Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2926/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 1 i  ust. 2 pkt 6,  art. 4 ust. 1 i  ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2407
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. e i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Sawa (spr.) Sędzia WSA Iwona Kosińska Asesor WSA Anna Fyda-Kawula po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 lutego 2022 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta [...] z [...] lipca 2021 r. nr [...];


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] października 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (SKO/organ) po rozpatrzeniu odwołania M. J. (skarżąca) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] lipca 2021 r. nr [...] o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze przyznane M. J. na dziecko: G. J., wypłacone w okresie od [...] października 2018 r. do [...] września 2019 r., po [...] zł miesięcznie, tj. w łącznej wysokości [...] zł oraz o obowiązku zwrotu kwoty [...] zł wraz z odsetkami za opóźnienie.

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] Prezydent [...] orzekł o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze przyznane M. J. na dziecko: G. J. wypłacone w okresie od [...] października 2018 r. do [...] września 2019 r., po [...] zł miesięcznie, tj. w łącznej wysokości [...] zł oraz o obowiązku zwrotu kwoty [...] zł wraz z odsetkami za opóźnienie. Decyzja została doręczona dnia 9 sierpnia 2021 r. W dniu [...] sierpnia 2021 r. M. J. wniosła odwołanie od ww. decyzji. Odwołująca wskazała, że ojciec dzieci nie wnioskował w okresie objętym decyzją o ustalenie na jego rzecz prawa do świadczenia wychowawczego. Zainteresowana powołała się na orzeczenie Kolegium wydane w sprawie świadczenia "Dobry start". Oświadczyła, że nie wiedziała, że w związku z istniejącą opieką naprzemienną świadczenie przysługuje jej w połowie wysokości. Wyjaśniła, że wraz z ojcem dzieci zgodnie wydatkowała uzyskane świadczenie. Zarzuciła, iż organ pierwszej instancji nie ustalił, czy przekazywała na rzecz ojca dzieci połowę kwoty świadczenia, czy pomiędzy rodzicami istniało porozumienie w tej kwestii. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając odwołanie wskazało, że w dniu [...] września 2018 r. drogą elektroniczną, M. J. wystąpiła o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko: G. J. Zgodnie z decyzją z [...] listopada 2018 r. wnioskodawczyni przyznano uprawnienia do świadczenia wychowawczego na dziecko: G. J., na okres od [...] października 2018 r. do [...] września 2019 r. w wysokości [...] zł miesięcznie. Organ wskazał, że zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r. poz. 2407 - wg stanu na dzień 5 listopada 2018 r.) świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy, w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego. Złożony dnia [...] września 2018 r. wniosek zawiera obszerne pouczenie wraz z oświadczeniem. W pouczeniu przytoczona została m.in. treść ww. art. 5 ust. 2a ustawy. Natomiast w części zawierającej oświadczenie, wnioskodawca potwierdza m.in., że podane dane są prawdziwe oraz, że zapoznał się z warunkami uprawniającymi do świadczenia wychowawczego. Na stronie 7 wniosku jest miejsce na załączenie dokumentów i oświadczeń. Zdaniem organu każda osoba dbająca o swoje życiowo ważne sprawy zachowuje kopię złożonego do organu podania. Organ przyjął, że odwołująca została skutecznie pouczona o sposobie realizacji prawa w przypadku trwania opieki naprzemiennej. Jednakże w dniu składania wniosku nie poinformowała organu świadczeniowego o trwającej opiece naprzemiennej na mocy ugody zawartej dnia [...] września 2016 r. przed Sądem Rejonowym dla [...] sygn. akt [...] (prawomocnej od [...] października 2016 r.). Przy tym ugoda nie zawiera żadnego porozumienia rodziców w zakresie sposobu realizacji uprawnienia do świadczenia wychowawczego. Natomiast w pkt 8 ugody -"Finanse", rodzice ustalili, że koszty utrzymania i wychowania małoletnich będzie ponosić ten rodzic, u którego dzieci będą w danym czasie przebywać. Natomiast inne wskazane w ugodzie koszty rodzice będą pokrywać wspólnie i solidarnie (tj. w równych częściach). Rodzice zawarli także ugodę [...] lipca 2017 r., zatwierdzoną sądownie w sprawie sygn. akt [...]. Na jej mocy ustalono miejsce zamieszkania dzieci przy matce oraz powtórnie ustalono opiekę naprzemienną. Organ podniósł, że stosownie do treści art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy, za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się świadczenie wychowawcze wypłacone mimo braku prawa do tego świadczenia. Organ powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 września 2018 r. o sygn.. III SA/Kr 646/18, w którym Sąd ten uznał, że w sytuacji, gdy przyznane i pobrane w ustawowej wysokości świadczenie w sposób niewątpliwy służyło rodzicom w wychowaniu tego dziecka, to nie można stwierdzić, że jest ono świadczeniem nienależnym tylko dlatego, że rodzice samodzielnie, dokonali podziału pomiędzy sobą kwoty [...] zł. Z kolei w powołanym przez odwołującą wyroku z 17 listopada 2020 r. sygn. II SA/Gl 659/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że wobec zawarcia przez rodziców porozumienia co do sposobu sprawowania władzy rodzicielskiej i pieczy nad dzieckiem, które stało się integralną częścią wyroku sądu powszechnego, organy administracji nie są uprawnione do negowania ustaleń w tym zakresie. Przy czym decydujące dla sprawy rozpatrywanej przez WSA w Gliwicach było, że w pkt IV ppkt 4 porozumienia, zawarto wzmiankę, że całość świadczenia, przysługującego na syna, będzie pobierała matka. Zdaniem organu stan faktyczny, w jakim wydane zostały ww. rozstrzygnięcia odbiega od okoliczności rozpoznawanej sprawy, gdyż w niniejszym postępowaniu strona nie poparła dowodami swych twierdzeń, że kwota świadczenia została podzielona pomiędzy rodziców. Przy tym nie istniało porozumienie, w zakresie pobierania świadczenia wychowawczego przez jednego z rodziców, wyrażone w ugodzie zatwierdzonej przez sąd. W ocenie SKO oświadczenie odwołującej o wspólnym wydatkowaniu świadczenia wraz z ojcem dziecka, nie może być uznane jako wystarczający dowód w sprawie. Oświadczenie strony nie może zastępować innych dowodów (np.: dokumentów), ponieważ ten środek dowodowy nie jest w pełni obiektywny, gdyż oświadczenie składa strona zainteresowana uzyskaniem korzystnego rozstrzygnięcia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 czerwca 2010 r. sygn. akt 1 SA/Wa 526/10 LEX nr 643528). Zdaniem organu skoro dysponentem ewentualnych dowodów jest odwołująca, to brak jest podstaw do uznania zasadności zarzutu o nie ustaleniu przez organ pierwszej instancji faktów, iż ojciec dzieci uzyskał od odwołującej 50% świadczenia wychowawczego oraz że pomiędzy rodzicami było porozumienie. Przepis art. 5 ust. 2a ustawy wprost wskazuje, że w przypadku opieki naprzemiennej, świadczenie przysługuje rodzicowi w wysokości połowy świadczenia. Na podstawie art. 25 ust. 1 ustawy, osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu. Od kwot nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, 3, 5 i 6, naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie, chyba że przyznanie świadczenia wychowawczego było następstwem błędu podmiotu realizującego zadania w zakresie świadczenia wychowawczego (art. 25 ust. 3 ustawy).

