Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 737/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-10-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 3 oraz art. 29 ust. 2 pkt 6
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędziowie sędzia NSA Grzegorz Czerwiński /spr./ sędzia del. WSA Wojciech Jakimowicz Protokolant starszy asystent sędziego Łukasz Pilip po rozpoznaniu w dniu 3 października 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego B. Sp. z o.o. z siedzibą w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 grudnia 2012 r. sygn. akt II SA/Gd 559/12 w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego B. Sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 12 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Gd 559/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego B. Spółki z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego.

Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W związku ze stwierdzeniem, że na działce nr [...] ark. mapy [...], u zbiegu Alei N. i ulicy K. w S. wybudowano bez pozwolenia na budowę wolnostojące urządzenie reklamowe o wymiarach w rzucie przy podstawie 100 x 30 cm, na nowym fundamencie żelbetowym o wymiarach w rzucie 140 x 40 cm, z obudową reklamy wykonaną z tworzywa sztucznego i zamontowaną do konstrukcji stalowej zamocowanej do fundamentu żelbetowego, z kablem zasilania elektrycznego, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Sopocie postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...], zgodnie z dyspozycją art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243 poz. 1623 ze zm.), nałożył na inwestora, Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe B. Spółkę z o.o. w S., obowiązek przedłożenia w terminie do 31 stycznia 2012 r. zaświadczenia Prezydenta Miasta Sopotu o zgodności wybudowanego obiektu z ustaleniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, dwóch egzemplarzy projektu budowlanego wolnostojącego urządzenia reklamowego oraz oświadczenia, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Po rozpatrzeniu wniosku inwestora o przedłużenie terminu dostarczenia dokumentacji, organ I instancji zmienił postanowienie z dnia [...] listopada 2011 r. w części dotyczącej terminu i wyznaczył nowy termin do dnia 31 marca 2012 r. Inwestor w wyznaczonym terminie nie złożył wymaganych dokumentów, w związku z czym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Sopocie decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] nakazał rozbiórkę przedmiotowego samowolnie wybudowanego wolnostojącego urządzenia reklamowego.

Rozpoznając odwołanie inwestora, Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku decyzją z [...] sierpnia 2012 r. nr [...], powołując się na art. 48 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że w myśl z art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane wolnostojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe zaliczane są do budowli, zaś zgodnie z art. 28 ust. 1 tej ustawy budowę obiektu budowlanego (budowli) można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Wskazano, że przy zaliczaniu urządzeń reklamowych do podlegających bądź nie podlegających pozwoleniu na budowę, niezbędne jest dokonanie oceny danego urządzenia, przy uwzględnieniu zasady wynikającej z art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlanego. Istotne są w szczególności rozmiary podstawy tablicy reklamowej, nie zaś technologia jej wykonania bądź związanie z gruntem poprzez zagłębienie tej podstawy w gruncie, przy czym dla przyjęcia trwałego związania z gruntem nie ma znaczenia okoliczność posiadania fundamentów, czy wielkość zagłębienia w gruncie. Decydujące jest, czy posadowienie jest na tyle trwałe, że opiera się czynnikom mogącym zniszczyć ustawioną na nim konstrukcję. Ponadto wielkość obiektu, jego masa i względy bezpieczeństwa decydują, czy obiekt jest trwale, czy nietrwale związany z gruntem. W toku postępowania inwestor przedmiotowej reklamy przedłożył dokumenty potwierdzające wcześniejsze istnienie obustronnej reklamy firmy "B." i wyjaśnienia, że przedmiotowa inwestycja nie stanowiła budowy nowego urządzenia reklamowego, a jedynie została odnowiona uprzednio istniejąca reklama. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji zasadnie uznał, że przedłożone dokumenty mogą potwierdzić wcześniejsze istnienie reklamy firmy "B.", jednak zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych przesunięcie obiektu na nową lokalizację stanowi nową budowę w rozumieniu art. 3 pkt 6 ustawy Prawo budowlane. Zdaniem organu, jeśli obecnie wybudowane urządzenie reklamowe byłoby odnowionym, istniejącym wcześniej urządzeniem, rozebranym w całości oraz przeniesionym i usytuowanym w innym miejscu, to nie ma podstaw do uznania, że czynności takie nie stanowią budowy nowego obiektu. Podsumowując organ uznał, że rozebranie istniejącego wcześniej urządzenia reklamowego i wykonanie we wrześniu 2011 r. nowego urządzenia reklamowego na nowym fundamencie, w nowej lokalizacji, stanowiło jego budowę w rozumieniu art. 3 pkt 6 ustawy Prawo budowlanego. Organ I instancji, w ocenie organu odwoławczego, prawidłowo uznał, że inwestycja wymaga pozwolenia na budowę oraz wszczął procedurę legalizacyjną w związku z jego wybudowaniem bez pozwolenia. Inwestor nie przedkładając organowi dokumentów uniemożliwił dalsze prowadzenie procedury legalizacyjnej, wobec czego organ pierwszej instancji zobligowany był do wydania decyzji o nakazie rozbiórki.

