Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 1687/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 59 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka, Sędzia NSA (del.) Zbigniew Romała, Protokolant Piotr Stępień, po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 17 lutego 2011 r. sygn. akt I SA/Go 1328/10 w sprawie ze skargi M. T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 29 października 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 17 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/Go 1328/10, oddalił skargę M.T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 29 października 2010 r., nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Rozstrzygnięcie powyższe zapadło w następującym stanie faktycznym.

W dniu 31 marca 2003 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Z. wystawił tytuł wykonawczy Nr [...], obejmujący zobowiązanie podatkowe M. T. z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1997 r., a w dniu 10 grudnia 2003 r. - tytuł wykonawczy Nr [...], obejmujący zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998 r. Wskazane tytuły wykonawcze organ podatkowy przekazał Naczelnikowi Drugiego Urzędu Skarbowego w Z. do wykonania stosownie do ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 ze zm.; dalej: u.p.e.a.).

Pismem z dnia 12 stycznia 2009 r. skarżąca wystąpiła do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Z., na podstawie art. 59 § 3 i 4 w zw. z art. 59 §1 pkt 2,3,7 u.p.e.a., o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego m. in. na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] z dnia 31 marca 2003 r. oraz nr [...] z dnia 10 grudnia 2003 r. Uzasadniając swoje stanowisko skarżąca wskazała, że tytuł wykonawczy nr [...] wystawiony został na podstawie decyzji organu pierwszej instancji Nr [...] z dnia 17 marca 2003 r., która w toku kontroli instancyjnej została uchylona w części decyzją Izby Skarbowej w Z. Nr [...] z dnia 31 lipca 2003 r., określającą zobowiązanie podatkowe na kwotę 15 190,50 zł. Wskazując na powyższą okoliczność wywiodła, że wobec zaniechania przez wierzyciela obowiązku zaktualizowania tytułu wykonawczego wskazuje on nieprawidłową podstawę prawną egzekwowanego obowiązku, a poza tym określa zawyżoną wysokość egzekwowanego obowiązku, bowiem zawyżona należność główna ma wpływ na wysokość odsetek oraz kosztów egzekucyjnych. Podniosła ponadto, że tytuł wykonawczy nie wskazuje okresów wyłączonych z naliczania odsetek od zaległości podatkowych, co również ma wpływ na wysokość egzekwowanego obowiązku. Wskazywała także, że w rozważanej sprawie postępowanie egzekucyjne było prowadzone w okresie wstrzymania wykonania decyzji stanowiącej podstawę prawną obowiązku, wynikającego z nierozpoznania odwołania od tej decyzji w terminie 2 miesięcy. Nadto podniosła, że tytuł wykonawczy doręczony został w dniu 25 kwietnia 2003 r. osobiście radcy prawemu – D.S. w siedzibie organu, co wprost stwierdza przedmiotowy tytuł wykonawczy. Zdaniem skarżącej powyższa okoliczność przesądza, że w sprawie nie doszło do skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego, bowiem radca prawny nie posiadał umocowania do reprezentowania skarżącej w toku postępowania egzekucyjnego. W zakresie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 10 grudnia 2003 r. skarżąca podniosła, że doręczenie odpisu tytułu wykonawczego do rąk zobowiązanej nastąpiło w dniu 19 października 2006 r., co oznacza, iż wszczęcie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego nastąpiło już po upływie terminu przedawnienia objętego nim zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998 r.

Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2010 r. organ pierwszej instancji, działając m. in. na podstawie art. 59 § 3, art. 59 § 1 pkt 2, 3 i 7 u.p.e.a., umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone z majątku skarżącej na podstawie wskazanych powyżej tytułów wykonawczych. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ stwierdził, że zobowiązania podatkowe objęte tytułami wykonawczymi Nr [...] z dnia 31 marca 2003 r. oraz Nr [...] z dnia 10 grudnia 2003 r. wygasły wskutek przedawnienia, bowiem bieg terminu przedawnienia tych zobowiązań nie został przerwany, a Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Z. poinformował o wykreśleniu hipotek przymusowych zabezpieczających ww. zobowiązania podatkowe.

