Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 349/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-08-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.41
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędziowie: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędzia del. WSA Adam Jutrzenka – Trzebiatowski (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Joanna Ukalska po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 listopada 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 1225/13 w sprawie ze skargi M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

I OSK 349/14

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 listopada 2013 r. – wydanym w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1225/13 - oddalił skargę M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego oraz przyznał adwokat M. O. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 zł .

Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. Wnioskiem z dnia 5 lutego 2013 r. M. L. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej o udzielenie pomocy finansowej z przeznaczeniem na pokrycie zakupu leków, leczenia i opłacenie rachunku za energię elektryczną. Prezydent [...] decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] odmówił przyznania wnioskodawcy pomocy finansowej w formie zasiłku celowego specjalnego na wymienione wyżej cele. W uzasadnieniu organ stwierdził, że M. L. prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Jego źródłem dochodu jest renta specjalna z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w wysokości 597,23 zł, zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł i dodatek mieszkaniowy w wysokości 95,81 zł. Łącznie jego dochód miesięczny wynosi 846,04 zł i tym samym przekracza kryterium dochodowe ustalone w ustawie o pomocy społecznej. Wobec powyższego organ rozpoznał przedmiotową sprawę w oparciu o art. 41 ustawy o pomocy społecznej uznając, że nie zaszły żadne wyjątkowe okoliczności, o których mowa w powyższym przepisie. Po rozpatrzeniu odwołania M. L., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy, podtrzymując ustalenia i wnioski organu pierwszej instancji. Kolegium przytoczyło zasady przyznawania specjalnych zasiłków celowych przewidzianych w art. 41 ustawy o pomocy społecznej oraz ogólne reguły dotyczące celów i zadań pomocy społecznej. W ich świetle i na podstawie akt administracyjnych sprawy uznano, że ze względu na stały dochód miesięczny przekraczający kryterium dochodowe, stałą pomoc miesięczną w postaci talonów na wyżywienie w wysokości 265 zł oraz ograniczone możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej, nie może zostać skarżącemu przyznany zasiłek specjalny.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze M. L. podniósł, że jest osobą, która wbrew stanowisku orzekających w niniejszej sprawie organów, nie jest w stanie sama zapewnić sobie warunków umożliwiających godne życie.

Pismami z dnia 6 i 27 września 2013 r., ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu, uzupełnił skargę, zarzucając decyzji z dnia [...] kwietnia 2013 r.: - mające wpływ na wynik sprawy naruszenie prawa materialnego, tj. art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez uznanie, że szczególnie uzasadniony przypadek musi mieć charakter jednorazowy i okazjonalny i nie może być stanem trwałym, pomimo iż taka interpretacja nie wynika z brzmienia art. 41 ustawy oraz błędnej odmowie zakwalifikowania sytuacji skarżącego jako sytuacji szczególnej i wyjątkowej i uznanie, że wobec tego zasiłek nie przysługuje; - mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niedostateczne zbadanie oraz bezpodstawne nieuwzględnienie wszystkich okoliczności sprawy, w tym niezbadanie zagrożenia życia skarżącego, będącego efektem braku środków na zakup leków ratujących życie oraz niedokonanie pełnych ustaleń dotyczących sposobu rozdysponowania środków i wysokości udzielonej faktycznie pomocy w formie zasiłków celowych innym wnioskodawcom, kosztem skarżącego. Do pisma procesowego z dnia 27 września 2013 r. została dołączona poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] przyznająca M. L. w miesiącu sierpniu zasiłek celowy specjalny na leki, leczenie, energię i środki czystości. Pełnomocnik skarżącego podniósł, że z porównania obu decyzji (tej z dnia [...] sierpnia 2013 r. oraz zaskarżonej) wynika, że organ działając w oparciu o te same przepisy, dokonuje odmiennej ich wykładni, raz przyznając zasiłek, raz odmawiając, co oznacza, że kieruje się nie uznaniem administracyjnym, lecz całkowitą dowolnością. W oparciu o powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie obu zaskarżonych decyzji oraz zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych. Sąd oddalając skargę wskazanym na wstępie wyrokiem w jego uzasadnieniu wskazał, iż podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej ( Dz. U. 2013 poz. 182 ze zm. - określanej dalej jako u.p.s. ) . Sąd stwierdził, iż w sprawie jest bezspornym, że skarżący w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku posiadał dochód w wysokości 846,04 zł, przekraczający kryterium dochodowe wynoszące dla osoby samotnie gospodarującej 542 zł. Oznacza to, że organy słusznie rozważyły zasadność ewentualnego przyznania zasiłku celowego w oparciu o art. 41 u.p.s. Ustawodawca w treści powołanego przepisu art. 41 u.p.s. używa sformułowania, iż omawiane świadczenie "może być przyznane". Oznacza, to, że rozstrzygnięcie w sprawie przyznania specjalnego zasiłku celowego wydawane jest w ramach tak zwanego uznania administracyjnego. Należy także mieć na uwadze, że udzielenie pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego, uzależnione jest od zaistnienia dodatkowej przesłanki, którą jest wystąpienie szczególnie uzasadnionego przypadku. Obwarowanie tej formy pomocy wymienioną przesłanką związane jest z tym, że ustawodawca przewidział możliwość jej udzielenia osobom lub rodzinom o dochodach przekraczających kryterium dochodowe. Ustawodawca nie sformułował definicji "szczególnie uzasadnionego przypadku". Pod pojęciem tym należy rozumieć przypadki wyraźnie odbiegające od typowych sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy społecznej przy spełnieniu kryterium dochodowego. Będzie to zatem sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że tak dotkliwe w skutkach lub tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia, nie należą do zdarzeń codziennych. Są to zdarzenia występujące zupełnie okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów wydarzeń, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości . W tym zakresie Sąd I instancji powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2011 r. sygn. akt I OSK 1496/10. Niewątpliwie, uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, co jest faktem notoryjnie znanym, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Bezsprzecznym bowiem jest, że przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana. Nie ulega wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. W ocenie Sądu analiza materiału zgromadzonego w sprawie nie pozwala na stwierdzenie, aby taki szczególnie uzasadniony przypadek wystąpił w stosunku do M. L. Z akt sprawy wynika, iż jego sytuacja bytowa oraz zdrowotna nie zmienia się od pewnego czasu. Od kilku lat choruje na [...] i choroby z tym związane. Nie nastąpiło żadne szczególne wydarzenie, które pogorszyłoby jego dotychczasową sytuację. Regularnie korzysta z pomocy udzielanej przez Ośrodek Pomocy Społecznej, w tym z pomocy w postaci talonów żywnościowych, których wartość miesięczna wynosi 265 zł. Z akt wynika również, że średnia kwota miesięcznych świadczeń przypadająca na rodzinę korzystającą z pomocy społecznej w OPS [...] wynosi 58,31 zł . Podkreślić należy, iż wykładnia przepisów u.p.s. nie może prowadzić do wniosku o dopuszczalności uczynienia z pomocy społecznej pełnego źródła utrzymania. Interpretacja taka byłaby niedopuszczalna jako całkowicie sprzeczna z intencją ustawodawcy, a zwłaszcza z ustanowioną w art. 2 ust. 1 u.p.s. zasadą pomocniczości (subsydiarności). Nie może ulegać wątpliwości, iż wysokość dochodu skarżącego nie pozwala na jednoczesne pokrycie wszystkich, nawet niezbędnych potrzeb. Zasadnie jednak organy uznały, iż nie jest to okoliczność, która samodzielnie może wskazywać na spełnienie przesłanki szczególnie uzasadnionego wypadku. Zatem w zgodzie z prawem odmówiły skarżącemu przyznania specjalnego zasiłku celowego.

