Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 53/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: Art. 2 ust. 1 i 2, art. 3 ust. 1, art. 4,5 ust. 1, art. 6 ust. 1 , art. 7 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2014 poz 567
law: Ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek Sędziowie WSA Halina Jakubiec (spr.) WSA Barbara Pasternak Protokolant st. ref. Justyna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 listopada 2014 r. nr [ ] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku dla opiekuna I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej A. L. kwotę 16 zł (słownie: szesnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 14 listopada 2014 r. Nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy z dnia [...] 2014 r. Nr [...] orzekającą o odmowie przyznania A. L. zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad bratem K. L.

Jako podstawa prawna decyzji wskazany został przepis art. 2 ust. 1 i 2, art. 3 ust. 1, art. 4, 5 ust. 1, art. 6 ust. 1, art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. z 2014 r., poz. 567).

Z uzasadnienia decyzji wynika następujący stan faktyczny:

Burmistrz Gminy decyzją z dnia [...] 2011 r. nr [...] przyznał A. L. od dnia 9 lutego 2011 r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad bratem K. L. legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Decyzja została uchylona z urzędu w dniu 25 stycznia 2013 r. na podstawie przepisu art. 17 ust. 1 i 1 a ustawy z dnia 17 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2012 r., poz. 1548) a w dniu 1 stycznia 2014 r. wstrzymano wypłatę świadczenia. Organ przyjął, że A. L. nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, gdyż osobami zobowiązanymi do alimentacji wobec K. L. są w pierwszej kolejności jego rodzice. W wyniku rozpatrzenia odwołania A. L. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało w dniu [...] 2013 r. decyzję uchylającą decyzję Burmistrza Gminy z [...] 2013 r. i umarzającą jednocześnie postępowanie I instancji. Organ odwoławczy przyjął odmienne zapatrywanie, wskazując, że rodzice K. L. nie mogą nad nim sprawować opieki z powodów zdrowotnych oraz konieczności podjęcia pracy.

Decyzja z dnia [...] 2011 r. wygasła z mocy prawa na podstawie przepisu art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2013 r., poz. 1557) z dniem 1 lipca 2013 r.

A. L. wniosła przed datą wygaśnięcia ww decyzji wniosek o ustalenie od dnia 1 lipca 2013 r. uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad bratem K. L.

Burmistrz Gminy decyzją z dnia [...] 2013 r. Nr [...] odmówił A. L. wnioskowanego świadczenia, Decyzja została utrzymana w mocy na podstawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2013 r. Organy, rozstrzygając sprawę w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu nadanym ustawą z 7 grudnia 2012 r. uznały, że A. L. nie spełnia przesłanki przyznania jej wnioskowanego świadczenia z uwagi na to, że ich matka K. L. jest osobą w pierwszej kolejności zobowiązaną do świadczenia alimentacyjnego.

Powyższy pogląd został podzielony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który kontrolując ww decyzje wydał w dniu 5 czerwca 2014 r. wyrok o sygn. akt III SA/Kr 105/14 oddalający skargę A. L. na decyzję z [...] 2013 r.

Równolegle do opisanego wyżej postępowania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wszczęło w dniu 24 lipca 2013 r. z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 4 marca 2013 r. W dniu [...] 2013 r. wydało decyzję stwierdzającą nieważności decyzji wydanej w dniu [...] 2013 r., za podstawę rozstrzygnięcia przyjmując przepis art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.). Organ, rażącego naruszenia prawa upatrywał w tym, że przyznano A. L. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad bratem z naruszeniem zasad określających kolejność osób zobowiązanych do alimentów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2014 r. po rozpoznaniu wniosku A. L. o ponowne rozpoznanie sprawy utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 29 października 2014 r. sygn. akt III SA/Kr 810/14 uchylił wskutek zaskarżenia przez A. L. wymienione wyżej decyzje w przedmiocie stwierdzenia nieważności. Wyrok uprawomocnił się z dniem 8 stycznia 2015 r.

A. L. wniosła następnie w dniu 11 lipca 2014 r. wniosek o przyznanie zasiłku dla opiekuna wraz z oświadczeniem o spełnieniu warunków do przyznania tego świadczenia, z którego wynikało, że od dnia 1 lipca 2013 r. i nadal nie pozostaje w stosunku pracy, nie jest zarejestrowana w PUP jako osoba bezrobotna, nie posiada uprawnień do świadczeń rentowych z KRUS i ZUS oraz sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym bratem K.

Burmistrz Gminy wydał w dniu [...] 2014 r. decyzję Nr [...] odmawiającą A. L. zasiłku dla opiekuna.

