Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 399/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2019-09-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 79  ust. 1 pkt 5 i  ust. 5
journal: Dz.U. 2018 poz 1990
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka – Trzebiatowski Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2019 r. sprawy ze skargi A.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie odmowy wyrejestrowania pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego A.J. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania A.J. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...] odmawiającej wyrejestrowania pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzja zapadła w następującym stanie sprawy:

1.1. Wnioskiem z dnia [...] lutego 2018 r. A.J. zwrócił się o wyrejestrowanie wskazanego wyżej pojazdu. Do wniosku dołączył: kartę pojazdu, decyzję o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu, kopię wniosku o naliczenie opłaty środowiskowej, odpowiedź gminy [...] w zakresie naliczenia opłaty środowiskowej oraz potwierdzenie zapłaty tej opłaty.

1.2. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] Starosta odmówił wyrejestrowania pojazdu. Jako podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia organ wskazał przepis art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1260 ze zm., aktualnie tekst jedn. Dz. U. 2018. poz. 1990 ze zm.; dalej p.r.d.) oraz § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 11 grudnia 2017 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów oraz wymagań dla tablic rejestracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2355). Zdaniem organu brak było podstaw do uwzględnienia wniosku A.J., gdyż nie wykazał on by zostały spełnione określone w ustawie przesłanki niezbędne do wyrejestrowania przedmiotowego pojazdu. Właściciel pojazdu nie przedstawił bowiem zaświadczenia o demontażu pojazdu lub zaświadczenia o przyjęciu niekompletnego pojazdu, o którym mowa w ustawie z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 140 ze zm.). Nie udokumentował zatem przekazania pojazdu, bądź niekompletnego pojazdu, do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub do przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów.

1.3. Od tej decyzji A.J. wniósł odwołanie podnosząc, że samochód będący przedmiotem postępowania nie istnieje, gdyż uległ całkowitej szkodzie w wypadku, jaki miał miejsce w dniu [...] lutego 2014 r. na terenie żwirowni w miejscowości [...]. Utrata auta była trwała i zupełna, pojazd nie nadawał się do użytkowania. Jego naprawa była niemożliwa. W chwili obecnej pojazd nie istnieje, ponieważ został zniszczony poprzez pocięcie.

1.4. Decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że na podstawie dokumentów sprawy i przeprowadzonego postępowania administracyjnego, organ I instancji mógł rozważać wyrejestrowanie samochodu na podstawie przesłanek wskazanych w pkt 1 lub 6 art. 79 ust. 1 p.r.d., czyli z powodu przekazania pojazdu kompletnego lub niekompletnego do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów, albo z powodu udokumentowanej trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności - art. 79 ust. 1 pkt 5 p.r.d.

W ocenie Kolegium przedłożone przez skarżącego w toku postępowania dokumenty nie stanowią dowodu na trwałą i zupełną utratę przedmiotowego pojazdu, bowiem nie pozwalają na ustalenie, czy doszło do całkowitego zniszczenia samochodu (art. 79 ust. 1 pkt 1 i 6 p.r.d.). Złożone przez skarżącego faktury za sprzedaż złomu nie pozwalają na identyfikację pojazdu, nie wskazują żadnych jego cech opisanych w dowodzie rejestracyjnym, ani opisu przyjętego złomu. Niezależnie jednak od tego, iż skarżący nie udokumentował, że faktury za sprzedaż złomu z 2014 r. dotyczą kompletnie zniszczonego pojazdu, będącego przedmiotem postępowania, Kolegium wskazało że przypadek demontażu pojazdu i przekazania jego części podmiotowi nie będącemu przedsiębiorcą, wymienionym w art. 79 ust. 1 pkt 1 i 6 p.r.d. nie wyczerpuje przesłanek z pkt 5 tej ustawy. Ustawodawca wymaga bowiem, aby nastąpiła trwała i zupełna utrata posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności.

Przypadek trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności, obejmuje m.in. sytuacje przywłaszczenia pojazdu czy ukrywania go przez określoną osobę, czyniąc niemożliwym korzystanie z niego przez właściciela, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Tymczasem przekazanie złomu do punktu skupu jest w istocie umową sprzedaży. Faktyczne zdemontowanie pojazdu i sprzedaż poszczególnych jego podzespołów nie spełnia zaś przesłanki ustawowej, gdyż wymagane jest wówczas przekazanie pojazdu określonemu przedsiębiorcy prowadzącemu stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącemu punkt zbierania pojazdów i uzyskania odpowiedniego zaświadczenia. Zatem demontaż pojazdu przez właściciela i przekazanie części do skupu złomu nie wyczerpuje przesłanek ustawowych. Ustawa o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji wprowadza bowiem wyłączność określonych jednostek na zbieranie i demontaż pojazdów wycofanych z eksploatacji, a właściciel pojazdu wycofanego z eksploatacji może go przekazać wyłącznie takiemu podmiotowi.

