Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 7472/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 96 ust 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2022 poz 2470
law: Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (t.j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędziowie Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia del. WSA Maciej Kobak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 września 2021 r. sygn. akt III SA/Kr 513/21 w sprawie ze skargi M.K. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w K. z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby I. uchyla w całości zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i oddala skargę; II. zasądza od M.K. na rzecz Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w K. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 7 września 2021 r. sygn. akt III SA/Kr 513/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: "WSA"), po rozpoznaniu sprawy ze skargi M.K. (dalej: "skarżący") na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w K. (dalej: "Dyrektor Okręgowy SW") z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby – uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. Dyrektor Zakładu Karnego w T. (dalej: "Dyrektor ZK") orzekł o zawieszeniu w czynnościach służbowych skarżącego - oddziałowego działu ochrony Zakładu Karnego w T. od dnia [...] grudnia 2019 r. do dnia [...] marca 2020 r. w związku z zawiadomieniem Prokuratury Rejonowej w T. o przedstawieniu skarżącemu zarzutów w postępowaniu karnym, w którym zarzucono popełnienie przestępstw określonych w art. 231 § 1 k.k. i art. 197 § 2 k.k., art. 217 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. oraz w zw. z art. 11 § 2 k.k., art. 231 § 1 k.k. i art. 217 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. oraz w zw. z art. 11 § 2 k.k. Kolejnymi decyzjami z dnia [...] marca 2020 r., z dnia [...] czerwca 2020 r., z dnia [...] września 2020 r. Dyrektor ZK orzekał o zawieszeniu skarżącego na okres kolejnych trzech miesięcy - od [...] marca 2020 r. do [...] czerwca 2020 r., od [...] czerwca 2020 r. do [...] września 2020 r., od [...] września 2020 r. do [...] grudnia 2020 r.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] Dyrektor ZK orzekł o zwolnieniu skarżącego ze służby z dniem [...] grudnia 2020 r. w związku z upływem 12- miesięcznego okresu zawieszenia w czynnościach służbowych. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że prowadzone przeciwko skarżącemu postępowanie karne nie zakończyło się do dnia wydania decyzji o zwolnieniu ze służby. W ocenie Dyrektora ZK jego związek z wykonywaniem czynności służbowych na terenie zakładu karnego, charakter zarzucanych przestępstw, a także fakt świadczenia pracy w tej samej jednostce przez osoby pokrzywdzone, wskazują na powagę sytuacji i mogą mieć wpływ na bezpieczeństwo i atmosferę w jednostce. Dyrektor ZK uznał, że charakter i waga zarzutów przedstawionych skarżącemu oraz znaczny okres trwania postępowania karnego stanowią bezpośrednią przesłankę zwolnienia ze służby. Dyrektor ZK nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności uzasadniając go tym, że powrót skarżącego do pracy z dniem [...] grudnia 2020 r. godziłby wprost w bezpieczeństwo jednostki, a kontakt skarżącego z pokrzywdzonymi byłby wysoce niepożądany.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:

- art. 96 ust. 2 pkt 7 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o służbie więziennej (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2470 z późn. zm. – dalej: "u.s.w.") poprzez jego zastosowanie i błędne przyjęcie, że na gruncie niniejszej sprawy zwolnienie ze służby mieści się w granicach uznania administracyjnego, wskutek przekroczenia granic uznania i całkowitej dowolności przy podejmowaniu decyzji;

- art. 7 w zw. z art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 z późn. zm. – dalej: "k.p.a.") polegające na zaniechaniu dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, zebrania dowodów i braku wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, a przejawiające się w tym, że organ oparł się w istocie jedynie na pisemnej informacji przekazanej przez Sąd Rejonowy w T. II Wydział Karny na temat postępowania karnego, podczas gdy organ powinien zapoznać się materiałem zgromadzonym w aktach sprawy karnej, aktach postępowania dyscyplinarnego, względnie nadto samodzielnie zebrać materiał dowodowy niezbędny do wydania rozstrzygnięcia,

- art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez dowolne uznanie, że pełnienie służby przez skarżącego może mieć wpływ na bezpieczeństwo i atmosferę w jednostce.

Decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] Dyrektor Okręgowy SW orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 218 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 96 ust. 2 pkt 7 u.s.w. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Okręgowy SW podzielił stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Podniósł, że nie można zgodzić się, aby osoba będąca funkcjonariuszem więziennym, od której wymaga się niezbędnych cech osobowych w związku z charakterem wykonywanych obowiązków służbowych - w postaci nieposzlakowanej opinii, niekaralności i praworządności, sama dopuszczała się sprzecznych z rotą ślubowania i obowiązującą etyką zawodową, czynów zabronionych przepisami prawa. Prawidłowość rozstrzygnięcia organu I instancji potwierdza charakter zarzutów stawianych skarżącemu w postępowaniu karnym, dotyczących zachowań skarżącego w stosunku do osób zatrudnionych i świadczących pracę w Zakładzie Karnym w T. oraz brak możliwości wydania decyzji o zawieszeniu skarżącego w czynnościach ze względu na upływ 12- miesięcznego terminu.

W skardze do WSA skarżący podtrzymał zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji wskazując dodatkowo, że Dyrektor Okręgowy SW utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję zamiast ją uchylić i umorzyć postępowanie.

Skarżący wskazał, że decyzji w jego sprawach nie powinien podejmować płk [...], ponieważ zdecydował o wniesieniu zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa przez skarżącego, z jego upoważnienia została wydana decyzja o zawieszeniu skarżącego w czynnościach, co powoduje, że trudno mu zachować obiektywizm.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy SW podtrzymał stanowisko przyjęte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Opisanym na wstępie wyrokiem WSA uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora ZK.

W uzasadnieniu wyroku WSA wyjaśnił, że rozwiązanie stosunku służbowego na podstawie art. 96 ust. 2 pkt 7 u.s.w. zostało pozostawione tzw. uznaniu administracyjnemu. Kontrola decyzji uznaniowych przez sąd administracyjny jest ograniczona. Polega ona na zbadaniu, czy przed podjęciem decyzji organ dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia.

WSA stwierdził, że ustalenia organów obu instancji w oparciu, o które organy przyjęły, że zachodzą przesłanki zwolnienia skarżącego ze służby, nie powinny być tylko twierdzeniami organu, lecz powinny znajdować potwierdzenie w zebranych w sprawie dowodach - np. z dokumentów postępowania karnego, z których wynikałaby treść zarzutów, ich związek z wykonywaniem funkcji publicznej przez skarżącego, dane osób pokrzywdzonych. Natomiast w realiach niniejszej sprawy, organy nie przeprowadziły żadnego postępowania dowodowego, opierając swoje rozstrzygnięcia wyłącznie na informacji Sądu Rejonowego w T., w której wskazano, że postępowanie karne przeciwko skarżącemu nie zostało zakończone, a rozprawa w dniu [...] listopada 2020 r. została odroczona na kolejny termin - [...] lutego 2021 r.

WSA zwrócił uwagę, że w toku postępowania administracyjnego skarżący złożył wniosek o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej oraz przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków i zapisu z kamer monitoringu, natomiast Dyrektor ZK pozostawił wniosek bez rozpoznania ze wskazaniem, że jest spóźniony, z kolei Dyrektor Okręgowy SW nie odniósł się do tego wniosku przez pryzmat przesłanek, o których mowa w art. 89 k.p.a.

WSA stwierdził, że mając na uwadze daleko idące skutki zaskarżonego rozstrzygnięcia - polegające na zwolnieniu skarżącego ze służby więziennej - organy powinny szczególnie wnikliwie ustalić stan faktyczny sprawy, dokonać ważenia interesu publicznego i indywidualnego skarżącego. W szczególności decyzje pozbawiające stronę prawa powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Tymczasem w realiach niniejszej sprawy postępowanie dowodowe nie zostało przeprowadzone, a uzasadnienie decyzji zawiera twierdzenia organów bez ich odniesienia do faktów sprawy, czy przepisów prawa.

