Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 963/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 3,5,6,7 art. 141,89,6,7,70,23a,129 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.
journal: Dz.U.UE.L 1998 nr 204 poz 37  art. 1 pkt 11
law: Dyrektywa  98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiająca procedurę udzielania informacji w dziedzinie  norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz, (sprawozdawca), sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk, Protokolant sekretarz sądowy Paulina Białkowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 23 lutego 2016 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. we W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Celnej we W., po rozpatrzeniu odwołania [A] sp.

z o.o. we W. (dalej jako spółka), utrzymał decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...], w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego

we W. z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] nakładającą na spółkę karę pieniężną w kwocie 12.000 zł, w związku z urządzaniem gier na automacie poza kasynem gry.

W dniu [...] listopada 2014 r. funkcjonariusze celni przeprowadzili w lokalu

o nazwie [...]we W. kontrolę w zakresie przestrzegania przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (jednolity tekst: Dz. U. z 2015 r., poz. 612; dalej – "u.g.h."), w wyniku której stwierdzili eksploatowanie w tym lokalu automatu do gier o nazwie [...] nr [...]. Jak podał ponadto organ odwoławczy, w aktach sprawy znajduje się umowa leasingu operacyjnego z dnia [...] kwietnia 2014 r. zawarta pomiędzy [S] sp. z o.o. w J. (leasingodawca) a spółką (leasingobiorca), której przedmiotem są trzy automaty do gier, w tym automat ujawniony przez funkcjonariuszy celnych podczas kontroli w dniu [...] listopada 2014 r. Umowa została zawarta na okres dwóch lat, do dnia [...]marca 2016 r.

W toku wszczętego postępowania celnego, Naczelnik Urzędu Celnego we W. włączył do akt sprawy opinię biegłego z zakresu informatyki, telekomunikacji i automatów do gier z dnia [...] lutego 2015 r.

Postępowanie w pierwszej instancji zakończyło wydanie przez organ celny decyzji z dnia [...] maja 2015 r., nakładającej na spółkę karę pieniężną, na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 90 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 612 ze zm., dalej jako u.g.h.), w wysokości 12 000 zł.

Po rozpoznaniu odwołania spółki, Dyrektor Izby Celnej we W. utrzymał

w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji powołał się na art. 2 ust. 3 i ust. 5 , art. 6 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 u.g.h. Dalej wskazał, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że podmiotem urządzającym gry na automacie była spółka. Znajdująca się w aktach sprawy umowa leasingu potwierdza, w ocenie organu, że dysponentem ujawnionego automatu była spółka. Samo zaś urządzenie miało cel komercyjny a gry dostępne na nim posiadały charakter losowy, co wynika wprost z protokołu kontroli z dnia 14 listopada 2014 r.

i opinii biegłego z zakresu informatyki.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, Dyrektor Izby Celnej we W. nie podzielił stanowiska spółki, że w niniejszej sprawie jedynie minister właściwy do spraw finansów publicznych posiadał kompetencje, opartą na art. 2 ust. 6

i ust. 7 u.g.h., do rozstrzygania w drodze decyzji, czy dana gra jest grą na automacie,

w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych. Stwierdził natomiast, że

w przypadku nie skorzystania przez urządzającego gry hazardowe z możliwości wystąpienia o kwalifikację danej gry, organy celne uzyskują autonomiczne uprawnienie do poczynienia własnych ustaleń, co do występowania przesłanek uzasadniających wymierzenie kary na podstawie art. 89 i art. 90 u.g.h., w trybie przewidzianym przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity

z 2015 r. Dz. U. poz. 613 ze zm., dalej jako O.p.)

W dalszej części obszernego uzasadnienia, organ odwoławczy odniósł się do zarzutu naruszenia przez Naczelnika Urzędu Celnego we W. art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 14 u.g.h. Jak argumentował, w świetle wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213/ 11, C-214/11 i C-217/11 ([...] i inni), na gruncie ustawy o grach hazardowych jedynie art. 14 ust. 1 u.g.h. ma jednoznaczny charakter techniczny w rozumieniu art. 1 ust. 11 dyrektywy 98/34 WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych. Trybunał wyraził także pogląd, że potencjalnie techniczny charakter mogą mieć przepisy przejściowe - art. 129 ust. 2, art. 138 ust. 1 i art. 135 ust. 2 u.g.h.,

- w zakresie w jakim mogą bezpośrednio wpływać na obrót automatami o niskich wygranych. Tymczasem, art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie ma charakteru przepisu przejściowego, brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że był on objęty obowiązkiem notyfikacji Komisji Europejskiej.

Dyrektor Izby Celnej we W. podkreślił przy tym, że Trybunał Konstytucyjny dopuszcza w swoim orzecznictwie stosowanie sankcji za naruszenie prawa administracyjnego. Kara pieniężna o której mowa w art. 89 u.g.h. spełnia wszystkie wymogi stawiane wobec tego rodzaju sankcji: została ustanowiona w drodze ustawy, jej nakładanie podlega kontroli sądowej a wysokość kary jest proporcjonalna do charakteru czynu stanowiącego podstawę wymierzenia i wręcz niska w stosunku do potencjalnych zysków z nielegalnego użytkowania automatów do gier losowych. Również Trybunał Sprawiedliwości, zdaniem organu, wielokrotnie potwierdzał uprawnienie państw członkowskich do stosowania środków umożliwiających unikanie niekorzystnych dla społeczeństwa i jednostek skutków hazardu. Taki zaś charakter ma ustawa o grach hazardowych.

W skardze na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. spółka podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego:

1) art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h., przewidującego możliwość wymierzenia kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł od każdego automatu, za urządzenie gier na automatach poza kasynem gry poprzez jego zastosowanie wobec strony, podczas gdy powołany przepis, wespół z zakazem z art. 14 ust. 1 u.g.h., stanowi "regulację techniczną" w rozumieniu dyrektywy nr 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady

z dnia 2 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego, a w konsekwencji, braku notyfikacji projektu u.g.h. Komisji Europejskiej, nie może być on stosowany, zaś postępowanie wobec strony powinno zostać w tym stanie rzeczy umorzone;

2) art. 2 ust. 6 i 7 u.g.h. poprzez ich niezastosowanie w sprawie, pomimo, że mocą tych przepisów nie każdy organ celny, lecz jedynie Minister finansów, posiada wyłączną kompetencję do rozstrzygania decyzją administracyjną miedzy innymi tego, czy dana gra jest grą na automacie w rozumieniu ustawy o grach hazardowych.

Podnosząc powyższe spółka zawnioskowała o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej we W. oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego we W. a także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

W obszernym uzasadnieniu skarżący argumentował, że przepisy art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h., pozostają w bezpośrednim i nierozerwalnym związku z art. 14 ust. 1 u.g.h. ustanawiającym zakaz urządzania gier losowych poza kasynem. Ostatni z wymienionych przepisów został uznany za "przepis techniczny", który bez notyfikacji Komisji Europejskiej nie może podlegać wykonaniu na gruncie prawa krajowego. W konsekwencji, również art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h., jako normy sankcjonujące ten zakaz, nie mogą mieć zastosowania. Na poparcie swojego stanowiska skarżący przywołał szereg wyroków wojewódzki sądów administracyjnych i Trybunału Sprawiedliwości.

Spółka powołując się ponadto na orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 sierpnia 2012 r. III SA/Łd 489/12 i w Krakowie z dnia 25 października 2012 r. III SA/Kr 326/12, wskazała, że doszło do rażącego naruszenia art. 2 ust. 6 i 7 u.g.h. poprzez samowolne przyjęcie i wykonanie przez nieuprawnione organy administracyjne kompetencji zastrzeżonych wyłącznie dla Ministra Finansów.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej we W. podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. zważył, co następuje.

Skarga podlega oddaleniu jako niezasadna.

Na wstępie niezbędne jest wskazanie, że tutejszy Sąd wielokrotnie wypowiadał się w sprawach rodzajowo tożsamych, w których spółka była stroną, co do kwestii dopuszczalności zastosowania wobec niej art. 89 u.g.h. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela i przyjmuje za własny pogląd wyrażony w uzasadnieniach do wyroków zapadłych w sprawach III SA/Wr 526/15, III SA/Wr 538/15 oraz III SA/Wr 594/15).

Stanowisko Sądu znalazło zresztą wsparcie w argumentacji uzasadnień Naczelnego Sądu Administracyjnego do wyroków tego Sądu z dnia 25 listopada 2015 r. (II GSK 183/14 oraz II GSK 181/14), w których wywiedziono między innymi, że brak jest podstaw do twierdzenia o dalej idących konsekwencjach wyroku z dnia 19 lipca 2012 r. (w połączonych C – 213/11, C – 214/11 i C – 217/11), niż te, które wyraźnie wynikają

z treści tego orzeczenia TSUE. Przy czym Trybunał nie odniósł się w ogóle do przepisów art. 89-90 u.g.h., które, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie mają charakteru przepisów technicznych, w rozumieniu dyrektywy Nr 98/34/WE. Art. 89 przewiduje bowiem sankcje za naruszenie zasad, na jakich gry losowe mogą być urządzane. Natomiast sam w sobie nie ustanawia zakazu, nie opisuje produktu ani nie ustanawia "innych wymagań" w rozumieniu dyrektywy Nr 98/34/WE. W konsekwencji, stwierdzić należy, że jego rola sprowadza się do zapewnienia respektowania zasad określonych innymi przepisami ustawy o grach hazardowych. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił także uwagę na fakt, że w wyroku z dnia 11 marca 2015 r. (P 4/14) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że tryb notyfikacji nie jest elementem krajowej procedury ustawodawczej i w konsekwencji art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. są zgodne z art. 2 w związku z art. 7, a także z art. 20 i art. 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Nie ma zatem wątpliwości co do ich obowiązywania z perspektywy prawa krajowego. Ponadto nie dość, że unormowania art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. nie mają charakteru przepisów technicznych w rozumieniu dyrektywy Nr 98/34/WE, to również związek tych przepisów z art. 14 ust. 1 u.g.h. nie ma charakteru, który zawsze i bezwarunkowo uzasadnia odmowę jego stosowania, jako podstawy do nałożenia kary pieniężnej. Wreszcie za przyjętym przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiskiem przemawia także uwzględnienie tożsamości aksjologicznych obowiązywania systemu prawa krajowego w relacji do prawa unijnego (normy te pozostają w symbiozie).

Warto przy tym podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając sprawy II GSK 183/14 oraz II GSK 184/14, nie podzielił odmiennych poglądów zawartych we wcześniejszych wyrokach tego Sądu z z dnia 17 września

2015 r. (II GSK 1296/15) i z dnia 21 października 2015 r. (II GSA 2056/15; II GSK 2057/15; II GSA 2058/15 oraz II GSA 2059/15). Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargi kasacyjne Dyrektora Izby Celnej w tych podobnych sprawach - w których niektóre składy tutejszego Sądu uchylały wcześniej decyzje nakładające kary pieniężne za urządzanie gier na automatach bez zezwolenia

i poza kasynem, wyrażając wtedy zapatrywanie o niedopuszczalności ich stosowania właśnie ze względu na techniczny charakter niektórych przepisów ustawy hazardowej – uchylał wyroki wydane w pierwszej instancji przez tutejszy Sąd w sprawach, o których mowa, i oddalał same skargi, jednoznacznie przyjmując, że brak notyfikacji nie stoi na przeszkodzie do stosowania przepisów penalizacyjnych tej ustawy, w tym kar pieniężnych, ferowanych na podstawie art. 89 (por. wyroki NSA: z dnia 5 listopada 2015 r., II GSK 2483/13; z dnia 19 listopada 2015 r., II GSK 2364/15 i z dnia 24 listopada 2015 r., II GSK 2330/15).

Prezentowane zatem stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wydaje się być już zatem utrwalone.

Dokonanie oceny prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Celnej we W. wymaga jednakże omówienia dodatkowych aspektów sprawy.

Po pierwsze, z punktu widzenia nałożenia kary pieniężnej rozważenia wymaga kwestia, czy ujawnione w trakcie kontroli urządzenie posiada cechy gry na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 (bądź ust. 5) u.g.h., którą to grę charakteryzują dwie podstawowe cechy: komercyjność i losowość.

W ocenie Sądu, organy celne wykazały ponad wszelką wątpliwość, że gra na badanym urządzeniu charakteryzowała się cechą odpłatności za grę, albowiem samo jej organizowanie jest nastawione na zysk związany z odnoszeniem korzyści ze świadczeń pieniężnych osób uczestniczących w grze (odpłatność za grę). Z prawidłowo poczynionych ustaleń faktycznych organów obu instancji wynika również, że gra na skontrolowanym urządzeniu miała "charakter losowy" nie zaś zręcznościowy, z racji tego, że wygrana nie zależy od umiejętności uczestnika gry, czy jego predyspozycji fizycznych lub intelektualnych. skoro zaś po wniesieniu odpowiedniej zapłaty

i uruchomieniu urządzenia grający nie ma wpływu na wynik gry, to takiemu urządzeniu nie sposób przypisać charakter gry zręcznościowej. Warto bowiem przypomnieć, że

w języku polskim przymiotnik "zręcznościowy" oznacza "mający na celu wykazanie zręczności, wyrabiający, ćwiczący zręczność, sprawność fizyczną". Zręcznościowe mogą być ćwiczenia, gry, zabawy, popisy [zob. Słownik języka polskiego (redaktor naukowy prof. dr Mieczysław Szymczak), Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1989, t. III, s. 1058].

Powyższe stanowisko znajduje pełne wsparcie w orzecznictwie sądów administracyjnych. Sąd Najwyższy dokonując wykładni art. 2 ust. 5 u.g.h. i zawartego

w tym przepisie sformułowania "gra ma charakter losowy" stwierdził, że taką cechę ma gra, której wynik jest nieprzewidywalny dla grającego, wobec niemożności przewidzenia procesów zachodzących w danym urządzeniu, pozostaje immanentną cechą tego rodzaju gry na automacie" (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2012 r., V KK 420/11, OSNKW 2012, nr 8, poz. 85).

W takim stanie rzeczy brak jest podstaw, by kwestionować ustalenia dokonane przez organy celne przy dokonywaniu oceny ujawnionego automatu do gier.

Dla określenia konsekwencji urządzania przez spółkę gry na automatach podstawowe znaczenie mają postanowienia art. 89 ust. 1 u.g.h., statuujące odpowiedzialność administracyjną w postaci kary pieniężnej, której podlega:

1. urządzający gry hazardowe bez koncesji lub zezwolenia, bez dokonania zgłoszenia, lub bez wymaganej rejestracji automatu lub urządzenia do gry;

2. urządzający gry na automatach poza kasynem gry;

3. uczestnik w grze hazardowej urządzanej bez koncesji lub zezwolenia.

Należy jednakże mieć na uwadze, że powołany przepis wraz z art. 89 ust. 2 u.g.h. ustanawia sankcję za naruszenie warunków urządzania gier na automatach,

o których mowa w art. 14 ust. 1 u.g.h. mianowicie: w kasynach gry na zasadach i warunkach określonych w zatwierdzonym regulaminie i udzielonej koncesji lub udzielonym zezwoleniu a także wynikających z przepisów ustawy.

Z ustaleń poczynionych przez organy nie wynika, by strona skarżąca legitymowała się podczas eksploatacji skontrolowanego urządzenia którymkolwiek z dokumentów legalizujących jej działania, a więc koncesją na prowadzenie kasyna gry (art. 6 ust. 1 u.g.h.), zezwoleniem na prowadzenie salonu gry bingo pieniężne (art. 6 ust. 2 u.g.h.), zezwoleniem na urządzanie zakładów wzajemnych (art. 6 ust. 3 u.g.h), zezwoleniem na urządzanie loterii fantowych, gry bingo fantowe i loterii promocyjnych (art. 7 ust. 1 u.g.h.), zgłoszeniem o zamiarze urządzenia loterii fantowych lub gry bingo fantowe, w których wartość puli wygranych nie przekracza kwoty bazowej, o której mowa w art. 70 (art. 7 ust. 1a u.g.h.), zezwoleniem na urządzanie loterii audioteksowych (art. 7 ust. 2 u.g.h.). Przeciwnie, z ustaleń tych wynika jednoznacznie, że urządzenie, o którym mowa: nie posiadało tabliczki informującej

o przeprowadzonej rejestracji przez Ministra Finansów, ani o pozytywnej opinii wydanej przez upoważniona jednostkę badającą; nie posiadało numeru GLI poświadczającego rejestracje; nie posiadało oznaczeń numerowych. W rozpoznawanej sprawie niemożliwe zatem było sięgnięcie po okoliczności wyłączające odpowiedzialność ujęte w art. 14 ust 1 u.g.h. Wreszcie strona nie wykazała, aby udostępnieniem ujawnionego urządzenia grającym zadośćuczyniła obowiązkowi jego rejestracji stosownie do unormowań zawartych w art. 23a u.g.h.

Skoro zatem z niewadliwych ustaleń organów wynika, że spółka wykorzystywała kontrolowane urządzenie do organizowania gier hazardowych, w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.g.h., bez koncesji lub zezwolenia, a przy tym wypełnienia ustawowego obowiązku rejestracji takiego urządzenia, przeto takie działanie wypełniło znamiona czynu opisanego w art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h.

Strona skarżąca, mimo powszechnej wiedzy, że działalność w zakresie gier hazardowych stanowi rodzaj działalności koncesjonowanej, a więc reglamentowanej

i podlegającej ścisłej kontroli państwowej nie dochowała przewidzianych w prawie procedur i nie dołożyła starań, aby uzyskać właściwe koncesje lub zezwolenia oraz zarejestrować ujawnione w trakcie kontroli urządzenie. Do czasu kontroli spółka nie podejmowała działań zmierzających do legalizacji prowadzenia gier na kontrolowanym automacie ani nie dążyła, pomimo wykazywania oczywistych cech gier na automatach, do ustalenia czy prowadzona przez nią działalność jest w istocie innym legalnym przedsięwzięciem nieobjętym ustawą o grach hazardowych.

Wobec powyższego takie spółki działanie wypełniło znamiona czynu opisanego w art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h.

Pomimo zasadniczo niewadliwych ustaleń w postępowaniu wyjaśniającym, przy ocenie zaskarżonej decyzji nie można pominąć niekonsekwencji organów celnych w kwalifikowaniu działania strony skarżącej w kontekście unormowań dotyczących nakładania kar pieniężnych. W art. 89 ust. 1 u.g.h. zawarto trzypunktowy, zamknięty katalog zdarzeń, z którymi ustawodawca związał skutek w postaci kary pieniężnej, przy czym w art. 89 ust. 2 u.g.h. określono wielkość kary dla poszczególnych zdarzeń.

Organy wykazały, że spółka urządzała gry hazardowe bez koncesji lub zezwolenia, co odpowiada unormowaniu zawartemu w art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h., według którego "karze pieniężnej podlega urządzający gry hazardowe bez koncesji lub zezwolenia", a od nowelizacji tej ustawy z dniem 14 lipca 2011 r. (art. 1 pkt 27 ustawy z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. Nr 134, poz. 779) również prowadzący taką działalność "bez dokonania zgłoszenia, lub bez wymaganej rejestracji automatu lub urządzenia do gry". Tymczasem, przy wymiarze kary organy powołały się na art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h., a więc na unormowania przewidujące karę pieniężną dla "urządzającego gry na automatach poza kasynem gry" i w konsekwencji obarczyły obowiązkiem zapłaty 12.000 zł.

W kontekście ustalonego stanu faktycznego, kara pieniężna winna być nałożona według dyspozycji art. 89 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 89 ust. 2 pkt 1 u.g.h., a więc

w wysokości 100 % przychodu uzyskanego z urządzanej gry", nie zaś na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h., w kwocie 12.000 zł. Dostrzec należy za Wojewódzki Sądem Administracyjnym w Gorzowie (wyrok z 28 października 2015 r., II SA/Go 492/15, dostępny: CBOSA), że opisane w art. 89 u.g.h. delikty administracyjne dotyczą różnych etapów urządzania gier na automatach. Jak już wyżej wskazano, w świetle art. 6 ust. 1 i art. 23a ust. 1 u.g.h., działalność m.in. w zakresie gier na automatach może być prowadzona na podstawie udzielonej koncesji na prowadzenie kasyna gry, a warunkiem dopuszczenia do eksploatacji automatu do gier jest jego uprzednia rejestracja przez naczelnika urzędu celnego. Czynności związane

z uzyskaniem stosownej koncesji i wymaganej rejestracji automatu niewątpliwie poprzedzają rozpoczęcie działalności gospodarczej w tym zakresie i warunkują jej legalność. To zaś oznacza, że podmiot, który nie legitymuje się tymi dokumentami, działa nielegalnie i podlega karze pieniężnej, która wynosi 100% przychodu uzyskanego z urządzanej nielegalnie gry (art. 89 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h.). Skoro nielegalne działanie podmiotu usankcjonowane zostało w art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h., to przyjąć należy, że kara za urządzanie gry na automatach poza kasynem gry,

o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., dotyczy urządzającego te gry legalnie, lecz z naruszeniem warunków prowadzenia działalności w tym zakresie (tak powołany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie). Za stanowiskiem tym przemawia również ustalenie w art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h. kary za delikt opisany w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. w wysokości 12.000 zł od każdego automatu, która umożliwia, podmiotowi urządzającemu grę na automacie poza kasynem gry, zachowanie przychodu z tej gry ponad kwotę kary. Nie sposób przyjąć, aby podmiot działający nielegalnie mógł być premiowany w ten sposób. Jednakowe traktowanie tych podmiotów pozostawałoby także w sprzeczności z zasadą równości wobec prawa, wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Mimo dostrzeżonej niekonsekwencji organów celnych przy stosowaniu prawa materialnego, Sąd nie wyeliminował z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, mając na uwadze zakaz reformationis in peius, ujęty w art. 134 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U.

z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). Należy bowiem zauważyć, że uchylenie przez Sąd zaskarżonej decyzji z powodu niewłaściwego zastosowania art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h., z jednoczesnym zaleceniem rozpatrzenia sprawy według dyspozycji art. 89 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 89 ust. 2 pkt 1 tej ustawy, mogłoby

z dużym prawdopodobieństwem prowadzić do znacznego pogorszenia sytuacji strony skarżącej wskutek zwiększenia dotychczasowej kary pieniężnej do 100% przychodu uzyskanego z urządzanej gry.

Z przekazanych Trybunałowi Konstytucyjnemu przez Radę Ministrów informacji (por.: uzasadnienie wyroku TK z 21 października 2015 r., P 32/12) wynika, że średni roczny przychód z jednego automatu do gier, eksploatowanego w kasynie gry - w 2014 r. - wyniósł około 770.000 zł. W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę przedstawione wyliczenia i to, że podmiot prowadzący działalność hazardową niezgodnie z prawem,

a takim jest skarżąca spółka, nie uiszcza - jak podmiot działający legalnie (prowadzący kasyno gry) - między innymi opłaty za uzyskanie koncesji i nie składa zabezpieczenia finansowego /1.200.000 zł/, kwota kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł jest znacznie niższa niż 100% przychodu uzyskanego z urządzanej gry.

Konstatacja, że zawarte w wyroku oceny oraz zalecenia mogą w dalszym postępowaniu administracyjnym prowadzić do wydania aktu lub podjęcia czynności pogarszającej sytuację skarżącej w stosunku do tej, która wynika z zaskarżonego aktu, uzasadnia przyjęcie, że wydanie tej treści wyroku naruszałoby zakaz reformationis in peius [A. Kabat, (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX 2011, komentarz do art. 134, akapit 7; J. Zimmermann, Zakaz reformationis in peius w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym (w:) Księga pamiątkowa profesora Eugeniusza Ochendowskiego, Toruń 1999, s. 366).

Również w orzecznictwie zaakcentowano, że sformułowany w art. 134 § 2 p.p.s.a. zakaz reformationis in peius oznacza, że w zakresie jego obowiązywania sąd administracyjny nie może uwzględnić skargi i wydać wyroku uchylającego zaskarżoną decyzję, mimo wystąpienia wad, które taki wyrok uzasadniają. Sąd nie może w takim przypadku wyeliminować z obrotu prawnego niezgodnego z prawem aktu organów administracji publicznej, chyba że ustali naruszenie prawa prowadzące do stwierdzenia jego nieważności (zob. wyroki NSA z 13 grudnia 2011 r., II FSK 1210/10 i z 17 maja 2012 r., II FSK 2114/10; dostępne: CBOSA).

W drugiej części zdania zawartego w art. 134 § 2 p.p.s.a. wprowadzono wyjątek od zakazu reformationis in peius, stanowiąc, że zakaz ten nie dotyczy sytuacji, w której zaskarżony akt narusza prawo w stopniu powodującym stwierdzenie nieważności. Wówczas bowiem sąd administracyjny uwzględni skargę, mimo że wydane orzeczenie pogorszy sytuację skarżącego. Stosując dyrektywę ścisłego interpretowania wyjątków od sformułowanej przez ustawodawcę reguły, a także uwzględniając, że przewidziany

w art. 134 § 2 p.p.s.a. wyjątek od zakazu reformationis in peius jest bardzo wąski (zob. A. Kabat, jw., komentarz do art. 134, akapit 8), Sąd nie znalazł dostatecznych podstaw aby - przy niewadliwie ustalonym stanie faktycznym i wystąpieniu zdarzenia, z którym ustawa łączy karę pieniężną - uchybieniu polegającemu na niewłaściwym zastosowaniu przez organ kary pieniężnej, korzystniejszej w istocie dla strony, przypisać poziom naruszenia prawa prowadzący do stwierdzenia nieważności decyzji w tym zakresie.

W piśmiennictwie zakwestionowano dopuszczalność stosowania kary pieniężnej za delikt administracyjny, jakiego dopuścił się podmiot urządzający gry na automatach poza kasynem gry (art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.). Pogląd taki wyprowadzono z zestawienia art. 89 ust. 1 pkt 2 z art. 14 ust. 1 u.g.h., przyjmując, że pierwszy z nich "jest przepisem sankcjonującym w stosunku do art. 14 ust. 1 wprowadzającego zakaz urządzania wymienionych w nim gier poza kasynem gry" (A. Kisielewicz: Kary administracyjne przewidziane ustawą z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych w praktyce orzeczniczej sądów administracyjnych, ZNSA 2013, nr 5, s. 17). Jeżeli jednak TSUE (wyrok z 19 lipca 2012 r.) uznał, że przepisy w rodzaju art. 14 ust. 1 ustawy należą do zbioru "przepisów technicznych", w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34, a przepis ten (podobnie jak inne unormowania tej ustawy) nie został poddany procedurze notyfikacji (art. 8 dyrektywy), co wyklucza jego stosowanie, przeto odpadła także podstawa "stosowania przepisu sankcjonującego", tj. art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. (A. Kisielewicz, tamże). Gdyby nawet zgodzić się z takim spojrzeniem na skutki prawne wyroku Trybunału Sprawiedliwości w zakresie odpowiedzialności administracyjnej za czyn określony w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., to już nie sposób doszukać się takiej relacji między art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Delikt administracyjny opisany

w art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. nie ma bowiem powiązania z art. 14 ust. 1, gdyż obejmuje katalog czynów niepozostających w związku z nakazami lub zakazami ujętymi w art. 14 ust. 1, a więc z miejscem urządzania gier, lecz dotyczy urządzania gier hazardowych bez stosownego upoważnienia, jak też bez zarejestrowania automatu lub urządzenia. Karze pieniężnej - według art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. - podlega urządzający gry hazardowe bez: 1) koncesji; 2) zezwolenia; 3) dokonania zgłoszenia; 4) wymaganej rejestracji automatu do gry; 5) wymaganej rejestracji urządzenia do gry. Pierwsze trzy delikty administracyjne nawiązują do unormowań zawartych w art. 6 ust. 1, 2 i 3 w zw.

z art. 7 u.g.h., dwa pozostałe zaś do postanowień art. 23a u.g.h. Każdy z wymienionych w art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. czynów (działań lub zaniechań) powoduje powstanie odpowiedzialności administracyjnej w postaci kary pieniężnej, przy czym w każdym przypadku wynosi ona 100% przychodu uzyskanego z urządzanej gry (art. 89 ust. 2 pkt 1 u.g.h.). Nie można przy tym nie zauważyć, że do powiązania tych unormowań

z deliktami opisanymi w art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. nie przystaje twierdzenie

o niedopuszczalności posłużenia się normą sankcjonującą wskutek niemożliwości zastosowania regulacji zawartych w art. 6 ust. 1, 2 i 3, art. 7 oraz art. 23a u.g.h., wszak - niezależnie od faktu, że wyrokiem TSUE z 19 lipca 2012 r. nie objęto wspomnianych przepisów - rozwiązania przewidziane w art. 6 ust. 1, 2 i 3, art. 7 oraz art. 23a u.g.h. nie mają cech "przepisów technicznych", w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34. Unormowania zawarte w art. 6 ust. 1, 2 i 3, art. 7 oraz art. 23a u.g.h. nie formułują bowiem warunków mogących mieć istotny wpływ na właściwości lub sprzedaż automatów do gier hazardowych. Służą natomiast suwerennemu prawodawcy krajowemu do określenia zasad umożliwiających państwu sprawowanie niezbędnego nadzoru i kontroli nad specyficzną sferą działalności, jaką są gry hazardowe, m.in. przez jej reglamentację i rejestrację (podobnie jak obrót napojami alkoholowymi). Nieuprawnione jest przy tym rozciąganie skutków braku notyfikacji na całą u.g.h. (na wszystkie jej unormowania), gdyż takiego wniosku nie można wyprowadzić ani z dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasady dotyczące usług społeczeństwa informacyjnego, ani

z orzeczenia TSUE. Tym samym, jako chybiony, Sąd ocenił zarzut sformułowany w pkt 1 skargi.

Chybiony jest także zarzut naruszenia art. 2 ust. 6 i 7 u.g.h. poprzez ich niezastosowanie w sprawie, pomimo ż e - mocą tych przepisów - nie każdy organ celny, lecz jedynie Minister Finansów, posiada wyłączną kompetencję do rozstrzygania decyzją administracyjną między innymi tego, czy dana gra jest grą na automacie w rozumieniu ustawy o grach hazardowych.

Nie kwestionując określonych w art. 2 ust. 6 u.g.h. kompetencji ministra właściwego do spraw finansów publicznych, należy zauważyć, że tego unormowania nie można odnieść wprost do stanu faktycznego ustalonego w rozpoznawanej sprawie. Mając bowiem na uwadze miejsce i funkcję unormowania zawartego w art. 2 ust. 6 u.g.h., nie sposób pominąć faktu, że decyzja ministra właściwego do spraw finansów publicznych, rozstrzygająca o tym, czy oceniana gra jest grą na automatach

w rozumieniu tej ustawy, wymagana jest na etapie planowania lub rozpoczęcia urządzania gier.

Postępowanie w tym zakresie wszczyna wniosek przedsiębiorcy

(z dokumentami, o których mowa w art. 2 ust. 7 u.g.h.), jeżeli powziął on wątpliwości co do charakteru urządzenia (automatu) do gry. Rozstrzygnięcie takie jest niezbędne także wówczas, gdy istnieją wątpliwości co do charakteru urządzanej gry. Pojawienie się uzasadnionych wątpliwości w tym zakresie, choć nie wyrażone wprost w art. 2 ust. 6 u.g.h., jest w każdym przypadku przesłanką warunkującą konieczność uzyskania decyzji ministra właściwego do spraw finansów publicznych.

Przyjęcie odmiennej, sugerowanej przez stronę skarżącą, koncepcji prowadziłoby do uznania, że w każdym przypadku uruchamiania na terenie Polski jakiejkolwiek gry, na jakimkolwiek automacie - a więc nawet przy podejmowaniu działań nielegalnych, urządzaniu gier bez koncesji lub zezwolenia - wymagane byłoby uzyskanie decyzji organu centralnego co do charakteru takiej gry. Tymczasem zachowania takiego wymogu nie przewidują obowiązujące unormowania. Nie można przy tym nie zauważyć, że dokonana przez stronę skarżącą wykładnia art. 2 ust. 6 u.g.h. prowadziłaby niejednokrotnie do zablokowania merytorycznej działalności organu centralnego, który byłby zmuszony orzekać o charakterze gry w ogromnej liczbie spraw, w których - jak pokazuje praktyka - wstawia się do różnych lokali urządzenia do gier, bez jakiejkolwiek ich rejestracji lub choćby zgłoszenia, a po stwierdzeniu przez organy celne możliwości organizowania na takich urządzeniach gier odpowiadających definicji zawartej art. 2 ust. 3, usiłuje się przerzucić na organy celne - obciążający przedsiębiorcę rozpoczynającego działalność - obowiązek wystąpienia do ministra właściwego do spraw finansów publicznych o wydanie decyzji w warunkach określonych w art. 2 ust. 6 w zw. z art. 2 ust. 7 u.g.h.

Ponieważ, w ocenie Sądu, ustalenia organów celnych potwierdziły, że badane urządzenie umożliwiało, zdefiniowaną w u.g.h., "grę na automatach", a przy tym było używane przez spółkę do urządzania gier hazardowych bez koncesji lub zezwolenia, nie można zgodzić się ze stanowiskiem strony traktującym o naruszeniu art. 89 u.g.h.

Z tych wszystkich względów, stosownie do dyspozycji art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić w całości i orzec jak w sentencji wyroku.