Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 803/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-06-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 75 i, art. 75 a,
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1058
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Protokolant Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką oddala skargę


UZASADNIENIE

VI SA/Wa 803/09

UZASADNIENIE

W dniu [...] 2008 r. J. S. przystąpiła do egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką, przeprowadzanego przez Komisję Egzaminacyjną nr [...] do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Okręgowej Rady Adwokackiej w [...].

Uchwałą nr [...] z dnia [...] 2008 r. Komisja Egzaminacyjna ustaliła wynik J. S. na 185 punktów, wobec czego otrzymała negatywny wynik egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką. W dniu [...] 2008 r. J. S. złożyła odwołanie od powyższej uchwały do Ministra Sprawiedliwości.

W odwołaniu skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały oraz o ustalenie, że uzyskała 198 punktów, a w konsekwencji o ustalenie pozytywnego wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką.

Zgłaszając zarzuty do pytań nr: 186, 95, 75, 109, 205, 206, 197, 248 wniosła o uznanie udzielonych na nie odpowiedzi za prawidłowe.

Ponadto wniosła o uznanie, że pytania nr: 193 - 207 wykraczają, jako dotyczące prawa podatkowego, poza ustawowy zakres egzaminu konkursowego i przyznanie punktów za udzielone na te pytania odpowiedzi.

Decyzją z dnia [...] 2009 r. Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) w zw. z art. 75j ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zm. dalej p.o.a),

1) uchylił zaskarżoną uchwałę w części obejmującej ustaloną liczbę punktów i ustalił, że J. S. uzyskała w wyniku egzaminu konkursowego przeprowadzonego w dniu [...] 2008 r. łącznie 184 punkty,

2) w pozostałej części zaskarżoną uchwałę utrzymał w mocy.

Minister Sprawiedliwości stwierdził, iż egzamin, którego skarżąca była uczestnikiem, przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami ustawy i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej i odwoływania jej członków oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i adwokackiego (Dz. U. Nr 258, poz. 2160, z późn. zm.).

Z przebiegu egzaminu sporządzono prawidłowy protokół podpisany przez członków Komisji Egzaminacyjnej. Również uchwała Komisji Egzaminacyjnej podjęta została zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Powtórne sprawdzenie przez organ II instancji karty odpowiedzi skarżącej i przeliczenie punktacji wykazało, iż suma punktów określona w uchwale Komisji Egzaminacyjnej (185) jest nieprawidłowa, bowiem J. S. uzyskała z egzaminu 184 punkty. Komisja Egzaminacyjna błędnie zaliczyła jako poprawną, odpowiedź na pytanie nr 203. Prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "A", zaś skarżąca udzieliła odpowiedzi "B". Minister Sprawiedliwości uchylił uchwałę Komisji Egzaminacyjnej w części dotyczącej uzyskanej liczby punktów i ustalił, że skarżąca uzyskała 184 punkty, co jednak nie zmieniło faktu negatywnego wyniku z egzaminu konkursowego.

Skarżąca nie uzyskała wymaganych ustawowo 190 punktów, przy czym każdy wynik poniżej określonego ustawowego progu jest wynikiem negatywnym, niezależnie od liczby brakujących punktów, zgodnie z przepisem art. 75 i ustawy - Prawo o adwokaturze.

Minister Sprawiedliwości nie podzielił zarzutów skarżącej odnośnie zakwestionowanych przez nią pytań. Odnosząc się kolejno do każdego z nich ocenił, że zarzuty skarżącej nie były uzasadnione, a udzielone odpowiedzi nie mogą być uznane za prawidłowe. Jeśli zaś chodzi o relacje między pytaniami z dziedziny prawa podatkowego, a ustawowym zakresem egzaminu, Minister Sprawiedliwości uznał, że pytania te mieściły się w ustawowym zakresie tematycznym egzaminu na aplikację adwokacką, dotyczyły bowiem zakresu prawa finansowego.

W dniu [...] 2009 r. J. S. złożyła skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, zarzucając, że w wydanej decyzji nie wzięto pod uwagę jej stanowiska oraz, że organ nie przedstawił wyczerpującej i przekonującej argumentacji na poparcie swego rozstrzygnięcia, a nadto przytoczyła następujące zarzuty:

1. rażącego naruszenia art. 139 k.p.a. stwierdzającego, że organ

odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny,

2. rażącego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego :

a) art.7 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli,

b) art. 77 § 1 k.p.a. poprzez to, że organ odwoławczy nie zebrał i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego w sprawie,

c) art. 80 k.p.a. poprzez nieocenienie przez organ odwoławczy całokształtu materiału dowodowego,

d) art. 11 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ odwoławczy przy rozpoznaniu sprawy,

e) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji,

3. naruszenie przepisów art. 75 i ust.3 ustawy p.o.a poprzez zawarcie w teście konkursowym na aplikację adwokacką pytań nr 193-207 z zakresu prawa podatkowego nie mieszczącego się w zakresie wyżej wymienionego przepisu oraz bezzasadność przedstawionej przez organ II instancji argumentacji dotyczącej pytania nr 186 i nr 109.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Odnosząc się kolejno do poszczególnych zarzutów skarżącej organ wskazał, co następuje.

Minister Sprawiedliwości uchylając uchwałę Komisji Egzaminacyjnej w części dotyczącej uzyskanej liczby punktów i ustalając, że skarżąca uzyskała 184 punkty dokonał zmiany ustaleń stanu faktycznego sprawy. Powyższe ustalenie nie zmieniło oceny o uzyskaniu negatywnego wyniku z egzaminu konkursowego. Nie można zatem twierdzić, że sytuacja skarżącej uległa pogorszeniu i że doszło do naruszenia art. 139 k.p.a. Skarżąca zarówno wg uchwały Komisji Egzaminacyjnej, jak i po wydaniu przez Ministra Sprawiedliwości decyzji zmieniającej uzyskała negatywny wynik egzaminu konkursowego, co było istotą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. W związku z tym w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie miał zastosowania zakaz reformationis in peius, co oznacza, że organ odwoławczy mógł zmienić uchwałę Komisji Egzaminacyjnej i ustalić mniejszą liczbę uzyskanych przez kandydatkę punktów, albowiem to nie zmienia wyniku sprawy.

Z punktu widzenia zastosowania w określonych okolicznościach sprawy art. 139 k.p.a. istotne znaczenie zdaniem Ministra ma fakt, czy ustalenie w postępowaniu odwoławczym, iż strona uzyskała w rzeczywistości mniejszą ilość punktów, niż wskazana w uchwale Komisji Egzaminacyjnej, jest decyzją na jej niekorzyść. Zgodnie z treścią odpowiednich przepisów dotyczących aplikacji adwokackiej, pozytywny wynik uzyskuje kandydat, który otrzymał z egzaminu konkursowego co najmniej 190 punktów. Uzyskanie takiej ilości punktów powoduje, iż po stronie kandydata powstaje uprawnienie do złożenia wniosku o wpis na listę aplikantów. Każdy wynik poniżej wskazanych 190 punktów powoduje natomiast, iż ocena z egzaminu jest negatywna i nie wywołuje żadnych skutków prawnych. W tym przypadku bez znaczenia jest, czy ktoś uzyskał 189, 150 czy też 89 punktów. Każda z tych osób z punktu widzenia właściwych dla każdej z aplikacji przepisów prawa traktowana jest jednakowo tzn. jako osoba, która otrzymała z egzaminu konkursowego wynik negatywny. W związku z tym w sytuacji, kiedy Minister rozpoznając sprawę wyniku egzaminu konkursowego na skutek odwołania danej osoby ustali, że rzeczywista zdobycz punktowa kandydata jest niższa, niż ta ustalona w uchwale Komisji Egzaminacyjnej, nie można twierdzić, iż sytuacja takiej osoby uległa pogorszeniu. W obydwu bowiem przypadkach osoba taka uzyskała negatywny wynik egzaminu konkursowego, co jest istotą rozstrzygnięcia. W związku z tym, w takiej sytuacji nie będzie miał zastosowania zakaz reformationis in peius, co oznacza, iż organ odwoławczy może zmienić uchwałę Komisji Egzaminacyjnej i ustalić mniejszą (rzeczywistą) liczbę uzyskanych przez kandydata punktów.