Sąd uznał za niezasadny zarzut, że organ działa na zasadzie dowolności, a nie uznaniowości, gdyż decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] przyznał M. L. w miesiącu sierpniu zasiłek celowy specjalny na leki, leczenie, energię i środki czystości. Jak bowiem wskazał Sąd I instancji przepis art. 41 u.p.s. stwarza organowi pomocy społecznej możliwość (nie obowiązek) przyznania osobie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe m.in. specjalnego zasiłku celowego i każdy wniosek oceniany jest indywidualnie. Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2012 r., poz. 270 ze zm. - określanej dalej jako p.p.s.a. ) oddalił skargę. O wynagrodzeniu dla pełnomocnika z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł M. L., zaskarżając go w całości i zarzucając mu :

1) naruszenie prawa materialnego tj. - art. 41 pkt 1 u.p.s. przez błędną wykładnię określonego w tym przepisie pojęcia "szczególnie uzasadnionego przypadku" polegającą na przyjęciu, iż musi on mieć charakter jednorazowy i okazjonalny, zaś określone w art. 41 pkt 1 u.p.s. świadczenie nie może być przyznane w przypadku permanentnego utrzymywania się szczególnej, dramatycznej sytuacji wnioskodawcy, podczas gdy taka interpretacja nie wynika z wyraźnego brzmienia przepisu art. 41 pkt 1 u.p.s. i doprowadziła do odmowy uznania wyjątkowej sytuacji skarżącego za szczególnie uzasadniony przypadek uzasadniający przyznanie skarżącemu zasiłku, - art. 41 u.p.s. przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż uznanie administracyjne w przedmiotowej sprawie zostało wykonane we właściwy sposób, a przyznanie zasiłku na podstawie powyższego przepisu, na zasadach uznania administracyjnego, w określonym stanie faktycznym, może prowadzić do wydania różnych, sprzecznych decyzji, 2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy : - art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U nr 153, poz. 1269 ze zm. – określanej dalej jako u.p.u.s. ) oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., gdyż Sąd zaakceptował niedostateczne zbadanie oraz bezpodstawne nieuwzględnienie wszystkich okoliczności sprawy w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w szczególności niezbadanie kwestii zagrożenia życia skarżącego na skutek braku środków na zakup leków ratujących życie oraz niedokonanie pełnych ustaleń dotyczących sposobu rozdysponowania środków i wysokości pomocy udzielonej innym wnioskodawcom kosztem skarżącego i oddalił skargę, w sytuacji gdy skarga winna zostać uwzględniona w całości, - art. 133 § 1 i 134 § 1 p.p.s.a. poprzez uwzględnienie przy wyrokowaniu, na niekorzyść skarżącego, okoliczności z czasu następującego po wydaniu decyzji, tj. przyznanie zasiłku w miesiącu sierpniu 2013 r. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym należy, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. ( a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. W pierwszej kolejności należało rozpoznać zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, gdyż ocena prawidłowości wykładni i zastosowania norm prawa materialnego powinna być oparta na prawidłowo pod względem proceduralnym zbudowanej podstawie faktycznej rozstrzygnięcia.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 133 § 1 p.p.s.a. wyjaśnić należy, że z przyjętej na jego gruncie regulacji wynika, iż sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy (z wyjątkiem sytuacji, o której mowa w art. 55 § 2 p.p.s.a.), co oznacza, iż sąd ten orzeka na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez organy administracji publicznej w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, uwzględniając przy tym, jak to wynika z art. 106 § 4 p.p.s.a. powszechnie znane fakty, a także dowody uzupełniające z dokumentów - art. 106 § 3 p.p.s.a. Konsekwencją takiego stanu rzeczy jest to, że sąd administracyjny nie dokonuje ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną, a obowiązek wydania wyroku na podstawie akt sprawy, rozumiany jako oparcie rozstrzygnięcia na istotnych w sprawie faktach udokumentowanych w aktach i stanowiących przedmiot analizy sądu administracyjnego, oznacza orzekanie na podstawie materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy oraz zakazu wykraczania poza ten materiał ( por. wyrok NSA z 26 czerwca 2009 r., sygn. akt I FSK 470/08, wyrok NSA z 2 grudnia 2010 r., sygn. akt I GSK 806/10 ).

W związku z powyższym stwierdzić należy, że z naruszeniem obowiązku określonego w art. 133 § 1 p.p.s.a. będziemy mieli do czynienia wówczas, gdy kontrola legalności zaskarżonego aktu administracyjnego doprowadzi do przedstawienia przez sąd administracyjny stanu sprawy w sposób oderwany od materiału dowodowego zawartego w jej aktach i ustaleń dokonanych w zaskarżonym akcie administracyjnym ( por. wyrok NSA z 19 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1645/09 ).

Natomiast z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd administracyjny orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wobec tak wyrażonej na gruncie przywołanego przepisu zasady oficjalności, w orzecznictwie sądowadministracyjnym przyjmuje się, że zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. może być uznany za usprawiedliwiony wówczas, gdyby w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienie na tyle istotne i oczywiste zarazem, że bez względu na treść zarzutów stawianych w skardze, powinny być one dostrzeżone i uwzględnione przez sąd administracyjny (por. wyrok NSA z 28 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2395/10).

Dokonując oceny zasadności wskazanych wyżej zarzutów skargi kasacyjnej przy uwzględnieniu przedstawionych argumentów brak jest podstaw, aby przyjąć, że w rozpoznawanej sprawie zaistniała którakolwiek z wymienionych powyżej sytuacji, która mogłaby zostać zakwalifikowana, jako naruszenie wskazanych wyżej przepisów p.p.s.a. Sąd I instancji orzekł bowiem na podstawie dowodów zgromadzonych w aktach sprawy i w granicach danej sprawy, a jedynie w związku z zarzutami zawartymi w piśmie pełnomocnika z dnia 23 września 2013 r. odniósł się do decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...], słusznie podkreślając, iż każdy wniosek oceniany jest indywidualnie . Co wymaga wyraźnego podkreślenia, powyższa decyzja nie stała się przedmiotem kontroli przez Sąd I instancji.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 1 u.p.u.s. należy przede wszystkim zauważyć, iż w związku ze wspomnianym na wstępie rozważań związaniem podstawami skargi kasacyjnej konieczne jest ich prawidłowe określenie w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania przez wnoszącego skargę kasacyjną przepisów prawa, którym sąd uchybił ze wskazaniem paragrafu, ustępu, punktu aktu prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny, jako sąd kasacyjny, nie jest bowiem uprawniony do samodzielnego konkretyzowania zarzutów lub też stawiania hipotez co do tego, jakiego przepisu dotyczy podstawa kasacji. W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna nie czyni zadość wskazanym wyżej wymogom formalnym. Jej autor sformułował zarzut naruszenia art. 1 u.p.u.s. bez wskazania, którego paragrafu dotyczy zarzut, ani też nie uzasadnił tej podstawy kasacyjnej wbrew wymogowi wynikającemu z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stąd też zbadanie tak sformułowanego zarzutu kasacyjnego nie jest możliwe. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził również, aby Sąd I instancji zaskarżonym wyrokiem uchybił przepisowi art. 145 §1 pkt 1 lit c p.p.s.a , akceptując ustalenia poczynione przez organy administracji w kontrolowanej sprawie, które w ocenie skarżącego były niewystarczające i dokonane z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77§ 1 i art. 80 k.p.a. wobec braku pełnych ustaleń dotyczących sposobu rozdysponowania środków i wysokości pomocy udzielonej innym wnioskodawcom kosztem zagrożenia życia skarżącego na skutek braku środków na zakup leków ratujących życie. Zważyć bowiem należy, iż celowość powoływania się na argumenty związane z ograniczoną ilością środków na pomoc społeczną zachodzi wtedy, kiedy organ stwierdzi, iż zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 41 u.p.s., a mimo to odmawia przyznania zasiłku celowego, dopiero bowiem wówczas organ działa w granicach uznania i winien wówczas rozważyć zderzenie interesu obywatela z interesem społecznym właśnie przez pryzmat wielkości środków jakimi dysponuje. W niniejszej sprawie organy administracji, a następnie Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku przyjęły, iż taki szczególny przypadek nie zachodzi. Akceptuje to również Naczelny Sąd Administracyjny, o czym w dalszej części uzasadnienia, przy okazji rozważań dotyczących podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., a tym samym w ogóle zbędne były ustalenia dotyczące wielkości środków przeznaczonych na pomoc społeczną i sposobu ich rozdysponowania . Na marginesie jedynie należy zauważyć, iż organy administracji w stopniu wystarczającym przedstawiły ograniczenia budżetowe przeznaczone na pomoc społeczną. Nie są one bowiem zobowiązane w każdej decyzji odmawiającej przyznania świadczenia do szczegółowego rozliczenia się – jak domaga się tego skarżący - w jaki sposób zostały rozdysponowane środki na rzecz innych podmiotów ani też nie jest tak, iż jak twierdzi skarżący, że środki te powinny być dzielone pomiędzy wszystkich domagających się takiej pomocy. W tego rodzaju sprawach kryteriami wyboru rozstrzygnięcia powinny być cele i zadania pomocy społecznej wymienione w art. 2 – 4 u.p.s. (por. wyrok NSA z dnia z dnia 28 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 116/10 ). Organy są bowiem uprawnione właśnie w ramach uznania administracyjnego do właściwego wyważenie hierarchii potrzeb osób zgłaszających się o pomoc kierując się zasadami wynikającymi z art. 7 k.p.a. W ramach bowiem gospodarowania środkami finansowymi przez organy pomocowe, nie może dochodzić do sytuacji, że osoby, które spełnią kryterium dochodowe z u.p.s. spotykają się z odmową przyznania środków z uwagi na rozdysponowanie środków finansowych na rzecz osób, które przekraczają to kryterium, tak jak jest w przypadku skarżącego ( por. wyrok NSA z dnia 18 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 2626/13 ) . Wbrew stanowisku i argumentacji wnoszącego skargę kasacyjną wynik przeprowadzonej przez Sąd I instancji kontroli działalności orzekających w sprawie organów administracji uprawniał do wysnucia wniosku, że w toku postępowania administracyjnego wyjaśnione zostały wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, zebrany materiał został właściwie rozpatrzony. W tym kontekście należy stwierdzić, że przed podjęciem decyzji ustalono sytuację osobistą, zdrowotną i majątkową skarżącego, który wystąpił o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej, co potwierdza obszerny materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Sąd I instancji dokonał również prawidłowej wykładani art. 41 pkt 1 u.p.s. i prawidłowo go zastosował do ustalonego stanu faktycznego w kontrolowanej sprawie. Powołany powyżej przepis stanowi, iż w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany: specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi . Zarówno w orzecznictwie, jak i piśmiennictwie wskazuje się, że "szczególnie uzasadniony przypadek" oznacza przypadek odbiegający od sytuacji osób spełniających kryteria dochodowe. Przypadek ten musi być na tyle wyrazisty i odbiegający od sytuacji innych osób znajdujących się w trudnym położeniu, że uzasadnia przyznanie pomocy z uwagi na okazjonalność i nadzwyczajność występującego zdarzenia, które jest na tyle dotkliwe w skutkach, że dana osoba nie jest w stanie sobie z nim poradzić, nawet przy uwzględnieniu możliwości ludzkiej zapobiegliwości. "Szczególnie uzasadniony przypadek" to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych. Wyjątkowość okoliczności przyznawania świadczeń na specjalnych zasadach wynika stąd, iż beneficjenci tych świadczeń nie spełniają ogólnych kryteriów otrzymania pomocy. Przyznanie pomocy takim osobom i rodzinom przy ograniczonych środkach finansowych i ogromnej liczbie beneficjentów oraz osób oczekujących na wsparcie wymaga absolutnie wyjątkowych okoliczności . Stąd też przez "szczególne przypadki" uzasadniające przyznanie specjalnego zasiłku celowego nie zostały uznane spłata zadłużenia, zapłacenie rachunku za gaz, prąd, zakup biletów komunikacji miejskiej ( por. wyroki NSA : z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt I OSK 1416/07 , z dnia 12 maja 2011 r. sygn. akt I OSK 164/11, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 15 kwietnia 2008 r., IV SA/Gl 155/07, wyrok WSA w Krakowie z dnia 25 stycznia 2012 r., sygn. akt III SA/Kr 401/11, I. Sierpowska, U.p.s. Komentarz, Lex 2014 , s. 2012 -213, W. Maciejko, P. Zaborniak, U.p.s. Komentarz, LexisNexis 2013, s.188 ). Jak łatwo zauważyć powyżej przedstawione rozumienie "szczególnie uzasadnionego przypadku" jest tożsame z tym przedstawionym przez Sąd I instancji. W kontekście tego trafnie tenże Sąd ocenił również, iż taki szczególnie uzasadniony przypadek nie wystąpił w sprawie M. L. Z akt sprawy wynika, iż jego sytuacja bytowa oraz zdrowotna nie zmienia się od pewnego czasu. Od kilku lat choruje na [...] i choroby z tym związane. Nie nastąpiło żadne szczególne nadzwyczajne wydarzenia, które pogorszyłoby jego dotychczasową sytuację. Okoliczności, na które się powołuje skarżący – nie kwestionując jego trudnej sytuacji życiowej, materialnej i zdrowotnej – nie noszą zatem znamion nagłości, jednorazowości, niecodzienności, nadzwyczajności, wymaganej dla przyznania zasiłku określonego w art. 41 pkt 1 u.p.s.

Ponadto podkreślenia wymaga, iż specjalny zasiłek celowy nie może przybierać formy świadczenia cyklicznego, przyznawanego co miesiąc, a do tego w istocie dąży skarżący. Temu służy specjalny zasiłek okresowy, określony w art. 41 ust. 1 pkt 2 u.p.s., który jest przyznawany w sytuacji, gdy wyjątkowo niekorzystne konsekwencje rozciągnięte są w czasie , przy czym w tym przypadku musi również zachodzić "szczególnie uzasadniony przypadek" ( por. W. Maciejko, P. Zaborniak, op.cit. s. 190 ). Skarżący w skardze kasacyjnej nie zarzucił naruszenia art. 41 pkt 2 u.p.s. Ponadto świadczenie z tego przepisu podlega częściowemu albo całkowitemu zwrotowi, a skarżący niewątpliwie domagał się przyznania świadczenia bezzwrotnego.

Jeśli chodzi o zarzut przekroczenia granic uznania należy wskazać, iż formułując go autor skargi kasacyjnej - podobnie jak w przypadku art. 1 u.p.u.s. - nie wskazuje, którego punktu art. 41 u.p.s. dotyczy. Ponadto – jak już wspomniano powyżej - kwestia uznaniowości i rozważania przekroczenia jej granic aktualizuje się dopiero w sytuacji stwierdzenia, iż zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek", który jest warunkiem sine qua non przyznania świadczeń specjalnych z art. 41 u.p.s. W niniejszej sprawie natomiast uznano, iż nie mamy do czynienia z takim przypadkiem.

Mając na uwadze powyższe Sąd I instancji zasadnie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, a w konsekwencji należało – zgodnie z art. 184 p.p.s.a. - również oddalić skargę kasacyjną, jako niemającą usprawiedliwionych podstaw. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż to wynagrodzenie, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a. Stosownie do § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490), pełnomocnik powinien złożyć wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie (por. wyrok NSA z 23 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 195/11).