Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 626/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2020-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 3 ust. 1 pkt 1-3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 28 ust. 3a
journal: Dz.U. 2020 poz 266
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie: sędzia WSA Mirella Łent (spr.) sędzia WSA Tomasz Wójcik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi R. W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od należności z tytułu składek oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu [...]. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął wniosek skarżącego o umorzenie odsetek od należności z tytułu nieopłaconych składek.

Decyzją z dnia [...]. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił skarżącemu umorzenia odsetek w łącznej kwocie [...]zł przypadających od zaległych składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w tym: w kwocie [...]zł od nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne za okres 02/2014-04/2019 w kwocie [...]zł, w kwocie [...]zł od nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 01/2014-04/2019 w kwocie [...]zł oraz w kwocie [...]zł od nieopłaconych składek na Fundusz Pracy za okres 01/2014-04/2019 w kwocie [...]zł.

W wyniku złożenia przez skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...]. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Rozpatrując wniesioną skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 22 stycznia 2020r., sygn. akt I SA/Bd 691/19 uchylił zaskarżoną decyzję. Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja narusza art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020r. poz. 256 ze zm., dalej: "k.p.a.") oraz § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz.U. z 2003r., Nr 141, poz. 1365 ze zm., dalej: "rozporządzenie"). Sąd stwierdził, że nie jest prawidłowa dokonana przez organ ocena ogólnej przesłanki umorzenia należności wynikająca z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Organ formułując z jednej strony jednoznaczne twierdzenia odnośnie stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej skarżącego, nie dokonał w zaskarżonej decyzji analizy tych zagadnień w sposób pozwalający na przyjęcie, że opłacenie składek nie pozbawiłoby jego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Zdaniem Sądu, organ w żaden sposób nie odniósł się do informacji o sytuacji majątkowej skarżącego wynikających ze zgromadzonego materiału dowodowego i nie skonfrontował ich z wartościami minimum socjalnego oraz minimum egzystencji. Sąd wskazał, że rozpoznając ponownie sprawę, organ rozważy, czy egzekwowanie należności ZUS z dochodu i majątku skarżącego może realnie prowadzić do popadnięcia przez niego w ubóstwo, powodujące konieczność korzystania z pomocy społecznej. Nadto organ w sposób wszechstronny rozważy możliwość uwzględnienia słusznego interesu skarżącego, mając na uwadze jego sytuację materialną. Organ weźmie przy tym pod uwagę to, że sytuacja, w której zapłata zaległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspakajania swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa nie jest zgodna zarówno z interesem tego obywatela, jak i z interesem publicznym.

Ponownie rozpatrując sprawę, Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...]. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...].

W uzasadnieniu organ wskazał, że z przedłożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej wynika, że: skarżący jest żonaty; pracuje zarobkowo w FHU D.-T. na podstawie umowy o pracę zawartej na okres od [...]. do [...]. z wynagrodzeniem w wysokości [...] zł netto, ponadto pracuje zarobkowo w D.-T. sp. z o. o. na podstawie umowy o pracę zawartej na okres od [...]. do [...]. z wynagrodzeniem w wysokości [...] zł netto; nie pobiera świadczeń emerytalnych, bądź rentowych; nie posiada dochodu z innych źródeł; nie pobiera świadczeń z Urzędu Pracy; nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej, ani nie korzysta z żadnych innych form pomocy; ponosi stałe, miesięczne wydatki związane z utrzymaniem: z tytułu opłat eksploatacyjnych w wysokości [...] zł, z tytułu kosztów związanych z leczeniem w wysokości [...] zł; prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną M. W., która nie osiąga żadnego dochodu oraz pasierbicą M. P.; posiada zobowiązania finansowe: z tytułu podatków za 2018r. w kwocie [...]zł, które spłaca w miesięcznej racie w wysokości [...] zł, w bankach za 2016r. w kwocie [...]zł, które spłaca w miesięcznej racie w wysokości [...] zł, u osób fizycznych za 2018r. w kwocie [...]zł, które spłaca w miesięcznej racie w wysokości [...] zł, alimentacyjne za 2020r. w kwocie [...]zł, które spłaca w miesięcznej racie w wysokości [...] zł; powyższe zobowiązania skarżący spłaca w wyniku egzekucji komorniczej oraz w ramach dobrowolnych wpłat, łączna, miesięczna kwota spłaty ww. zobowiązań wynosi [...] zł; skarżący posiada działkę rolną o powierzchni [...] zł m2 położoną w miejscowości S. w gminie O.; nie posiada majątku ruchomego, innych praw majątkowych, ani wierzytelności; zobowiązany nie widzi możliwości zmiany sytuacji po załamaniu rynku w wyniku pandemii COVID-19; jako prognozowany sposób uregulowania należności skarżący wskazał: umorzenie części odsetkowej, umorzenie zaległości z tytułu Gwarantowanych Świadczeń Socjalnych, umorzenie zaległości z tytułu ubezpieczenia chorobowego oraz spłatę w formie układu ratalnego zaległości z tytułu ubezpieczenia emerytalnego; poinformował, że przeszedł zabieg plastyki języczka gardłowego i z tego powodu ma przewlekłe problemy z oddychaniem wywołane obrzękiem śluzówki nosa, a ponadto rozpoczął leczenie związane z nadciśnieniem tętniczym; poinformował, że jego łączny dochód wynosi [...] zł; dodał, że alimenty zasądzone wyrokiem Sądu Okręgowego w T. wynoszą [...] zł; wskazał, że posiada z żoną umowę rozdzielności małżeńskiej majątkowej; zaznaczył, że obecnie wobec toczą się niego postępowania komornicze na rzecz zaległości z tytułu alimentów oraz należności wobec matki jego dzieci, w łącznej wysokości [...] zł plus bieżące alimenty; stwierdził, że miesięczne potrącenia z tytułu prowadzonego postępowania egzekucyjnego wynoszą [...] zł.

