Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 445/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Sędzia WSA Renata Siudyka Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi M. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., działając na podstawie art. 2 oraz art. 17 i art. 18 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. nr 79, poz. 856 z późn. zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 23, ze zm., dalej: k.p.a.), oraz art. 2, art. 4, art. 7, art. 39 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r., poz. 163 z późn. zm. – dalej także: "ustawa" lub "u.p.s."), po rozpatrzeniu sprawy z odwołania M.F., od decyzji Burmistrza Miasta C. z dnia [...] r. nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na sfinansowanie kosztów przesyłek pocztowych (ofert sprzedaży rysunków i bajek oraz skarg do różnych instytucji) – decyzję pierwszoinstancyjną utrzymało w mocy.

Orzeczenia zapadły w następującym stanie prawnym i faktycznym. Wnioskiem z dnia 10 grudnia 2015 r. M.F. (dalej także: strona) zwrócił się o pomoc na sfinansowanie kosztów przesyłek pocztowych ofert na sprzedaż rysunków, bajek i skarg. Mając na uwadze zakres wnioskowanej pomocy organ pierwszoinstancyjny, w pierwszej kolejności wskazał, że M.F. jest osobą samotnie gospodarującą, a jego dochodem jest zasiłek stały w wysokości 604 zł miesięcznie. W drugiej zaś, że ustawodawca w art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej unormował, że zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. W szczególności może być on przyznany na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Wyjaśnił przy tym, że przyznanie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, co powoduje, że nawet przy zaistnieniu podstawowych przesłanek do jego otrzymania nie każda osoba musi go otrzymać. Przyznanie jak i wysokość przyznanego zasiłku zależy od uznania organu wydającego decyzję.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy przypomniał, że strona podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego w dniu 10 grudnia 2015 r. zwróciła się o pomoc na sfinansowanie kosztów przesyłek pocztowych ofert na sprzedaż rysunków, bajek i skarg do różnych instytucji według własnego uznania. Jednocześnie wskazał, że strona nie sprecyzowała dokładnie adresów instytucji oraz tematyki skarg.

Podkreślił także, że jakkolwiek ustawodawca w ustawie o pomocy społecznej, nie zdefiniował pojęcia "niezbędna potrzeba życiowa", wymieniając jedynie przykładowe potrzeby i wskazując, iż ocena ta powinna przebiegać z uwzględnieniem celów i zasad pomocy społecznej, to w celu właściwej jego wykładni należy posłużyć się definicją, jaką wykształciło orzecznictwo sądowoadministracyjne. Tym samym wyjaśnił, że NSA w wyroku z dnia 30 września 2008 r., sygn. akt I OSK 1451/07 stwierdził, że niezbędna potrzeba to taka, bez zaspokojenia której osoba nie może egzystować, zagrożone są jej warunki istnienia, a w szczególności życia lub zdrowia (wszystkie przywoływane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl., w skrócie: CBOSA).

Mając powyższe na uwadze stwierdził, że przyznanie pomocy finansowej na wnioskowany przez stronę cel jest nieuzasadnione, ponieważ nie jest to cel pomocy społecznej oraz nie stanowi niezbędnej potrzeby życiowej. Takie stanowisko – jak zaznaczył – znajduje potwierdzenie również w orzecznictwie przedmiotu. Na poparcie wyrażonego poglądu przytoczył wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 10 czerwca 2008 r. sygn. akt II SA/Bd260/08, w którym stwierdzono, że "wydatki o takim przeznaczeniu nie mogą być uznane za służące zaspokojeniu niezbędnej potrzeby bytowej, a tym samym nie kwalifikują w rozumieniu art. 39 ustawy do udzielenia na nie wsparcia finansowego przez organ pomocy społecznej".

Zdaniem organu pierwszoinstancyjnego pokrycie opłat pocztowych o które wnosi strona nie może być uznane za służące zaspokojeniu niezbędnej potrzeby bytowej, a tym samym nie kwalifikuje wnioskowanych potrzeb – w rozumieniu art. 39 ustawy – do udzielenia na nie wsparcia finansowego przez organ pomocy społecznej. Na zakończenie powtórzył, że pomoc finansowa z pomocy społecznej może zostać przyznana na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, a opłacanie przesyłek pocztowych takowej nie stanowi.

Odwołując się od tej decyzji strona wyraziła niezadowolenie z orzeczenia organu pierwszej instancji, przedstawiła swoją trudną sytuację życiową i – co do istoty – wniosła o pozytywne rozpatrzenie jej wniosku.

Organ odwoławczy akceptując w pełni ustalenia i ocenę organu pierwszej instancji, na wstępie przybliżył dotychczasowy przebieg postępowania według chronologii zdarzeń, zgodny z zaprezentowanym powyżej, a następnie przytoczył prawne regulacje przedmiotu. W tych ramach odnotował, że art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zgodnie z jej art. 4 osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej.

Z kolei art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Natomiast zgodnie z art. 39 ust 2 zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Jedną z przesłanek od których zależy przyznanie zasiłku celowego jest kryterium dochodowe, które w przypadku osoby samotnie gospodarującej, nie może przekroczyć 634 zł, w przypadku osoby w rodzinie dochód nie może przekroczyć 514 zł.

Podkreślił także, że jednym z podstawowych warunków przyznania zasiłku celowego jest spełnienie kryterium dochodowego, przy jednoczesnym wystąpieniu, co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2–15 u.p.s. Zgodnie z powołanym przepisem pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu: 1) ubóstwa; 2) sieroctwa; 3) bezdomności; 4) bezrobocia; 5) niepełnosprawności; 6) długotrwałej lub ciężkiej choroby; 7) przemocy w rodzinie; 7a) potrzeby ochrony ofiar handlu ludźmi; 8) potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności; 9) bezradności w sprawach opiekuńczo–wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych; 11) trudności w integracji cudzoziemców, którzy uzyskali w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy, ochronę uzupełniającą lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach; 12) trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego; 13) alkoholizmu lub narkomanii; 14) zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej; 15) klęski żywiołowej lub ekologicznej.

Następnie przypomniał, że strona zwróciła się o przyznanie pomocy na sfinansowanie kosztów przesyłek pocztowych (ofert sprzedaży rysunków i bajek oraz skarg do różnych instytucji). Powtórzył, że strona jest osobą samotnie gospodarującą oraz długotrwale chorą, posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Nadto regularnie korzysta ona z pomocy społecznej na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych, a jej dochód w listopadzie 2015 r., (to jest w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku) stanowił zasiłek stały z Ośrodka Pomocy Społecznej w C. w wysokości 604 zł, który nie przekracza kryterium dochodowego.

W tych realiach Kolegium uznało, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej, a zatem może się ostać w obrocie prawnym.

Argumentując wyjaśniło, że zasiłek celowy, o którym stanowi art. 36 pkt 1 lit. c) i art. 39 u.p.s., jest świadczeniem pieniężnym z pomocy społecznej, którego przyznanie uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 u.p.s., jeżeli zachodzą jednocześnie okoliczności wymienione w art. 7 pkt 2–15 u.p.s. lub inne uzasadniające udzielenie pomocy. Jednocześnie, co uwypukliło, zasiłek celowy – w myśl art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. – przysługuje w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, takiej jak np.: pokrycie części lub całości kosztów zakupu leków i leczenia. Musi być to potrzeba, której zaspokojenie warunkuje podstawową egzystencję odpowiadającą godności człowieka. Pomoc społeczna jest bowiem instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób ubiegających się o pomoc winny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s.). Pomocy społecznej nie można zaś traktować jako źródła dodatkowego dochodu oraz sposobu pokrywania wydatków niespełniających kryterium niezbędności.

Zdaniem Kolegium nie można uznać sfinansowania kosztów przesyłek pocztowych (ofert sprzedaży rysunków i bajek oraz skarg do różnych instytucji) za niezbędną potrzebę życiową, ponieważ potrzeba ta w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej, to potrzeba elementarna, konieczna do egzystencji człowieka. Pod tym pojęciem należy rozumieć potrzebę usprawiedliwioną ze względu na zachowanie życia, zdrowia, a także pełnienia ról społecznych, możliwości zarobkowania i pełnienia funkcji członka rodziny.

Powyższy pogląd – na co także zwrócił uwagę organ odwoławczy – jest aktualnie powszechnie akceptowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Na poparcie wyrażonego poglądu przytoczył wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 05 czerwca 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 200/13, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 15 września 2011 r. sygn. akt II SA/Bk 442/11 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2013 sygn. akt I OSK 1742/11 a także z dnia 9 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1192/12, i z dnia 3 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 1671/11, czy też z dnia z dnia 03 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 1894/13.

Na zakończenie wskazał, że przedmiotowa decyzja ma charakter uznaniowy, co wynika z zawartego w art. 39 ust. 1 u.p.s. sformułowania "może być przyznany". Wyliczenie zamieszczone w art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. ma wprawdzie charakter przykładowy, jednak z podanego katalogu niezbędnych potrzeb bytowych wynika, że może chodzić tu tylko o takie potrzeby, których zaspokojenie warunkuje podstawową egzystencję odpowiadającą godności człowieka, ewentualnie koszty pogrzebu. Natomiast w świetle zasad doświadczenia życiowego nie sposób przyjąć, aby do niezbędnych potrzeb życiowych można zaliczyć zaspokajanie wnioskowanych potrzeb to jest: kosztów przesyłek pocztowych ofert sprzedaży rysunków i bajek oraz skarg do różnych instytucji.

Zdaniem Kolegium nie można w rozpatrywanej sprawie postawić organowi pierwszej instancji zarzutu naruszenia przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy potwierdza ustalenia organu w zgodzie art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. zobowiązujące je do zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz dokonania jego oceny zgodnie ze swobodną oceną dowodów.

Podsumowując powtórzył cele i zadania pomocy społecznej, wyjaśniając, że jest ona instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości co wynika z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten wskazuje, że pomoc społeczna obowiązana jest wkraczać tam, gdzie rodzina lub osoba nie jest w stanie poradzić sobie sama, a nie tam, gdzie osoba taka za wygodniejszą czy korzystniejszą dla siebie uważa interwencję organów pomocy społecznej. Oznacza to, że państwo udziela pomocy osobom potrzebującym niejako w ostatniej kolejności.

W osobistej skardze na powyższą decyzję skierowanej do tut. Sądu M.F. wskazał, że nie zgadza się z nią, oraz wniósł o jej uchylenie i przekazanie do ponownego rozpatrzenia, a także o zwolnienie z kosztów sądowych oraz wyznaczenie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Zaakcentował, że jego sytuacja życiowa jest trudna a organ de facto niewłaściwe ją ocenił w aspekcie wnioskowanej pomocy .

Ustanowiony na wniosek strony pełnomocnik procesowym wniósł o uwzględnienie żądań skarżącego, tj.:

1. uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza Miasta C. –z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na sfinansowanie kosztów przesyłek pocztowych (ofert sprzedaży rysunków i bajek oraz skarg i pism do różnych instytucji, w tym sprawujących wymiar sprawiedliwości) oraz

2. zasadzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

Uzasadniając żądanie przedstawił stan faktyczny sprawy oraz uregulowania prawne dotyczące świadczeń z zakresu pomocy społecznej podkreślając, że skarżący osiąga dochód nieprzekraczający kryterium dochodowego a ponadto spełnia wszystkie przesłanki przyznania mu zasiłku celowego. Jedyną kwestią sporną jest to, czy środki uzyskane tytułem zasiłku celowego przeznaczone zostaną na niezbędną potrzebę życiową. Pełnomocnik wskazał nadto, że cele, na które skarżący zamierza przeznaczyć zasiłek celowy służą polepszeniu jego trudnej sytuacji życiowej. Zauważył przy tym, że nie jest to cel związany bezpośrednio z niezbędnymi potrzebami materialnymi, jednakże bezdyskusyjnie kształtuje on sytuację prawną skarżącego, która znajduje potem odzwierciedlenie w jego stanie majątkowym i osobistym.

Odpowiadając na skargę organ drugoinstancyjny podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym orzeczeniu i stwierdził, że jest ona nieuzasadniona oraz nie zawiera żadnych argumentów, które podważałyby jego merytoryczną prawidłowość. Powtórzył przy tym zasadnicze motywy zwarte w objętej skargą decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718, ze zm. dalej także: Ppsa) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Stosownie do art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a tej ustawy. Powyższe oznacza, że Sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze.

Przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Ustalając istotny dla sprawy stan faktyczny Sąd stwierdza, że nie jest on sporny i został nakreślony powyżej przy omawianiu stanowiska organów pierwszej i drugiej instancji, jak i strony skarżącej.

W pierwszej kolejności podkreślić należy, że zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B.utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji o odmowie przyznania stronie zasiłku celowego z przeznaczeniem na sfinansowanie kosztów przesyłek pocztowych (ofert sprzedaży rysunków i bajek oraz skarg do różnych instytucji).

W ocenie Sądu wydając rozstrzygnięcie organy miały na względzie okoliczności sprawy tak istniejące po stronie skarżącego, jak również uwzględniające cele i możliwości pomocy społecznej. Z uwagi na zarzuty podniesione w skardze należy zwrócić uwagę na ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować powierzone im w ustawie cele (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2002 r. sygn. akt II SA/Gd 4332/01; z dnia 21 grudnia 2005 r. sygn. akt I OSK 658/05; oraz z dnia 25 stycznia 2008 r. sygn. akt I OSK 624/07).

Istnienie potrzeby przyznania świadczeń z pomocy społecznej wymaga zbadania nie tylko posiadanych środków i dochodów, ale również całokształtu warunków życia osób chcących skorzystać z pomocy społecznej. Spełnienie, bowiem przesłanek warunkujących przyznanie pomocy, o których mowa w art. 7 ustawy, jak i nie przekroczenie kryterium dochodowego, określonego w art. 8 ust. 1 ustawy oraz cel żądania zgodny z tym, na który może być przyznana pomoc z art. 39 ustawy, nie są wystarczającym uzasadnieniem i jednocześnie gwarancją dla wnioskodawcy uzyskania świadczenia.

Zdaniem Sądu okoliczności te zostały należycie ocenione przez organy orzekające w sprawie. Zarówno organ pierwszo jak i drugoinstancyjny podzieliły stanowisko strony co do jej trudnej sytuacji życiowej, czego – na co zwróciły uwagę –jest stała pomoc i opieka jaką organ świadczy stronie, gdyż regularnie korzysta ona z pomocy społecznej.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że kontrolowana decyzja wydana została na gruncie ustawy o pomocy społecznej. Jak wskazały orzekające w sprawie organy mocą art. 39 u.p.s. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Z brzmienia wskazanego przepisu "może przyznać" wynika, że nawet spełnienie wymagań formalnych do otrzymania zasiłku celowego, czyli spełnienie kryterium dochodowego oraz co najmniej jednej z przesłanek wymienionych w art. 7 u.p.s., nie stwarza po stronie wnioskodawcy roszczenia o prawo do jego przyznania. Toteż rola sądu administracyjnego, kontrolującego decyzję opartą na konstrukcji uznania administracyjnego jest odmienna, niż w przypadku związania organu treścią normy prawa materialnego. Organowi przypisana została bowiem swoboda decyzyjna, a wybór rozwiązania sprawy nie może zostać mu narzucony. W przypadku uznania administracyjnego kontrola sądowa nie obejmuje zatem kwestii słuszności wyboru rozstrzygnięcia. Ogranicza się natomiast do oceny sposobu ustalenia treści kryteriów indywidualizujących, sposobu ich wykorzystania w rekonstrukcji normy z przepisu i zbudowania treści decyzji, a także sposobu uzasadnienia przez organ administracyjny powyższych działań i towarzyszących im rozumowań, a w przypadku pojawienia się kryteriów mogących ze sobą pozostawać w kolizji – sposobu i wyniku wyważenia pozostających w kolizji wartości z punktu widzenia ich znaczenia dla treści decyzji (por. wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2012 r. sygn. akt I OSK 1389/12, z dnia 14 grudnia 2010 r. sygn. akt I OSK 1279/10).

Uznanie administracyjne cechuje się między innymi tym, że organ nie jest związany ścisłymi kryteriami prawnymi, a więc ma pewną swobodę w ocenie zasadności zgłoszonych żądań. W przypadku zasiłków celowych organ działając w ramach przyznanej mu władzy dyskrecjonalnej zobowiązany jest uwzględniać, że istotą tej formy wsparcia finansowego jest umożliwienie potrzebującym podmiotom życia w warunkach odpowiadających godności człowieka poprzez zaspokojenie konkretnej potrzeby bytowej, a sytuacja wnioskującego oceniana być powinna każdorazowo, jako indywidualny przypadek, przy czym rozstrzygnięcie organu nie może charakteryzować się dowolnością, lecz wynikać z wynikających wszechstronnie zebranego i szczegółowo przeanalizowanego materiału dowodowego.