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła M. J. zaskarżając ją w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta [...].

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że od dnia [...] września 2016 r. to jest od momentu kiedy została podpisana ugoda pomiędzy skarżącą a ojcem G. J., nieprzerwanie trwa opieka naprzemienna. Podała, że w ugodzie zatwierdzonej w dniu [...] września 2016 r. przez Sąd Rejonowy dla [...] (sygn. akt [...]) zwaną Rodzicielskim Planem Wychowawczym - koszty utrzymania i wychowania małoletnich ponosi ten rodzic, u którego dzieci przebywają w danym czasie, a inne koszty rodzice pokrywają wspólnie i solidarnie. Od tego też czasu razem z ojcem G. J., rozlicza się regularnie ze wszelkich wydatków. Skarżąca podniosła, że art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci wskazuje, że celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Odwołała się jednocześnie do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 listopada 2020 r., o sygnaturze akt lI SA/GI 659/2, w którym wskazano, że "mając na uwadze cel świadczenia oraz jego wysokość ([...] zł), w ocenie sądu administracyjnego dopuszczalne jest zawarcie porozumienia w tej kwestii". Zdaniem skarżącej za takie porozumieniem można uznać Rodzicielski Plan Wychowawczy w którym jako rodzice zobowiązali się dzielić kosztami dzieci solidarnie (tj. w równych częściach) i na mocy którego rozliczali się między sobą w równych częściach. W dalszej części skarżąca podniosła, że w analogicznej sprawie gdzie odwoływała się od decyzji z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] Prezydenta [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało decyzję nr [...], w której uchylił zaskarżoną przez skarżącą decyzję, przytaczając zastosowanie wykładni celowościowej i systemowej ustawy prezentowanej przez WSA i wskazało, że “Sąd ten stwierdził, że skoro przyznane i pobrane w ustawowej wysokości świadczenia na drugie dziecko w rodzinie w sposób niewątpliwy służyło rodzicom w wychowaniu tego dziecka, to nie można stwierdzić, że jest ono świadczeniem nienależnym tylko dlatego, że rodzice samodzielnie, po ww. nowelizacji przepisu, dokonali podziału pomiędzy sobą kwoty [...] zł. Skarżąca podniosła, że tak jak w powyższym cytacie - zarówno jej oświadczenie, jak i ojca dzieci, jasno wskazuje, że zgodnie rozporządzali świadczeniem wychowawczym, a w czasie kiedy ojciec dziecka dowiedział się o skutkach opieki naprzemiennej, skontaktowała się z organem świadczeniowym i przesłała odpowiednie dokumenty, tym samym poinformowała urząd o sposobie opieki nad dziećmi. Taka kolej rzeczy jasno wskazuje, że nie uchylała się nigdy od poinformowania odpowiednich organów o rzeczonej sytuacji, tylko ze względu na niecelowe przeoczenie - dokumenty te wcześniej nie zostały złożone. Zdaniem skarżącej nadrzędnym w tej sprawie jest fakt, że ojciec dziecka zawnioskował do Urzędu Dzielnicy [...] o przyznanie świadczenia w tym samym czasie kiedy dowiedzieliśmy się o obowiązku rozdzielenia świadczenia w przypadku opieki naprzemiennej. Kolejnym argumentem potwierdzającym, zdaniem skarżącej, chęć współpracy z urzędem, jest korespondencja z Urzędem Dzielnicy [...][...].09.2019., w której dopytywała się czy oprócz wyroku Sądu o rozwodzie należy przesłać inne dokumenty - została na tamten moment poinformowana, że wyrok jest wystarczający (zał. nr 4 - wydruk korespondencji mailowej). Skarżąca zarzuciła także, że organ I instancji nie ustalił czy ojciec dziecka uzyskał świadczenia wychowawczego w ramach wspólnych rozliczeń oraz czy były one wydatkowane wg zawartej wcześniej ugody. Skarżąca podniosła także, że zgodnie z treścią art. 75 § 1 k.p.a - “jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny". Dlatego, zdaniem skarżącej trudno się zgodzić z argumentacją SKO, ponieważ zarówno w swoim odwołaniu od decyzji z dnia [...] lipca 2021 r. Nr [...], jak i we wcześniejszej korespondencji z Urzędem [...] podkreślała niejednokrotnie, że ojciec dzieci, nie pobierał oraz nie wnioskował o świadczenie wychowawcze podczas całości okresu jego otrzymywania. Podała jednocześnie, że Rodzicielski Plan Wychowawczy zawarty [...].09.2016 zobowiązał ich, jako rodziców do dzielenia się kosztami dzieci solidarnie i tym samym na mocy tej ugody - rozliczali między sobą w równych częściach, w tym świadczenie wychowawcze. Tym samym, zdaniem skarżącej, trzeba uznać to za wystarczający dokument w sprawie i SKO winno wg art. 75 § 1 k.p.a uznać złożone oświadczenia jako dowód. Skarżąca zarzuciła również organom naruszenie art. 7a. §1. k.p.a. wskazując, że zaskarżona decyzja została rozstrzygnięta bez zachowania ww. artykułu mimo, że w analogicznej decyzji [...] z dn. [...].09.2021 r., również w jej sprawie, SKO postanowiło uchylić zaskarżoną decyzję z dn. [...].06.2021 r. m.in. na podstawie wyroków WSA w Krakowie (z dnia 19 września 2018 r. sygn. akt III SA/Kr 646/18 WSA) i w Gliwicach i wziąć za znaczącą wykładnie celowościową i systemową, a nie literalną art. 25 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

skarga jest uzasadniona. Decyzje organów I i II instancji zostały wydane z naruszeniem obowiązujących przepisów postępowania oraz z dokonaniem błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, co uzasadniało ich uchylenie w całości.

Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (dalej: ustawa), która stanowiła materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia zaskarżoną decyzją, osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu. W myśl natomiast ust. 2 pkt 6 powołanego art. 25 ustawy za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się świadczenie wychowawcze wypłacone mimo braku prawa do tego świadczenia, natomiast zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy - świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a, stosownie do którego, w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującej za dany miesiąc świadczenia wychowawczego.

W niniejszej sprawie decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] Prezydent [...] uznał za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze przyznane M. J. na dziecko: G. J., wypłacone w okresie od [...] października 2018 r. do [...] września 2019 r., po [...] zł miesięcznie, tj. w łącznej wysokości [...] zł i zobowiązał do zwrotu kwoty [...] zł wraz z odsetkami za opóźnienie. Na wstępie należy zaznaczyć, że w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że składając wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego skarżąca własnoręcznie złożonym podpisem potwierdziła fakt zapoznania się z warunkami uprawniającymi do świadczenia wychowawczego oraz z treścią pouczenia zamieszczonego na druku przedmiotowego wniosku. Z treści pouczenia wynikało, że w przypadku zmian mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego osoba uprawniona jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenie wychowawcze. Miała również możliwość zapoznania się z treścią przywołanego tam art. 4 ust 1. Niemniej, w ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie, organy obu instancji skupiły się wyłącznie na ustaleniu czy skarżącej przysługiwało prawo do świadczenia wychowawczego w pełnej wysokości, czy złożyła wszystkie wymagane dokumenty zgodnie z zawartym we wniosku pouczeniem, nie biorąc zupełnie pod uwagę podstawowego celu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - wyrażonego już w samym tytule ustawy, a także w jej art. 4 ust. 1 - jakim jest zapewnienie przez państwo realnej pomocy w wychowywaniu dziecka, w postaci faktycznego dostarczenia środków dla częściowego pokrycia wydatków związanych z jego wychowywaniem, w tym z opieką nad dzieckiem i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Zdaniem Sądu, nie można bowiem przepisów o nienależnie pobranym świadczeniu interpretować ani stosować w sposób, który prowadziłby do rezultatów nie dających się pogodzić z ratio legis ustawy. W szczególności, skoro świadczenie wychowawcze jest wypłacane na potrzeby dziecka, to przy ustaleniu, że rodzic dziecka, któremu świadczenie przyznano, faktycznie w tym okresie nie posiadał prawa do tego świadczenia w pełnej wysokości np. w związku z ustaleniem opieki naprzemiennej, ale świadczenie wychowawcze zostało spożytkowane na pokrycie wydatków związanych z zaspokojeniem potrzeb dziecka, to oznaczałoby to brak podstaw do żądania zwrotu świadczenia skonsumowanego na potrzeby dziecka.

Kluczową zatem kwestią dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stało się nie tylko ustalenie, czy skarżąca była uprawniona do pobrania świadczenia wychowawczego na małoletniego syna w okresie od [...] października 2018 r. do [...] września 2019 r w pełnej kwocie [...] zł oraz czy dopełniła wszystkich ciążących na niej obowiązków ale czy organy administracji orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo uznały, że kwoty opisane w sentencji decyzji Prezydenta [...] z [...] lipca 2021 r., utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją, a wykraczające ponad kwotę [...] zł na dziecko są nienależnie pobranymi świadczeniami wychowawczymi w rozumieniu art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy w okolicznościach niniejszej sprawy.