Analizując informacje zawarte w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, Centralnej Ewidencji Pojazdów oraz Bazie Danych Ksiąg Wieczystych organ podał, że: od [...]. do [...]. zobowiązany prowadził działalność gospodarczą A. C. W. W. R. , w zakresie sprzedaży hurtowej i detalicznej samochodów osobowych i furgonetek; obecnie skarżący jest zgłoszony do ubezpieczeń przez płatnika składek D.-T. sp. z o.o. sp.k. jako pracownik w wymiarze czasu pracy ˝ etatu z podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne za 03-07/2020r. w wysokości [...] zł oraz przez płatnika składek FHU D.-T. D. K. jako pracownik w wymiarze czasu pracy ˝ etatu z podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne za 03-07/2020r. w wysokości [...] zł; żona M. W. jest zgłoszona do ubezpieczeń społecznych przez płatnika składek A. L. sp. z o.o. jako pracownik w pełnym wymiarze czasu pracy z podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne za 05/2020 w wysokości [...] zł, za 06/2020r. w wysokości [...] zł, za 07/2020r. w wysokości [...] zł; żona skarżącego otrzymała również za okres: od 1 do [...]. świadczenie rehabilitacyjne w wysokości [...] zł, od 24 do [...]. świadczenie rehabilitacyjne w wysokości [...] zł, od 1 do [...]. świadczenie rehabilitacyjne w wysokości [...] zł, od 1 do [...]. świadczenie rehabilitacyjne w wysokości [...] zł, od 23 do 31 lipca 2020r. świadczenie rehabilitacyjne w wysokości [...] zł; ponadto żona jest zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego przez płatnika składek S. U. sp. z o.o. jako zleceniobiorca, z podstawą wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 01/2020r. do 07/2020r. w wysokości [...] zł; skarżący jest właścicielem gruntów ornych o powierzchni [...] ha położonych w miejscowości S. (gmina O. , powiat t. ), na niniejszej nieruchomości ZUS dokonał zabezpieczenia hipotecznego; postępowanie egzekucyjne w stosunku do zobowiązanego prowadzi Dyrektor Oddziału ZUS w T.; nastąpił administracyjno-sądowy zbieg egzekucji w postaci zajęcia rachunku bankowego w PKO oraz zajęcia wierzytelności pieniężnej z tytułu nadpłaty podatku przez Naczelnika II Urzędu Skarbowego w T. i Komornika Sądowego, ponadto wystąpił także zbieg egzekucji do rachunku bankowego z Naczelnikiem II Urzędu Skarbowego w T.; Dyrektor Oddziału ZUS w T. został wyznaczony do prowadzenia egzekucji łącznej; zobowiązany kilkukrotnie zwrócił się z wnioskiem o rozłożenie na raty należności z tytułu nieopłaconych składek, ZUS rozpatrzył wnioski pozytywnie, jednak skarżący odstąpił od podpisania umowy; skarżący ponadto zwrócił się o rozłożenie na raty kosztów egzekucyjnych, ZUS rozpatrzył wniosek pozytywnie i wyraził zgodę na rozłożenie na raty kosztów egzekucyjnych.

Wskazując na przesłanki umorzenia należności określone w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020r. poz. 266 ze zm., dalej: "u.s.u.s.") organ podał, że w przypadku skarżącego: przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 nie wystąpiła z przyczyn oczywistych; przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b nie zachodzą, ponieważ nie przedłożono żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że: sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowania upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo upadłościowe, nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 nie zachodzi, ponieważ [...]. skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, jednak: posiada dochód z tytułu wykonywanych dwóch umów o pracę (każda z nich w wykonywana w wymiarze czasu pracy ˝ etatu): u płatnika D.-T. sp. z o.o. s.k. - za ostatnie 3 miesiące zobowiązany osiągał podstawy wymiaru składek w wysokości [...] zł tj. [...] zł netto, jednocześnie u płatnika FHU D.-T. za ostatnie 3 miesiące skarżący osiągał również podstawy wymiaru składek w wysokości [...] zł tj. [...] zł netto; posiada nieruchomość (grunty orne) w miejscowości S. o powierzchni [...] ha, na ww. nieruchomości ZUS dokonał zabezpieczenia na należności z tytułu składek na kwotę [...]zł; skarżący posiada następców prawnych - ma dwie pełnoletnie córki; ZUS nie wyczerpał okresu dochodzenia należności, nie nastąpiło stwierdzenie braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję; przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie wnosi zobowiązany przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 nie zachodzi, ponieważ Naczelnik Urzędu Skarbowego, ani Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję; przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 6 nie zachodzi, ponieważ Dyrektor Oddziału ZUS w T. prowadzi w stosunku do skarżącego postępowanie egzekucyjne; z uwagi na zbieg egzekucji administracyjno-sądowej, Dyrektor Oddziału ZUS w T. został wyznaczony do prowadzenia egzekucji łącznej; prowadzone postępowanie egzekucyjne nie zostało uznane za bezskuteczne, a ZUS nie wyczerpał okresu dochodzenia należności; ponadto ZUS posiada również zabezpieczenie hipoteczne na nieruchomości; w związku z tym nie można jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Odnosząc się do przesłanek umorzenia należności wymienionych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek organ podał, że zgromadzone dowody w trakcie toczącego się postępowania nie wskazują na to, iż zadłużenie powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych. Organ podał, że minimum socjalne dla trzyosobowego gospodarstwa pracowniczego ustalone przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych za I kwartał 2020r. wynosi [...] zł. Dochód w gospodarstwie domowym skarżącego plasuje się na poziomie wyższym od ww. kwoty minimum socjalnego (dochód z tytułu wykonywania pracy wynosi [...] zł brutto, [...] zł netto, czyli łącznie z tytułu obu umów to [...] zł + świadczenie rehabilitacyjne żony w średniej wysokości za ostatnie trzy miesiące w wysokości około [...] zł + świadczenie wychowawcze z programu "500+" żony). W związku z tym organ uznał, że w niniejszej sprawie nie zachodzi ubóstwo i rodzina skarżącego posiada wystarczające środki na pokrycie wykazanych wydatków związanych z utrzymaniem. Skarżący ponadto spłaca swoje inne zobowiązania finansowe. Biorąc pod uwagę wiek strony, wysokość zadłużenia, dochody w gospodarstwie domowym, spłatę innych zobowiązań finansowych oraz zabezpieczenie na nieruchomości - ZUS stoi na stanowisku, że skarżący może spłacać zadłużenie w formie układu ratalnego, a jeśli rozwiązanie takie nie byłoby dla niego satysfakcjonujące to ZUS ma możliwość prowadzenia skutecznej egzekucji z nieruchomości. W kwestii problemów zdrowotnych, organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do uznania, iż zobowiązany jest trwale, całkowicie niezdolny do pracy. Skarżący jest cały czas aktywny zawodowo. Zatem oczywistym jest, że problemy zdrowotne nie uniemożliwiają mu uzyskiwania dochodu. Strona nie powołała się również na konieczność sprawowania opieki nad ciężko chorym członkiem rodziny. W związku z powyższym,

w niniejszej sprawie nie ma zastosowania przesłanka ciężkiej choroby dłużnika lub sprawowania opieki nad ciężko chorym członkiem rodziny całkowicie uniemożliwiające uzyskiwanie dochodu. Jeśli zatem nie istnieją szczególne przesłanki natychmiastowego umorzenia zaległości, tj. osobie zobowiązanej nie grozi niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych, niemożność odbudowania majątku po klęsce żywiołowej czy też konieczność sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny, trudno dopatrywać się przesłanek do umorzenia odsetek od nieopłaconych składek.

