Wyrok NSA oz. w Białymstoku, sygn. akt SA/Bk 214/95
NSA oz. w Białymstoku
Data orzeczenia: 1995-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1993 nr 11 poz. 50
law: Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
article: art. 120 par. 1
journal: Dz.U. 1991 nr 118 poz. 512
law: Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 października 1991 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe.
Teza: 1. Poprzez akt upadłości spółka nie traci prawa własności majątku, zaś na syndyka przechodzi tylko zarząd majątku upadłego, syndyk nie działa więc we własnym imieniu lecz w imieniu i na rachunek upadłego, dlatego - w świetle art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. mr 11 poz. 50 ze zm./ - nie syndyk, lecz upadła spółka jest podatnikiem tego podatku.

2. Przepis art. 120 par. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe /Dz.U. 1991 nr 118 poz. 512 ze zm./ dotyczy głównie skutków cywilnoprawnych, zwłaszcza zaś określonych w art. 897 Kpc.

Źródłem obowiązków publicznoprawnych w zakresie podatku VAT jest cyt. ustawa o podatku od towarów i usług; ta ustawa, a nie art. 120 Prawa upadłościowego, określa zakres podmiotowy i przedmiotowy opodatkowania oraz zwolnienia od podatku. Właśnie z tej ustawy wynikają odmienne regulacje opodatkowania podatkiem VAT sprzedaży rzeczy dokonywanej przez syndyka w ramach postępowania upadłościowego i sprzedaży rzeczy dokonywanej przez komornika w ramach postępowania egzekucyjnego.

TEZY

1. Poprzez akt upadłości spółka nie traci prawa własności majątku, zaś na syndyka przechodzi tylko zarząd majątku upadłego, syndyk nie działa więc we własnym imieniu lecz w imieniu i na rachunek upadłego, dlatego - w świetle art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. mr 11 poz. 50 ze zm./ - nie syndyk, lecz upadła spółka jest podatnikiem tego podatku.

2. Przepis art. 120 par. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe /Dz.U. 1991 nr 118 poz. 512 ze zm./ dotyczy głównie skutków cywilnoprawnych, zwłaszcza zaś określonych w art. 897 Kpc.

Źródłem obowiązków publicznoprawnych w zakresie podatku VAT jest cyt. ustawa o podatku od towarów i usług; ta ustawa, a nie art. 120 Prawa upadłościowego, określa zakres podmiotowy i przedmiotowy opodatkowania oraz zwolnienia od podatku. Właśnie z tej ustawy wynikają odmienne regulacje opodatkowania podatkiem VAT sprzedaży rzeczy dokonywanej przez syndyka w ramach postępowania upadłościowego i sprzedaży rzeczy dokonywanej przez komornika w ramach postępowania egzekucyjnego.


SENTENCJA

oddala skargę w przedmiocie zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług.


UZASADNIENIE

Urząd Skarbowy w B. decyzją z dnia 11 sierpnia 1994 r. określił "B-I Spółka z o.o. w upadłości" zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za okres lipiec - grudzień 1993 r.

W uzasadnieniu decyzji Urząd Skarbowy wskazał, że podatek VAT związany jest ze sprzedażą towarów i świadczeniem usług, a nie z działalnością gospodarczą, dlatego przy sprzedaży przez Syndyka majątku upadłego, którego obroty zgodnie z art. 14 ustawy o podatku od towarów i usług kwalifikują do uznania za podatnika VAT, powinien być odprowadzony do budżetu podatek od towarów i usług. W związku z faktem, że obrót osiągnięty przez Spółkę "B-I" w 1992 r. przekroczył kwotę 4 mld zł, od sprzedaży w 1993 r. towarów podlegających VAT podatnik winien odprowadzić ten podatek do budżetu. Urząd Skarbowy wyjaśnił jednocześnie, że to nie Syndyk lecz upadła Spółka jest podatnikiem VAT.

Na powyższą decyzję odwołanie do Izby Skarbowej w B. złożył Syndyk masy upadłości. Stwierdził w nim, iż Urząd Skarbowy błędnie odmówił zwrotu wpłacanego przez Syndyka podatku VAT za 1993 r., gdyż nie zostały spełnione warunki do obciążenia Syndyka obowiązkiem podatkowym w tym podatku, tj. sprzedaż majątku prowadzona była na podstawie art. 111 prawa upadłościowego, a z wyceny przyjętej masy wiadomo było, że wpływy nie zostaną osiągnięte w wysokości co najmniej 600 mln zł. Dlatego Syndyk domaga się zwrotu podatku VAT w kwocie 32.984.000 zł. Powołując się na pismo Sekretarza Stanu w Ministerstwie Finansów z dnia 25 marca 1994 r. Syndyk uważa, że "(...) jest płatnikiem podatku VAT ale dopiero, kiedy osiągnie przesłanki dla tego podatku, a nie łącznie z obrotami z okresu sprzed ogłoszenia upadłości". Syndyk cytuje także Poradnik Likwidatora i Syndyka Masy Upadłości, Zielona Góra 1994 r. str. 102, z którego wynika że na podstawie art. 120 par. 1 Prawa upadłościowego, sprzedaż dokonana w postępowaniu sądowym ma te same skutki prawne, jakie ma sprzedaż w postępowaniu egzekucyjnym. Wywodzi się z tego, że tożsamość skutków prawnych sprzedaży w postępowaniu upadłościowym ze sprzedażą w postępowaniu egzekucyjnym zwalnia Syndyka Masy Upadłościowej od naliczania i płacenia podatku VAT.

Decyzją z dnia 14 listopada 1994 r. Izba Skarbowa w B. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję podzielając w uzasadnieniu argumentację Urzędu Skarbowego oraz dowodzi, iż Syndyk działa w określonych sytuacjach także w imieniu i na rzecz upadłego, zaś sprzedaż, o której mowa w art. 2 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, jest tożsama z pojęciem sprzedaży określonym w kodeksie cywilnym. Izba Skarbowa stwierdza także, że do opodatkowania sprzedaży podatkiem VAT nie ma zastosowania art. 120 Prawa upadłościowego.

Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył Syndyk Masy Upadłości. Zarzucił w niej naruszenie przez Izbę Skarbową przepisów Prawa upadłościowego poprzez swobodne kwalifikowanie przepisów o podatku VAT i tym samym stworzenie z Syndyka prawnego następcy upadłego. Podnosząc argumenty z odwołania od decyzji Urzędu Skarbowego Syndyk wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa powtarza argumenty z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył i stwierdził co następuje:

Skarga nie jest zasadna, a argumenty Syndyka nie zasługują na uwzględnienie.

1/ Zarzut Syndyka, że w świetle przepisów o podatku od towarów i usług nie jest on podatnikiem tego podatku polega na nieporozumieniu. Ani w zaskarżonej decyzji Izby Skarbowej w B., ani w poprzedzającej ją decyzji Urzędu Skarbowego organy podatkowe nie zawarły takiego stwierdzenia. Wprost przeciwnie, organy te przyjęły prawidłowo i szeroko uzasadniły swoje stanowisko, że to nie Syndyk, lecz upadła spółka jest podatnikiem VAT-u. Poprzez akt upadłości spółka nie traci bowiem prawa własności majątku, zaś na Syndyka przechodzi tylko zarząd majątku upadłego, Syndyk nie działa więc we własnym imieniu lecz w imieniu i na rachunek upadłego, dlatego - w świetle art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ - nie Syndyk, lecz upadła Spółka jest podatnikiem tego podatku.

2/ Chybiony jest też argument Syndyka, że sprzedaż rzeczy prowadzona przez niego w postępowaniu upadłościowym nie powinna podlegać podatkowi VAT, gdyż od chwili ogłoszenia upadłości wartość tej sprzedaży nie przekroczyła kwot przewidzianych dla zwolnień od podatku VAT /art. 14 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług/. Jak wynika z materiałów w sprawie, obrót osiągnięty przez Spółkę "B-I" w 1992 r. przekroczył kwotę 4 mld zł., czego Syndyk nie kwestionuje. W związku z powyższym w 1993 r. Spółka była z mocy ustawy podatnikiem VAT i nie była zwolniona od tego podatku na podstawie art. 14 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług (...).

3/. Nie można uznać za trafne także argumentów Syndyka że art. 120 par. 1 Prawa upadłościowego stanowiący, że sprzedaż dokonywana w postępowaniu upadłościowym ma te same skutki jak i sprzedaż w postępowaniu egzekucyjnym, daje podstawę do zwolnienia od podatku VAT sprzedaży rzeczy dokonywanej przez Syndyka w ramach postępowania upadłościowego. Powoływany przepis dotyczy głównie skutków cywilnoprawnych, zwłaszcza zaś określonych w art. 879 Kpc. Źródłem obowiązków publicznoprawnych w zakresie podatku VAT jest natomiast powoływana ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług ; ta ustawa - a nie art. 120 Prawa upadłościowego - określa zakres podmiotowy i przedmiotowy opodatkowania oraz zwolnienia od podatku. Właśnie z tej ustawy wynikają odmienne regulacje opodatkowania podatkiem VAT sprzedaży rzeczy dokonywanej przez Syndyka w ramach postępowania upadłościowego i sprzedaży rzeczy dokonywanej przez komornika w ramach postępowania egzekucyjnego.

4/. Sąd nie podziela zamieszczonego w skardze stanowiska Syndyka że pismo Sekretarza Stanu w Ministerstwie Finansów z dnia 23 marca 1994 r. do Izb Skarbowych i Urzędów Skarbowych ma charakter wiążącej wykładni prawa, mogącej wpływać na obowiązki podatkowe upadłej Spółki w zakresie podatku VAT. Obowiązki te kształtowane są bowiem wyłącznie powoływaną ustawą z dnia 8 stycznia o podatku od towarów i usług oraz przepisami wykonawczymi. W dodatku merytoryczna ocena powoływanego pisma nie daje, w ocenie Sądu, podstawy do twierdzenia o braku podstaw prawnych do opodatkowania w przedmiotowej sprawie podatkiem VAT sprzedaży rzeczy dokonywanej w postępowaniu upadłościowym.

Uwzględniając powyższe skargi Sąd stwierdził, że organy podatkowe w rozpatrywanej sprawie przyjęły prawidłowo, iż zgodnie z art. 5 ust. 1 w związku z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług Spółka "B-I" w upadłości podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT z tytułu sprzedaży przez Syndyka, w okresie: lipiec-grudzień 1993 r. rzeczy, wchodzących w skład masy upadłości. Wobec powyższego, nie dopatrując się naruszenia przez organy podatkowe Prawa materialnego ani przepisów postępowania administracyjnego - skargę należało oddalić na podstawie art. 207 par. 5 Kpa