Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 440/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-09-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5  ust. 1 i  art. 7  ust. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Sędziowie: sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Monika Sawa (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 16 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. L. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej jako "Minister" lub "organ") decyzją z [...] grudnia 2020 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. L. (dalej jako "skarżąca"), utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] (dalej jako "Wojewoda") z [...] września 2020 r. nr [...], odmawiającej skarżącej potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez S. C. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w [...] przy ul. [...].

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

J. C., J. C. i R. C. wnioskiem z 3 grudnia 1990 r. wystąpili do Urzędu Rejonowego w [...] o przyznanie ekwiwalentu za pozostawienie przez S. C. nieruchomości na [...], w postaci majątku [...], pow. [...], woj. [...]. W dniu 4 grudnia 2007 r. do Wojewody wpłynął ponadto wniosek J. C. i J. L. o potwierdzenie prawa do rekompensaty za ww. nieruchomość.

Wojewoda decyzją z [...] czerwca 2012 r. nr [...] potwierdził J.C. i J. L. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez S. C. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej majątku [...], gm. [...], pow. [...], woj. [...]. Przedmiotowa decyzja stała się ostateczna, a ustalona kwota rekompensaty została stronom wypłacona.

Skarżąca wnioskiem z 23 lipca 2015 r. wystąpiła o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody z [...] czerwca 2012 r. w części dotyczącej odmowy przyznania rekompensaty za kamienicę położona w [...] przy ul [...].

Minister Skarbu Państwa postanowieniem z [...] września 2015 r. nr [...]. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody z [...] czerwca 2012 r., wskazując w uzasadnieniu, że kwestionowana decyzja rozstrzyga wyłącznie w kwestii potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez S. C. nieruchomości położonej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości [...], gm. [...], pow. [...], a zatem nie istnieje decyzja o treści wskazanej przez stronę, której ważność można by poddać ocenie.

Skarżąca w dniu 10 lutego 2017 r. i 12 czerwca 2018 r. wezwała Wojewodę do wydania decyzji w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez S. C. nieruchomości w [...] przy ul. [...].

Wojewoda decyzją z [...] września 2020 r., działając na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2017 r. poz. 2097), powoływanej dalej jako "ustawa", odmówił skarżącej potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez S. C. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w [...] przy ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że wniosek J. C., J. C. i R. C. z 3 grudnia 1990 r., a także wniosek J. L. i J. C. z 4 grudnia 2007 r. nie budzą w swej treści żadnej wątpliwości, bowiem ww. osoby jasno i precyzyjnie sformułowały zakres żądania, wnosząc o przyznanie ekwiwalentu za pozostawione mienie w postaci majątku [...], gm. [...], pow. [...], woj. [...]. Tym samym nie można uznać, aby wnioski te obejmowały swym zakresem także nieruchomość pozostawioną przez S. C. w [...].

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wniosła o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewodzie, zarzucając mu naruszenie: art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 6 ustawy poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisów prowadzi do wniosku, że skoro dowody o posiadaniu i pozostawieniu nieruchomości można złożyć po 31 grudnia 2008 r., to tym samym dopuszczalne jest precyzowanie wniosku po tej dacie i wskazywanie konkretnych nieruchomości, za pozostawienie których stronie przysługuje rekompensata, ustawa nie przewiduje prekluzji w zakresie wskazywania miejsca położenia pozostawionych nieruchomości; art. 7, art. 9, art. 64 § 2 i art. 77 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256), powoływanej dalej jako "K.p.a.", przez niepoinformowanie przez Wojewodę strony o fakcie ujawnienia, na skutek podjętych z urzędu działań, dowodów potwierdzających własność i pozostawienie przez S. C. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej kamienicy w [...] oraz zaniechanie wezwania strony do sprecyzowania wniosku wobec faktu ujawnienia ww. dowodów oraz pominięcie treści podania z 3 grudnia 1990 r., w którym strony wniosły o przyznanie rekompensaty za mienie pozostawione przez ww. osobę na [...], co w ocenie skarżącej obejmowało również kamienicę w Wilnie.

Minister decyzją z [...] grudnia 2020 r., po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, utrzymał w mocy decyzję Wojewody z [...] września 2020 r. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że przewidziany w art. 5 ust. 1 ustawy termin do złożenia wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (tj. 31 grudnia 2008 r.) jest terminem prawa materialnego, który ogranicza w czasie dochodzenie lub inną realizację praw podmiotowych, a więc jest terminem wywołującym skutki w sferze praw i obowiązków podmiotów, których dotyczą oraz wyznaczającym okres, w którym może nastąpić ich ukształtowanie w ramach stosunku administracyjnoprawnego. Z treści wniosku, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy, nie musi przy tym wynikać oznaczenie nieruchomości, za którą ma być potwierdzone prawo do rekompensaty, to jednak oznaczenie to bezwzględnie powinno wynikać z informacji zawartych w załącznikach, o których mowa w art. 6 ust. 1 ustawy. Minister zauważył przy tym, że nie jest możliwa modyfikacja i precyzowanie złożonego żądania do momentu wydania decyzji kończącej postępowanie, bowiem określony w ustawie termin do złożenia wniosku dotyczy także końcowego terminu, do którego strony mogą swoje żądanie zmieniać. Organ wskazał dalej, że w aktach administracyjnych niniejszej sprawy znajdują się uwierzytelnione kserokopie akt, nadesłane przez adwokata J. W. przy piśmie z 4 czerwca 2019 r., bowiem akta sprawy dotyczącej przyznania prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez S. C. majątku [...], gm. [...], pow. [...], zakończonej decyzją Wojewody z [...] czerwca 2012 r., zaginęły. W ocenie organu, pozyskana w toku sprawy dokumentacja nadesłana przez pełnomocnika strony jest jednak wystarczająca do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Z powyższej dokumentacji wynika, że wnioskiem z 3 grudnia 1990 r. J. C., J. C. i R. C. wystąpili o przyznanie ekwiwalentu za pozostawienie przez S. C. poza obecnymi granicami RP nieruchomości. Wniosek zatytułowany był: "podanie o przyznanie odszkodowania za mienie pozostawione na [...] przez S. C.", zaś w treści wniosku uszczegółowiono podanie, wnosząc o: "przyznanie właściwego ekwiwalentu za mienie pozostawione przez Niego w wyniku repatriacji do Polski z [...] w postaci majątku [...], położonego w gminie [...], powiatu [...], woj. [...]. W dalszej części wniosku uszczegółowiono, że: "majątek składał się z: gruntów o pow. 241 ha, w skład którego wchodziły: dwór - dom mieszkalny S. C., cztery domy mieszkalne pracowników, zabudowania gospodarcze, jak: chlewy, wozownia, spichrz, stajnia, obora, składownia, stodoła, wędzarnia, łaźnia i skład. Minister zauważył, że w treści decyzji z [...] września 2020 r. wskazano również, że do Wojewody wpłynął w dniu 4 grudnia 2007 r. wniosek J. C. i J. L. o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości [...], pow. [...], woj. [...]. Z kolei w treści decyzji z [...] czerwca 2012 r. wskazano, że ww. wniosek został złożony do Wojewody w dniu 5 grudnia 2007 r. Dokumentacja odtworzona w toku sprawy nie zawiera jednak ww. wniosku. Organ zauważył jednak, że zarówno w treści odwołania, jak również wniosku z 23 lipca 2015 r. o stwierdzenie nieważności decyzji, skarżąca wskazała; "(...). Ponadto w dniu 5 grudnia 2007 r. do Wojewody [...] złożony został wniosek J. L. i J. C. o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP". Skarżąca nie wywodzi zatem żądania przyznania prawa do rekompensaty za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] z treści ww. wniosku z 4 lub z 5 grudnia 2007 r., lecz podstawy żądania upatruje w treści wniosku z 3 grudnia 1990 r., w którym zawarto sformułowanie: "o przyznanie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione no [...] przez S. C.", a także jak wskazała: "z treści innych pism składanych w toku postępowania". Minister zauważył, że załącznikami do wniosku z 3 grudnia 1990 r. były: "kserokopia karty repatriacyjnej wydanej przez PUR" oraz "kserokopia opisu nieruchomości z dowodu ubezpieczeniowego". Z treści decyzji Wojewody z [...] września 2020 r. wynika że ww. nieuwierzytelniona kserokopia dowodu ubezpieczeniowego dotyczy majątku [...]. Do ww. wniosku, na dzień jego złożenia, nie zostały załączone zatem żadne dokumenty wskazujące, że strony występują o potwierdzenie prawa do rekompensaty również za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...]. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika też, że w chwili złożenia wniosków strony miały jakiekolwiek dokumenty dotyczące przysługiwania S C. prawa własności do ww. nieruchomości. Takie dokumenty, w postaci orzeczenia Nr [...] Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Oddziału w [...] z [...] kwietnia 1945 r. oraz protokół przesłuchania przed Państwowym Urzędem Repatriacyjnym Oddział w [...] świadków, a także podanie S. C. adresowane do Państwowego Urzędu Repatriacyjnego w [...], zostały przedłożone do akt sprawy dopiero przy piśmie z Archiwum Państwowego w [...] z [...] lipca 2009 r. znak [...], a więc już po upływie ustawowego terminu zakreślonego na składanie wniosków o potwierdzenie prawa do rekompensaty. W aktach sprawy znajduje się kserokopia tłumaczenia odpisu księgi hipotecznej nr [...], dotyczącej nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]. Z treści pisma Wojewody z 21 marca 2011 r. wynika, że ww. dokument został przedłożony organowi wojewódzkiemu wraz z pismem z 13 stycznia 2011 r. pełnomocnika J. C. i J. L. Żądanie przyznania prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną przez S. C. w [...] sformułowane zostało przez strony dopiero po wydaniu postanowienia Wojewody z [...] sierpnia 2010 r. W treści decyzji z [...] czerwca 2012 r. Wojewoda wskazał bowiem, że: "po wydaniu postanowienia Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. pełnomocnik wnioskodawców wystąpił do tut. Urzędu z prośbą o dokonanie ponownej oceny materiału dowodowego i uwzględnienie (...) nieruchomości pozostawionej w [...] przy ul. [...], o której mowa w orzeczeniu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Oddział w [...] z dnia [...] kwietnia 1945 r." W związku z powyższym, za złożone po upływie terminu należy uznać ww. żądanie o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną przez S. C. w [...], przy ul. [...]. W ocenie Ministra, nie jest zasadne stanowisko skarżącej, zgodnie z którym dopuszczalne jest precyzowanie wniosku po 31 grudnia 2008 r. i wskazywanie po tej dacie konkretnych nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami. Przeciwnie, modyfikowanie pierwotnego wniosku - jego rozszerzenie, było możliwe wyłącznie w terminie do jego złożenia określonym w art. 5 ust. 1 ustawy, tj. do dnia 31 grudnia 2008 r. Powyższe potwierdza orzecznictwo sądowoadministracyjne. Mając na uwadze przytoczone okoliczności faktyczne i prawne Minister uznał, że Wojewoda prawidłowo odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]. W niniejszej sprawie w terminie określonym w art. 5 ust 1 ustawy strony nie wystąpiły bowiem z wnioskiem o rekompensatę za ww. nieruchomość. W ustawowym terminie, tj. do 31 grudnia 2008 r. poprzednicy prawni skarżącej wystąpili wyłącznie o potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione w [...], zaś rozszerzenie wniosku o rekompensatę na nieruchomość pozostawioną w [...], przy ul. [...] nastąpiło już po tej dacie.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji obu instancji, ewentualnie o ich uchylenie i zobowiązanie organu do wydania decyzji o przyznaniu skarżącej prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez S. C. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przy ul. [...] w [...], w wysokości ustalonej przez organ, jak również o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Skarżąca zarzuciła organowi:

I. rażące naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 12 § 1, art. 35 § 1, art. 36 § 1 K.p.a., co powoduje, że decyzja jest dotknięta wadą nieważności, poprzez: zaniechanie przez organ wnikliwego i szybkiego, a zatem mającego na względzie słuszny interes obywatela, prowadzenia postępowania kierując się przy tym zasadami bezstronności i równego traktowania; wieloletnie prowadzenie postępowania (od 1990 r.), obejmujące całkowite zaniechanie podjęcia niezwłocznie po złożeniu przez skarżącą podania o rekompensatę za nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (pierwsze podanie zostało złożone w 1990 r.) jakichkolwiek czynności zmierzających do rozpoznania sprawy, bezczynność organu, a także niezawiadomienie strony o niezałatwieniu sprawy w terminie; co skutkowało opóźnionym uzyskaniem dowodów potwierdzających własność oraz pozostawienie przez S. C. na byłym terytorium RP kamienicy przy ul. [...] w [...] (Orzeczenia PUR Odział w [...] z 23 kwietnia 1945 r.), a tym samym pozbawiło skarżącą możliwości doprecyzowania podania z 1990 r. poprzez wskazanie wprost tej nieruchomości jako nieruchomości, za którą skarżąca ubiega się o rekompensatę (lub złożenie nowego wniosku o rekompensatę za ww. nieruchomość) przed upływem określonego przez ustawodawcę terminu do 31 grudnia 2008 r. na złożenie takiego wniosku - i w konsekwencji odmowę potwierdzenia prawa skarżącej do rekompensaty za ww. nieruchomość;

II. naruszenie przepisów postępowania, tj.

a) art. 7, art. 8, art. 12 § 1, art. 35 § 1 w zw. z art. 36 § 1 K.p.a. poprzez zaniechania wskazane w pkt I skargi;

b) art. 7, art. 9, art. 77 § 4 K.p.a. poprzez: zaniechanie poinformowania skarżącej o pojawieniu się okoliczności faktycznych i prawnych mających wpływ na ustalenie jej prawa będącego przedmiotem postępowania administracyjnego, w tym zaniechanie zakomunikowania skarżącej faktu znanego organowi z urzędu, mającego wpływ na ustalenie prawa skarżącej będącego przedmiotem postępowania, tj. zaniechanie zakomunikowania skarżącej pozyskania dowodu: Orzeczenia PUR Odział w [...] z [...] kwietnia 1945 r, potwierdzającego własność oraz pozostawienie przez S. C. na byłym terytorium RP kamienicy przy ul. [...] w [...];

III. naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 6 ustawy, poprzez niewłaściwą ich wykładnię i zastosowanie polegające na przyjęciu, że niewymienienie przez stronę w podaniu o przyznanie rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej wszczynającym postępowanie, wszystkich nieruchomości, za które strona dochodzi rekompensaty, pozbawia ją możliwości doprecyzowania zakresu podania w dalszym toku postępowania, podczas gdy specyfiką wniosków zabużańskich było ogólne wskazywanie terytorium położenia nieruchomości (np. [...], [...] itp.), a następnie po uzupełnieniu wniosku w trybie art. 6 ust. 6 ustawy i zgromadzeniu odpowiednich dowodów, wnioski były precyzowane co do konkretnej nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Stosownie z kolei do treści art. 7 ust. 2 ustawy, w przypadku niespełnienia wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2, wojewoda wydaje decyzję o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty.

W niniejszej sprawie kwestią sporną jest okoliczność, czy inicjujący postępowanie wniosek J. C., J. C. i R. C. z 3 grudnia 1990 r. dotyczył ustalenia prawa do rekompensaty za wszystkie nieruchomości pozostawione przez S. C. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (tj. zarówno za majątek [...], jak i za nieruchomości położoną w [...] przy ul. [...]), ewentualnie, czy wniosek ten można było modyfikować po terminie wynikającym z cytowanego wyżej art. 5 ust. 1 ustawy.

Zauważyć należy, że choć powyższy wniosek zatytułowano: "Podanie o przyznanie odszkodowania za mienie pozostawione na [...] przez S. C.", to jednak już w jego treści uszczegółowiono podanie, wnosząc o: "przyznanie właściwego ekwiwalentu za mienie pozostawione przez Niego w wyniku repatriacji do Polski z [...] w postaci majątku [...], położonego w gminie [...], powiatu [...], woj. [...]". W dalszej części wniosku wskazano, że ww. majątek składał się z: "gruntów o powierzchni [...] hektarów oraz ogródka, w skład którego wchodziły: dwór - dom mieszkalny S. C., cztery domy mieszkalne pracowników, zabudowania gospodarcze, jak: chlewy, wozownia, spichrz, stajnia, obora, składownia, stodoła, wędzarnia, łaźnia i skład, wymienione w załączonym opisie dowodu ubezpieczeniowego". Jako załączniki do wniosku przywołano: "kserokopię karty repatriacyjnej wydanej przez PUR" oraz "kserokopię opisu nieruchomości z dowodu ubezpieczeniowego", przy czym z treści decyzji Wojewody z [...] czerwca 2021 r. wynika, że ww. nieuwierzytelniona kserokopia dowodu ubezpieczeniowego z [...] listopada 1925 r. dotyczyła majątku [...]. Jak wynika dodatkowo z treści dokumentów zgromadzonych (odtworzonych) przez organ w toku postępowania, w grudniu 2007 r. do Wojewody wpłynął również wniosek J. C. i J. L. o potwierdzenie prawa do rekompensaty za tę samą nieruchomość (wniosku tego jednak brak jest w aktach). Co istotne, ani do wniosku z grudnia 1990 r., ani też do wniosku z grudnia 2007 r. nie załączono żadnych dokumentów wskazujących, że strony wystąpiły również o potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...]. W konsekwencji, decyzją z [...] czerwca 2012 r. Wojewoda przyznał J. C. oraz J. L. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez S. C. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej majątku [...].

Powyższych ustaleń organów orzekających w niniejszej sprawie zdaje się nie kwestionować również sama skarżąca, podkreślając w zarzutach skargi, że Wojewoda powinien był zawiadomić strony o ustaleniu, że S. C. pozostawił majątek również w [...] przy ul. [...] (niezwłocznie po uzyskaniu Orzeczenia PUR Odział w [...] z [...] kwietnia 1945 r. dotyczącego tej nieruchomości). Zaniechanie podjęcia przez organ działań w tym zakresie "pozbawiło skarżącą możliwości doprecyzowania podania z 1990 r. poprzez wskazanie wprost tej nieruchomości jako nieruchomości, za którą skarżąca ubiega się o rekompensatę (lub złożenie nowego wniosku o rekompensatę za ww. nieruchomość) przed upływem określonego przez ustawodawcę terminu do 31 grudnia 2008 r. na złożenie takiego wniosku – i w konsekwencji odmowę potwierdzenia prawa skarżącej do rekompensaty za ww. nieruchomość". Co istotne, z akt wynika, że przywołany przez skarżącą dokument w postaci orzeczenia Nr [...] Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Oddziału w [...] z [...] kwietnia 1945 r., jak i protokół przesłuchania przed Państwowym Urzędem Repatriacyjnym Oddział w [...] świadków, a także podanie S. C. adresowane do Państwowego Urzędu Repatriacyjnego w [...], zostały przedłożone do akt sprawy dopiero przy piśmie z Archiwum Państwowego w [...] z [...] lipca 2009 r. znak [...], a więc już po upływie ustawowego terminu zakreślonego na składanie wniosków o potwierdzenie prawa do rekompensaty. W aktach sprawy znajduje się dodatkowo kserokopia tłumaczenia odpisu księgi hipotecznej nr [...], dotyczącej nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]. Z treści pisma Wojewody z 21 marca 2011 r. wynika, że ww. dokument został przedłożony organowi wojewódzkiemu wraz z pismem z 13 stycznia 2011 r. pełnomocnika J. C. i J. L. Żądanie przyznania prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną przez S. C. w [...] sformułowane zostało przez strony dopiero po wydaniu postanowienia Wojewody z [...] sierpnia 2010 r. W treści decyzji z [...] czerwca 2012 r. Wojewoda wskazał bowiem, że: "po wydaniu postanowienia Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. pełnomocnik wnioskodawców wystąpił do tut. Urzędu z prośbą o dokonanie ponownej oceny materiału dowodowego i uwzględnienie (...) nieruchomości pozostawionej w [...] przy ul. [...], o której mowa w orzeczeniu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Oddział w [...] z dnia [...] kwietnia 1945 r."

W konsekwencji uznać należy, że zarówno ww. żądanie pełnomocnika skarżącej (złożone już po wydaniu postanowienia Wojewody z [...] sierpnia 2010 r.), a także kolejne jej pisma z 23 lipca 2015 r. (wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] czerwca 2012 r. w części dotyczącej odmowy przyznania rekompensaty za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...]), jak i z [...] lutego 2017 r. i [...] czerwca 2018 r. o wydanie decyzji przyznającej prawo do rekompensaty za ww. nieruchomość, nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Pisma te zostały bowiem złożone po terminie, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy.

Odnosząc się natomiast do przywołanych wyżej zarzutów skargi dotyczących przewlekłego prowadzenia postępowania przez Wojewodę (co w konsekwencji uniemożliwiło skarżącej zmodyfikowanie wniosku z 1990 r. w terminie), podkreślić należy, że prawo do rekompensaty wynika z samej ustawy, jednakże dla jego realizacji wymagane jest potwierdzenie tego prawa przez właściwy organ administracji publicznej w formie decyzji administracyjnej. Potwierdzenie to jest niezbędnym dokumentem dla zrealizowania tego prawa, przy czym decyzja o tym, czy i w jakim zakresie osoba uprawniona chce korzystać z prawa do rekompensaty została pozostawiona tej właśnie osobie. Ustawodawca skorzystanie z prawa do rekompensaty powiązał z wymogiem stosownej aktywności i dyscypliny osób zainteresowanych, skoro potwierdzenie prawa do rekompensaty nie następuje z urzędu, lecz wyłącznie z inicjatywy samych uprawnionych (art. 5 ust. 1 i 2 ustawy). Regulacja taka koresponduje z celem ustawy zmierzającej do realnego, kompleksowego i możliwie ostatecznego uregulowania zasad oraz procedury dochodzenia roszczeń z tytułu mienia pozostawionego przez obywateli polskich poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej, o czym świadczy precyzyjnie wyznaczony przez ustawodawcę zakres podmiotowy i przedmiotowy ustawy oraz ramy czasowe dochodzenia roszczeń (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 maja 2013 r. sygn. akt I OSK 594/12; LEX nr 1988134).

Postępowanie w tym przedmiocie wszczynane jest na wniosek osoby zainteresowanej. Przepisy ustawy wyraźnie nie precyzują, czy we wniosku należy podać wszystkie nieruchomości, za pozostawienie których strona domaga się rekompensaty, jak je należy określić, jaki skutek ma brak podania składników mienia, czy możliwe jest jego późniejsze uzupełnienie. Czyni to jednak pośrednio, w art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy. Analiza tego przepisu nie pozostawia więc wątpliwości, że wnioskodawca jest obowiązany nie tylko wskazać konkretne nieruchomości, ale i przedstawić dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej wraz z określeniem rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. Konieczne jest zatem precyzyjne określenie przez wnioskodawcę zakresu prawa do rekompensaty, z którego zamierza on skorzystać, a nie wyłącznie zasygnalizowanie, że jest zainteresowany co do zasady z prawa do rekompensaty. Trzeba też mieć na uwadze fakt, że postępowanie w tej materii jest postępowaniem wnioskowym, co oznacza że to strona nim dysponuje przede wszystkim w zakresie inicjacji i toku, w tym precyzując treść żądania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 listopada 2017 r. sygn. akt I OSK 236/16, LEX nr 2445274). Skoro więc wskazany wniosek z grudnia 1990 r. nie wymieniał nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], albowiem w dacie jego składania osoby uprawnione nie wiedziały o tym, że może im przysługiwać prawo rekompensaty w odniesieniu do tej nieruchomości (co pośrednio wynika z treści samej skargi), ale wymieniał nieruchomość w postaci majątku [...], położonego w gminie [...], powiatu [...], woj. [...], to nie można przyjąć, jak chce tego skarżąca, że zamiarem wnioskodawców było uzyskanie prawa do rekompensaty za wszystkie nieruchomości pozostawione przez jej poprzednika prawnego.

Jeszcze raz podkreślić należy, że w terminie wskazanym w art. 5 ust. 1 ustawy został złożony wniosek o przyznanie rekompensaty wyłącznie za nieruchomość w postaci majątku [...]. Wniosek ten można było modyfikować, w tym rozszerzać co do zakresu nieruchomości, jednak tylko do 31 grudnia 2008 r., bowiem przepis art. 5 ust. 1, określając termin, który jest terminem prawa materialnego, nie pozwala po tym okresie skutecznie domagać się rekompensaty za inne mienie niż zgłoszone przed tą datą. Wszelkie zaś roszczenia zgłoszone po tej dacie wygasają. Tym samym podania złożone przez skarżącą w terminie późniejszym (stanowiące próbę modyfikacji wniosku z 1990 r.), stanowiły odrębny wniosek wszczynający postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, bowiem dotyczyły innej nieruchomości niż wskazana we wcześniejszych wnioskach z grudnia 1990 r. i grudnia 2007 r. Skoro bowiem przepis prawa materialnego zakreśla wprost termin do dokonania danej czynności, to termin ten nie może zostać przedłużony ani skrócony przez organ administracji publicznej z urzędu ani na wniosek strony. Tym samym nie mają tu zastosowania zasady wyprowadzone z doktryny i orzecznictwa, że sprawa do chwili rozstrzygnięcia może być modyfikowana w ten sposób, że zmienia się jej zakres przedmiotowy.

Skoro zatem w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione przez S. C. w [...] przy ul. [...] złożony został po 31 grudnia 2008 r. (tj. dopiero po uzyskaniu wiedzy o pozostawieniu poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej również tej nieruchomości przez poprzednika prawnego skarżącej), to uznać należało, że nastąpiło to po upływie terminu ustawowego, przewidzianego w art. 5 ust. 1. Przedstawione powyżej wywody wskazują jednocześnie, że sprecyzowanie wniosku, w szczególności po terminie zastrzeżonym w art. 5 ust. 1 ustawy, należy uznać za złożenie nowego wniosku, a nie sprostowanie poprzedniego. W takiej sytuacji Wojewoda musiał zastosować się do art. 7 ust. 2 ustawy, który - w przypadku niespełnienia wymogu z art. 5 ust. 1 (niezachowania terminu) – zobowiązywał organ do wydania decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Rację ma przy tym Minister, że złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty po terminie skutkuje definitywną utratą prawa do ubiegania się o rekompensatę, a żadne, nawet wyjątkowe okoliczności (w tym dotyczące długości prowadzonego postępowania administracyjnego i zbyt późnego ustalenia przez organ okoliczności pozostawienia przez poprzednika prawnego skarżącej jeszcze jednej nieruchomości, niż wskazanej we wniosku wszczynającym postępowanie), nie mogą spowodować przedłużenia tego terminu bądź jego przywrócenia.

Wobec tego uznać należy, że zasadnie organy administracji publicznej odmówiły w niniejszej sprawie potwierdzenia skarżącej prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w [...] przy ul. [...].

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325), orzekł jak w sentencji wyroku.

Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ww. ustawy, który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu, gdy strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.