Należy zauważyć, że obowiązkiem organu jest także rozważenie interesu publicznego przejawiającego się tu jako obowiązek właściwego rozdzielenia posiadanych środków, tak by zrealizować wsparcie dla wszystkich potrzebujących. Wynika z tego, że odmowa przyznania pełnej, czy też częściowej pomocy społecznej wymaga wykazania, że ilość posiadanych środków finansowych gminy nie pozwala na zaspokojenie interesu indywidualnego wnioskodawcy. Wymogom tym sprostały organy pierwszej i drugiej instancji wskazując w pierwszej kolejności, że wniosek strony nie odnosi się do potrzeby życiowej, która jest zaspakajana środkami z pomocy społecznej świadczonej w postaci zasiłku stałego w wysokości 604,00 zł miesięcznie, a w drugiej, że ilość beneficjentów pomocy i posiadanych środków uniemożliwiają organowi przyznanie każdej z wnioskowanej pomocy.

W tym miejscu Sąd wskazuje, że w pełni akceptuje stanowisko prezentowane w orzecznictwie przedmiotu, iż organ nie jest zobowiązany do precyzyjnego określania możliwości finansowych gminy, a badanie tej kwestii wykracza poza kompetencje sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 116/10). Istotny dla oceny legalności zaskarżonej decyzji jest przede wszystkim cel pomocy społecznej. Jako instytucja polityki społecznej państwa ma ona na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia i możliwości. Z założenia nie służy pełnemu zaspokajaniu potrzeb podopiecznych, jak zdaje się oczekuje tego strona skarżąca domagając się środków na sfinansowanie kosztów przesyłek pocztowych ofert na sprzedaż rysunków, bajek i skarg nie precyzując nawet ich adresatów.

Skoro wolą ustawodawcy nie jest możliwe zabezpieczenie wszystkich potrzeb zgłoszonych organom pomocy społecznej, to również nie jest możliwe udzielenie wszelkich świadczeń w oczekiwanej i wnioskowanej przez te osoby wysokości. Istotnym jest, że uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają charakter jedynie subsydiarny, co oznacza, że uzupełniają środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej. Wobec tego osoba wnioskująca o przyznanie pomocy zobligowana jest w pierwszej kolejności do samodzielnego podejmowania działań zmierzających do przezwyciężenia we własnym zakresie swoich problemów, a dopiero gdy nie jest w stanie tego dokonać, może jej zostać przyznana pomoc w określonej postaci.

Ustawa o pomocy społecznej ustanawia zasadę indywidualizacji i fakultatywności świadczeń z pomocy społecznej. Zasada indywidualizacji świadczeń nakłada konieczność indywidualnego rozpoznania zgłaszanych żądań oraz dostosowywanie rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do indywidualnych właściwości świadczeniobiorcy. Zasada fakultatywności polega na braku roszczenia po stronie osób i rodziny w zakresie przyznania świadczenia z pomocy społecznej na wskazany cel, w określonym przez wnioskującego rodzaju, formie i rozmiarze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że motywy działania organu przedstawione w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji, jak też rozważania przedstawione w decyzji organu odwoławczego nie pozwalają uznać wydanego rozstrzygnięcia za arbitralne, pozbawione oparcia w zebranym materiale dowodowy. Przede wszystkim organ wywiódł, że skarżący jest osobą samotnie gospodarującą, posiadającą orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydane na stałe, nie posiada własnego źródła dochodu i spełnia kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej dla osoby samotnie gospodarującej. Jednakże, co istotne, uzyskuje on permanentnie pomoc finansową w postaci nie tylko zasiłku stałego, ale także zasiłków celowych, a zatem musi zdawać sobie sprawę, że jest to przede wszystkim pomoc doraźna, przyznawana w miarę posiadanych przez ośrodek pomocy społecznej możliwości finansowych.

Zdaniem Sądu całościowa ocena sytuacji skarżącego wskazuje na wypełnianie przez organy pomocy społecznej wobec skarżącego dyrektywy wynikającej z art. 3 ust. 1 u.p.s., zgodnie z którą pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka.

W przedstawionych okolicznościach trudno jest odmówić racji organowi co do tego, że spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o zasiłek celowy nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie tego świadczenia w wysokości, którą sama określi. Zainteresowany bowiem musi liczyć się z tym, że organ odmówi przyznania mu tego świadczenia lub jego wysokość będzie inna niż ta, którą określił w złożonym wniosku. Wysokość, jak i samo przyznanie świadczenia uzależnione są od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc oraz ilości innych osób potrzebujących i zamieszkujących na terenie danej gminy.

Tym samym Sąd stwierdził, że organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, nie naruszyły przepisów prawa materialnego i procesowego wskazanych w skardze i piśmie pełnomocnika oraz prawidłowo zastosowały przepisy ustawy o pomocy społecznej, a wydając zaskarżoną decyzję nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.