Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 72/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2020-08-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1b , art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ;
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Alicja Jaszczak - Sikora Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) sędzia WSA Tadeusz Lipiński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]","[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego - uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku


UZASADNIENIE

A. K. (dalej jako: "strona", "skarżąca"), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika następujący stan faktyczny sprawy:

Wnioskiem z dnia "[...]" r., strona zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem – M. Z.

Decyzją z dnia "[...]", Burmistrz Miasta i Gminy "[...]" odmówił przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki ojcem M. Z., legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W treści uzasadnienia decyzji organ wskazał, że z przedłożonej dokumentacji wynika, że M. Z. jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym i niezdolną do samodzielnej egzystencji - Orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z dnia "[...]"r. W toku przeprowadzonego postępowania ustalono, że strona jest spokrewniona w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, nie posiada ustalonego prawa do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej

i innego świadczenia emerytalno - rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, nie ma ustalonego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, nie jest zatrudniona i nie wykonuje innej pracy zarobkowej. Wskazano, że z przedłożonego do wniosku Orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z dnia "[...]" nie wynika, od kiedy powstała niepełnosprawność M. Z. Organ pierwszej instancji powołał treść art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2220), dalej jako: "u.ś.r." i wskazał, przepis ten jednoznacznie wskazuje, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki nie posiada niepełnosprawności powstałej do 18 lub 25 roku życia. Powyższy zapis należy do przepisów o charakterze bezwzględnie obowiązującym, który nie przewiduje przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na zasadzie tzw. uznania administracyjnego.

Po rozpatrzeniu odwołania strony od decyzji organu pierwszej instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, zaskarżoną decyzją z dnia "[...]", utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie, organ odwoławczy wskazał, że

z wywiadu środowiskowego wynika, iż M. Z. jest osobą niepełnosprawną, po dwóch udarach, wymagającą opieki osoby drugiej. Ma problemy w poruszaniu się, ma afazję, nie mówi, porozumiewa się za pomocą gestów. Nie jest sam w stanie zadbać

o własne potrzeby. Jego żona jest po operacji dwóch bioder, ma problemy

z poruszaniem się, nie może wykonywać wielu prac fizycznych, potrzebuje rehabilitacji

i usprawnienia, który to proces jest długi. Jedyną osobą, która może sprawować opiekę nad obojgiem rodziców jest córka A. K. Wskazano, że strona jest córką M. Z., jest osobą na której zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2019 r., poz. 2086 z późn. zm.), dalej jako: "k.r.o."), ciąży obowiązek alimentacyjny wobec ojca.

Wskazano też na treść art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., zgodnie, z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Podkreślono, że żona M. Z. – E. Z., nie legitymuje się orzeczeniem znacznym stopniu niepełnosprawności, co wyklucza możliwość przyznania stronie rzeczonego świadczenia. Ma ustalony umiarkowany stopień niepełnosprawności okresowo - do dnia 30 września 2022 roku. Organ odwoławczy zacytował szeroko uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 297/13 i stwierdził, że M. Z. pozostaje w związku małżeńskim z E. Z., która ma ustalony umiarkowany stopnień niepełnosprawności, nie wymaga opieki, a więc opiekę tę może sprawować nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem. W świetle powyższych ustaleń, Kolegium nie rozważało spełnienia przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1 b u.ś.r., o której mowa w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji.

W powołanej na wstępie skardze do tut. Sądu skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku

z opieką nad ojcem.

Wskazała, że na jej mamie E. Z. jako małżonce spoczywa obowiązek opieki nad mężem, ale po trzech operacjach na stawy biodrowe jej sprawność fizyczna jest bardzo ograniczona. Z tego tytułu ma umiarkowany stopień niepełnosprawności. Po operacjach pojawiły się również inne dolegliwości i nie radzi sobie ona z niektórymi czynnościami.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 z późn. zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.

