Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt SA/Bd 2941/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2004-02-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 618  Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 46 poz 543
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędziowie Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Asesor WSA Ireneusz Fornalik (spr.) Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. M., R. L., A. C., M. M. na decyzję Wojewody K.-P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty B. z dnia [...] nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Starosta B. na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art.136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zmianami ) oraz art. 104 k.p.a. odmówił B. M., A. C., R. L. i M. M. zwrotu przejętej zarządzeniem Nr [...] Naczelnika Gminy w B. B. z dnia [...] w sprawie ustalenia granic terenów budowlanych przejmowanych na własność Państwa na cele budownictwa mieszkaniowego we wsi B. B. - od J. i B. M. działki nr [...] o pow. 0.0164 ha zapisanej w księdze wieczystej KW [...] ( stanowiącej obecnie część działki ozn. w ewidencji gruntów numerem [...] o pow. 0,1582 zapisanej w księdze wieczystej KW [...], stanowiącej własność Gminy B. B. )

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż decyzją z dnia [...] znak [...] Naczelnik Gminy B. B. ustalił odszkodowanie za przejęte grunty na własność Państwa na cele budownictwa mieszkaniowego dla J. i B. M. Postanowieniem Sądu Rejonowego w B. z dnia [...], sygn. akt [...] spadek po J. M. z ustawy nabyli: żona B. M. oraz dzieci M. M., A. M. i R. M., którzy to w dniu 7 lipca 2001 r. wystąpili o zwrot nieruchomości o powierzchni 0,0164 ha uzasadniając wniosek tym, że cel przymusowego przejęcia do chwili obecnej nie został zrealizowany i ich zdaniem zachodzi podstawa do zwrotu gruntu poprzednim właścicielom. Z akt sprawy wynika, że dawna działka nr [...] o pow. 0,0164 ha zapisana w Kw [...] położona w B. B. stanowi obecnie część działki oznaczonej nr [...] o pow. 0,1582 ha zapisanej w kw [...] w której jako właściciel figuruje Gmina B. B., a działka ta w ewidencji gruntów oznaczona jest jako droga.

Ponadto jak wynika z mapy terenów budowlanych do przejęcia na Skarb Państwa sporządzonej w 1982 r., na podstawie szczegółowego planu zagospodarowania terenów budowlanych zatwierdzonego uchwałą Gminnej Rady Narodowej Nr 51/76 z dnia 29.12.1976 r. - obejmowała ona również dawną działkę nr [...] i przedstawiona była jako połączenie dawnej działki nr [...] - dawnej ulicy [...] ( obecnie [...] ) z dawną działką nr [...] ( obecnie część działki [...] - ulicą [...] ), w tym czasie dawna działka nr [...] wchodziła w skład działki nr [...], a zatem w dacie przejęcia dawna działka nr [...] przeznaczona była pod "ulicę ruchu wolnego". Fakt braku jej wyasfaltowania nie przeszkadza w wykorzystaniu jej jako ulicy - drogi.

W odwołaniu skierowanym do Wojewody K. - P., B. M., R. L., A. C. i M. M. wskazali, że cel przejęcia nieruchomości nie został dotychczas zrealizowany, co uzasadnia żądanie jej zwrotu. Twierdzenie, że wywłaszczona działka stanowi drogę nie jest zgodna ze stanem faktycznym, bowiem nigdy nie ustalono, że zbieg ulicy [...] z prostopadłą do niej ulicą [...] ma mieć kształt trójkąta porośniętego trawą. Brak wykorzystania nieruchomości przez długi okres, brak decyzji administracyjnej konkretyzującej, co do przedmiotu i terminu zamierzenia inwestycyjnego na tym terenie oznacza, że nieruchomość jest zbędna na cel na jaki została nabyta ( plan zagospodarowania przestrzennego nie może przesądzać o niezbędności nieruchomości ).

Wojewoda K. - P. po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji przyjmując, że zgromadzone w sprawie materiały tj. szczegółowy plan zagospodarowania terenów budowlanych zatwierdzony uchwałą Gminnej Rady Narodowej nr 51/76 z dnia 29.12.1976 r. oraz mapa terenów budowlanych przejmowanych na rzecz Skarbu Państwa jednoznacznie dowodzą, że przedmiotowa nieruchomość przeznaczona była pod ulicę ruchu wolnego. Cel ten został zrealizowany, co potwierdziły oględziny terenu przeprowadzone w dniu 11.04.2003 r.

Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnieśli B. M., R. L., A. C. i M. M. domagając się jej uchylenia i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji, wskazując na sprzeczność ustaleń przyjętych za podstawę decyzji ze stanem faktycznym, a tym samym obrazę art. 136 i 137 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Od momentu przejęcia nieruchomości zdaniem skarżących nowy właściciel nie objawił w żaden sposób swoich zamierzeń., a zwłaszcza by został zrealizowany cel, na który wywłaszczono nieruchomość.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda K. - P. wniósł o jej oddalenie podnosząc argumentację przytoczoną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Jak trafnie zauważa się w zaskarżonej decyzji, do jej wydania w przedmiocie zwrotu nieruchomości miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. Nr 115, poz. 741 ze zmianami ). Zgodnie z powołaną ustawą, poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli - stosownie do przepisu art. 137 cytowanej ustawy - stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Obowiązująca ustawa w dacie wydania kwestionowanej przez skarżących decyzji stanowiła w rozumieniu art. 137 cytowanej ustawy, iż nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacja tego celu albo utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany.

Działka nr [...] ( obecnie stanowiąca część działki ozn. w ewidencji gruntów numerem [...] o powierzchni 0.1582 ) należąca do J. i B. M., została przejęta na własność Państwa w trybie przepisów ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarze wsi ( Dz. U. z 1969 r. Nr 27, poz. 216 ).

Cel wywłaszczenia tej nieruchomości można więc ustalić jedynie w oparciu o postanowienia Zarządzenia Naczelnika Gminy w B. B. z dnia [...] ( opublikowanego w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. Nr 3, poz.52 ) w którym ustalono tereny budownictwa mieszkaniowego we wsi B. B.

W toku trwającego obecnie postępowania administracyjnego przeprowadzono oględziny terenu w dniu 11.04.2003 r., gdzie stwierdzono, że przedmiotowa działka stanowi obecnie część ulicy - drogi gruntowej, nie wybetonowanej .

Niewątpliwie więc od chwili przejęcia działki na własność Państwa w 1983 r., nawet przy uwzględnieniu szczegółowego planu zagospodarowania terenów budowlanych wskazującego, że przedmiotowa nieruchomość przeznaczona była pod ulicę ruchu wolnego, inwestor nie poczynił żadnych prac, by zrealizowany został cel wywłaszczenia, a więc budowa drogi.

Wystąpienie jednej z przesłanek zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nakazuje organowi administracji uznać tę nieruchomość za zbędną, a to oznacza możliwość jej zwrotu. O zbędności nieruchomości przesądza art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a nie wyłącznie ocena dokonana przez organ, oparta na ustaleniach, wynikających w zasadzie z oceny stanu faktycznego, w jakim znajdowała się nieruchomość w dniu złożenia wniosku o jej zwrot. W związku z tym na organie administracji, rozpatrującym wniosek o zwrot nieruchomości ciąży obowiązek ustalenia, czy występują przesłanki określone w art. 137 ust. 1 pkt 1 albo 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ponieważ w sprawie chodzi wyłącznie o zbędność w rozumieniu art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy, rozstrzygnięcie o odmowie zwrotu nieruchomości powinno być poprzedzone ustaleniem, iż na wywłaszczonej (przejętej) nieruchomości w ciągu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu (zarządzenie o przejęciu) stała się ostateczna, rozpoczęto prace związane z realizacją celu wywłaszczenia (przejęcia). Dopiero takie stwierdzenie uprawnia organ orzekający do podjęcia decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości. W decyzjach administracyjnych obu instancji brak takich ustaleń, są natomiast ogólnikowe stwierdzenia typu "nieruchomość przeznaczona była pod ulicę ruchu wolnego i cel został zrealizowany" lub inne, które w zasadzie zaprzeczają jej istnieniu, np. " działka stanowi obecnie część ulicy - drogi gruntowej, na której widać ślady kół jeżdżących po tym terenie samochodów".

W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja zostały podjęte z istotnym dla wyniku sprawy naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ) prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.