Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 962/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 27 ust. 1 i  ust. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1228
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Anita Wielopolska-Fonfara (spr.) Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2014 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego M. L., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania J. G., decyzją z [...] nr [...], utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z [...] nr [...] w przedmiocie obowiązku zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją Wójta Gminy [...] z [...] nr [...] przyznane zostały na okres od 01.10.2012 r. do 30.09.2013 r. świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla osób uprawnionych: K. i E.G. w wysokości po [...] zł miesięcznie. Świadczenia ustalono w wysokości zasądzonych alimentów wynikających z treści wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] sygn. akt [...], do których uiszczania zobowiązany był ojciec uprawnionych – J. G. Po zakończeniu okresu wypłaty ww. świadczeń Wójt Gminy [...] wszczął postępowanie w przedmiocie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu wypłaconych z funduszu alimentacyjnego świadczeń.

Następnie decyzją z [...] Wójt Gminy [...] ustalił wysokość należności z tytułu wypłaconych K. i E. G. świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres świadczeniowy od 01.10.2012 r. do 30.09.2013 r. w wysokości [...] zł oraz orzekł o obowiązku zwrotu powyższej należności przez dłużnika alimentacyjnego – J.G. wraz z odsetkami wynoszącymi na dzień wydania decyzji [...] zł.

W uzasadnieniu organ przywołując treść art. 27 ust. 1, ust. 1a i ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.), wskazał na obowiązek zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego organowi właściwemu wierzyciela wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z ustawowymi odsetkami, które są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń. W dalszej kolejności organ wskazał, że na rzecz K. i E.G. w okresie od 1.10.2012 r. do 30.09.2013 r. wypłacone zostały świadczenia z funduszu alimentacyjnego w łącznej kwocie [...] zł. Komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym w [...] okresie od 26.03.2013 r. do dnia wydania decyzji przekazał Gminie [...] kwotę [...] zł uzyskaną z egzekucji od dłużnika alimentacyjnego tytułem zwrotu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz K. i E. G. Z przekazanej przez komornika kwoty, kwota [...] zł została zaliczona na poczet należności głównej, a kwota [...] zł zaliczona została na poczet odsetek. W związku z powyższym zadłużenie J. G. z tytułu wypłaconych osobom uprawnionym świadczeń z funduszu alimentacyjnego na koniec ww. okresu świadczeniowego wyniosło [...] zł, zaś ustawowe odsetki naliczone na dzień wydania decyzji stanowią kwotę [...] zł.

Po rozpoznaniu odwołania J. G. od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium podkreśliło, że rozstrzygnięcie Wójta Gminy [...], mające oparcie w przepisach ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, nie ma charakteru uznaniowego, a w prowadzonym postępowaniu organ pierwszej instancji musiał jedynie ustalić czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy świadczenia te zostały wypłacone. Jednocześnie Kolegium stwierdziło, że konstrukcja art. 27 powołanej ustawy wskazuje na obowiązek zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego organowi właściwemu należności, w wysokości wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej świadczeń, powiększonej o kwotę ustawowych odsetek. Obowiązek zwrotu świadczenia na podstawie decyzji jest nieunikniony, jeśli wydano wcześniej decyzję stanowiącą podstawę wypłat świadczenia wierzycielowi.

Zdaniem organu odwoławczego, w niniejszej sprawie bezspornym jest, iż w okresie od 01.10.2012 r. do 30.09.2013 r. zostały wypłacone z funduszu alimentacyjnego przez organ właściwy wierzyciela na rzecz córek J. G. świadczenia alimentacyjne w łącznej wysokości [...] zł. Część powyższej kwoty ([...] zł) w okresie od 26.03.2013 r. do 11.12.2013 r. komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym w [....] przekazał na rzecz Gminy [...]. Z uwagi na powyższe organ I instancji – działając na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów – zobligowany był po zakończeniu okresu świadczeniowego do wydania decyzji ustalającej kwotę należności i zobowiązującej dłużnika do zwrotu tej kwoty wraz z ustawowymi odsetkami. Organ I instancji zobrazował sposób wyliczenia kwoty, której zwrotu żąda od skarżącego oraz podał w sposób tabelaryczny wpłaty należności przez komornika na rzecz Gminy [....] z tytułu egzekucji od dłużnika alimentacyjnego, z podaniem kwoty i dni wpłaty należności.

Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] J. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której stwierdził, że skarżona decyzja jest przedwczesna z uwagi na "sprawy toczące się przed sądem rejonowym", które mogą mieć wpływ na rozstrzygniecie niniejszego postępowania. Dodał, że pogarsza się jego stan zdrowia, zaś przy rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy "zapomniano" o tym, że obie jego córki wraz z jego żoną są utrzymywane przez innego mężczyznę.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna, gdyż zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy [....] z dnia [...] nie naruszają przepisów obowiązującego prawa.

Zakwestionowaną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy ww. decyzję Wójta Gminy [...], którą organ ten zobowiązał w trybie art. 27 ustawy z dnia 7 września 2007 r. – o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.), dalej jako: "p.o.u.a." dłużnika alimentacyjnego do zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z należnymi odsetkami, przyznanych na rzecz K. i E.G. w oparciu o decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] nr [...]. Na wstępie podnieść należy, że świadczenie z funduszu alimentacyjnego, jest świadczeniem wypłacanym przez Państwo zamiast alimentów, w sytuacji gdy osoba na której ciąży obowiązek alimentacyjny nie wywiązuje się z tego zobowiązania. Jest to świadczenie zwrotne, które co do zasady obciąża dłużnika alimentacyjnego. Zgodnie bowiem z art. 27 ust. 1 p.o.u.a. dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. W myśl ust. 2 ww. artykułu, decyzję w sprawie zwrotu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego organ właściwy wierzyciela wydaje po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania tych świadczeń.

Postępowanie wyjaśniające w sprawie nałożenia na dłużnika alimentacyjnego obowiązku zwrotu wypłaconych świadczeń jest, jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, postępowaniem znacznie uproszczonym, gdyż sprowadza się ono w istocie do ustalenia czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy określone w niej świadczenia zostały osobie uprawnionej wypłacone (por. wyrok WSA z 21.10.2010 r. II SA/Po 491/10, Lex nr 754443). W przypadku zaś poczynienia w tym zakresie pozytywnych ustaleń - ma obowiązek wydać decyzję, nakazującą dłużnikowi alimentacyjnemu zwrot wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń wraz ustawowymi odsetkami. Taka właśnie sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie.

Okolicznością niesporną jest bowiem, że decyzją z [...] Wójt Gminy [...] przyznał świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz K. i E. G. na okres od 1 października 2012 r. do 30 września 2013 r. w wysokości po [...] zł miesięcznie oraz, że świadczenia te zostały uprawnionym wypłacone. Suma ich wyniosła więc łącznie [...] zł.

Wprawdzie komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym w [...] w okresie od 26.03.2013 r. do 11.12.2013 r. przekazał Gminie [....] kwotę [....] zł uzyskaną z egzekucji od dłużnika alimentacyjnego tytułem zwrotu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych, tym niemniej zadłużenie J. G. z tytułu wypłaconych K. i E.G. świadczeń z funduszu alimentacyjnego na koniec okresu świadczeniowego 2012/2013 wyniosło [...] zł.

Uznać zatem należy, że wydając decyzję zobowiązującą skarżącego do zwrotu należności organ nie tylko podjął prawidłową decyzję, ale nie miał podstaw prawnych, aby orzec w odmienny sposób lub zupełnie odstąpić od orzekania w tym zakresie. Powołany bowiem powyżej przepis art. 27 p.o.u.a. nie pozostawia żadnej swobody czy też dowolności lub uznaniowości.

Powoływana w treści skargi trudna sytuacja materialno-bytowa skarżącego, czy też toczące się postępowania przed sądem powszechnym, pozostają bez związku z przedmiotem niniejszego postępowania. Istota świadczeń z funduszu alimentacyjnego polega bowiem na przejęciu obowiązku, wynikającego z wyroku sądowego, a ciążącego na dłużniku alimentacyjnym, przez Państwo. W zastępstwie skarżącego i ciążących na nim na nim alimentów, organ właściwy wypłacał osobie uprawnionej świadczenie z funduszu alimentacyjnego. Natomiast decyzja Wójta Gminy [...], prawidłowo utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], jest niczym innym jak rozliczeniem wypłaconych świadczeń w zamian za alimenty.

Konkludując stwierdzić należy, że organy obu instancji rozpatrzyły całokształt materiału dowodowego i w sytuacji poczynienia pozytywnych ustaleń zaistnienia przesłanek wynikających z art. 27 ust. 2 p.o.u.a. nakazały dłużnikowi zwrot wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej świadczeń oraz w należyty sposób uzasadniły zajęte stanowisko. Rozpoznając przedmiotową sprawę, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ administracji przepisów art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Organy bowiem w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły materiał dowody wymagany dla rozstrzygnięcia sprawy, a swoje stanowisko uzasadniły, w sposób spełniający wymagania określone w art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.