Końcowo, odwołując się do zagadnienia interesu społecznego organ wskazał, że zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2018r., poz. 1358), od dnia [...]. obowiązuje kwota kryterium dochodowego z pomocy społecznej dla osoby w rodzinie w wysokości [...] zł. Zatem biorąc pod uwagę dochód w gospodarstwie domowym strony, organ stwierdził, że skarżący nie kwalifikowałby się do udzielenia pomocy z Ośrodka Pomocy Społecznej.

W skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia, albo umorzenie należności z tytułu odsetek od nieopłaconych składek przez Sąd. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 28 i art. 83 ust. 4 u.s.u.s. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w toku sprawy, a w szczególności wydanie zaskarżonej decyzji mimo istnienia wystarczających przesłanek do tego, aby umorzyć należności z tytułu odsetek od nieopłaconych składek. W uzasadnieniu skarżący powołał się na trudną sytuację materialną i finansową. W tym zakresie wskazał na znajdującą się w aktach sprawy dokumentację potwierdzającą stan ubóstwa. Zaznaczył, że po opłaceniu wszystkich zobowiązań miesięcznie pozostaje mu na życie [...] zł.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Jednocześnie należy podkreślić, że z art. 153 p.p.s.a. wynika związanie organu oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania. Regulacja ta stanowi swoistą gwarancję przestrzegania przez organy związania orzeczeniem sądu. Bez ścisłego stosowania powołanego przepisu trudno byłoby zapewnić spójność działania systemu władzy państwowej. Dla oceny naruszenia art. 153 p.p.s.a. nie jest zatem istotne, czy organ zgadza się z ocenami sądu i wskazanymi w wyroku zaleceniami dla dalszego rozpoznania sprawy, ale jego obowiązkiem jest ich uwzględnienie i wykonanie. Kwestia, czy przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ podporządkował się wskazaniom sądu i jego ocenie prawnej, stanowi zatem główne kryterium kontroli poprawności nowo wydanego rozstrzygnięcia (ponownej oceny).

W sprawie zapadł już wyrok tut. Sądu z 22 stycznia 2020r., I SA/Bd 691/19, co słusznie zostało odnotowane w zaskarżonej decyzji. W tym wyroku stwierdzono, że nie jest prawidłowa dokonana przez organ ocena ogólnej przesłanki umorzenia należności wynikająca z przytoczonego przepisu § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Organ formułując z jednej strony jednoznaczne twierdzenia odnośnie stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej Skarżącego, nie dokonał w zaskarżonej decyzji analizy tych zagadnień w sposób pozwalający na przyjęcie, że opłacenie składek nie pozbawiłoby jego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, mimo że dysponował w tym zakresie materiałami zgromadzonymi w aktach sprawy. Jednocześnie organ zasugerował, że istnieje możliwość spłaty należności w pełnej wysokości w ramach układu ratalnego, co umożliwi zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych.

Jak wskazał Sąd, zadaniem regulacji zawartej w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz w § 3 ust. 1 rozporządzenia jest zabezpieczenie niezbędnego minimum socjalnego, które pozwoli osobie zobowiązanej funkcjonować w codziennym życiu, dając gwarancję, że podstawowe potrzeby jej oraz jej rodziny będą zaspokojone (por. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2015 r., sygn. akt II GSK 2366/13, publ.: CBOSA). Punktem odniesienia przy ocenie, czy spłata zadłużenia zagraża egzystencji strony, powinna być szczegółowa analiza określonego na ten okres minimum socjalnego oraz minimum egzystencji (por. wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2010 r., sygn. akt II GSK 724/09). W ocenie Sądu organ nie wykazał, że pomimo egzekwowania należności Skarżący będzie w stanie opłacić należności i nie pociągnie to za sobą zbyt ciężkich skutków dla niego. Nie ma wątpliwości, że te ustalenia wymagają odniesienia się do wyników postępowania dowodowego w konkretnej sprawie i nie mogą być oparte na ogólnikach, w szczególności organ powinien wyjaśnić, na czym opiera przekonanie o efektywności egzekucji oraz dlaczego uważa, że w sytuacji finansowej zobowiązanej spłata należności nie pozbawi jej możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (por. wyrok NSA z dnia 10 maja 2017 r., sygn. akt II GSK 5568/16, publ.: CBOSA). Dokonując oceny organ winien zestawić wartość posiadanego majątku oraz wysokość dochodu uzyskiwanego przez Skarżącego z niezbędnymi kosztami jego utrzymania w celu ustalenia, czy jest w stanie faktycznie spłacić istniejące zadłużenie bez niedostatku.