W ocenie Sądu sam fakt wydania decyzji zmieniającej prawo do świadczenia wychowawczego, nie uprawniał organu do niejako automatycznego uznania świadczeń za nienależnie pobrane w danym okresie, z pominięciem oceny czy środki przyznane i wypłacone, na podstawie przyznanego uprzednio prawa do świadczenia wychowawczego, zostały wykorzystane zgodnie z celem, jaki został przez ustawodawcę określony dla tego rodzaju świadczeń. Jak już wskazano cel ten został zawarty i w tytule ustawy i w treści przytoczonego wyżej jej art. 4 ust. 1. I chociaż świadczenie przysługuje podmiotom wskazanym w ust. 2 tego przepisu, tj. na gruncie niniejszej sprawy matce i ojcu (po 50 %) sprawującym opiekę naprzemienną, to jednak przedmiotowe świadczenie służy przede wszystkim dziecku. Z tego względu szczególnie istotne dla rozstrzygnięcia jest ustalenie, na jaki cel zostało przeznaczone świadczenie wypłacone z tego tytułu, czego organy nie uczyniły. Tylko poczynienie takich ustaleń uprawnia do oceny czy świadczenie było nienależnie pobrane w rozumieniu przepisu art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy. Ma to swoje konsekwencje w stwierdzeniu, że w sytuacji ustalenia przez organ przeznaczenia środków pochodzących ze świadczenia wychowawczego na "pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem" małoletniego syna skarżącej, uzasadniałoby dalsze ustalenie - braku zaistnienia przesłanki mającej stanowić podstawę do uznania świadczeń w połowie za nienależnie pobrane. Skoro bowiem świadczenie zostałoby spożytkowane na zaspokojenie potrzeb dziecka - a tak wynika z oświadczenia matki z [...] stycznia 2020 r. oraz złożonych przez nią wyjaśnień z [...] lutego 2020 r..- na które zostało przyznane, to żądanie zwrotu tych świadczeń byłoby nie do pogodzenia z ratio legis przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Nie pozostaje bez znaczenia także fakt, że świadczenie za sporny okres nie może już zostać przyznane na rzecz ojca małoletniego dziecka, który z wnioskiem takim nie występował gdyż o sposobie jego wydatkowania decydowali rodzice wspólnie na podstawie Rodzicielskiego Planu Wychowawczego. Rzeczywiście jak wskazał organ plan ten nie zawiera wprost postanowień dotyczących zasad rozliczenia świadczenia wychowawczego ale jednak plan ten zawiera szczegółowe zasady rozliczeń finansowych pomiędzy rodzicami związanych z wychowaniem, zaspokajaniem podstawowych potrzeb i utrzymaniem dzieci, czemu służy właśnie świadczenie wychowawcze. Uznanie zatem w okolicznościach niniejszej sprawie, że wypłata części tego świadczenia była nienależna skarżącej w rezultacie oznaczałoby faktyczne pozbawienie dziecka wsparcia finansowego, o którym mowa w przepisach ustawy, co naruszałoby zasadę uwzględnienia dobra rodziny zawartą w art. 71 ust. 1 zd. 1 Konstytucji RP. Powyższe stanowisko znajduje odzwierciedlenie w aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym także powołanych zarówno przez skarżącą jak i przez organ m.in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 lutego 2021 r. II SA/Gl 1151/20, z dnia 28 kwietnia 2021 r. II SA/Gl 188/21, z dnia 7 lipca 2021 r. II SA/Gl 47/21, z dnia 15 lipca 2021 r. II SA/Gl 572/21, wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 23 września 2021 r. II SA/Gl 648/21, wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 września 2021 r. II SA/Gl 621/21 oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 26 listopada 2021 sygn. I SA/GI 745/21.

Sąd zwraca przy tym uwagę, że w aktach administracyjnych załączonych do sprawy znajdują się dokumenty, które uprawniały organ do dokonania prawidłowej oceny w tym zakresie tj.: kserokopia zatwierdzonych przez sąd ugód sądowych z [...] września 2016 r. i [...] lipca 2017 r. oraz stanowiący załącznik Rodzicielski Plan Wychowawczy z [...] lipca 2016 r. w którego § 8 określono zasady finansowania przez rodziców kosztów wychowania i utrzymania dzieci. Wbrew zatem stanowisku organów orzekających plan ten zawiera postanowienia dotyczące wspólnego decydowania o kosztach utrzymania dzieci, czemu służy także świadczenie 500 plus i nie ogranicza się wyłącznie do ustalenia zasad gromadzenia tych środków czy określenia zasad dysponowania z wyraźnym wskazaniem ich przeznaczenia na potrzeby dziecka. Należy także zwrócić uwagę, że organ wezwał skarżącą do złożenia wyroku sądowego orzekającego rozwód nie wyjaśniając, że istotne jest przede wszystkim a jaki sposób zostały ustalone zasady opieki nad małoletnimi dziećmi. Organ nie dopytał skarżącej czy została ustalona opieka naprzemienna pomiędzy rodzicami, nie weryfikował czy ojciec dzieci pobiera świadczenie czy złożył wniosek. Organ natomiast powinien podjąć wszelkie czynności w celu prawidłowego ustalenia stanu faktycznego zgodnie z art. 7 kpa, zwłaszcza że, jak wynika z akt, skarżącą z organem współpracowała.

Organ zatem dokonał błędnej, dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Zakwestionował oświadczenie i wyjaśnienia skarżącej nie odwołując się do żadnego dokumentu, który podważałby ich prawdziwość. Za dowolne zatem należy uznać, w świetle powyższego, stanowisko organów, że oświadczenie i wyjaśnienia skarżącej, w których wskazuje w jaki sposób świadczenie wychowawcze było rozliczane jest niewiarygodne i nie stanowi dowodu w sprawie. Oświadczenie i wyjaśnienia skarżącej potwierdzają, że zasady pobierania świadczenia, jego rozdysponowania były wynikiem wspólnych ustaleń rodziców dzieci a środki zostały przeznaczone na potrzeby dzieci. Mając zatem na uwadze cel świadczenia oraz biorąc pod uwagę, że jego wysokość nie przekroczyła kwoty 500 zł, w ocenie sądu administracyjnego można uznać, że skarżąca występując o świadczenie działała za zgodą ojca dziecka wspólnie z nim decydując o ich przeznaczeniu oraz w zaufaniu do organów Państwa. Interes społeczny w żadnej mierze nie stał też w sprzeczności z jej słusznym interesem gdyż działania matki dziecka były akceptowane przez ojca dziecka i rozliczane wspólnie zgodnie z treścią zawartego między rodzicami porozumienia. W okresie tym ojciec sam nie występował z wnioskiem o świadczenie. Okoliczność, że matka dziecka nie wykonała obowiązku wynikającego z pouczenia w tych okolicznościach nie może przeważać nad interesem małoletnich dzieci. W okolicznościach niniejszej sprawy istotne jest jedynie to, czy łączna kwota świadczenia wynosi [...] zł i czy została przeznaczona na potrzeby dzieci. Do takiej bowiem kwoty Państwo partycypuje w wydatkach na wychowanie dziecka. Organy zatem nie biorąc pod uwagę, że świadczenie wychowawcze, w spornym okresie mimo, że było przekazywane w całości na rzecz jednego z rodziców to cała kwota ostatecznie była wydatkowana na pokrycie potrzeb małoletniego, o czym rodzice zadecydowali wspólnie, naruszyły art. 4 ust. 1 ustawy. Organy nie sprostały bowiem obowiązkowi dokonania oceny, czy środki przyznane w ramach świadczenia wychowawczego zostały wykorzystane zgodnie z ich przeznaczeniem, czyli czy zostały spożytkowane stosownie do celu wskazanego w art. 4 ust. 1 ustawy mimo, że dysponowały już znacznym materiałem dowodowym w tym zakresie.

Reasumując należy wskazać, że nie można przepisów o nienależnie pobranym świadczeniu interpretować ani stosować w sposób, który prowadziłby do rezultatów nie dających się pogodzić z ratio legi ustawy. Celem tego świadczenia jest zapewnienie przez państwo realnej pomocy w wychowaniu dziecka, w postaci faktycznego dostarczania środków dla częściowego pokrycia wydatków związanych z jego wychowaniem. Skoro świadczenie wychowawcze jest wypłacane na potrzeby dziecka, to przy ustaleniu, że rodzic dziecka, któremu świadczenia przyznano, faktycznie w tym okresie nie posiadał prawa do tego świadczenia w pełnej wysokości, ale świadczenie wychowawcze, za porozumieniem obojga rodziców, zostało spożytkowane na pokrycie wydatków związanych z zaspokojeniem potrzeb dziecka, to oznacza to brak podstaw do żądania zwrotu świadczenia skonsumowanego na potrzeby dziecka.

Ponownie rozpoznając sprawę, organy uwzględnią powyższe uwagi, ocenę prawną i wytyczne Sądu. W celu ustalenia, w jaki sposób skarżąca dysponowała spornymi świadczeniami wychowawczymi, na jaki cel zostały przeznaczone, organ weźmie pod uwagę zgromadzony materiał dowodowy, w tym oświadczenie matki dziecka z [...] stycznia 2020 r. oraz jej wyjaśnienia z [...] lutego 2020 r. a także załączone do skargi oświadczenie ojca dziecka z [...] listopada 2021 r. i korespondencję matki dziecka z Urzędem Dzielnicy [...].

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ppsa, orzekł jak w sentencji - uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji.