Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 409/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-06-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 138 par 1 pt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 17, art. 27 ust. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 1 par 1 i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2167
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: art. 119 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.
article: art. 145 par 1 pkt lit.c w zw z. art. 135 , art.200
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj Sędzia WSA Arkadiusz Windak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi P. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza B. z dnia [...] nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego P. G. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r., znak [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256) dalej k.p.a., - art. 17, art. 27 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111) dalej u.ś.r., art. 1 ust. 1 i 2, art. 2, art. 17 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2018 r., poz. 570) po rozpatrzeniu odwołania P. G., reprezentowanego przez pełnomocnika, od decyzji nr [...] z dnia [...] r., Burmistrza B. , w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką, uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przyznało P. G. (zwanego dalej: wnioskodawcą, stroną, skarżącym) świadczenie pielęgnacyjne od 25 do 29 lutego 2020 r. w wysokości [...] zł oraz od 1 marca 2020 r. na czas nieokreślony w wysokości [...] zł miesięcznie.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

W dniu 24.10.2019 r. do organu I instancji wpłynął wniosek z dnia 15.10.2019 r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką Z. G.. Do wniosku strona dołączyła m.in. oświadczenie, z którego wynika, iż z dniem przyznania mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z zasiłku dla opiekuna.

Decyzją z dnia [...] r. Burmistrz B. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z powodu niespełnienia kryterium wieku powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki oraz posiadaniem przez wnioskodawcę prawa do zasiłku dla opiekuna, z którego zrezygnował pod warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Strona, działając przez pełnomocnika, odwołała się od powyższej decyzji zarzucając jej:

- naruszenie prawa materialnego poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP,

- błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez opiekuna zasiłku dla opiekuna przyznanego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r., poz. 162 z późn. zm.) stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji błędne uznanie, że fakt pobierania przez skarżącego zasiłku dla opiekuna ma przesądzające znaczenie dla oceny wniosku skarżącego o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego,

- niezastosowanie art. 27 ust. 5 w związku z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych i przez to nieuwzględnienie, że w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego ze świadczeń, jak wynika z treści art. 27 ust. 5.

Biorąc pod uwagę wskazane zarzuty strona wniosła o uwzględnienie odwołania i o uchylenie w całości decyzji organu pierwszej instancji oraz o orzeczenie co do istoty sprawy - przyznanie stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Po rozpatrzeniu odwołania opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przyznało wnioskodawcy świadczenie pielęgnacyjne od 25 do 29 lutego 2020 r. w wysokości [...] zł oraz od 1 marca 2020 r. na czas nieokreślony w wysokości [...] zł miesięcznie.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji zacytował przepisy art. 17, art. 25 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. w sprawie o sygn. akt. K 38/14 i wskazał, że organ pierwszej instancji dokonał nieprawidłowej wykładni art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, a decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Organ II instancji wyjaśnił, że organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, w obecnym stanie prawnym (dopóki w tej materii nie zostaną wprowadzone nowe rozwiązania ustawowe) mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, tj. z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Zdaniem organu należy uwzględnić niekonstytucyjność przedmiotowego przepisu i rozpoznać wniosek z pominięciem kryterium wieku, w jakim powstała niepełnosprawność osoby dorosłej. Na poparcie swojego stanowiska Kolegium w niniejszej sprawie powołało się na ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych (przykładowo: wyrok NSA z dnia 05.12.2017 r. sygn. akt I OSK 1079/17, wyrok NSA z dnia 05.09.2017 r. sygn. akt I OSK 2370/16, wyrok NSA z dnia 10.05.2017 r. sygn. akt I OSK 158/17).

Konsekwencją tego stanowiska jest to, że organ odwoławczy uznał, iż świadczenie pielęgnacyjne może być wnioskodawcy przyznane, od dnia w którym z obrotu prawnego została wyeliminowana decyzja przyznająca stronie prawo do zasiłku dla opiekuna. Jednocześnie wyjaśnił, że fakt uzyskiwania przez stronę zasiłku dla opiekuna nie może stanowić przeszkody do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego w stosunku do tej samej osoby podopiecznej. W sytuacji zbiegu po stronie tego samego podmiotu uprawnień do obydwu tych świadczeń znajduje bowiem zastosowanie przepis art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który daje możliwość wybrania przez osobę uprawnioną jednego z nich. W przedmiotowej sprawie strona takiego wyboru dokonała w dniu złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Jednakże w ocenie organu przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od daty złożenia wniosku uniemożliwiała funkcjonująca w obrocie prawnym decyzja przyznająca stronie prawo do zasiłku dla opiekuna, gdyż wnioskodawca nie zrezygnował w sposób bezwarunkowy z tego prawa, uzależniając uchylenie decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna od uprzedniego przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Dopiero po bezwarunkowej rezygnacji wnioskodawcy z prawa do zasiłku dla opiekuna zaistniała możliwość uchylenia decyzji przyznającej to prawo i z datą jej uchylenia możliwe stało się przyznanie stronie świadczenia pielęgnacyjnego.

Z ustaleń organu wynika, że wnioskodawca opiekuje się matką, która legitymuje się orzeczeniem o stopniu znacznym niepełnosprawności datowanym od [...] r. natomiast niepełnosprawność istnieje od [...] r. W związku ze sprawowaną opieką wnioskodawca nie może podjąć pracy, nie ma on ustalonego prawa do świadczeń emerytalno-rentowych oraz nie jest osobą niepełnosprawną. Na podstawie decyzji z dnia [...] r., następnie zmienionej [...] r. przysługiwało mu prawo do zasiłku dla opiekuna. W skutek bezwarunkowego oświadczenia wnioskodawcy z dnia 24 lutego 2020 r. "iż wobec złożonego wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z przyznanego mu prawa do zasiłku dla opiekuna", organ I instancji decyzją z dnia [...] r. uchylił decyzje przyznające stronie prawo do zasiłku dla opiekuna.

W ocenie SKO wnioskodawca spełnia wszystkie przesłanki zawarte w art. 17 u.ś.r. i wobec tego przysługuje mu świadczenia pielęgnacyjne od dnia [...] r., to jest od dnia, w którym uchylona została decyzja przyznająca zasiłek dla opiekuna.

W odniesieniu do przyznanego świadczenia Kolegium wyjaśniło, że w świetle art. 17 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych kwotę świadczenia pielęgnacyjnego przysługującą za niepełny miesiąc ustala się, dzieląc kwotę świadczenia przez liczbę wszystkich dni kalendarzowych w tym miesiącu, a otrzymaną kwotę mnoży się przez liczbę dni kalendarzowych, za które świadczenie przysługuje. Kwotę świadczenia przysługującą za niepełny miesiąc zaokrągla się do 10 groszy w górę.

Świadczenie wynosi [...] zł miesięcznie, zgodnie z art. 17 ust. 3 ustawy, z tym że w miesiącu lutym przysługuje za niepełny miesiąc, tj. za 5 dni (od 25 do 29 lutego) i wynosi, zgodnie z art. 17 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, [...] zł (1830 zł dzielone przez 29 dni lutego daje kwotę [...]zł za każdy dzień, która pomnożona przez 5 dni w miesiącu, za które przysługuje świadczenie, daje wynik [...] zł). Świadczenie przyznaje się na czas nieokreślony z uwagi na orzeczenie o niepełnosprawności podopiecznej na stałe.

Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wniósł P. G. reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, w której zarzucił naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji poprzez niezastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych co spowodowało nie przyznanie skarżącemu świadczenia począwszy od dnia w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami tj. od dnia 01 października 2019 r.

Mając na uwadze powyższy zarzut wniósł o:

1. Na podstawie art. 119 pkt 2 PPSA rozpoznanie niniejszej sprawy w trybie uproszczonym.

2. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie okresu, w którym zostało przyznane świadczenie pielęgnacyjne i orzeczenie, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje skarżącemu od dnia 01 października 2019 r.

3. Zasądzenie od Organu zwrotu kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Kontrola sprawy, sprawowana według kryterium zgodności z prawem działań organu (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), dokonana w trybie uproszczonym na wniosek skarżącej (art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), doprowadziła Sąd do uznania zasadności wniesionej skargi.

Wobec sformułowanego w skardze żądania o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, Sąd wyjaśnia, że nie może być ono uwzględnione. Kontrola sądu administracyjnego sprowadza się bowiem do badania sposobu działania lub zaniechania organów administracji publicznej, a nie zastępowania ich w załatwianiu spraw przez wydawanie końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, a nie zastępuje go w czynnościach ustawowo mu przypisanych.

Zaskarżona decyzja została wydana w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Podstawę materialnoprawną wydania tej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm.) zwanej dalej: "u.ś.r.". Zgodnie z art. 17 ust. 1 ww. ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia

9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W myśl art. 17b ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (art. 24 ust. 2 u.ś.r.).

Przepis art. 27 ust. 5 ustawy stanowi, że w przypadku zbiegu uprawnień

do następujących świadczeń:

1) świadczenia rodzicielskiego lub

2) świadczenia pielęgnacyjnego lub

3) specjalnego zasiłku opiekuńczego lub

4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub

5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów- przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

Okolicznościami niespornymi w sprawie jest, że w dniu 18 października 2019 r. wpłynął do organu I instancji wniosek skarżącego o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad matką. Matka skarżącego legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym, które wydano na stałe, w dniu 4 października 2004 r. niepełnosprawność jej istnieje od [...] roku życia. Skarżący sprawuje osobistą opiekę nad matką, nie posiada ona uprawnień emerytalno-rentowych, nie podejmuje zatrudnienia. W momencie złożenia ww. wniosku skarżący pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy w związku ze sprawowaną opieką nad rodzicem, przyznany na mocy decyzji z dnia [...] r. następnie zmienionej decyzją z dnia [...] na okres od 1 listopada 2018 r. do bezterminowo. Do wniosku strona dołączyła oświadczenie, z którego wynika, że z dniem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z prawa do zasiłku dla opiekuna.

W ocenie Sądu organ II instancji prawidłowo uwzględnił skutki wynikające z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, który stwierdził, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Oznacza to, że organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, w obecnym stanie prawnym mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 u.ś.r., tj. z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

Przyjmując wynikające z akt sprawy ustalenia, należy stwierdzić, że rozpoznający sprawę organ I instancji decyzją z dnia [...]., poprzez niewłaściwe zastosowanie regulacji prawa procesowego i materialnego, wadliwie odmówił skarżącemu przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na niespełnienie kryterium wieku matki skarżącego w momencie powstania jej niepełnosprawności. Treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazuje natomiast, że organ ją wydający przychylił się do ww. przedstawionych wywodów sądowych, określających sposób rozpoznania spraw prowadzonych w oparciu o art. 17 u.ś.r., po stwierdzeniu niekonstytucyjności części ww. przepisu przez Trybunał Konstytucyjny (sygn. akt K 38/13).

Organ II instancji, w oparciu o treść wniosku strony o przyznanie przedmiotowego świadczenia pielęgnacyjnego oraz pismo precyzujące żądanie strony z dnia 24 lutego 2020 r., uznał, że złożyła ona oświadczenia określającego jednoznacznie, że rezygnuje z dotychczas pobieranego specjalnego zasiłku opiekuńczego, co skutkowało wydaniem zaskarżonej decyzji i przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego jednakże dopiero od dnia [...] r. tj. uchylenia przez organ I instancji decyzji o przyznaniu prawa do zasiłku dla opiekuna.

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest data, od której organ powinien przyznać świadczenie pielęgnacyjne.

