Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 931/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 31 par. 1 w zw. z art. 28 ust. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, sędzia WSA Tomasz Stawecki, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi [...] Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2016 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji; II. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz [...] Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] kwotę 200 zł (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskrzonym postanowieniem z dnia [...] marca 2016r., znak: [...],[...] po rozpatrzeniu wniosku [...] Stowarzyszenia [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2016 r., znak: [...][...], odmawiającym wszczęcia z urzędu, na wniosek tego Stowarzyszenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2009 r., znak: [...], utrzymującej w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2008 r., Nr [...], znak: [...], zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...],[...] sp. z o.o. z siedzibą w [...],[...] S.A. z siedzibą w [...] pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej nr [...] [...] [...] ([...]),[...] ([...]),[...] ([...]), w skład której wejdą: wieżą strunobetonowa, trzy kontenery techniczne, drogi kablowe, systemy antenowe zainstalowane na wieży w [...] przy ul. [...], na działce nr [...] - utrzymał w mocy to postanowienie.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ wskazał, że stosownie do treści art. 31 § 1 k.p.a., organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem wszczęcia postępowania lub dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Zgodnie zaś z dyspozycją art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290) przepisu art. 31 § 1 k.p.a. nie stosuje się w postępowaniach w sprawie pozwolenia na budowę. Wyjątek od tej reguły przewiduje natomiast art. 28 ust. 4 ustawy Prawo budowlane stanowiący, że przepis art. 28 ust. 3 wyżej wymienionej ustawy nie znajduje zastosowania w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę, jeśli postępowanie to wymaga udziału społeczeństwa zgodnie z przepisami ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 1235 z późn. zm.). W takim przypadku należy stosować art. 44 ww. ustawy, który stanowi w ust. 1, że organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony.

Tym samym, zdaniem organu, w postępowaniach w sprawach dotyczących pozwoleń budowlanych, z żądaniem w trybie art. 31 § 1 k.p.a. mogą występować organizacje ekologiczne ale tylko wtedy, gdy dane postępowanie wymaga udziału społeczeństwa zgodnie z przepisami ustawy z dnia 3 października 2008 r.

W myśl art. 3 ust. 1 pkt 10 ww. ustawy z dnia 3 października 2008 r. przez organizację ekologiczną należy rozumieć organizację społeczną, której statutowym celem jest ochrona środowiska.

Zgodnie z § 7 pkt 1 Statutu [...] Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...], celem stowarzyszenia jest ochrona ludzi i środowiska przed promieniowaniem elektromagnetycznym od źródeł technicznych, a także ochrona od innych zagrożeń środowiska naturalnego w tym, popularyzacja wiedzy o zagrożeniach środowiska i zdrowia ludzi, przeciwdziałanie zagrożeniom ze strony urządzeń emitujących do środowiska szkodliwe substancje i pola elektromagnetyczne, przeciwdziałanie budowie i użytkowaniu urządzeń emitujących promieniowanie elektromagnetyczne, jeśli nie istnieją niezbite dowody nieszkodliwości promieniowania. Ponadto działalność Stowarzyszenia ma służyć wspieraniu działań proekologicznych - przeciwdziałanie zagrożeniom skażenia i zanieczyszczania środowiska naturalnego (§ 7 pkt 2 ww. Statutu). Natomiast w myśl § 7 pkt 10 ww. Statutu, celem Stowarzyszenia jest reprezentowanie członków Stowarzyszenia i obywateli Polski przed organami władzy administracji rządowej i samorządowej, sądami i prokuratorami.

Biorąc pod uwagę zakres działalności Stowarzyszenia organ ocenił, że jest ono organizacją ekologiczną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 10 ww. ustawy z dnia 3 października 2008 r., bowiem ochrona środowiska jest jej celem statutowym. Tym samym może ono uczestniczyć w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2009 r., znak: [...], nie jest jednak postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 r.

Postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa jest tylko takie postępowanie, co do którego wymóg zapewnienia udziału społeczeństwa jest przewidziany konkretnym przepisem administracyjnego prawa materialnego. Brak takiej regulacji jest więc równoznaczny z zaliczeniem określonego postępowania do grupy spraw niewymagających udziału społeczeństwa. Z przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 r. wynika, że postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę jest postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa tylko wtedy, gdy w ramach tego postępowania przeprowadzana jest ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 1562/11). Przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. nie przewidują innego przypadku, niż wskazany wyżej, w którym postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę wymagałoby udziału społeczeństwa.

W myśl przepisu art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r., ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przeprowadza się bądź w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, bądź też w ramach postępowania w sprawie wydania jednej z enumeratywnie wyliczonych decyzji, w tym decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r.). Ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przeprowadzana jest w ramach postępowania w sprawie pozwolenia na budowę wyłącznie w czterech przypadkach, ściśle określonych w ustawie z dnia 3 października 2008 r. Ma to miejsce: · jeżeli konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w ramach postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, została stwierdzona przez organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (art. 61 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r.); · na wniosek podmiotu planującego podjęcie realizacji przedsięwzięcia, złożony do organu właściwego do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 88 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r.); · jeżeli organ właściwy do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę stwierdzi, że we wniosku o udzielenie pozwolenia na budowę zostały dokonane zmiany w stosunku do wymagań określonych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (art. 88 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r.). · w przypadku braku możliwości stwierdzenia gotowości instalacji do wychwytywania dwutlenku węgla na etapie wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w przypadku instalacji do spalania paliw w celu wytwarzania energii elektrycznej, o elektrycznej mocy znamionowej nie mniejszej niż 300 MW (art. 88 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r.). Uregulowania te stanowią zamknięty katalog przypadków, w których postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę wymaga udziału społeczeństwa.

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że dla niniejszej inwestycji nie została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach inwestycji. Tym samym w przedmiotowej sprawie właściwy organ nie stwierdził konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w ramach postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę, zaś organ właściwy do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę nie stwierdził, że we wniosku o wydanie decyzji zostały dokonane zmiany w stosunku do wymagań określonych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Również inwestor nie wnioskował o przeprowadzenie takiej oceny. Inwestycja nie służy do spalania paliw w celu wytwarzania energii elektrycznej, o elektrycznej mocy znamionowej nie mniejszej niż 300 MW.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego dotyczących naruszenia art. 12 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej , art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7 Konstytucji oraz art. 31 § 1 pkt 1, 31 § 2 k.p.a., organ wskazał, obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko aktualizuje się w określonych sytuacjach dopiero w postępowaniu w sprawie wydania pozwolenia na budowę i nawet ewentualna możliwość stwierdzenia w postępowaniu nieważnościowym, że brak tej oceny narusza przepisy ustawy środowiskowej nie może stanowić podstawy do wszczęcia postępowania na wniosek organizacji społecznej na prawach strony. Ustalenie, że w odniesieniu do danego zamierzenia inwestycyjnego nie przeprowadzono oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przesądza o konieczności negatywnego rozpoznania wniosku organizacji społecznej o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 1562/11, z dnia 3 sierpnia 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 1258/11, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 września 2011r., sygn. akt II OSK 1622/10,).

Ponadto, organ przywołał stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione w wyroku z dnia 20 maja 2011 r., w sprawie o sygn. akt II OSK 908/10, że postępowanie nieważnościowe, nie należy do postępowań wymagających udziału społeczeństwa. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest odrębnym postępowaniem administracyjnym, które ma na celu jedynie skontrolowanie, wydanej w postępowaniu zwykłym decyzji celem ustalenia czy nie jest ona dotknięta którąkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie nieważnościowe jest całkowicie nową sprawą administracyjną która stanowi formę nadzoru, a organ w tym postępowaniu rozpatruje sprawę wyłącznie w granicach określonych przez przepis art. 156 § 1 k.p.a., co oznacza że nie jest władny rozpatrywać sprawy co do jej istoty czyli rozstrzygać żadnej kwestii merytorycznej. Organ ma w tym postępowaniu przeprowadzić postępowanie wyjaśniające jedynie dla ustalenia, czy stan faktyczny przyjęty przy wydaniu badanej decyzji odpowiada prawdzie w świetle istniejącego materiału dowodowego, przy czym organ nie ma możliwości poszerzenia materiału dowodowego zebranego w sprawie, nie może również dokonać uzupełniających ustaleń faktycznych.

Organ przywołał również stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane w wyroku z dnia 19 lipca 2012 r., w sprawie o sygn. akt II OSK 663/11 - nie jest dopuszczalna taka wykładnia art. 31 § 1 k.p.a., zgodnie z którą organ administracji publicznej byłby niejako automatycznie zobligowany do uwzględnienia żądania organizacji społecznej z tych tylko powodów, że jest ona formalnie organizacją społeczną, której żądanie jest uzasadnione celami statutowymi, bez badania czy przemawia za tym interes społeczny (zob. też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1123/13).

W podsumowaniu Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego ocenił, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę przedmiotowej inwestycji nie jest postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa. Nie zachodzi zatem możliwość wszczęcia postępowania na podstawie art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe orzeczenie wniosło [...] Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...]. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciło cyt. "naruszenie art. 31 § 2 kpa w związku z; 1. art. 6, 31 § 1 pkt 1 oraz 2 kpa w związku z art. 2 oraz 7 Konstytucji, poprzez działanie bez podstawy prawnej albowiem przepisy wskazane powyżej nie przewidują jakiejkolwiek możliwości interpretacji innych w odniesieniu do wniosku organizacji społecznych. W istocie organ przywołuje w postanowieniu przepisy innej ustawy, która na tym etapie nie może być badana. 2. art. 12 Konstytucji RP w związku z art. 31 § 1 pkt 1 oraz 2 kpa, poprzez uniemożliwianie organizacji działanie w zakresie jej statutowej działalności poprzez przyjęcie, że decyzje o pozwoleniu na budowę nie mogą podlegać nadzorowi społecznemu i to nawet, jeżeli są one wadliwe i stanowią bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia, życia oraz mienia z uwagi na pominięcie przez organy § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 roku w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko podczas wydawania decyzji o pozwoleniu na budowę.".

Na podstawie opisanych wyżej zarzutów skarżące stowarzyszenie wniosło o uchylenie obu postanowień oraz zwrot kosztów według norm przypisanych.

W uzasadnieniu podano - cyt.: "jako osoba o genialnym pracy logiczno-matematycznej umysłu przygotowującą publiczny opis pracy niektórych Sędziów wydziału VII WSA w Warszawie zdaje sobie sprawę, że skarga zostanie oddalona i problem będzie musiał znowu rozstrzygnąć NSA".

Na poparcie wadliwości zaskarżonego postanowienia, przywołano wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie o sygn. akt II OSK 386/14 w wyroku z dnia 23 stycznia 2015 r. Następnie stwierdzono dalej cyt. "Niestety powyższego wyroku niekorzystnego dla swojego mocodawcy Pan P. K. nie zauważa (prawdopodobnie korupcja-brak innego logicznego wytłumaczenia) i tym samym nie wiadomo, z jakich powodów nie dokonuje literalnej wykładni art. 31 § 1 pkt 1 oraz 2 kpa, które mówią tylko i wyłącznie o celach statutowych oraz interesie społecznym. Organ decydując się na zmianę literalnego brzmienia przepisów prawa przekracza swoje uprawnienia, co zostanie publicznie przedstawione Ministrowi Infrastruktury i Budownictwa.".

Skarżące stowarzyszenie podkreśliło ponadto, że w niniejszej sprawie nie tylko uprawdopodobniło wadę rażącego naruszenia prawa, lecz udowadnia jej zaistnienie mając na uwadze wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego II OSK 329/14 z dnia 13 października 2015 roku.

