Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1408/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 132 ust. 2 pkt 3, art. 246, art. 247 ust. 2, art. 255 pkt 9, art. 256 ust. 2
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej
article: art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy CHANELHOMME oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu [...] grudnia 2007r. [...] spółka C. z siedzibą w G., złożyła sprzeciw wobec udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy CHANELHOMME [...], udzielonego z pierwszeństwem od dnia [...] stycznia 2005 roku, na rzecz przedsiębiorstwa M. Z. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "D." z siedzibą w W. i przeznaczonego do oznaczania usług w klasie 38 i 42 -przesyłanie informacji tekstowej i obrazowej przy pomocy komputera (klm 38), tworzenie i utrzymywanie stron internetowych dla osób trzecich (klm 42). Wnoszący sprzeciw podniósł, że sporne prawo wyłączne narusza przepis art. 132 ust. 2 pkt 3 p.w.p., który wyłącza z ochrony znak towarowy identyczny lub podobny do znaku renomowanego. W związku z powyższym sprzeciwiający zarzucił podobieństwo znaku towarowego CHANELHOMME [...] do znaków towarowych: 1) CHANEL [...], 2) CHANEL N°5 [...]) COCO CHANEL [...]. Podkreślił, że CHANEL jest oznaczeniem renomowanym i powszechnie znanym znakiem, w szczególności dla towarów takich jak kosmetyki oraz wyroby perfumeryjne. Podobieństwo pomiędzy spornym znakiem towarowym CHANELHOMME a znakami wnoszącego sprzeciw polega na wykorzystaniu znaku CHANEL, który jest renomowanym zarejestrowanym znakiem towarowym. Drugi człon spornego oznaczenia -HOMME, w języku francuskim oznacza mężczyznę i oznaczenie to występuje jako informacja o przeznaczeniu kosmetyków właśnie dla mężczyzn. Oznaczenie -HOMME jest nakładane na perfumy oferowane przez wnoszącego sprzeciw i jako takie nie wyróżnia spornego znaku - odwrotnie budzi silniejsze skojarzenia z oznaczeniami widniejącymi na towarach oferowanych przez przedsiębiorstwo wnoszącego sprzeciw. W uzasadnieniu sprzeciwu sprzeciwiający odniósł się następnie do kwestii związanych z podobieństwem do znaku renomowanego, renomy i ochrony znaku renomowanego w świetle stanowiska doktryny, krajowego orzecznictwa sądowo-administracyjnego jak i orzecznictwa Sądu I Instancji i ETS. W aspekcie, okoliczności mających wpływ na renomę znaku towarowego takich jak nienależne korzyści zgłaszającego, szkodliwości dla odróżniającego charakteru znaku renomowanego lub jego renomy, sprzeciwiający przedstawił historię przedsiębiorstwa sprzeciwiającego oraz towary oznaczane znakiem CHANEL (poparte materiałem dowodowym) i stwierdził, że znak CHANEL jest znakiem o światowej sławie. Zatem zgłaszający sporny znak towary uzyskał nieuzasadnianą korzyść, która polega na tym, że konsumenci rozpoznając w spornym znaku oznaczenie CHANEL, mogli sugerować się konotacjami związanymi z tym znakiem, uznając, iż istnieje związek gospodarczy pomiędzy przedsiębiorstwem sprzeciwiającego a uprawnionym do spornego znaku towarowego. Konotacja ta, zdaniem wnoszącego sprzeciw, będzie wzmocniona, ponieważ obok oznaczenia CHANEL widnieje element -HOMME, który jest słowem z języka francuskiego, oznacza mężczyznę i kojarzy się jednoznacznie z napisami umieszczanymi na perfumach. Takie zestawienie słów sugeruje, zdaniem wnoszącego sprzeciw, iż klient poszukujący towarów lub usług innych niż te, w związku z którymi zwyczajowo kojarzony jest znak towarowy CHANEL, będzie miał prawo uznać, że towary te lub usługi mają wspólne źródło gospodarcze. Odnośnie do występującej w niniejszej sprawie specyfiki usług chronionych spornym prawem wyłącznym to jest: usług w zakresie przesyłania informacji tekstowych, obrazowych za pomocą komputera oraz usług w zakresie utrzymywania stron internetowych, używanie spornego znaku towarowego CHANELHOMME będzie, zdaniem wnoszącego sprzeciw, u odbiorców wywoływać wrażenie, że strony internetowe lub usługi poczty internetowej oznaczone tym znakiem z uwagi na użycie słowa CHANEL mają związek z wnoszącym sprzeciw. Zatem oznaczenie CHANELHOMME będzie "magnesem reklamowym" a odbiorcy będą o wiele chętniej wybierać oznaczone w ten sposób usługi, co skutkować będzie przeniesieniem pozytywnych skojarzeń jakie automatycznie wywołuje wśród nich renomowany znak CHANEL. Takie działania, zdaniem wnoszącego sprzeciw, mają charakter działań pasożytniczych, nastawione są na promowanie własnych usług urzeczywistnionych w cudzym oznaczeniu i przynoszą podmiotom podejmującym takie działanie nieuzasadnioną korzyść to zaś prowadzi do rozwodnienia znaku i utraty pozycji rynkowej związanej z siłą atrakcyjną znaku CHANEL. Znak CHANEL jest kojarzony z najwyższej jakości perfumami, ubraniami i dodatkami do nich takimi jak okulary, biżuteria. Usługi objęte ochroną spornego znaku towarowego będą dotyczyć stron internetowych, których treści, zawartości i przeznaczenia wnoszący sprzeciw nie będzie mógł kontrolować. W związku z powyższym odbiorcy nie będą kojarzyć oznaczenia CHANEL z jego wysokiej jakości wyrobami, a samo oznaczenie utraci swoje pierwotne znaczenie i ulegnie deprecjacji (analogicznie do spraw znaku towarowego TIFFANY [...], [...], [...]). Wnoszący sprzeciw na poparcie swoich tez odwołał się w treści sprzeciwu do stanowiska doktryny - U. Promińska, M. Kępiński, R. Skubisz oraz orzecznictwa, między innymi: sprawa LLOYD vs. LOINT’S (sygn. C-342/97), sprawa SABEL vs. PUMA (sygn. C-251/95), wyroku WSA z dnia 28 września 2004 r., sygn. VI SA 3054/03, sprawy Davidoff vs Gofkid Ltd (sygn. C-292/00), sprawy Adidas-Salomon AG vs Fitnessworld Trading Ltd (sygn. C-408/01), Monopole, compagnie fermie re de Spa SA/NV vs Spa Finders Travel Arragements (sygn. T-67/04). Do akt sprawy załączono materiał dowodowy dotyczący renomowanego charakteru znaku CHANEL - akta, k. [...] oraz kopię wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2004 roku, sygn. 6 II SA 3054/03 (akta, k. [...]). Wobec powyższego sprzeciwiający, podkreślając renomowany charakter znaku, do którego jest uprawniony, stwierdził, że podniesienie zarzutu naruszenia art. 132 ust. 2 pkt 3 p.w.p. jest uzasadnione.