Dyrektor Izby Skarbowej w Z. postanowieniem z dnia 29 października 2010 r. utrzymał w mocy zaskarżone zażaleniem rozstrzygnięcie.

Organ odwoławczy uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że w świetle ustalonego stanu faktycznego i prawnego rozważanej sprawy Dyrektor Izby Skarbowej w Z. stwierdził, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym, nr [...] z dnia 31 marca 2003 r. wygasł w wyniku przedawnienia, obligując organ egzekucyjny do umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego. Wskazany tytuł wykonawczy wystawiony został bowiem w celu dochodzenia z majątku skarżącej zaległości podatkowej z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1997 r., która stosownie do brzmienia art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej: Ordynacji podatkowej) przedawniała się z końcem 2003 r. Fakt, iż przed ww. datą nie zastosowano skutecznie środka egzekucyjnego skutkował natomiast upływem terminu przedawnienia ww. zobowiązania podatkowego w dniu 31 grudnia 2010 r. Przedmiotowe należności pozostawały jednak zabezpieczone hipoteką przymusową na nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w Zielonej Górze prowadzi księgę wieczystą KW Nr [...]. Organ wskazał, że w myśl art. 70 § 8 powołanej ustawy, zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteka nie ulegają przedawnieniu jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki. W świetle powyższego począwszy od dnia 1 stycznia 2004 r. egzekucja w omawianej sprawie mogła być prowadzona wyłącznie z nieruchomości objętej hipoteką przymusową. Z akt sprawy wynika natomiast, iż organ egzekucyjny nie dokonał zajęcia nieruchomości, a Sąd Rejonowy w Zielonej Górze, działając na wniosek Wierzyciela - Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Z., w dniu 30 sierpnia 2010 r. wykreślił hipotekę przymusową. Powyższe zaś doprowadziło do sytuacji, w której egzekwowaną należność należało uznać za przedawnioną.

Organ drugiej instancji dokonując oceny w zakresie okoliczności mających wpływ na umorzenie postępowania egzekucyjnego objętego tytułem wykonawczym nr [...] z dnia 10 grudnia 2003 r., obejmującego zobowiązanie podatkowe skarżącej z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998 r. organ drugiej instancji stwierdził, że upływ terminu przedawnienia przedmiotowego zobowiązania podatkowego, stosownie do art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej przypadał na dzień 31 grudnia 2004 r. Przedmiotowe zobowiązanie podatkowe pozostawało natomiast zabezpieczone hipoteką przymusową do dnia 30 sierpnia 2003 r. W świetle powyższego doręczenie odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanej w dniu 19 października 2006 r., czyli już po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, mogłoby zatem zmierzać wyłącznie do wszczęcia egzekucji z nieruchomości. W omawianej sprawie organ egzekucyjny nie przystąpił jednak do egzekucji z nieruchomości, a wykreślenie hipoteki przymusowej w dniu 30 sierpnia 2010 r. spowodowało obowiązek umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie egzekwowanego obowiązku. W przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym nie zastosowano bowiem skutecznie środka egzekucyjnego.

Postanowienie organu odwoławczego zostało zaskarżone przez skarżącą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono wadliwe przeprowadzenie postępowania nadzorczego, a tym samym wyjaśnienie sprawy w sposób nie uwzględniający szeregu istotnych okoliczności faktycznych i prawnych, w tym rażących naruszeń przepisów obowiązującego prawa, na każdym etapie postępowania. Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie w całości postanowień organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Z. wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny - oddalając skargę - stwierdził, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.

Sąd uznał, że stanowisko organów w zakresie przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego w omawianym zakresie jest prawidłowe i uzasadnione. Wskazano, że stosownie do art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Jako przyczynę wygaśnięcia obowiązku podano w omawianym zakresie przedawnienie, które wiąże się z umarzającym działaniem czasu. Przedawnienie zobowiązań podatkowych reguluje art. 70 Ordynacji podatkowej. Stosownie do art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Oznacza to, że zastosowanie środka egzekucyjnego oraz zawiadomienie o tym podatnika są to dwie przesłanki, które muszą wystąpić, aby nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia. Skoro zatem organy podatkowe ustaliły, że w sprawie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego, ponieważ nie nastąpiło skuteczne przerwanie jego biegu wskutek zastosowania środka egzekucyjnego oraz zawiadomienia o tym podatnika, to tym samym zobligowane były do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. (por. wyrok WSA z 29 kwietnia 2010 r. sygn. akt III SA/Wa 1489/09 Lex nr 590819).

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżąca zarzuciła, na podstawie art. 176 w związku z art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej w skrócie: p.p.s.a.), obrazę przepisów o postępowaniu w stopniu mającym zasadniczy wpływ na wynik sprawy, tj.: art.151 p.p.s.a., polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu przez oddalenie skargi w sytuacji, gdy okoliczności faktyczne sprawy i przepisy obowiązującego prawa dowodzą istotnych naruszeń obrotu prawnego jako wadliwe, które zakładają rzekomą skuteczność wszczęcia rozstrzygnięć, które kończą egzekucje przez wzgląd na przedawnienie egzekwowanych obowiązków, a w konsekwencji niezastosowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. art. 135 w związku z art. 145 § 1 pkt 2 lit. b) lub c), ewentualnie w związku z art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a., tj. uwzględnienie skargi jako uzasadnionej.

W związku z powyższym wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu Sądowi oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 720 zł.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Brak było podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej.

Na początek przypomnieć (przede wszystkim wnoszącemu skargę kasacyjną) należy, że na podstawie art. 183 § 1 p.p.s.a., poza wskazanymi w art. 183 § 2 p.p.s.a. przypadkami nieważności postępowania sądowego – których w sprawie nie stwierdzono, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę wyłącznie w granicach skargi kasacyjnej, które wyznaczają zarzuty kasacyjne: sformułowane, przedstawione i uzasadnione zgodnie z wymogami i standardami prawnymi wynikającymi z unormowań art. 174 i art. 176 p.p.s.a.

Rozpoznana skarga kasacyjna przywołanych kryteriów pozytywnie nie spełnia. Podnieść i podkreślić w szczególności należy, że skarga kasacyjna nie zawiera zarzutów kasacyjnych naruszenia przepisów postępowania egzekucyjnego w administracji, których zastosowanie w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym badał Sąd pierwszej instancji. Z tego zasadniczego powodu z zarzutów skargi kasacyjnej, które obejmują wyłącznie powołane w nich przepisy p.p.s.a., nie wynika: czy a jeżeli tak to konkretnie jakie przepis u.p.e.a. stały się przedmiotem – nieprawidłowej zdaniem skarżącego – oceny Sądu pierwszej instancji. W ten sposób wniesiona skarga kasacyjna pominęła w całości normatywny przedmiot kontroli zrealizowanej przez Sąd pierwszej instancji, co uniemożliwia kontroli tej merytoryczną ocenę.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazuje wprawdzie przepisy art. 59 § 1 pkt 2, art. 59 § 1 pkt 3 i art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., jednakże powołanie się na wymienione regulacje prawne nie stanowi jeszcze wystarczającej podstawy do oceny, że na ich podstawie sformułowane, przedstawione i uzasadnione zostały zgodnie z prawem zarzuty kasacyjne. Po za tym, podnosząc wzmiankowane podstawy prawne umorzenia postępowania egzekucyjnego skarżący nie prezentuje jednocześnie adekwatnych w ich obszarze zarzutów kasacyjnych w odniesieniu do opisu przebiegu postępowania czy też zdarzeń lub okoliczności, które ewentualnie uzasadniać by mogły stosowanie bądź niestosowanie w sprawie art. 59 § 1 pkt 2, art. 59 § 1 pkt 3 lub art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.

Z tych powodów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił.