Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 186/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6551
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

SENTENCJA

|Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie | w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki, Sędzia: WSA Ewa Michna, Sędzia: WSA Urszula Zięba (spr.), Protokolant: Ewelina Knapczyk – Drabik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi J.K. na decyzję Dyrektora o Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 16 grudnia 2014 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej - skargę oddala -


UZASADNIENIE

J.K. skierował w dniu 13 lipca 2006 r. do Biura Powiatowego ARiMR w C. wniosek o przyznanie renty strukturalnej.

W tym samym dniu Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał postanowienie nr [...] o spełnieniu przez skarżącego wstępnych warunków do uzyskania renty strukturalnej.

Decyzją z dnia 11 sierpnia 2006 nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARIMR w C. przyznał skarżącemu rentę strukturalną wypłacaną co miesiąc w wys. 1.554,40 zł od lipca 2006 r. do czerwca 2016 r. włącznie. Renta była następnie waloryzowana decyzjami o zmianie wysokości renty strukturalnej z 29 lutego 2008r., z 9 marca 2009r., z 8 marca 2010, z 28 lutego 2011r. do wysokości 1.893,27 zł.

Na podstawie decyzji Kierownika ARIMR w C. z 28 maja 2010r. nr [..] zawieszono skarżącemu na podstawie § 15 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.114.1191 ze zm.) wypłatę renty strukturalnej z uwagi na podjęcie przez organ informacji, iż skarżący od dnia 15 lipca 2002r. do chwili orzekania jest zgłoszony do ubezpieczenia społecznego z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia we Wspólnocie Urbarialnej Leśnej w J..

Decyzją z 2 czerwca 2010 r. wypłata renty została skarżącemu wznowiona po wniosku skarżącego o jej podjęcie z załączonym oświadczeniem Wspólnoty Urbarialnej Leśnej w J.iż z dniem 4 maja 2010 r. Wspólnota rozwiązała z nim umowę zlecenia.

Postanowieniem z dnia 30 maja 2011r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARIMR w C. wznowił z urzędu na podstawie przepisu art. 149 § 1 i 2 i 145 § 1 pkt 5, art. 147 i 150 § 1 k.p.a. postępowanie w sprawie przyznania skarżącemu renty strukturalnej zakończone ostateczną decyzją nr [...] z 11 sierpnia 2006r. na skutek podjęcia informacji z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o tym, że skarżącemu ustało ubezpieczenie społeczne rolników w zakresie ubezpieczenia emerytalno-rentowego od 1października 2002r. do 30 czerwca 2004r. oraz ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie i ubezpieczenie emerytalno-rentowe w okresie od 1 lipca 2004r. do 30 września 2006r. Okoliczności te ustalono na podstawie decyzji Prezesa KRUS-u z 16 maja 2011r. o ustaniu skarżącemu wskazanych wyżej ubezpieczeń, natomiast Prezes KRUS-u oparł się na informacji otrzymanej z ZUS-u, że skarżący od dnia 15 lipca 2002r. do 28 lutego 2011r. pracował na podstawie umowy zlecenia.

Kierownik Biura Powiatowego ARIMR w C. uznał, że ww. okoliczności mają wpływ na ocenę możliwości nabycia przez skarżącego prawa do renty strukturalnej na dzień złożenia wniosku tj. 13 lipca 2006r. skoro skarżący w tym dniu nie podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników.

Następnie Kierownik Biura Powiatowego ARIMR w C. wydał w dniu 27 czerwca 2011r. decyzję o uchyleniu ostatecznej decyzji z 1 sierpnia 2006r. o przyznaniu skarżącemu renty strukturalnej i jednocześnie o odmowie przyznania skarżącemu renty strukturalnej.

Decyzja ta została w trybie odwoławczym uchylona decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego ARIMR z 29 sierpnia 2011r., a sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, albowiem organ pierwszej instancji oparł się w rozstrzygnięciu na decyzji nieostatecznej, gdyż skarżący wniósł odwołanie od decyzji Prezesa KRUS-u z 16 maja 2011r.

Wydana w następstwie ponownego rozpatrzenia decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARIMR w C.decyzja z 4 września 2012r. Nr [...] zawierała również rozstrzygnięcie o uchyleniu ostatecznej decyzji z 11 sierpnia 2006r. i o odmowie przyznania skarżącemu renty strukturalnej.

Organ zaznaczył na wstępie, iż opiera się na ostatecznej decyzji o ustaniu skarżącemu ubezpieczenia społecznego rolników z 16 maja 2011r., w świetle tego, że odwołanie skarżącego zostało na mocy wyroku Sądu Okręgowego w N. z 19 grudnia 2011r. oddalone. Dokonał wobec tego jednoznacznych ustaleń, że skarżący nie spełnił warunków § 4 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 kwietnia 2004r., w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną 13 lipca 2006r., nie podlegając faktycznie ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników, jak też nie posiadając 5 letniego stażu takiego ubezpieczenia. Był nim okres jedynie 1 kwietnia 1995 r. do 30 września 2002 r.