W dniu 6 czerwca 2008r. swoje stanowisko w sprawie przedstawił uprawniony, wnosząc o oddalenie sprzeciwu. Uprawniony ze spornego prawa wyłącznego przyznał, że znak wnoszącego sprzeciw CHANEL jest renomowany dla takich wyrobów jak: kosmetyki i wyroby perfumeryjne oraz dla bliżej niesprecyzowanej gamy produktów. Odwołał się do treści art. 120 p.w.p., z którego wynika definicja znaku towarowego. Podkreślił, że sporny znak towarowy CHANELHOMME [...] nie jest przeznaczony dla oznaczania towarów, ale usług, tym samym sprzeciwiający nie wykazał jakie towary oznaczane spornym znakiem są podobne do towarów oznaczanych znakiem renomowanym. Ochrona na sporny znak towarowy dotyczy usług z klasy 38 i 41, działalność objęta ochroną nie jest towarem, a ponadto profil działalności uprawnionego jest odmienny od charakteru towarów chronionych renomowanymi znakami towarowymi sprzeciwiającego. Uprawniony wskazał, że nazwa jego przedsiębiorstwa to Centrum Handlowej Analizy Neutralnych Elementów Logistyki Hybrydowej Organizacji Motoryzacji Miejskiej Energooszczędnej (Chanelhomme). Podkreślił również, że wnoszący sprzeciw nie zastrzegł sobie znaku towarowego w odniesieniu do usług w klasach objętych ochroną znaku spornego CHANELHOMME [...]. Oświadczył także, iż przedsiębiorstwo uprawnionego prowadzi swoją działalność lokalnie. Uprawniony nie zgodził się z zarzutem sprzeciwiającego, który wynika z naruszenia przepisu art. 132 ust. 2 pkt 3 p.w.p, ponieważ, jego zdaniem, wnoszący sprzeciw nie wykazał podobieństwa towarów, a uprawniony oznacza spornym znakiem usługi a nie towary. Dodatkowo podniósł, że wnoszący sprzeciw nie był zainteresowany ochroną w klasie 38 i 41, ponieważ działa w zupełnie odmiennej branży, zatem niezrozumiałe jest dla uprawnionego żądanie wnoszącego sprzeciw ochrony renomowanego znaku towarowego w dziedzinach, w których ochroną nigdy nie był zainteresowany. Skoro zatem brak jest ochrony w klasie 38 to de facto każdy podmiot może wystąpić o ochronę podobnego znaku w zakresie usług oferowanych przez przedsiębiorstwo.

Następnie, w piśmie z dnia [...] listopada 2009r., ponownie swoje stanowisko przedstawił wnoszący sprzeciw, podtrzymując dotychczasowe żądanie zawarte w sprzeciwie. W aspekcie zarzutu naruszenia przez sporne prawo wyłączne przepisu art. 132 ust. 2 pkt 3 p.w.p., sprzeciwiający stwierdził, że w spornym znaku towarowym słowo CHANEL jest jego integralnym i pierwszoplanowym elementem słownym a uzupełnienie znaku o element HOMME budzi silne skojarzenie z oznaczeniami widniejącymi na perfumach CHANEL. Sprzeciwiający powołał się na zakaz inkorporacji znaków wcześniejszych w znakach późniejszych i w tym kontekście przywołał orzecznictwo oraz stanowisko doktryny, na ich podstawie uznając, że inkorporacja do znaku spornego znaku wcześniejszego jest niedopuszczalna. Podniósł zarzut naruszenia przez sporne prawo ochronne na znak towarowy przepisu art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. poprzez naruszenie praw osobistych lub majątkowych osób trzecich. Zdaniem sprzeciwiającego ochrona nazwy firmy wynika z przepisu art. 23 k.c. w związku z art. 43 k.c, a w niniejszej sprawie, w dacie zgłoszenia spornego znaku towarowego CHANELHOMME [...] tj. w dniu [...] stycznia 2005 roku, spółce C. przysługiwało prawo do ochrony jej nazwy to jest słowa "Chanel". Nazwą tą przedsiębiorstwo sprzeciwiającego posługiwało się na długo przed datą zgłoszenia znaku spornego do ochrony, a świadczy o tym ten sam materiał dowodowy, który potwierdza w opinii wnoszącego sprzeciw, renomowany charakter znaków wnoszącego sprzeciw. Wobec zakresu ochrony spornego znaku towarowego w klasach 38 i 42, wnoszący sprzeciw uważa, że usługi te wchodzą w zakres działalności przedsiębiorstwa wnoszącego sprzeciw, które także posiada swoje strony internetowe i za ich pomocą przesyła informacje tekstowe, obrazowe, oferuje, reklamuje i promuje swoje wyroby (jako dowody wnoszący sprzeciw przedstawił strony internetowe uprawnionego znajdujące się w sieci pod adresem www: [...]). Naruszenie prawa do firmy, zdaniem wnoszącego sprzeciw, polega na tym, że uprawniony wykorzystuje sporny znak towarowy do oznaczania usług internetowych, rejestrując domeny zawierające oznaczenie Chanel a tym samym działa na szkodę spółki wnoszącego sprzeciw. W takich okolicznościach szkoda będzie polegać na osłabieniu pozytywnych jednolitych skojarzeń odbiorców z działalnością oznaczaną oznaczeniem CHANEL używanym bez zgody wnoszącego sprzeciw.

Podczas przeprowadzonej w dniu [...] listopada 2009r. rozprawy wnoszący sprzeciw podtrzymał swój sprzeciw wobec udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy CHANELHOMME w oparciu o przepis art. 132 ust. 2 pkt 3 oraz art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. Uprawniony przedłożył swoje stanowisko na piśmie (akta, k. 136 -139), w którym ponownie zakwestionował twierdzenia sprzeciwu.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. Urząd Patentowy unieważnił prawo ochronne na znak towarowy CHANELHOMME [...] i przyznał C. z siedzibą w G. S. od M. Z. kwotę 2000 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że:

Zgodnie z art. 246 ust. 1 ustawy Prawo własności przemysłowej każdy może wnieść umotywowany sprzeciw wobec prawomocnej decyzji Urzędu Patentowego o udzieleniu prawa ochronnego w ciągu sześciu miesięcy od opublikowania w Wiadomościach Urzędu Patentowego informacji o udzieleniu prawa. W przedmiotowej sprawie ogłoszenie o rejestracji znaku spornego zostało zamieszczone w WUP-ie Nr 06/2007, a więc już w okresie obowiązywania przepisów Prawa własności przemysłowej, dlatego też, wobec decyzji o zarejestrowaniu przedmiotowego znaku możliwe było złożenie sprzeciwu. Zgodnie zaś z art. 247 ust. 2 p.w.p. jeżeli uprawniony w odpowiedzi na zawiadomienie, podniesie zarzut, że sprzeciw jest bezzasadny, sprawa zostanie przekazana do rozstrzygnięcia w postępowaniu spornym. W myśl art. 255 pkt 9 ustawy Prawo własności przemysłowej sprawy o unieważnienie prawa ochronnego na skutek złożonego sprzeciwu uznanego przez uprawnionego za bezzasadny Urząd Patentowy rozpatruje w trybie postępowania spornego. Ustawowe warunki wymagane do uzyskania prawa z rejestracji znaku towarowego ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia tego znaku do zarejestrowania. W przedmiotowej sprawie znak towarowy słowny CHANELHOMME [...] został zgłoszony w celu udzielenia ochrony w dniu 14 stycznia 2003r., tj. w okresie obowiązywania ustawy Prawo własności przemysłowej. Ustawa ta będzie więc stanowić podstawę prawną oceny zdolności rejestrowej przedmiotowego znaku.

W niniejszej sprawie, zadaniem Kolegium Orzekającego była ocena podniesionego przez wnoszącego sprzeciw, zarzutu naruszenia przez sporne prawo ochronne prawa do znaków renomowanych, do których uprawnionym jest sprzeciwiający w świetle art. 132 ust. 2 pkt 3 p.w.p. Zgodnie z art. 132 ust. 2 pkt 3 p.w.p., wyłączony z ochrony jest znak towarowy identyczny lub podobny do znaku renomowanego, na który udzielono prawo ochronne, lub zgłoszonego z wcześniejszym pierwszeństwem (o ile taki znak zostanie zarejestrowany) na rzecz innej osoby dla jakichkolwiek towarów, jeżeli mogłoby to przynieść zgłaszającemu nienależną korzyść lub być szkodliwe dla odróżniającego charakteru bądź renomy znaku wcześniejszego. Przepis ten stosuje się odpowiednio do znaku powszechnie znanego. Z treści wskazanego przepisu wynika, że wnoszący sprzeciw powinien wykazać, że znak towarowy, na który się powołuje jest znakiem renomowanym zarejestrowanym lub zgłoszonym z wcześniejszym pierwszeństwem do rejestracji. Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy szwajcarska spółka C. z siedzibą w G. jest uprawniona do następujących znaków towarowego 1) CHANEL [...], z pierwszeństwem od dnia 2 września 1947r., 2) CHANEL N°5 [...], z pierwszeństwem od dnia 19 lipca 1949r., 3) COCO CHANEL [...], z pierwszeństwem od dnia 21 marca 1985r.

Ponadto, jak również wynika z treści tego przepisu, podniesienie zarzutu naruszenia renomy znaku towarowego wymaga jej wykazania, zaś naruszenie renomy znaku towarowego, którego ochrony się żąda może skutkować unieważnieniem znaku identycznego lub podobnego jeżeli mogłoby to przynieść zgłaszającemu - uprawnionemu nienależną korzyść lub być szkodliwe dla jego odróżniającego charakteru lub renomy znaku wcześniejszego.