W odniesieniu do zarzutu odwołania, że na postawienie przedmiotowej reklamy strona uzyskała zgodę w 1993 r., organ stwierdził, że w dniu [...] marca 2012 r. została przedłożona kopia decyzji Wydziału Architektury, Urbanistyki i Geodezji Urzędu Miasta Sopotu nr [...] z dnia [...] sierpnia 1995 r. zmieniająca wcześniejszą decyzję z dnia [...] maja 1993 r. w zakresie okresu pozwolenia na czasowe umieszczenie reklamy na terenie przy ul. K. i przedłużającą termin oraz kopię pisma nr [...] z dnia [...] kwietnia 1999 r. kierowanego do P.H.U. B., przedłużającego pozwolenie na lokalizacją reklamy świetlnej na skrzyżowaniu ul. K. i Al. N. do dnia 30 kwietnia 2002 r. Organ wskazał jednak, że dokumenty te nie mają znaczenia dla podjętego rozstrzygnięcia. Mogą one jedynie potwierdzić wcześniejsze istnienie reklamy, na umieszczenie której udzielono czasowego pozwolenia, jednakże zebrany materiał dowodowy potwierdza, że istniejąca wcześniej reklama została rozebrana, a wolnostojące urządzenie reklamowe, będące przedmiotem niniejszego postępowania zostało w całości wybudowane od podstaw w 2012 r.

W skardze na powyższą decyzję, Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe B. Spółka z o.o. w S., wnosząc o jej uchylenie, zarzuciła organowi naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., a także błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów ustawy Prawo budowlane.

Zdaniem skarżącej Spółki, zebrany przez organ materiał dowodowy nie jest wyczerpujący, a jego ocena nie może być prawidłowa. W jej wyniku doszło w sprawie do tak dalekiego przekroczenia zasady swobody w ocenie dowodów, że czynność tę należy uznać za dowolną. W ocenie skarżącej Spółki, organ błędnie zakwalifikował przedmiotowe urządzenie reklamowe jako urządzenie trwale związane z gruntem, i w konsekwencji uznał, że jego wzniesienie wymaga pozwolenia na budowę. Spółka przyznała, że przy zaliczaniu urządzeń reklamowych do podlegających bądź nie podlegających wymogowi uzyskania pozwolenia na budowę, nie ma znaczenia okoliczność posiadania fundamentów, czy wielkość zagłębienia w gruncie, decydujące jest zaś to, czy posadowienie jest na tyle trwałe, że opiera się czynnikom mogącym zniszczyć ustawioną na nim konstrukcję. Jednak zdaniem skarżącej, w zaskarżonej skarżonej decyzji brak jest określenia tego, jakie cechy przedmiotowego urządzenia reklamowego miałyby świadczyć o jego trwałym związaniu z gruntem. Ustawa nie definiuje pojęcia trwałego związania z gruntem. Wykładnia tego pojęcia, dokonana przez organ, nie jest prawidłowa, gdyż sprowadza się do tego, że wszystkie obiekty posadowione na fundamencie żelbetonowym są obiektami trwale związanymi z gruntem, co sprawia, że pojęcie to przestaje mieć znaczenie, gdyż de facto nie będą już występować w rzeczywistości urządzenia reklamowe nietrwale związane z gruntem. Tymczasem, rozróżnienia urządzeń reklamowych należy dokonywać nie według kryterium sposobu związania tego urządzenia z gruntem, ale według kryterium trwałości takiego związania.

Zdaniem skarżącej Spółki, przedmiotowy nośnik reklamowy nie jest trwale związany z gruntem w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane. Jest to bowiem urządzenie zamontowane na fundamencie z zakotwionymi śrubami, który jest jedynie przestawną podstawą żelbetonową, identyczną konstrukcyjnie jak płyta drogowa do układania dróg tymczasowych.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie.

Wyrokiem z dnia 12 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Gd 559/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego.

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że organ administracji prawidłowo stwierdził, że na skarżącej ciążył obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243 poz. 1623 ze zm.), roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Przepis ten zawiera zasadę, zgodnie z którą wszystkie roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Wyjątki od tej zasady, zawarte są w art. 29 i art. 31 ust. 1 i 5 ustawy Prawo budowlane, zaś w art. 30 i art. 31 ust. 2 - 4 tej ustawy wskazano roboty budowlane, których rozpoczęcie jest uzależnione od zgłoszenia właściwemu organowi.

Zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 6 ustawy Prawo budowlane pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu tablic i urządzeń reklamowych, z wyjątkiem usytuowanych na obiektach wpisanych do rejestru zabytków w rozumieniu przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz z wyjątkiem reklam świetlnych i podświetlanych usytuowanych poza obszarem zabudowanym w rozumieniu przepisów o ruchu drogowym. Roboty te podlegają zgłoszeniu właściwemu organowi architektoniczno-budowlanemu (art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane).

Art. 3 pkt 3 ww. ustawy stanowi, że pod pojęciem budowli należy rozumieć m.in. wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe. Na ich budowę wymagane jest pozwolenie na budowę, gdyż ich budowa nie została wymieniona, jako niewymagająca pozwolenia na budowę w art. 29 Prawa Budowlanego.

Art. 29 ust. 2 pkt 6 ustawy Prawo budowlane ma zastosowanie wyłącznie do urządzeń reklamowych innych niż te, które są budowlami zgodnie z art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego. Realizacja wszelkich trwale związanych z gruntem urządzeń reklamowych wymaga zatem uzyskania pozwolenia na budowę. Na gruncie przepisów ustawy Prawo budowlane, wyróżnić zatem można dwa rodzaje nośników reklamowych. Do pierwszej należy zaliczyć wymienione, jako budowle w art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane "wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe", na które wymagane jest pozwolenie na budowę, do drugiej zaś grupy należy zaliczyć tablice i urządzenia reklamowe, na instalowanie których jest wymagane jedynie, zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 6 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy Prawo budowlane, dokonanie zgłoszenia właściwemu organowi. Skarżąca Spółka nie uzyskała przed budową reklamy pozwolenia na budowę.

W przedmiotowej sprawie nośnik reklamowy słusznie został zakwalifikowany, jako budowla – wolnostojące trwale związane z gruntem urządzenie reklamowe, którego posadowienie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Okoliczność trwałego związania nośnika reklamowego z gruntem wynika z treści protokołu oględzin, w którym wskazano, że reklama posadowiona jest na fundamencie betonowym. Reklama ma kształt litery T. Wymiary reklamy wynoszą przy ziemi 100x30 cm, reklama ma wysokość 3,70 m. Treść protokołu oględzin została bez zastrzeżeń podpisana przez przedstawicieli skarżącej. Z notatki służbowej z dnia [...] lipca 2011 r. oraz mapy geodezyjnej, wynika, że fundament pod reklamę ma wymiar 40x140 cm. Reklama została posadowiona na fundamencie, co świadczy o jej trwałym związaniu z gruntem. Kwestia sposobu przymocowania reklamy do fundamentu nie może mieć istotnego znaczenia dla kwalifikacji nośnika reklamowego, jako trwale związanego z gruntem, podobnie jak możliwość ewentualnego usunięcia fundamentu, stanowiącego, jak twierdzi skarżąca, płytę żelbetonową, która może być przestawiona w inne miejsce. Niewątpliwie zastosowanie takiej płyty świadczy o konieczności związania nośnika z gruntem w celu zapewnienia jego stabilności, a rozmiar zastosowanej płyty fundamentowej przeczy twierdzeniom skarżącej o swobodnej możliwości przenoszenia fundamentu w inne miejsce. Oczywistym jest, że nośnik reklamowy o wysokości 3,70 m o takiej konstrukcji jak zrealizowany, o małych wymiarach w punkcie posadowienia oraz dużych wymiarach górnej części nośnika, winien zostać posadowiony w ziemi w sposób zapewniający jego stabilność i możliwość oparcia się czynnikom atmosferycznym – sile wiatru. Konstrukcja nośnika wymaga zatem jego trwałego związania z gruntem.

Zdaniem Sądu, za ugruntowane należy uznać stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zgodnie, z którym o tym, czy urządzenie reklamowe jest trwale związane z gruntem, czy też nie, nie decyduje metoda i sposób związania z gruntem, ale to, czy wielkość tego urządzenia, jego konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania. (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 października 2009 r., II OSK 1461/08, z dnia 23 czerwca 2006 r., II OSK 923/05, z dnia 12 maja 2009 r., II OSK 735/08 r., wyroki dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl.) Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, ustawodawca w przepisach ustaw Prawo budowlane nie sklasyfikował urządzeń reklamowych w zależności od ich wielkości, masy czy parametrów płaszczyzny reklamowej. Jednak nie oznacza to, że klasyfikacja taka nie wynika z przepisów o warunkach techniczno-budowlanych, czy też z elementarnych zasad projektowania obiektów budowlanych, czy z zasad techniki i praw fizyki, a art. 5 ustawy Prawo budowlane nakazuje wzięcie pod uwagę przy projektowaniu i budowie obiektu budowlanego przewidywanego okresu użytkowania obiektu, przepisów techniczno-budowlanych oraz zasad wiedzy technicznej. W orzecznictwie wskazano, że o tym, czy dane urządzenie reklamowe jest trwale związane z gruntem, czy też nie decyduje technologia wykonania fundamentu i możliwości techniczne przeniesienia nośnika reklamowego w inne miejsce. W orzecznictwie sadów administracyjnych wyrażono także pogląd, że okoliczność, iż nośnik reklamowy jest montowany z elementów gotowych, które mogą być rozmontowane i przenoszone w inne miejsce, nie ma istotnego znaczenia dla oceny nośnika reklamowego, jako trwale związanego z gruntem.

Konstrukcja nośnika reklamowego, która ma uniemożliwić łatwe jej przesunięcie, przeniesienie w inne miejsce czy zniszczenie przy silnych podmuchach wiatru musi być w odpowiedni techniczny sposób powiązana trwale z gruntem, co nadaje jej cechy budowli. Podsumowując, organy w niniejszej sprawie słusznie uznały, że przedmiotowy obiekt jest konstrukcją przestrzenną, stanowiącą budowlaną i techniczno-użytkową całość, odpowiadającą cechom budowli, o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. b ustawy Prawo budowlane, a zarzut skarżącej Spółki, że organ nie rozważył charakteru związania nośnika reklamowego z gruntem jest niezasadny.

Sąd wskazał, że realizacja reklamy nie stanowiła remontu poprzednio istniejącego w zbliżonej lokalizacji nośnika reklamowego. Zrealizowany nośnik reklamowy stanowi zupełnie nowy i odmienny od poprzednio istniejącego, w zakresie wymiarów, materiałów i formy jego wykonania, co wynika z dokumentacji fotograficznej znajdującej się w aktach organu administracji. Nadto skarżąca Spółka, powołująca się na brak wymogu uzyskania pozwolenia na budowę i podleganie wykonania nośnika obowiązkowi zgłoszenia, nie dokonała także zgłoszenia właściwemu organowi budowy aktualnie istniejącego nośnika reklamowego, ani też nie zgłaszała organowi zamiaru wykonania robót remontowych poprzednio zrealizowanej reklamy.

Zdaniem Sądu, organ administracji prawidłowo zastosował sprawie tryb przewidziany w art. 48 Prawa budowlanego, co skutkowało oddaleniem skargi.

Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę kasacyjną wniosła Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowego B. Spółka z o.o. z siedzibą w S. podnosząc zarzuty naruszenia art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że o trwałym związaniu z gruntem wolnostojącego urządzenia reklamowego decyduje nie fakt trwałego związania z gruntem, lecz to, czy z uwagi na jego wielkość, konstrukcję, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa może ono wymagać takiego trwałego związania, co w konsekwencji doprowadziło do nieuprawnionego uznania, że przedmiotowe urządzenie budowlane, posadowione na gruncie w sposób nietrwały, stanowi budowlę, do wykonania której konieczne jest uzyskanie pozwolenia na budowę, a przez to do niezastosowania art. 29 ust. 2 pkt 6 ustawy Prawo budowle stanowiącego, iż pozwolenia na budowę nie wymaga wykonanie robót budowlanych polegających na instalowaniu tablic i urządzeń reklamowych.

Zdaniem skarżącej kasacyjnie Spółki, Sąd I instancji niezasadnie przyjął, że urządzenie będące przedmiotem postępowania jest trwale związane z gruntem. Urządzenie to jest, co prawda posadowione na gruncie, to jest w sposób zapobiegający przed przewróceniem, czy zniszczeniem przez siły przyrody, lecz okoliczność taka nie może być utożsamiana z pojęciem trwałego związania z gruntem, które kładzie nacisk na połączenie urządzenia reklamowego z powierzchnią w sposób uniemożliwiający ich rozdzielenie, bez istotnej ingerencji w ich substancję. Przedmiotowe urządzenie posiada konstrukcję zapewniającą stabilność i trwałość posadowienia w celu zapewnienia bezpiecznego z niego korzystania jak również przeciwstawienia się czynnikom zewnętrznym mogącym je zniszczyć lub spowodować przesunięcie w inne miejsce. Istotne jest jednak, że efekt ten (stabilność) osiąga się nie poprzez trwałe złączenie z gruntem, lecz na skutek masy urządzenie reklamowego oraz działania na niego siły przyrody (grawitacji). Oznacza to, że pomimo tego, iż obiekt posadowiony jest na gruncie, to nie jest on w żaden sposób trwale z nim związany. Istnieje możliwość dowolnego jego przemieszczenia, a dokonanie takiej czynności nie jest związane w żaden sposób z ingerencją w substancję urządzenia reklamowego, ani gruntu, choć może wymagać użycia dodatkowego sprzętu. Nie do zaakceptowania jest stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym, o tym czy urządzenie reklamowe jest trwale związane z gruntem, ale to, czy wielkość tego urządzenia, jego konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania. Taka wykładnia jest sprzeczna z treścią wymienionego w zarzucie skargi kasacyjnej przepisu. W ocenie Sądu I instancji trwałość związania z gruntem urządzenia reklamowego nie ma być zaistniałym faktem lecz postulatem, który to urządzenie powinno spełniać choć nie musi. W konsekwencji takiego rozumowania każde urządzenie reklamowe, które z uwagi na wielkość, konstrukcję, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa powinno być związane z gruntem należy oceniać jako związane z gruntem i na jego posadowienie konieczne jest uzyskanie pozwolenia na budowę. Sąd bezzasadnie nie dopuszcza możliwości, że nawet duże konstrukcje mogą być posadowione w sposób bezpieczny i to bez trwałego ich wiązania z gruntem.

Zdaniem skarżącej kasacyjnie Spółki, o tym, czy urządzenia reklamowe są trwale bądź nietrwale związane z gruntem nie decydują rozmiary, czy też gabaryty obiektu jak również jego konstrukcja, przeznaczenie, czy względy bezpieczeństwa lecz faktyczne i trwałe związanie urządzenia z gruntem rozumiane w ten sposób, że ewentualne ich rozłączenie musi wiązać się z istotną ingerencją w substancję urządzenia i gruntu. Żaden przepis nie precyzuje wymogów, do których w zaskarżonym wyroku odwołał się Sąd I instancji. Wykładnia, której dokonał Sąd nie znajduje żadnej podstawy w treści obowiązujących przepisów i nie może stanowić argumentu za uznaniem przedmiotowego urządzenia reklamowego za obiekt budowlany, na wykonanie którego konieczne jest uzyskanie pozwolenia na budowę. Z art. 29 ust. 2 pkt 6 ustawy Prawo budowlane wynika, że pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych związanych z instalowaniem tablic i urządzeń reklamowych i to niezależnie od tego, czy są one wkopane w ziemię, czy ustawione na konstrukcji naziemnej, z wyjątkiem usytuowanego na obiektach wpisanych do rejestru zabytków oraz z wyjątkiem reklam świetlnych i podświetlanych usytuowanych poza obszarem zabudowanym.

Z uwagi na fakt, że urządzenie reklamowe posadowione przez skarżącą Spółkę nie wykazuje cech trwałego związania z gruntem, nie jest posadowione na obiektach wpisanych do rejestru zabytków jak również znajduje się na terenie zabudowanym nie jest zasadnym uznanie go za budowlę, co w konsekwencji prowadzić powinno do uznania, że jego wykonania jest zwolnione z uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę na mocy art. 29 ust. 2 ust. 6 ustawy Prawo budowlane.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna wniesiona przez Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowego B. Spółka z o.o. z siedzibą w S. nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 3 pkt 3 oraz art. 29 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.).

W art. 3 pkt 3 ww. ustawy zawarta została ustawowa definicja budowli. Zgodnie z treścią tego przepisu przez budowlę należy rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury w tym m.in. wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe. Z kolei z art. 29 ust. 2 pkt 6 tej ustawy wynika, że pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu tablic i urządzeń reklamowych, z wyjątkiem usytuowanych na obiektach wpisanych do rejestru zabytków w rozumieniu przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz z wyjątkiem reklam świetlnych i podświetlanych usytuowanych poza obszarem zabudowanym w rozumieniu przepisów o ruchu drogowym.

Słusznie Sąd I instancji stwierdził, że realizacja wolno stojącego urządzenia reklamowego trwale związanego z gruntem wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, gdyż tego rodzaju urządzenia reklamowe nie zostały wymienione w art. 29 ustawy Prawo budowlane.

Zasadnie też Sąd I instancji uznał, że w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organy administracji prawidłowo uznały, że zrealizowane przez skarżącą kasacyjnie Spółkę urządzenie reklamowe jest wolno stojącym urządzeniem reklamowym trwale związanym z gruntem. Ustawa Prawo budowlane nie zawiera definicji ustawowej pojęcia "budowli trwale związanej z gruntem". Ustalenie znaczenia tego pojęcia następuje wiec w drodze wykładni.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, możliwość przemieszczenia budowli bez konieczności istotnej ingerencji w substancję urządzenia i gruntu nie przesądza o tym, że budowla taka nie może być ona uznana trwale związaną z gruntem.

Pojęcie "urządzenia trwale związanego z gruntem" użyte zostało m.in. w art. 48 K.c., który m.in. stanowi, że z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane. Pojęcie to na tle tego przepisu interpretowane jest rozbieżnie. Występują dwie grupy poglądów. Według pierwszego poglądu przez trwałe związanie z gruntem rozumie się taką więź fizyczną, gdy odłączenie budynku lub innego urządzenia od gruntu nie może nastąpić (art. 47 § 2 K.c.) bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości (gruntu) lub części odłączonej (np. budynku). Ponadto częścią składową gruntu jest tylko taki budynek (inne urządzenie), który nie został połączony z gruntem jedynie dla przemijającego użytku (art. 47 § 3 k.c.), tak SN 9.06.1967, PUG 1/1968, s. 24 oraz J. Ignatowicz (w:) K.c. Komentarz 1972, s. 138; J. St. Piątowski (w:) System II, s. 377, przypis 122; S. Rudnicki (w:) Prawo obrotu nieruchomościami, s. 32-33. Według drugiego poglądu trwałe związanie z gruntem odpowiada zarówno intensywnej więzi fizycznej, jak i trwałemu (nie przemijającemu) użytkowi, z tym wszakże, że budynkiem (innym urządzeniem) trwale związanym z gruntem jest również taka budowla, którą można odłączyć od gruntu bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości (gruntu) lub części odłączonej (budowli), tak SN 23.07.1963, OSN 7-8/1964/156, a także T. Dybowski, Części składowe, s. 89 oraz - jak się zdaje - B. Barłowski, U podstaw, s. 74. Poglądy te przytoczone zostały w komentarzu do art. 48 Kodeksu cywilnego autorstwa Małgorzaty Bednarek (Mienie. Komentarz do art. 44-55(3) Kodeksu cywilnego. Zakamycze 1997).

Naczelny Sąd Administracyjny opowiada się za drugim z ww. poglądów. Trwałość związania budowli z gruntem wskazuje na intensywność tego związania. Intensywna więź budowli z gruntem może zaś mieć miejsce nie tylko wówczas, gdy będzie ona połączona z gruntem w taki sposób, że aby je rozdzielić koniecznym byłoby uszkodzenie gruntu lub urządzenia albo zarazem gruntu i urządzenia. W konsekwencji nie można podzielić stanowiska skarżącej kasacyjnie Spółki, że okoliczność, iż przedmiotowe urządzenie reklamowe może być przemieszczane bez konieczności istotnej ingerencji w jego substancję oznacza, że nie może być ono zakwalifikowane, jako urządzenie reklamowe trwale związane z gruntem.

Gromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala stwierdzić, że urządzenie reklamowe nie zostało zrealizowane dla przemijającego użytku zaś jego konstrukcja wskazuje na intensywną więź z gruntem. Zasadnie więc Sąd I instancji zaakceptował stanowisko organów administracji, że realizacja urządzenia budowlanego wymagała uzyskania pozwolenia na budowę.

Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.