Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 684/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54 art. 1a art. 27 par. 1 pkt 9 art. 64c
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Sylwester Golec (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Piotr Przybysz, sędzia WSA Jarosław Trelka, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 lutego 2018 r. sprawy ze skargi J. R. na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę


UZASADNIENIE

Z akt egzekucyjnych wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego K. prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku J.R. (dalej "Skarżąca") na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego 24 maja 2013 r. za zaległość w podatku od spadków i darowizn oraz na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 30 czerwca 2015 r. nr [...] wystawionego przez [...] Urząd Wojewódzki w K. z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego.

Organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 2 września 2015 r., nr [...] dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] Bank S.A.

Wobec powyższego Skarżąca złożyła skargę na czynność egzekucyjną zajęcia rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Wobec powyższego Skarżąca pismem z dnia 17 września 2015 r. złożyła skargę na czynność egzekucyjną zajęcia rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. W skardze J.R. podniosła, że pismem z dnia 15 stycznia 2013 r. złożyła do organu podatkowego pierwszej instancji wniosek o rozłożenie na raty zaległości podatkowej objętej ww. tytułem wykonawczym. Organ wydał decyzję odmawiającą rozłożenia zaległości podatkowej na raty. Pismem z dnia 3 czerwca 2013 r. Skarżąca złożyła następny wniosek o rozłożenie ww. zaległości na raty. Wskazała, że przed rozpoznaniem tego wniosku pismem z dnia 29 maja 2013 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego m.in. w [...] BANK S.A. Skarżąca podniosła, że zajęcie zostało dokonane, gdy decyzja o odmowe rozłożenia na raty zaległości podatkowej nie była ostateczną a także, że w wyniku zajęcia na rachunku Skarżącej nie dokonano żadnych innych czynności, gdyż na rachunku bankowym nie było żadnych środków pieniężnych. Podniosła, że nie doręczono jej aktu, w którym zawarte byłoby rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów egzekucyjnych i związku z tym są one nienależne. Stwierdziła, że uniemożliwiono jej złożenie wniosku o wydanie postanowienia dotyczącego kosztów egzekucyjnych. Skarżąca podniosła też, że Naczelnik Urzędu Skarbowego K. w dniu [...] września 2013 r. wydał decyzję o rozłożeniu na raty zaległości podatkowej, która została objęta ww. tytułem wykonawczym. Skarżąca dotrzymała układu ratalnego. W skardze podniesiono, że organ w dniu 20 stycznia 2015 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w [...] Bank [...]. Skarżąca wskazała, że wykonała egzekwowany obowiązek i w związku z tym organ nie mógł po zapłaceniu przez nią zaległości podatkowej stosować w stosunku do Skarżącej środków egzekucyjnych.

Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. nr [...] oddalił skargę.

Skarżąca wniosła do Ministra Finansów zażalenie na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej.

Zdaniem Skarżącej Dyrektor Izby Skarbowej nie rozpoznał złożonej przez nią skargi co do istoty. Wskazała, że przedmiotowa skarga dotyczyła dokonania zajęcia egzekucyjnego niezgodnie z ustawą egzekucyjną, ponieważ w chwili dokonania zajęcia rachunku bankowego nie toczyło się przeciw Skarżącej żadne postępowanie egzekucyjne objęte tytułem wykonawczym z dnia 24 maja 2013 r. nr [...] bowiem należność z tytułu podatku od spadku i darowizn Skarżąca uregulowała 11 grudnia 2014 r. Zatem organ egzekucyjny nie miał podstawy prawnej, aby zawiadomieniem z dnia 2 września 2015 r. dokonać zajęcia rachunku bankowego w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...]. Skarżąca podkreśliła, że koszty egzekucyjne, które jest zobowiązana zapłacić nie znajdują podstawy w przepisach ustawy egzekucyjnej.

Minister Rozwoju i Finansów postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

Minister w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że zajęcie rachunku bankowego w [...] Banku S.A. z dnia 2 września 2015 r. zostało dokonane w związku z kosztami egzekucyjnymi powstałymi w związku z zajęciem rachunku bankowego w [...] Banku S.A. dokonanym zawiadomieniem z dnia 13 maja 2013 r. pozostałymi do wyegzekwowania na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...] a także w związku z tytułem wykonawczym nr [...] wystawionym przez Wojewodę [...]. Zgodnie z art. 64c § 6 ustawy zdnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016 r., poz. 599 ze zm., dalej "u.p.e.a.") koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnej są dochodzone na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na tę należność, chyba że przepisy stanowią inaczej. Wobec powyższego zajęcie rachunku bankowego zawiadomieniem z dnia 2 września 2015 r. w [...] Banku S.A. zostało dokonane zasadnie. Minister wskazał także, iż koszty egzekucyjne związane z zajęciem rachunku bankowego w [...] Banku S.A. powstały jeszcze przed zawarciem układu ratalnego tj. w związku z zawiadomieniem z dnia 13 maja 2013 r. [...], natomiast decyzja nr [...] o rozłożeniu należności z tytułu podatku od spadków i darowizn została wydana dnia [...] września 2013r.

W ocenie Ministra Dyrektor Izby Skarbowej wydając postanowienie z [...] października 2015 r. poddał analizie wszystkie okoliczności podniesione przez Skarżącą, wskazując, że w trybie skargi na czynności egzekucyjne nie podlegają rozpatrzeniu kwestie materialnoprawne stanowiące podstawę uruchomienia odrębnego postępowania administracyjnego. Minister podkreślił, że zarówno w skardze jak i w zażaleniu Skarżąca nie poruszyła kwestii dotyczących prawidłowości zastosowanego środka egzekucyjnego.

Zdaniem Ministra zajęcie rachunku bankowego i wykładu oszczędnościowego dokonane zawiadomieniem z dnia 2 września 2015 r. było prawidłowe i spełniało wymogi formalne. Dyrektor Izby Skarbowej wydając zaskarżone rozstrzygnięcie właściwie ocenił stan faktyczny oraz materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, nie naruszając zasad wyrażonych w przepisach k.p.a. Minister nie dopatrzył się również naruszenia przepisów u.p.e.a.

Skarżąca nie zgodziła się z wydanym postanowieniem i złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Postanowieniu zarzuciłanaruszenie prawa przez niezastosowanie przy rozstrzyganiu sprawy treści art. 6 u.p.e.a.

Skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia Ministra Finansów oraz o rozstrzygnięcie:

1. czy zajęcia rachunku bankowego w [...] BANKU S.A. ([...]) dokonane na kwotę 3121,90 zł - tytułem kosztów egzekucyjnych - tj. zajęcie dokonane na podstawie "zawiadomień z dnia 29 maja 2013r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności, będącego bankiem" oraz tytułu wykonawczego wystawionego w dniu 24 maja 2013r. numer [...], a następnie utrzymanie tego zajęcia nadal tytułem kosztów egzekucyjnych po uregulowaniu przez Skarżącą w całości, w dniu 11 grudnia 2014r. kwoty podatku od spadku wraz z odsetkami i opłatą prolongacyjną, było zgodne z przepisami prawa;

2. czy zajęcie rachunku bankowego w [...] Banku [...] S.A. dokonane na kwotę 3.124,70 zł - tytułem kosztów egzekucyjnych - tj. zajęcie dokonane na podstawie "zawiadomienia z dnia 20 stycznia 2015r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności, będącego bankiem" oraz tytułu wykonawczego wystawionego w dniu 24 maja 2013r. numer [...], które zostało dokonane po uregulowaniu przez Skarżącą w całości, w dniu 11 grudnia 2014r. kwoty podatku od spadku wraz z odsetkami i opłatą prolongacyjną, było zgodne z przepisami prawa;

3. czy zajęcie rachunku bankowego w [....] Bank S.A. dokonane na kwotę 2.608,30 zł - tytułem kosztów egzekucyjnych - tj. zajęcie dokonane na podstawie "zawiadomienia z dnia 2 września 2015 r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności, będącego bankiem" oraz tytułu wykonawczego wystawionego w dniu 24 maja 2013 r. numer [...], które zostało dokonane po uregulowaniu przez Skarżącą w całości, w dniu 11 grudnia 2014r., kwoty podatku od spadku wraz z odsetkami i opłatą prolongacyjną, było zgodne z przepisami prawa.

Minister Rozwoju i Finansów w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Z kolei art. 134 § 1 P.p.s.a. przewiduje, że sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie natomiast do regulacji art. 145 § 1 P.p.s.a. zaskarżony akt podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Oceniając pod kątem opisanych wyżej kryteriów zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z [...] listopada 2016 r. oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z [...] października 2015 r. oddalające skargę na czynność egzekucyjną, Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego ani procesowego, a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Wyjaśnić należy, że podstawą prawną wniesienia skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego jest art. 54 u.p.e.a., zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego (§ 1). Skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej (§ 4). W sprawie skarg, o których mowa w § 1 i § 2, postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie (§ 5). W przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub usuwa stwierdzone wady czynności (§ 5a).

Treść art. 54 § 1 u.p.e.a. nie pozostawia wątpliwości, że przedmiotem skargi wnoszonej na jego podstawie mogą być jedynie czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora, ewentualnie przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Przez czynność egzekucyjną zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne - stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego - ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W literaturze i orzecznictwie panuje zgoda co do tego, że skargę, o której mowa, zobowiązany może wnieść na czynności o charakterze faktycznym (zob. np. A. Skoczylas, [w:] System Prawa Administracyjnego, tom 9, Prawo procesowe administracyjne, pod. red. R. Hausera, Z. Niewiadomskiego, A. Wróbla, Warszawa 2014 r., s. 481) i to tylko takie, na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia (por. np. wyrok NSA z 6 grudnia 2013 r. sygn. II FSK 2988/11). W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (wyrok NSA z 5 marca 2015 r. sygn. II FSK 290/13). Skarga na czynności egzekucyjne nie będzie przysługiwać w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie zarzutów, zażalenia na postanowienia, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu. Oznacza to, że składana w trybie art. 54 u.p.e.a. skarga nie może stanowić konkurencyjnego - w stosunku do wskazanych wyżej - środka zaskarżenia, a jej - opisany powyżej - ograniczony zakres sprawia, że w ramach skargi nie mogą być badane zarzuty materialnoprawne związane z nieistnieniem egzekwowanego obowiązku skutkujące umorzeniem postępowania egzekucyjnego, czy też zbytniej uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego.

Skarga na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. nie może stanowić takiego właśnie konkurencyjnego środka zaskarżenia, jeżeli z uwagi na upływ wskazanego w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. terminu do wniesienia zarzutów do postępowania egzekucyjnego, dłużnikowi nie przysługuje środek zaskarżenia w postaci zarzutów. Z tych względów nie może być podstawą skargi na czynności egzekucyjne np. zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, ponieważ jest to podstawa zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Nie ma podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z 2 kwietnia 2015 r. sygn. II FSK 749/13).

Wskazać należy, że zgodnie z art. 7 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosując w niniejszej sprawie środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, zawiadomieniem z dnia 2 września 2015 r., nr [...] dokonał zajęcia rachunku bankowego. Wskazany środek egzekucyjny wymieniony jest w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., tj. egzekucja z innych wierzytelności pieniężnych.

Powyższa czynność egzekucyjna została dokonana z zachowaniem reguł przewidzianych w art. 89 u.p.e.a., w myśl którego organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony. Z akt egzekucyjnych wynika, że przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego zostało doręczone Skarżącej 16 września 2015 r.

Wyjaśnić należy, że prawidłowo Organy obu instancji nie analizowały podnoszonej przez Skarżącą zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego z uwagi na wystąpienie Skarżącej z wnioskiem o przyznanie ulgi w postaci rozłożenia na raty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. Zarzut ten nie mógł być bowiem rozpoznany w oparciu o art. 54 u.p.e.a. Właściwym trybem, w którym mógł on być zgłoszony był tryb zgłoszenia zarzutów do postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 27 § 1 pkt 9 i art. 33 § 1 u.p.e.a. Rozłożenie zaległości na raty oznacza brak wymagalności egzekwowanego obowiązku. Okoliczność ta stanowi postawę do zgłoszenia zarzut do postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a.

