Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1533/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 194 par. 3,  art. 122,  art. 180
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak, Sędziowie WSA Beata Machcińska (spr.), Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant Dominika Zabielska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2013 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 1.017 (tysiąc siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

1. Przedmiotem skargi M. B. (dalej: "podatnik" lub "skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] r. w sprawie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku od nieruchomości i podatku rolnym za rok 2013 r.

2. Stan sprawy przedstawia się następująco:

2.1. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta R. (dalej: "organ pierwszej instancji") ustalił podatnikowi wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego za 2013 r. w kwocie 450 zł., wskazując, że wysokość podatku od nieruchomości podatnika położonej w R. przy ul. [...] ustalono na podstawie informacji podatkowej złożonej przez podatnika oraz danych z ewidencji gruntów i budynków.

2.2. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., decyzją z dnia [...] r. wydaną w oparciu m.in. o art. 247 § 1 pkt 3 oraz art. 248 § 2 pkt 1 w związku z art. 13 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 613, ze zm., dalej: "O.p." lub "Ordynacja podatkowa"), stwierdziło nieważność decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] r. w sprawie ustalenia podatnikowi wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za 2013 r. w kwocie 450,00 zł.

2.3. Organ pierwszej instancji, decyzją (nr [...]) z dnia [...] r. wydaną ma podstawie art. 207 i 210 O.p., art. 1c, art. 6 ust. 7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2010 r., Nr 95, poz. 613 ze zm., dalej: "u.p.o.l."), art. 6 ust. 4a i ust. 6 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t.j Dz.U. z 2006 r., Nr 136, poz. 969 ze zm.), § uchwały Nr [...] Rady Miasta R. z dnia [...] r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości w zw. z komunikatem Prezesa GUS z dnia 19 października 2012 r. w sprawie średniej ceny skupu żyta za okres pierwszych trzech kwartałów 2012 r., ustalił podatnikowi dla nieruchomości położonej w R. przy ul. [...] (działki nr [...], [...]) wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku od nieruchomości i w podatku rolnym za rok 2013 w kwocie 1. 549,00 zł.

2.4. Podatnik odwołał się od ww. decyzji, podnosząc, że jest rolnikiem prowadzącym od 1991 r. działalność rolniczą i opłacającym składki KRUS. Podniósł, że przez lata płacił niższy, od określonego w zaskarżonej decyzji, podatek - w oparciu o decyzje, które są prawomocne. Wskazał, że niczego nie ukrywał, a organ pierwszej instancji miał wgląd do ewidencji gruntów i budynków i nie zgłaszał żadnych zastrzeżeń. Wyjaśnił, że nie był świadomy, że pomieszczenie gospodarcze, które od zawsze służyło celom rolniczym jest położone na terenach mieszkaniowych i na dowód czego dołączył do odwołania mapę zasadniczą z [...] r. oraz mapę ewidencji gruntów i budynków z [...] r., na których nie widnieje litera B – tereny mieszkalne.

2.5. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej również: "organ odwoławczy" lub "Kolegium"), decyzją z dnia [...] r. (nr [...]) wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 oraz art. 144 § 3 O.p. oraz art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 1659 ze zm.) i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925), po rozpatrzeniu odwołania podatnika, postanowiło utrzymać decyzję organu pierwszej instancji w mocy.

3. Zaskarżona decyzja została wydana na gruncie następującego stanu faktycznego i prawnego:

Organ odwoławczy wskazał, że podatnik, w dniu 17 maja 2012 r., złożył informację o gruntach i obiektach budowlanych, w której wykazał m.in. zabudowania gospodarcze o powierzchni 180 m2 oraz oświadczył, że zabudowania te znajdują się na gruntach gospodarstwa rolnego i służą wyłącznie działalności rolniczej, a zatem na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b u.p.o.l. korzystają ze zwolnienia od podatku od nieruchomości. Na tej podstawie organ pierwszej instancji, decyzją z dnia [...] r., ustalił skarżącemu łączne zobowiązanie pieniężne za rok 2013 w kwocie 450 zł. Następnie toku kontroli wszczętej w dniu 24 września 2015 r. w zakresie zweryfikowania danych deklarowanych do podatku od nieruchomości w latach 2010-2015 ustalono, że na działce nr [...] znajduje się budynek gospodarczy o powierzchni użytkowej 118,99 m2 i wysokości powyżej 2,20 m oraz, że budynek ten posadowiony jest w tej części działki [...], która została sklasyfikowana jako użytki B - tereny mieszkaniowe; z wypisu z rejestru gruntów z dnia [...] r. wynika bowiem, że w skład działki nr [...] wchodzą m.in. użytki o symbolu B - tereny mieszkaniowe o powierzchni 0,0378 ha.

Organ odwoławczy, uzasadniając wydanie zaskarżonej decyzji stwierdził, że skorzystanie ze zwolnienia przedmiotowego przewidzianego w art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b u.p.o.l. wymaga łącznego spełnienia dwóch przesłanek: wykorzystywania budynków gospodarczych wyłącznie na potrzeby działalności rolniczej oraz ich położenia na terenie gospodarstwa rolnego. Powołując się na definicję legalną gospodarstwa rolnego zawartą w art. 2 ust. 1 w zw. z art. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t.j. Dz.U. z 2006, Nr 136, poz. 969 ze zm. dalej również: "u.p.r.") oraz na art. 20 ust. 1 pkt 1 i 2 dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2010, Nr 193, poz. 1287 ze zm., dalej: "p.g.k."), wyjaśnił, że organ podatkowy co do zasady nie może samodzielnie dokonywać klasyfikacji funkcji nieruchomości, lecz powinien odwołać się do odpowiednich zapisów ewidencji gruntów i budynków, która ma charakter dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej, zastrzegając przy tym, że w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły okoliczności uzasadniające odstąpienie od związania wpisami zawartymi w ewidencji gruntów i budynków; w tym zakresie organ powołał się na uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 18 listopada 2013 r., II FPS 2/13 oraz uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 27 kwietnia 2009 r., II FPS 1/09.

Odwołując się z kolei do § 22 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38 poz. 454 ze zm.), organ odwoławczy argumentował, że za nośnik danych z ewidencji gruntów nie może być uznana wyłącznie mapa ewidencyjna – jest nim również wypis z rejestru gruntów. Wyjaśnił, że na mapie ewidencyjnej w granicach działki nr [...] zaznaczono wszystkie użytki rolne i łąkowe wymienione w wypisie z rejestru gruntów, co pozwala na ustalenie granic użytków o symbolu B.

Zdaniem organu uprawniony jest wniosek, że skoro sporny budynek gospodarczy nie jest położony na gruntach zakwalifikowanych w ewidencji gruntów i budynków do gruntów rolnych, nie może korzystać ze zwolnienia przewidzianego w art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b u.p.o.l.

Konkludując, organ odwoławczy stwierdził, że to skarżący winien podjąć czynności zmierzające do aktualizacji danych zawartych w ewidencji, a w sprawie brak było podstaw faktycznych do aktualizacji informacji, o której mowa w art. 24 ust. 2b p.g.k.

4. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący wniósł o:

1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości;

2) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1) art. 121 § 1, art. 122 w zw. z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez niepodjęcie przez organ podatkowy wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy a także niewyczerpujące i wybiórcze rozpatrzenie materiału dowodowego, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b u.p.o.l. poprzez jego niezastosowanie.

Skarżący argumentował, że działalnością rolniczą zajmuje się od 1991 r., a nieruchomość położona w R. przy ul. [...] składająca się z działek o nr [...] i [...] wraz ze spornym budynkiem gospodarczym wykorzystywana była wyłącznie na potrzeby prowadzenia działalności rolniczej. Ponadto obiekt ten usytuowany jest na terenach gospodarstwa rolnego, a więc zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b u.p.o.l. spełnia łącznie dwie przesłanki konieczne do tego, aby można go było objąć zwolnieniem z podatku od nieruchomości.

Wskazał, że organ podatkowy nie dokonał oględzin przedmiotowego budynku i, w oparciu jedynie o niezgodne ze stanem faktycznym dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, błędnie przyjął, że jest to obiekt użytku gospodarczego wykorzystywany jedynie dla celów mieszkaniowych, a nie rolnych, jak jest w rzeczywistości.

Podniósł, że w niniejszej sprawie organem podatkowym jest Prezydent Miasta - organ, który jest odpowiedzialny za prowadzenie ewidencji gruntów i budynków i nie można zaakceptować sytuacji, w której organ ten nakłada podatek w oparciu o błędne wpisy w ewidencji gruntów, za dokonanie których jest przecież odpowiedzialny.

4. W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

5. Skarżący, w piśmie procesowym z dnia [...] r., wniósł o dopuszczenie dowodu z dołączonych do pisma dokumentów oraz zarzucił organom podatkowym brak przeprowadzenia czynności zmierzających do zweryfikowania i ustalenia stanu faktycznego sprawy.