Dyrektor Okręgowy SW wywiódł skargę kasacyjną od powyższego wyroku – zaskarżając to orzeczenie w całości i zarzucając:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 96 ust. 2 pkt 7 u.s.w. polegającą na przyjęciu, że upływ 12- miesięcznego okresu zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych oraz to, że nie ustały okoliczności, które uzasadniały zawieszenie funkcjonariusza w czynnościach służbowych, nie jest podstawą do zwolnienia funkcjonariusza ze służby,

2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm. – dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 76 § 1 k.p.a. polegające na nieprawidłowym ustaleniu stanu faktycznego z pominięciem, stwierdzonych przez organ na podstawie decyzji Dyrektora ZK o zawieszeniu skarżącego w czynnościach służbowych oraz pisma Sądu Rejonowego w T. II Wydziału Karnego z dnia [...] grudnia 2020 r. okoliczności faktycznych mających istotny wpływ na wynik sprawy, które pozostawały również bezsporne, a których uwzględnienie prowadziłoby do oddalenia skargi - to jest faktu upływu 12- miesięcznego okresu zawieszenia w czynnościach służbowych oraz okoliczności faktycznych, w oparciu o które podjęto względem skarżącego decyzje o zawieszeniu w czynnościach służbowych;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. polegające na uznaniu, że organ naruszył zasadę prawdy obiektywnej, gdyż zaniechał ustalenia stanu faktycznego, pomimo, że okoliczności uzasadniające zwolnienie ze służby, czyli upływ 12- miesięcznego okresu zawieszenia w czynnościach służbowych oraz wszczęcie postępowania karnego przeciwko funkcjonariuszowi, jak i rodzaj oraz charakter stawianych zarzutów były bezsporne i szczegółowo wskazane w decyzji oraz wynikały z decyzji o zawieszeniu w czynnościach służbowych;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 i 2 k.p.a. polegające na uznaniu, że organ powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe w zakresie ustalenia treści zarzutów karnych postawionych funkcjonariuszowi i ich związku z pełnieniem funkcji publicznej oraz danych osób pokrzywdzonych, pomimo, że zarówno treść zarzutów, miejsce popełnienia zarzucanych czynów oraz kategoria osób pokrzywdzonych były oczywiste, jak i wynikały między innymi z podjętych względem funkcjonariusza decyzji o zawieszeniu w czynnościach służbowych oraz były znane funkcjonariuszowi, przeciwko któremu toczyło się postępowanie karne;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 78 i art. 11 k.p.a. polegające na uznaniu, że organy winny przeprowadzić dowody wskazane przez stronę, pomimo, że dowody te zostały zgłoszone zbyt późno, a także nie były konieczne do przeprowadzenia z uwagi na oczywistość upływu 12 - miesięcznego okresu zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych oraz brak ustania przyczyn będących podstawą zawieszenia w czynnościach służbowych, a także treść stawianych zarzutów jak i kategorię osób pokrzywdzonych;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 89 k.p.a. polegające na uznaniu, że organ II instancji nie odniósł się do wniosku skarżącego o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej i dowodów, który został uznany za spóźniony przez Dyrektora ZK, podczas gdy utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji przez Dyrektora Okręgowego SW skutkowało akceptacją stanowiska prezentowanego przez organ I instancji;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. polegające na uznaniu, że organy nie zawarły w zaskarżonych decyzjach uzasadnienia faktycznego i prawnego, podczas gdy w decyzjach tych wyraźnie wskazały podstawy zwolnienia ze służby i działały w granicach uznania administracyjnego, a nie dowolnie.

Wobec powyższego Dyrektor Okręgowy SW wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Dyrektor Okręgowy SW przedstawił argumentację na poparcie postawionych zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wobec oświadczenia wnoszącego skargę kasacyjną o zrzeczeniu się rozprawy i braku żądania jej przeprowadzenia przez pozostałe strony, sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym – art. 182 § 2 p.p.s.a.

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.

Skarga kasacyjna jest zasadna. Wszystkie podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty eksponują, że podstawą prawną zwolnienia skarżącego ze służby był art. 96 ust. 2 pkt 7 u.s.w., który daje taką możliwość, jeżeli upłynął 12-miesieczny okres zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych. W ocenie skarżącej kasacyjnie strony, wszystkie okoliczności faktyczne istotne z perspektywy uruchomienia kompetencji do zwolnienia skarżącego ze służby zostały ustalone. Wykazano również, że pozostawanie skarżącego w służbie byłoby sprzeczne z interesem publicznym.

Stosunek służbowy strażnika więziennego należy do szczególnej grupy stosunków prawnych regulujących służbę funkcjonariuszy formacji zmilitaryzowanych. W tego typu formacjach zwanych "służbami mundurowymi" na funkcjonariuszy nakłada się obowiązki związane z realizacją, szczególnych zadań odnoszących się do ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego - por. art. 2 u.s.w. Zadania te mają olbrzymie znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania Państwa, którego jednym z podstawowych obowiązków jest ochrona jednostek przed zagrożeniami o charakterze wewnętrznym. Stosunek służbowy charakteryzuje się obowiązkiem poświecenia życia i zdrowia przy wykonywaniu zadań, szczególnym rodzajem podległości służbowej i wyjątkową dyspozycyjnością. Konstrukcja stosunku służbowego, jako stosunku prawnego, zmierza zatem do tego, aby osoby będące funkcjonariuszami wykonywały w sposób prawidłowy zadania postawione przed każdą ze służb mundurowych w tym również Służbę Więzienną. W zamian za obciążenie warunkami służby funkcjonariusze mają jasno określone zasady wykonywania obowiązków służbowych oraz reguły dotyczące zwolnienia ze służby. Przepisy regulujące stosunek służbowy mają zatem również charakter ochronny, ponieważ jasno określone reguły, w tym także te dotyczące zwolnienia ze służby, dają funkcjonariuszom pewność co do tego jak wygląda ich sytuacja prawna, a więc jakie mają prawa związane ze wykonywaniem służby. W ten sposób chroniąc stabilność stosunku służbowego, ustawodawca pozwala funkcjonariuszom skoncentrować się na wykonywaniu zadań. Dlatego też ustawodawca określił w przypadku funkcjonariuszy Służby Więziennej zamknięty katalog przesłanek zwolnienia ze służby (art. 96 u.s.w.) oraz wygaśnięcia stosunku służbowego (art. 97 u.s.w). Każda z przesłanek ustania stosunku służbowego posiada osobny charakter, ponieważ dotyczy innych przyczyn powodujących, że strażnik więzienny przestaje spełniać warunki do dalszego wykonywania zadań. Przesłanki te nie mogą być mieszane ani nie mogą wzajemnie się zastępować.

Stosownie do postanowień art. 96 ust. 2 pkt 7 u.s.w. funkcjonariusza można zwolnić ze służby w razie upływu 12-miesięcznego okresu zawieszenia w czynnościach służbowych. Użycie w art. 96 ust. 2 pkt 7 ustawy zwrotu "można zwolnić" oznacza, że rozwiązanie stosunku służbowego na tej podstawie zostało pozostawione tzw. uznaniu administracyjnemu. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres i sprowadza się do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu okoliczności istotnych dla sprawy. Kontrola w takich przypadkach dotyczy jedynie tej części treści decyzji uznaniowej, która powiązana jest z określonymi i ostrymi kryteriami prawnymi, nie obejmuje zaś tej części treści rozstrzygnięcia, która wiąże się z realizowaniem określonej polityki administracyjnego stosowania prawa (rozumienia celowości administracyjnej czy roli słuszności w kształtowaniu treści decyzji) w ramach luzów decyzyjnych stworzonych przez podstawy decyzji uznaniowej. Kontroli sądowej podlega samo uzasadnienie decyzji uznaniowej z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną oraz z wyrażeniami normatywnymi, określającymi przesłanki aktualizacji upoważnienia do decyzji uznaniowej - por. wyrok NSA z 20 kwietnia 2010 r., I OSK 130/10. Sądy administracyjne nie są uprawnione do dokonywania oceny tego, w jaki sposób organy administracji, wypełniając treści pozasystemowych kryteriów słusznościowych czy celowościowych, realizują określoną politykę stosowania prawa administracyjnego - por. wyrok NSA z 19 maja 2011 r., I OSK 301/11. W konsekwencji w sprawach dotyczących fakultatywnego zwolnienia ze służby sądy badają jedynie, czy przy podejmowaniu decyzji o rozwiązaniu stosunku służbowego nie doszło do naruszenia prawa materialnego i procesowego. Nie mogą natomiast wkraczać w kompetencje właściwych organów i oceniać stosowanej przez nie polityki kadrowej, a tym samym przesądzać, czy dana osoba powinna pozostać funkcjonariuszem określonej formacji, czy też może być z tego grona wykluczona.

Prawidłowe zastosowanie art. 96 ust. 2 pkt 7 ustawy wymaga, aby organ w uzasadnieniu decyzji wskazał na okoliczności, które powodują, iż dalsze pozostawanie funkcjonariusza w służbie jest ze względu na ważny interes Służby Więziennej niedopuszczalne. Okoliczności te powinny wiązać się przede wszystkim z zabezpieczeniem prawidłowego wykonywania zadań przez daną formację - por. wyrok NSA z 26 lipca 2018 r., I OSK 1635/18.

W sprawie jest bezsporne, że skarżący pozostawał zawieszony w czynnościach służbowych ponad 12 miesięcy – od [...] grudnia 2019 roku do [...] grudnia 2020 roku. Przesłanka faktyczna aktywująca uznaniową kompetencję do zwolnienia skarżącego ze służby została więc spełniona. Prawidłowość wydanych przez organy decyzji uzależniona była wyłącznie do wykazania, że dalsze pozostawanie skarżącego w służbie jest nie do pogodzenia z interesem publicznym.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska Sądu pierwszej instancji, co do deficytowości ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie przez organy. Sąd a quo błędnie założył, że organy powinny weryfikować okoliczności związane z popełnieniem przez skarżącego zarzucanych mu czynów. Rozstrzygnięcie o zasadności zarzucanych skarżącemu czynów w postępowaniu karnym mogłoby mieć znaczenie w kontekście stosowania art. 97 ust. 1 pkt 4 u.s.w., który przewiduje obligatoryjne wygaśnięcie stosunku służbowego w razie skazania funkcjonariusza prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe z oskarżenia publicznego lub umyślnie popełnione przestępstwo skarbowe. Jak z powyższego wynika przesłanka popełnienia przestępstwa przez funkcjonariusza Służby Więziennej stanowi samodzielną podstawę wygaśnięcia stosunku służbowego.

Przesłanka zwolnienia ze służby, o której mowa w art. 96 ust. 2 pkt 7 u.s.w. wiąże się z długotrwałym, bo ponad 12-miesięcznym brakiem możliwości wykonywania przez funkcjonariusza swoich obowiązków służbowych w związku z zawieszeniem w czynnościach służbowych. Po upływie okresu 12 miesięcy zawieszenia organ Służby Więziennej musi zdecydować, czy zezwala funkcjonariuszowi na wykonywanie czynności służbowych, czy też decyduje się na zwolnienie go ze służby. Rozstrzyganie o zasadności zarzutów przedstawionych funkcjonariuszowi w postępowaniu karnym, którego wszczęcie było podstawą do wydania decyzji o zawieszeniu go w czynnościach służbowych na podstawie art. 94 ust. 2 i ust. 5 u.s.w., jest irrelewantne z perspektywy stosowania art. 96 ust. 2 pkt 7 u.s.w. Zwolnienie funkcjonariusza ze służby w oparciu o art. 96 ust. 2 pkt 7 u.s.w. wymaga wykazania, że po upływie ponad 12-miesięcznego okresu zawieszenia go w czynnościach służbowych z uwagi na wszczęte wobec niego postępowanie karne, nie może on wrócić do służby. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności te zostały wykazane w decyzji Dyrektora Okręgowego SW.

Organ zwrócił uwagę, że skarżącemu zarzucono popełnienie przestępstw określonych w art. 231 § 1 k.k. i art. 197 § 2 k.k., art. 217 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. oraz w zw. z art. 11 § 2 k.k., art. 231 § 1 k.k. i art. 217 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. oraz w zw. z art. 11 § 2 k.k. Wyeksponowano, że zarzucane czyny pozostają

w bezpośrednim związku z wykonywaniem przez funkcjonariusza czynności służbowych. Zarzucane czyny związane są z nadużyciem pełnionej funkcji przez funkcjonariusza publicznego w postaci przekroczenia uprawnień, doprowadzeniem innej osoby do poddania się innej czynności seksualnej, albo wykonania takiej czynności oraz naruszeniem nietykalności cielesnej innego człowieka. Organ zwrócił uwagę, że osoby które posiadają status pokrzywdzonych świadczą pracę na terenie Zakładu Karnego, w którym pełni służbę skarżący. Obowiązkiem przełożonych jest zapewnienie prawidłowych warunków służby i pracy na terenie Zakładu Karnego. Tymczasem powrót skarżącego do służby godziłby w te wartości, albowiem skarżący wykonywałby swoje obowiązki w tej samej jednostce co osoby posiadające status pokrzywdzonych. Niewątpliwie miałoby to negatywny wpływ na bezpieczeństwo i atmosferę w jednostce. Zasadnie organ podkreślił, że w interesie publicznym jest, aby status funkcjonariusza służby więziennej posiadały wyłącznie osoby pozostające poza jakimikolwiek podejrzeniami o działalności sprzeczną z prawem.

Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 października 2021 r., sygn. akt III OSK 4269/21, ze statusem funkcjonariusza Służby Więziennej wiąże się szczególny stopień społecznego zaufania, który odnosi się zarówno do sfery służby, jak i postawy osobistej. W szeregach Służby Więziennej winni zatem pozostawać jedynie funkcjonariusze obdarzeni wyjątkowym zaufaniem społecznym, jak również zaufaniem przełożonych, co wynika bezpośrednio z art. 27 u.s.w., który stanowi, że funkcjonariusze powinni wykazywać się wysokim poziomem moralnym, a w kontaktach z osadzonymi oddziaływać swoim własnym przykładem. Wedle natomiast art. 38 u.s.w., służbę w Służbie Więziennej może pełnić osoba, która daje rękojmię prawidłowego wykonywania powierzonych zadań. Ponadto stosownie do treści § 5 regulaminu Nr [...] Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] października 2010 r. w sprawie zasad etyki zawodowej funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej, funkcjonariusz, zarówno w służbie, jak i poza służbą powinien zachowywać się w sposób praworządny, odpowiadający godności funkcjonariusza publicznego. Dlatego też postawienie skarżącemu przedmiotowych zarzutów może nasuwać uzasadnione wątpliwości, co do zachowania przez niego przymiotu osoby o nieposzlakowanej opinii. "Poszlaka" w języku polskim oznacza bowiem podejrzenie, natomiast "nieposzlakowany" - to ten, któremu nie można nic zarzucić, przypisać, nieskazitelny. Utratę przymiotu "nieposzlakowanej opinii" nie powoduje tylko karalność danej osoby. Taki skutek może wywoływać także znalezienie się w kręgu podejrzeń, tak jak w niniejszej sprawie. Zatem samo już podejrzenie o możliwości popełnienia przez skarżącego zarzucanych mu czynów, świadczy o niespełnieniu wymogu nieskazitelnej postawy moralnej, która determinuje możliwość pełnienia służby publicznej.

Tym samym należy uznać, że w niniejszej sprawie przepis art. 96 ust. 2 pkt 7 u.s.w. znajdował zastosowanie. Skarżący przez ponad 12 miesięcy pozostawał zwieszony w czynnościach służbowych, a jego powrotu do służby nie można pogodzić z interesem społecznym reprezentowanym przez interes służby. Nie jest rzeczą sądu administracyjnego ingerowanie w decyzje organów Służby Więziennej w sprawach szeroko rozumianego doboru kadry. Jeżeli organ powołuje się na ustawowe podstawy zwolnienia funkcjonariusza ze służby i przedstawia okoliczności uzasadniające to zwolnienie, to sąd administracyjny nie ma uprawnień do weryfikacji celowości podjętej przez organ decyzji. Sfera ta pozostaje w tych granicach uznania administracyjnego, która wyłączona jest spod kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne.

Z wyłożonych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 w zw. z 193 i 151 p.p.s.a. uchylił w całości wyrok WSA w Krakowie i oddalił skargę.

O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto na podstawie art. 203 pkt 2, art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, Dz. U. 2018 r. poz. 265 ze zm.