Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1190/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6016 Ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 26 ust. 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2009 nr 12 poz 68
law: Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej - tekst jednolity.
article: art. 13 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 178 poz 1380
law: Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej - tekst jednolity.
article: par. 38 ust. 2
journal: Dz.U. 2010 nr 109 poz 719
law: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych  obiektów budowlanych i terenów.
article: art. 9 ust. 1 i ust. 3  oraz art. 13 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 45 poz 435
law: Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach - tekst jedn.
article: art. 17 ust. 1 w zw. z art. 55, art. 54
journal: Dz.U. 2007 nr 16 poz 94
law: Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędziowie WSA Anna Jarosz WSA Tomasz Grossmann Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 marca 2012 r. sprawy ze skargi "A" S.A. na decyzję W. Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w P. z dnia [..] 2011 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania pasów przeciwpożarowych oddala skargę WSA/wyr.1-sentencja wyroku


UZASADNIENIE

W. Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej (dalej również jako: WKWPSP) decyzją z dnia [...] 2011 r. nr [...] uchylił w całości decyzję Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w W. (dalej również jako: KPPSP) z dnia [...] 2011 r. nr [...] i nakazał "A" Zakład Linii Kolejowych w P. Al. [...], [...] P. wykonanie pasów przeciwpożarowych przy linii kolejowej przebiegającej przez teren leśny Leśnictwa O. i Leśnictwa D. będących w zarządzie Nadleśnictwa D. z terminem wykonania do dnia [...] 2011 r. a także nakazał zapewnić ich użyteczność przez cały rok.

Powyższe decyzje wydano w następujących okolicznościach faktycznych:

W dniu [...] 2011 r. Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej w W. przeprowadziła czynności kontrolno-rozpoznawcze w zakresie ochrony przeciwpożarowej w Lasach Państwowych - Nadleśnictwo D. W., ul. D. "A" Zakład Linii Kolejowych w P. Al. [...]. Przedmiot kontroli stanowiło wykonanie pasów przeciwpożarowych wzdłuż szlaków kolejowych, usytuowanych na terenie Leśnictwa O. i Leśnictwa D.. W toku kontroli stwierdzono, że nie wykonano pasów przeciwpożarowych wzdłuż przedmiotowych szlaków kolejowych. Ustalenia te zostały udokumentowane w protokole ustaleń z czynności kontrolno-rozpoznawczych w zakresie ochrony przeciwpożarowej (k. 6 akt adm.).

Decyzją z dnia [...] 2011 r. działając na podstawie art. 26 ust. 1 i art. 27 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. z 2009 r. Nr 12, po. 68 ze zm. – dalej jako: ustawa o PSP) oraz art. 104 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej jako: kpa) KPPSP nakazał W. G. - Dyrektorowi Zakładu Linii Kolejowych w P. "A" S.A. w ustalonym do [...] sierpnia 2011 r. terminie, wykonanie pasów przeciwpożarowych przy linii kolejowej przebiegającej przez teren leśny Leśnictwa O. i Leśnictwa D. będących w Zarządzie Nadleśnictwa D., zgodnie z § 38 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 roku w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. 2010 r., nr 109, poz. 719, dalej – rozrządzenie przeciwpożarowe) w związku z art. 17 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 55 ustawy z dnia 28 marca 2003 roku o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94 ze zm. – dalej jako: utk).

Odwołanie od powyższej decyzji pismem z dnia [...] września 2011 r. wniosła "A" S.A. Zakład Linii Kolejowych w P. zarzucając naruszenie § 38 ust. 2 rozporządzenia przeciwpożarowego w zw. z art. 17 ust. 1 utk przez jego niewłaściwą interpretację i przyjęcie, że odwołujący jest podmiotem zobowiązanym do wykonywania pasów przeciwpożarowych na sąsiadujących z linią kolejową gruntach. Wobec powyższego odwołujący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania albo uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Decyzją z dnia [...] 2011 r. WKWPSP w pkt 1 uchylił zaskarżoną decyzję w całości. W pkt 2 decyzji WKWPSP nakazał - "A" Zakład Linii Kolejowych w P. wykonanie pasów przeciwpożarowych przy linii kolejowej przebiegającej przez teren leśny Leśnictwa O. i Leśnictwa D. będących w zarządzie Nadleśnictwa D. z terminem wykonania do dnia [...] 2011 r. przez teren leśny Leśnictwa O. i Leśnictwa D. będących w zarządzie Nadleśnictwa D. z terminem wykonania [...] sierpnia 2011 r. a także nakazał zapewnić ich użyteczność przez cały rok.