Organ, cytując znajdujące w sprawie zastosowanie przepisy ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów oraz przepis art. 17 ust. 1 pkt 2 i 1 a ustawy o świadczeniach rodzinnych, przyjął, że pomimo sprawowania faktycznej opieki przez A. L. nad bratem K. L. nie przysługuje jej prawo do zasiłku dla opiekuna z uwagi na to, że ich rodzice J. i B. L. żyją i są obowiązani do alimentacji wobec syna w pierwszej kolejności. Organ zaznaczył, że to rodzice K. L. winni zapewnić mu opiekę, natomiast matce K. L. przysługuje prawo do rezygnacji z zatrudnienia i uzyskania ewentualnych uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem. Ojciec posiada orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy i pobiera rentę inwalidzką.

A. L. odwołała się od powyższej decyzji.

Odnosząc się do wypracowanych w orzecznictwie sądowych poglądów na tle ustawy o świadczeniach rodzinnych, podniosła, że znaczenie dla rozstrzygnięcia winien mieć fakt, że pozostaje w rodzinie jedyną osobą, która może w istocie sprawować opiekę nad bratem. Matka pozostaje w zatrudnieniu z uwagi na konieczność utrzymania rodziny, natomiast ojciec jest osobą schorowaną oraz całkowicie niezdolną do pracy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało po rozpoznaniu odwołania opisaną na wstępie decyzję.

Organ podzielił ustalenia faktyczne i prawne organu I instancji, zaznaczając, że prawo do zasiłku dla opiekunów jest ściśle związane z prawem do świadczenia pielęgnacyjnego w tym znaczeniu, że w przypadku, gdy spełnione są warunki otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego obowiązujące na dzień 31 grudnia 2012 r. spełnione zostają również przesłanki przyznania zasiłku dla opiekuna. W niniejszej sprawie istotą rozstrzygnięcia natomiast pozostaje, że ustawa o świadczeniach rodzinnych określa pierwszeństwo przyznania świadczenia pielęgnacyjnego matce lub ojcu, w dalej kolejności przyznając je "innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności (pkt 2), opiekunowi faktycznemu dziecka (pkt 3). Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że rodzice K. L. żyją, a matka J. L. spełnia ustawowe przesłanki przyznania ewentualnego świadczenia związanego z rezygnacją z zatrudnienia i opieką nad niepełnosprawnym synem. Organ podkreślił, że świadczenie pielęgnacyjne (co za tym idzie zasiłek dla opiekunów) nie jest świadczeniem skierowanym do kogokolwiek z rodziny, krewnych czy osób zaprzyjaźnionych z osobą potrzebującą opieki, ale przeznaczone jest dla ściśle określonej kategorii osób. Organ wskazał ponadto, że podejmowanie zatrudnienia przez osobę w pierwszej kolejności zobowiązaną do obowiązku alimentacyjnego nie jest przesłanką uniemożliwiającą sprawowanie opieki oraz nadmierną trudnością w jej sprawowaniu.

A. L. wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której podtrzymała argumentację odwołania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu 29 czerwca 2015 r. pełnomocnik skarżącej – matka J. L. wyjaśniła, że syn K. L. waży 150 kg i nie jest możliwe, by nad nim opiekę sprawował ojciec, gdyż posiada schorzenia w postaci naczyniaków kręgosłupa i ma II grupę inwalidzką. Z tego też powodu opiekę nad K. L. sprawuje A. L. Ponadto wskazała, że nadal pozostaje w zatrudnieniu i jej dochód stanowi jedyne źródło utrzymania rodziny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Sądy te kontrolują, czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia bądź stwierdzenie jego nieważności w trybie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.). Jednocześnie zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrola sądowo administracyjna, przeprowadzona w oparciu o powyższe kryteria wykazała, że zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

W pierwszej kolejności wypada zauważyć, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. poz. 567), regulujący zasady ustalania i wypłacania zasiłków dla opiekunów osobom, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 1 powołanej ustawy). Uchwalenie powyższej ustawy było konsekwencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r. (sygn. akt 27/13, publik. w Dz. U. z dnia 16 grudnia 2013 r., poz. 1557) uznającego art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1548 oraz z 2013 r. poz. 1557) za niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Z kolei art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw stanowił, iż wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1, to jest z dniem 1 lipca 2013 r.

W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżonej decyzji jest prawo do zasiłku dla opiekuna określone w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz. 567), a zgodnie z art. 1 tej ustawy określa ona "warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania zasiłków dla opiekunów osobom, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego". Przepis art. 2 ust. 1 u.u.w.z. stanowi z kolei, że "zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548 oraz z 2013 r. poz. 1557) z dniem 1 lipca 2013 r.".

Nie budzi wątpliwości, że ustawa o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów wiąże się z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r. sygn. akt K 27/13, który orzekł, że przepisy art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548), na podstawie których wygasły dotychczasowe decyzje o świadczeniach pielęgnacyjnych – są niezgodne z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z uzasadnieniem wyroku Trybunału przywrócenie stanu zgodnego z Konstytucją, to jest przywrócenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które świadczenie to utraciły od dnia 1 lipca 2013 r., wymagało bezzwłocznej interwencji ustawodawcy, który powinien wprowadzić stosowne korekty w systemie prawnym.

Taką korektą jest w/w ustawa o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, którą jednakże nie można interpretować, jako automatycznie przywracającą wygasłe uprawnienia, gdyż nie takie było stanowisko Trybunału Konstytucyjnego.

Z całokształtu rozważań Trybunału zawartych w wyroku sygn. akt K 27/13 wynika, że uznał on zastosowanie przyjętego w nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych rozwiązania za nieadekwatne do celu, jakim było wyeliminowanie nadużyć związanych z pobieraniem świadczeń pielęgnacyjnych przez osoby w rzeczywistości nieświadczące opieki. Trybunał z jednej strony wskazał, że "w imię wartości doniosłych konstytucyjnie ustawodawca może wyjątkowo odstąpić od zasady stabilności decyzji administracyjnych, modyfikując je na niekorzyść jednostki, a nawet wygasić wynikające z nich prawa podmiotowe", jednakże zaraz dodał, że "warunkiem koniecznym takiego zabiegu jest jednak działanie w celu urzeczywistnienia jakiejś normy konstytucyjnej, w sposób niearbitralny, oraz zagwarantowanie mechanizmów ochronnych podmiotom, których sytuacja uległa pogorszeniu. W związku z tym Trybunał Konstytucyjny uznał, że nie przekonuje teza, że dopiero wygaszenie wszystkich decyzji administracyjnych i poddanie wymogom nowej regulacji podmiotów posiadających dotychczas uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego pozwoliło na ograniczenie kręgu osób, które nie sprawują faktycznej opieki nad osobą niepełnosprawną, a zarazem korzystają ze świadczeń, przez co nadużywają środków publicznych".

Mając na uwadze powyższe, przyjmując za punkt wyjścia opisane przez Trybunał zasady konstytucyjne - takie jak zasada ochrony praw nabytych oraz zasada zaufania obywatela do Państwa, uznać należy za niedopuszczalne ograniczanie dostępu do świadczeń opiekuńczych (obecnie w postaci zasiłku dla opiekunów) osobom, którym te świadczenia (w postaci świadczeń pielęgnacyjnych) przysługiwały do końca czerwca 2013 r. na podstawie ostatecznych decyzji administracyjnych i wobec których nie można wykazać, że świadczeń tych nadużywały.

Podsumowując: jeżeli beneficjent do 30 czerwca 2013 r. otrzymywał świadczenie pielęgnacyjne przyznane na stałe decyzją ostateczną, opartą o określoną i dopuszczalną prawnie wykładnię ustawy o świadczeniach rodzinnych i zarazem decyzję wydaną w warunkach faktycznie usprawiedliwionych (ze względu na rzeczywistą opiekę beneficjenta świadczenia nad niepełnosprawnym), to przyznając obecnie zasiłek dla opiekunów w niezmienionym stanie faktycznym, organ nie może kwestionować tej przyjętej wcześniej w takim stanie faktycznym wykładni. Zasiłek dla opiekunów należy przede wszystkim postrzegać jako świadczenie rekompensujące niekonstytucyjne odebranie prawa nabytego do świadczenie pielęgnacyjnego, wtórnie natomiast dopiero jako świadczenie nowe.

Zasiłek dla opiekunów służy przede wszystkim restytucji dotychczasowego uprawnienia opiekuńczego, o ile osoba, której uprawnienie to przysługiwało, nie nadużywała świadczeń opiekuńczych. Odmienna interpretacja prowadzi do rezultatu niweczącego wskazania wyroku sygn. akt K 27/13. W istocie bowiem prowadziłaby do braku zrekompensowania świadczeń opiekuńczych tym osobom, które świadczeń tych nie nadużywały i które zdaniem Trybunału nie powinny być ich pozbawione ze względu na konstytucyjnie chronioną zasadę ochrony praw nabytych i zaufania do organów państwa.

Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy u.w.z.o., zasiłek dla opiekuna przysługuje: (1) za okresy od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy, w których osoba spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.; (2) od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.

Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. stanowił, iż świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: (1) matce albo ojcu, (2) innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, (3) opiekunowi faktycznemu dziecka – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1 (art. 17 ust. 1a u.ś.r.). W związku z tą regulacją pozostaje art. 128 k.r.o., zgodnie z którym obowiązek alimentacyjny – tj. obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania – obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo, a także art. 129 § 1 k.r.o., zgodnie z którym obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych – obciąża bliższych stopniem przed dalszymi. W myśl zaś art. 132 k.r.o. obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami.

W rozpatrywanej sprawie odmówiono stronie skarżącej przyznania wnioskowanego zasiłku dla opiekuna uznając, że nie spełniła ona na dzień 31 grudnia 2012 r. warunków z art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r., gdyż jej obowiązek alimentacyjny powstaje w drugiej kolejności, bowiem w pierwszej powstaje po stronie rodziców.

W ocenie Sądu, taka argumentacja organów nie jest prawidłowa, zwłaszcza gdy uwzględni się szczególne okoliczności rozpoznawanej sprawy oraz fakt, iż wniosek skarżącej dotyczył świadczenia (zasiłku dla opiekuna) mającego z założenia stanowić rekompensatę za niekonstytucyjnie "wygaszone" świadczenie pielęgnacyjne, a nie samego świadczenia pielęgnacyjnego, którego odmowa była przedmiotem kontroli tut. Sadu w sprawie II SA/Kr 105/14

Podsumowując, w sprawie nie wykazano, aby jakiekolwiek ustalenia decyzji z 2011 r. przyznającej świadczenie pielęgnacyjne były rażąco błędne, w szczególności w zakresie ówczesnej wykładni prawa, bądź by nastąpiła jakakolwiek zmiana stanu faktycznego względem sytuacji skarżącej, jaka istniała w dacie, gdy przyznawano stronie świadczenie pielęgnacyjne decyzją, która następnie wygasła z mocy prawa. Odmowa przyznania zasiłku dla opiekuna podyktowana została natomiast przede wszystkim przyjęciem radykalnie odmiennej (jakkolwiek aktualnie trafnej i obowiązującej) – aniżeli dotychczas przyjęta w decyzji o świadczeniu pielęgnacyjnym, interpretacji przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r. W konsekwencji powstał stan nie do zaakceptowania w świetle zasad konstytucyjnych uwypuklonych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt K 27/13, skoro skarżąca, która należy do kręgu osób rzeczywiście świadczących opiekę nad bratem wymagającym tej opieki, została pozbawiona świadczeń opiekuńczych, za względu na to , że obowiązek alimentacyjny w jej przypadku powstaje w dalszej kolejności – po rodzicach.

W niniejszej sprawie występuje jeszcze jedna okoliczność, która rzutuje na całokształt sprawy. Otóż, nie może ujść z pola widzenia fakt, że względem skarżącej organ administracji publicznej w ostatecznej decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego orzekł, że w świetle przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych brak po stronie wnioskodawczyni obowiązku alimentacyjnego względem brata nie jest przeszkodą do korzystania przez skarżącą ze świadczeń pielęgnacyjnych z tytułu opieki nad nim. W takich okolicznościach skarżąca miała prawo od dnia decyzji z 2011 r. zakładać, że spełnia warunki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r., pomimo, że obowiązkiem alimentacyjnym obciążeni są rodzice. Przyjmowanie zaś obecnie, ze skutkiem wstecznym, że skarżąca warunku określonego w tym przepisie jednak nie spełnia, narusza zasadę zaufania obywatela do organów państwa.

Sąd podkreśla, że przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego opierało się wówczas na umotywowanej prawnie przez organ prokonstytucyjnej wykładni wymienionego wyżej przepisu, z odwołaniem się do stanowiska orzecznictwa, którego niejednolitość finalnie doprowadziła do uczynienia kwestii możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobom, na których nie ciąży obowiązek alimentacyjny, przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w dniu 9 grudnia 2013 r. w sprawie o sygn. akt I OPS 5/2013 (ONSAiWSA 2014/3/36) w składzie 7 sędziów podjął uchwałę, przesądzając, że osobie, której nie obciąża obowiązek alimentacyjny względem pełnoletniego członka rodziny wymagającego opieki, nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne na podstawie art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. Uchwała ta nie obowiązywała jednak w 2011r. Również ówczesne orzecznictwo, a co za tym idzie i wykładnia prawa nie były jednolite, zatem o decyzji wcześniej przyznającej skarżącej świadczenie pielęgnacyjne w żadnym razie nie można twierdzić, że rażąco narusza ona prawo; względnie, że przyznaje ona uprawnienie osobie oczywiście nieuprawnionej, zwłaszcza, że skarżąca mieści się w ustawowo określonym kręgu osób, na których potencjalnie spoczywa obowiązek alimentacyjny, tyle że w dalszej kolejności. To z kolei nakazuje poszanować wynikające z tej decyzji skonkretyzowane w niej uprawnienie skarżącej.

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.) orzekł, jak w sentencji.

Ponownie rozpoznając sprawę, Burmistrz Gminy Alwernia powinien uwzględnić ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu.