Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 726/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne: Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61 ust. 4 art. 61 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 778
law: Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie sędzia NSA Robert Sawuła sędzia del. WSA Anna Szymańska /spr./ Protokolant starszy asystent sędziego Justyna Żurawska po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2020 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych R. W. i R. W. oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 października 2017 r. sygn. akt II SA/Lu 461/17 w sprawie ze skargi B. A. i T. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z dnia [..]r. nr [..] w przedmiocie warunków zabudowy 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. zasądza od B. A. i T. A. solidarnie na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej kwotę 610 (sześćset dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, 3. zasądza od B. A. i T. A. solidarnie na rzecz R. W. i R. W. kwotę 490 (czterysta dziewięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 19 października 2017 r. (sygn. akt II SA/Lu 461/17) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w sprawie ze skargi B. A. i T. A.a (dalej także jako: "skarżący" lub "strona") uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej (dalej jako "Kolegium", "SKO") z [..] r. znak [..] i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy S. z [..] r. znak: [..] o ustaleniu R. W. (dalej także: inwestor) warunków zabudowy na budowę chlewni wraz z tuczarnią w miejscowości Kosuty.

Wyrok powyższy został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Inwestor wystąpił z wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy dla wskazanej wyżej inwestycji. W konsekwencji długotrwałego postępowania administracyjnego Wójt Gminy S. wydał w dniu [..] r. decyzję o ustaleniu R. W. warunków zabudowy na budowę chlewni wraz z tuczarnią o powierzchni 3500 m2 o obsadzie do 208,25 DJP oraz zbiornika na gnojowicę o pojemności 2530 m3 z infrastrukturą towarzyszącą obejmującą budowę dwóch silosów paszowych na zboża o pojemności 2 x 250 t, a także silosów na mieszanki z paszociągami - dwóch o pojemności 12 t, trzech o pojemności 6 t oraz jednego o pojemności 3,6 t oraz bezodpływowego zbiornika na ścieki bytowe o pojemności 5 m3 przewidzianych do realizacji w ramach zabudowy zagrodowej na działkach nr [..], nr [..] i nr [..], położonych w miejscowości K.. Wskutek odwołań wniesionych przez Irenę P., B. A., J. i M. N., SKO w Białej Podlaskiej utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Sąd I instancji stwierdził, że zdaniem SKO inwestor spełnił wszystkie obowiązki określone w przepisach dla pozytywnego rozpoznania jego wniosku o ustalenie warunków zabudowy dla opisanej inwestycji, w tym uzyskał wymaganą decyzję środowiskową z dnia [..] r. W ocenie Kolegium zarzuty co do uciążliwości dla środowiska chowu zwierząt zostały ocenione w decyzji środowiskowej, zaś zarzut co do braku aktualności oświadczeń rolników o odbiorze gnojowicy nie ma wpływu na wynik sprawy.

Dalej Kolegium stwierdziło, że przedmiotowa inwestycja stanowi element zabudowy zagrodowej, do której ma zastosowanie art. 61 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2016 r. poz. 778 ze zm.; dalej: u.p.z.p.), który wyłącza konieczność badania zachowania warunku dobrego sąsiedztwa. Planowana zabudowa ma bowiem charakter rolniczy i jest związana ze zlokalizowanym na tych działkach siedliskiem, w ramach którego istnieje już budynek mieszkalny i budynki gospodarcze. Działki inwestora stanowiące użytki rolne położone są w terenie zabudowanym i zurbanizowanym, wykorzystywanym rolniczo, w którym w sąsiedztwie także dominuje zabudowa zagrodowa. Powierzchnia gospodarstwa rolnego inwestora związanego z tą zabudową zagrodową, wynosi około 8,21 ha, a zatem przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w gminie S., która wynosi 7,33 ha.

Skargę do WSA w Lublinie na powyższą decyzję Kolegium wnieśli B. A. i T. A., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji.