Uzasadniając swoje stanowisko WKWPSP wyjaśnił, że w toku postępowania ustalono, że decyzja wydana przez KPPSP w W. nakładająca na Dyrektora Zakładu Linii Kolejowych "A" w P. wykonanie zawartych w niej obowiązków pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego nie budzi zastrzeżeń, zawiera natomiast wadę formalną. WKWPSP wskazał, że mając na uwadze przepisy art. 17 ust. 1 pkt 3 oraz art. 55 utk podmiotem zobowiązanym do wykonania pasów przeciwpożarowych jest zarządca infrastruktury kolejowej. W niniejszej sprawie, jak wskazano w uzasadnieniu decyzji, jest nim "A" S.A. Zakład Linii Kolejowych w P.. WKWPSP zauważył, że skierowanie decyzji imiennie do Dyrektora Zakładu i oznaczenie go jako strony postępowania oraz nałożenie na niego określonych nakazów i zakazów jest równoznaczne ze skierowaniem decyzji do osoby niebędącej stroną. W konsekwencji - jak wskazał WKWPSP - decyzja dotknięta jest wadą nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 4 kpa, co w trybie odwoławczym skutkuje jej uchyleniem. Analizując treść art. 17 ust. 1 pkt 3 oraz art. 55 utk, WKWPSP uznał, że argumentacja przyjęta w odwołaniu nie znajduje uzasadnienia. Jak, bowiem podkreślono, zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 3 utk zarządcy i przewoźnicy kolejowi oraz użytkownicy bocznic kolejowych są zobowiązani spełniać warunki techniczne i organizacyjne zapewniające ochronę przeciwpożarową i ochronę środowiska. W dalszej kolejności wskazano, że w myśl art. 55 ust. 3 utk tylko wówczas gdy posadzenie drzew lub krzewów, powodujące urządzenie pasów przeciwpożarowych, nastąpiło po wybudowaniu linii kolejowej, koszty związane z urządzeniem i utrzymaniem tych pasów obciążają właściciela gruntu, co nie ma wpływu na właściwość zarządcy linii kolejowej w sprawie urządzania pasów. Jak wyjaśniono, prawo zarządcy, o którym w art. 55 ust. 1 utk dotyczy możliwości korzystania z tych gruntów celem prowadzenia niezbędnych dla ruchu pociągów prac, przy czym urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych pozostaje obowiązkiem zarządcy infrastruktury. Wskazano również, że należy mieć na uwadze fakt, że źródłem zagrożenia pożarowego dla obszarów leśnych, wzdłuż których położone są szlaki kolejowe jest ruch kolejowy, a w szczególności proces hamowania pociągu. Podstawową zasadą skutecznego zabezpieczenia obszarów leśnych wzdłuż linii kolejowych jest ciągłość wykonania pasów przeciwpożarowych. Stąd też niezwłoczne ich wykonanie, jak wskazał WKWPSP gwarantuje właściwy poziom bezpieczeństwa pożarowego na przedmiotowych odcinkach.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. w zakresie jej pkt. 2 pismem z dnia 25 października 2011 r. złożyła "A" SA Zakład Linii Kolejowych w P. zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 38 ust. 2 rozporządzenia przeciwpożarowego w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 55 utk przez jego niewłaściwą interpretację i przyjęcie, że skarżący jest podmiotem zobowiązanym do wykonywania pasów przeciwpożarowych na sąsiadujących z linią kolejową gruntach. Autor skargi wskazał, że jako podstawę prawną nałożonego obowiązku organ I instancji wskazał przepis § 38 ust. 2 rozporządzenia przeciwpożarowego w związku z art. 17 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 55 utk. W skardze podkreślono, że art. 17 utk nakłada na zarządców infrastruktury, przewoźników kolejowych oraz użytkowników bocznic kolejowych jedynie ogólny obowiązek spełnienia warunków technicznych i organizacyjnych zapewniających bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego, bezpieczną eksploatację pojazdów kolejowych oraz ochronę przeciwpożarową i ochronę środowiska. Zauważono, że norma ta wyraża wyłącznie generalną zasadę, której adresatami są podmioty korzystające ze środowiska. Natomiast, w ocenie autora skargi, zgodnie z zasadą przyzwoitej legislacji, składającej się na sformułowaną w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadę demokratycznego państwa prawa, przepisy prawa powinny być formułowane w taki sposób, aby adresat normy mógł bez trudności określić ciążące na nim obowiązki i prawne konsekwencje jego działania i zaniechania. Normy prawne muszą być wyrażone w sposób bezpośredni i jasny. W skardze wskazano, że analizując przepis art. 17 utk nie sposób przyjąć, aby zawarte w nim regulacje, sformułowane w sposób ogólnikowy i niedookreślony, mogły stanowić samoistną podstawę nałożenia jakichkolwiek obowiązków na zarządców infrastruktury. Jednocześnie autor skargi wskazał, że zgodnie z art. 55 ust. 1 pkt 3 utk zarządca ma prawo na sąsiadujących z linią kolejową gruntach, za odszkodowaniem urządzać i utrzymywać pasy przeciwpożarowe. Użyte przez ustawodawcę sformułowanie "ma prawo", zamiast "ma obowiązek" prowadzi do niezaprzeczalnego - w ocenie autora skargi - wniosku, iż zarządca infrastruktury dysponuje jedynie uprawnieniem do wykonywania pasów przeciwpożarowych, nie jest jednakże do tego zobowiązany. Stąd brak - w ocenie strony skarżącej - jest podstaw do wywodzenia z tego przepisu ciążącego na niej obowiązku, którego wykonania domaga się organ II instancji.

