Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 769/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-09-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2,3a
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 769/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 września 2009 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Beata Cieloch, Sędzia: WSA Ewa Długosz - Ślusarczyk (spr.), Sędzia: WSA Maja Chodacka, Protokolant: Julia Kamieniarz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2009 r., sprawy ze skargi A. P., na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 3 marca 2009 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji


UZASADNIENIE

Sygnatura akt: I SA/Kr 769/09

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2008 roku nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił A. P. umorzenia należności z tytułu odsetek od składek na ubezpieczenie zdrowotne za osobę prowadzącą działalność gospodarczą za okres listopada 2001-paźzdiernik 2003 roku, podając w uzasadnieniu, iż na obecnym etapie nie zostały spełnione przesłanki z art. 28 ust. 2 lub 3a ustawy z dnia 13 października 1998 roku O systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137 poz. 887 ze zm.) w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku (Dz.u. Nr 141, poz. 1365.). Organ ustalił bowiem, iż nie zachodzą przesłanki do całkowitej nieściągalności składek, ponieważ A. P. m.in. pobiera rentę, prowadzi działalność gospodarczą, nie jest trwale niezdolny do pracy, nie korzysta z opieki społecznej, jest właścicielem działek w K., a jego żona ma możliwość zarobkowania. Ubezpieczony nie wykazał natomiast, aby zapłata składek pociągałaby dolegliwe skutki zagrażające jego egzystencji. Oprócz tego, zdaniem organu, z uwagi na uznaniowy charakter tego rodzaju decyzji nawet przy spełnieniu przesłanek ustawowych koniecznych do umorzenia i tak decyzja w tym względzie może być odmowna.

We wniosku z dnia [...] sierpnia 2008 roku o ponowne rozpatrzenie przedmiotowej sprawy A. P. ponownie domagał się umorzenia omawianych zaległości, podnosząc dotychczasową argumentację. Zakwestionował również wysokość zaległych składek, stwierdzając , iż część ich już zapłacił.

Decyzją z dnia 3 marca 2009 roku nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ponownie odmówił A. P. umorzenia w/w należności., powielając dotychczasową argumentację. Dodał także, iż w ramach postępowania wyjaśniającego ustalono, iż wykazywane przez ubezpieczonego składki, które miały zostać zapłacone, nigdy nie wpłynęły na konto ZUS. Poza tym w postępowaniu o umorzenie zaległości składkowych, kwestia ich wysokości pozostaje całkowicie obojętna. Wreszcie organ zaznaczył, że istnieje możliwość rozłożenia na raty rozważanych odsetek, których wysokość uwzględniać będzie zdolności płatnicze dłużnika, tak aby systematycznie spłacał on raty, a jednocześnie posiadał odpowiednie środki do zaspokojenia potrzeb życiowych.

W skardze z dnia [...] marca 2009 roku A. P. domagał się uchylenia w/w decyzji, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Podkreślił również, że nadal nie rozumie wysokości obciążających go zaległości na rzecz ZUS, których dodatkowo postanie nie nastąpiło z jego winy.

W dopowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie, stwierdzając iż w omawianym przypadku nie zostały spełnione warunki co do art. 28 ust. 2 (całkowita nieściągalność składek) lub ust. 3a ustawy O systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 roku (zapłata składek pociągałaby dolegliwe skutki zagrażające egzystencji ubezpieczonego). Organ uznał również, iż analiza materiału dowodowego nie daje podstaw do przyjęcia, że kłopoty finansowe skarżącego mają charakter trwały. Wreszcie zaznaczył, że nawet przy spełnieniu przesłanek ustawowych koniecznych do umorzenie składek i tak decyzja organu z uwagi na interes ogólnospołecznych może być negatywna, gdyż w tego rodzaju rozstrzygnięciach organ dysponuje tzw. "luzem decyzyjnym", mieszczącym się w konstrukcji "uznania administracyjnego-.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, jakkolwiek nie z powodów w niej podniesionych.

Na wstępie zaznaczyć należy, iż, co podkreśla również organ administracyjny, decyzja w sprawie umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne lub zdrowotne ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ po wszechstronnej analizie zaistniałego stanu faktycznego, która winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu, ma prawo podjąć negatywną w skutkach dla strony decyzję, pomimo, że ustawowe przesłanki dla zastosowania danej instytucji (np. właśnie umorzenie należności składkowych) w danym przypadku wystąpiły. Nie jest jednak przy tym zwolniony po pierwsze, z prawidłowego ustalenia wszystkich istotnych dla podjęcia decyzji okoliczności faktycznych. Po drugie, z określenia, czy i ewentualnie która wskazana przez przepis prawny przesłanka wystąpiła. Po trzecie, dlaczego chociaż spełnione zostały warunki ustawowe, organ nie znalazł podstaw do zastosowania tej instytucji (tak też m.in.: WSA w Warszawie w wyroku z dnia 20 września 2006 roku, III SA/Wa 1163/2006, LexPolonica nr 413723, WSA W Warszawie w wyroku z dnia 4 marca 2008 roku V SA/Wa 2841/2007 LexPolonica nr 1991756, WSA w Warszawie wyroku z dnia 21 maja 2008 roku V SA/Wa 2633/2007 LexPolonica nr 1985796, WSA w Warszawie w wyroku z dnia 21 maja 2008 roku V SA/Wa 681/2008 LexPolonica nr 1985797).

Nie wszystkie wyżej wspomniane warunki zostały, w opinii Sądu, przez organ wypełnione. Zauważyć bowiem należy, że w niniejszej sprawie nie została spełniona ani pierwsza ani druga z powołanych przesłanek. W świetle bowiem przyjętego orzecznictwa (vide także w/w wyroki), a nadto Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 kwietnia 2008 roku V SA/Wa 2831/2007

LexPolonica nr 1991683, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 maja 2008 roku V SA/Wa 504/2008 LexPolonica nr 1985781) badanie wymogów z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku polega przede wszystkim na zestawieniu osiąganych przez wnioskodawcę dochodów i możliwości ich uzyskania z koniecznymi dla niego i jego rodziny comiesięcznymi wydatkami. Tej drugiej części właśnie organ zasadniczo nie zbadał. Brak w aktach wystarczających informacji, dotyczących comiesięcznych wydatków skarżącego na utrzymanie siebie i rodziny. Udokumentowanie tylko kosztów leczenia oraz faktu posiadania kredytu nie jest wystarczające dla oceny ich poziomu. Organ nie przeprowadził nadto w tym aspekcie żadnego postępowania wyjaśniającego. Nie mógł zatem rzetelnie ustalić również, czy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Danych co do tych ostatnich po prostu nie miał. Organ skupił się zaś głównie na perspektywach płatniczych skarżącego. Te jednakże ,zdaniem Sądu nie dają pełnego obrazu sytuacji finansowej A. P. Tym samym naruszone zostały postanowienia art. 7 i 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 30, poz. 168 ze zm.), na mocy których organ zobligowany jest do podejmowania niezbędnych kroków do wyjaśnienia stanu faktycznego, a także wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Złamana została nadto zasada art. 11 powołanej ustawy, gdyż brak w/w zestawienia spowodował nieczytelność decyzji oraz naruszenie zasady przekonywania.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy powinny dokonać konfrontacji dochodów osiąganych przez A. P. i innych członków pozostających w gospodarstwie domowym z koniecznymi wydatkami na ich utrzymanie.

Odnosząc się zaś do zarzutów A. P. wskazać trzeba, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające (czyli sprawdzenie na koncie ZUS oraz próba uzyskania wyjaśnień od pośrednika) w zakresie zapłaty części zadłużenia nie potwierdziło stanowiska skarżącego. Skoro więc środki pieniężne nie zostały przekazane na konto ZUS, nie można było przyjąć skutecznej spłaty omawianej zaległości. Co więcej, jak również zaznacza organ, kwestionowanie wysokości powstałego zadłużenia na etapie rozpoznawania wniosku o jej umorzenie jest zupełnie bezprzedmiotowe, gdyż organ w ogóle poprawności kwoty długu w tym postępowaniu nie powinien badać. Ta kwestia może być natomiast przedmiotem innego postępowania. Dalej nie znalazły również pokrycia wywody skarżącego, dotyczące prawa własności nieruchomości w Krakowie. Pismo z ewidencji gruntów jednoznacznie przeczy bowiem tezom A. P., który ponadto nie przedłożył żadnego w tym względzie dowodu (np. umowy sprzedaży lub aktu własności na rzecz rodziców). W końcu irrelewantne są również argumenty w zakresie niezawinionego spowodowania rozważanej zaległości na rzecz ZUS, ponieważ ta kwestia w postępowaniu o umorzenie należności składkowych, jako że nie mieści się w katalogu prawem przewidzianych przesłanek, pozostaje bez znaczenia.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 ust. 1 pkt. 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm) orzekł jak w sentencji wyroku.

.