Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 693/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 7, 77 par. 1, 107  par. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: 2 pkt 7 lit. a i 23
journal: Dz.U. 2019 poz 670
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jedn.
article: Art. 145  par. 1  pkt 1  lit. a i c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie: WSA Hanna Knysiak-Sudyka WSA Janusz Kasprzycki (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi N. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji


UZASADNIENIE

Zaskarżoną przez N. C. (zwanej dalej skarżącą) decyzją z dnia 7 kwietnia 2020 r., nr [...], wydaną na podstawie na podstawie art. 2 pkt 7 lit. a, art. 23 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 670 ze zm., zwanej dalej ustawą o pomocy osobom uprawnionym do alimentów) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz.U. z 2020 r., poz. 256, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z dnia [...] 2019 r. nr [...] w sprawie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Organ pierwszej instancji – Burmistrz – decyzją z dnia [...] 2019 r. nr [...]:

1. uznał za nienależnie pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone za okres od 1 lutego 2019 r. do 31 maja 2019 r. w wysokości 2000 zł

2. ustalił zwrot nienależnie pobranych świadczeń za okres 1 lutego 2019 r. do 31 maja 2019 r. w wysokości 2000,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczanymi od pierwszego dnia miesiąca następującymi po dniu wypłaty świadczeń alimentacyjnych do dnia spłaty.

3. nienależnie pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego należy wpłacić na rachunek bankowy: Bank [...] w A Nr [...].

4. w przypadku pobierania świadczeń funduszu alimentacyjnego należność wraz z odsetkami będzie podlegać potrąceniu z wypłacanych świadczeń.

5. W przypadku zwłoki w płatności oraz braku możliwości potrącenia należność wraz z odsetkami zostanie skierowana do przymusowego ściągnięcia w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji.

W uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji powołał przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, mające zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Wyjaśnił, że w dniu 4 czerwca 2019 r. wszczęto postępowanie administracyjne w sprawie uchylenia decyzji nr [...] z dnia [...] 2018 r. Decyzja ta została uchylona od czerwca 2019 r. decyzją z dnia [...] 2019 r. nr [...]. Z uwagi na fakt, że skarżąca złożyła od tej decyzji odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania organ zawiesił postępowanie. SKO odmówiło przywrócenia terminu do złożenia odwołania i po zwrocie akt sprawy organ pierwszej instancji podjął z urzędu zawieszone postępowanie w sprawie uznania i ustalenia zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 lutego 2019 r, do 31 maja 2019 r.

Organ pierwszej instancji, powołując się na treść art. 2 pkt 7 lit. a oraz art. 23 ust. 1 i ust. 1a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ustalił, że świadczenia pobrane przez skarżącą w okresie od 1 lutego 2019 do 31 maja 2019 r. w kwocie 2000 zł są świadczeniami nienależnie pobranymi i ustalił ich zwrot wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

W odwołaniu od tej decyzji skarżąca zakwestionowała zasadność wydania zaskarżonej decyzji. Wskazała, że nadal spełnia kryteria do uzyskania wypłaty z funduszu alimentacyjnego w postaci wymaganego wieku (20 lat) oraz kontynuowania nauki w liceum, a także dochodu rodziny w przeliczeniu na jedną osobę nieprzekraczającego 725 zł. Skarżąca wskazała, że z tego, co wie, to świadczeń społecznych takich jak "500+", rodzinne nie wlicza się do dochodu. Od decyzji z dnia [...] 2019 r. nr [...] uchylającej od czerwca 2019 r. decyzję dotyczącą wypłaty na jej rzecz świadczeń z funduszu alimentacyjnego odwołała się nieskutecznie w skutek, czego decyzja ta stała się prawomocna, choć według skarżącej i ta decyzja jest nieprawidłowa i niezgodna z prawem. A zatem, wypłacone jej w okresie od 1 lutego 2019 r. do 31 maja 2019 r. świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie są świadczeniami nienależnie pobranymi, tzn. pobranymi w złej wierze. Na uzasadnienie swego stanowiska powołała się na orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące świadczeń nienależnie pobranych w odróżnieniu od świadczeń nienależnych. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w pierwszej instancji.

Opisaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze

utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia SKO wskazało, Podstawą do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie jest art. 23 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Zgodnie z powyższą regulacją:

1. Osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu.

Z kolei zgodnie z treścią art. 2 pkt 7 lit. a cyt. na wstępie ustawy nienależnie pobranymi świadczeniami są świadczenia funduszu alimentacyjnego wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub wstrzymanie wypłaty w całości lub części.

Z akt sprawy wynika, że decyzją Burmistrza z dnia [...] 2018 r [...] zostało przyznane świadczenie z funduszu alimentacyjnego, na skarżącą na okres od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r. w kwocie 500 zł miesięcznie.

W decyzji zawarte było pouczenie o obowiązku niezwłocznego zawiadomienia organu wypłacającego świadczenia o wystąpieniu zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania lub utraty dochodu albo innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz pouczenie o nienależnie pobranych świadczeniach funduszu alimentacyjnego.

Następnie decyzja ta została uchylona przez organ pierwszej instancji od czerwca 2019 r. decyzją z dnia [...] 2019 r,, wydaną w trybie art.24 ustawy, albowiem uległa zmianie sytuacja osobista i rodzinna skarżącej. Z akt sprawy wynika, że 27 stycznia 2019 r urodziła dziecko - córkę Z. S. i zgodnie z oświadczeniem złożonym w dniu 7 lutego 2019 r. pod odpowiedzialnością karną, mieszka w miejscowości R ul. B wraz z partnerem, będącym ojcem dziecka – P. S. oraz dzieckiem. Kolegium dodało, że powyższe okoliczności zostały ujawnione w związku z wnioskami skarżącej z dnia 27 lutego 2019 r. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, a także o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego. W związku z powyższym organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] 2019 r. uchylił od lutego 2019 r. decyzję z dnia [...] 2018 r. dot. przyznania skarżącej świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Jednakże decyzja powyższa była wydana w trybie art. 155 k.p.a. w sytuacji, gdy zmianie uległ stan faktyczny sprawy, tj. sytuacja osobista i rodzinna skarżącej, zamiast w trybie art. 24 cyt. na wstępie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i dlatego SKO z tego powodu uchyliło powyższą decyzję w całości i umorzyło postępowanie pierwszej instancji w całości.

Z akt sprawy wynika również, że decyzja uchylająca prawo do świadczeń alimentacyjnych od czerwca 2019 r. stała się ostateczna, albowiem SKO odmówiło przywrócenia skarżącej terminu do złożenia odwołania, co oznacza, że od czerwca 2019 r. nastąpiło zaniechanie wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Natomiast świadczenia wypłacone w okresie od 1 lutego 2019 r. do 31 maja 2019 r. są świadczeniami nienależnie pobranymi w kwocie 2000 zł (wyliczenie: 4 x 500 zł) albowiem w okresie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego wystąpiły od lutego 2019 r. okoliczności, o których była wyżej mowa, mające wpływ na prawo do świadczeń.

Mając powyższe na uwadze w ramach kontroli instancyjnej SKO stwierdza, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa i znajduje uzasadnienie prawne i faktyczne.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła SKO naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 2 pkt 7 lit. a oraz art. 23 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez ich błędne zastosowanie. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych podkreśliła, że Kolegium nie rozpatrzyło w ogóle zarzutu naruszenia art. 23 ust. 1 ustawy w sytuacji, gdy zdaniem skarżącej nie można jej przypisać złej woli w pobieraniu świadczenia w okresie od 1 lutego do 31 maja 2019 r. Jej aktualna sytuacja życiowa była znana ośrodkowi pomocy społecznej. Wyjaśniła istotę nienależnego świadczenia a nienależnie pobranego świadczenia w świetle orzecznictwa sądowego. Podniosła, że Kolegium w ogóle nie wzięło tego pod uwagę przez to decyzja jest niezgodna z prawem. Wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) tej działalności administracji publicznej, a więc czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Sąd dokonując bowiem kontroli według wyżej wskazanych kryteriów zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji stwierdził, że przy ich wydawaniu, działające jako organ odwoławczy Samorządowe Kolegium Odwoławcze, jak i organ pierwszej instancji, naruszyli obowiązujące przepisy prawa, skutkujące uchyleniem kontrolowanych decyzji.

Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie stanowiły przepisy art. 23 w zw. z art. 2 pkt 7 lit. a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 670 ze zm., zwanej dalej ustawą o pomocy osobom uprawnionym do alimentów).

Zgodnie z art. 23 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu.

W myśl natomiast art. 2 pkt 7 lit. a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nienależnie pobranymi świadczeniami są m. in. świadczenia funduszu alimentacyjnego wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub wstrzymanie wypłaty w całości lub części.

Wykładnia przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w tym wyżej wskazanych, prowadzi do wniosku, że nie zawsze sam fakt zaistnienia okoliczności powodujących utratę świadczenia, które mimo to było wypłacane, jest tożsame z uznaniem, że owo wypłacone świadczenie jest "nienależnie pobranym' w rozumieniu art. w rozumieniu art. 2 pkt 7 lit. a powołanej ustawy, a więc świadczeniem "wypłaconym mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części".

Trafnie zwraca uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 22 maja 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 335/19; LEX nr 3059846, że "Odróżnić bowiem należy pojęcie świadczenia "nienależnego", od "nienależnie pobranego. Pierwsze z tych pojęć odnosi się do obiektywnych okoliczności, występujących między innymi wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła. Treść normatywna pojęcia "świadczenia nienależnie pobranego" obejmuje z kolei świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zawinionego zaniechania), które doprowadziły do ich uzyskania lub pobierania, mimo obiektywnie istniejących ku temu przeszkód. Konieczne jest zatem ustalenie, że osoba, która je pobrała była tego świadoma, co dopiero pozwoli ją uznać - jak przyjął to ustawodawca w art. 23 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - za "osobę, która pobrała nienależnie świadczenia". Innymi słowy nie można uznać pobranych świadczeń za nienależne, jeżeli strona przyjmowała je bez świadomości, że jej się nie należały. Wymóg uwzględniania tego elementu subiektywnego po stronie osoby uzyskującej świadczenia, przy ocenie czy w konkretnej sprawie doszło o sytuacji pobrania świadczeń nienależnych był wielokrotnie akcentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych. Tytułem przykładu można tu przywołać wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 października 2018 r. I OSK 1065/18 Lex nr 2570800, czy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 9 sierpnia 2018 r. IV SA/Gl 229/18, Lex nr 2539692)."

Powyższy pogląd Sąd w pełni podziela i uznaje go na poczet niniejszej sprawy za własny.

Tymczasem w rozpatrywanej sprawie orzekające w drugiej instancji Kolegium uznało, że skoro decyzja uchylająca prawo do świadczeń alimentacyjnych od czerwca 2019 r. stała się ostateczna (od czerwca 2019 r. nastąpiło zaniechanie wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego), a od lutego 2019 r. nastąpiła zmiana sytuacji rodzinnej skarżącej mająca wpływ na prawo do przedmiotowych świadczeń (zmiana składu "rodziny"), to świadczenia wypłacone skarżącej w okresie od 1 lutego 2019 r. do 31 maja 2019 r. są świadczeniami nienależnie pobranymi

w kwocie 2000 zł (wyliczenie: 4 x 500 zł).

Zdaniem Sądu z tak przyjętym - a priori - stanowiskiem nie sposób się zgodzić.

Analiza uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji, które przecież stanowić powinno odzwierciedlenie motywów przyświecających temu organowi przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, prowadzi do wniosku, że organ ten w ogóle nie zastosował w sposób właściwy odpowiednich przepisów prawa. Poza przytoczeniem treści art. 2 pkt 7 lit. a i 23 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, organ nie przedstawił ani ich rozumowania ani jakie wynikają z norm prawnych w nich wywiedzionych prawne konsekwencje. Nie wskazał też z jakich powodów uznał i na podstawie jakich dowodów o tym świadczących, że skarżąca pobrała nienależnie świadczenia w okresie wskazanym przez organ, które jako takie jest zobowiązana zwrócić. Organ pierwszej instancji nie dokonał swoistego przekładu pomiędzy tym co daje w sprawie zebrany materiał dowodowy, a tym co daje treść norm wynikających ze wskazanych przez niego przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Nie wykazał dalej, że dany fakt sprawy mieści się w zakresie uregulowanym tymi przepisami i nie wskazał następstw prawnych faktu uznanego przez niego za udowodniony. Podsumował jedynie, że "W związku z nienależnie pobranymi świadczeniami z funduszu alimentacyjnego za okres od 01-07-2019 r. do 31-05-2019 r., ustalono zwrot w wysokości i w sposób podany w sentencji niniejszej decyzji."