Odwołując się od ww decyzji J.K., wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie, podniósł, że organ dokonał błędnej oceny stanu faktycznego, gdyż prace, które wykonywał na rzecz Wspólnoty Urbarialnej w J. nie były pracami stałymi, a jedynie sporadycznie wykonywanymi, w razie potrzeby. Nie osiągał stałego miesięcznego wynagrodzenia. Dodał, że do 2006 roku był ubezpieczony w KRUS-ie na wniosek, do I kwartału.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia 7 grudnia 2012 r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARIMR w C.z dnia 4 września 2012 r. Nr 1/2012 o uchyleniu, po wznowieniu postępowania, ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARIMR w C.nr [...] z 11 sierpnia 2006r. o przyznaniu skarżącemu renty strukturalnej od lipca 2006r. do czerwca 2016 r. i odmówieniu jednocześnie skarżącemu przyznania renty strukturalnej.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K.skardze na tę ostatnią decyzję J.K. wnosząc o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji, powtórzył zarzuty z odwołania.

W dniu 11 marca 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w N. wszczął postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

W dniu 13 czerwca 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w N. wydał decyzję nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej.

W dniu 2 lipca 2013 r. do Biura Powiatowego ARiMR w N. wpłynęło odwołanie strony od tej decyzji, które przy piśmie z dnia 8 lipca 2013 r. zostało przekazane Dyrektorowi Oddziału Regionalnego ARiMR w K.do rozpatrzenia.

Strona w odwołaniu podniosła, że na str. 3 i 5 skarżonej decyzji widnieje nieprawidłowa data wydania decyzji przyznającej rentę (11 czerwca 2006 r. i 11 maja 2006 r.). Ponadto w dni 11 sierpnia 2006 r. była opłacona składka w KRUS i do chwili obecnej stale odprowadzane są składki do KRUS. Natomiast okresowa praca we Wspólnocie Leśnej URBAR była pozarolniczą działalnością gospodarczą, w której strona uczestniczyła z racji funkcji wiceprezesa. Strona przytacza również wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 lipca 2008 r., który uznał, że wykonywanie umowy zlecenia nie stanowi podstawy wyłączenia z ubezpieczenia społecznego rolników. Strona podniosła, że spełniała wszystkie warunki do otrzymania renty strukturalnej i obecnie dalej je spełnia. Strona podnosi, że pobierając rentę, działa w dobrej wierze gdyż w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną (13 lipca 2006 r.) była ubezpieczona w KRUS.

W dniu 8 sierpnia 2013 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wydał postanowienie nr [...] o zawieszeniu postępowania odwoławczego z urzędu do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w K.w sprawie skargi strony na decyzję nr [...] z dnia 7 grudnia 2012 r. o utrzymaniu w mocy decyzji nr 1/2012 z dnia 4 września 2012 r.

Wyrokiem z dnia 12 listopada 2013r. WSA w K.uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

W dniu 3 lutego 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w N. wydał decyzję nr [...] stwierdzającą wydanie decyzji nr [...] z dnia 11 sierpnia 2006 r. z naruszeniem prawa.

Pismem z dnia 17 lutego 2014 r. strona zwróciła się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w N. o ustosunkowanie się do decyzji nr [...] z dnia 3 lutego 2014 r. oraz o przywrócenie renty strukturalnej.

Powyższe pismo zostało zakwalifikowane przez organ odwoławczy jako odwołanie od decyzji nr [...] z dnia 3 lutego 2014 r.

W dniu 18 lutego 2014 r. do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynęło pismo strony w sprawie pojęcia zawieszonego postępowania odwoławczego oraz o uchylenie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w N. nr [...] z dnia 13 czerwca 2013 r.

W dniu 25 lutego 2014 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w K.wydał decyzję nr [...] o utrzymaniu w mocy decyzji nr [...] z dnia 3 lutego 2014 r. Strona nie zaskarżyła decyzji do WSA.

W dniu 16 kwietnia 2014 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w K.wydał postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania.

W dniu 18 czerwca 2014 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w K, wydał decyzję nr [...] o uchyleniu zaskarżonej decyzji nr [...] z dnia 13 czerwca 2013 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał bowiem, iż wyjaśnienia wymaga wiele kwestii, m.in. to że decyzja nr [...] opierała się na nieobowiązujących rozstrzygnięciach organów ARiMR, uchylonych wyrokiem z dnia 12 listopada 2013 r.. Organ odwoławczy ocenia bowiem materiał dowodowy, uwzględniając stan faktyczny i prawny stwierdzony w czasie wydania decyzji przez organ w pierwszej instancji, jak i zmiany stanu faktycznego i prawnego, które zaszły pomiędzy wydaniem decyzji organu pierwszej instancji a wydaniem decyzji w postępowaniu odwoławczym.

W dniu 28 października 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w N. wydał decyzję nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej na kwotę 97 862,98 zł.

W uzasadnieniu zwrócono uwagę, że w celu uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie, wystosowano prośbę do KRUS o udostępnienie decyzji o podleganiu ubezpieczeniu K. Ł. i T. Ł. (córki z zięciem) wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Ww. decyzja z KRUS, datowana na 26 stycznia 2000 r., wpłynęła do organu w dniu 4 sierpnia 2014 r. Następnie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w N. wystąpił z prośbą do "Wspólnoty Leśnej Urbarialnej" w J. m.in. o informację, na jakich zasadach działa wspólnota oraz o informację na temat podstaw prawnych jej założenia. Z odpowiedzi wynika, iż wspólnota działa na podstawie ustawy z dnia 27 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. 1963 r., nr 28, poz. 169). Jako osoba prawna do wykonywania różnych czynności i prac związanych ze swoją działalnością, spółka zatrudnia na umowy zlecenia osoby fizyczne, przede wszystkim spośród udziałowców. Zatrudnia zarówno osoby funkcyjne (członkowie zarządu i gajowi) wybrane na Walnym Zebraniu udziałowców, jak i niefunkcyjne, np. inkasenci opłaty skarbowej. Natomiast J. K. został wybrany na gajowego dnia 23 marca 2004 r. i pełnił tę funkcję do dnia 19 marca 2007 r., tj. do dnia, w którym na Walnym Zebraniu udziałowców został wybrany na Zastępcę Prezesa Wspólnoty Urbarialnej Leśnej w J.. Pełnił ją do dnia wygłoszenia z ubezpieczenia w ZUS, czyli do dnia 28 lutego 2011 r. Ponadto z pisma wynika, że zarówno w omawianym okresie, jak i w dalszym ciągu J. K. pozostaje udziałowcem Wspólnoty Urbarialnej Leśnej w J..

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w N. oparł uzasadnienie na dowodach zgromadzonych w sprawie, świadczących o tym, że w dniu złożenia wniosku o przyznanie renty strukturalnej strona nie podlegała ubezpieczeniu emerytalno - rentowemu, co potwierdziło zaświadczenie wydane w dniu 16 maja 2011 r. przez KRUS w N. oraz o przepis § 4 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r., nr 114 póz. 1191 ze zm.). § 20 ust. 3 pkt l w/w rozporządzenia wprost wskazuje, że jeżeli w wyniku weryfikacji wniosku o przyznanie renty strukturalnej zostanie ustalone, że wnioskodawca nie spełnia warunków określonych w § 4 pkt 1-3, 6 i 7 lub § 11 (...) - Kierownik Biura Powiatowego Agencji, w drodze decyzji administracyjnej, odmawia przyznania renty strukturalnej.

Organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji nr 796/2004, zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze. W niniejszej sprawie przepisy dotyczące dziesięcioletniego okresu przedawnienia nie mają jednak zastosowania, ponieważ wypłata płatności w latach 2006 - 2009 uznanych następnie za nienależnie pobrane, rozpoczęła się w dniu 8 września 2006r., natomiast decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w N. z nr 1/2012 z dnia 4 września 2012 r., którą należy uznać za pierwsze powiadomienie beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności, została doręczona skarżącemu w dniu 7 września 2012 r., a więc przed upływem dziesięciu lat od daty płatności.

Odnosząc się natomiast do możliwości zastosowania czteroletniego okresu przedawnienia, organ uznał, że mimo iż minęły cztery lata od wypłaty części środków do pierwszego powiadomienia o nieuzasadnionym charakterze danej płatności, to nie ma podstaw do uznania działania przez stronę w dobrej wierze, bowiem beneficjent nie zgłosił do KRUS faktu podlegania ubezpieczeniu w ZUS.

Strona w odwołaniu podniosła, że organ pierwszej instancji nie zastosował się do wskazań organu odwoławczego zawartych w decyzji z dnia 18 czerwca 2014 r. o uchyleniu decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia, tzn. organ pierwszej instancji nie wyjaśnił kwestii wskazanych w decyzji nr [...].

Ponadto zarzucono, że zaskarżona decyzja nie spełnia wymogów w zakresie uzasadnienia faktycznego i prawnego, a organ naruszył podstawowe zasady postępowania administracyjnego tj. zasadę praworządności, zasadę prawdy obiektywnej, zasadę pogłębiania zaufania obywateli.

W ocenie odwołującego się zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo, w ten sposób, że na stronie 9 decyzji znajduje się zapis, iż decyzja przyznająca rentę strukturalną została wyeliminowana z obrotu prawnego przez decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w N. stwierdzającą wydanie decyzji o przyznaniu renty z naruszeniem prawa. Strona wskazuje, że zarówno decyzja Dyrektora MOR z dnia 7 grudnia 2012 r. jak i decyzja Kierownika BP z dnia 4 września 2012 r. nr [...] została uchylona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.

Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2012 r., II OSK 1143/11, odwołujący się podkreślił, że organ bezpodstawnie stwierdził wydanie decyzji z naruszeniem prawa i jednocześnie odmówił przyznania renty strukturalnej.

Zdaniem strony nie przeanalizowano jej działania w dobrej wierze, a jedynie skupiono się na wywodzie co znaczy dobra wiara opierając się na prawie cywilnym. Tymczasem działanie w dobrej wierze opierało się na zaufaniu do KRUS, który w dniu 1 marca 2006 r. wydał zaświadczenie o podleganiu ubezpieczeniu jako rolnik, na podstawie którego uzyskał prawo do renty strukturalnej.

Strona wskazała, że organ oparł się na analizie wyjaśnień Wspólnoty Urbarialnej Leśnej, a nie na przepisach ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, na statucie Wspólnoty, jej uchwałach dotyczących obowiązków członków w zakresie utrzymania i wykorzystania mienia wspólnego. Rodzaj wykonywanych zadań wskazuje, że nie miały one charakteru zatrudnienia.

Końcowo skoncentrowano się na opisie, na czym polega działalność Wspólnoty Urbarialnej Leśnej. Zgodnie z wyjaśnieniami strony, udziałowcami są prawie wszyscy gospodarze. Całością majątku zarządza wybrany na Walnym Zgromadzeniu zarząd, który nadzoruje tą przyjętą od lat działalność (opieka nad lasem, prowadzenie targów - jarmarków, opiekę nad budynkami i placami). Na Walnym Zgromadzeniu wybiera się również inne osoby funkcyjne, gajowych, inkasentów i innych w razie potrzeby. Osoby te poprzednio otrzymywały za piastowanie tych funkcji deputaty np. w drewnie. Obecnie zamieniono deputat na ekwiwalent pieniężny. Wspólnota to nie jest zakład pracy.