Obecnie WSA doszedł do przekonania, że organ wypełnił obowiązki z art. 153 p.p.s.a. Przede wszystkim należy zaznaczyć, że ponownie rozpoznając sprawę umorzenia zaległości Skarżącego należało wziąć pod uwagę jego sytuację aktualną na moment podjęcia decyzji.

Organ prawidłowo przyjął, że Skarżący jest żonaty, pracuje zarobkowo w FHU D.-T. na podstawie umowy o pracę zawartej na okres od [...]. do [...] r. z wynagrodzeniem w wysokości [...] zł netto, pracuje zarobkowo w D.-T. SP Z O.O. na podstawie umowy o pracę zawarta na okres od [...] r. do [...] r. z wynagrodzeniem w wysokości [...] zł netto, nie pobiera świadczeń emerytalnych, bądź rentowych, nie posiada dochodu z innych źródeł, nie pobiera świadczeń z Urzędu Pracy, nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej, ani nie korzysta z żadnych innych form pomocy, ponosi stałe, miesięczne wydatki związane z utrzymaniem: z tytułu opłat eksploatacyjnych w wysokości [...] zł, z tytułu kosztów związanych z leczeniem w wysokości [...] zł, prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, która nie osiąga żadnego dochodu oraz pasierbicą, posiada zobowiązania finansowe: z tytułu podatków za 2018 r. w kwocie [...]zł, które spłaca w miesięcznej racie w wysokości [...] zł, w bankach za 2016 r. w kwocie [...]zł, które spłaca w miesięcznej racie w wysokości [...] zł, u osób fizycznych za 2018r. w kwocie [...]zł, które spłaca w miesięcznej racie w wysokości [...] zł, alimentacyjne za 2020r. w kwocie [...]zł, które spłaca w miesięcznej racie w wysokości [...] zł; powyższe zobowiązania spłaca w wyniku egzekucji komorniczej prowadzonej przez Komornika Sądowego oraz w ramach dobrowolnych wpłat. Skarżący poinformował, że łączna, miesięczna kwota spłaty ww. zobowiązań wynosi [...] zł; posiada działkę rolną o powierzchni [...] zł m2 położonej w miejscowości S. w gminie O., nie posiada majątku ruchomego, innych praw majątkowych, ani wierzytelności, nie widzi możliwości zmiany sytuacji po załamaniu rynku w wyniku pandemii COVID-19. Przyjęto do oceny fakt, że Skarżący przeszedł zabieg plastyki języczka gardłowego i z tego powodu ma przewlekłe problemy z oddychaniem wywołane obrzękiem śluzówki nosa, a ponadto rozpoczął leczenie związane z nadciśnieniem tętniczym. Łączny dochód wynosi [...] zł, a alimenty zasądzone wyrokiem Sądu Okręgowego w T. wynoszą [...] zł. Skarżący posiada z żoną umowę rozdzielności małżeńskiej majątkowej. Obecnie toczą się postępowania komornicze na rzecz zaległości z tytułu alimentów oraz należności wobec matki dzieci Skarżącego, w łącznej wysokości [...] zł plus bieżące alimenty. Miesięczne potrącenia z tytułu prowadzonego postępowania egzekucyjnego wynoszą [...] zł. Organ oparł się na danych wygenerowanych z systemu informatycznego oraz rejestrów centralnych i przyjął, że od [...] r. do [...] r. Skarżący prowadził działalność gospodarczą A. C. W., W. R., w zakresie sprzedaży hurtowej i detalicznej samochodów osobowych i furgonetek; obecnie jest zgłoszony do ubezpieczeń przez płatnika składek D.-T. SP. Z O.O. SP. K. jako pracownik w wymiarze czasu pracy Vi etatu z podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne za 03-07/2020 r. w wysokości [...] zł oraz przez płatnika składek F.H.U. "D.-T." D. K. jako pracownik w wymiarze czasu pracy części etatu z podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne za 03-07/2020 r. w wysokości [...] zł. Żona jest zgłoszona do ubezpieczeń społecznych przez płatnika składek A. L. SP. Z O.O. jako pracownik w pełnym wymiarze czasu pracy z podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne za 05/2020 w wysokości [...] zł, za 06/2020 r. w wysokości [...] zł, a za 07/2020 r. w wysokości [...] zł; Pani W. otrzymała również za okres: od 1 do [...] r. świadczenie rehabilitacyjne w wysokości [...] zł, od 24 do [...] r. świadczenie rehabilitacyjne w wysokości [...] zł, od 1 do [...] r. świadczenie rehabilitacyjne w wysokości [...] zł, od 1 do [...] r. świadczenie rehabilitacyjne w wysokości [...] zł, od 23 do 31 lipca 2020 r. świadczenie rehabilitacyjne w wysokości [...] zł i do ubezpieczenia zdrowotnego przez płatnika składek S. U. SP. Z O.O. jako zleceniobiorca, z podstawą wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 01/2020 r. do 07/2020 r. w wysokości [...] zł.

Skarżący jest właścicielem gruntów ornych o powierzchni [...] ha położonych w miejscowości S. (gmina O., powiat t., na której organ dokonał zabezpieczenia hipotecznego.

Postępowanie egzekucyjne w stosunku do Skarżącego prowadzi Dyrektor Oddziału ZUS w T.; nastąpił administracyjno-sądowy zbieg egzekucji w postaci zajęcia rachunku bankowego w PKO oraz zajęcia wierzytelności pieniężnej z tytułu nadpłaty podatku przez Naczelnika II Urzędu Skarbowego w T. i Komornikiem Sądowym, ponadto wystąpił także zbieg egzekucji do rachunku bankowego w SANTANDER Banku z Naczelnikiem II Urzędu Skarbowego w T.; Dyrektor Oddziału ZUS w T. został wyznaczony do prowadzenia egzekucji łącznej. Skarżący kilkukrotnie zwrócił się z wnioskiem o rozłożenie na raty należności z tytułu nieopłaconych składek; co Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozpatrzył pozytywnie, jednak Skarżący odstąpił od podpisania umowy.

Oceniając powyższe WSA stwierdził, że Skarżący nie zaprzeczył tym okolicznościom, mają one odzwierciedlenie w materiale dowodowym, w szczególności oświadczeniu złożonym przez samego Skarżącego i organ słusznie je przyjął do oceny. Natomiast ocena Skarżącego zawarta w skardze opiera się na odmiennym stwierdzeniu opartym o te same okoliczności, że jest on w ubóstwie.

Tymczasem organ prawidłowo wskazał na zapisy prawa, z których wynika, że zgodnie z art. 28 ust. 2 z zastrzeżeniem art. 30 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020r. poz. 266 ze zm., dalej: "u.s.u.s."). należności z tytułu składek (w tym także odsetki za zwłokę, koszty upomnienia, opłata dodatkowa) mogą być umarzane tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki wystąpienia całkowitej nieściągalności zostały określone w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. Całkowita nieściągalność ma miejsce wówczas, gdy: 1. zobowiązany zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, 2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2020 r., poz. 1228), 3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r. poz. 1325), 4.nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, 4a. wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, 4b. nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym, 5. Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, 6. jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Rację ma organ twierdząc, iż przytoczone powyżej przesłanki stanowią zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności. Spełnienie którejkolwiek z przesłanek automatycznie nie powoduje podjęcia decyzji o umorzeniu należności, ponieważ przepisy art. 28 ust. 3 u.s.u.s. określają jedynie warunki, w których zaległości mogą być umorzone.

Bezspornie przesłanka wymieniona w art. 28 pkt 1 nie wystąpiła z przyczyn oczywistych; przesłanki określone w art. 28 pkt 2, 4 i 4b nie zachodzą, ponieważ nie przedłożono żadnych dokumentów, z których wynikałyby okoliczności tam wskazane, przesłanka wymieniona w art. 28 pkt 3 nie zachodzi, ponieważ [...] r. Skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, jednak: Skarżący posiada dochód z tytułu wykonywanych dwóch umów o pracę, nieruchomość (grunty orne) w miejscowości S. o powierzchni [...] ha oraz następców prawnych a ZUS nie wyczerpał okresu dochodzenia należności, nie nastąpiło stwierdzenie braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Przesłanka określona w art. 28 pkt 4a u.s.u.s. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ wysokość nieopłaconych należności, o których umorzenie Skarżący wnosi przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; przesłanka wymieniona w art. 28 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi, ponieważ ani Naczelnik Urzędu Skarbowego, ani Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję; przesłanka opisana w art. 28 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi, ponieważ Dyrektor Oddziału ZUS w T. prowadzi postępowanie egzekucyjne; z uwagi na zbieg egzekucji administracyjno-sądowej, Dyrektor Oddziału ZUS w T. został wyznaczony do prowadzenia egzekucji łącznej; a prowadzone postępowanie egzekucyjne nie zostało uznane za bezskuteczne. ZUS nie wyczerpał okresu dochodzenia należności i posiada zabezpieczenie hipoteczne na nieruchomości; w związku z tym nie można jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

WSA stwierdza, że organ nie tylko prawidłowo przytoczył podstawę prawną, ale i ją zastosował. Skarżący, jak wcześniej wskazano, nie podważył przyjętych jako istotne okoliczności faktycznych dotyczących sytuacji określonej w powyższych przepisach. Rację zatem ma organ stojąc na stanowisku, że przesłanki, o jakich mowa w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. nie wystąpiły.

