Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2070/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis WSA Małgorzata Miron Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2014 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] o odmowie przyznania W. M. świadczenia pieniężnego w formie zasiłku stałego.

Decyzja została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

W. M. wystąpił z wnioskiem z dnia 18 grudnia 2012 r. o pomoc w formie zasiłku stałego.

Prezydent [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...], odmówił przyznania W. M. świadczenia pieniężnego w formie zasiłku stałego. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że W. M. nie spełnia kryteriów ustawowych do przyznania zasiłku stałego. Dochód wnioskodawcy wynosi [...] zł miesięcznie i przekracza kryterium dochodowe określone w ustawie o pomocy społecznej na kwotę 542,00 zł dla osoby samotnie gospodarującej. Ponadto W. M. nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Ustalono, że Miejski Zespół ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności orzeczeniem z dnia [...] września 2011 r. nr [...] odmówił przyznania W. M. stopnia niepełnosprawności. Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności orzeczeniem z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...]. Przy czym wnioskodawca oświadczył, iż odwołał się do Sądu VI Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, który oddalił skargę, a wnioskodawca złożył apelację o wyniku której nie poinformował pracownika socjalnego.

Od decyzji Prezydenta odwołanie złożył W. M. Zarzucił błędne potraktowanie jego wniosku jako podania o zasiłek celowy w sytuacji gdy był to wniosek o zasiłek stały oraz naruszenie przepisów kpa przez błędne potraktowanie jego przychodu jako dochodu i w konsekwencji zastosowanie art. 8 ust. 3 zamiast 8 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Ponadto błędnie została przedstawiona jego sytuacja mieszkaniowa. Odwołujący wskazał, że organ przed wydaniem decyzji uniemożliwił mu zapoznanie się z aktami sprawy i wypowiedzenie się w sprawie zebranego materiału dowodowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...], o odmowie przyznania W. M. świadczenia pieniężnego w formie zasiłku stałego. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2013, poz. 182 ze zm.) zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Przy czym stosownie do § 1 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2012, poz. 823) kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 529,00 zł.

Decyzja o przyznaniu zasiłku stałego nie jest decyzją uznaniową bowiem zasiłek ten przyznawany jest w ściśle ustalonych przez ustawodawcę warunkach. Właściwy organ nie posiada żadnej swobody w zakresie przyznania tego rodzaju świadczenia, a jego uzyskanie uzależnione jest jedynie od spełnienia przez osobę wszystkich przesłanek z art. 37 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, tj. pełnoletniości osoby ubiegającej się o zasiłek, niezdolności do pracy z powodu wieku lub całkowitej niezdolności do pracy (spowodowanej niepełnosprawnością), co musi być potwierdzone ważnym orzeczeniem wydanym przez Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności oraz uzyskiwanie dochodu nie przekraczającego kryterium dochodowego. Zgodnie z art. 106 ust. 1 i 3 ustawy o pomocy społecznej przyznanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w formie decyzji administracyjnej za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. W przypadku, gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem. Według art. 37 ust. 2 ww. ustawy zasiłek stały ustala się w wysokości stanowiącej różnicę między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie, przy czym zasiłek stały nie może być niższy niż 30,00 zł i wyższy niż 529,00 zł. Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, iż W. M. nie spełnia dwóch podstawowych warunków uprawniających do przyznania tego zasiłku. Nie legitymuje się bowiem orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, a jego dochód przekracza kryterium ustawowe. Podkreślić należy, że niespełnienie choćby jednego z ww. kryteriów, np. brak ważnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności upoważnia organ do wydania decyzji odmownej. Natomiast odnosząc się do zarzutu odwołania organ II instancji wskazał, iż pismem z dnia 19 marca 2014 r. Kolegium zawiadomiło W. M. o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i wypowiedzeniu się w sprawie. W piśmie z dnia 4 lipca 2014 r. strona obszernie opisała swoje działania, własną sytuację zdrowotną i zawodową, a także zgłosiła zastrzeżenia dotyczące postępowania pracowników Ośrodka Pomocy Społecznej. Jednakże podnoszone argumenty pozostają bez wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia organu I instancji.

Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego stała się przedmiotem skargi W. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zakwestionował prawidłowość zaskarżonej decyzji, wnosząc o jej uchylenie. Wskazał, że organ błędnie ustalił jego dochód i nadinterpretował treść art. 37 ustawy o pomocy społecznej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej ppsa) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji nie naruszył przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm., dalej u.p.s.) określającej rodzaje pomocy społecznej ze środków publicznych oraz zasady i tryb jej udzielania. Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 u.p.s. zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Ustalając, czy istnieją podstawy do przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego, pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, jaką niewątpliwie jest skarżący, organy powinny były ustalić istnienie dwóch przesłanek: po pierwsze, czy skarżący jest niezdolny do pracy z powodu wieku, lub jest całkowicie niezdolny do pracy, po drugie, czy dochód skarżącego jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej.

Kontrola zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że ustalenia te zostały przez organy prowadzące postępowanie dokonane i że są one prawidłowe.

Z materiału dowodowego sprawy jednoznacznie wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem dochodu wnioskodawcy jest kwota [...] zł z tytułu dzierżawy pawilonu handlowego usytuowanego przy ul. [...]. Ponadto jest on w wieku aktywności zawodowej i nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, a samo stwierdzenie skarżącego o fakcie jego niepełnosprawności nie może być przez organ uznane. Niepełnosprawność strony musi być potwierdzona ważnym orzeczeniem wydanym przez Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności. Posiadanie ważnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności jest koniecznym warunkiem formalnym do otrzymania świadczenia. Organ musi zatem wziąć pod uwagę okres, na jaki zostało wydane przedmiotowe orzeczenie. Przepisy ustawy o pomocy społecznej nie ustalają okresów zasiłkowych. Leży to w gestii organów przyznających świadczenia. Okres pobierania świadczenia powinien być ustalony stosownie do okoliczności sprawy i możliwości pomocy społecznej. Niewątpliwie taką okolicznością jest okresowy charakter orzeczenia stwierdzającego niepełnosprawność. Okres, na jaki przyznano zasiłek stały nie powinien zatem wykraczać poza datę ważności orzeczenia o niepełnosprawności (por. Iwona Sierpowska, komentarz do art. 37 ustawy o pomocy społecznej, w: LEX, stan prawny 1 maja 2014 r.). Natomiast W. M. nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Miejski Zespół ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności orzeczeniem z dnia [...] września 2011 r. nr [...] odmówił przyznania W. M. stopnia niepełnosprawności. Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności orzeczeniem z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...]. Sąd VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił skargę na to orzeczenie, a wnioskodawca złożył apelację.

Prawidłowe są także ustalenia organów odnośnie przekroczenia przez skarżącego kryterium dochodowego. Kryterium dochodowe, o którym wyżej mowa, określone zostało w art. 8 ust. 1 ustawy. Przy czym z dniem 1 października 2012 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, ustalające zweryfikowane kryteria dochodowe oraz kwoty świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r., poz. 823). Zgodnie z § 1 pkt 1a tego aktu, kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej ustalone zostało w wysokości 542,00 zł, natomiast maksymalna kwota zasiłku stałego określona została w wysokości 529,00 zł (§ 1 pkt 2 c). Zatem kryterium dochodowe wynosi dla skarżącego jako osoby samotnie gospodarującej 542,00 zł.

Stosownie do art. 8 ust. 3 ustawy za dochód uznaje się sumę miesięcznych przychodów, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania. Sumę dochodu pomniejsza się jedynie o składniki wymienione w punktach 1, 2 i 3 art. 8 ust. 3 ustawy. Ustawodawca nie przewidział od tak ustalonego sposobu obliczania dochodu żadnych wyjątków, poza wymienionymi w art. 8 ustawy. Z przepisu tego wynika jednoznacznie, że co do zasady, każdy przychód stanowi dochód w rozumieniu ww. ustawy z wyjątkiem wymienionych wyżej przychodów. Zatem sposób obliczenia dochodu, jakim dysponował skarżący w miesiącu poprzedzającym złożenie w przedmiotowej sprawie wniosku o przyznanie zasiłku stałego, uznać należy za prawidłowy. Przy czym odnosząc się do zarzutu skarżącego o błędnym zastosowaniu przez organ art. 8 ust. 3 u.p.s. zamiast art. 8 ust. 5 u.p.s., Sąd wskazuje, że art. 8 ust.5 u.p.s. w przypadku skarżącego nie mógł mieć zastosowania. Nie można uznać wnioskodawcy za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą. Z akt sprawy wynika, iż W. M. nie figuruje w prowadzonej przez Centralną Ewidencję Informacji Działalności Gospodarczej bazie danych osób prowadzących działalność gospodarczą ([...]). Ponadto stosownie do oświadczenia skarżącego z dnia 2 stycznia 2014 r. strona w roku 2013 r. uzyskiwała dochód z [...] – co bezsprzecznie nie stanowi prowadzenia działalności gospodarczej. Brak prowadzenia takiej działalności potwierdza również fakt, że skarżący jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

Decyzja o przyznaniu zasiłku stałego nie jest decyzją uznaniową i to zarówno co do faktu jego przyznania, jak i co do jego wysokości. Właściwy organ administracji publicznej nie posiada żadnej swobody w zakresie przyznania tego rodzaju świadczenia, gdyż jego uzyskanie uzależnione jest jedynie od spełnienia przez osoby samotnie gospodarujące lub osoby pozostające w rodzinie wszystkich warunków wynikających z art. 37 ust. 1 u.p.s. Przyznanie świadczenia w formie zasiłku stałego ustawodawca uzależnił więc od kumulatywnego spełnienia kilku wskazanych uprzednio przesłanek. Świadczenie z pomocy społecznej, jakim jest zasiłek stały nie ma bowiem charakteru uznaniowego. O jego przyznaniu decydują wyłącznie przesłanki wymienione w art. 37 ustawy, a treść tego przepisu nie daje organom pomocy społecznej żadnej możliwości odmiennej interpretacji, niż wynika to z jego dosłownego brzmienia. Wobec powyższego wystarczającym do odmowy przyznania skarżącemu zasiłku stałego był już sam fakt, że jest on w wieku aktywności zawodowej i nie legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności.

W tym stanie rzeczy Sąd w pełni podzielił argumentację organów orzekających o odmowie przyznania wnioskowanego zasiłku stałego, ponieważ jest ona zgodna z obowiązującym prawem. Przy czym wydanie kwestionowanej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. art. 7 i 77 kpa). Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 kpa). Zgodnie zaś z art. 107 § 3 kpa w decyzji zawarto podstawowe jej elementy, szczegółowe uzasadnienie faktyczne i prawne.

Biorąc pod uwagę wszystkie wskazane powyżej okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.