Kolegium poza przytoczeniem zasadniczej treści art. 2 pkt 7 lit. a i 23 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów także nie przedstawiło ich wykładni.

Nie sposób znaleźć w skąpych motywach wydanych decyzji treści świadczących o tym, że orzekające organu mają świadomość znaczenia prawnego W świetle norm wysłowionych w ww. przepisach stanu świadomości podmiotu przy pobieraniu świadczenia pomimo okoliczności nieuprawniających go do tego. Dodało jedynie, że z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] 2018 r. zostało skarżącej przyznane świadczenie i w decyzji tej zawarte było pouczenie o obowiązku niezwłocznego zawiadomienia organu wypłacającego świadczenie o zmianie

w liczbie członków rodziny.

Prawdą jest, że w decyzji z dnia [...] 2018 r. zawarte jest pouczenie drobnym drukiem, o obowiązku niezwłocznego zawiadomienia organu wypłacającego świadczenia o wystąpieniu zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania lub utraty dochodu albo innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz pouczenie o nienależnie pobranych świadczeniach funduszu alimentacyjnego. Kolegium jednakże nie wypowiedziało się jakie to ma znaczenia i dlaczego uważa, że spełniało ono wymogi prawidłowego pouczenia skarżącej.

Ugruntowane jest bowiem w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowisko, że nie można uznać za spełniające wymogi prawidłowego pouczenia takie pouczenie, którego treść jest jedynie przytoczeniem treści przepisu, czy też przepisów. Powtórzyć zatem trzeba, że pouczenie spełnia wymogi prawidłowego tylko wówczas, gdy jest zredagowane w sposób zrozumiały dla konkretnej osoby i w taki sposób, aby mogła jego treść odnieść do swojej sytuacji, by następnie wiedzieć, że określona okoliczność w jej sytuacji ma znaczenia dla przyznania jej uprawnienia, a jej zaistnienie rodzi po jej stronie obowiązek poinformowania organu o tym fakcie (por. m.in. wyroki NSA w Warszawie z dnia 8 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1529/12; LEX nr 1339588, czy z dnia 27 października 2010 r., sygn. akt I OSK 981/10; LEX nr 745403.

Pouczenie musi być zatem tak zredagowane, aby skarżąca mogła to pouczenie odnieść do specyficznej, swojej sytuacji. Organ powinien zatem udzielić skarżącej informacji jakie zmiany w składzie rodziny (liczbie członków), mają znaczenie dla prawa do przedmiotowego świadczenia., zwłaszcza, że w decyzji

z dnia [...] 2019 r. nr [...] Kolegium zobowiązało organ pierwszej instancji do ustalenia sytuacji rodzinnej skarżącej w związku z urodzeniem dziecka.

Zwrócić należy bowiem uwagę, że w art. 2 ust. 12 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ustawodawca określił krąg osób tworzących rodzinę. Z treści tego przepisu nie wynika, aby zaliczenie do członków rodziny obwarowane było dodatkowymi warunkami. Istotne jest, czy dana osoba zalicza się do kręgu osób wymienionych w tym przepisie. Zatem bez znaczenia dla potrzeb ustalenia uprawnienia do otrzymywania świadczenia alimentacyjnego jest pozostawanie z osobą uprawnioną do świadczeń we wspólnym gospodarstwie domowym, czy też w bliskich relacjach. Znaczenie i zakres pojęcia "rodziny" pozostaje bowiem, na potrzeby spraw dotyczących świadczeń alimentacyjnych w oderwaniu od rozumienia języka potocznego lub prawnego (definicji przyjętych w innych aktach prawnych). Przyjęta definicja nie bazuje wyłącznie na kryteriach pokrewieństwa. Odpowiednie uwzględnianie wymienionych w art. 2 pkt 12 ustawy osób w składzie rodziny skutkuje tym, że podlegają oni zaliczeniu do tego kręgu, o ile w konkretnej sytuacji istnieją. Takie też stanowisko jest ugruntowane w orzecznictwie (por. wyroki NSA z 16 czerwca 2016 r., sygn. I OSK 2228/14; z 3 lutego 2017 r., sygn. I OSK 2430/16; z 18 października 2017, sygn. I OSK 715/17).

Dla ustalenia, czy określona osoba wchodzi w skład rodziny, bez znaczenia jest zatem fakt wspólnego gospodarowania. Ustawodawca określając pojęcie rodziny, uwzględnia bowiem jedynie ściśle określony stan prawny, nie zaś stan faktyczny lub przesłankę wspólnego gospodarowania. Przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w przypadku rodziny w ogóle nie przewidują możliwości badania faktycznych okoliczności dotyczących na przykład wspólnego gospodarowania. Zatem ustalanie tych faktów w postępowaniu administracyjnym jest bez znaczenia. Definicja pojęcia "rodzina", zawarta w art. 2 pkt 12 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, nakazuje stosowanie tego pojęcia w sposób formalny bez odwołania się do okoliczności wspólnego prowadzenia gospodarstwa domowego, wspólnego zamieszkania lub faktów związanych z dobrymi lub złymi relacjami pomiędzy wymienionymi w tym przepisie osobami.

Orzekające w sprawie organy w ogóle przeszły do porządku dziennego wokół tego problemu – uznając jak domniemać należy – że ujawnione w wyniku złożenia przez skarżącą w dniu 7 lutego 2019 r. oświadczenia pod odpowiedzialnością karną, iż mieszka w miejscowości R wraz z partnerem, będącym ojcem dziecka oraz dzieckiem, samo przez się oznaczają, że wskazane w nim osoby tworzą "rodzinę" w rozumieniu art. 2 pkt 12 ustawy, a nie poinformowanie organów o tej zmianie musiało pociągać za sobą konsekwencje, o których orzekły w kontrolowanych decyzjach.

Stanowiska w tym względzie organy obydwu instancji w ogóle nie zajęły, a ma to także znaczenie dla treści rozstrzygnięcia. Jeżeli partner skarżącej nie mógł być zaliczony w poczet członków rodziny skarżącej, w rozumieniu art. 2 pkt 12 ustawy, to w ogóle nie można skarżącej przypisać, że pobrała ona we wskazanym okresie nienależnie świadczenia pomimo zmiany składu osobowego rodziny, o którym to winna była poinformować organy.

W takiej sytuacji nie sposób było przyjąć, że z powodu zawinionego zaniechania strony doszło do ustalenia na jej rzecz i wypłaty świadczeń, które obiektywnie w okresie tym przyznane być nie powinny.

Podjęte zatem w takich uwarunkowaniach - decyzja organu pierwszej instancji uznająca przedmiotowe świadczenia we wskazanym w decyzji okresie za nienależnie pobrane i nakazująca ich zwrot - jak też utrzymująca ją w mocy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego - musiały być ocenione jako wydane z istotnym naruszeniem art. 23 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 7 lit. a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Brak zaś ustaleń istotnych dla treści rozstrzygnięcia okoliczności, takich stan rodzinny skarżącej, prawidłowość uprzedniego pouczenia o konieczności poinformowania organów o zmianach w składzie rodziny i stan świadomości skarżącej o znaczeniu okoliczności zmiany składu rodziny na prawo do przedmiotowego świadczenia – stanowi o naruszeniu przepisów postępowania – art. 7, 77 §1, 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz.U. z 2020 r., poz. 256, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Brak zaś przedstawienia stanu prawnego, w tym wykładni przepisów mających zastosowanie w sprawie i konsekwencji prawnych ustalonych przez orzekające organy jest naruszeniem wymogów art. 107 § 3 k.p.a.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), orzekł jak w sentencji wyroku.