Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 273/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2006-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie: WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik WSA Beata Kalaga - Gajewska (spr.) Protokolant: St. ref. Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2006 r. sprawy ze skargi S. L. na decyzję Ś. Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie funkcjonariuszy policji - zwolnienia ze służby 1) uchyla zaskarżoną decyzję i określa, że nie podlega ona wykonaniu w całości; 2) zasądza od Ś. Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. na rzecz skarżącego kwotę [...] zł. ([...] złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

Komendant Miejski Policji w M. rozkazem personalnym nr [...] z [...], na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 w związku z art. 45 ust. 3 i art. 110 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58, z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie warunków przyznawania policjantom nagród rocznych, nagród uznaniowych i zapomóg (Dz. U. Nr 86, poz. 789), zwolnił S. L. ze służby w Policji z dniem [...], polecając wypłatę [...] % odprawy, ekwiwalent pieniężny za urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe niewykorzystane w latach poprzedzających rok zwolnienia ze służby oraz nie wypłacenie nagrody rocznej za [...], a także w oparciu o art. 108 K.p.a. rozstrzygnięciu temu nadał rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu powołał się na okoliczność, iż w dniu [...] uzyskał informację, że prokurator Prokuratury Rejonowej w S. Ś., w śledztwie o sygn. akt [...], przedstawił w dniu [...] S. L. zarzut tego, że w dniu [...] roku, w M., umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym w ten sposób, iż kierując samochodem osobowym marki "[...]", nr rej. [...], z prędkością przekraczającą maksymalną prędkość dozwoloną na danym odcinku drogi oraz nie stosując się do obowiązującego zakazu wyprzedzania nienależycie obserwował przedpole jazdy co skutkowało opóźnieniem spostrzeżenia pieszej na jezdni, potrącił idącą jezdnią B. S,, która odniosła obrażenia ciała w postaci [...], które to obrażenia spowodowały śmierć wymienionej, a następnie zbiegł z miejsca zdarzenia, to jest przestępstwa z art. 177 § 2 K.k. w zw. z art. 178 K.k. Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...], Komendanta Miejskiego Policji w M., S. L. został zawieszony w czynnościach służbowych, od dnia [...] do dnia [...]. Następnie decyzją nr [...] z dnia [...] Ś. Komendant Wojewódzki Policji w K. uchylił rozkaz personalny nr [...] z dnia [...], Komendanta Miejskiego Policji w M., w części dotyczącej daty zawieszenia w czynnościach służbowych i ustalił nowy termin zawieszenia w czynnościach służbowych na okres [...] miesięcy od dnia [...] do dnia [...]. Dodatkowo Komendant Miejski Policji w M. z dniem [...] wszczął postępowanie administracyjne w sprawie fakultatywnego rozwiązania stosunku służbowego, określonego w trybie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji.

W dniu [...] prokurator Prokuratury Rejonowej w S. Ś. udostępnił Komendantowi Miejskiemu Policji w M. materiał dowodowy z prowadzonego śledztwa. Na tej podstawie Komendant Miejski Policji w M. uznał, że wina S. L. nie budzi żadnych wątpliwości, a popełnienie przez policjanta czynu o znamionach nieumyślnego przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego, jest oczywiste.

Nadto, w uzasadnieniu decyzji Komendant ten podniósł, że za zwolnieniem S. L. ze służby przemawia charakter jego przewinienia, ujemne następstwa dla służby i społeczeństwa, niskie pobudki oraz skrajnie lekceważące odnoszenie się do obowiązującego porządku prawnego i podważanie autorytetu Policji.

W odwołaniu od powyższej decyzji S. L. domagał się jej uchylenia i zawieszenia postępowania administracyjnego, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. do czasu rozstrzygnięcia jego sprawy przez sąd powszechny.

W uzasadnieniu podniósł, że w przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym zaniechano szczegółowej analizy materiałów śledztwa, czym naruszono przepis art. 77 § 2, art. 80 i art. 89 § 2 K.p.a. oraz polemizował z ustaleniami postępowania przygotowawczego, wskazując na sprzeczności w zeznaniach świadków w zakresie prędkości poruszania się jego pojazdu, momentu wyprzedzania, wglądu w widoczność na jezdni i czasu spostrzeżenia przeszkody. Nadto, akcentował również, brak spójności pomiędzy protokołem oględzin a materiałem poglądowym dołączonym do akt postępowania karnego, błędne wnioski powołanego biegłego z zakresu ruchu drogowego i niesprawdzenie argumentów jego obrony, a także nieuwzględnienie negatywnej opinii Zarządu Terenowego NSZZ Policjantów KMP w M., wyrażonej w uchwale nr [...] z dnia [...] w sprawie jego zwolnienia ze służby.

Decyzją nr [...] z dnia [...] Ś. Komendant Wojewódzki Policji w K. utrzymał w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Policji w M. z [...] uznając, że przesłanki jakimi kierowano się przy jej podjęciu w pełni zasługują na uwzględnienie.

W uzasadnieniu decyzji podniósł, iż Komendant Miejski Policji w M. dokonał prawidłowych ustaleń w oparciu o ocenę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania przygotowawczego, w tym zeznań świadków zdarzenia, opinii biegłego, oględzin i sekcji zwłok pokrzywdzonej oraz opinii technicznej samochodu marki "[...]", którym kierował S. L. przez co zrealizował dyspozycję zawartą w art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., a ponieważ nie zachodziła potrzeba przeprowadzenia rozprawy, nie naruszył również art. 80 K.p.a.

W skardze S. L. wniósł o uznanie decyzji Ś. Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] za bezskuteczną i zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych, a także nakazanie temu Komendantowi, aby cofnął rozkaz personalny z dnia [...] Komendanta Miejskiego Policji w M. oraz dokonał przywrócenia go do służby w Policji, z jednoczesnym wyrównaniem i wypłaceniem należnego uposażenia za okres od dnia zwolnienia do czasu przywrócenia do służby. Zarzucił zaskarżonej decyzji, iż jest ona niezgodna z prawem zarówno materialnym, jak i procesowym, a w szczególności przekracza granice swobodnej oceny dowodów poprzez brak wnikliwych rozważań i wskazania praktycznych związków przyczynowo skutkowych w zakresie zaprezentowanej przez Ś. Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. analizy dowodów zebranych w sprawie, a tym samym wykroczenie poza schematy logiki formalnej i nie uwzględnienie okoliczności, iż strony postępowania administracyjnego, jak i karnego mogą dowolnie kształtować linię swojej obrony oraz przywołał okoliczności i argumenty wskazane w odwołaniu.

Uzasadniając swoje zarzuty i wnioski skarżący, powołał się również na rozbieżności w zeznaniach świadków, błędną opinię biegłego w zakresie ruchu drogowego, wady formalne czynności dowodowych podejmowanych w toku śledztwa i wywiódł, iż jego zwolnienie ze służby w Policji było przedwczesne i krzywdzące, albowiem w uzasadnieniu decyzji Komendanta Miejskiego Policji w M. użyto zwrotów o oczywistości popełnienia zarzucanego mu przestępstwa oraz o jego bezsprzecznej i nie budzącej wątpliwości winie. W ten sposób, zdaniem skarżącego, został skazany przez swoich przełożonych jeszcze przed wydaniem prawomocnego wyroku sądowego i to tylko na podstawie materiałów z postępowania przygotowawczego i administracyjnego. Skarżący zasygnalizował również, iż w dniu [...] zostały wydane dwa rozkazy personalne o odmiennej treści, ale o tym samym numerze [...].

W odpowiedzi na skargę Ś. Komendant Wojewódzki Policji w K. wniósł o jej oddalenie i przywołał argumenty zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji. Akcentował, iż skarżący w swoich wyjaśnieniach odmiennie opisał przebieg zdarzenia w dniu [...], który znacznie odbiega od relacji świadków i zebranego w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Odnosząc się do zarzutów skargi uznał, iż organy administracji działały w granicach swych kompetencji i w zgodzie z obowiązującymi przepisami, a charakter i okoliczności zarzucanego czynu dają podstawę do stwierdzenia, że skarżący nie może korzystać z przymiotu osoby o nieposzlakowanej opinii, co zgodnie z treścią art. 25 ustawy o Policji jest warunkiem koniecznym do pełnienia służby w organach Policji. Nadto nie stwierdził, aby w obrocie prawnym funkcjonowały dwie decyzje oznaczone tą samą datą zawierające różne rozstrzygnięcia w zakresie uprawnień do nagrody rocznej, podjęte na podstawie innych przepisów.

Na rozprawie skarżący potwierdził, iż został już skazany prawomocnym wyrokiem karnym i złożył do akt sądowych decyzję Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] oraz wniósł o zwrot kosztów podróży autobusem PKS w wysokości [...] zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, iż sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 powołanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do brzmienia przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie ustawa p.p.s.a., sądy badają czy zaskarżone akty uchybiają przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź mogącym mieć istotny wpływ na jej wynik. Dodatkowo badają, czy organ orzekający nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością zaskarżonego aktu.

Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze.

Mając na uwadze powyższe rozważania w pierwszej kolejności należy podnieść, iż w dacie [...] wydane zostały dwa rozkazy personalne Komendanta Miejskiego Policji w M. o tym samym numerze [...] i [...], doręczone skarżącemu, które jednolicie rozstrzygały o zwolnieniu go ze służby w Policji z dniem [...] w trybie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58, z późn. zm.) i polecały wypłatę [...] % odprawy, ekwiwalent pieniężny za urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe niewykorzystane w latach poprzedzających rok zwolnienia ze służby, a różniły się odmiennymi rozstrzygnięciami w zakresie nagrody rocznej za [...] (jedna - przyznawała ją w wysokości [...] wobec zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych od dnia [...] na okres [...] miesięcy, a druga, dołączona do akt administracyjnych polecała - nie wypłacenie tej nagrody).

Twierdzenia skarżącego w tym zakresie potwierdziła decyzja Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...], której podstawę prawną stanowił art. 138 § 1 pkt 2 i § 2 w związku z art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (kserokopia decyzji akta sądowe k-34). Rozstrzygnięcie to zostało wydane w skutek odwołania skarżącego od decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...], która na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. stwierdziła nieważność rozkazu personalnego nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w M. z dnia [...] w sprawie zwolnienia go ze służby w Policji z dniem [...] w trybie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58, z późn. zm.), w którym to rozkazie personalnym organ pierwszej instancji przyznał skarżącemu [...] nagrody rocznej za [...] (por. str. 3-4 uzasadnienia decyzji Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] karta - [...] akt sądowych). W sentencji powołanego rozstrzygnięcia nr [...] z dnia [...] Komendant Główny Policji uchylił część rozkazu personalnego nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w M. z dnia [...] w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby w Policji z dniem [...] i umorzył postępowanie pierwszej instancji w tej sprawie, jak również uchylił część tego samego rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...], która dotyczyła przyznania skarżącemu [...] nagrody rocznej za [...] i w tym zakresie, przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Z powyższych względów wynika, iż w dacie wydania zaskarżonej decyzji, w obrocie prawnym funkcjonowały dwa rozkazy personalne Komendanta Miejskiego Policji w M. z dnia [...] o numerze [...], które odmiennie rozstrzygały sprawę nagrody rocznej skarżącego za [...]. Wydanie w tym samym przedmiocie dwóch odrębnych, o różnej treści, decyzji administracyjnych stanowi niewątpliwie naruszenie procedury administracyjnej.

Artykuł 104 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego przewiduje bowiem, iż decyzje administracyjne rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji.

Zatem treścią decyzji jest "załatwienie sprawy" tzn. rozstrzygnięcie o istocie sprawy i orzeczenie co do tych interesów prawnych lub obowiązków, które legitymowały skarżącego do udziału w tym postępowaniu administracyjnym, jako jego strony. Tym samym podjęcie dwóch decyzji i ponowne rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty stanowi naruszenie art. 104 § 2 K.p.a. i wywołuje negatywne skutki procesowe oraz materialnoprawne w zakresie trwałości decyzji administracyjnych.

W świetle poczynionych przez Sąd ustaleń podkreślić należy, iż wadą zaskarżonej decyzji podjętej w przedmiotowej sprawie i wydanej w trybie zwykłych środków weryfikacji decyzji pierwszoinstancyjnej było nie usunięcie tego naruszenia prawa procesowego, którego to dopuścił się organ pierwszej instancji. Tym samym organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzje organu pierwszej instancji, nie zwrócił uwagi na stwierdzone uchybienie i nie ustosunkował się do powołanej okoliczności w trybie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., przez co naruszył przepis art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.

W tym miejscu przypomnieć trzeba, iż zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją odwoławczą wyznaczony jest zakresem rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu pierwszej instancji i nie może organ odwoławczy, w wyniku ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy, ograniczyć się tylko do badania zgodności tej decyzji z prawem, ale powinien rozstrzygnąć merytorycznie o sprawie administracyjnej, a więc również zbadać decyzję z punktu widzenia celowości i słuszności rozstrzygnięcia, nie pomijając wadliwie wydanej innej decyzji orzekającej o tej samej istocie sprawy. W przypadku bowiem, gdy organ odwoławczy ustali, że decyzja organu pierwszej instancji jest dotknięta jedną z wad wyliczonych w art. 156 § 1 K.p.a. może ją uchylić i zmienić (np. w razie rażącego naruszenia prawa, czy wówczas gdy wydanie decyzji powodowałoby czyn zagrożony karą, czy też gdyby zawierała ona wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa) lub uchylić decyzję i umorzyć postępowanie pierwszej instancji (np. w przypadku wydania decyzji bez podstawy prawnej, z naruszeniem przepisów o właściwości, res iudicata, czy gdyby decyzję skierowano do osoby nie będącej stroną w sprawie).

Mając na uwadze powyższe rozważania trzeba mieć na względzie, że o ile w dalszym ciągu, na skutek decyzji Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...], trwa postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia wysokości i prawa skarżącego do nagrody rocznej za [...], to wobec treści niniejszego wyroku, w związku z którym sprawa w dalszym ciągu będzie się toczyć w postępowaniu przed organem odwoławczym, to nie zakończone postępowanie nadzwyczajne o stwierdzenie nieważności decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...], winno być umorzone na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., a jeżeli doszło do wydania w tym trybie decyzji, to winna być ona z urzędu wyeliminowana z obrotu prawnego przez właściwy organ.

Reasumując, wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło z naruszeniem art. 104 § i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. i to wówczas, gdy Kodeks postępowania administracyjnego wyłącza stosowanie sankcji nieważności przez organ wyższego stopnia, który nie działa jako organ odwoławczy w toku instancji, ale jako organ nadzoru, którego uprawnienia przy stosowaniu art. 156 K.p.a. są węższe niż uprawnienia organu odwoławczego, jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie.

W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzonego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd nie jest uprawniony do rozstrzygania jej kwestii merytorycznych.

Zatem w rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy ponownie winien zająć stanowisko i dokonać ustaleń istotnych dla jej wyniku, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa materialnego oraz zasadami postępowania administracyjnego.

Wskazania, które winny być uwzględnione przy ponownym rozpatrzeniu sprawy wynikają wprost z przytoczonych wcześniej rozważań.

Dlatego też, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 152 ustawy p.p.s.a., należało uchylić w całości zaskarżoną decyzję i stosownie do treści art. 200 i art. 205 § 1 i § 3 w związku z art. 209 ustawy p.p.s.a. oraz art. 1, art. 3 § 1, art. 4 § 1 w związku z art. 13 dekretu z dnia 26 października 1950 r. o należnościach świadków, biegłych i stron w postępowaniu sądowym (Dz. U. Nr 49, poz. 445 z późn. zm.) orzec o zwrocie niezbędnych kosztów postępowania, które objęły poniesione przez skarżącego koszty przejazdu środkiem transportu masowego (autobusem PKS) z miejsca zamieszkania do Sądu.