W ocenie Kolegium Orzekającego należy podkreślić, że w obowiązującym ustawodawstwie brak jest ustawowej definicji renomowanego znaku towarowego, dlatego też w tym aspekcie należy odwołać się do stanowiska doktryny oraz orzecznictwa. I tak, w glosie R. Skubisza do wyroku z dnia 27 lutego 2008 roku, sygn. II GSK 359/07, (w: Przegląd Sądowy, kwiecień 2009r str. 138 i następ.) autor powołał stanowisko ETS-u przedstawione w wyroku wydanym w sprawie znaku Chevy, w którym, zdaniem Trybunału, pojęcie renomowanego znaku wyczerpuje się w znajomości (rozpoznawalności) znaku towarowego. Do normatywnego pojęcia znaku renomowanego nie należy natomiast wysoka jakość, prestiż lub też dobra opinia o towarach związanych z tym znakiem. Natomiast zdaniem autora glosy, przepisy chronią renomę rozumianą jako ogół korzystnych i zlokalizowanych w danym znaku wyobrażeń właściwych odbiorców towaru. Dalej autor stwierdza, że "renomowany znak towarowy dla określonych towarów korzysta z rozszerzonej ochrony (...) w odniesieniu do jakiegokolwiek towaru osoby trzeciej z późniejszym znakiem towarowym", przy czym konieczne jest wykazanie związku pomiędzy późniejszym znakiem towarowym i wcześniejszym znakiem renomowanym. "Ten związek wyraża się w kojarzeniu wcześniejszego znaku przez potencjalnych nabywców towarów z późniejszym znakiem" (tamże str. 163).

Sporny znak towarowy stanowi słowo "Chanelhomme". Pierwszym elementem spornego znaku jest fantazyjna część "Chanel", i jest to identyczna część jaką samodzielnie stanowią znaki, na które powołał się sprzeciwiający CHANEL. Należy przyjąć, że prawidłowa artykulacja i odbiór tej części przez odbiorców, pomimo zastosowania zapisu w języku obcym nie stanowi trudności. Druga część znaku spornego - słowo homme, jest oddzielona naturalnym sposobem artykulacji od jego pierwszej części. Kolegium przyjęło, że słowo homme oznacza mężczyznę, a co podkreślał sprzeciwiający, słowo to jest używane na jego produktach, pełniąc funkcję informacyjną i wskazuje na przeznaczenia tak oznaczanych towarów dla mężczyzn. Wobec powyższego uprawnione jest przyznanie, że w spornym znaku towarowym CHANELHOMME znajduje się w całości znak, który jest objęty rejestracją trzech znaków towarowych wnoszącego sprzeciw. Tę okoliczność - inkorporacji znaku wcześniejszego w znaku późniejszym - podniósł wnoszący sprzeciw.

W zakresie renomy znaków na które powołał się sprzeciwiający, Kolegium ustaliło, że uprawniony nie zakwestionował renomy znaku towarowego [...] CHANEL stwierdzając, że "oczywistym jest iż CHANEL jest znakiem renomowanym szczególnie (...) wśród wyrobów takich jak kosmetyki i wyroby perfumeryjne (...)" akta, k. 94. Okoliczność ta, w ocenie Kolegium Orzekającego powoduje, co wynika z zasad postępowania kontradyktoryjnego, iż pomimo ciężaru udowodnienia okoliczności faktycznych i prawnych związanych z renomą znaku towarowego przez sprzeciwiającego, nie muszą być dowodzone te okoliczności, które zostały przyznane przez przeciwnika sporu - tak jak w sprawie niniejszej (analogicznie do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 12 sierpnia 2008 roku, sygn. VI SA/Wa 197/08).

W związku z powyższym, oceniając podobieństwo spornego znaku towarowego do wcześniejszych znaków towarowych, Kolegium Orzekające wzięło pod uwagę, iż wcześniejsze znaki towarowe są renomowane i posiadają wysoką zdolność odróżniającą wynikającą z długotrwałego używania, stopnia rozpoznawalności wśród odbiorców. Są to czynniki, które muszą być uwzględnione w ocenie prawdopodobieństwa pomyłki. Zatem, im więcej znamion odróżniających ma wcześniejszy znak, tym większe jest prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd. Takie stanowisko jest zgodne z orzeczeniem Trybunału Sprawiedliwości wydanym w sprawie Sabel vs Puma, C-251/95, pkt 24 (w: Własność przemysłowa orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich i Sądu Pierwszej Instancji, wprowadzenie i redakcja Ryszard Skubisz, Wyd. I Zakamycze 2004r., str. 120). Ponadto, również w świetle orzecznictwa europejskiego znaki charakterystyczne albo jako takie albo ze względu na uznanie jakim się cieszą na rynku, podlegają szerszej ochronie niż znaki o mniejszej liczbie znamion wyróżniających (jak w wyroku ww. Trybunału, w sprawie znaków Canon vs Cannon, C-39/97, pkt 18 (w: Własność przemysłowa orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich i Sądu Pierwszej Instancji, wprowadzenie i redakcja Ryszard Skubisz, Wyd. II Zakamycze 2006r., str. 51).

Jednocześnie uprawniony nie zgodził się z możliwością unieważnienia spornego prawa ochronnego na znak towarowy CHANELHOMME [...], który jest przeznaczony do oznaczania usług w klasach 38 i 42. Zdaniem uprawnionego, w świetle przepisu art. 132 ust. 2 pkt 3 p.w.p. - będącego postawą przedmiotowego sprzeciwu pomiędzy przeciwstawionymi znakami towarowymi nie zachodzi podobieństwo czy też identyczność w zakresie towarów lub usług. Skoro zatem uprawniony przyznał renomowany charakter znaku wnoszącego sprzeciw, to konsekwentnie, zgodnie z wyżej przedstawionym stanowiskiem doktryny i orzecznictwa, należy przyjąć, że znak renomowany korzysta z szerszej ochrony, to jest z ochrony wykraczającej poza ramy specjalizacji związanej z rejestracją takiego znaku. Zatem w takim wypadku okoliczność, iż sporny znak towarowy nie obejmuje ochroną towarów w klasie 3 nie powoduje ograniczenia ochrony renomowanego znaku towarowego. Jest to zgodne z brzmieniem przepisu art. 132 ust. 2 pkt 3 p.w.p., w którym ustawodawca eliminuje z udzielenia ochrony znaku towarowego dla jakichkolwiek towarów jeżeli jest on identyczny lub podobny do znaku renomowanego. Z powołanego wyżej stanowiska doktryny i orzecznictwa wynika również, że właściciel znaku renomowanego powinien wykazać związek pomiędzy renomowanym znakiem towarowym i późniejszym znakiem towarowym, co skutkuje negatywnie dla znaku renomowanego, w szczególności ma szkodliwy wpływ na odróżniający charakter znaku renomowanego (wyrok Sądu I Instancji z dnia 6 lutego 2007r., w sprawie znaku TDK, T-477/04). Chodzi zatem o wykazanie takich okoliczności, które potwierdzają, że używanie spornego znaku powoduje następstwa określone w pkt 3 ust. 2 art. 132 p.w.p. - uzyskanie przez uprawnionego nienależnej korzyści, powodowanie szkody w charakterze odróżniającym lub renomie znaku wcześniejszego. Wnoszący sprzeciw, w tym aspekcie sprawy podniósł, że kryteria, wg których ocenia się podobieństwo znaków towarowych znajdują zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Zdaniem wnoszącego sprzeciw, przesyłanie informacji tekstowych za pomocą internetu jest działalnością wykonywaną przez sprzeciwiającego, który w ten sposób reklamuje swoje wyroby, podejmuje działania marketingowe, przy pomocy przesyłanych informacji tekstowych i obrazowych, a sporny znak towarowy zagraża renomie znaków wnoszącego sprzeciw. W tym kontekście można uznać, że rodzaj usług objętych ochroną znaku spornego stanowi dla wnoszącego sprzeciw narzędzie, czy też środek (adekwatny do możliwości technicznych wykorzystywanych przez podmioty gospodarcze działające na konkurencyjnym rynku), dzięki któremu informuje on o swoich towarach oznaczanych znakiem CHANEL, a więc usługi polegającej na przesyłaniu informacji tekstowej i obrazowej za pomocą komputera i tworzenie stron internetowych na zlecenie (klm 38 i 42) opatrywane znakiem towarowym CHANELHOMME mogą prowadzić do powstania wśród odbiorców skojarzenia z renomowanymi znakami towarowymi CHANEL wnoszącego sprzeciw. Wobec powyższego, w ocenie Kolegium Orzekającego, sprzeciwiający wykazał, że okoliczności sprawy potwierdzają zarzut istnienia związku pomiędzy przeciwstawionymi znakami towarowymi, który skutkuje negatywnym wpływem na potencjał renomowanych znaków towarowych. Uwzględniając okoliczności występujące w sprawie, rację należy przyznać także sprzeciwiającemu, który stwierdził, że istnienie spornego znaku towarowego dla usług w klasie 38 i 42, pozbawia sprzeciwiającego jakiejkolwiek kontroli nad znakami, których jest właścicielem (akta, tom II, k.114).

Bez znaczenia, w zakresie rozstrzygania przedmiotowej sprawy pozostaje okoliczność podniesiona przez uprawnionego, że nazwa jego przedsiębiorstwa brzmi: Centrum Handlowej Analizy Neutralnych Elementów Logistyki Hybrydowej Organizacji Motoryzacji Miejskiej Energooszczędnej w skrócie Chanelhomme oraz, że przedsiębiorstwo funkcjonuje wyłącznie lokalnie, a w oparciu o przepis art. 158 p.w.p. sprzeciwiający nie może zakazać się posługiwania się tą nazwą przez inną osobę, o ile ta nazwa nie wprowadza odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów, ponieważ w przedmiotowej sprawie wnoszący sprzeciw żądał zweryfikowania zdolności rejestrowej znaku towarowego CHANELHOMME [...], tym samym przedmiotem sprzeciwu nie była ocena nazwy przedsiębiorstwa uprawnionego czy zakres jej działalności.

Kolegium Orzekające, po dokonaniu ustaleń faktycznych i prawnych, stwierdziło, że sprzeciwiający potwierdził, że istnienie prawa wyłącznego na sporny znak towarowy CHANELHOMME [...], jest niedopuszczalne w świetle treści przepisu art. 132 ust. 2 pkt 3 p.w.p. i jest to podstawa, aby unieważnić prawo ochronne na znak towarowy CHANELHOMME.

