Wyrok NSA oz. we Wrocławiu, sygn. akt SA/Wr 1795/93
NSA oz. we Wrocławiu
Data orzeczenia: 1994-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Działalność gospodarcza
Powołane przepisy: article: art. 175 par. 1
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
article: art. 39 ust. 1
journal: Dz.U. 1991 nr 18 poz. 80
law: Obwieszczenie Ministra Przemysłu z dnia 22 lutego 1991 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych.
article: art. 21 ust. 1 pkt. 3
journal: Dz.U. 1991 nr 80 poz. 350
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Teza: 1. Zwrócenie się przez podatnika do płatnika z wezwaniem o podanie podstawy prawnej naliczenia i potrącenia zaliczki nie może być traktowane jako żądanie wniesione w trybie art. 175 par. 1 Kpa.

2. Odprawa otrzymana na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych /Dz.U. 1991 nr 18 poz. 80/ nie jest odszkodowaniem, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych i nie korzysta ze zwolnienia od tego podatku.

TEZY

1. Zwrócenie się przez podatnika do płatnika z wezwaniem o podanie podstawy prawnej naliczenia i potrącenia zaliczki nie może być traktowane jako żądanie wniesione w trybie art. 175 par. 1 Kpa.

2. Odprawa otrzymana na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych /Dz.U. 1991 nr 18 poz. 80/ nie jest odszkodowaniem, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych i nie korzysta ze zwolnienia od tego podatku.


SENTENCJA

oddala skargę.


UZASADNIENIE

Urząd Skarbowy na podstawie art. 104 i art. 175 Kpa oraz art. 9 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. /Dz.U. nr 80 poz. 350 ze zm./ stwierdził prawidłowość naliczenia i pobrania podatku dochodowego od osób fizycznych od wypłaconej odprawy R.J.

W uzasadnieniu podano, iż zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody z wyjątkiem wymienionych w ustawie jako zwolnione zgodnie z art. 21. Otrzymana odprawa została naliczona na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych /Dz.U. 1991 nr 18 poz. 80 ze zm./ i nie ma charakteru odszkodowania, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3.

Izba Skarbowa uchyliła zaskarżoną decyzję w całości i umorzyła postępowanie I instancji, objęte tą decyzją.

W uzasadnieniu podano, iż odprawa została wypłacona 6.2.1993 r., a żądanie o uznanie nieistnienia obowiązku podatkowego oraz o zwrot pobranej zaliczki wniesione zostało 7.4.1993 r., a więc po upływie 1 miesiąca od dnia pobrania podatku przez płatnika /termin określony w art. 175 par. 1 Kpa/. Dlatego też utracone zostało prawo weryfikacji czynności płatnika, a podjęte postępowanie przez organ I instancji stało się bezprzedmiotowe.

Skargę na powyższą decyzję złożył R.J. Zarzucił, iż wydane decyzje są niezgodne z prawem. Domagał się uchylenia wydanych decyzji i wydania orzeczenia uznającego nieistnienie obowiązku podatkowego oraz nakazania zwrotu bezprawnie pobranej kwoty wraz z odsetkami od 6.2.1993 r.

W uzasadnieniu skarżący podał, iż przytoczone przepisy co do uchybienia terminowi z art. 175 par. 1 Kpa oraz objęcia odprawy podatkiem dochodowym nie mają do niego zastosowania. Uznał, iż ma do niego zastosowanie przepis art. 175 par. 2 Kpa, a więc termin jednego roku od dnia pobrania podatku. Nie uchybił więc terminowi do żądania zwrotu. Otrzymana odprawa stanowi odszkodowanie i zwolniona jest od podatku dochodowego. Pobrany podatek jest niezgodny z prawem i winien być skarżącemu zwrócony.

Organ II instancji wniósł o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 175 par. 1 Kpa, jeżeli obliczenie i pobranie podatku odbywa się za pośrednictwem płatnika a podatnik kwestionuje obliczenie bądź istnienie obowiązku podatkowego, może on w terminie jednego miesiąca od dnia pobrania podatku przez płatnika wystąpić do organu podatkowego z żądaniem sprostowania obliczenia podatku bądź uznania nieistnienia obowiązku podatkowego, oraz o zwrot niesłusznie pobranej kwoty. Od decyzji organu podatkowego służy odwołanie.

Bezsporne jest, iż skarżący jako podatnik pobrał odprawę 6.2.1993 r. Obliczenie i pobranie podatku odbyło się za pośrednictwem płatnika. Kwestionując istnienie obowiązku podatkowego od uzyskanego przychodu z tytułu wypłaconej odprawy, podatnik zwrócił się do organu podatkowego z żądaniem zwrotu pobranej na podatek dochodowy zaliczki 7.4.1993 r. Uchybił zatem termin określony w wyżej cytowanym przepisie. Oznacza to, że utracił prawo do zweryfikowania czynności płatnika, a dokonane obliczenie i pobranie zaliczki na podatek dochodowy stało się czynnością o skutkach ostatecznych.

Trafnie zatem organ II instancji w świetle powyższego uznał, że postępowanie zmierzające do rozstrzygnięcia kwestii istnienia bądź nieistnienia obowiązku podatkowego oraz zwrotu pobranej zaliczki było bezprzedmiotowe i należało umorzyć /art. 138 par. 1 pkt 2 Kpa/.

Nie można przyjąć, iż do skarżącego ma ewentualnie zastosowanie przepis art. 175 par. 2 Kpa. Przepis ten dotyczy jednak podatku od wynagrodzeń, pobieranego przez płatników będących jednostkami gospodarki uspołecznionej. W przepisie art. 54 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych enumeratywnie wymieniono, które przepisy utraciły moc w związku z obowiązywaniem powyższej ustawy. Skarżącemu wypłacono odprawę uzyskaną ze stosunku pracy. Nie ma ona jednak charakteru wynagrodzenia. Stanowi szczególny rodzaj świadczenia pieniężnego /gratyfikację/ za pracę, służącą do adaptacji w nowej sytuacji życiowej. Chodzi o sytuację powstałą po utracie stanowiska, a nie po utracie zatrudnienia. Dał temu wyraz Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 24 stycznia 1992 r. I PZP 5/92 /OSNCP 1992 z. 9 poz. 150/. Oznacza to, iż przepis par. 2 art. 175 Kpa do skarżącego nie ma zastosowania.

Nie można także przyjąć, iż skarżący dotrzymał terminu, jako że pismem z 10.2.1993 r., skierowanym do płatnika, zakwestionował pobranie zaliczki na podatek dochodowy od wypłaconej odprawy.

Skarżący pismo skierował nie do organu podatkowego, jak to przewiduje art. 175 par. 1 Kpa, lecz do zakładu pracy - jako płatnika. Zgodzić się trzeba z organem II instancji, iż płatnik w trybie art. 175 par. 1 Kpa nie jest organem podatkowym, a podejmowane przez niego czynności mają na celu obliczenie i pobranie należności podatkowych od podatnika. Mają zatem jedynie charakter czynności materialno-rachunkowych. Zakład pracy jako płatnik - w myśl art. 175 par. 1 Kpa - nie wydaje decyzji wymiarowych, bowiem do ich wydawania uprawnione są wyłącznie Urzędy Skarbowe. Zwrócenie się zatem przez skarżącego do płatnika z wezwaniem o podanie podstawy prawnej naliczenia i potrącenia zaliczki nie może być traktowane jako żądanie wniesione w trybie art. 175 par. 1 Kpa. Przepis ten, jak już wyżej zacytowano, obliguje podatnika do złożenia podania do organu podatkowego.

Nie można przyjąć, iż odpowiedź zakładu pracy na pismo skarżącego z dnia 22 lutego 1993 r. nie zawierała właściwego pouczenia. Przeciwnie, w treści pisma skarżącemu wskazano organ, do którego należy złożyć odwołanie. Pismo to nie spełnia wymogów art. 104 Kpa /decyzji/. Brak zatem pouczenia o odwołaniu /art. 129 Kpa/ nie stanowi naruszenia przepisów art. 66 i 9 Kpa. Należy w tym miejscu podkreślić, iż skarżący był przecież dyrektorem jednostki, a więc trudno przyjąć, aby można mówić o nieznajomości prawa. Także pismo kierowane do organu założycielskiego jednostki, nie zawiera w sobie żądania w tym zakresie. Dotyczy tylko naliczenia i wypłaty odsetek za nieterminową wypłatę odprawy, naliczenia i wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy za 1992 r. oraz okolicznościowy na poszukiwanie pracy, wypłaty odsetek za powyższe świadczenia, sprostowania świadectwa pracy i naprawienia szkody wyrządzonej przez zakład pracy w związku z niewydaniem w terminie świadectwa pracy. Wskazuje to jednocześnie na to, iż i w tym względzie nie można mówić, że naruszony został art. 66 Kpa, uprawniający skarżącego do zachowania wymaganego terminu.

Z przyczyn powyższych, skoro zaskarżona decyzja nie narusza prawa, skargę - jako nieuzasadnioną - oddalono na podstawie art. 207 par. 5 Kpa.