Minister podkreślił, iż zgodnie z brzmieniem art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji. Wprost z tego przepisu wynika, że organ odwoławczy obowiązany jest do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy objętej odwołaniem strony oraz posiada pełne kompetencje merytoryczno - reformacyjne. Może on zatem wydać decyzję rozstrzygającą sprawę w sposób merytoryczny i orzec co do istoty sprawy. Także w doktrynie często reprezentowany jest pogląd, że wydanie przez organ odwoławczy decyzji uchylającej zaskarżoną decyzję i rozstrzygającej sprawę co do meritum powinno być podstawowym sposobem rozpatrzenia sprawy w postępowaniu odwoławczym. Pozwala to na realizację zasady szybkości postępowania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze, Minister Sprawiedliwości zobligowany był zatem uchylić uchwałę Komisji Egzaminacyjnej w części dotyczącej uzyskanej liczby punktów i ustalić, że skarżąca uzyskała 184 punkty z egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką, albowiem to nie zmieniało istoty sprawy.

Minister Sprawiedliwości podkreślił, iż w postępowaniu odwoławczym zebrał i rozpatrzył w niniejszej sprawie cały materiał dowodowy. W sposób szczegółowy przeanalizował treść wszystkich pytań i proponowanych na nie odpowiedzi. Dokładnie zapoznał się także z treścią odwołania złożonego przez skarżącą. Po przeanalizowaniu zarzutów dotyczących konkretnych pytań organ odwoławczy uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie. Tak właśnie dokonana analiza prawna, mająca na celu weryfikację poprawności przedstawionych argumentów, doprowadziła do oceny, efektem której była zaskarżona decyzja, której uzasadnienie zawiera wyjaśnienie przesłanek, którymi organ odwoławczy kierował się przy jej wydawaniu, zgodnie z art. 11 k.p.a. Organ podkreślił, że przy rozstrzyganiu sprawy organ nie dopuścił się – wbrew twierdzeniom skarżącej- naruszenia przepisów k.p.a., w tym art. 6, 7, 77 § 1; i 80.

Za nieuzasadnioną Minister Sprawiedliwości uznał ocenę, jakoby nie poddał rzetelnemu rozpatrzeniu zarzutów i argumentów zawartych w odwołaniu. Prawidłowe odparcie wywodów strony nie może być bowiem utożsamiane z postulatem odniesienia się odrębnie niemal do każdego słowa odwołania. Wystarczające jest bowiem systematyczne i pełne ustosunkowanie się do pełnego katalogu problematyki.

W ocenie organu nie do zaakceptowania jest zarzut skarżącej, dotyczący pytania nr 186, że postępowanie na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. jest postępowaniem dwuinstancyjnym. W opinii Ministra Sprawiedliwości odpowiedź na nie wynika z art. 8 ust. 3 ustawy Prawo dewizowe i art. 127 § 3 k.p.a. Decyzja odnosi się do sformułowanego w odwołaniu zarzutu. Wątpliwości J. S. dotyczące tego pytania sprowadzały się do tezy, że postępowanie administracyjne prowadzone w sprawie indywidualnego zezwolenia dewizowego jest dwuinstancyjne. Organ odwoławczy nie zgodził się z tego rodzaju poglądem i przedstawił merytoryczne uzasadnienie dla stanowiska, zgodnie z którym tego rodzaju postępowanie jest jednoinstancyjne. Stanowisko to zostało poparte przywołanymi przepisami prawa jak i wypowiedziami doktryny i orzeczeniami sądowymi. Z art. 127 § 3 k.p.a. wprost wynika, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie. Szczególnym, jednak (co wymaga wyraźnego podkreślenia) różnym od odwołania środkiem prawnym jest w tego typu sytuacji wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Jedną z istotnych cech tego wniosku jest jego niedewolutywność, czyli brak skutku w postaci przesunięcia kompetencji do rozpoznania lub rozstrzygnięcia sprawy na organ wyższego stopnia. Warto zwrócić uwagę, że przytoczone przez skarżącą orzecznictwo sądowe dokonuje prób definiowania istoty wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, w żadnej zaś mierze, wbrew twierdzeniom skarżącej, nie rozstrzyga, że postępowanie o którym mowa w pytaniu jest dwuinstancyjne. Przywoływanie orzeczeń, w których podkreśla się sformułowania w rodzaju "rozpoznając sprawę w trybie przepisu art. 127 § 3 k.p.a. organ w myśl zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wyrażonej w art. 15 k.p.a. jest obowiązany ponownie rozpoznać sprawę w całości", czy też " że wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy jest zwykłym środkiem zaskarżenia" nie może być traktowane jako argument za uznaniem tezy o dwuinstancyjnym postępowaniu w przypadku opisanym w pytaniu nr 186. Minister Sprawiedliwości w najmniejszym stopniu nie kwestionuje tego rodzaju konstatacji. Stoi jednak na stanowisku, że czym innym jest problem ujęty w przedmiotowym pytaniu, a czym innym są oceny dotyczące charakteru wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, które występują w cytowanych przez skarżącą orzeczeniach i wypowiedziach doktrynalnych.

Wskazał, iż poglądy Ministra Sprawiedliwości i ocena poprawności pytania nr 186 potwierdza także orzecznictwo WSA w Warszawie, który w wyroku z dnia 3 kwietnia 2009 r. w sprawie sygn. akt VI SA/Wa 57/09 oddalił skargę, a skargą tą objęte było także pytanie nr 186.

W opinii Ministra Sprawiedliwości na akceptację nie zasługują także zarzuty odnośnie pytania nr 109. Niezasadne jest stanowisko skarżącej, że według Kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli strona nie złożyła wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego przez sąd drugiej instancji i nie wniosła o doręczenie jej odpisu tego wyroku z uzasadnieniem, a w sprawie tej skarga kasacyjna jest dopuszczalna, to okoliczność ta nie ma znaczenia dla skutecznego wniesienia skargi kasacyjnej i strona może ją wnieść w terminie przewidzianym przez kodeks postępowania cywilnego.

Odpowiedź na skarżone pytanie wynika z art. 398(5) §1 k.p.c, w którym to przepisie ustawodawca określił wprost, że skargę kasacyjną wnosi się ... "w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem stronie skarżącej". W konsekwencji, jeżeli nie nastąpiło takie doręczenie, gdyż strona o nie nie wnosiła lub uczyniła to nieskutecznie, bo z przekroczeniem siedmiodniowego terminu na zgłoszenie takiego wniosku, dla takiej strony w ogóle nie powstaje możliwość skutecznego wniesienia skargi kasacyjnej. Skoro ustawodawca wprowadził takie uregulowanie, właściwe jedynie w postępowaniu kasacyjnym (w postępowaniu apelacyjnym przewidział natomiast możliwość wniesienia tzw. apelacji wprost, tj. bez konieczności uprzedniego wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia wyroku sądu I instancji - art. 369 § 2 k.p.c.), to w żadnym też razie w postępowaniu kasacyjnym nie ma możliwość zastosowania art. 39821 k.p.c.

Z treści pytania wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że dotyczyło ono uprawnienia do skutecznego wniesienia skargi kasacyjnej wyłącznie przez stronę postępowania, a nie żaden z podmiotów wymienionych w art. 3985 § 2 k.p.c.

Niezasadny jest zarzut skarżącej, że prawo podatkowe nie wchodziło w zakres tematyczny egzaminu. W ocenie Ministra Sprawiedliwości pytania dotyczące prawa podatkowego nie wykraczały poza zakres przedmiotowy egzaminu, określony w ustawie Prawo o adwokaturze, stąd w ocenie Ministra Sprawiedliwości nie doszło do naruszenia art. 75a ust. 3 ustawy Prawo o adwokaturze.

Przytoczona w skardze argumentacja skarżącej, będąca polemiką ze stanowiskiem Ministra Sprawiedliwości co do objęcia zakresem egzaminu prawa podatkowego jest w zdecydowanej większości zupełnie nieadekwatna do stanowiska Ministra Sprawiedliwości. W szczególności na okoliczność odrębności gałęzi prawa podatkowego skarżąca przytoczyła poglądy doktryny i orzecznictwo, jednak w żadnym razie nie wynika z nich, że prawo podatkowe nie wchodzi do zakresu prawa finansowego.

Ponownie organ podkreślił, że ustawa Prawo o adwokaturze posługuje się specyficznym terminem "zakres prawa", nie zaś pojęciem "gałąź prawa", które powołuje strona skarżąca podtrzymując argumentację zawartą w odwołaniu z dnia [...] października 2008r. od uchwały Komisji Egzaminacyjnej.

Te pojęcia są oczywiście różne i nie mogą być utożsamiane przy czym pojęcie "zakres prawa" jest bezsprzecznie szersze aniżeli " gałąź prawa", co Minister Sprawiedliwości wyjaśnił w decyzji. Dla zrozumienia pojęcia "zakres prawa finansowego" istotne znaczenie ma także dotychczasowa praktyka w tym zakresie ukształtowana m.in. poprzez orzecznictwo sądów administracyjnych.