Odnosząc się do możliwości egzekwowania kosztów egzekucyjnych, Sąd zauważa, że Minister wyjaśnił tę kwestię w zaskarżonym postanowieniu. Wskazał, że zajęcie rachunku bankowego w [...] Banku z dnia 2 września 2015 r. nr [...], zostało dokonane w związku z kosztami egzekucyjnymi powstałymi w związku z zajęciem rachunku bankowego w [...] Banku S.A. dokonanym zawiadomieniem z dnia 13 maja 2013 r. nr [...], a pozostałymi do wyegzekwowania na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Zgodnie z art. 64c u.p.e.a., koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnej są dochodzone na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na tę należność, chyba że przepisy stanowią inaczej. Oznacza to, że nie wystawia się odrębnego tytułu wykonawczego obejmującego koszty egzekucyjne. Oczywistym jest, że tytuł wykonawczy nie obejmuje kosztów egzekucyjnych, ponieważ w dacie jego wystawienia nie wiadomo, jakie koszty egzekucyjne powstaną w toku egzekucji. Podkreślenia wymaga, że koszty egzekucyjne związane z zajęciem rachunku bankowego w [...] Banku S.A. powstały jeszcze przed zawarciem układu ratalnego, tj. w związku z dokonaniem zajęcia zawiadomieniem z dnia 13 maja 2013 r. nr [...], natomiast decyzja o rozłożeniu należności z tytułu podatku od spadków i darowizn nr [...] została wydana dnia 27 września 2013 r. Wobec tego zajęcie rachunku bankowego w [...] Banku, zawiadomieniem z dnia z dnia 2 września 2015 r. nr [...], zostało dokonane zasadnie.

Odnosząc się do okoliczności kwestionowania przez Skarżącą w skardze na czynność egzekucyjną podstawy prawnej obowiązku ponoszenia kosztów należy wskazać, że dłużnik jeżeli kwestionuje obowiązek ponoszenia kosztów egzekucyjnych w ogóle, to ma prawo zgłosić w tym zakresie zarzut na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. oparty na nieistnieniu egzekwowanego obowiązku. Natomiast, jeżeli dłużnik kwestionuje samą wysokość kosztów egzekucyjnych, to na podstawie art. 64c § 7 u.p.e.a. ma prawo żądać wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych, na które przysługuje zażalenie. Oznacza to, że w zakresie podnoszonej w skardze kwestii pobrania od Skarżącej kosztów egzekucyjnych, Skarżącej przysługiwały środki prawne służące ochronie jej interesów. W tym stanie rzeczy kwestia ta nie mogła być oceniana w drodze skargi przysługującej na podstawie art. 54 u.p.e.a., gdyż jak już wskazano skarga ta nie stanowi środka konkurencyjnego w stosunku do innych środków prawnych przysługujących zobowiązanemu w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W ocenie Sądu, występująca w niniejszej sprawie, będąca przedmiotem skargi, czynność egzekucyjna polegająca na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego została przeprowadzona zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Organy obu instancji zasadnie ograniczyły się do rozpoznania podnoszonych przez Skarżącą zarzutów związanych z zajęciem praw majątkowych, stanowiących w analizowanym przypadku środki zgromadzone na rachunku bankowym i wkładu oszczędnościowego. W ocenie Sądu, organ pierwszej instancji prawidłowo oddalił skargę na czynności egzekucyjne związane z zajęciem wierzytelności z rachunku bankowego, ponieważ działanie organu egzekucyjnego w zakresie zastosowania i zrealizowania wskazanego środka egzekucyjnego było zgodne z ww. przepisami. Tym samym za zgodne z prawem należało również uznać zaskarżone rozstrzygnięcie, utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W sprawie wskazanego w skardze zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w [...] Banku [...] S.A., Skarżąca wniosła odrębną skargę na podstawie art. 54 u.p.e.a., która była przedmiotem postępowania zakończonego wyrokiem w sprawie o sygnaturze III SA/Wa 683/17. W związku z tym Sąd w niniejszym wyroku nie rozstrzygnął w przedmiecie tego zajęcia.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art 151 P.p.s.a. skargę oddalił.