadnić wybór dyscypliny, w której przygotowywana będzie rozprawa doktorska, dlaczego to ma być dyscyplina nauki o polityce i administracji, a nie nauki prawne. W trakcie rozmowy kwalifikacyjnej skarżący zaprezentował projekt badawczy i udzielił odpowiedzi na zadane pytania. Za projekt badawczy oraz rozmowę kwalifikacyjną członkowie komisji przyznali łącznie 38 pkt.

Łącznie w postępowaniu rekrutacyjnym skarżący uzyskał 68 pkt na 100 pkt możliwych, zajął 15 miejsce na liście rankingowej na 20 osób biorących udział w procesie rekrutacji i nie znalazł się w gronie 5 osób, które uzyskały najwyższą sumę punktów w rekrutacji.

Rektor Uniwersytetu stwierdził, że mając na względzie to, iż skarżący nie znalazł się w obrębie limitu przyjęć do szkoły doktorskiej w ramach wskazanej dyscypliny jedynym możliwym i zgodnym z prawem rozstrzygnięciem była decyzja odmowna. W ocenie organu uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności, które prowadziły do jej wydania. Organ nie miał obowiązku zamieszczania w uzasadnieniu faktycznych motywów, przesłanek, wyjaśnień czy ocen oraz szczegółowej analizy i sposobu wyliczenia punktacji, w szczególności w zakresie kryterium dotyczącego rozmowy kwalifikacyjnej oraz przygotowanego projektu badawczego. Wystarczające jest podanie całkowitej liczby punktów przyznanych z każdego elementu postępowania rekrutacyjnego, w szczególności organ nie ma obowiązku podawania wyników punktowych przyznanych za poszczególne składniki podlegające ocenie w ramach rozmowy kwalifikacyjnej oraz oceny projektu badawczego. Wartości punktowe za każdy z tych składników zawarte zostały w protokole postępowania rekrutacyjnego, do którego skarżący miał dostęp i mógł się z nim zapoznać w toku postępowania. Zarówno Rektor i sąd administracyjny nie są także władni do wkraczania w kompetencje pracowników naukowych będących członkami komisji i kwestionowania prawidłowości oceny merytorycznej i ustalonej punktacji za rozmowę kwalifikacyjną i ocenę projektu badawczego. Tym samym brak było podstaw do zawierania w uzasadnieniu informacji dotyczącej sposobu oceny, a także przesłanek, które doprowadziły do przyznania określonej liczby punktów, czy wyszczególnienia jakie błędy popełnił skarżący. Również twierdzenie, że nie odniesiono się do kandydatury skarżącego na tle innych zgłoszeń nie odpowiada prawdzie – w uzasadnieniu wskazano bowiem wprost, że skarżący zajął 15 miejsce na liście rankingowej.

W piśmie procesowym z 15 grudnia 2022 r. skarżący wniósł o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym i nie zgodził się ze stanowiskiem Rektora Uniwersytetu.

Skarżący podniósł zwłaszcza, że gdy kandydują osoby o podobnych kwalifikacjach kryteria ocenne powinny być precyzyjniej sformułowanej, zaś analiza ocenianych kandydatur szersza. Wskazanie w treści decyzji, że komisja rekrutacyjna przyznała określoną ilość punktów za dane kryterium jest dalece niewystarczające w szczególności, gdy punktacja za rozmowę kwalifikacyjną i ocenę projektu badawczego, których ocena będzie zawsze podyktowana uznaniowością, stanowi ľ ogólnej ilości punktów możliwych do zdobycia w procesie rekrutacji. Organ i komisja rekrutacyjna powinny dołożyć większej staranności i rzetelności w sporządzaniu uzasadnienia decyzji. Z okoliczności formalnej zgodności punktacji z zasadami rekrutacji w żaden sposób nie wynika fakt, że komisja przy ocenie kandydatury skarżącego i przy przyznawaniu mu punktów w rzeczywistości oparła się na merytorycznych i rzetelnych motywach, a nie przyznała punktów w sposób całkowicie subiektywny i dyskrecjonalny. Skarżący nie zgodził się także z uzupełnianiem treści decyzji w odpowiedzi na skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać trzeba, że wobec wniosku skarżącego z 15 grudnia 2022 r., w oparciu o art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259), niniejsza sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym.

Zaskarżona decyzja Rektora Uniwersytetu [...] w P. z 19 września 2022 r., nr [...], nie narusza ani prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu, który zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a. dawałby podstawy do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Problematyka rekrutacji do szkoły doktorskiej uregulowana została w przepisach art. 200 P.s.w.n. Przewidują one, że do szkoły doktorskiej może być przyjęta osoba, która posiada tytuł zawodowy magistra, magistra inżyniera albo równorzędny, albo osoba, o której mowa w art. 186 ust. 2 tej ustawy (ust. 1). Rekrutacja do szkoły doktorskiej odbywa się w drodze konkursu na zasadach określonych przez senat albo radę naukową (ust. 2). Zasady, o których mowa w ust. 2, oraz program kształcenia, o którym mowa w art. 201 ust. 3, podmiot prowadzący szkołę doktorską udostępnia nie później niż 5 miesięcy przed rozpoczęciem rekrutacji (ust. 3). Przyjęcie do szkoły doktorskiej następuje w drodze wpisu na listę doktorantów (ust. 4). Odmowa przyjęcia do szkoły doktorskiej następuje w drodze decyzji administracyjnej. Od decyzji przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (ust. 5). Wyniki konkursu są jawne (ust. 6). Jednocześnie można być doktorantem tylko w jednej szkole doktorskiej (ust. 7). Osoba przyjęta do szkoły doktorskiej rozpoczyna kształcenie i nabywa prawa doktoranta z chwilą złożenia ślubowania (ust. 8).

Zaskarżoną decyzją odmówiono M. K. przyjęcia do szkoły doktorskiej w roku akademickim 2022/2023 w ramach dyscypliny nauki o polityce i administracji. Sporna pomiędzy stronami jest wyłącznie liczba punktów, jakie przyznane zostały skarżącemu przez komisję rekrutacyjną, a w ślad za tą komisją przez Rektora Uniwersytetu, za rozmowę kwalifikacyjną oraz przygotowany na potrzeby rekrutacji projekt badawczy.

W tym miejscu ponownie zauważyć trzeba, że zasady konkursu, w ramach którego odbywa się rekrutacja do szkoły doktorskiej, określa senat albo rada naukowa (art. 22 ust. 2 P.s.w.n.). W zasadach rekrutacji do szkół doktorskich Uniwersytetu w roku akademickim 2022/2023, którym to regulacjom skarżący poddał się przystępując do rozpatrywanego konkursu, wskazano, że w postępowaniu rekrutacyjnym uwzględnia się m.in. – wynik rozmowy kwalifikacyjnej, przy czym zakres rozmowy kwalifikacyjnej obejmuje: a) wiedzę oraz kompetencje kandydata istotne dla planowanych badań oraz właściwe dla wskazanej dyscypliny naukowej, b) elementy metodologii badań właściwe dla wskazanej dyscypliny.

Za rozmowę kwalifikacyjną można otrzymać nie więcej niż 50 pkt; maksymalny czas trwania rozmowy kwalifikacyjnej może wynieść 30 minut; – ocenę przygotowanego na potrzeby rekrutacji projektu badawczego (nie więcej niż 20 pkt), ze szczególnym uwzględnieniem: a) umiejętności sformułowania celu badań oraz przedstawienia problemu badawczego; b) pomysłu badawczego oraz umiejętności zaproponowania sposobu rozwiązania; c) metodologii właściwej dla wskazanej dyscypliny; d) znajomości stanu badań wraz z podstawową bibliografią (zob. odpowiednio § 10 ust. 1 pkt 4 i 5 zasad rekrutacji).

W świetle powyższych zasad, które same w sobie nie są przez skarżącego kwestionowane, za wystarczające należy uznać podanie w decyzji odmownej wydawanej na podstawie art. 200 ust. 5 P.s.w.n. liczby punktów, jaką kandydat uzyskał w poszczególnych kategoriach, to jest za wyniki rozmowy kwalifikacyjnej, a także ocenę przygotowanego projektu badawczego. To bowiem liczba uzyskanych w ten sposób punktów przesądza ostatecznie o tym, które miejsce dany kandydat zajmuje na liście rankingowej, a w konsekwencji, czy zostanie przyjęty do szkoły doktorskiej (§ 9 ust. 1 pkt 2 i 3 zasad rekrutacji). Wyraźnego podkreślenia przy tym wymaga, że przewidziany w powyższych zasadach rekrutacji system oceniania kandydatów ma wyłącznie charakter punktowy, a nie np. opisowy.

Zauważyć dodatkowo trzeba, że zarówno przeprowadzenie postępowania rekrutacyjnego, jak i ustalanie liczby punktów uzyskanych przez kandydata w tym postępowaniu należy do zadań komisji rekrutacyjnej (§ 6 zasad rekrutacji). Ani skarżący, jako kandydat do szkoły doktorskiej, ani Sąd nie dysponują narzędziami prawnymi, które pozwoliłyby na przeprowadzenie wiążącej, merytorycznej weryfikacji podejmowanych w tym względzie przez komisję czynności.

Stanowczo podkreślić należy, iż Sąd kontrolujący sprawę jedynie pod względem zgodności z prawem nie jest uprawniony do weryfikowania merytorycznej trafności dokonanej oceny tak wyników rozmowy kwalifikacyjnej, jak i oceny projektu badawczego, albowiem stanowiłoby to wkroczenie w zakres wiedzy fachowej członków komisji rekrutacyjnej, do czego Sąd z przyczyn oczywistych nie ma kompetencji.

Analogicznie do dokonania tego rodzaju merytorycznej weryfikacji prawidłowości przyznanych ocen nie był uprawniony także orzekający w sprawie organ administracji publicznej, który w tym zakresie pozostawał związany merytoryczną oceną komisji rekrutacyjnej przeprowadzającej rozmowę kwalifikacyjną i ocenę projektu badawczego kandydata do szkoły doktorskiej (por. wyrok WSA w Poznaniu z 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Po 9/22, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie znajduje przy tym zastosowania nawet przez analogię przywołany przez skarżącego art. 84 K.p.a., bowiem komisja rekrutacyjna nie występuje w charakterze biegłego, lecz wysoko wyspecjalizowanego gremium przeprowadzającego postępowanie rekrutacyjne.

Inaczej rzecz ujmując, tak orzekający w sprawie organ, jak i kontrolujący jego decyzję sąd administracyjny są uprawnione do oceny prawidłowości działań komisji rekrutacyjnej jedynie pod kątem ich zgodności z prawem, w tym z przyjętymi odpowiednią uchwałą organu uczelni zasadami rekrutacji do szkół doktorskich, co obejmować może ocenę formalnej prawidłowości działań komisji, w tym przyznawania za poszczególne składowe procesu rekrutacji przewidzianych tymi zasadami wielkości punktowych, uwzględnienia przewidzianej przepisami liczby osiągnięć i publikacji naukowych, w tym prawidłowości zakwalifikowania miejsc publikacji do odpowiednich kategorii punktowych, czy też matematycznej poprawności ustalenia łącznej ilości punktów poszczególnych kandydatów. W żadnym zaś wypadku nie może weryfikować liczby punktów przyznanej kandydatowi przez komisję rekrutacyjną za ocenę rozmowy kwalifikacyjnej czy też zaproponowanego projektu badawczego, o ile wielkość ta mieści się w tzw. "widełkach" przewidzianych w zasadach rekrutacji dla tych elementów oceny kandydata i nie jest obarczona błędami rachunkowymi.

W świetle dotychczasowych rozważań nie sposób zgodzić się z podniesionymi w skardze zarzutami naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 7, art. 11, art. 107 § 1 pkt 6, czy art. 107 § 3 K.p.a. Analiza zaskarżonej decyzji, jak i przedstawionych wraz z tą decyzją akt administracyjnych wskazuje, że wobec skarżącego nie doszło do naruszenia żadnego z przepisów art. 200 P.s.w.n., przede wszystkim poddany on został konkursowi z zachowaniem powyżej przywołanych już zasad. Chybione są w tym względzie twierdzenia skarżącego, jakoby kwestionowany przez niego sposób uzasadnienia decyzji uniemożliwiać miał przeprowadzenie kontroli przez tut. Sąd, a także aby prowadził do dowolności i dyskrecjonalności procesu rekrutacyjnego. Bezspornie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano kryterium podlegające ocenie i ocenę jaką uzyskał skarżący. Zarówno kryteria te, jak i przyznana za nie ocena mieściły się w zasadach rekrutacji. Bez znaczenia pozostaje przy tym to, czy w uzasadnieniu podano jednocześnie oceny cząstkowe do poszczególnych kryteriów. Sam zaś fakt, że skarżący nie zgadza się z treścią decyzji i jej motywami nie oznacza, aby Rektorowi Uniwersytetu można było przypisać naruszenie powyżej przywołanych przepisów postępowania.

Wobec powyższego, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono o oddaleniu skargi.