Natomiast zgodnie z art. 28 ust. 3a w związku z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz.U. z 2003r., Nr 141, poz. 1365 ze zm., dalej: "rozporządzenie"), należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. ZUS może umorzyć wskazane należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie ich opłacić, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Jak widać w zapisach tych nie chodzi o to, jak Skarżący subiektywnie ocenia swą sytuację majątkową.

W zaskarżonej decyzji prawidłowo i szeroko oceniono sprawę pod kątem zastosowania art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Organ wykazał, że pomimo egzekwowania należności Skarżący będzie w stanie opłacić należności i nie pociągnie to za sobą zbyt ciężkich skutków dla niego. Odniósł się do wyników postępowania dowodowego w sprawie wyjaśnił, na czym opiera przekonanie o efektywności egzekucji oraz dlaczego uważa, że w sytuacji finansowej zobowiązanego spłata należności nie pozbawi go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Prawidłowo zestawił wartość posiadanego majątku oraz wysokość dochodu uzyskiwanego przez Skarżącego z niezbędnymi kosztami jego utrzymania w celu ustalenia, czy jest w stanie faktycznie spłacić istniejące zadłużenie bez niedostatku.

Analizując warunki umorzenia określone w § 3 ust. 1 rozporządzenia należy stwierdzić, że nie zostały spełnione przesłanki określone w pkt. 1-3, gdyż Skarżący nie wykazał, że choruje na przewlekłą chorobę jak również nie ciążył na nim obowiązek sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiając go uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (§ 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia). Dolegliwości wskazane przez Skarżącego, na co trafnie zwrócił organ uwagę, nie ograniczają go w możliwości uzyskiwania dochodu, a tym samym nie rzutują na jego stan majątkowy, czego dowodzi zatrudnienie w D.-T. Sp. z o.o. Sp.k. oraz w FHU D.-T..

Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, w tym dowody przedłożone, nie wskazywały na wystąpienie przesłanki związanej z poniesieniem strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić Skarżącego możliwości dalszego prowadzenia działalności (§ 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia). Trafnie zatem organ przyjął, że ww. przesłanka nie wystąpiła.

Prawidłowo organ przeanalizował również zgromadzone dowody pod kątem wystąpienia przesłanki związanej z możliwością pozbawienia Skarżącego - w wyniku opłacenia należności z tytułu składek - możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia). Sąd nie znajduje podstaw do zakwestionowania prawidłowości ustaleń poczynionych w zaskarżonej decyzji w tym zakresie. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ZUS ustalił, że Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną oraz pozostającą na ich utrzymaniu pasierbicą, a łączny dochód rodziny, na który składają się ustalone przez organ: wynagrodzenie Skarżącego ze stosunku pracy, świadczenie rehabilitacyjne jego żony oraz przysługujące jej świadczenie wychowawcze w zestawieniu z wykazanymi wydatkami nie prowadzą do sytuacji, w której można zasadnie twierdzić, że Skarżący popadł w stan o jakim m owa w podanych przepisach. Wniosek ten oparto także dokonując analizy powyższych dochodów konfrontując ich wysokość z minimum socjalnym przyjętym dla trzyosobowego gospodarstwa pracowniczego za I kwartał 2020 r. przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych.

Organ badając sytuację majątkową Skarżącego wskazał także na fakt, że jest on właścicielem gruntu rolnego o powierzchni [...] ha.

Ustalono również bezspornie, że Skarżący nie korzysta ze środków pomocy społecznej i o taką pomoc się nie ubiegał. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że taka okoliczność prowadzi do wniosku, że sytuacja Skarżącego nie jest na tyle trudna, aby spłata zadłużenia, której obecnie dokonuje, pozbawiała jego rodzinę środków do życia. Oczywiście nie jest to okolicznością przesądzającą o wystąpieniu przesłanek po jego stronie, ale jedną z wielu okoliczności, które zostały wyważone przez organ w niniejszej sprawie, wskazujących łącznie, że Skarżący nie znajduje się w sytuacji, uzasadniającej skorzystanie z najdalej idącej ulgi w spłacie zaległości z tytułu zobowiązań publicznoprawnych,

W kontekście powyższych uwag podkreślić należy, że z treści przywołanej regulacji (art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust.1 pkt 1-3 rozporządzenia) wynika, że to zobowiązany ma wykazać przesłanki uzasadniające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Wykazanie tych okoliczności, a nie tylko ich wskazanie, oznacza, że to zobowiązany ma udowodnić te okoliczności. Konstrukcja tego przepisu nie wyklucza wprawdzie realizacji ciążącej na organie administracyjnym zasady prawdy materialnej, niemniej jednak w sposób istotny modyfikuje pozycję procesową strony postępowania administracyjnego aktywizując ją do czynnego udziału w postępowaniu dowodowym celem wykazania przesłanek określonych w § 3 ust. 1 rozporządzenia (por. wyrok z dnia 5 marca 2019r., sygn. akt I GSK 3467/18, publ.: CBOSA). W konsekwencji, to strona powinna wykazać konkretne okoliczności, o których mowa w § 3 ust. 1 rozporządzenia. W ocenie Sądu Skarżący nie wykazał, że odmowa przyznania wnioskowanej ulgi stanowi dla niego zagrożenie dla zabezpieczenia niezbędnego minimum socjalnego albo, że dalsze dochodzenie istniejącego zadłużenia pozbawi go środków do życia. Uregulowanie zadłużenia stanowi obciążenie budżetu domowego, ale powstanie kwoty zaległości jest wynikiem niewywiązywania się z obowiązku publicznoprawnego na przestrzeni kilku lat. Uwolnienia od długu jest możliwe w razie wykazania, że ze względu na stan majątkowy i sytuację osobistą zobowiązany nie jest w stanie opłacić tych należności bez wywarcia dla niego i jego rodziny zbyt ciężkich skutków, których przykładowe wyliczenie zawarto w § 3 ust. 1 rozporządzenia; czego Skarżący nie uczynił.

Odnosząc się do analizy sytuacji majątkowej Skarżącego należy zauważyć, że nie przesądzają o niej tylko środki pieniężne, którymi zobowiązany dysponuje, ale także majątek nieruchomy. W związku z tym uprawnione jest twierdzenie organu, że natychmiastowa rezygnacja przez ZUS z należności nie znajduje uzasadnienia w świetle regulacji ustawowych i rozporządzenia. W ocenie Sądu, dokonując powyższej analizy, stanowisko organu w przedmiotowej sprawie nie narusza prawa, a podjęte negatywne dla Skarżącego rozstrzygnięcie nie może być uważane za dowolne. Podsumowując podkreślić należy, że umorzenie należności zawsze powinno wynikać z zaistnienia wyjątkowych okoliczności wyłączających możliwość ich uregulowania przy dołożeniu starań przez zobowiązanego. W świetle treści powołanych wyżej przepisów, dokonana przez organ ocena sytuacji majątkowej Skarżącego, nie nosi cech dowolności. Argumentacja uzasadnienia zaskarżonej decyzji jest logiczna i przekonywująca.

Powyższa ocena jest zgodna z tą, jaką wyraził tut. Sąd w wyroku z 1 grudnia 2020r., I SA/Bd 584/20, w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie [...]zł.

Organ w zaskarżonej decyzji uznał, iż skoro nie istnieją szczególne przesłanki natychmiastowego umorzenia zaległości, tj. osobie zobowiązanej nie grozi niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych, niemożność odbudowania majątku po klęsce żywiołowej czy też konieczność sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny - tak jak w sytuacji faktycznej Skarżącego, trudno dopatrywać się przesłanek do umorzenia odsetek od nieopłaconych składek.

W ocenie WSA jest to wniosek prawidłowy.

Organ prawidłowo zawarł w decyzji stwierdzenie, że minimum socjalne dla trzyosobowego gospodarstwa pracowniczego ustalone przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych za I kwartał 2020 r. wynosi [...] zł. Dochód w gospodarstwie domowym plasuje się na poziomie wyższym od ww. kwoty minimum socjalnego (dochód z tytułu wykonywania pracy wynosi [...] zł brutto, [...] zł netto, czyli łącznie z tytułu obu omów [...] zł + świadczenie rehabilitacyjne żony w średniej wysokości za ostatnie trzy miesiące w wysokości około [...] zł + świadczenie wychowawcze z programu "500+" żony). Skarżący spłaca swoje inne zobowiązania finansowe.

Decyzji nie można odmówić tego, że organ poszerzył argumentację, na jakiej oparł swe wnioski.

Ocenił problemy zdrowotne Skarżącego, zabieg plastyki języczka gardłowego oraz leczenie związane z nadciśnieniem tętniczym. Była to ocena mająca uzasadnienie w przepisach prawa. Organ oparł się przy tym na aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych.

Zatem mając na względzie powyższe oraz art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.