Minister wskazał, iż w uzasadnieniu decyzji organu II instancji dowiedziono, iż kwestionowane przez skarżącą pytania zostały sformułowane jednoznacznie, zaś wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź - odpowiedź wskazana w kluczu i stanowisko to jest nadal podtrzymywane. Pytania spełniały zatem kryteria określone treścią przepisu art. 75i ust. 1, zgodnie z którym egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa, kandydat zaś może wybrać jedną odpowiedź.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną postawę prawną.

W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia 26 lutego 2009 r. nie narusza przepisów prawa w sposób mogący mieć istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy.

Na wstępie należy wskazać, iż postępowanie związane z egzaminem konkursowym na aplikację radcowską regulują przepisy art. 75 i nast. Ustawy Prawo o adwokaturze.

Skarżąca w wyniku przeprowadzonego egzaminu uzyskała 185 punktów , a następnie w drodze weryfikacji uzyskanej liczby punktów na mocy decyzji II Instancji, uzyskała 184 punkty, co dawało negatywny wynik z egzaminu konkursowego. Pozytywny wynik egzaminu był uwarunkowany udzieleniem poprawnych odpowiedzi na co najmniej 190 pytań, z ogólnej liczby 250 (art. 75i p.o.a).

Istotą postępowania konkursowego na aplikację radcowską jest wynik egzaminu, przy czym wynik pozytywny uwarunkowany jest uzyskaniem przez kandydata co najmniej 190 punktów. Oznacza to, że liczba punktów uzyskanych przez kandydata na aplikanta na egzaminie testowym pozostaje w sferze ustaleń faktycznych. Ustalenia te – zgodnie z wyrażoną w art. 7 k.p.a. – zasadą prawdy obiektywnej – zawsze powinny być zgodne z rzeczywistością. Zakaz reformationis in peius nie zwalnia organu II instancji ani z obowiązku dokonania takich ustaleń, ani z obowiązku wskazania tychże ustaleń w uzasadnieniu decyzji, lecz ogranicza jedynie możliwość wyciągnięcia z nich konsekwencji prawnych, innymi słowy, ogranicza możliwość kształtowania na ich podstawie sentencji decyzji. Zakaz reformationis in peius, przewidziany w art. 139 k.p.a., wprawdzie ogranicza merytoryczne kompetencje organu odwoławczego, ale znajduje zastosowanie i może być brany pod uwagę wyłącznie na ostatnim etapie procesu stosowania prawa, czyli na etapie dokonywania subsumcji stanu faktycznego pod hipotezę normy prawnej i formułowania rozstrzygnięcia. Ograniczenie roli organu II instancji wyłącznie do zbadania zasadności podniesionych w odwołaniu zarzutów i pozbawienie tegoż organu uprawnienia do wszechstronnej oceny kandydata byłby trudny do zaakceptowania. Kandydat, który wnosi odwołanie do uchwały Komisji Konkursowej, nie musi wprawdzie obawiać się pogorszenia swojej sytuacji, bo przed tym chroni go właśnie zakaz reformationis in peius, ale powinien liczyć się z ponowną oceną w zakresie ogółu przesłanek warunkujących przyjęcie na aplikację, w tym z ponowną oceną całego testu egzaminacyjnego. Wszak tylko taka ocena mogłaby być przekonywującym argumentem za ewentualną zmianą rozstrzygnięcia "na korzyść" odwołującego się (por. T. Kietkowski, glosa do wyroku NSA z 28 marca 2001 r., IISA/Kr 2674/00, PiP 2002, nr 10, poz. 113).

Przenosząc te rozważania natury ogólnej na grunt rozpoznawanej sprawy uznać należy, że Minister Sprawiedliwości był uprawniony i zobowiązany, wobec wniesienia przez skarżącą odwołania od uchwały Komisji Egzaminacyjnej, do ustalenia stanu faktycznego sprawy czyli ustalenia, na ile pytań skarżąca udzieliła odpowiedzi prawidłowej, a na ile odpowiedzi błędnej i podliczenie ilości zdobytych punktów. Przechodząc do merytorycznej oceny poszczególnych zarzutów strony skarżącej podnieść należy na wstępie, iż o ile zgodzić się można z twierdzeniem, iż nie jest rolą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ponowne sprawdzanie testu egzaminacyjnego przeprowadzonego w ramach konkursu na aplikację, o tyle trzeba wyraźnie zauważyć, że sąd administracyjny nie może abstrahować w ramach przeprowadzanej kontroli sądowoadministracyjnej od konkretnych zarzutów merytorycznych sformułowanych przez stronę skarżącą w zakresie poszczególnych pytań testowych. Takie stanowisko znajduje obecnie aprobatę w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W ocenie Sądu przeprowadzona kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia organu administracji nie może ograniczać się wyłącznie do zbadania spełnienia kryteriów formalnych przez Komisję Egzaminacyjną oraz Ministra Sprawiedliwości. Kontrola ta musi odnosić się zgodnie z aktualną linią orzeczniczą, również do merytorycznych zarzutów skargi stawianych wobec poszczególnych pytań konkursowych, jak również testu, jako całości.

Należy zauważyć, iż w myśl przepisu art. 75i p.o.a w brzmieniu obowiązującym w dacie przeprowadzenia egzaminu, egzamin wstępny na aplikację adwokacką polegał na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna była prawidłowa, a kandydat mógł wybrać tylko jedną odpowiedź.

Zdaniem Sądu, zakwestionowane w skardze pytania z egzaminu konkursowego były pytaniami testowymi skierowanymi na znajomość ściśle określonych przepisów prawa. Należy podkreślić, iż zgłaszający mieli świadomość, iż właściwa jest tylko jedna poprawna odpowiedź. Omawiane pytania testu były układane w oparciu o treść obowiązujących przepisów prawa, nie sprawdzały znajomości orzecznictwa czy poglądów doktryny, które mogą być różne, a czasami wręcz rozbieżne. Egzamin był testem na wiedzę wynikającą z określonych dziedzin prawa i instytucji prawnych ukształtowanych przez prawo pozytywne, a nie egzaminem ze znajomości poglądów wyrażanych przez doktrynę.

Sąd dokonał zatem analizy kwestionowanych pytań oraz udzielonych odpowiedzi, a także argumentacji skarżącego dotyczącej przyczyn udzielenia odpowiedzi sprzecznych z "kluczem". Należy zaznaczyć, iż w ocenie Sądu organ odniósł się do każdego zarzutu podniesionego w odwołaniu i szczegółowo uzasadnił brak podstaw do uznania za poprawne udzielone odpowiedzi na kwestionowane pytania.

W tym miejscu należy wskazać, iż wadliwość sformułowania pytania nr 186 została już uprzednio stwierdzona przez WSA w Warszawie, w sprawach sygn. akt: VISA/WA 297/09, VISA/WA 316/09, VISA/WA 485/09, VISA/WA 665/09, VISA/WA 563/09. W powyższych sprawach stwierdzono, iż więcej, niż jedna odpowiedź testu na powyższe pytanie może być uznana za poprawną. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd prawny wyrażony uprzednio w tej kwestii. Prawidłowość stawianego przez skarżącą zarzutu nie zmienia jednak istoty sprawy, gdyż wobec brakującej liczby punktów brak jest wpływu wymienionego uchybienia na treść rozstrzygnięcia, jakim jest – jak zostało wyżej wskazane – ustalenie negatywnego wyniku egzaminu.

Sąd podziela natomiast ocenę prawną poszczególnych zagadnień prawnych dokonaną przez Ministra Sprawiedliwości w odniesieniu do pozostałych pytań, powtarzanie jej in extenso uznając za zbędne.

W tym miejscu należy podkreślić, iż rola organu administracyjnego w postępowaniach, których przedmiotem jest ocena wyniku egzaminu konkursowego do zawodu prawniczego nie może polegać na konieczności przeprowadzenia szczegółowej analizy wszystkich poglądów prawnych strony skarżącej, gdyż w wielu przypadkach jest to niecelowe. Istotne jest natomiast rzetelne wyłożenie argumentacji prawnej "w obronie" danego pytania, bądź testu jako całości, albo jego poszczególnych części, tak, aby dla skarżących stanowisko organu było logiczne i zrozumiałe. Co oczywiste, musi odpowiadać wszelkim wymogom proceduralnym, określonym w k.p.a. Wymogi te w niniejszym postępowaniu zostały w ocenie Sądu w pełni zrealizowane. Zarzuty o charakterze proceduralnym, określone w skardze jako naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez to, że organ odwoławczy nie zebrał i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego w sprawie, art. 80 k.p.a. poprzez nieocenienie przez organ odwoławczy całokształtu materiału dowodowego, art. 11 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ odwoławczy przy rozpoznaniu sprawy, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji – Sąd uznał za niezasadne. Zarzut dotyczący wadliwego sformułowania pytania nr 109 jest chybiony. Sąd kilkakrotnie w swoim orzecznictwie wypowiadał swój pogląd o prawidłowym jego sformułowaniu. W tym miejscu godzi się przypomnieć, iż zarzut odnosi się do dopuszczalności wniesienia skargi kasacyjnej w postępowaniu cywilnym bez uprzedniego złożenia wniosku o doręczenie orzeczenia wraz z uzasadnieniem. Należy w sposób jednoznaczny podkreślić, iż prawidłowy jest pogląd, zgodnie z którym skarga kasacyjna w postępowaniu cywilnym może być sporządzona po uprzednim doręczeniu orzeczenia z uzasadnieniem, co następuje na wniosek (art. 398 (5) par. 1 w zw. z art. 387 § 3 k.p.c.).

Złożenie wniosku o doręczenie orzeczenia z uzasadnieniem jest zatem warunkiem koniecznym do późniejszego wniesienia kasacji.

Zarzut dotyczący wadliwego sformułowania pytania nr 186 nie może być wzięty pod uwagę jako podstawa zmiany poglądu na ostateczne rozstrzygnięcie sprawy, a to z powodu braku wpływu tego uchybienia na treść rozstrzygnięcia w odniesieniu do skarżącej, która nawet w sytuacji uznania odpowiedzi na powyższe pytanie za prawidłowe nie uzyskałaby pozytywnego wyniku egzaminu testowego. Pozostałe pytania kwestionowane przez skarżącą w trakcie postępowania kwalifikacyjnego (o nr: 95, 75, 205, 206, 197, 248) zostały uznane przez Sąd za właściwie sformułowane, zaś argumentacja organów odnosząca się do poszczególnych zarzutów skarżącej – za wystarczającą. Wymaga zaznaczenie, iż poza wymienionym wcześniej pytaniem nr 186 – żadne z pytań wskazywanych przez skarżącą jako nieprawidłowe, nie zostały przez WSA zakwestionowane w innych orzeczeniach odnoszących się do kwestii badania przedmiotowego egzaminu konkursowego.

Sąd doszedł ponadto do przekonania, że nie można uznać za trafny zarzut naruszenia przepisów art. 75 i ust. 3 ustawy p.o.a poprzez zawarcie w teście konkursowym na aplikację adwokacką pytań nr 193-207 z zakresu prawa podatkowego jako nie mieszczącego się w zakresie wyżej wymienionego przepisu.

Ustawa o adwokaturze w art. 75a ust 3 nie posługuje się pojęciem gałąź prawa/dział prawa, ale określa, że test egzaminacyjny obejmuje sprawdzenie wiedzy z zakresu m.in. prawa finansowego. Nie negując wypowiedzi doktryny, co do swoistej odrębności prawa podatkowego nie można pominąć, że prawo finansowe reguluje działalność podmiotów publicznych w drodze norm prawno-finansowych. Do tych norm, będących źródłami polskiego prawa finansowego należą m.in. przepisy Ordynacji podatkowej. Uwzględniając powyższe nie można podzielić poglądu skarżącej, że pytania dotyczące prawa podatkowego nie mieszczą się w ustawowym zakresie tematycznym egzaminu na aplikację adwokacką.

Mając wszystkie powyższe względy na uwadze Sąd uznał, że pytania konkursowe zakwestionowane przez skarżącą oparte były na przepisach wchodzących w zakres egzaminu i zostały sformułowane w sposób poprawny a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź (z wyjątkiem pytania nr 186, o czym była mowa powyżej).

Minister Sprawiedliwości w sposób wystarczający na potrzeby rozpoznawanej sprawy i nie budzący wątpliwości natury procesowej przedstawił swoje argumenty, wskazując konkretne przepisy, z których wynikała prawidłowa odpowiedź.

Organ swoje stanowisko szczegółowo uzasadnił, wyjaśnił przesłanki swojego działania, a przytoczona w tym zakresie argumentacja nie nasuwa istotnych zastrzeżeń.

Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił, jako, że nie miała ona usprawiedliwionych podstaw.