W uzasadnieniu skargi stwierdzono także cyt." (...) z uwagi na fatalny poziom niektórych Sędziów WSA w Warszawie (niewykluczona współpraca z inwestorami) wnoszę, aby na posiedzeniu niejawnym oddalając skargę precyzyjnie odniesiono się do zarzutów, tak, aby również społeczeństwo mogło być przekonane, że decyzje o pozwoleniu na budowę nie podlegają kontroli społecznej nawet, jeżeli stawką jest życie, zdrowie, ochrona mienia oraz narusza przepisy Konwencji z Aarhus (notorycznie łamana przez organ)."

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniej prezentowaną argumentacje.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Rzeczą Sądu, w niniejszym postępowaniu, było stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), dokonanie kontroli zaskarżonego i poprzedzającego go aktu pod względem zgodności z prawem - prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.

Uchylając zaskarżone oraz poprzedzające je postanowienie tego organu Sąd dał wyraz ocenie, że zapadły z naruszeniem przepisów prawa.

Sąd kontrolował orzeczenie organu, którym utrzymano w mocy postanowienie o odmowie wszczęcia z urzędu, na wniosek skarżącego stowarzyszenia, postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji utrzymującej w mocy decyzję zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej.

Organ ustalił, że dla niniejszej inwestycji nie została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach inwestycji. Następnie powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ocenił, że w sprawie nie zachodzą podstawy do wszczęcia postepowania nieważnościowego z urzędu. Wskazał, że w świetle przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 1235 z późn. zm.). oraz orzecznictwa przyjmuje się, że postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę jest postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa jedynie wtedy, gdy w ramach tego postępowania przeprowadzona jest ocena oddziaływania na środowisko.

Podnieść należy, że stosownie do art. 28 ust. 3 ustawy Prawo budowlane przepisu art. 31 § 1 k.p.a. nie stosuje się w postępowaniach w sprawie pozwolenia na budowę. Wyjątek od tej reguły przewiduje natomiast art. 28 ust. 4 ustawy Prawo budowlane stanowiący, że przepis art. 28 ust. 3 wyżej wymienionej ustawy nie znajduje zastosowania w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę, jeśli postępowanie to wymaga udziału społeczeństwa zgodnie z przepisami, opisanej szczegółowo powyżej, ustawy z dnia 3 października 2008 r., o udostępnianiu informacji o środowisku (...).

W orzecznictwie nie ma jednolitego stanowiska, co do możliwości wszczęcia postepowania o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę w trybie art. 31 k.p.a. w związku z art. 28 ust 3 ustawy Prawo budowlane.

Sąd orzekając w sprawie niniejszej uznał, że kluczowe dla oceny zaskarżonego i poprzedzającego je rozstrzygnięcia jest zbadanie czy zasadnie uznano w tej sprawie, iż norma art. 28 ust. 3 ustawy Prawo budowlane wyłączająca stosowanie art. 31 k.p.a. w postępowaniu o pozwolenie na budowę powoduje niedopuszczalność rozpatrzenia żądania wszczęcie z urzędu postępowania nieważnościowego o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowie, na wniosek organizacji społecznej

Zdaniem Sądu, organ powinien ocenić dopuszczalność wszczęcia postępowanie o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji o pozwoleniu na budowę na podstawie art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 28 ust 3 ustawy Prawo budowlane ale następnie, dalej ocenić też i to czy zachodzą przesłanki do wszczęcia tego postępowania już tylko opisane w dyspozycji art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a. - organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: wszczęcia postępowania jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny.

Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, jak uznaje się w piśmiennictwie oraz orzecznictwie sądowym (w tym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OPS 1/12), jest postępowaniem nowym w stosunku do postępowania prowadzonego w trybie zwykłym. Uruchomienie postępowania w trybie nadzwyczajnym wszczyna postępowanie w nowej sprawie. Odrębne w stosunku do postępowania, w wyniku którego została wydana decyzja, której nieważność się stwierdza.

Przedmiotu postępowania nadzwyczajnego należy upatrywać w kwestii istnienia określonych wad decyzji, uzasadniających pozbawienie jej mocy wiążącej. Bez względu na tryb postępowania, zwykły czy nadzwyczajny np. nieważnościowy, sprawa o pozwolenie na budowę zachowuje przedmiotową tożsamość.

Norma procesowa art. 31 § 1 k.p.a., na podstawie której skarżące stowarzyszenie dążyło do zainicjowania postępowania jest rozwiązaniem szczególnym i dotyczy obiektywnej ochrony porządku publicznego, pozwalając organizacji społecznej, która co do zasady nie ma pozycji strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym innej osoby, wnieść żądanie w sprawie, w której organ administracji władny jest wszcząć postępowanie z urzędu (art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a.).

Organ administracji publicznej stosownie do rozwiązania zawartego w art. 31 § 2 k.p.a. uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu.

Sąd podkreśla - wykładnia tego przepisu badanego w powiązaniu z przepisem art. 28 ust. 3 ustawy Prawo budowlane musi uwzględniać, że służy on realizacji konstytucyjnej zasady praworządności. Także zasada opisana w art. 7 k.p.a. zobowiązuje organ administracji, by w toku postępowania stał na straży praworządności i z urzędu lub na wniosek stron podejmował wszelkie czynności.

W badaniu dopuszczalności żądania organizacji społecznej wszczęcia z urzędu postępowania nadzwyczajnego dotyczącego pozwolenia na budowę - normę art. 31 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 3 ustawy Prawo budowlane należy wykładać w kontekście realizacji powyższej zasady praworządności. Organ administracji powinien w szczególności mieć na uwadze, że ten tryb nadzwyczajnego postępowanie musi być nakierowany na obiektywną ochronę porządku prawnego, w tym na zarzuty podnoszone przez organizacje społeczne, pozwalające na wszczęcie z urzędu postępowania nieważnościowego w celu wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę zawierającej kwalifikowane wady.

Uwzględniając powyższe wskazania, Sąd stanął na stanowisku, że organ nie mógł odmówić wszczęcia postępowania wskazując li tylko to, że przepis art. 28 ust. 3 i ust 4 ustawy Prawo budowlane nie pozwala stosować art. 31 k.p.a. Takie stanowisko organu pozbawione jest umocowania w koniecznej w okolicznościach sprawy wykładni systemowej i gramatycznej tych przepisów.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 stycznia 2015r., w sprawie o sygn. akt II OSK 386/14 - w przypadku gdy podmiot składa żądanie w trybie art. 31 § 1 k.p.a., to na organie administracji, wobec niekwestionowanego braku legitymacji czynnej podmiotu wnoszącego podanie, co spowodowało przecież złożenie podania w trybie art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a., spoczywa obowiązek rozważenia potrzeby wszczęcia postępowania z urzędu, zważywszy na zawarte w podaniu o stwierdzenie nieważności decyzji argumenty. Dopiero uznanie żądania organizacji społecznej za bezzasadne przez organ administracji, zgodnie z brzmieniem art. 31 § 2 k.p.a. powoduje wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania (tak też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 1913/12). W przeciwnym wypadku należy wszcząć postępowanie nieważnościowe i w jego ramach dokonać oceny wad kwalifikowanych decyzji badanej w sprawie.

Rozpoznając sprawę ponownie organ będzie miał na uwadze powyższe wskazania Sądu.

Ponadto organ rozważy, czy wszczęcie z urzędu postępowania nieważnościowego związane z wnioskiem organizacji społecznej spowoduje, że organizacja ta uzyskuje przymiot strony, podmiotu na prawach strony (patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2011 r., w sprawie o sygn. akt II OSK 908/10, LEX nr 1081948).

Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji w trybie art. 145 1 pkt 1 lit c, art. 200 p.p.s.a. - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 tj.). Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.