W odpowiedzi na skargę WKWPSP wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżoną decyzję W. Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej wydano z poszanowaniem przepisów prawa.

Uprzedzając zasadnicze rozważania w niniejszej sprawie, w pierwszej kolejności należy wskazać, że kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - dalej ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie były decyzja Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej uchylająca decyzję Komendanta Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej i nakazująca wykonanie skarżącemu pasów przeciwpożarowych przy wymienionym w decyzji szlaku kolejowym.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zgodnie z art.26 ust.1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. z 2009 r. Nr 12, po. 68 ze zm. – dalej jako: ustawa o Państwowej Straży Pożarnej) komendant powiatowy Państwowej Straży Pożarnej, w razie stwierdzenia naruszenia przepisów przeciwpożarowych, uprawniony jest w drodze decyzji administracyjnej do nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie; wstrzymania robót (prac), zakazania używania maszyn, urządzeń lub środków transportowych oraz eksploatacji pomieszczeń, obiektów lub ich części, jeżeli stwierdzone uchybienia mogą powodować zagrożenie życia ludzi lub bezpośrednie niebezpieczeństwo powstania pożaru.

Na gruncie niniejszej sprawy podkreślenia wymaga okoliczność, iż postępowanie zostało wszczęte z urzędu przez organ pierwszej instancji - Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w W. - w związku z zagrożeniem pożarowym jakie stwarza dla obszaru leśnego ruch kolejowy, a nie odwrotnie. Jak wskazał, bowiem Komendant Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w W. corocznie powstają pożary obszarów leśnych, położonych wzdłuż szlaków kolejowych, których źródłem powstania jest ruch kolejowy, a w szczególności proces hamowania pociągu, w związku z czym wykonanie obowiązku zabezpieczenia obszarów leśnych pasami przeciwpożarowymi ma na celu ograniczenie zagrożenia pożarowego oraz możliwości rozprzestrzeniania się ewentualnego pożaru. Ta konstatacja ma zasadnicze znaczenie w kwestii ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za wykonywanie pasów przeciwpożarowych na przedmiotowych odcinkach.