z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność

z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi

i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej do Sądu decyzji stanowią przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. - świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce lub ojcu 2) opiekunowi faktycznemu dziecka 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny

i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Jak stanowi art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie to przysługuje jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Ponadto zauważyć należy, iż zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje

w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Istotą sporu pomiędzy rozstrzygającym sprawę organem drugiej instancji,

a skarżącą jest zagadnienie, czy dopuszczalna była w świetle przepisów ustawy

o świadczeniach rodzinnych odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego córce (skarżąca) z tytułu rezygnacji z pracy w związku z opieką nad niepełnosprawnym

w znacznym stopniu ojcem, w sytuacji, gdy wymagający opieki ojciec skarżącej pozostaje w związku małżeńskim, a jego żona nie legitymuje się orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, dokonując wykładni przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. nie można poprzestać na jego literalnym brzmieniu. Należy opowiedzieć się za funkcjonalną wykładnią powyższego przepisu i dopuścić –

w niektórych przypadkach obiektywnej niezdolności małżonka do alimentacji (w formie zapewnienia opieki) drugiego znacząco niepełnosprawnego małżonka – możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego innej osobie, z kręgu osób wymienionych

w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.

Sąd podziela poglądy orzecznictwa sądów administracyjnych, zgodnie z którymi "w procesie wykładni prawa (...) sądowi nie wolno ignorować wykładni systemowej lub funkcjonalnej, poprzez ograniczenie się wyłącznie do wykładni językowej pojedynczego przepisu. Może się bowiem okazać, że sens przepisu, który wydaje się językowo jasny, okaże się wątpliwy, gdy skonfrontujemy go z innymi przepisami lub weźmiemy pod uwagę cel regulacji prawnej." (zob. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2014 r. sygn. II FSK 381/12).

Z unormowań zawartych w art. 17 ust. 1, 1a u.ś.r. wynika, że okoliczność sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz rezygnacja z tego powodu z zatrudnienia to warunki konieczne do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie są to jednak warunki jedyne. Z woli ustawodawcy prawo to bowiem może przysługiwać tylko osobie, na której ciąży względem osoby wymagającej opieki obowiązek alimentacyjny. Zatem wyjaśnić należy, że stosownie do art. 128 k.r.o., obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny), obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ustala przy tym kolejność zobowiązanych. W związku z tym, obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi, lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami (art. 132 k.r.o.). Przy czym, nie można pomijać, że w świetle przepisów Kodeksu rodzinnego

i opiekuńczego, obowiązek alimentacyjny małżonka (w stosunku do współmałżonka) jest pierwszoplanowy i wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych, co wynika

z treści art. 23, art. 27 art. 60 § 1-3, art. 61, art. 130 k.r.o.

Podsumowując powyższe, stwierdzić należy, że obowiązek alimentacyjny obciąża najpierw małżonka, a następnie krewnych w linii prostej i rodzeństwo. Przy tym, wobec wszystkich działa zasada, że obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi, lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami.

W ocenie Sądu, nie powinno budzić wątpliwości, że w sytuacji, gdy małżonek,

w szczególności schorowany, nie jest w stanie opiekować się drugim niepełnosprawnym w stopniu znacznym, niezdolnym do samodzielnej egzystencji małżonkiem, to zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym obowiązek opieki prawnie, a nie tylko na zasadzie słuszności, przechodzi na krewnych, w szczególności dzieci (zstępnych).

Przenosząc powyższe na proces wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., a także na realia niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż przepis ten uchybia konstytucyjnej zasadzie równości (art. 32 ust. 1 Konstytucji) w zakresie, w jakim wyklucza z kręgu uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego te osoby rezygnujące z aktywności zawodowej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad znacząco niepełnosprawnym członkiem rodziny pozostającym w związku małżeńskim, gdy małżonek niepełnosprawnego obiektywnie nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi opieki. Dochodzi bowiem wówczas do sytuacji, że na opiekuna przechodzi – w rozumieniu art. 132 k.r.o. – prawny obowiązek alimentacyjny, jednak ten, chociażby rezygnował z zatrudnienia w celu opieki (np. nad rodzicem), pomocy od Państwa nie otrzymałby.

W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, że pozostawanie w związku małżeńskim przez osoby wymagające opieki nie może być uważane za przesłankę odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdy małżonek obowiązany do sprawowania opieki nie jest obiektywnie zdolny tego obowiązku wypełnić, a zrealizować tę pomoc jest w stanie - w zastępstwie współmałżonka nie mającego takiej możliwości - osoba zobowiązana do alimentacji w dalszej kolejności (zob. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 1622/15, wyrok NSA

z dnia 11 stycznia 2017r o sygn. akt I OSK 1113/15, , wyrok WSA w Rzeszowie

z dnia 24 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 522/19, wyrok WSA w Białymstoku

z dnia 11 października 2012 r.,sygn. akt II SA/Bk 642/12 i z dnia 4 kwietnia 2013 r. sygn. II SA/Bk 987/12; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 8 marca 2012 r., sygn. akt

IV SA/Wr 848/11; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Po 242/12, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 22 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Ol 1391/12 – dostępne na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Pogląd ten jest o tyle usprawiedliwiony, gdyż niepełnosprawność i jej stopnie dotyczą sprawności organizmu osoby badanej, a nie jej zdolności do opieki nad innymi. Trudno więc zaprzeczyć, że jest wiele takich osób-małżonków, zwłaszcza posiadających lekkie lub umiarkowane stopnie niepełnosprawności, które z trudnością same są w stanie funkcjonować, a w sposób jednoznaczny nie są w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi opieki nad drugim znacząco niepełnosprawnym, czyli niezdolnym do samodzielnej egzystencji, małżonkiem. Wówczas obowiązek opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym przechodzi na kolejnego członka rodziny zgodnie z art. 132 k.r.o. i ten – jeżeli wywiązuje się ze swego obowiązku, a w tym celu rezygnuje z zatrudnienia – powinien mieć dostęp do świadczenia pielęgnacyjnego.

Jak wynika z akt sprawy, E. Z. – małżonka niepełnosprawnego

w stopniu znacznym M. Z. - posiada orzeczenie stwierdzające jej niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym. Zwrócić należy uwagę, że definicja znacznego stopnia niepełnosprawności różni się od definicji stopnia umiarkowanego zdolnością do samodzielnej egzystencji. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 426), do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą,

w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób

w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zgodnie zaś z art. 4 ust. 2 ww. ustawy - do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych. Pomimo, że współmałżonek osoby wymagającej opieki nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale ze względów obiektywnych (głównie zdrowotnych), nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi alimentacyjnemu, to aktywuje się rzeczony obowiązek innych osób,

o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., na których ciąży obowiązek alimentacyjny

(z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności) - tj. krewnych w linii prostej (zstępnych przed wstępnymi) oraz rodzeństwa (po wstępnych), którzy zdołają go efektywnie wypełnić.

W związku z tym, w rzetelnie i prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym zachodzi konieczność jednoznacznej oceny, czy obiektywnie zachodzi, czy nie - brak zdolności małżonka do sprawowania opieki nad niepełnosprawnym współmałżonkiem, zaś oceny tej można dokonać, kierując się zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego.

Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie zarówno w wypadku organu pierwszej jak i drugiej instancji doszło naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Organ drugiej instancji niedostatecznie wnikliwe ustalił i przeanalizował wszystkie istotne okoliczności sprawy. Nie można bowiem z góry przyjąć, jak uczynił to ten organ, że tylko współmałżonek niepełnosprawny w stopniu znacznym, nie jest zdolny do sprawowania opieki nad małżonkiem tego wymagającym. Nie ulega wątpliwości, że matka skarżącej nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W świetle aktualnie zgromadzonego materiału dowodowego istnieją uzasadnione wątpliwości co do tego, czy faktycznie matka skarżącej jest

w stanie sprawować opiekę nad swoim mężem. Kwestia ta powinna być przedmiotem analizy w ponownie przeprowadzonym postępowaniu. W drodze wykładni funkcjonalnej i systemowej, z uwzględnieniem zasad konstytucyjnych (zasady równości - art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, zasady sprawiedliwości społecznej - art. 2 Konstytucji RP, zasady ochrony i opieki nad rodziną w ogólności - art. 18 Konstytucji RP, zasady szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej - art. 71 ust. 1 Konstytucji RP), istotne będzie ustalenie, czy matka skarżącej z uwagi na swój stan zdrowia, wiek i rodzaj schorzeń, jest w stanie sprawować pełną i efektywną opiekę nad niepełnosprawnym w znacznym stopniu mężem. Zaniechanie ustaleń w tym zakresie wskazuje na to, że doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się zaś do stanowiska organu pierwszej instancji, że z Orzeczenia Lekarza orzecznika ZUS nie wynika, kiedy powstała niepełnosprawność, a przepis

art. 17 ust. 1b u.ś.r. jednoznacznie wskazuje, że świadczenie nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki nie posiada niepełnosprawności powstałej do 18 lub 25 roku życia, należy stwierdzić, że Sąd nie podziela tego stanowiska.

Jak wynika z treści art. 17 ust. 1b u.ś.r., warunkiem przyznania wnioskowanego świadczenia jest powstanie niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Jednakże wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, iż art. 17 ust. 1b u.ś.r. "w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji." W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Trybunał wskazał, iż kryterium wieku zastosowane w tym przepisie ma charakter dyskryminujący, bo niezasadnie różnicuje uprawnienia podmiotów podobnych - opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych. Przedmiotowy wyrok jest wyrokiem zakresowym, czyli takim, w którym Trybunał Konstytucyjny stwierdza zgodność albo niezgodność z Konstytucją przepisu prawnego w określonym zakresie jego zastosowania. Wyrok ten odnosi się do negatywnego zakresu przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, na co wskazuje zwrot "w zakresie, w jakim różnicuje". Istotą tego rozstrzygnięcia jest uznanie za niezgodne z konstytucyjną zasadą równości pominięcie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego innych osób, niż wskazanych w tym przepisie, przy

czym niekonstytucyjności takiego ograniczenia Trybunał upatruje w zróżnicowaniu

prawa podmiotowego opiekunów osób niepełnosprawnych ze względu na

wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Skutkiem tego wyroku jest zmiana zakresu zastosowania przepisu art. 17

ust. 1b u.ś.r. w zakresie treści w nim ujętej, będącego przepisem szczególnym

w odniesieniu do art. 17 ust. 1 tej ustawy, który określa ogólne przesłanki prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Trybunał Konstytucyjny derogując w powołanym wyżej zakresie przepis art. 17

ust. 1b ustawy nie odroczył utraty jego mocy obowiązującej (art. 190 ust. 3 Konstytucji RP). Skutkiem tego orzeczenia jest stwierdzenie niekonstytucyjności art. 17

ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, i to począwszy od dnia ogłoszenia wyroku. Przedmiotowy wyrok został ogłoszony

w Dzienniku Ustaw RP z dnia 23 października 2014 r. pod poz. 1443 i z tym dniem orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego weszło w życie. Omawiany przepis ustawy -

art. 17 ust. 1b jako niekonstytucyjny w określonym przez wyrok zakresie - nie powinien mieć od tego momentu zastosowania, gdyż Trybunał Konstytucyjny wprost stwierdził jego niekonstytucyjność. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela linię orzeczniczą sądów administracyjnych, które w odniesieniu do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych wnoszących o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego po wyroku Trybunału, dostrzegają jego wpływ na obecną sytuację tych podmiotów i stwierdzają

o konieczności uchylenia decyzji (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego

z dnia 2 sierpnia 2016 r. sygn. akt I OSK 923/16, z dnia 4 listopada 2016 r. sygn. akt

I OSK 1578/16, z dnia 21 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 4020/18, wyrok WSA

w Warszawie z dnia 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1026/14, wyrok

WSA w Olsztynie z dnia 27 sierpnia 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 623/15,

Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl). W niniejszej sprawie zatem organ pierwszej instancji wadliwie uznał, że skarżąca nie może uzyskać przedmiotowego świadczenia z tego względu, że nie można ustalić, czy niepełnosprawność jej ojca powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia albo w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Decyzja wydana została zatem z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Organy powinny zaś, ponownie rozpatrując sprawę, ocenić powyższe okoliczności.

Przy ponownym rozpoznaniu niniejszej sprawy organy powinny mieć uwadze powyższe wskazania i dokonaną przez Sąd ocenę prawną.

Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a

p.p.s.a. , orzekł jak sentencji wyroku.