Decyzją z dnia 16 grudnia 2014r. nr [...] Dyrektor MOR ARiMR w K.utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy.

Stwierdził, iż na podstawie ustawy z dnia 27 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, do wspólnot gruntowych nie mogą mieć zastosowania przepisy o współwłasności, a w szczególności art. 207 kodeksu cywilnego, gdyż zakres uprawnień osób uczestniczących we wspólnocie jest określony swoiście i bardzo wąsko, i nie odpowiada zakresowi uprawnień właścicielskich określonych w kodeksie cywilnym.. Z dokumentów zebranych w sprawie wynika, że strona nie była zgłoszona do ubezpieczenia społecznego jako osoba prowadząca działalność gospodarczą. Nawet jednak, gdyby uznać, iż strona współpracowała przy prowadzeniu tej działalności, to istotne jest, iż zgodnie z wymogiem art. 5a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U z 1991 r., nr 7, poz. 24 ze zm.), aby nadal podlegać ubezpieczeniu w KRUS, strona powinna była m.in. nadal prowadzić działalność rolniczą lub stale pracować w gospodarstwie rolnym, obejmującym obszar użytków rolnych powyżej l ha przeliczeniowego, lub w dziale specjalnym. Jest to z oczywistych względów niezgodne z wymogami dotyczącymi uzyskania prawa do renty strukturalnej, które właśnie wymagaj ą zaprzestania działalności rolniczej. Choćby już z tego powodu zastosowanie tego przepisu w przedmiotowej sprawie, a tym samym też orzeczenia Sądu Najwyższego, nie mogło mieć miejsca.

Ponadto, dla możliwości utrzymania prawa do renty strukturalnej możliwe jest prowadzenie działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, ale chodzi tu stricte o działalność gospodarczą, co nie miało tu miejsca.

Analizując sprawę, organ doszedł do przekonania, iż nie można stwierdzić jakoby J. K. dział w dobrej wierze. Został on bowiem z całą pewnością poinformowany już w decyzji KRUS z dnia 26 stycznia 2000 r. dotyczącej ubezpieczenia K. i T. Ł., o tym, że rolnik jest zobowiązany informować KRUS o okolicznościach mających wpływ na podleganie ubezpieczeniu i o zmianach tych okoliczności. Decyzja ta została skierowana J. K. jako rolnika ubezpieczającego domowników. W konsekwencji powinien poinformować KRUS o podjętych w 2002 roku czynnościach wykonawczych na podstawie umowy - zlecenia, czego zaniechał.

Organ wskazał również, że postępowanie w sprawie przyznania renty strukturalnej zostało wszczęte na wniosek strony. Strona własnoręcznym podpisem potwierdziła, że znane są jej zasady przyznawania i wypłaty rent strukturalnych oraz że zobowiązuje się do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o wszystkich faktach, która mają istotne znaczenie dla zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych z tego tytułu świadczeń.

W ocenie organu nie można zatem uznać, że J. K. poprzez samo uczestnictwo w ubezpieczeniu w KRUS działał w dobrej wierze, bowiem fakt ubezpieczenia z tytułu umowy zlecenia winien był zgłosić do KRUS, na co wskazuje również wyrok Sadu Okręgowego z dnia 19 grudnia 2011 r.

W konsekwencji wskazano, iż mimo że w odniesieniu do renty strukturalnej wypłaconej w okresie od 1 września 2006 r. do 31 maja 2007 r., minęły cztery lata do pierwszego powiadomienia o nienależnym charakterze tych płatności, to nie można uznać braku obowiązku zwrotu tych płatności, gdyż ubiegając się o rentę strukturalną strona nie działa w dobrej. W związku z powyższym, przepis art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 nie ma zastosowania do tych płatności.

Zdaniem Dyrektora MOR, wbrew twierdzeniu organu pierwszej instancji, wypłata płatności w okresie od 1 czerwca 2007 r. do 31 grudnia 2009 r. oraz w okresie od 1 stycznia 2010 r. do 31 maja 2011 r. nastąpiła w winy organu. Jednakże, błąd ten strona mogła wykryć, gdyż w 2000 roku otrzymała decyzję z KRUS z pouczeniem, o którym mowa powyżej i miała wiedzę na temat wykonywanej przez siebie działalności (pracy zarobkowej) na podstawie umowy zlecenia.

Odnosząc się do znajdującego się na stronie 9 decyzji sformułowania, iż decyzja przyznająca rentę strukturalną została wyeliminowana z obrotu prawnego wskazano, że nie jest ono poprawne, gdyż stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa nie wiąże się z wyeliminowaniem decyzji z obrotu prawnego. Jednakże w kontekście całej sprawy to nieprawidłowe sformułowanie nie narusza prawa w sposób rażący. Ustalenie kwoty do zwrotu nie następuje bowiem z powodu tego sformułowania, a z powodu nienależnego charakteru płatności udowodnionego w toku postępowania.

W dalszej kolejności podniesiono, że w decyzji z dnia 3 lutego 2014 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w N. oprócz tego, że wymienił powody, z których nastąpiło naruszenie prawa napisał również, że w sprawie strony zasadną byłaby zatem decyzja odmawiająca przyznania renty, ale jej wydanie jest niemożliwe. Nie jest to równoznaczne, jak twierdzi strona, z tym iż organ pierwszej instancji w analizowanej decyzji z dnia 3 lutego 2014 r. pisze, że odmówił przyznania renty strukturalnej.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K.J. K. zarzucił organowi:

1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię:

- art. 73 .ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 w zakresie w jakim organ przyjął, że w zaistniałym stanie fatycznym i prawnym beneficjent nie działał w dobrej wierze,

- art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 w zakresie w jakim organ

przyjął, że wypłata renty strukturalnej nie została dokonana z winy organu,

- art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 poprzez uznanie, że płatność renty strukturalnej nie została dokonana na skutek pomyłki organu, a nawet gdy tak było to rolnik mógł ten błąd wykryć,

2) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 6, art. 7, art. 8 oraz art. 12 k.p.a. poprzez działanie w sposób nieprzejrzysty, przewlekły, nie budzący zaufania do organów administracji, nie informując strony o podjętych działaniach, nie przeprowadzeniu wszystkich dowodów jak np. z zeznań świadków, przesłuchania skarżącego na okoliczności stwierdzone w decyzji

3) błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że przesłanie skarżącemu przy decyzji KRUS z dnia 26 stycznia 2000r. informacji - pouczenia o ciążących na niej obowiązkach w zakresie informacyjnym KRUS w dacie jej przesłania dowodzi, że skarżący został prawidłowo poinformowany o prawach i obowiązkach, zapoznał się z treścią tego pouczenia i że skutkuje to i jest aktualnie obowiązującym prawem w roku 2006 kiedy to przyznano skarżącemu rentę strukturalną.

W konsekwencji tych zarzutów skarżący zażądał uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu podkreślono, że Agencja wymaga od skarżącego, będącego prostą osobą, po szkole podstawowej, schorowanego rolnika, ponadprzeciętnej znajomości prawa zarówno krajowego jak i wspólnotowego, przerzucając nań wszelkie ciężary związane ze swoim błędnym, zawinionym działaniem.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymując w całości swe dotychczasowe stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei z mocy art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r, poz. 270 ze zm.; powoływanej dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie; kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a./. Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej /art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a./. Zgodnie natomiast z unormowaniem art. 134 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ma przy tym obowiązek zastosowania przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa także w stosunku do wszelkich aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, co oznacza możliwość uchylenia oprócz decyzji zaskarżonej także decyzji organu I instancji /art. 135 p.p.s.a./.

Sąd, kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw doszedł do przekonania, że decyzja ta, wraz z poprzedzającą ją decyzją wydaną przez organ I instancji są zgodne z prawem.

Kontroli sądu administracyjnego pod względem zgodności z prawem poddana została decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K.utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w N. 28 października 2014r. nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych przez J. K. płatności z tytułu renty strukturalnej na kwotę 97 862,98 zł.

Ponieważ do wydania powyższych decyzji doszło w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego, wyjaśnić na wstępie należy, iż instytucja wznowienia postępowania stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnej (art. 16 k.p.a.) i dlatego korzystanie z tego nadzwyczajnego środka procesowego może mieć miejsce wyłącznie w przypadkach i na zasadach określonych w k.p.a. Jakakolwiek wykładnia rozszerzająca przepisów regulujących ten tryb postępowania jest niedopuszczalna.

Na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję.

Dokonując wykładni tego przepisu należy stwierdzić, że wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadku kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek: decyzja musi być ostateczna, po jej wydaniu muszą wyjść na jaw nowe okoliczności, które muszą mieć istotne znaczenie dla sprawy, powyższe okoliczności muszą istnieć w dacie wydania decyzji, której wznowienie dotyczy oraz okoliczności te nie mogły być znane organowi, który wydał decyzję (której wznowienie dotyczy) w momencie jej wydania.

W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że przy ocenie wskazanych przesłanek najistotniejszym warunkiem jest istnienie tych okoliczności w dacie podejmowania decyzji ostatecznej. O ile powstały one po dacie wydania decyzji ostatecznej nie będą mogły stanowić podstawy wznowienia postępowania lecz tylko podstawę do wszczęcia postępowania w nowej sprawie. Jeżeli chodzi o warunek "ujawnienia" tych nowych okoliczności, to odnieść je należy do organu a nie do strony. Nie jest przy tym istotne, czy nieujawnienie tych okoliczności nastąpiło w wyniku zaniedbań tego organu, czy z innych powodów. Wystarczy, że organ nimi nie dysponował i nie były mu one znane. Zagadnieniem drugorzędnym jest, czy brak ujawnienia należy wiązać z niedopatrzeniem strony, jej niedbalstwem czy wprost z zawinionym nieujawnieniem tych okoliczności lub dowodów. Przez nową okoliczność istotną dla sprawy należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy (wyrok NSA z dnia 25 czerwca 1985r. sygn. akt I SA 198/85).

W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie zaistniały przesłanki do wszczęcia postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie o przyznanie J. K. renty strukturalnej albowiem niewątpliwym jest, że po wydaniu decyzji ostatecznej wyszły na jaw nowe, nieznane wcześniej okoliczności faktyczne istniejące w dniu złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie renty strukturalnej oraz w dniu wydania decyzji o jej przyznaniu, mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, nieznane organowi z przyczyn od niego niezależnych, mieszczące się w zakresie pojęcia nowych, istotnych okoliczności z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Nawiązując do merytorycznych przesłanek rozstrzygnięcia wskazać należy, iż w polskim systemie prawnym renta strukturalna jako szczególny rodzaj świadczenia pieniężnego przyznawanego rolnikom, została uregulowana w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 114, poz. 1191). Akt ten określa szczegółowe warunki i tryb udzielenia, wypłacania oraz zawieszania rent strukturalnych. W przepisie § 4 tego rozporządzenia określono warunki, jakie musi spełnić rolnik ubiegający się o rentę strukturalną.

Rentę strukturalną przyznaje się więc producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli łącznie spełnia on następujące warunki:

1) ukończył 55 lat, lecz nie osiągnął wieku emerytalnego i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty;

2) prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i przez okres co najmniej 5 lat podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, zwanemu dalej "ubezpieczeniem emerytalno-rentowym";

3) w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu,

4) przekazał gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha

5) zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej,

6) został wpisany do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

7) nie posiadał zaległości w opłacaniu należności z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników;

Jak wynika z dokumentów zebranych w aktach sprawy, a w szczególności z prawomocnej decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 16 maja 2011r. rolnicze ubezpieczenie społecznie J. K. ustało z dniem 1 października 2012r do 28 lutego 2011r. Okoliczność ta, jak również przesłanki z powodu których stwierdzono ustanie ubezpieczenia nie mogły podlegać ocenie sądu administracyjnego ponieważ nie posiada on kompetencji w zakresie orzekania o podleganiu rolniczemu ubezpieczeniu społecznemu a nadto rozstrzygnięcie wydane w tym przedmiocie przez kompetentny organ zostało pozytywnie zweryfikowane przez sąd powszechny i uzyskało status prawomocności.

Skoro więc skarżący nie podlegał ubezpieczeniu rolniczemu w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną (13 lipca 2006r.) a nadto nie posiadał wymaganego stażu w tym ubezpieczeniu w dziesięcioleciu poprzedzającym złożenie wniosku, uznać należało, iż nie spełniał przesłanek do przyznania renty strukturalnej.

Zasadnie zatem organ administracji wznowił na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. postępowanie w sprawie przyznania skarżącemu renty strukturalnej skoro nowo ujawnione okoliczności, istniejące w chwili wydawania decyzji o rencie strukturalnej (11 sierpnia 2006r.) lecz nieznane organowi wydającemu decyzję - wskazywały, że w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną, jak również w dniu wydania decyzji o jej przyznaniu J. K. nie podlegał ubezpieczeniu rolniczemu a nadto nie posiadał wymaganego stażu ubezpieczeniowego a zatem nie spełniał przesłanek do przyznania renty strukturalnej.

Jednocześnie jednak organy nie były uprawnione do uchylenia na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. decyzji o przyznaniu skarżącemu renty strukturalnej oraz o odmowie przyznania mu tej renty w związku z niespełnieniem przesłanki określonej w § 4 pkt 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich z uwagi na treść art. 146 Kodeksu postepowania administracyjnego stanowiącego, że uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło 10 lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145 a, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło 5 lat (§1).

Jak przesądził bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 listopada 2013r. sygn. akt III SA/Kr 110/13 pierwotnie wydane w postepowaniu wznowieniowym decyzje, wydane zostały po upływie lat 5 od doręczenia decyzji, wobec której postępowanie wznowieniowe się toczyło. Postępowanie to mogło najpóźniej zakończyć się w dacie 11.08.2011r. i w tej dacie przedawniła się możliwość uchylenia decyzji o przyznaniu skarżącemu renty strukturalnej. Terminy przedawnienia z art. 146 § 1 kpa, mimo, zamieszczenia ich w kodeksie postępowania mają charakter materialny, co oznacza, że ich upływ skutkuje brakiem możliwości uchylenia decyzji, choćby wydana była z naruszeniem prawa. W tej sytuacji zarówno organy I jak i II instancji mogły jedynie wydać decyzję stwierdzającą wydanie decyzji z naruszeniem prawa (art. 151 § 2 kpa) i wskazać okoliczności, z powodu których nie uchyliły tej decyzji.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy w dniu 3 lutego 2014r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w N. wydał decyzję stwierdzającą wydanie decyzji o przyznaniu renty strukturalnej skarżącemu z dnia 11 sierpnia 2006r. z naruszeniem prawa zaś dniu 25 lutego 2014r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w K.orzekł o utrzymaniu tej decyzji w mocy. Strona nie zaskarżyła decyzji do WSA.

W dniu 28 października 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w N. wydał decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej na kwotę 97 862,98 zł. a Dyrektor MOR ARiMR w K.utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy.

Badając zatem zasadność zarzutów skargi w kontekście okoliczności sprawy Sąd stwierdził prawidłowość poglądu eksponowanego przez organ, a znajdującego oparcie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki: NSA z 24.04.2014r. sygn. II GSK 1153/13, WSA w Warszawie z 23.01.2013r. sygn. V SA/Wa 2325/12 oraz WSA w Szczecinie z 28.01.2015r. sygn. I SA/Sz 1151/14), że pomimo braku możliwości wyeliminowania z obrotu ostatecznej decyzji z uwagi na upływ 5-cio letniego terminu, to stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa (jak ma to miejsce w niniejszej sprawie) daje podstawę dla wszczęcia i prowadzenia postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności. Za niezasadne uznać więc należy zawarte w skardze twierdzenie, że jedynie uchylenie decyzji przyznającej płatności daje podstawę dla ustalenia nienależnie pobranych świadczeń.

Przechodząc do meritum przedmiotowej sprawy wskazać należy, że Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu ani naruszenia norm prawa materialnego ani też naruszenia przepisów postępowania, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi.

Jak wyżej wskazano, przedmiotowe postępowanie było już tylko następstwem stwierdzenia, iż płatności z tytułu renty strukturalnej nie były należne, zaś jego przedmiotem było wyłącznie ustalenie kwoty nienależnie pobranych środków pieniężnych połączone ze zbadaniem zaistnienia okoliczności uwalniających rolnika od obowiązku zwrotu nienależnie wypłaconej kwoty.

Tryb odzyskiwania nienależnie wypłaconych środków reguluje art. 29 ust. 1 ustawy z 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008r. nr 98 poz. 634 ze zm.), zgodnie z którym ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej następuje w drodze decyzji administracyjnej. Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1 (ust. 2).

Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje niewątpliwie wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane, a następnie wypłacone, na podstawie decyzji administracyjnej, której legalność została podważona.

W rozpoznawanej sprawie bezsporne było, że na rachunek skarżącego zostały wypłacone środki pieniężne z tytułu renty strukturalnej pochodzące z funduszu, o którym mowa w art. 29 ust. 1 i ust 2 pkt 1 ustawy o ARiMR a zatem organ – uwzględniając okoliczności sprawy – zobowiązany był wydać decyzję, o jakiej mowa w art. 29 ust. 1 tej ustawy.

Prawidłowo też powołał art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 769/2004 oraz art. 80 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 stanowiące – w odniesieniu do poszczególnych okresów płatności – iż w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone za okres między powiadomieniem o obowiązku rolnika do zwrotu oraz zwrotem lub potrąceniem. W myśl art. 73 ust 4 i 5 rozporządzenia nr 769/2004 - zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze.

Dokonując wykładni powołanych wyżej przepisów rozporządzenia Komisji WE należało cały czas mieć na względzie, że zasadą jest zwrot nienależnie pobranych płatności. Skoro zatem wykazane zostało, że płatność była nienależna, to płatność ta musi zostać zwrócona. Dla powstania obowiązku zwrotu nienależnej płatności nie jest potrzebne wykazywanie przez organ, że płatność została uzyskana w złej wierze (to ma znaczenie jedynie przy wyliczaniu długości okresu "przedawnienia" zwrotu nadpłaty), konieczne jest natomiast wykazanie, że płatność była nienależna, bowiem warunki do jej uzyskania nie zostały zachowane.

Sąd uznał, że organ trafnie uzasadnił w zaskarżonej decyzji, że skarżący nie działał w dobrej wierze i w związku z tym zasadnie przyjął 10 letni termin przedawnienia.

O prawidłowości takich ustaleń świadczyło przede wszystkim to, że skarżący składając wniosek o przyznanie renty strukturalnej, w dziale III wniosku zaznaczył, że nie jest zatrudniony i nie wykonuje pracy zarobkowej podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, co jak wykazało postępowanie nie było zgodne z prawdą. Składając ten wniosek złożył też podpis pod oświadczeniem, że wszelkie dane zostały podane zgodnie z prawdą oraz podpisał zobowiązanie do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o wszelkich zmianach w zakresie podanych danych. Tym samym przez fakt złożenia wniosku skarżący potwierdził, że zna warunki do przyznania renty oraz, że je spełnia. Nadto, w samej decyzji o przyznaniu renty strukturalnej znalazło się pouczenie o przesłankach zawieszenia wypłaty renty w tym; gdy uprawniony do renty jest zatrudniony lub wykonuje inną pracę zarobkową. Także w momencie gdy w czasie kontroli w czerwcu 2007r. skarżący ujawnił fakt otrzymywania wynagrodzenia z tytułu pobierania opłaty targowej i pełnienia funkcji gajowego we Wspólnocie Leśnej URBAR a następnie wezwany został przez ARMIR do podania czy od otrzymywanego wynagrodzenia pobierane są składki na ubezpieczenie społeczne, ponownie zeznał nieprawdę, zaprzeczając tej okoliczności.

Opisanych wyżej adnotacji, oświadczeń i wyjaśnień (dostrzeżonych przez Sąd w aktach postępowania) nie sposób ocenić jako dokonane w dobrej wierze, na skutek niewiedzy skarżącego o fakcie odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne od otrzymywanego ze Wspólnoty wynagrodzenia. Po pierwsze należy bowiem wskazać, że obowiązkiem skarżącego przy zachowaniu choćby minimalnej staranności było wyjaśnienie tych okoliczności zwłaszcza przed złożeniem oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej jak również w sytuacji gdy jednoznacznie zwracał się o to organ wypłacający rentę. Nieudolnym sposobem wyjaśnienia tej okoliczności jest przenoszenie winy na księgową Wspólnoty, która miała nie poinformować skarżącego o tym fakcie. Te tłumaczenie są tym bardziej nieadekwatne jeżeli się zważy, że skarżący był nie tylko członkiem tej Wspólnoty ale od pewnego czasu także jej wiceprezesem a zatem jedną z dwóch osób (poza prezesem) najlepiej poinformowanych o sprawach tej jednostki.

Istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy miały także przepisy art. 73 ust 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 769/2004 oraz art. 80 ust 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009) stanowiące, iż obowiązek zwrotu nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika, przy czym drugi z przepisów – mający zastosowanie do płatności nienależnie wypłaconych po dniu 1 stycznia 20010r. – dodane miał w końcowej części słowa "w zwykłych okolicznościach".

Także jednak i te regulacje nie mogły uwolnić skarżącego od obowiązku zwrotu nienależnie wypłaconych kwot. Musiałaby bowiem zaistnieć nie tylko pomyłka organu rentowego ale także niemożność wykrycia błędu przez rolnika czy niemożność wykrycia tego błędu w zwykłych okolicznościach. W zakresie tej ostatniej przesłanki w pełni zasługują na zastosowanie przesłanki wskazane w poprzednim akapicie przy omawianiu istnienia dobrej wiary skarżącego. Skoro bowiem skarżący podał niezgodne z prawdą okoliczności, złożył niezgodne z prawdą wyjaśnienia, nie sposób przyjąć, że w wykreowanym przez niego stanie faktycznym nie mógł wykryć błędu. Stan ten z winy skarżącego opierał się na błędnych bo nieprawdziwych okolicznościach. W tej sytuacji nie można więc mówić o pomyłce organu. Owszem organ ponosi pewną winę w tej sprawie ale jedynie za opieszałość w skutecznym wyjaśnianiu okoliczności sprawy i poprzestanie w 2007r. jedynie na oświadczeniu skarżącego o nieodprowadzaniu składek na ubezpieczenie społeczne od jego wynagrodzenia otrzymywanego ze Wspólnoty, zaniechanie wzywania o jakiekolwiek oświadczenia czy zaświadczenia w latach 2008 i 2009 a uczynienie tego dopiero po kontroli w 2010r. Z drugiej strony jednak niewątpliwym było, że tą wskazywaną i domniemaną "pomyłkę" organu wywołał sam pobierający świadczenie, nie zaś organ.

Odnosząc się do zarzutów skargi związanych z przekonaniem skarżącego o istnieniu przesłanek do podlegania ubezpieczeniu rolniczemu przez okres przekraczający wymagane przez przepisy 5 czy 10 lat oraz przekonaniem o otrzymywaniu wynagrodzenia nieobjętego składkami na ubezpieczenie społeczne czy raczej brakiem informacji o odprowadzaniu przez Wspólnotę Leśną URBAR składek na ubezpieczenie społeczne od wypłacanych mu przez ten podmiot wynagrodzeń i w konsekwencji podlegania z tego tytułu ubezpieczeniu społecznemu, innemu niż rolnicze jak również obecnej niezwykle trudnej sytuacji materialnej spowodowanej utratą prawa do renty, przekazaniem gospodarstwa następcy i pozostaniem bez możliwości spłaty przypisanego mu nienależnego świadczenia, Sąd wyrażając ubolewanie nad tą sytuacją, stwierdzić musi niemożność opierania się w swym orzecznictwie na subiektywnie rozumianej zasadzie słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Nie może też uczynić przesłankami rozstrzygnięcia okoliczności, które nie są objęte treścią przepisów mających zastosowanie w sprawie.

Pogląd o konieczności skrupulatnego stosowania obowiązujących przepisów znajduje swe odzwierciedlenie w orzecznictwie sądów administracyjnych np. WSA w Gorzowie Wielkopolskim w podobnej sprawie, w wyroku z dnia 7.10.2007r. sygn. akt I SA/Go 371/07 orzekł, iż "płatności bezpośrednie stanowią jeden z instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej, mogą być przyznawane producentom rolnym, spełniającym warunki określone przez prawo krajowe i unijne, tylko w takiej wysokości i na takich zasadach, jakie zostały konkretnie określone przez Unię Europejską". Także NSA w wyroku z dnia 15 lipca 2008r. sygn. akt II GSK 248/08 opowiedział się przeciwko liberalnemu sposobowi liczenia pięcioletniego okresu ubezpieczenia wymaganego do przyznania renty strukturalnej, akceptując rygorystyczny sposób liczenia wynikający bezpośrednio z treści obowiązujących przepisów.

Te okoliczności powodują równocześnie, że jak wyżej wspomniano Sad nie może uwolnić obecnie skarżącego od odpowiedzialności za nienależnie pobrane świadczenie w związku z wykazaną w sprawie opieszałością w działaniu organu w latach 2007 – 2010 polegającą na braku szybkiej i skutecznie wyjaśniającej sprawę reakcji na enigmatyczne informacje skarżącego o otrzymywaniu wynagrodzenia ze Wspólnoty Leśnej URBAR gdyż oznaczałoby to także rozstrzyganie w oparciu o okoliczności, które nie są objęte treścią przepisów mających zastosowanie w sprawie.

Odnosząc się do podnoszonych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania Sąd uznał je za całkowicie bezpodstawne. W ocenie Sądu organ nie naruszył żadnego ze wskazanych w zarzutach skargi przepisów k.p.a. oraz działał w niniejszej sprawie zgodnie z zasadą praworządności i na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Ponadto, mając na uwadze zawartość akt administracyjnych – Sąd stwierdził, że orzekające w niniejszej sprawie organy obu instancji, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 K.p.a., podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia niniejszej sprawy, rozpatrując w sposób wyczerpujący zebrany materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.), przy jednoczesnym zachowaniu reguł oceny tego materiału wskazanych w art. 80 K.p.a. Tym samym, w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy, organ zobligowany był do wydania decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości wskazanej w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Biorąc wskazane wyżej okoliczności pod uwagę i nie znajdując prawnych argumentów przemawiających za uznaniem skargi za uzasadnioną, Sąd − w oparciu o treść art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł o oddaleniu skargi.