Zauważyć należy, iż art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. 2009 r. Nr 178, poz. 1380 ze zm. – dalej jako: ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej) wskazuje, że minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, sposoby i warunki ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. Ustawodawca nakazał przy tym uwzględnienie w rozporządzeniu sposobu, w jaki właściciele, zarządcy lub użytkownicy obiektów budowlanych lub terenów powinni spełniać swoje obowiązki w zakresie ochrony przeciwpożarowej (art. 13 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej). Wydane na podstawie tego przepisu rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 roku w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. 2010 r., nr 109, poz. 719, dalej – rozrządzenie przeciwpożarowe) w § 38 ust. 1 stanowi, że lasy położone przy obiektach mogących stanowić zagrożenie pożarowe dla lasu oddziela się od tych obiektów pasami przeciwpożarowymi, utrzymywanymi w stanie zapewniającym ich użyteczność przez cały rok. Cytowane rozporządzenie nie określa w sposób jednoznaczny sposobu wykonywania pasów przeciwpożarowych oraz podmiotów właściwych i zobowiązanych do ich urządzania i utrzymywania. W odróżnieniu od niego poprzednio obowiązujące rozporządzenie z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowanych i terenów (Dz.U. z 2006r., nr 80, poz.563) w § 34 ust.3 pkt 2 nakładało jednoznacznie obowiązek urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych na właścicieli linii kolejowych. Obowiązujące obecnie rozporządzenie przeciwpożarowe w § 38 ust. 2 wskazuje, iż rodzaje oraz sposoby wykonywania pasów przeciwpożarowych przez podmioty określone jako właściwe do ich wykonania i utrzymywania w: ustawie z dnia 28 września 1991r. o lasach (Dz. U. z 2005r., nr 45, poz.435 z późn. zm. – dalej jako: ustawa o lasach), ustawie z dnia 28 marca 2003r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007r., nr 16, poz.94 z późn. zm.); oraz ustawie z dnia 24 sierpnia 1991r. o ochronie pożarowej określają: rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 marca 2006r. w sprawie szczegółowych zasad zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów (Dz.U. nr 58, poz.405 i nr 82, poz.573); rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008r. w sprawie wymagań elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz. U. nr 153, poz. 955).

Wobec powyższego stwierdzić należy, iż rację ma skarżący, że § 38 ust. 2 rozporządzenia przeciwpożarowego, wskazując poszczególne akty prawne, ma charakter informacyjny. Jednakże powyższe nie oznacza, iż podmiotem obowiązanym do wykonania pasów przeciwpożarowych jest inny podmiot niż skarżący. Odnosząc się, w szczególności, do art. 9 ust. 1 oraz art. 13 ust. 1 ustawy o lasach, wskazać należy, że zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o lasach w celu zapewnienia powszechnej ochrony lasów właściciele lasów są obowiązani do kształtowania równowagi w ekosystemach leśnych, podnoszenia naturalnej odporności drzewostanów, a w szczególności do wykonywania zabiegów profilaktycznych i ochronnych zapobiegających powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożarów. Natomiast w myśl art. 13 ust. 1 ustawy o lasach właściciele lasów są obowiązani do trwałego utrzymywania lasów i zapewnienia ciągłości ich użytkowania, a w szczególności do pielęgnowania i ochrony lasu, w tym również ochrony przeciwpożarowej. Jak wynika z art. 9 ust. 3 ustawy o lasach minister właściwy do spraw środowiska w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów. Wdane na tej podstawie rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 marca 2006r. w sprawie szczegółowych zasad zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów (Dz.U. nr 58, poz.405 i nr 82, poz.573), w § 10 ust. 1 wyróżnia cztery podstawowe rodzaje pasów przeciwpożarowych: (1) typu A, oddzielający las od dróg publicznych i niektórych dróg dojazdowych niebędących drogami publicznymi; (2) typu B, oddzielający las od parkingów i zakładów przemysłowych; (3) typu C, oddzielający las od obiektów na terenach poligonów wojskowych oraz (4) typu D, rozdzielający duże zwarte obszary leśne. Co istotne, w przytoczonym katalogu nie zostały wymienione pasy przeciwpożarowe oddzielające las od linii kolejowych. W ocenie składu orzekającego nie jest to błąd, lecz świadoma decyzja legislacyjna, gdyż takimi pasami zajmuje się przywołane wyżej rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008r. w sprawie wymagań elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych, wydane na podstawie art. 54 ustawy z dnia 28 marca 2003 roku o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94 ze zm. – dalej jako: ustawa o transporcie kolejowym), a poprzednio – wydane na tej samej podstawie rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia [...] 2004 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie budowli i budynków, drzew lub krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz. U. Nr 249, poz. 2500). Rozporządzenie w sprawie wymagań elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych reguluje expressis verbis wprawdzie jedynie "techniczne" kwestie dotyczące sposobu urządzania pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowych (zob. § 10), ale poprzez powiązanie kompetencyjne tego aktu z ustawą o transporcie kolejowym pośrednio wskazuje, a przynajmniej zawęża, krąg podmiotów, na których obowiązek wykonania takich pasów spoczywa.

Wobec powyższego stwierdzić należy, iż powyższe przepisy ustawy o lasach zobowiązując właścicieli lasów jedynie do wykonywania zabiegów profilaktycznych i ochronnych zapobiegających powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożarów, mają charakter unormowań ogólnych (lex generalis). Natomiast regulację szczególną (lex specialis), dotyczącą realizacji pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowych, stanowi art. 17 ust. 1 w zw. z art. 55 ustawy o transporcie kolejowym, którego naruszenie Komendantowi Wojewódzkiemu Państwowej Straży Pożarnej, zarzuca strona skarżąca. Tymczasem, podkreślić należy, że zgodnie z niekwestionowaną regułą kolizyjną, przepis szczególny wyłącza stosowanie przepisu ogólnego.

Za stanowiskiem, iż określeniem podmiotu obowiązanego do wykonania pasów przeciwpożarowych zajmuje się ustawa o transporcie kolejowym, przemawia również wyraźne brzmienie § 38 ust. 2 rozporządzenia przeciwpożarowego.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym zarządcy i przewoźnicy kolejowi oraz użytkownicy bocznic kolejowych są zobowiązani spełniać warunki techniczne i organizacyjne zapewniające: (1) bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego; (2) bezpieczną eksploatację pojazdów kolejowych; (3) ochronę przeciwpożarową i ochronę środowiska. Powyższy przepis nakłada na zarządców i przewoźników kolejowych obowiązek bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego oraz spełnienia warunków technicznych i organizacyjnych na szlakach kolejowych i bocznicach w zakresie ochrony przeciwpożarowej. W ocenie Sądu przepis ten, w powiązaniu z innymi przepisami ustawy o transporcie kolejowym, w tym zwłaszcza z jej art. 55, pozwala ustalić podmiot zobowiązany do wykonywania pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowych. Przepis art. 55 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym należy bowiem postrzegać jako przepis służący umożliwieniu realizacji obowiązków, o których mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym. Stosownie do treści art. 55 ustawy o transporcie kolejowym zarządca infrastruktury kolejowej ma prawo na sąsiadujących z linią kolejową gruntach, za odszkodowaniem: (1) ustawiać zasłony odśnieżne, (2) zakładać żywopłoty, (3) urządzać i utrzymywać pasy przeciwpożarowe. Ustalenie odszkodowania za urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych następuje w drodze umowy stron (art. 55 ust. 2 ustawy o transporcie kolejowym). Jeżeli posadzenie drzew lub krzewów, powodujące potrzebę urządzenia pasów przeciwpożarowych, nastąpiło po wybudowaniu linii kolejowej, koszty związane z urządzeniem i utrzymaniem tych pasów obciążają właścicieli gruntów (art. 55 ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym). Jak wynika z art. 55 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym pasy przeciwpożarowe na gruntach sąsiadujących z linią kolejową urządza i utrzymuje zarządca infrastruktury kolejowej. Zauważyć należy, że przepisy art. 55 ust. 2 i 3 ustawy o transporcie kolejowym zasady tej nie modyfikują, gdyż nie określają one podmiotu zobowiązanego do urządzenia i utrzymania pasów, lecz wskazują jedynie podmiot zobowiązany do poniesienia kosztów związanych z wykonaniem tych czynności (w tym do wypłaty ewentualnego odszkodowania). Nawet w sytuacji określonej w art. 55 ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym – kiedy to wspomniane koszty obciążają właścicieli gruntów – powinność wykonania pasów spoczywa nadal na zarządcy infrastruktury, który w takim przypadku będzie mógł jedynie dochodzić od właścicieli gruntów zwrotu poniesionych kosztów.

Odnosząc się w tym miejscu do argumentacji skargi, podkreślić należy, że przedstawiona wykładnia, wbrew twierdzeniom skargi, nie oznacza "czynienia z prawa – obowiązku". Należy bowiem zauważyć, że zawarty w art. 55 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym zwrot "ma prawo" odnosi się do cywilnoprawnego uprawnienia zarządcy do korzystania z cudzych gruntów w celu realizacji obowiązku wynikającego z art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym, tj. zapewnienia właściwej ochrony przeciwpożarowej. Kwestią bezsporną pozostaje przy tym, że wskazany w art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym obowiązek zapewnienia właściwej ochrony przeciwpożarowej, ma charakter publicznoprawny. A zatem, nie może budzić uzasadnionych wątpliwości, że jako taki, skierowany jest do podmiotu, który w ramach swojej działalności wytwarza zagrożenie pożarowe (por. wyrok WSA z 05 kwietnia 2007 r., sygn. III SA/Kr 680/05).

Podkreślić również należy, że przepis art. 55 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym daje zarządcy "instrumentalne" prawo dysponowania nieruchomością sąsiadującą z torami kolejowymi po to, aby podmiot ten mógł wykonać ciążący na nim z mocy art. 17 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym obowiązek zapewnienia przeciwpożarowej ochrony. Tym samym nie można z treści cytowanego przepisu (art. 55 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym) wywodzić a contrario (jak czyni to strona skarżąca), iż zarządca ma jedynie prawo, a nie obowiązek urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych (por. wyrok WSA z 15.12.2011 r., II SA/Rz 1010/11; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Za taką wykładnią uprawnienia z art. 55 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym – jako środka służącego realizacji obowiązku z art. 17 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym – przemawia również ratio legis tego przepisu. W przeciwnym bowiem razie – tj. przy założeniu braku obowiązku urządzania pasów przeciwpożarowych przez zarządcę infrastruktury i spoczywania tego obowiązku na innym podmiocie podważona zostałaby racjonalność ustanawiania art. 55 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym. Należy bowiem wątpić, czy w takim przypadku zarządca infrastruktury kolejowej – jako podmiot kierujący się w swej działalności rachunkiem ekonomicznym i nastawiony na osiąganie zysku – korzystałby kiedykolwiek z przewidzianego w tym przepisie uprawnienia, pociągającego wszak za sobą istotne koszty (wykonania prac, wypłaty odszkodowań), jeśli obowiązek urządzenia tych pasów spoczywałby na innym podmiocie.

W świetle powyższego nie może budzić uzasadnionych wątpliwości, iż prawo zarządcy o którym mowa w art. 55 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym dotyczy możliwości korzystania z tych gruntów, celem prowadzenia niezbędnych dla ruchu pociągów prac, przy czym urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych jest obowiązkiem zarządcy infrastruktury kolejowej.

Jednocześnie, wskazać należy, iż zarządcą infrastruktury kolejowej jest podmiot wykonujący działalność polegającą na zarządzaniu infrastrukturą kolejową, na zasadach określonych w ustawie. Infrastrukturę kolejową stanowią zaś linie kolejowe oraz inne budowle, budynki i urządzenia wraz z zajętymi pod nie gruntami, usytuowane na obszarze kolejowym (art. 4 pkt 7 i 1 ustawy o transporcie kolejowym). Pod pojęciem linii kolejowej należy rozumieć natomiast drogę kolejową mającą początek i koniec wraz z przyległym pasem gruntu, na którą składają się odcinki linii, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego wraz z zajętymi pod nie gruntami, a przyległy pas gruntu to grunt wzdłuż linii kolejowych, usytuowany po obu ich stronach, przeznaczony do zapewnienia bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego (art.4 pkt 2 i 3 ustawy o transporcie kolejowym).

Ponadto na trafność stanowiska, iż to zarządca infrastruktury kolejowej jest podmiotem obowiązanym do wykonania pasów przeciwpożarowych wskazują również argumenty płynące z wykładni systemowej i funkcjonalnej, w tym celowościowej.

Niewątpliwie, w okolicznościach niniejszej sprawy istotne znaczenie miało także ustalenie źródła zagrożenia pożarowego. Tym źródłem dla obszarów leśnych położonych wzdłuż szlaków kolejowych jest niewątpliwie - co w sposób jednoznaczny dokumentują akta sprawy - ruch kolejowy, a w szczególności proces hamowania pociągu. Skoro zatem to ruch kolejowy stwarza zagrożenie pożarowe, to logicznym wydaje się, że to właśnie na podmiocie odpowiedzialnym za ten ruch i infrastrukturę z nim związaną – a zarazem czerpiącym zyski z tak zorganizowanej działalności – spoczywa obowiązek podjęcia czynności mających na celu zapewnienie właściwej ochrony przeciwpożarowej (por. też wyrok WSA z 15.12.2011 r., II SA/Rz 1010/11; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ten sposób urzeczywistnienia doznaje klasyczna reguła cuius commodum eius periculum ("czyja korzyść, tego ryzyko"), znamionująca odpowiedzialność prawną na zasadzie ryzyka.

Właściwe ustalenie w zaskarżonej decyzji podmiotu odpowiedzialnego za wykonanie pasów przeciwpożarowych, jak trafnie zauważył organ w odpowiedzi na skargę, znajduje swoje potwierdzenie także w dalszych regulacjach ustawy o transporcie kolejowym, w tym w jej art. 56. Przepis ten stanowi, że w razie potrzeby usunięcia drzew lub krzewów utrudniających widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powodujących zaspy śnieżne, starosta, na wniosek zarządcy, wydaje decyzję o usunięciu drzew lub krzewów. Decyzję wykonuje zarządca. Z powyższych przepisów wynika wyraźnie, że to zarządca infrastruktury kolejowej wykonuje decyzję innego organu (starosty) o usunięciu drzewa stanowiącego przeszkodę w ruchu pociągu, a rosnącego na gruncie, nie należącym do zarządcy. Jednocześnie zarządca infrastruktury płaci odszkodowanie za wycinane drzewa, chyba że są spełnione przesłanki opisane w art. 56 ust. 4 ustawy o transporcie kolejowym.

Wobec powyższego organ zasadnie uznał, iż podmiotem obowiązanym do wykonania pasów przeciwpożarowych jest zarządca infrastruktury kolejowej. W tym stanie rzeczy uznać należy, iż organ II instancji prawidłowo uchylił decyzję Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej, z uwagi na to, iż błędnie określała ona adresata i w tym zakresie orzekł na podstawie art.138 § 1 pkt 2 kpa. Istotnie bowiem adresatem decyzji winien być podmiot zobowiązany do wykonania pasów przeciwpożarowych, a więc, co wynika z niniejszego uzasadnienia, zarządca infrastruktury kolejowej, czyli "A" S.A. Zakład Linii Kolejowych w P., a nie jak błędnie wskazał organ I instancji Dyrektor Zakładu Linii Kolejowych. Jak wynika z akt znajdujących się w niniejszej sprawie Dyrektor Zakładu jest upoważniony przez Zarząd do składania oświadczeń woli w imieniu spółki w zakresie określonym w tym upoważnieniu, a więc swoistego rodzaju pełnomocnikiem. Natomiast z faktu uprawnienia do reprezentowania zarządcy infrastruktury nie można wysnuć wniosku, iż to ten podmiot jest zobowiązany do wykonania pasów przeciwpożarowych.

Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Rozpoznając niniejszą sprawę nie stwierdzono również naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które miałoby wpływ na sposób załatwienia niniejszej sprawy.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ppsa skarga została oddalona.