Bez wątpienia składając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w dniu 15 października 2019 r. strona skarżąca winna była złożyć jednocześnie oświadczenie o rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego, pobieranego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Wobec niejednoznacznego stanowiska strony w ww. zakresie, organy orzekające w sprawie powinny podjąć czynności informacyjno-wyjaśniające z udziałem skarżącego celem rozpatrzenia jej wniosku w odpowiednim trybie postępowania administracyjnego, przedstawiając w sposób przystępny, jasny, zrozumiały przyczyny wezwania strony do złożenia oświadczenia o rezygnacji z dotychczas pobieranego zasiłku opiekuńczego oraz konsekwencje złożenia tego oświadczenia.

Pismo z dnia 29.10.2019 r. kierowane przez organ I instancji do pełnomocnika strony nie jest jasno sformułowane. Uwzględnić bowiem należy, że strona, przy braku wystarczających wyjaśnień organu i braku stosownej wiedzy, może obawiać się negatywnych następstw rezygnacji z dotychczas pobieranego świadczenia. Kierując się zasadami zawartymi w art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. organ winien w pierwszej kolejności wyjaśnić, czy strona spełnia pozostałe przesłanki do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego, a następnie poinformować ją, że wyłączną przeszkodą do jego przyznania pozostaje jedynie pobieranie innego świadczenia, w oparciu o ostateczną decyzję, którą organ po złożeniu zdecydowanego oświadczenia będzie mógł wyeliminować z obrotu prawnego.

W powyższej sytuacji, składnikiem zasady budowania u strony zaufania do organu władzy publicznej winno być przedstawienie stronie zapewnienia na zasadzie promesy, że w przypadku dopełnienia formalności wymaganych w przypadku żądania "zmiany" dotychczas pobieranego świadczenia na nowe, uzyska pozytywną dla niej decyzję.

Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela w pełni stanowisko sądów administracyjnych, wskazujące, że oczekiwanie i wymaganie organu, by strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego jej decyzją świadczenia przed zbadaniem przez organ, czy spełnia ona pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego dla niej, stawiałoby ją w trudnej sytuacji, wprowadzało stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego, czy uzyska wybrane ze świadczeń w miejsce już otrzymywanego. Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić żadnych przeszkód w uzyskaniu przez stronę świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie, winien przedsięwziąć takie czynności, by strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać. W tym celu organy obowiązane są poszukiwać rozwiązań proceduralnych gwarantujących stronie przewidziane w art. 27 ust. 5 u.ś.r. ustawowe prawo wyboru świadczenia (por. wyroki: NSA z dnia 10 grudnia 2019 r. o sygn. akt I OSK 200/19, opubl. w Legalis nr 2277818; WSA w Lublinie z dnia 11 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 568/19, opubl. Legalis nr 2272955; WSA w Gdańsku z dnia 19 grudnia 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 754/19, opubl. w Legalis 2268589; WSA w Gdańsku z dnia 16 stycznia 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 575/19, opubl. w Legalis nr 2272814).

W niemniejszej sprawie SKO w postępowaniu odwoławczym skierował do skarżącego pismo z 17.02.2019 r., w którym wzywa go do złożenia jednoznacznego i bezwarunkowego oświadczenia woli w przedmiocie rezygnacji z dotychczas otrzymywanego zasiłku dla opiekuna informując jednocześnie o tym, że jest to warunek konieczny do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego po uprzednim uchyleniu przez organ I instancji decyzji w sprawie przyznanego zasiłku dla opiekuna. W odpowiedzi strona złożyła oświadczenie, że z takiego zasiłku rezygnuje od dnia złożenia wniosku.