Skarżący zarzucili organowi naruszenie art. 1 ust. 2 pkt 1, 3, 5 i 7, art. 6 ust. 2 i art. 63 ust. 3 u.p.z.p., art. 61 ust. 4 u.p.z.p, oraz art. 89 § 2 w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. WSA w Lublinie uwzględniając skargę stwierdził, że organy administracji nie wyjaśniły sprawy należycie, zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a., zaś organ odwoławczy również z naruszeniem "art. 136 k.p.a., czy planowana przez inwestora zabudowa (... )." Dalej Sąd I instancji zauważa, że Kolegium zamierzenie inwestycyjne zakwalifikowało jako zabudowę zagrodową (art. 61 ust. 4 u.p.z.p.) i wobec tego nie miała zastosowania "zasada dobrego sąsiedztwa", o której mowa w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p.

Dalej przytoczono wyrok WSA w Lublinie z 28 września 2010 r. (sygn. akt II SA/Lu 340/10), w którym wyrażono pogląd, że "inwestycja polegająca na budowie budynku inwentarskiego o obsadzie do 40DJP z silosem na paszę, zbiornikiem na gnojowicę i płyty gnojowej stanowi element zabudowy zagrodowej. Nadto, nie ma żadnych podstaw do przyjmowania, że zabudowa zagrodowa stanowi tylko małe budynki inwentarskie oraz że wszystkie budynki znajdować się mają w niewielkiej od niej odległości, tylko wówczas bowiem znajdować się będą w obrębie jednego podwórza. Nie ma również podstaw do przyjmowania, że zabudowę zagrodową stanowią tylko te budynki, które przylegają do podwórza". Sąd I instancji zaaprobował pogląd przyjęty w powyższym wyroku, ale uznał, że taki kierunek interpretacji art. 61 ust. 4 u.p.z.p. nie może być oderwany od okoliczności konkretnej sprawy. Ponadto wyjątek od zasady statuowanej w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. należy interpretować ściśle, bowiem wymaga tego obowiązek realizacji ustawowej reguły poszanowania ładu przestrzennego, wynikającej z art. 6 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p.

Sąd I instancji zauważył, że kluczową kwestią było stwierdzenie, czy w konkretnych okolicznościach faktycznych zamierzenie inwestycyjne obejmowało budynek mogący zaliczać się do zabudowy zagrodowej, przy czym wymagało to w pierwszej kolejności precyzyjnego ustalenia granic obszaru zabudowy zagrodowej, a następnie ustalenia istotnych cech planowanej inwestycji, według których należałoby ocenić zagrodowy – bądź nie – charakter tej inwestycji.

Tymczasem Kolegium zaniechało takich ustaleń i nie dokonało wszechstronnej analizy stanu faktycznego, ograniczając się do wyrażenia oceny, że zamierzenie inwestycyjne będzie realizowane na istniejącym obszarze zabudowy zagrodowej, a projektowany budynek inwentarski jest związany z prowadzonym przez stronę skarżącą gospodarstwem rolnym.

Sąd I instancji stwierdził, że w aktach administracyjnych (k. 163-164 i 167-168 akt administracyjnych) znajdują się mapy, stanowiące załącznik do decyzji organu pierwszej instancji z [..]r. o warunkach zabudowy, z których wynika, że zamierzenie inwestycyjne realizowane na działkach nr [..], [..] i [..] obejmuje obszar wielokrotnie przekraczający obszar podwórza usytuowanego na działce nr [..]. Co więcej, z treści wskazanej decyzji o warunkach zabudowy wynika ponadto, że wielkość powierzchni zabudowy w stosunku do powierzchni działek określono na poziomie 40%, choć na działkach sąsiednich ten parametr zabudowy kształtuje się na poziomie od 15% do 25%.

Ponadto dane co do rozmiaru obszaru lokalizowanej inwestycji oraz dopuszczalnej wielkości budynku, a także poszczególne budynki i budowle składające się na tę inwestycję wskazują na to, że zrealizowanie zamierzenia inwestycyjnego doprowadzi do daleko idącej zmiany stanu zagospodarowania terenu inwestycji.

