Wyrok NSA, sygn. akt III SA 723/94
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1995-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Podatek od towarów i usług
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Naruszenie obowiązków wynikających z art. 7, art. 77 par. 1 i art. 80 Kpa przez organy podatkowe polegające na niedołożeniu starań w wyjaśnieniu faktów i dowodów w sprawie powoduje nieważność decyzji i uchylenie jej przez NSA.

TEZY

Naruszenie obowiązków wynikających z art. 7, art. 77 par. 1 i art. 80 Kpa przez organy podatkowe polegające na niedołożeniu starań w wyjaśnieniu faktów i dowodów w sprawie powoduje nieważność decyzji i uchylenie jej przez NSA.


SENTENCJA

uchyla zaskarżoną decyzję w przedmiocie podatku od towarów i usług.


UZASADNIENIE

Urząd Skarbowy w O. decyzją z dnia 10 lutego 1994 r. wymierzył Jolancie Ł. podatek od towarów i usług za okres od 5 lipca do 31 października 1993 r. w łącznej kwocie 154.009 tys. zł. W podstawie prawnej powołano art. 104 Kpa i art. 10 ust. 2 oraz art. 27 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./. W uzasadnieniu zaś podano, że podatniczka rozpoczęła działalność w dniu 1 kwietnia 1993 r. i nie skorzystała z możliwości przewidzianej w art. 14 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, w terminie przewidzianym w art. 48 tej ustawy. Niezłożenie oświadczenia, o którym mowa w art. 14 ust. 2 ustawy spowodowało, że podatniczka stała się podatnikiem płacącym VAT. Przeprowadzona kontrola źródłowa wykazała, że w okresie od 5 lipca do 31 października 1993 r. nie była prowadzona ewidencja, o której mowa w art. 27 ust. 4 ustawy co spowodowało, że obroty za wymieniony okres zgodnie z art. 27 ust. 5 pkt 1 ustawy opodatkowano stawką 22 procent podatku, bez prawa do obniżenia kwoty podatku należnego. Dodatkowo podano, że w wymienionym okresie podatniczka nie pobierała faktur VAT na zakup towarów. Jeżeli chodzi o wyjaśnienie złożone przez pełnomocnika podatniczki - Krzysztofa D. - prowadzącego Biuro Rachunkowe "T", że oświadczenie, o którym mowa w art. 14 ust. 2 ustawy /VAT-6/ zostało wysłane pocztą na przełomie sierpnia i września 1993 r. przez Biuro "T", na dowód czego przedstawiono 24 dowody nadania przesyłek pocztowych nie wskazując jednak, w której przesyłce znajdowało się przedmiotowe oświadczenie to podano, że wyjaśnieniom tym nie dano wiary, gdyż, jak wynika z ewidencji wpływu korespondencji oraz akt podatnika - oświadczenie takie nie wpłynęło do Urzędu Skarbowego. W tym miejscu należy nadmienić, że w aktach sprawy znajduje się pełnomocnictwo z dnia 14 grudnia 1993 r. /k.17/ udzielone przez J. Ł. - K. D. do reprezentowania jej firmy i prowadzenia spraw podatkowych przed organami podatkowymi. W odwołaniu wniesionym przez pełnomocnika J. Ł. wniesiono jednocześnie o uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 154 Kpa, zaniechanie poboru podatków na podstawie art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ lub o wstrzymanie wykonania decyzji wymiarowej na podstawie art. 173 Kpa. W uzasadnieniu odwołania podano, że z 9 oświadczeń VAT-6 jakie pełnomocnik przesłał do Urzędu Skarbowego w tym samym okresie 3 nie dotarły do Urzędu, a jak wynika ze znajdującego się w sekretariacie Urzędu dziennika korespondencji z wysyłanych w okresie lipiec-wrzesień pism tylko 5 zostało wpisanych do dziennika, podczas gdy w okresie sierpień-wrzesień wysłał ich 24 na co posiada dowody nadania na poczcie. Do odwołania dołączono fotokopię oświadczenia VAT-6, w którym jako podatnika wymieniono spółkę "T" - Ł. J. K, podpisanej jedynie przez J. Ł. z datą 19 sierpnia 1993 r. W konkluzji wyrażono pogląd, iż za niedopatrzenie pracowników Urzędu, bądź błędy organizacyjne nie można obciążać winą i konsekwencjami podatkowymi podatników. Izba Skarbowa w O. decyzją z dnia 13 maja 1994 r. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyrażono pogląd, iż w art. 14 ust. 2 i art. 48 ustawy normodawca wyraźnie sprecyzował, że oświadczenie, o którym mowa w tych przepisach winno być złożone przez podatnika w Urzędzie Skarbowym, a w przedmiotowej sprawie podatniczka nie przedstawiła dowodu złożenia oświadczenia VAT-6 w Urzędzie Skarbowym w O. Przedstawione przez pełnomocnika strony dowody w ocenie organu odwoławczego nie stanowią dowodu złożenia oświadczenia w Urzędzie Skarbowym, gdyż:

1/ dowody nadania przesyłek poleconych dotyczą korespondencji przesłanej przez Biuro Rachunkowe "T",

2/ żaden z dowodów nadania, w tym z dnia 20 sierpnia 1993 r. nie wskazuje, że przesyłki zawierały oświadczenie VAT-6 odwołującej,

3/ dowody nadania przesyłek zbiorczych, gdy nie zawierają oznaczenia jakie dokumenty zostały w nich przesłane nie mogą stanowić dowodu złożenia konkretnego dokumentu,

4/ podatnicy mogą skutecznie powoływać się na dowody nadania przesyłek odnośnie terminu wniesienia pisma do Urzędu Skarbowego /art. 57 par. 5 Kpa/.

Podano także, że przedstawiona fotokopia oświadczenia VAT-6 nie stanowi dowodu złożenia tego oświadczenia, gdyż nie posiada cech jego doręczenia /oznaczenie datownikiem, data przyjęcia dokumentu, podpis osoby przyjmującej/. W związku z dodatkowymi żądaniami zawartymi w odwołaniu, wyjaśniono, że art. 154 Kpa odnosi się jedynie do decyzji ostatecznych zaś w sprawie o zaniechanie poboru podatku właściwym jest Urząd Skarbowy w O. W aktach sprawy znajduje się decyzja Urzędu Skarbowego w O. z dnia 9 czerwca 1994 r. umarzająca zaległy podatek od towarów i usług w łącznej kwocie 100.960.000 zł i oddalająca wniosek o umorzenie w części dotyczącej kwoty 53.049.000 zł. W skardze na decyzję Izby Skarbowej z dnia 13 maja 1994 r. wniesioną przez Jolantę i Krzysztofa małżonków Ł. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniesiono o jej uchylenie i umorzenie postępowania ze względu na naruszenie art. 9, art. 32, art. 37 par. 5 i art. 77 Kpa, co przejawiało się w szczególności w traktowaniu K. D. z Biura Rachunkowego "T", jako strony i prowadzenie postępowania wyłącznie z jego udziałem. Tymczasem z zawartej z D. umowy - kopia załączona do skargi - wynika, iż był on upoważniony do prowadzenia rachunkowości, a więc problematyka wyjaśnienia okoliczności związanych ze złożeniem oświadczenia VAT-6 nie była objęta umową. W tych warunkach, zdaniem skarżących, należało przesłuchać ich w charakterze strony, a K. D. jako świadka, gdyż Biuro "T" wysłało ich oświadczenie VAT podobnie, jak wiele innych dokumentów, co zostało udokumentowane przedstawionym dowodem nadania. Wyrażono także pogląd, iż Kpa nie nakładał na skarżących obowiązku doręczenia dokumentu VAT-6 na biurko odpowiedniego pracownika w Urzędzie Skarbowym, a wystarczyło jedynie wykazanie, że odpowiednie pismo zostało wysłane, co zdaniem skarżących zostało zrobione. Nadmieniono także, że w Urzędzie Skarbowym przesyłki polecone nie są ewidencjonowane, a więc nie można wykluczyć, że przesłany przez Biuro Rachunkowości "T" dokument VAT-6 skarżących "zawieruszył się" w masie napływającej do Urzędu Skarbowego korespondencji. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, podając w uzasadnieniu, że sygnalizowana kolizja interesów między skarżącymi a K. D. nie występuje, bo to na skarżących, a nie na pełnomocniku ciążył obowiązek z art. 14 ust. 2 ustawy. Nadmieniono przy tym, że jak wynika z pełnomocnictwa z dnia 14 grudnia 1993 r. /k.17/ K. D. posiadał należyte umocowanie do reprezentowania skarżących przed organami podatkowymi. Podano także, że w niniejszej sprawie nie jest kwestionowany termin złożenia oświadczenia VAT-6 /art. 57 par. 5 Kpa/, lecz sam fakt jego złożenia w Urzędzie Skarbowym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zawarte w skardze zarzuty co do traktowania w toku postępowania administracyjnego K. D. jako strony tego postępowania zamiast skarżących, a także o kolizji interesów K. D. i skarżących nie są zasadne, gdyż jak wynika z akt sprawy K. D. był traktowany w toku tego postępowania, jako pełnomocnik, z tym że tylko i wyłącznie pełnomocnik skarżącej J. Ł. Tymczasem jak wynika z protokołu kontroli z 14 grudnia 1993 r., "zestawień miesięcznych" /k.13/, NIP - /k.1/ oraz wyjaśnień skarżącej, złożonych na rozprawie w dniu 27 stycznia 1995 r., prowadziła ona działalność w formie spółki cywilnej wraz z mężem. Fakt ten uszedł uwadze organów orzekających w sprawie, gdyż pełnomocnictwo na które Izba Skarbowa się powołuje w odpowiedzi na skargę /k.17/ jest wystawione i podpisane wyłącznie przez J. Ł. we własnym, a nie spółki imieniu, w dodatku wydane w sprawie decyzje były adresowane jedynie na J. Ł. i jej pełnomocnika, a nie także na drugiego wspólnika. W tych warunkach należało uznać, iż orzekające w sprawie organy z naruszeniem obowiązków wynikających z art. 7, art. 77 par. 1 i art. 80 Kpa nie tylko, że nie dołożyły żadnych starań w wyjaśnieniu statusu firmy "T" ale w dodatku pominęły milczeniem te dowody, które wskazywały, iż "T" działa w formie spółki cywilnej. Tego rodzaju postępowanie doprowadziło do tego, że jeden ze wspólników w ogóle nie brał udziału w postępowaniu i to bez własnej winy, a więc zaistniała sytuacja, o której mowa w art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa. Mając powyższe na względzie należało stosownie do treści art. 207 par. 2 pkt 2 i pkt 3 - uznając, iż sygnalizowane uchybienia postępowania administracyjnego mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy - orzec jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono po myśli art. 208 Kpa. W toku ponownie prowadzonego postępowania odwoławczego należy mieć na względzie, że ustanowienie pełnomocnika przekracza zakres zwykłych czynności spółki, a zawarte na k.17 pełnomocnictwo pochodzi jedynie od J. Ł. działającej we własnym imieniu. Sąd nie wypowiadał się w kwestiach dotyczących bezpośrednio wymierzonego podatku, uznając, iż będzie to możliwe dopiero po należycie, tj. z udziałem wszystkich wspólników w spółce, przeprowadzonym postępowaniu podatkowym.