Zdaniem Sądu należy podkreślić, że jeżeli wnioskodawca dokonał wyboru świadczenia pielęgnacyjnego w miejsce dotychczas pobieranego np. specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie może on zostać pozbawiony prawa do nowego świadczenia za okres od dnia złożenia wniosku. W sytuacji zbiegu uprawnień oraz dokonania przez osobę uprawnioną wyboru korzystniejszego finansowo świadczenia, celem działań organu powinno być wyeliminowanie z obiegu prawnego rozstrzygnięcia przyznającego na ten sam okres innego świadczenia, a następnie przyznanie świadczenia wybranego przez stronę (tu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego) z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej zgodnie ze złożonym wnioskiem z uwzględnieniem daty złożenia żądania. Do rozwiązania w ww. sposób sprawy, przychyla się stanowisko orzecznictwa sądowoadministracyjnego, które skład orzekający w pełni podziela (por. wyroki: WSA Opolu z dnia 20 września 2018 r., sygn. akt II SA/Op 302/18; WSA w Rzeszowie z dnia 12 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 15/19; WSA w Gdańsku z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 559/19, opubl. w internetowej bazie orzeczenia.nsa.gov.pl).

Niezależnie zatem od obowiązku respektowania przez organ stanowiska TK w sprawie o sygn. akt K 38/13, to po wpłynięciu wniosku skarżącego z dnia 15 października 2019 r. o zamianę specjalnego zasiłku opiekuńczego na świadczenie pielęgnacyjne, organ winien uwzględnić konieczność jego wyrównania od miesiąca, w którym wpłynął wniosek.

Organ zobligowany był zatem wszcząć postępowanie w sprawie uchylenia ostatecznej decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy oraz równolegle na podstawie ww. wniosku, ze skutkiem procesowym na ten moment wszcząć i prowadzić postępowanie w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z mocą od pierwszego dnia miesiąca wpływu wniosku (art. 24 ust. 2 u.ś.r.). W przypadku stwierdzenia, że skarżący spełnia przesłanki nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, organ powinien był, po ustaleniu wystąpienia przesłanki z art. 155 k.p.a. w zw. z art. 32 ust. 2 u.ś.r., uchylić decyzję o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego z mocą od dnia 1 października 2019 r., a następnie w postępowaniu dotyczącym przyznania świadczenia na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r., wydać decyzję z mocą od ww. momentu. Pozwoli to na zachowanie właściwej symetrii czasowej, aby uniknąć naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b oraz art. 27 ust. 5 u.ś.r.

W ocenie Sądu, uwzględniając, że za okres od 1 października 2019 r. strona pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy, nic nie stoi na przeszkodzie, aby wyrównanie należnego świadczenia pielęgnacyjnego nastąpiło z potrąceniem kwot wypłaconych stronie comiesięcznie od 1 października 2019 r. do momentu wydania prawidłowej decyzji w przedmiocie wniosku z dnia 15 października 2019 r.

Sąd wskazuje organowi na wykładnię przepisów u.ś.r. umożliwiającą wyrównanie różnicy między wypłaconym świadczeniem a świadczeniem korzystniejszym dla strony przyznanym zgodnie z jej wyborem od miesiąca złożenia wniosku o nowe świadczenie. Ponownie rozpatrując sprawę, organ ma obowiązek uwzględnić przedstawione przez Sąd wywody prawne oraz ww. wskazania co do dalszego prowadzenia postępowania administracyjnego z wniosku skarżącego. Ponadto organ winien uwzględnić konieczność pominięcia tej części normy art. 17 ust. 1b u.ś.r., którą Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, uznał za niezgodną z Konstytucją RP.

Podsumowując, z powodu naruszenia wskazanych wyżej norm prawa procesowego przedmiotowa skarga zasługiwała na uwzględnienie. Mając na uwadze zakres i wagę dostrzeżonych naruszeń prawa, dla końcowego wyniku sprawy administracyjnej Sąd uznał za konieczne uchylenie nie tylko zaskarżonej decyzji, ale także bezpośrednio ją poprzedzającej decyzji organu I instancji z dnia [...] r.

Z tych względów, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) orzekł jak w wyroku. O kosztach postępowania rozstrzygnął na podstawie art. 200 P.p.s.a.