6. Na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2017 r. Sąd postanowił dopuścić dowód z dokumentów złożonych przez skarżącego wraz z pismem z dnia [...] r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Sądowa kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, bądź też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a).

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Spór dotyczy przyjętej przez organy podatkowe stawki opodatkowania budynków gospodarczych skarżącego położonych na gruntach oznaczonych w 2013 r. w rejestrze gruntów symbolem B - tereny mieszkaniowe, które wykorzystywane są, według skarżącego, w działalności rolniczej.

Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b u.p.o.l. zwalnia się z podatku od nieruchomości budynki gospodarcze lub ich części położone na gruntach gospodarstw rolnych, służące wyłącznie działalności rolniczej.

Prawidłowo organ odwoławczy wywodzi, że skorzystanie ze zwolnienia przedmiotowego przewidzianego w art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b u.p.o.l wymaga zatem łącznego spełnienia dwóch przesłanek: wykorzystywania budynków gospodarczych wyłącznie na potrzeby działalności rolniczej oraz ich położenia na terenie gospodarstwa rolnego.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika aby organ odwoławczy kwestionował, że sporny budynek gospodarczy o powierzchni 118,99 m2 wykorzystywany jest przez skarżącego wyłącznie na potrzeby działalności rolniczej, natomiast, opierając się na ewidencji z rejestru gruntów, stwierdził, że skoro położony jest w części działki nr [...], która została sklasyfikowana jako użytki B – tereny mieszkaniowe, to w sprawie nie wystąpiły łącznie obydwie przesłanki zwolnienia budynku gospodarczego z podatku od nieruchomości – nie jest położony na terenie gospodarstwa rolnego w rozumieniu ustawy o podatku rolnym.

Skarżący konsekwentnie - w toku całego postępowania twierdzi, że działki nr [...] i [...] są w całości wykorzystywane w prowadzonej przez niego – od 1991 r. działalności rolniczej, a o formalnym położeniu budynków gospodarczych na terenach mieszkaniowych nie miał wiedzy.

Zdaniem skarżącego, organ podatkowy winien oprzeć się na całości zebranego w sprawie materiału dowodowego, a nie tylko na ewidencji gruntów i budynków.

Na okoliczność błędnego określenia w ewidencji gruntów działek nr [...] i [...] jako terenów mieszkaniowych, oznaczonych symbolem B, skarżący do odwołania od decyzji organu pierwszej instancji dołączył: oświadczenie z dnia [...] r., 2) zaświadczenie Prezydenta Miasta R. z [...] r., 3), mapę zasadniczą i mapę ewidencji gruntów i budynków, 4) dokumentację fotograficzną.

Ostatecznie skarżący doprowadził do zmiany rodzaju użytków gruntowych w operacie ewidencji gruntów i budynków dla działek oznaczonych numerami geodezyjnymi [...] i [...], tj. wyodrębnienia z posiadanych gruntów terenu objętego zabudową zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej i oznaczenie tego terenu symbolem Br/R – grunty rolne zabudowane, na dowód czego do pisma procesowego z dnia [...] r. dołączył decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] r. oraz wykaz zmian danych ewidencyjnych.

Sąd, na wniosek skarżącego, dopuścił dowód z dokumentów: 1) ostatecznej (według oświadczenia skarżącego złożonego na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2017 r.) decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] r. nr [...] o dokonaniu w operacie ewidencji gruntów i budynków zmiany rodzaju użytków dla działek nr [...] i [...] w ten sposób, że: grunty o powierzchni 621 m2 przynależne do działki nr [...] i oznaczone dotychczas symbolem B uznane zostały za grunty zajęte pod budynki mieszkalne oraz inne budynki i urządzenia budowlane służące produkcji rolniczej o symbolu Br/R oraz grunty o powierzchni 378 m2 przynależne do działki nr [...] i oznaczone dotychczas symbolem B uznane zostały za grunty zajęte pod budynki mieszkalne oraz inne budynki i urządzenia budowlane służące produkcji rolniczej o symbolu Br/R; 2) wykazu zmian danych ewidencyjnych, uznając, że dowody te mają związek z oceną legalności zaskarżonej decyzji i służą realizacji zasady prawdy materialnej czyli ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego.