1.5. Decyzję Kolegium strona zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Prawomocnym wyrokiem z dnia 19 września 2018 r. wydanym w sprawie II SA/Go 557/18 sąd ten uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] kwietnia 2018 r.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że organy orzekające w sprawie kierowały się błędną wykładnią przepisów art. 79 ust, 1 p.r.d. i nie ustaliły pełnego stanu faktycznego sprawy. Wskazując na potrzebę ustalenia faktów relewantnych do oceny wystąpienia w sprawie przesłanek, o których mowa w art. 79 ust. 1 pkt 5 p.r.d. sąd wojewódzki podkreślił, że przez "zupełną i trwałą utratę posiadania pojazdu" w rozumieniu tego przepisu należy rozumieć również taką sytuację, w której ze względu na stan danego pojazdu, dalsze z niego korzystanie - zgodnie z jego przeznaczeniem - nie jest możliwe. Mogą to być zatem sytuacje, "w których wprawdzie pojazd nie uległ całkowitemu zniszczeniu, jednak ze względu na stopień uszkodzeń i w konsekwencji jego stan techniczny dalsza eksploatacja pojazdu w jego dotychczasowym charakterze nie jest możliwa. W tym znaczeniu następuje utrata posiadania pojazdu, czyli utrata - w rozumieniu art. 2 pkt 31 p.r.d.- środka transportu przeznaczonego do poruszania się po drodze oraz maszyny lub urządzenia do tego przystosowanego". Błędnie zatem organ przyjął, że "stan o którym mowa w art. 79 ust. 1 pkt 5 p.r.d. musi mieć miejsce w dacie złożenia wniosku o wyrejestrowanie pojazdu. Właściciel pojazdu może trwale i zupełnie utracić posiadanie pojazdu (w rozumieniu ustawy) zachowując przy tym prawo własności, a dopiero następnie, po pewnym czasie, utracić własność nad daną rzeczą (pojazdem)". W ocenie Sądu taka sytuacja również wyczerpuje dyspozycję art. 79 ust. 1 pkt 5 p.r.d.

Z tych względów, co wskazano w dalej w uzasadnieniu wyroku rzeczą organu miało być ustalenie, czy w wyniku wypadku, jaki miał miejsce w dniu [...] lutego 2014 r. przedmiotowy pojazd uległ uszkodzeniom, które spowodowały utratę posiadania, czy też pojazd mógł być nadal używany zgodnie z przeznaczeniem (art. 2 pkt 31 p.r.d.) co wymaga uzupełnienia postępowania dowodowego i ponownej analizy wszystkich dowodów.

2. W ponowionym postępowaniu wskazaną wyżej decyzją z dnia [...] lutego 2019r. Starosta odmówił wyrejestrowania przedmiotowego pojazdu. W uzasadnieniu organ opisał przebieg przeprowadzonego postępowania administracyjnego, przytoczył obowiązujące w sprawie przepisy prawa materialnego i stwierdził, że właściciel pojazdu nie wypełnił określonych w art. 79 p.r.d. przesłanek oraz nie przedstawił żadnego dokumentu mogącego być podstawą do wydania decyzji o wyrejestrowaniu pojazdu. Zdaniem organu, przedmiotowy pojazd nie utracił w sposób zupełny i trwały swoich właściwości, a odsprzedaż jego części przez skarżącego stanowi dowód na częściową zmianę w zakresie jego własności oraz o tym, że właściciel w sposób trwały nie został pozbawiony jego posiadania.

3. Od decyzji tej odwołanie złożył A.J. wnosząc o jej uchylenie i zarzucając naruszenie:

1) przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy to jest art. 77 § 1 w zw. z art. 80, w zw. z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.; dalej k.p.a.) przez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego przedstawionego w sprawie i tym samym niedokładne i nierzetelne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz załatwienie jej bez wzięcia pod uwagę interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz błędną ocenę dowodów i w konsekwencji uznanie, że nie została udokumentowana trwała i zupełna utrata posiadania pojazdu bez zmiany prawa własności, pomimo iż fakt taki miał miejsce;

2) art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej p.p.s.a.) w zw. z art. 6 k.p.a. przez pominięcie wiążącej oceny prawnej i wskazań zawartych w wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. wydanym w sprawie;

3) przepisów prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, w postaci art.79 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 2 pkt 31 p.r.d. w zw. z art. 336 kodeksu cywilnego przez uznanie, że do utraty posiadania pojazdu przez skarżącego niezbędny jest brak technicznej możliwości odtworzenia jego materii, pomimo iż nie było możliwe odtworzenie pojazdu bez rażąco nadmiernych trudności i kosztów, przy jednoczesnym spełnieniu wymogów technicznych dotyczących jego legalnego poruszania się po drogach.

4. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że niesporne jest, iż w dniu [...] lutego 2014 r. na terenie żwirowni w miejscowości [...] miał miejsce wypadek, w którym uczestniczył samochód o num. rej. [...], w wyniku którego pojazd ten został poważnie uszkodzony. W opinii technicznej sporządzonej dla celów weryfikacji przyczyny powstania uszkodzeń nr [...], sporządzonej w dniu [...] marca 2014 r. dla potrzeb własnych zleceniodawcy tj. TU E. S.A. rzeczoznawca wskazał, że do wymiany wyszczególniono kilkadziesiąt pozycji i w uwagach określił szkodę jak całkowitą. Na wniosek strony decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. Starosta czasowo wycofał pojazd z ruchu do dnia 23 lutego 2018 r. Części niesprawnego technicznie pojazdu sakrżacy przekazał do skupu złomu P. sp. z o.o., co udokumentował wystawionymi przez niego fakturami za sprzedaż złomu.

4.1. Dalej Kolegium wskazało, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 79 ust. 1 p.r.d., zgodnie z którym pojazd podlega wyrejestrowaniu na wniosek jego właściciela. Decyzja o wyrejestrowaniu pojazdu jest decyzją związaną. Zależy ona wyłącznie od wypełnienia przez wnioskodawcę określonych ustawowo przesłanek, a nie od swobodnego uznania organu administracji. Wyrejestrowanie pojazdu jest dopuszczalne jedynie w wyszczególnionych przez ustawodawcę sytuacjach. Ich wyliczenie nie ma jedynie charakteru przykładowego, lecz jest katalogiem zamkniętym. Oznacza to, że tylko w przypadku zaistnienia i udokumentowania którejkolwiek z takstatywnie wymienionych w ustawie przesłanek faktycznych i prawnych organ administracji, na wniosek właściciela pojazdu, zobowiązany jest zgłoszony pojazd wyrejestrować. W innych przypadkach wniosek właściciela pojazdu nie może być uwzględniony. Ustawa nie przewiduje bowiem żadnych wyjątków od ustanowionych w niej zasad. Przypadki wyrejestrowania pojazdu wymienia art. 79 ust. 1 p.r.d.

4.2. Kolegium podkreśliło, że podstawę wyrejestrowania pojazdu w sprawie stanowi art. 79 ust. 1 pkt 5 p.r.d. Skarżący twierdzi, iż utracił posiadanie przedmiotowego pojazdu trwale na skutek jego całkowitego zniszczenia w dniu [...] lutego 2014 r. bez zmiany prawa własności. W ocenie Kolegium prowadzone postępowanie przez organ I instancji, jak i postępowanie uzupełniające prowadzone po uchyleniu decyzji o odmowie wyrejestrowania pojazdu przez WSA w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 19 września 2018 r. wykazało, że nie zostały spełnione przesłanki wynikające z tego przepisu prawa materialnego. Zdaniem Kolegium rozpoznając ponownie sprawę Starosta w sposób wyczerpujący uzupełnił materiał dowodowy w sprawie. W tym celu pismem z dnia [...].12.2018 r. wezwał skarżącego do dostarczenia dokumentów wydanych przez TU E. S.A. dotyczących zgłoszonej szkody komunikacyjnej. W dokumencie tym (protokół szkody w pojeździe nr rej. [...], nr szkody [...]) wymieniono elementy pojazdu do wymiany, lakierowania bądź naprawy i wskazano, że naprawa może być ekonomicznie nieuzasadniona a szkoda jest całkowita.

Organ przesłuchał też stronę w dniu [...] stycznia 2018 r. pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie nieprawdziwych zeznań. Skarżący zeznał, że:

- jego firma zajmuje się działalnością związaną z robotami ziemnymi, wyburzeniami i budowlami hydrotechnicznymi oraz sprzedażą, naprawą i konserwacją pojazdów samochodowych:

- nie przypomina sobie, czy kiedykolwiek występował do organu z wnioskiem o wyrejestrowanie pojazdu, być może taka sytuacja w przeszłości była;

- miał świadomość, że aby legalnie wyrejestrować pojazd należy go przekazać jako kompletny lub nie do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub do przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów i uzyskać stosowne zaświadczenia;

- po wypadku w dniu [...] lutego 2014 r. przedmiotowe auto zostało przewiezione do firmy, gdzie po sporządzeniu protokołu i opinii technicznej zostało częściowo rozebrane, tzn. ściągnięta została skrzynia ładunkowa, kabina i wymontowany silnik, a części te zostały złożone na terenie firmy. Przy robieniu porządku do kontenera zostały wrzucone kabina, skrzynia ładunkowa i rama pojazdu;

- do zniszczenia, pocięcia pojazdu doszło, ponieważ w zdarzeniu brały udział dwa samochody, skrzynia ładunkowa była przechylona i ze względów bezpieczeństwa części te zostały rozebrane;

- trudno jest mu powiedzieć, jak długo samochód w takim stanie stał na terenie firmy, ponieważ miał inne problemy. Do czasu zakończenia sporu z firmą S., auto stało na terenie jego firmy. Ugoda z firmą S. została zawarta ok. końca 2017 a początku 2018r. a skarżący nie miał pod kontrolą, co działo się z tym samochodem. Pracownicy robiący porządki resztę pojazdu wywieźli na skup złomu;

- nie pamięta co było przedmiotem sprzedaży, jak się okazało że samochód jest nie do naprawy, to niektóre części wykorzystał do naprawy swoich innych samochodów. Zabrał silnik, zostawił koła;

- różnicę między masą własną samochodu 15.920 kg, a masą sprzedanych części, pozostałą część pojazdu 7.870 kg tj. silnik, mosty, koła, skrzynie biegów zagospodarował do innych pojazdów. Sprzedane w punkcie skupu głównie zostały skrzynia, kabina, rama;

- trudno mu jest powiedzieć, kto mógłby udzielić informacji dotyczących tego, co działo się z samochodem w czasie, gdy znajdował się na terenie firmy;

- nie doszło do przekazania niekompletnego samochodu do przedsiębiorcy, który zajmuje się profesjonalnie skupem pojazdów i wydaje zaświadczenia ponieważ nie mógł od razu tego zrobić ze względu na spór z firmą S. Podpisali z tą firmą ugodę, że części tego samochodu zostają dla niego, a oni wypłacili pewną rekompensatę. Mogło być też tak, że oni zabraliby wrak samochodu i zapłacili większą kwotę.

Organ wystąpił również do TU E. S.A. skąd uzyskał informację, iż naprawa uszkodzonego pojazdu nr rej. [...] jest możliwa, o ile koszty przywrócenia stanu samochodu sprzed szkody nie przekroczą jago wartości na dzień powstania szkody. Dodatkowo też droga elektroniczną uzyskano informację, że informacja o szkodzie całkowitej, którą wskazało E. S.A. w toku likwidacji szkody nie oznacza braku możliwości naprawy pojazdu w takim zakresie, aby mógł zostać dopuszczony do ruchu. Natomiast informacja o szkodzie całkowitej wskazuje na fakt, że koszty naprawy pojazdu mogą przewyższać wartość rynkową pojazdu na dzień powstania szkody.

4.3. Dowody te, w ocenie Kolegium nie wskazują na trwałą i zupełną utratę przedmiotowego pojazdu. Jak podkreślono ciężar dowodu spoczywa ciężar dowodu spoczywa na właścicielu pojazdu, gdyż to on ma "udokumentować" okoliczności wymienione w cytowanym przepisie, wszak postępowanie podlega wszczęciu na jego wniosek. Tymczasem przedstawione dowody w tym wystawione faktury za sprzedaż niezidentyfikowanego złomu, nie pozwalają na ustalenie, czy doszło do całkowitego zniszczenia samochodu, chociażby z racji wymogu przekazania pozostałości pojazdu do punktu demontażu lub zbierania (pkt 1 i 6 art. 79 ust. 1 ustawy), tym bardziej, że złożone przez skarżącego faktury za sprzedaż złomu nie pozwalają na identyfikację pojazdu, nie wskazują żadnych jego cech opisanych w dowodzie rejestracyjnym, ani opisu przyjętego złomu. Niezależnie jednak od tego, że skarżący nie udokumentował, że faktury za sprzedaż złomu z 2014 r. dotyczą kompletnie zniszczonego pojazdu, będącego przedmiotem postępowania wskazać należy, że przypadek demontażu pojazdu i przekazania jego części podmiotowi, nie będącemu przedsiębiorcą, wymienionych w art. 79 ust. 1 pkt 1 i 6 cyt. ustawy, nie wyczerpuje przesłanek z pkt 5. Z powołanego art. 79 ust. 1 pkt 5 p.r.d. jednoznacznie wynika, że na podstawie tego przepisu wyrejestrowaniu podlega pojazd należący do osoby, w przypadku której nie doszło do żadnych zmian w zakresie jej prawa własności, mimo że całkowicie i w sposób trwały została ona pozbawiona posiadania pojazdu.

4.4. Z dokumentów sprawy jednoznacznie wynika, że A.J. doprowadził do wymontowania ze swojego samochodu niektórych podzespołów, które wykorzystał do posiadanych przez niego innych samochodów i w okresie od kwietnia do maja 2014 r. zniszczył niewykorzystane pozostałości poprzez ich pocięcie i sprzedał je do zakładu prowadzącego skup złomu P. Sp. z o.o. Nie przedstawił wprawdzie formalnej umowy sprzedaży samochodu, lecz w okolicznościach niniejszej sprawy nie ulega wątpliwości, że doszło w istocie do zawarcia przez niego takiej umowy. Oznacza to, że skarżący przekazując odpłatnie nie zatrzymane dla siebie pocięte części samochodu sam w sposób całkowity i trwały wyzbył się nie tylko władztwa, ale także i własności pojazdu. Doszło zatem do zmian w zakresie prawa własności pojazdu, o jakich mowa w art. 79 ust. 1 pkt p.r.d., co w sposób oczywisty wyklucza dopuszczalność wyrejestrowania przedmiotowego pojazdu na podstawie powołanego przepisu.

Fakt, że właściciel może w każdym czasie zrezygnować z eksploatacji swego samochodu, nie oznacza, że może on sam doprowadzić do likwidacji pojazdu przez jego zdemontowanie we własnym zakresie i przekazanie do składnicy złomu, a następnie domagać się wyrejestrowania pojazdu. Po wejściu w życie ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 578) właściciel pojazdu wycofanego z eksploatacji zobowiązany jest przekazać taki pojazd wyłącznie do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub do przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów (art. 18). Przekazanie pojazdu do przedsiębiorcy zajmującego się skupem złomu, nie będącym przedsiębiorcą, o jakim mowa w art. 18 ustawy o recyklingu, nie spełnia omawianego wymogu oraz nie mieści się w żadnym ze stanów faktycznych określonych w art. 79 ust. 1 p.r.d. Ustawa p.r.d. wyraźnie bowiem wyłącza dopuszczalność wyrejestrowania pojazdów z innych przyczyn niż te wymienione w powołanym przepisie.

4.5. Zdaniem Kolegium, przekazanie złomu do punktu skupu jest w istocie umową sprzedaży. Faktyczne zdemontowanie pojazdu i sprzedaż poszczególnych jego podzespołów, nie spełnia zaś przesłanki ustawowej, gdyż wymagane jest wówczas przekazanie pojazdu określonemu przedsiębiorcy prowadzącemu stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącemu punkt zbierania pojazdów i uzyskania odpowiedniego zaświadczenia. Zatem demontaż pojazdu przez właściciela, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie i przekazanie części do skupu złomu nie wyczerpuje przesłanek ustawowych.

4.6. Odnosząc się do zarzutu odwołania, że organ pominął przy rozpatrywaniu sprawy dokumenty przedłożone w toku postępowania sądowoadministracyjnego, tj. faktury [...] z dnia [...] kwietnia 2014 i załącznik do faktury [...] z dnia [...] kwietnia 2014 oraz oświadczenie L.B. z dnia [...] kwietnia 2014 r. i nie odniósł się do nich w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, Kolegium wskazało, że przedłożone wraz z odwołaniem akta sprawy nie zawierają takich dokumentów. W piśmie przekazującym odwołanie Starosta wyjaśnił, iż nie posiadał wiedzy o takim dodatkowym materiale dowodowym. Również WSA w Gorzowie Wlkp. w uzasadnieniu wyroku nie przywołał żadnego dodatkowego materiału dowodowego w tym wskazanego przez skarżącego. Również skarżący, zapoznając się w dniu 8 lutego 2019 r. z całym materiałem dowodowym nie wskazał na brak takich dowodów w aktach sprawy i wniósł o niezwłoczne wydanie decyzji w sprawie wyrejestrowania pojazdu. W związku z powyższym zarzut ten uznać należy za nieuzasadniony.

5. W skardze wniesionej przeciwko całości decyzji, z zachowaniem terminu i wymogów formalnych, skarżący zarzucił decyzji Kolegium naruszenie:

1) przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 7, 75 § 1, 77 § 1, 80 i 86 k.p.a. przez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego przedstawionego w sprawie i tym samym niedokładne i nierzetelne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz załatwienie jej bez wzięcia pod uwagę interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz błędną ocenę dowodów i w konsekwencji uznanie, że nie została udokumentowana trwała i zupełna utrata posiadania pojazdu bez zmiany prawa własności, pomimo iż fakt taki miał miejsce oraz nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadków - pracowników skarżącego lub uzupełniającego przesłuchania strony w toku postępowania administracyjnego, pomimo iż w ocenie organu w sprawie pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy,

2) art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 24 § 3 w zw. z art. 27 § 1 k.p.a. przez niewyłączenie się członków Samorządowego Kolegium Odwoławczego od udziału w postępowaniu w sprawie, pomimo iż osoby te brały udział w wydaniu decyzji objętej postępowaniem oraz istnieją okoliczności, które mogą wywołać wątpliwość co do ich bezstronności;

3) art. 81 w zw. z art. 10 § 1 w zw. z art. 6 w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. przez niezapewnienie stronie możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów oraz zgłoszonych żądań i tym samym uznanie okoliczności za udowodnione, pomimo braku możliwości ustosunkowania się co do przeprowadzonych dowodów, co stanowi poważne naruszenie przepisów prawa proceduralnego oraz jest wyrazem rażącego nadużycia zaufania uczestnika postępowania do władzy publicznej,

4) art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 6 k.p.a. przez "niezwiązanie się przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze" oceną prawną i wskazaniem co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu WSA w Gorzowie Wlkp. wydanym w sprawie;

5) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. przez utrzymanie w mocy zaskarżonej odwołaniem decyzji, pomimo istnieniu przesłanek ku jej uchyleniu w całości i orzeczeniu co do istoty sprawy

6) przepisów prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, w postaci art. 79 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 2 pkt 31 p.r.d. w zw. z art. 336 kodeksu cywilnego i uznanie, że nie jest możliwa jest utrata posiadania nad rzeczą na skutek jej zniszczenia (szkoda całkowita), a następnie pocięcia i pozbawienia możliwości pełnienia swojej funkcji jako pojazdu.

5.1. Z tych względów strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, uchylenie poprzedzającej zaskarżoną decyzję, decyzji Starosty oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, w wysokości czterokrotności stawki minimalnej przewidzianej w Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz 34,00 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

5.2. W skardze strona wniosła o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z poniżej podanych dokumentów na okoliczności podane w uzasadnieniu skargi, tj. z dokumentów w postaci:

- faktury [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r.,

- załącznika do faktury [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r.,

- oświadczenia L.B. z dnia [...] kwietnia 2014 r.,

na okoliczność utraty posiadania pojazdu przez skarżącego bez zmiany w zakresie prawa własności.

6. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

7. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kryterium tej kontroli jest legalność, czyli zgodność z prawem. Zgodnie z art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.) kontrola ta obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące określonego uprawnienia lub obowiązku.

8. Zaskarżona decyzja została wydana w następstwie uchylenia prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 19 września 2018 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Go 557/18 wcześniejszej decyzji Kolegium z dnia [...] czerwca 2018 r. utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty z dnia [...] kwietnia 2018 r. W związku z tym, w rozpatrywanej sprawie zachodzi związanie oceną prawną wyrażoną w tej sprawie (art. 153 p.p.s.a). Kwestia ta ma kluczowe znaczenie dla sprawy, bowiem w kontekście tego związania należy ocenić legalność kontrolowanej decyzji. Kluczowe dla tego zakresu kontroli elementy oceny prawnej i wytycznych zostały wyżej opisane w punkcie 1.5.

9. Przed rozważaniem skutków związania oraz odniesieniem się do innych kwestii merytorycznych należy wypowiedzieć się co do zarzutu zawartego w 1.2 skargi, dotyczącego udziału w składzie wydającym drugą decyzję członków Kolegium, którzy brali udział w wydaniu pierwszej decyzji; jako że jest to zarzut w skutkach najdalej idący.

Zarzut ten jest bezzasadny. Zgodnie bowiem z podzielanym przez niniejszy skład sądu poglądem przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. znajduje zastosowanie jedynie do sytuacji, gdy ta sama osoba uczestniczy w wydaniu decyzji w sprawie zarówno w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, jak i w postępowaniu prowadzonym przez organ odwoławczy, a także do przypadków, kiedy zaskarżenie decyzji ostatecznej realizowane jest w trybach nadzwyczajnych. Taki zakaz nie dotyczy natomiast w sytuacji, gdy pracownik organu administracji albo członek organu kolegialnego brał udział w wydaniu decyzji administracyjnej, która została uchylona, a od ponownej decyzji organu pierwszej instancji zostało również złożone odwołanie, w którego rozpatrzeniu ta osoba uczestniczyła (por. wyroki NSA z dnia 1 marca 2016 r., I OSK 1144/15 i 7 marca 2019 r., I GSK 1036/18, CBOSA oraz glosę W. Chróścielewskiego do pierwszego z wskazanych orzeczeń, OSP 2018/1, poz. 9).

10. W wyroku wydanym w niniejszej przesądzono wykładnię i zastosowanie przepisu prawa materialnego mianowicie art. 79 ust. 1 pkt 5 p.r.d., którego przesłanki, jak wyraźnie wskazano, są spełnione także wówczas, gdy "ze względu na stan danego pojazdu, dalsze z niego korzystanie - zgodnie z jego przeznaczeniem - nie było możliwe". Mogą to być zatem, co podkreślił sąd takie sytuacje, "w których wprawdzie pojazd nie uległ całkowitemu zniszczeniu, jednak ze względu na stopień uszkodzeń i w konsekwencji jego stan techniczny dalsza eksploatacja pojazdu w jego dotychczasowym charakterze nie była możliwa". Wyraźnie też sąd wojewódzki podkreślił, iż organy "błędnie przyjęły, że stan o którym mowa w art. 79 ust. 1 pkt 5 p.r.d. musi mieć miejsce w dacie złożenia wniosku o wyrejestrowanie pojazdu". Właściciel pojazdu może bowiem zdaniem sądu trwale i zupełnie utracić posiadanie pojazdu (w rozumieniu ustawy) zachowując przy tym prawo własności, a dopiero następnie, po pewnym czasie, utracić własność nad daną rzeczą (pojazdem)". W ocenie Sądu "taka sytuacja również wyczerpuje dyspozycję art. 79 ust. 1 pkt 5 p.r.d."

Analizując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak i decyzji poprzedzającej można odnieść wrażenie, że choć wprost przedstawiona wykładnia nie została zakwestionowana to w istocie wywody zawarte w obu decyzjach stanowią jej obejście. Mianowicie Kolegium prezentując ustalony stan faktyczny i jego konsekwencje prawne – w tych elementach, które dotyczące zdarzeń związanych z demontażem pojazdu i złomowaniem jego niektórych części i wywodząc negatywne dla strony skutki ze sprzedaży części do punktu skupu złomu (skutkującego w ocenie Kolegium utratą własności) pomija wyraźne wskazanie sądu, że stan, o którym mowa w art. 79 ust. 1 pkt 5 p.r.d. nie musi mieć miejsce w dacie złożenia wniosku o wyrejestrowanie pojazdu. Tymczasem Kolegium skutki zdarzeń lub czynności cywilnoprawnych dotyczących sprzedaży części pojazdu ocenia właśnie na dzień złożenia wniosku o wyrejestrowanie.

Tym samym w ocenie niniejszego składu słuszny jest zarzut skargi dotyczący naruszenia, przynajmniej w tym zakresie zasady związania wyrażonej w art. 153 p.p.s.a.

11. Wskazać też należy, że organy mimo powołania się na orzeczenie wydane w sprawie nadal forsują wąską – językową wykładnię przepisu art. 79 ust. 1 pkt 5 p.r.d., choć sąd wojewódzki wyraźnie wskazał na konieczność uwzględnienia kontekstu funkcjonalnego (celowościowego). Tymczasem taka właśnie wykładnia, mając na względzie takie stany faktyczne, jak w niniejszej sprawie, jest konieczna by zapewnić racjonalność stosowania rzeczonego przepisu po to, by nie utrzymywać fikcji prawnej polegającej na istnieniu w rejestrze pojazdu, którego faktycznie nie ma. Z tych względów sąd w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony w wyroku WSA w z dnia 14 grudnia 2016 r., IV SA/Po 664/16 (CBOSA), w którym wskazano, że przepis art. 79 ust. 1 pkt 5 p.r.d. znajduje zastosowanie m.in. w sytuacji, gdy właściciel pojazdu udokumentuje trwałą utratę pojazdu, jaką jest całkowite zniszczenie pojazdu, a nie dopełnił obowiązków wynikających z art. 79 ust. 1 pkt 1 p.r.d. Zniszczenie pojazdu, w sytuacji gdy właściciel pojazdu nie jest w stanie przedstawić wymaganego zaświadczenia o przekazaniu go do stacji demontażu lub punktu zbierania, nie może bowiem, jak trafnie podkreślono, prowadzić do wykluczenia możliwości wyrejestrowania pojazdu, jeśli możliwym jest ustalenie, że pojazd ten został "pocięty i oddany do skupu złomu". Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziło by do "dożywotniego" utrzymania stanu zarejestrowania pojazdu w sytuacji, gdy pojazd ten faktycznie już nie istnieje.

To zaś, że zgodnie z art. 79 ust. 5 p.r.d. warunkiem wyrejestrowania pojazdu na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 5 p.r.d. jest wniesienie przez właściciela pojazdu opłaty na rzecz gminy na realizację zadań związanych z utrzymaniem czystości i porządku w gminach jest odrębną kwestią. Trafnie przy tym podkreśla się w skardze, że odmowa wyrejestrowania pojazdu w takiej sytuacji nie może być sankcją za niedopełnienie obowiązku, o którym mowa w art. 18 ustawy o recyklingu pojazdów, bowiem sankcje z tego tytułu są kwestią odrębną. Z tych też względów wykładnia prawa przedstawiona przez organy jest błędna.

12. Kolejną kwestią jest wywiązanie się z obowiązku należytej rekonstrukcji stanu faktycznego. Sąd nie zgadza się z poglądem wyrażonym w zaskarżonej decyzji a dotyczącym obowiązku dowodowego strony. Obowiązek ten dotyczy wyłącznie złożenia konkretnych dokumentów wynikających z prawa materialnego podlegających ocenie. Gromadzenie innych dowodów należy jednak do organu, z którym strona współdziała. Jeśli organy bazowały na błędnej wykładni, to w konsekwencji również oceniły materiał dowodowy, w tym dokumenty złożone prze stronę pod kątem wadliwej wykładni wywodząc nietrafne konsekwencje prawne.

Wskazać też należy, że materiał dowodowy nie został oceniony w pełni. Zarzut ten dotyczy treści dowodów przedstawionych przez stronę do skargi wniesionej w sprawie II SA/Go 557/18 (por. s. 3 skargi w tej sprawie oraz k. 10, 11 i 12 akt sądowych tejże sprawy). Sąd nie podziela stanowiska wyrażonego w decyzji (por. pkt 4.6. niniejszego uzasadnienia), że dokumenty te nie stanowią materiału dowodowego, bo nie było ich w aktach administracyjnych sprawy.

Pogląd ten nie ma oparcia w przepisach kodeksowych, które nie zawężają katalogu źródeł dowodowych i miejsc, w których dowody się znajdują. Dowody te były w ponowionym postępowaniu dostępne, co więcej strona powoływała się na nie w odwołaniu. To, że w poprzedniej sprawie sąd nie przeprowadził formalnie dowodu z tych dokumentów (brak jest decyzji dowodowej), nie ma znaczenia dla ich wartości, ani mocy dowodowej. Wniosek dowodowy nie został bowiem oddalony, a w uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że zadaniem organów w ponowionym postępowaniu organu będzie ustalenie, czy w wyniku wypadku, jaki miał miejsce w dniu [...] lutego 2014 r. przedmiotowy pojazd uległ uszkodzeniom, które spowodowały utratę posiadania, czy też pojazd mógł być nadal używany zgodnie z przeznaczeniem (art. 2 pkt 31 p.r.d.), co wymaga uzupełnienia postępowania dowodowego i ponownej analizy wszystkich dowodów. Nie można mieć tu wątpliwości, że chodziło o wszystkie dowody, które były organowi dostępne i mające znaczenie dla spawy, a za takie należy uznać również dowody dołączone do poprzedniej skargi.

Dla jasności w niniejszej sprawie sąd, na wniosek strony zawarty w ponownej skardze na rozprawie w dniu [...] września 2019 r. dopuścił dowód z tych dokumentów (art. 106 § 3 p.p.s.a.), włączając je formalnie w poczet materiału dowodowego, jako że ich treść może mieć istotne znaczenie dla rekonstrukcji stanu faktycznego sprawy czyli przede wszystkim ustalenia tego, czy nastąpiła utrata posiadania pojazdu (zwana na gruncie prawa cywilnego "szkodą całkowitą).

13. Wskazać należy, że przy ocenie dowodów organ nie może zapominać o wprowadzonych nowelizacją z czerwca 2017 r. przepisach art. 7a § 1 i 81a § 1 k.p.a. Z wywodu zawartego w decyzji wynika jednak, że zarówno ocena dowodów, jak i wykładnia – w kwestach wątpliwych zostały przeprowadzone na niekorzyść strony, co narusza wskazane w wymienianych przepisach zasady. Organ nie uzasadnił przy tym, czy w sprawie zachodzi podstawa do wyłączenia tych zasad w oparciu o okoliczności wymienione w paragrafach 2 obu przepisów.

14. Z powyższych względów czyli naruszenia przepisu art. 153 p.p.s.a., naruszenia przepisów art. 7, art. 7a § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 i art. 81a § 1 k.p.a. w związku z przedstawioną wyżej wykładnią art. 79 ust. 1 pkt 1, pkt 5 i ust. 5 p.r.d. należało uznać, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.) oraz naruszenia przepisów postępowania, które to naruszenie mogło istotnie wpłynąć na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.), co prowadziło do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Nie zasługuje natomiast na uwzględnienie zarzut zawarty w punkcie 1.3. skargi dotyczący zapewnienia stronie czynnego udziału w sprawie, wszystkie bowiem czynności procesowe i dowodowe odbywały się z poszanowaniem gwarancji przysługujących stronie postępowania administracyjnego.

15. W ponowionym postępowaniu organ będzie związany przedstawioną wyżej wykładnią prawa materialnego, z uwzględnieniem również zasady określonej w art. 7a § 1 k.p.a., pamiętając, że momentu utraty posiadania i własności pojazdu nie należy oceniać z perspektywy daty wniosku (co wprost wynika z wykładni wyrażonej w poprzedniej sprawie). Dalej, że oddanie (sprzedaż) części pojazdu do skupu złomu, zamiast oddania całości pojazdu do stacji demontażu albo zbierania pojazdów nie wyklucza możliwości wyrejestrowania pojazdu w oparciu o przepis art. 79 ust. 1 pkt 5 p.r.d. oraz, że zawarta w tym przepisie przesłanka "posiadania" dotyczyć może również funkcjonalności pojazdu, czyli możliwości jego użytkowania jako całości lub rozumianych jako tzw. szkoda całkowita pojazdu, a nie jego mniej lub bardziej przydatnych do różnych celów i możliwych do odzyskania lub wykorzystania części i fragmentów tego pojazdu. Ponadto organ uzupełni materiał faktyczny i oceni dowody, o których mowa w punkcie 12 niniejszego uzasadnienia – razem z innymi zgromadzonymi już w sprawie dowodami, mając na względzie również zasadę wyrażoną w art. 81a § 1 k.p.a.