Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 829/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1 pkt 1, 2, 6, 10, art. 27 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 13 listopada 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Protokolant st. asystent sędziego Anna Łuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2015 roku sprawy ze skargi A Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...], nr [...]; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz strony skarżącej – A Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013. r., póz. 267 z późn. zm.) oraz art. 17 § 1, art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 z późn. zm.), dalej "u.p.e.a.", utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta [...] znak: [...] z dnia [...] r. uznające za nieuzasadnione zarzuty A. Spółki Akcyjnej w W. w sprawie postępowania egzekucyjnego.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:

Pismem z dnia 31 grudnia 2014 r., działając na podstawie art. 33 § 1 pkt 1, pkt 2, pkt 6 i pkt 10 u.p.e.a., zobowiązana spółka wniosła zarzuty w sprawie prowadzonego przez organ egzekucyjny - Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w W. - postępowania egzekucyjnego, na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] z dnia 16 grudnia 2014 r. obejmującego zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za 2009 r. Podniosła, iż: egzekucja została podjęta w zakresie nieistniejącego obowiązku, gdyż organ nie doręczył A. S.A. decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego za 2009 r.; ze względu na to, że decyzji pierwszoinstancyjnej nie doręczono oraz nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności, obowiązek wynikający ze wskazanej w tytule wykonawczym decyzji z dnia 15 grudnia 2014 r. nie był wymagalny; w sytuacji, w której nie doręczono ani nie nadano tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, egzekucja ustalonej w tej decyzji należności była niedopuszczalna; egzekucja została podjęta na podstawie tytułu wykonawczego, który nie spełnia wymagań określonych w art. 27 u.p.e.a. W uzasadnieniu doprecyzowano szczegółowo stawiane zarzuty.

Pismem z dnia 2 lutego 2015 r. Naczelnik Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w W. zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska co do zarzutów dłużnika odnośnie postępowania egzekucyjnego.

Prezydent Miasta [...] postanowieniem z dnia [...] r., wydanym na podstawie art. 34 § 1 i 2, w związku z art. 18 u.p.e.a., uznał za nieuzasadnione zarzuty zobowiązanej Spółki w sprawie postępowania egzekucyjnego. Wskazał, odnosząc się do przesłanki z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., iż podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w oparciu o ww. podstawę może być - wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. Podatnik podnosi w uzasadnieniu zarzutów nieistnienie obowiązku. Zgodnie z art. 4 ustawy - Ordynacja podatkowa: obowiązkiem podatkowym jest wynikająca z ustaw podatkowych nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w tych ustawach. Oznacza to, iż obowiązek podatkowy powstaje w warunkach przez prawo określonych, niezależnie od woli podmiotów temu obowiązkowi podlegających, czy też podmiotów ustawowo zobowiązanych do stosowania różnych środków jego realizacji. W świetle art. 6 ust. 1, 2, 5 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 849 ze zm.) obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku. Jeżeli okolicznością, od której jest uzależniony obowiązek podatkowy, jest istnienie budowli albo budynku lub ich części, obowiązek podatkowy powstaje z dniem 1 stycznia roku następującego po roku, w którym budowa została zakończona albo w którym rozpoczęto użytkowanie budowli albo budynku lub ich części przed ich ostatecznym wykończeniem. Obowiązek podatkowy wygasa z upływem miesiąca, w którym ustały okoliczności uzasadniające ten obowiązek.

Bez istnienia obowiązku podatkowego nie może powstać i istnieć zobowiązanie podatkowe. Zobowiązania podatkowe powstają z mocy prawa, na skutek zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania (art. 21 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej). Ma to miejsce w przypadku podatku od nieruchomości od osób prawnych. Organy podatkowe włączają się do procesu konkretyzacji obowiązku podatkowego zupełnie wyjątkowo, a mianowicie, gdy stwierdzą, że podatnik nie wykonuje swych obowiązków określonych przez prawo podatkowe lub wykonuje je nieprawidłowo. Wydawane wtedy deklaratoryjne decyzje podatkowe w trybie art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej nie tworzą nowych sytuacji w zakresie powstania stosunku prawnopodatkowego, lecz stwierdzają ich powstanie z mocy samego prawa, ze skutkiem ex tunc, czyli od momentu, w jakim dane zdarzenie prawne zaistniało. Zobowiązanie podatkowe nie powstaje w tych sytuacjach z momentem wydania i doręczenia takiej decyzji określającej zobowiązanie podatkowe, lecz z momentem, kiedy podatnik - zgodnie z przepisami ustawy podatkowej - powinien najpóźniej prawidłowo dokonać samoobliczenia należnego podatku.

Odnośnie zarzutów na podstawie art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. wierzyciel wskazał, iż w świetle ww. artykułu podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Podatnik podnosi brak wymagalności obowiązku. Zgodnie z art. 239e i 239a ustawy - Ordynacja podatkowa zasadą jest to, że wykonalne są decyzje ostateczne oraz decyzje nieostateczne opatrzone rygorem natychmiastowej wykonalności. Decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 15 grudnia 2014 r. w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r. (znak: [...]) - wbrew twierdzeniom strony - nadany został rygor natychmiastowej wykonalności postanowieniem z dnia 15 grudnia 2014 r.

Ponadto podatnik podnosząc zarzut braku wymagalności - zdaniem organu podatkowego - nie zaprzecza tym samym istnieniu obowiązku. Tak więc w momencie wszczęcia postępowania egzekucyjnego należności określone w decyzji z dnia 15 grudnia 2014 r. istniały i były wymagalne.

Odnośnie zarzutów na podstawie art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. wierzyciel wskazał, iż podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być w oparciu o ww. podstawę - niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego. W przepisie art. 33 § 1 pkt 6 cyt. ustawy chodzi o niedopuszczalność egzekucji ze względów formalnych, a nie merytorycznych. Zarzut oparty na tej podstawie mógłby być uzasadniony, gdyby np. właściwa była egzekucja sądowa a nie administracyjna, bądź dłużnik korzystał z immunitetu. Podstawą zarzutu może być również zastosowanie środka egzekucyjnego w ogóle nie przewidzianego w ustawie. O tym czy egzekucja jest dopuszczalna przesądza przepis prawa materialnego. Żaden z ww. przypadków nie ma miejsca w przedmiotowej sprawie. Odnośnie zarzutów na podstawie art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. wierzyciel wskazał, iż zgodnie z ww. artykułem - podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy. Błędne oznaczenie, zdaniem strony, iż egzekwowana należność jest wymagalna, powoduje, że wymóg określony w przepisie art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. nie został zrealizowany. W świetle wyjaśnień odnośnie braku wymagalności obowiązku, zawartych w pkt 2 postanowienia, przedmiotowy zarzut jest bezzasadny.

Na to postanowienie Spółka wniosła zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. Podniosła, iż wbrew stanowisku wierzyciela zarzuty egzekwowania obowiązku nieistniejącego, braku wymagalności oraz niedopuszczalności egzekucji nie mogły zostać uznane za nieuzasadnione, skoro decyzja, która stanowiła podstawę egzekucji nie została doręczona do dnia podjęcia egzekucji. Egzekucję podjęto w dniu 22 grudnia 2014 r. (na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego już w dniu 16 grudnia 2014 r.). Egzekucję podjęto zatem przed doręczeniem decyzji, co nastąpiło dopiero w dniu 30 grudnia 2014 r. Zgodnie zaś z art. 3 u.p.e.a. podstawą egzekucji jest decyzja, co oznacza, że brak - tj. jej niedoręczenie - czyni egzekucję bezpodstawną, a zatem niedopuszczalną. Oznacza również nieistnienie należności innej niż wykazana w deklaracji (tj. obowiązek nieistniejący) oraz brak wymagalności w zakresie zobowiązania wykraczającego poza kwotę zadeklarowaną (co wynika z art. 21 § 2 Ordynacji podatkowej). Zatem -- wbrew stanowisku wierzyciela -- czyniło to zasadnym zarzuty podniesione na podstawie art. 33 § 1 pkt 1, pkt 2 oraz pkt 6 u.p.e.a. Ten sam zarzut dotyczy egzekwowania należności przed doręczeniem postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. Zatem również to czyniło zasadnym zarzuty podniesione na podstawie art. 33 § 1 pkt 2 oraz pkt 6 u.p.e.a.

Ponadto zdaniem spółki, tytuł wykonawczy nie spełniał określonego w art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. wymogu wskazania "treści podlegającego egzekucji obowiązku, podstawy prawnej tego obowiązku oraz stwierdzenia, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenia jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek", gdyż błędnie określono, iż egzekwowany obowiązek jest wymagalny.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu powołało podstawy, na których można oprzeć zarzut w postępowaniu egzekucyjnym, określone w art. 33 § 1 u.p.e.a. Wskazało, iż stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie (§ 2 art. 34 u.p.e.a.). Wskazał określone w art. 27 § 1 u.p.e.a. nieodzowne elementy tytułu wykonawczego.

W ocenie organu postanowienie, uznające zarzuty zobowiązanego za nieuzasadnione, jest zasadne. Zarówno z pisma Spółki z dnia 31 grudnia 2014 r., jak i z zażalenia z dnia 7 kwietnia 2015 r. wynika, iż skarżąca zarzuca wierzycielowi wystawienie tytułu wykonawczego w dacie, kiedy nie doręczono jeszcze Spółce decyzji wymiarowej za 2009 r. oraz postanowienia o nałożeniu rygoru natychmiastowej wykonalności tejże decyzji (zarzuty nieistnienia obowiązku i braku wymagalności obowiązku - przesłanki z art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 2 u.p.e.a.). Spółka wskazuje, że doręczenie decyzji z dnia 15 grudnia 2014 r. nastąpiło w dniu 30 grudnia 2014 r., zaś egzekucję podjęto już w dniu 22 grudnia 2014 r. (kwestie powyższe nie są sporne i znajdują potwierdzenie w aktach sprawy).

W ocenie Kolegium Odwoławczego zarzuty Spółki są niezasadne. Dla możliwości wystawienia tytułu wykonawczego istotne bowiem jest to, czy w dacie jego wystawiania decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego (odnoszącej się do zobowiązania powstającego z mocy samego prawa) nałożono rygor natychmiastowej wykonalności. Kwestie zaś doręczenia decyzji i postanowienia o nałożeniu rygoru natychmiastowej wykonalności (które nastąpiło w dniu 30 grudnia 2014 r.) owszem odgrywają rolę dla ich skuteczności prawnej, ale nie mogą rzutować na dochodzenie zaległości podatkowych w drodze czynności egzekucyjnych. Inne rozumienie kwestii związanych z nałożeniem na decyzję rygoru natychmiastowej wykonalności i skuteczności tego rygoru z chwilą wydania postanowienia (a nie jego doręczenia) mijałoby się z celem, jakiemu ma służyć rygor natychmiastowej wykonalności, tj. egzekwowania należności z nieostatecznej decyzji podatkowej z uwagi na zbliżający się okres przedawnienia. W niniejszej sprawie rozumienie takie jest tym bardziej zasadne, że pełnomocnik Spółki celowo odebrał decyzję i postanowienie w ostatnim możliwym do odebrania dniu (podobnie jak to czyniono z innymi decyzjami organów podatkowych kierowanych do tejże Spółki), aby w ten sposób uniemożliwić organowi podatkowemu dochodzenie określonych należności podatkowych.

Organ powołał orzecznictwo NSA, zgodnie z którym przepisy Ordynacji podatkowej nie określają momentu, od którego obowiązuje rygor natychmiastowej wykonalności. Z istoty postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności wynika jednak, że decyzja, której ten rygor dotyczy jest "natychmiast wykonalna". Skutek w postaci "wykonalności" decyzji następuje zatem już w dniu wydania postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności, a nie w dniu jego doręczenia. Na ogólnej zasadzie wynikającej z art. 211 Ordynacji podatkowej w związku z art. 219 Ordynacji podatkowej oraz art. 218 Ordynacji podatkowej, której przepisy rozdziału 16a, działu IV Ordynacji podatkowej nie wyłączają ani nie ograniczają, postanowienie o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności doręcza się stronie na piśmie. Oznacza to między innymi, że organ podatkowy, który wydał postanowienie, jest nim związany od chwili jego doręczenia (art. 212 Ordynacji podatkowej). Jednakże to data wydania postanowienia jest miarodajna dla oceny jego zgodności z prawem. To, że postanowienie wydane w określonym dniu podlega doręczeniu oraz to, że z chwilą jego doręczenia stronie organ jest nim związany oznacza tyle tylko, że samo wydanie postanowienia w określonym dniu nie jest wystarczające dla jego skuteczności prawnej. Innymi słowy wydane w określonym dniu postanowienie wywiera skutek w postaci natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji już w dniu wydania, jeżeli spełnione zostaną dodatkowe warunki, w tym przede wszystkim warunek w postaci doręczenia postanowienia. Przyjęcie odmiennego stanowiska, tj. że skutek w postaci natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji powstaje w dacie doręczenia postanowienia prowadziłoby do nieracjonalnego wniosku, gdyż w przypadku zaistnienia przesłanki z art. 239b § l pkt 4 Ordynacji podatkowej organ podatkowy nie mógłby wydać postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności, z tego tylko powodu, że termin przedawnienia może upłynąć po wydaniu postanowienia a przed dniem doręczenia tego postanowienia stronie.

Zatem w ocenie organu, w dniu wystawiania tytułu wykonawczego, tj. 16 grudnia 2014 r., zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji organu podatkowego z dnia 15 grudnia 2014 r., objęte tym tytułem, istniało i było wymagalne. W świetle wskazanych wyżej okoliczności związanych z wydaniem decyzji określającej i postanowienia o nadaniu jej rygoru natychmiastowej wykonalności przed wystawieniem tytułu wykonawczego, nie można twierdzić, że egzekucja administracyjna była niedopuszczalna (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.). Niezasadny jest również zarzut zobowiązanej Spółki odnośnie niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów wynikających z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. (zarzut art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a.). Zarzuty odnośnie niekompletności tytułu wykonawczego organ również uznał za niezasadne. Wystawiony tytuł wykonawczy o numerze [...] z dnia 16 grudnia 2014 r. poprzez wskazanie kwot należności wynikających z decyzji z dnia 15 grudnia 2014 r. zawierał określone w art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. wymogi.

Na powyższe postanowienie Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wnosząc o jego uchylenie oraz uchylenie poprzedzającego je postanowienia Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] a także o zwrot kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 33 § 1 pkt 1, pkt 2 i pkt 6 u.p.e.a. przez nieuznanie zarzutów nieistnienia obowiązku, braku wymagalności oraz niedopuszczalności egzekucji w sytuacji, w której do dnia wszczęcia egzekucji administracyjnej nie doręczono ani decyzji określającej, ani postanowienia o nadaniu decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności oraz art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. przez uznanie za bezzasadny zarzut nieprawidłowo sporządzonego tytułu wykonawczego w sytuacji, w której błędnie w nim wskazano, że egzekwowany obowiązek jest wymagalny.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując wyrażone w zaskarżonym postanowieniu stanowisko odnośnie zarzutów zobowiązanego co do prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz.270), dalej p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W rozpoznawanej sprawie organy administracji naruszyły przepisy postępowania co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z treścią art.33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2014r. poz.1619 z późn. zm.), dalej u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

W myśl art.34 § 1 wymienionej ustawy zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W przypadku, o którym mowa w art. 33 § 2, stanowiska wierzyciela nie wymaga się.

W niniejszej sprawie przedmiotem postępowania jest stanowisko wierzyciela w przedmiocie zarzutów zgłoszonych przez stronę skarżącą. Stan faktyczny w rozpoznawanej sprawie nie jest sporny. Wobec strony skarżącej egzekwowana jest kwota podatku od nieruchomości za 2009r. Decyzją z dnia 15 grudnia 2014r. Prezydent Miasta [...] określił kwotę podatku wobec A. S.A w W. i tego samego dnia wydał postanowienie o nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Oba akty z 15 grudnia 2014r. zostały doręczone stronie skarżącej w dniu 30 grudnia 2014r. W dniu 16 grudnia 2014r. na podstawie decyzji z 15 grudnia 2014r. Prezydent [...] wystawił tytuł wykonawczy nr [...], który skierował do egzekucji do Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w W. W dniu 22 grudnia 2014r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego strony skarżącej w Banku Handlowym w W. (dłużnik zajętej wierzytelności otrzymał zawiadomienie w dniu 23 grudnia 2014r.), zaś zajęcie zrealizowano w dniu 30 grudnia 2014r. Tytuł wykonawczy został doręczony stronie skarżącej w dniu 23 grudnia 2014r.

Zasadnicze znaczenie w niniejszej prawie miała kwestia czy dopuszczalne było prowadzenie postępowania egzekucyjnego przed doręczeniem stronie decyzji na podstawie której wystawiono tytuł wykonawczy.

Zgodnie z treścią art.3 u.p.e.a. egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art.2 ustawy gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów. Wymieniony przepis wyraźnie stanowi, że obowiązek podlega egzekucji gdy wynika z decyzji bądź postanowienia odpowiedniego organu.

W myśl zaś art.212 Ordynacji podatkowej organ podatkowy, który wydal decyzję jest nią związany od chwili jej doręczenia. Wymieniony przepis ustanawia jedną z ważniejszych konstrukcji prawnych dotyczących wprowadzenia decyzji do obrotu prawnego. Decyzja wywołuje skutki prawne nie z chwilą jej sporządzenia, podpisania i opatrzenia datą lecz dopiero z datą jej doręczenia. Z tym dniem wiąże ona organ, który ją wydał a stronie (podatnikowi) wskazuje sposób określenia jego praw i obowiązków. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że dopóki decyzja nie zostanie skutecznie doręczona stronie nie wchodzi ona do obrotu prawnego oraz że skuteczne prawnie doręczenie wywołuje skutki prawne wynikające z obowiązujących przepisów (por. wyrok WSA w Gliwicach z 4 października 2012r. w spr. I SA/Gl 1706/11). Sam fakt podpisania decyzji i wydania jej przez organ podatkowy jest czynnością niezbędną gdyż przewidzianą przez prawo lecz samo nie wywołuje skutków prawnych. Skutki wywołuje dopiero doręczenie decyzji. Dopiero zatem od daty doręczenia decyzja załatwia indywidualną sprawę podatnika i tylko wówczas można ją w ogóle wykonywać. W doktrynie i w orzecznictwie wskazuje się, że decyzja niedoręczona stronie jest decyzją nieistniejącą (por. B.Adamiak i inni – Ordynacja podatkowa Komentarz Wrocław 2006r./ str.787-788, S.Babiarz i inni Ordynacja podatkowa Komentarz Warszawa 2009r. str.785, wyrok NSA z 13 marca 2000r., w spr. V SA 821/99, wyrok WSA w Warszawie z 9 maja 2005r. w spr. VI SA/Wa 246/04).

W rozpoznawanej sprawie decyzja określająca kwotę podatku od nieruchomości za 2009r. wraz z postanowieniem o nadaniu jej rygoru natychmiastowej wykonalności zostały doręczone stronie skarżącej w dniu 30 grudnia 2014r. Z tym dniem zatem decyzja ta weszła do obrotu prawnego i zaczęła wywoływać skutki prawne. Dopiero więc po dniu 30 grudnia 2014r. można było przystąpić do jej wykonywania. Tymczasem Prezydent [...] na podstawie tej decyzji wystawił tytuł wykonawczy już w dniu 16 grudnia 2014r. wpisując w pozycji 5 pkt.4 i 5 datę i numer decyzji z 15 grudnia 2014r. Wystawienie tytułu wykonawczego nastąpiło zatem przed wprowadzaniem decyzji wymiarowej do obrotu prawnego. Również w tym samym dniu (tzn. 16 grudnia 2014r.) wierzyciel skierował tytuł wykonawczy do wykonania do organu egzekucyjnego, który w dniu 22 grudnia 2014r. dokonał zajęcia rachunku bankowego zaś zajęcie zostało zrealizowane w dniu 30 grudnia 2014r. Wszystkie te czynności miały miejsce przez doręczeniem decyzji wymiarowej stronie skarżącej. W istocie egzekucja obowiązku podatkowego była prowadzona przez doręczeniem spółce decyzji wymiarowej. W ocenie sądu wykonywanie decyzji przed jej doręczeniem zobowiązanemu jest niedopuszczalne. Dopiero bowiem z chwilą doręczenia decyzji stronie wchodzi ona do obrotu prawnego i wywołuje określone skutki prawne. Nie można zatem przystąpić do jej wykonywania zanim nie wejdzie ona do obrotu prawnego.

Pogląd, że dopiero po doręczeniu stronie decyzji podatkowej można przystąpić do jej wykonywania wyraził WSA w Gliwicach w wyroku z 4 października 2012r. w spr. I SA/Gl 924/11, WSA w Lublinie w wyroku z 29 kwietnia 2015r. w spr. SA/Lu 1299/14, WSA w Krakowie w wyroku z 26 sierpnia 2015r. w spr. I SA/Kr 1094/15 i WSA w Gdańsku w wyroku z 18 marca 2015r. w spr. I SA/Gd 23/15. W każdej z wymienionych spraw stan faktyczny był nieco odmienny od tego jaki występuje w niniejszej sprawie. Stanowisko wymienionych sądów jest jednak zgodne co do faktu, że najpierw decyzja wymiarowa musi zostać skutecznie doręczona stronie aby można skierować ją do wykonania. Sąd w obecnym składzie podzielił pogląd wyrażony w wymienionych orzeczeniach.

Sądowi znany jest pogląd powszechnie przyjęty w orzecznictwie sądów administracyjnych, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie może być weryfikowana kwestia prawidłowości doręczenia decyzji podatkowej. W niniejszej sprawie nie jest jednak weryfikowana prawidłowość doręczenia stronie decyzji z 15 grudnia 2014r. lecz to, że przed jej doręczeniem wierzyciel na jej podstawie wystawił tytuł wykonawczy a następnie przestąpił do jej wykonania. W rzeczywistości przystąpiono do egzekucji obowiązku określonego w decyzji przed jej wprowadzaniem do obrotu prawnego.

W zaskarżonej decyzji podniesiono, że możliwe było wystawienie tytułu wykonawczego gdyż decyzji wymiarowej nadano rygor natychmiastowej wykonalności zaś skutek nadania takiego rygoru następuje w chwili wydania postanowienia w tym przedmiocie a nie z chwilą doręczenia tego postanowienia. Organ odwoławczy powołał się w tej kwestii na pogląd wyrażony w wyroku NSA z 12 marca 2014r. w spr. I FSK 523/13. Sąd w obecnym składzie podziela pogląd wyrażony w wymienionym orzeczeniu lecz należy podkreślić, iż w niniejszej sprawie nie chodzi o to od kiedy jest skuteczne nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności lecz o doręczenie decyzji wymiarowej na podstawie której wystawiono tytuł wykonawczy. Jak już była o tym mowa w we wcześniejszych rozważaniach niedopuszczalna jest sytuacja aby jeszcze przed wprowadzaniem decyzji wymiarowej do obrotu prawnego wierzyciel na podstawie takiej decyzji wystawiał tytuł wykonawczy a następnie skierował ją do wykonania. W ocenie sądu nie do zaakceptowania jest sytuacja aby doręczenie decyzji wymiarowej następowało po wszczęciu postępowania egzekucyjnego i zastosowaniu środka egzekucyjnego a taki przypadek miał miejsce w rozpoznawanej sprawie.

W uzasadnieniu decyzji organu I instancji podniesiono, że zobowiązanie w podatku od nieruchomości w stosunku do strony skarżącej powstaje z mocy prawa. W ocenie organu decyzja określająca wysokość tego zobowiązania ma jedynie charakter deklaratoryjny gdyż zobowiązanie istnieje na podstawie ustawy. Należy jednak zaznaczyć, że niniejsza sprawa dotyczy postępowania egzekucyjnego zaś w myśl art.27 § 1 pkt.3 u.p.e.a. w tytule wykonawczym należy wskazać podstawę prawną egzekwowanego obowiązku a więc oznacza to, że należy podać akt prawny – gdy podstawą egzekucji jest przepis z którego wynikają określone obowiązki lub gdy egzekwowany obowiązek wynika z decyzji administracyjnej konieczne jest podanie tej decyzji. W niniejszej sprawie w tytule wykonawczym z 16 grudnia 2014r jako podstawę prawną egzekwowanego obowiązku wskazano decyzję Prezydenta [...] z 15 grudnia 2014r. nr [...]. W tytule wpisano zatem decyzję niedoręczoną stronie a więc nieistniejącą w obrocie prawnym. Egzekucja została zatem wszczęta i prowadzona na podstawie decyzji, która nie została wprowadzona do obrotu prawnego. Nie ulega zatem wątpliwości, że doszło do naruszenia przez organ art.27 § 1 pkt.3 w związku z art.33 § 1 pkt.10 u.p.e.a.

Odnośnie kwestii podniesionej w zaskarżonej decyzji, iż pełnomocnik spółki celowo opóźniał się z odebraniem przesyłki zawierającej decyzję wymiarową oraz postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności i uczynił to dopiero 30 grudnia 2014r., to pozostaje to poza zakresem rozważań sądu w niniejszej sprawie.

W ocenie sądu uzasadnione są zarzuty strony skarżącej, o których mowa w art.33 § 1 plt.1,2 i 10 u.p.e.a. W sytuacji gdy egzekucja prowadzona była na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w oparciu o decyzję, która nie weszła do obrotu prawnego czyli decyzję nieistniejącą to można mówić zarówno o nieistnieniu obowiązku podatkowego jak i braku wymagalności tego obowiązku. Tytuł wykonawczy nie spełniał także wymogów określonych w art.27 § 1 pkt.3 u.p.e.a. gdyż wpisano w nim jako podstawę prawną decyzję, która nie weszła do obrotu prawnego czyli decyzję nieistniejącą.

Nieuzasadniony jest zarzut strony skarżącej, o którym mowa w art.33 § 1 pkt.6 u.p.e.a. a mianowicie niedopuszczalności egzekucji z powodu niedoręczenia decyzji wymiarowej z 15 grudnia 2014r.

Niedopuszczalność egzekucji w rozumieniu wymienionego przepisu musi wynikać z przepisów prawa wyłączających możliwość przymusowej realizacji danego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej. Może to być powodowane przesłankami natury podmiotowej jak i przedmiotowej. Podatki od nieruchomości podlegają egzekucji administracyjnej. W związku z czym zarzut o którym mowa w art.33 § 1 pkt.6 u.p.e.a nie zasługuje na uwzględnienie.

Reasumując sąd uznał, że skarga jest uzasadniona. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że Prezydent [...] po wydaniu decyzji podatkowej a przed jej doręczeniem stronie wystawił tytuł wykonawczy a następnie sprawę skierował do egzekucji. W istocie przystąpiono do wykonania decyzji podatkowej i prowadzono postępowanie egzekucyjne przed wprowadzaniem decyzji do obrotu prawnego co, w ocenie sądu, jest niedopuszczalne. Uzasadnione są zatem zarzuty, o których mowa w art.33 § 1 pkt.1,2 i 10 u.p.e.a. Mając to na uwadze, na podstawie art.145 § 1 pkt.1 c.) p.p.s.a., sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta [...] z [...]r.

Z uwagi na uwzględnienie skargi, na podstawie art.200 p.p.s.a, sąd zasądził od organu administracji na rzecz strony skarżącej kwotę 357 zł tytułem zwrotu kosztów postepowania.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny uwzględnić rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu. Należy dokonać ponownie analizy całego zebranego materiału dowodowego a następnie wydać rozstrzygnięcie w sprawie.

bg