Ustalając wysokość zwrotu niezbędnych kosztów postępowania Kolegium oparło się na przepisach art. 98 § 1 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 u.p.w.p. W związku z tym, Kolegium Orzekające na podstawie § 8 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003r., w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (Dz. U. Nr 212, poz. 2076), ustalającego stawkę minimalną w sprawach o unieważnienie (...) prawa ochronnego na skutek złożonego sprzeciwu uznanego przez upoważnionego za bezzasadny jeżeli sprzeciw został złożony przez tego samego rzecznika, na kwotę w wysokości 1200zł, postanowiło przyznać C. z siedzibą w G., S. od M. Z. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "D." z siedzibą w W. kwotę w wysokości 2.000zł (dwa tysiące złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na kwotę tę składa się: 1) 400zł opłaty za sprzeciw oraz 2) 1.600zł opłaty za czynności rzeczniowskie, powiększone o 400zł uwzględniające w sprawie nakład pracy rzecznika.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Pan M. Z. (dalej Skarżący). W skardze domagał się uchylenia przedmiotowej decyzji. W uzasadnieniu wskazał między innymi, że:

W toku całego postępowania podkreślał to, iż znak CHANEL jest renomowany dla wyrobów kosmetycznych i perfumeryjnych, natomiast profil działalności (usługowej w branży grzewczo - sanitarnej) Skarżącego jest zupełnie odmienny od towarów chronionych renomowanymi znakami towarowymi Spółki C. Jest to kwestia o tyle istotna, iż - zgodnie z doktryną – "uprawniony z prawa ochronnego na znak towarowy może zakazać posługiwania się firmą, o ile posługujący się nią podmiot sprzedaje takie same towary bądź usługi i w okolicznościach konkretnej sprawy uznamy takie używanie za sprzeczne z uczciwymi praktykami w przemyśle i handlu" (K. Szczepanowska – Kozłowska, "Używanie firmy jako naruszenie prawa ochronnego na znak towarowy", PPH.2008.10.5). Zacytowane zdanie odnosi się co prawda do konkretnego przypadku naruszenia prawa ochronnego na znak towarowy poprzez używanie firmy, jednakże w drodze analogii jak najbardziej znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie.

Spółka C. w trakcie postępowania niejednokrotnie podkreślała, iż Skarżący wykorzystuje przedmiotowy znak towarowy do oznaczania usług internetowych, rejestrując domeny, które zawierają oznaczenie Chanel, a przez to działa na szkodę spółki. Zdaniem C. szkoda ta miałaby polegać na "osłabieniu pozytywnych jednolitych skojarzeń odbiorców z działalnością oznaczaną oznaczeniem CHANEL używanym bez zgody wnoszącego sprzeciw".

Kolegium Orzekające wydając decyzję w znacznej mierze oparło się na argumentacji spółki C., która z kolei w wielu miejscach oparta była jedynie na hipotezach i przypuszczeniach. Jedno z takich przypuszczeń Kolegium Orzekające powołuje w swoim uzasadnieniu, pisząc, że "jest możliwa sytuacja, w której do uprawnionego zgłasza się osoba trzecia, np. producent gorszej jakości kosmetyków i uprawniony będzie zamieszczał na swojej stronie internetowej oznaczonej spornym znakiem towarowym informacje dotyczące tych kosmetyków lub innego rodzaju towarów, np. papieru toaletowego. Takie działanie uprawnionego zagrażałoby renomie znaku przeciwstawionego i nosiłoby cechy pasożytnictwa." Powoływanie takich argumentów przedstawianych przez pełnomocnika spółki jest niedopuszczalne, a tym bardziej nie do przyjęcia jest powtarzanie ich przez Kolegium orzekające w uzasadnieniu decyzji.

Kolegium Orzekające na str. 9 uzasadnienia decyzji stwierdza, iż Skarżący przyznał, że CHANEL jest znakiem renomowanym szczególnie wśród wyrobów kosmetycznych i perfumeryjnych, w związku z czym Kolegium to zostało "zwolnione" z dowodzenia tych Okoliczności, ponieważ zostały one przyznane przez przeciwnika sporu. Z powyższego wysnuło ono wniosek, że sporny znak towarowy był podobny do wcześniejszych znaków towarowych. Należy jednakże zwrócić uwagę, że Skarżący przyznał jedynie, iż znane są wyroby kosmetyczne CHANEL, co nie zmienia faktu, iż jego działalność wykonywana jest w zupełnie odmiennej branży. Stwierdzenie Skarżącego zostało więc przedstawione w fałszywym kontekście.

Odnosząc się z kolei do kosztów postępowania zasądzonych od Skarżącego na rzecz C., to podkreślić należy, iż - zdaniem Skarżącego - nieuzasadnione jest dodatkowe obciążanie go w sytuacji, gdy był on uprawnionym do znaku towarowego na podstawie wcześniejszej decyzji organu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie ustosunkowując się do argumentów strony skarżącej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Urzędu Patentowego z dnia 20 kwietnia 2011 r. wydana na podstawie art. 246 i 247 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tj. Dz. U. z 2003 r. Nr 119 poz. 1117 ze zm., dalej u.p.w.p.) oraz art. 132 ust. 2 pkt 3 u.p.w.p. oraz art. 98 k.p.c. w zw. z art. 256 ust. 2 u.p.w.p.

Zgodnie z art. 246 ust. 1 u.p.w.p. każdy może wnieść umotywowany sprzeciw wobec prawomocnej decyzji Urzędu Patentowego o udzieleniu prawa ochronnego w ciągu 6 m-cy od opublikowania w Wiadomościach Urzędu Patentowego informacji o udzieleniu prawa. Zgodnie natomiast z art. 247 ust. 2 u.p.w.p. jeżeli uprawniony w odpowiedzi na zawiadomienie podniesie zarzut, że sprzeciw jest bezzasadny, sprawa jest przekazywana do rozstrzygnięcia w postępowaniu spornym.

W myśl zaś art. 255 pkt 9 u.p.w.p. sprawy o unieważnienie prawa ochronnego na skutek złożonego sprzeciwu uznanego przez uprawnionego za bezzasadny Urząd Patentowy rozpatruje w trybie postępowania spornego. Ustawowe warunki wymagane do uzyskania prawa ochronnego z rejestracji znaku towarowego ocenia się wg. przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia tego znaku do zarejestrowania. Przedmiotowy znak towarowy słowny CHANELHOMME [...] został zgłoszony w celu udzielenia ochrony w dniu [...] stycznia 2003 r. tj. w okresie obowiązywania ustawy prawo własności przemysłowej.

Jak wyżej wskazano podstawą unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy CHANELHOMME [...] był art. 132 ust. 2 pkt 3 p.w.p.

W świetle art. 132 ust. 2 pkt 3 p.w.p. nie udziela się prawa ochronnego na znak towarowy identyczny lub podobny do renomowanego znaku towarowego zarejestrowanego lub zgłoszonego z wcześniejszym pierwszeństwem do rejestracji (o ile znak taki zostanie zarejestrowany) na rzecz innej osoby dla jakichkolwiek towarów, jeżeli mogłoby to przynieść zgłaszającemu nienależną korzyść lub być szkodliwe dla odróżniającego charakteru bądź renomy znaku wcześniejszego.

Zdaniem Sądu (podzielającego rozważania zawarte w wyroku WSA z 4 czerwca 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 233/08) z treści powyższego przepisu wynika wyraźnie, że ma on zastosowanie jedynie wówczas jeżeli spełnione są łącznie następujące przesłanki:

- identyczność lub podobieństwo znaków towarowych,

- renoma znaku z wcześniejszym pierwszeństwem,

- szkodliwość dla odróżniającego charakteru lub renomy znaku z wcześniejszym pierwszeństwem lub uzyskanie przez zgłaszającego nienależnej korzyści.

Wszystkie ww. przesłanki muszą być spełnione łącznie, niespełnienie jednej z nich wystarcza dla stwierdzenia braku możliwości zastosowania przepisu art. 132 ust. 2 pkt 3 p.w.p. Zgodnie z orzecznictwem tutejszego sądu, nieodzownym wyjściowym punktem oceny naruszenia renomy znaku jest jego analiza porównawcza ze znakiem spornym. Dopiero bowiem ustalenie, że jest on podobny chociaż w takim stopniu, że może powodować skojarzenia potencjalnych odbiorców, warunkuje kolejny etap badania zmierzający do ustalenia przynajmniej hipotetycznej możliwości naruszenia praw do znaku renomowanego.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie należy uznać, iż w postępowaniu spornym po sprzeciwie przed Urzędem Patentowym RP o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy zasadniczy ciężar dowodu spoczywa na podmiocie wnioskującym o unieważnienie takiego prawa. Jednakże przyznanie renomy znaku przeciwstawionego przez uprawnionego z przedmiotowego znaku zwalnia Urząd od przeprowadzenie rozważań na temat renomy znaku przeciwstawionego, co wynika z zasad postępowania spornego (które w swej istocie jest postępowaniem kontradyktoryjnym) - nie muszą być dowodzone te okoliczności, które zostały przyznane przez przeciwnika sporu.

Wprawdzie z zasady prawdy obiektywnej (wyrażonej w art. 7 k.p.a., uzupełnionej w przepisie art. 77 § 1 k.p.a.) wynika, iż to organ administracji zobowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, poprzez zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, niemniej - w ocenie Sądu - w postępowaniu spornym przed Urzędem Patentowym przyjąć należy, iż obowiązek poszukiwania dowodów ciąży przede wszystkim na stronach postępowania, które w swym dobrze rozumianym interesie powinna wykazywać dbałość o przedstawienie środków dowodowych.

Zdaniem Sądu oznacza to, iż w postępowaniu spornym o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy wymagać należy od wnioskodawcy czynnego udziału w postępowaniu dowodowym, natomiast przyznanie pewnych kwestii przez uczestnika zwalnia organ z ich dowodzenia.

Należy zauważyć, iż w literaturze oraz orzecznictwie również na gruncie ogólnego postępowania administracyjnego przyjmuje się, że strona nie jest zwolniona od obowiązku czynnego udziału w procesie gromadzenia materiału dowodowego, zwłaszcza w sytuacji, gdy nieudowodnienie określonej okoliczności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony (vide: R. Kędziora, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 208 i cyt. tam literatura i orzecznictwo; podobnie /w:/ wyroku NSA z dnia 19 stycznia 2006 r. IIGSK 320/05). Strona przedstawiała w toku postępowania swoje argumenty i dowody.

W zaskarżonej decyzji organ prawidłowo dokonał oceny podobieństwa znaku "Chanelhomme" i przeciwstawionego znaku "Chanel" wskazując, że pierwsza część przedmiotowego znaku "chanelhomme" jest częścią fantazyjną i identyczną z przeciwstawionym znakiem "Chanel". Druga część znaku "Homme" oznacza mężczyznę, sprzeciwiający podkreślił, że słowo to jest przez niego używane na produktach, pełniąc funkcję informacyjną i wskazuje na przeznaczanie tych produktów dla mężczyzn.

W konkluzji organ zauważył, że w znaku Chanelhomme nastąpiła inkorporacja znaku wcześniejszego w znaku późniejszym.

Przechodząc do oceny renomy znaku z wcześniejszym pierwszeństwem należy wskazać, że za podstawową przesłankę uznania znaku towarowego za renomowany traktuje się znajomość znaku przez znaczącą część klientów (tak m.in. wyrok ETS z dnia 14 września 1999 r. w sprawie General Motors, C - 375/97, a także wyroki Sądu Pierwszej Instancji WE z dnia 13 grudnia 2004 r. w sprawie El Corte Ingles, T - 8/03 i z dnia 25 maja 2005 r. w sprawie SPA Finders, T - 67/04). W orzeczeniach tych przyjmuje się, że testem na renomę znaku towarowego, poza znaczącą znajomością znaku jest m.in.: udział znaku towarowego w rynku, intensywność oraz geograficzny zasięg jego używania, intensywność kojarzenia towarów z tym znakiem, wielkość nakładów poniesionych na reklamę i promocję znaku. Chodzi przy tym o renomę w kraju, w którym wystąpiono o ochronę.

Podkreślenia wymaga również fakt, że naruszenie renomy znaku wymaga jej wykazania.

W niniejszej sprawie Urząd Patentowy słusznie odstąpił od badania renomy znaku towarowego [...] Chanel, gdyż uprawniony ze znaku towarowego "Chanelhomme" przyznał, że znak "Chanel" jest znakiem renomowanym (k [...] a/a). Zgodnie z zasadami postępowania kontradyktoryjnego w przypadku przyznania istnienia renomy znakowi przeciwstawionemu przez uprawnionego ze spornego znaku okoliczność ta nie musi być udowodniona przez sprzeciwiającego się.

Nie mniej należy zauważyć, że sprzeciwiający się przedstawił szereg dowodów świadczących o renomie znaku "Chanel" (k [..] – [...] a/a).

Słusznie więc oceniając podobieństwo znaku "Chanelhomme" do znaku "Chanel" organ uznał znak "Chanel" za znak renomowany, zwłaszcza, że przedłożone przez sprzeciwiającego się, dowody na posiadanie renomy przez znak "Chanel" nie zostały zakwestionowane przez uprawnionego.

Należy zauważyć, iż w świetle art. 132 ust. 2 pkt 3 p.w.p., istnienie związku pomiędzy znakami jest przesłanką wstępną do dalszego badania tego, czy rzeczywiście doszło do wyrządzenia szkody lub czy występuje w danej sytuacji czerpanie nienależnych korzyści. Przy czym podkreślić trzeba, że to, iż jeden znak nasunie odbiorcom na myśl inny, nie powoduje automatycznie uszczerbku dla renomy, czy też odróżniającego charakteru tego ostatniego. Innymi słowy związek myślowy nabywców towarów oznaczanych późniejszym znakiem towarowym z wcześniejszym renomowanym znakiem towarowym, jeżeli nawet powstanie, nie prowadzi jeszcze do potwierdzenia zasadności stosowania ww. przepisu. Konieczne jest następnie wykazanie przez uprawnionego z rejestracji znaku renomowanego rzeczywistego istnienia okoliczności wskazanych w tym przepisie. Przy czym wskazać należy, iż Europejski Trybunał Sprawiedliwości dopuszcza wykazanie prawdopodobieństwa powstania szkody (przez osłabienie stopnia zdolności odróżniającej znaku lub jego renomy) lub uzyskania nienależnych korzyści (przez wykorzystanie charakteru odróżniającego lub renomy znaku) (vide: wyrok ETS w sprawie Intel Corporation, C-252/07).

W ocenie Sądu istnieje związek pomiędzy znakami "Chanel" i "Chanelhomme". Uprawniony posiada swój znak zarejestrowany w klasie 38 i 42 tj. usług polegających na przesyłaniu informacji tekstowej i obrazkowej za pomocą komputera i tworzenie stron internetowych na zlecenie. Opatrywanie w/w usług znakiem "Chanelhomme" przez uprawnionego może prowadzić do powstania wśród odbiorców skojarzeń ze znakiem sprzeciwiającego "Chanel" zwłaszcza, że w działalności internetowej używa się znaków w postaci adresów internetowych – domen. Użycie znaku "Chanel" w domenie wiąże się z ryzykiem rozwodnienia znaku i pasożytnictwem.

Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie organ prawidłowo ocenił, że rejestracja spornego znaku towarowego Chanelhomme może powodować, iż przeciętny odbiorca usług opatrzonych tym znakiem może uznać, że ma do czynienia, jeśli nie z identycznym, to co najmniej zbliżonym jakościowo produktem renomowanym, gwarantującym odpowiednią jakość, co oznacza w konsekwencji, że podmiotowa rejestracja może być szkodliwa dla renomy wcześniejszych znaków towarowych Chanel oraz może prowadzić do jej pasożytniczego wykorzystania, w celu uzyskania nienależnych korzyści majątkowych związanych ze sprzedażą usług opatrzonych spornym znakiem.

Nie ma racji skarżący wskazując na fakt, że znak Chanelhomme został zarejestrowany i przeznaczony do oznaczenia usług w klasach 38 i 42, gdy tymczasem znak "Chanel" jest przeznaczony do oznaczania towarów w klasie 3, wobec czego brak jest podobieństwa w zakresie towarów i usług. W przypadku znaku renomowanego z szeroką ochroną, ochrona ta wykraczająca poza zakres specjalizacji. Wobec powyższego nie musi istnieć tożsamość towarów czy usług w przypadku unieważnienia znaku w oparciu o art. 132 ust. 2 pkt 3 u.p.w.p.

Biorąc powyższe pod rozwagę na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.