W konsekwencji – wobec rozmiaru zamierzenia inwestycyjnego – zmiana taka może istotnie oddziaływać na ład przestrzenny obszaru znacznie wykraczającego poza działki inwestora. Na zakończenie Sąd I instancji stwierdził, że okoliczność, iż nowopowstałe obiekty budowlane i urządzenia będą związane z prowadzonym gospodarstwem rolnym, nie jest istotna dla oceny spełnienia przesłanek określonych w art. 61 ust. 4 u.p.z.p.

Od powyższego wyroku zostały wniesione dwie skargi kasacyjne: Kolegium oraz R. i R.a W..

SKO zaskarżyło w całości przedmiotowy wyrok i zarzuciło naruszenie prawa materialnego skutkujące uchybieniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 61 ust. 4 u.p.z.p. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zamierzenie inwestycyjne wadliwie zostało zaliczone do zabudowy zagrodowej, podczas gdy zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do zastosowania art. 61 ust. 4 u.p.z.p., dalej poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów polegające na wadliwym przyjęciu, że dla oceny spełnienia warunku z art. 61 ust. 4 u.p.z.p. nie jest istotne czy planowany budynek inwentarski z obiektami towarzyszącymi jest powiązany z prowadzonym przez wnioskodawcę gospodarstwem rolnym. Sąd I instancji w konsekwencji nieprawidłowo przyjął, że nie mógł mieć zastosowania art. 61 ust. 4 u.p.z.p.

Jeśli chodzi o zarzut naruszenia przepisów procesowych, to podniesiono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przez uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz uprzednie błędne przyjęcie, że decyzje zostały wydane z naruszeniem art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w sytuacji, gdy Kolegium ustaliło prawidłowo stan faktyczny sprawy i wyczerpująco zebrało materiał dowodowy, jak również dokonało jego wnikliwej oceny.

Skarżący kasacyjnie wnosi na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., art. 188 p.p.s.a. oraz art. 203 pkt 2 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi skarżących oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. W razie uznania, że WSA w Lublinie dopuścił się naruszenia przepisów procesowych na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji. Skarga kasacyjna wnosi o zbadanie w pierwszej kolejności zarzutów naruszenia przepisów materialnych i rozważenie wydania wyroku reformatoryjnego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono rozwinięcie zarzutów.

Skarga kasacyjna R. i R. W. zaskarża wyrok Sądu I instancji w całości. Podnosi naruszenie prawa materialnego tj. art. 61 ust. 1 u.p.z.p. poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i nałożenie obowiązku ponownej oceny inwestycji pod kątem spełnienia warunku dobrego sąsiedztwa, art. 61 ust. 4 u.p.z.p. poprzez nieuznanie spełnienia wyjątku od stosowania art. 61 ust. 1 u.p.z.p. z uwagi na nieuznanie, że zamierzenie inwestycyjne nie zalicza się do zabudowy zagrodowej. Wskazano, że celem art. 61 ust. 4 u.p.z.p. jest umożliwienie rolnikom posiadającym duże gospodarstwa rolne wydzielenie obszaru przeznaczonego pod siedlisko tj. miejsce zamieszkania oraz zaplecze gospodarstwa. Jeśli chodzi o naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, to wskazano na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 151 p.p.s.a. oraz art. 134 p.p.s.a.

Skarga kasacyjna wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez WSA w Lublinie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.

W uzasadnieniu wyeksponowano, że planowana inwestycja pozostaje w bezpośrednim związku z zabudowaniami gospodarczymi, ponadto jej funkcje korelują z funkcją gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego i wzajemnie się uzupełniają. Nietrafna jest ocena Sądu I instancji, że oddalenie terenu inwestycji od podwórka świadczy o nieposiadaniu charakteru zagrodowego planowanej inwestycji.

Odpowiedź na skargi kasacyjne nie została wniesiona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019, poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które NSA rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.

Zarzuty skarg kasacyjnych okazały się zasadne.

Sąd I instancji dokonał nieprawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego tj. art. 61 ust. 1 pkt 1 i art. 61 ust. 4 u.p.z.p. przyjmując, że rodzaj budowli, gabaryty i ich rozmieszczenie powodują, że realizacja tego zamierzenia doprowadzi do daleko idącej zmiany stanu zagospodarowania terenu inwestycji. Błędna wykładnia powyższych przepisów doprowadziła dalej do wadliwego przyjęcia przez Sąd I instancji, że Kolegium zaniechało poczynienia ustaleń faktycznych istotnych w ramach zastosowania art. 61 ust. 4 u.p.z.p. i tym samym doszło do naruszenia przepisów procesowych tj. art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a.

W ocenie Sądu błędne jest stanowisko Sądu I instancji odmawiające zakwalifikowania przedmiotowego przedsięwzięcia jako zabudowy zagrodowej, co jest skutkiem błędnej wykładni zarówno art. 61 ust. 4 u.p.z.p., jak również błędnego zastosowania art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. Otóż po pierwsze wadliwie Sąd I instancji wymaga, aby konieczne było przy zastosowaniu art. 61 ust. 4 u.p.z.p. precyzyjne ustalenie granic obszaru zabudowy zagrodowej, a tezę tę buduje w oparciu o zestawienie danych dotyczących gabarytów planowanych budynków i budowli oraz ich rozlokowania w stosunku do podwórza. Zdaniem Sądu I instancji planowane posadowienie budynku chlewni oraz innych budowli towarzyszących tej inwestycji wykracza daleko poza podwórze na działce nr ew. [..]. Sąd I instancji stanął zatem na stanowisku wąskiego rozumienia pojęcia zabudowy zagrodowej skoro rodzaj zabudowy i jej parametry będą wykraczały poza istniejące podwórze na jednej z działek, będących terenem inwestycyjnym. W konsekwencji Sąd I instancji dopatrzył się naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a.

W ocenie NSA organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające w dostatecznym zakresie, dokonał prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, a poczynione ustalenia zostały przedstawione w uzasadnieniu, zarówno decyzji organu I instancji, jak i decyzji SKO. W szczególności zalecenie Sądu I instancji, że konieczne jest precyzyjne ustalenie granic obszaru zabudowy zagrodowej, a następnie ustalenie istotnych cech planowanej inwestycji, jest bezprzedmiotowe. Z akt sprawy, w tym z załączników graficznych, wynika, że obszar zabudowy zagrodowej stanowią trzy działki ewidencyjne wskazane w osnowie decyzji i widoczne na załącznikach graficznych do tej decyzji. Planowana zabudowa jest zabudową towarzyszącą i pozostającą w związku funkcjonalnym z istniejącymi budynkami, stanowiącymi istniejącą zabudowę zagrodową. Budynki te znajdują się na działce nr ew. [..]. Z kolei dokładny opis cech planowanej inwestycji znajduje się w załączniku nr 2 do decyzji I instancji: "Analiza funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu". W części: "Opis projektowanego zamierzenia" podano dokładne cechy i parametry planowanych budynków i budowli. Pozostają one w pełni spójne z wydaną dla tej inwestycji decyzją Wójta Gminy S. z 10 października 2013 r. ustalającą środowiskowe uwarunkowania dla tego przedsięwzięcia.

Sąd I instancji zdaje się uznawać, że skoro podwórze znajduje się na działce nr ew. [..], to zabudowa zagrodowa może ograniczać się wyłącznie do terenu tej działki jako obszaru podwórza, które determinuje zagrodowy charakter zabudowy i usprawiedliwia zastosowanie art. 61 ust. 4 u.p.z.p. Z tym stanowiskiem NSA nie zgadza się. W orzecznictwie bowiem prezentowany jest pogląd, który skład orzekający podziela, że zabudowa zagrodowa w gospodarstwie rolnym nie musi znajdować się w obrębie jednej działki ewidencyjnej (por. wyrok NSA z 17 października 2019 r. sygn. akt II OSK 2951/17, z 9 października 2019 r. sygn. akt II OSK 2829/17 oraz z 22 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1492/15). A nawet szerzej – przyjmuje się, że fakt położenia gruntów rolnych na terenie sąsiednich gmin nie stanowi przeszkody do objęcia gospodarstwa przepisem art. 61 ust. 4 u.p.z.p. (vide wyroki NSA z 16 października 2009 r. sygn. akt II OSK 1632/08, z 21 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1723/06 oraz z 27 stycznia 2017 r. sygn. akt II OSK 1185/15). Tym samym nie ma przeszkód przy kwalifikowaniu danego rodzaju inwestycji jako związanej z gospodarstwem rolnym i stanowiącej zabudowę zagrodową, aby lokować ją na innych działkach, niż posadowienie istniejącej już zabudowy. Zabudowa zagrodowa to w szczególności budynki mieszkalne, gospodarcze lub inwentarskie w rodzinnych gospodarstwach rolnych, hodowlanych bądź w gospodarstwach leśnych. Związanie gospodarstwa rolnego z zabudową zagrodową należy przy tym rozumieć funkcjonalnie, przyjmując cywilistyczne rozumienie gospodarstwa, jako pewnej całości produkcyjnej, obejmującej grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą, oraz prawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego - art. 55³ kodeksu cywilnego (vide wyroki NSA: z 21 listopada 2018 r. II OSK 276/18; z 19 września 2017 r. sygn. akt II OSK 2267/16, z 27 stycznia 2017 r. sygn. akt II OSK 1185/15).

Oznacza to, że stwierdzenie przez Sąd I instancji naruszenia przepisów procesowych w zakresie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego było nieuprawnione i wynikało z błędnej wykładni zastosowanych przepisów prawa materialnego. Takimi zaś przepisami są podnoszone w skargach kasacyjnych normy art. 61 ust. 4 u.p.z.p. i art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p.

Istota bowiem sprawy sprowadza się do przesądzenia, czy planowana inwestycja spełnia warunki określone w art. 61 ust. 4 u.p.z.p. i stanowi zabudowę zagrodową, czy też – jak sugeruje Sąd I instancji - wymagane jest zachowanie zasady dobrego sąsiedztwa. Z art. 61 ust. 4 u.p.z.p. wynika, że zasady dobrego sąsiedztwa, o której mowa w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p., nie stosuje się do zabudowy zagrodowej, w sytuacji gdy powierzchnia gospodarstwa rolnego związanego z tą zabudową przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w danej gminie. Wówczas lokalizacja takiej inwestycji nie wymaga zachowania tzw. zasady dobrego sąsiedztwa. Warunkiem zastosowania ust. 4 art. 61 u.p.z.p. jest ustalenie, że inwestor planuje zabudowę zagrodową, prowadzi on gospodarstwo rolne i wreszcie - gospodarstwo to ma określoną powierzchnię (jest większe niż średnia powierzchnia gospodarstwa w gminie). Kwestia powierzchni gospodarstwa na tle powierzchni innych gospodarstw w gminie nie jest kwestionowana.

Ustawodawca nie sformułował legalnej definicji "zabudowy zagrodowej". W orzecznictwie dominuje pogląd, że pojęcia tego nie należy wykładać w oparciu o definicje zawarte w innych aktach prawnych, takich jak § 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r., nr 75 poz. 690 ze zm.). Również jako nieprzydatną uznano definicję słownikową zawartą w słowniku języka polskiego – vide cyt. wyrok NSA z 27 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 1185/15 oraz przywołane tam orzecznictwo i doktryna). W konsekwencji do właściwego odczytania normy art. 61 ust. 4 u.p.z. p. należało posłużyć się wykładnią systemową i funkcjonalną. Analiza wszystkich jednostek redakcyjnych art. 61 u.p.z.p. prowadzi do wniosku, że regulacja zawarta w ust. 4 nie stanowi wyjątku od zasady dobrego sąsiedztwa, lecz stanowi odrębną autonomiczną podstawę prawną wydania warunków zabudowy. Ustawodawca wyraźnie stanowi, że przepisu ust. 1 pkt 1 nie stosuje się. Została zatem w takiej sytuacji wyłączona zasada dobrego sąsiedztwa w całości, a względy ładu architektonicznego nie mają charakteru nadrzędnego (vide motywy wyroku NSA z 27 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 1185/15).

Podkreślić także należy, że współczesny charakter gospodarki rolnej powoduje utratę aktualności tradycyjnego rozumienia pojęcia zagrody, rozumianego jako zespół budynków i budowli zlokalizowanych w obrębie "działki siedliskowej", tworzących zagrodę, a więc budynki i budowle skoncentrowane wokół wspólnego obejścia. Obiekty wielkogabarytowe jak np. silosy, czy budynki inwentarskie o dużej obsadzie, znajdują się często w znacznym oddaleniu od budynku mieszkalnego i funkcjonującej przy nim zagrody w tradycyjnym znaczeniu. Produkcyjny charakter gospodarstwa rolnego oraz konieczność zapewnienia bezpiecznych warunków mieszkaniowych w ramach zagrody wymuszają, aby niektóre budowle, zwłaszcza te uciążliwe dla otoczenia, pozostawały we właściwej odległości od zabudowań domowych i przydomowych. W ocenie NSA nie istnieją aktualnie powody, aby pojęcie zagrody rozumianej jako zaplecze mieszkaniowe, maszynowe i infrastrukturalne dla gospodarstwa rolnego ograniczać do pojęcia podwórza lub obejścia, na którym przede wszystkim znajduje się budynek mieszkalny oraz niewielkie budynki gospodarcze.

Istotne jest natomiast, aby były one funkcjonalnie i organizacyjnie powiązane z gospodarstwem rolnym, którego elementem jest zagroda (tak wyrok NSA z 8 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 2860/16). W konsekwencji błędny jest pogląd Sądu I instancji, że okoliczność, iż nowopowstałe obiekty budowlane i urządzenia będą związane z prowadzonym gospodarstwem rolnym, nie jest istotna dla oceny spełnienia przesłanek określonych w art. 61 ust. 4 u.p.z.p.

W konsekwencji jako zasadne należało uznać zarzuty skarg kasacyjnych naruszenia zarówno przepisów procesowych tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., art. 151 p.p.s.a. i art. 134 p.p.s.a. Jak również w pełni zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 61 ust. 4 u.p.z.p. i art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p.

W związku z tym, że w sprawie wystąpiła przesłanka do uchylenia zaskarżonego wyroku, a istota sprawy zastała dostatecznie wyjaśniona w rozumieniu art. 188 p.p.s.a., NSA rozpoznał wniesioną skargę. W ocenie NSA zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszyły zarówno przepisów prawa materialnego, jak również procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Gwarancją prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego jest należyte wyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a więc należyte przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i wyczerpujące zebranie materiału dowodowego, co pozwala na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Zdaniem NSA organy obydwu instancji, zgodnie z regułami zawartymi w art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., wyczerpująco zgromadziły materiał dowodowy i dokonały jego oceny, a przebieg tego procesu znalazł odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zgromadzony materiał w pełni pozwalał na prawidłowe zastosowanie przepisu prawa materialnego tj. art. 61 ust. 4 u.p.z.p. Z poczynionych bowiem przez organ ustaleń odnośnie cech i rodzaju planowanej zabudowy oraz znajdujących się już na działce nr ew. [..] budowli i budynków, a także związku tej zabudowy z prowadzonym przez inwestora gospodarstwem rolnym - wynika, że proponowana chlewnia wraz z tuczarnią oraz zabudową towarzyszącą stanowi zabudowę zagrodową. Proponowana zabudowa jako uzupełnienie istniejącej zabudowy zagrodowej będzie funkcjonalnie związana z prowadzonym przez inwestora gospodarstwem rolnym jako pewną całością produkcyjną obejmującą istniejące budynki, budowle i grunty rolne. Taki stan rzeczy uzasadniał zastosowanie art. 61 ust. 4 u.p.z.p., nie zaś art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. Prawidłowa kwalifikacja zabudowy jako zagrodowej przyjęta w zaskarżonej decyzji prowadzi do rezultatu polegającego na oddaleniu skargi B. A. i T. A.a na zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej o ustaleniu warunków zabudowy – na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w zakresie obydwu skarg kasacyjnych.