Rozstrzygając zaistniały spór należy zaakcentować, że co do zasady rację mają organy podatkowe, że zgodnie z treścią art. 21 ust. 1 p.g.k dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków stanowią m.in. podstawę wymiaru podatków i świadczeń. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że organy podatkowe, ustalając wysokość zobowiązań w podatku od nieruchomości, nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane wskazane w ewidencji (por. m.in. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 27 kwietnia 2009 r., II FPS 1/09 oraz uchwała 7 sędziów NSA z dnia 18 listopada 2013 r., II FPS 2/13 dostępne: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to, że o sposobie kwalifikacji gruntu (budynku) dla celów podatkowych w podatku od nieruchomości, nie tyle decyduje sposób rzeczywistego wykorzystania nieruchomości, ile jej funkcje wskazane w ewidencji gruntów i budynków. Niemiej jednak, domniemanie zgodności z prawdą dowodu, jaki stanowi wypis z ewidencji gruntów i budynków, jest domniemaniem wzruszalnym. Przeciwko treści takiego dokumentu mogą być przeprowadzone dowody przeciwne, zgodnie z treścią art. 194 § 3 O.p. Jak słusznie stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 18 października 2013 r. (sygn. akt I SA/Lu 560/13, CBOSA), którego pogląd Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela, dokument urzędowy, o jakim stanowi art. 194 § 1 O.p., nie jest dowodem niepodważalnym. Zarzut niezgodności z prawdą dokumentu urzędowego (narratywnego - czyli zawierającego oświadczenie wiedzy) może być dowodzony wszelkimi środkami dowodowymi. Przepisy Ordynacji podatkowej nie wprowadzają żadnych ograniczeń w odniesieniu do środków dowodowych, które organ orzekający może dopuścić w celu obalenia mocy dowodowej dokumentów urzędowych. (zob. też wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 829/15, CBOSA). W wyroku z dnia 5 czerwca 2014 r., sygn. II FSK 1581/12 Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, że: "Nie budzi wątpliwości ani w piśmiennictwie, ani w orzecznictwie sądów administracyjnych, iż dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków stanowią dokument urzędowy w rozumieniu art. 194 § 1 ord. pod. Ustawa - Ordynacja podatkowa dopuszcza możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko dokumentom urzędowym. Regulujący tę kwestię art. 194 § 3 ord. pod. znajduje się w Dziale IV (Postępowanie podatkowe), w Rozdziale 11 (Dowody) tej ustawy. Oznacza to, że przeciwdowód może być przeprowadzony także w postępowaniu podatkowym i również w tym postępowaniu można wykazać, iż dane z ewidencji nie są zgodne ze stanem rzeczywistym."

Nieprzeprowadzenie przez organ postępowania wyjaśniającego co do rzeczywistego rodzaju gruntów objętych działką nr [...] i [...] i oparcie się tylko i wyłącznie na dokumencie – ewidencji gruntów i budynków doprowadziło do niewyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia. Stanowisko organu odwoławczego o niedopuszczalności przeprowadzenia dowodów przeciw danym z ewidencji gruntów i budynków m.in. w zakresie rodzaju użytków gruntowych nie jest prawidłowe w świetle art. 194 § 3 O.p. Przepis ten bowiem reguluje postępowanie podatkowe, w tym zaś postępowaniu obowiązuje zasada otwartego systemu środków dowodowych (art. 180 O.p.). "Wykazanie, że dane w ewidencji są nieprawidłowe może zatem być dokonane za pomocą każdego dopuszczonego prawem dowodu" (zob. NSA w wyroku z dnia 6 września 2016 r., II FSK 881/16, CBOSA).

Rozpatrując sprawę ponownie, organ odwoławczy uwzględni oceną prawną Sądu i respektując naczelną zasadę postępowanie podatkowego – zasadę prawdy obiektywnej, przeprowadzi postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia rzeczywistego rodzaju gruntów objętych działką nr [...] i [...], a następnie ponownie rozważy, czy w sprawie zachodzą przesłanki zwalniające budynki gospodarcze skarżącego z opodatkowania podatkiem od nieruchomości, określone w art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b u.p.o.l.

Reasumując, naruszenie przez organy podatkowe art. 194 § 3, art. 122 i art. 180 O.p w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postepowania, uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 p.p.s.a., zasądzając na rzecz strony skarżącej kwotę 1017 zł obejmującą uiszczony wpis od skargi (100 zł) oraz koszty zastępstwa adwokackiego w kwocie 900 zł (§ 2 pkt 3) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, Dz.U.2015.1800 ze zm.), oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł).