Wyrok NSA, sygn. akt II SA 1636/98
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1999-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 604  Działalność gospodarcza, w tym z udziałem  podmiotów zagranicznych
Hasła tematyczne: Działalność gospodarcza
Ubezpieczenia
Powołane przepisy: article: art. 10 pkt 4
journal: Dz.U. 1988 nr 41 poz. 324
law: Ustawa z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej.
article: art. 37e ust. 1
journal: Dz.U. 1996 nr 11 poz. 62
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o działalności ubezpieczeniowej.
Teza: Świadczenie usług w dziedzinie ubezpieczeń wymaga zezwolenia Państwowego Urzędu Nadzoru Ubezpieczeń. W związku z tym nie podlega wpisowi do ewidencji działalności gospodarczej.

TEZY

Świadczenie usług w dziedzinie ubezpieczeń wymaga zezwolenia Państwowego Urzędu Nadzoru Ubezpieczeń. W związku z tym nie podlega wpisowi do ewidencji działalności gospodarczej.


UZASADNIENIE

W dniu 5 lutego 1997 r. Ewa S. złożyła wniosek o dokonanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej w zakresie "usługi pomocnicze w stosunku do ubezpieczeń pośrednictwo ubezpieczeniowe w zakresie działalności agencyjnej".

Decyzją z 7 lutego 1997 r. Burmistrz Gminy W. odmówił dokonania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej.

Wojewoda W. decyzją z 3 kwietnia 1998 r. powyższą decyzję utrzymał w mocy.

Na te decyzje Ewa S. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjne go w Warszawie, który wyrokiem z dnia 11 grudnia 1997 r. uchylił decyzje organów obu instancji stwierdzając, iż sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona. Organy administracji obu instancji nie ustaliły jaka jest rzeczywista treść żądania skarżącej, a w szczególności, czy sformułowany przez Ewę S. przedmiot działalności gospodarczej pokrywa się z zakresem działalności o jakim mowa w art. 37e ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o działalności ubezpieczeniowej, czy też chodzi o inną działalność podlegającą wpisowi do ewidencji. Decyzją z dnia 30 lipca 1998 r. burmistrz Gminy W. po ponownym rozpatrzeniu wniosku Ewy S. na podstawie art. 17 pkt 3 w zw. z art. 10 pkt 4 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej odmówił dokonania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej w zakresie "usługi pomocnicze w stosunku do ubezpieczeń pośrednictwo ubezpieczeniowe w zakresie działalności agencyjnej" stwierdzając, iż działalność ta nie podlega wpisowi. Od decyzji tej Ewa S. złożyła odwołanie. Wojewoda W. decyzją z dnia 2 października 1998 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach podał, iż z załączonych przez Ewę S. wyjaśnień wynika, że będzie ona posiadała upoważnienie zakładów ubezpieczeń do stałego zawierania umów, a więc będzie wykonywała czynności agenta ubezpieczeniowego. W tej części działalność ta nie podlega wpisowi do ewidencji działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 37e ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o działalności ubezpieczeniowej agent ubezpieczeniowy działa na rzecz i w imieniu zakładu ubezpieczeń, a więc w zamian za prowizję określoną w umowie agencyjnej. Działalność taka wymaga zezwolenia i nie podlega wpisowi do ewidencji działalności gospodarczej /art. 10 pkt 4 ustawy o działalności gospodarczej/. Wprawdzie Ewa S. wyjaśniła, iż czynności tych nie będzie wykonywać osobiście, lecz przy pomocy zatrudnionych osób posiadających zezwolenie na wykonywanie czynności agenta wydane przez Państwowy Urząd Nadzoru Ubezpieczeń, jednakże fakt zatrudniania pracowników nie jest określeniem przedmiotu działalności gospodarczej. Ponadto Ewa S. stwierdziła, że "usługi pomocnicze w stosunku do ubezpieczeń pośrednictwo ubezpieczeniowe w zakresie działalności agencyjnej" będą polegały na "wykonywaniu usług pomocniczych w stosunku do ubezpieczeń" /w odróżnieniu od usług ubezpieczeniowych/ polegających na pośrednictwie ubezpieczeniowym w zakresie działalności agencyjnej /w odróżnieniu od działalności brokerskiej/.

Ustawa o działalności ubezpieczeniowej /art. 82a ust. 2 pkt 2/ stanowi, że Państwowy Urząd Nadzoru Ubezpieczeń w ramach nadzoru nad działalnością zakładów ubezpieczeń i pośredników ubezpieczeniowych wydaje zezwolenie na prowadzenie działalności brokerskiej i agencyjnej. W związku z powyższym zgodnie z art. 10 pkt 4 ustawy o działalności gospodarczej zgłoszona działalność nie podlega wpisowi do ewidencji działalności gospodarczej.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ewa S. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji organów obu instancji lub ich uchylenie. Zdaniem skarżącej organy obu instancji błędnie uznały, że prowadzona przez nią działalność nie podlega zgłoszeniu do ewidencji, gdyż wymaga zezwolenia.

Państwowy Urząd Nadzoru Ubezpieczeń wydaje jedynie zezwolenia na wykonywanie czynności agenta, a nie zezwolenie na prowadzenie działalności gospodarczej. Przepisy ustawy o działalności ubezpieczeniowej w art. 37e ust. 2 przewidują możliwość prowadzenia zgłoszonej przez skarżącą działalności.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o działalności ubezpieczeniowej działalność ubezpieczeniową prowadzi zakład ubezpieczeń i reasekuracji albo zakład ubezpieczeń lub zakład reasekuracji zwany dalej "zakładem ubezpieczeń".

Stosownie do art. 37d ust. 13 tej ustawy, zakład ubezpieczeń może korzystać z pośrednictwa ubezpieczeniowego, które polega na wykonywaniu czynności faktycznych lub prawnych związanych z zawarciem lub wykonywaniem umów ubezpieczenia. Pośrednictwo ubezpieczeniowe wykonywane jest wyłącznie przez agentów ubezpieczeniowych.

Przepis art. 37e ust. 1, 2, 3 cyt. ustawy stanowi, że agentem ubezpieczeniowym jest osoba fizyczna, osoba prawna lub przedsiębiorca nie mający osobowości prawnej, upoważniony przez zakład ubezpieczeń do stałego zawierania umów ubezpieczenia w imieniu i na rzecz tego zakładu lub pośredniczenia przy zawieraniu umów. Działalność agencyjna może być wykonywana wyłącznie przy pomocy osób fizycznych posiadających zezwolenie organu nadzoru na wykonywanie czynności agenta.

Z art. 82a ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy wynika, że nadzór nad działalnością zakładów ubezpieczeń i pośredników ubezpieczeniowych polega w szczególności na wydawaniu zezwoleń na prowadzenie działalności agencyjnej. Analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że zarówno wykonywa nie czynności agenta ubezpieczeniowego, jak i prowadzenie działalności agencyjnej wymaga uzyskania zezwolenia Państwowego Urzędu Nadzoru Ubezpieczeń.

Skoro, jak wyżej wskazano, podjęcie przez skarżącą działalności gospodarczej wymagało zezwolenia, to nie podlegało zgłoszeniu do ewidencji działalności gospodarczej /art. 10 pkt 4 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej/. Zatem organy obu instancji prawidłowo odmówiły dokonania wpisu tej działalności do ewidencji /art. 17 pkt 3 cyt. ustawy o działalności gospodarczej/.