Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 740/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-02-07 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2 w zw. z  art. 255
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Artur Kot po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku N. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi N. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu, N. S. (dalej: "skarżący") wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie

ze skargi na powołaną wyżej decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...]

z [...] lipca 2012 roku.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątkowym oraz uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że w chwili obecnej jest osobą bezrobotną z prawem do zasiłku dla bezrobotnych. Na utrzymaniu skarżącego pozostaje dwoje dzieci, z żoną natomiast od [...] marca 2012 r. pozostaje

w rozdzielności majątkowej. Źródłem dochodu żony jest działalność gospodarcza (ok. [...] zł za okres [...] 2012 r.). Skarżący stwierdził, że nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego od skargi (wpis stały 500 zł).

Pismem z [...] października 2012 r. skarżący został wezwany do przedłożenia wymienionych dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji majątkowej w trybie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: "u.p.p.s.a."), w tym do nadesłania między innymi kopii zeznania podatkowego za 2011 rok (swojego i żony)

oraz wyciągów z rachunków bankowych i lokat za ostatnie sześć miesięcy, w tym

z rachunków bankowych związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą żony.

W odpowiedzi na powyższe skarżący częściowo nadesłał żądane dokumenty wnosząc o przedłużenie terminu do złożenia pozostałych.

Postanowieniem z 29 listopada 2012 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W dniu [...] grudnia 2012 r. skarżący prawidłowo wniósł sprzeciw

od postanowienia referendarza sądowego. W uzasadnieniu wskazał na błędne ustalenie stanu faktycznego, w tym wadliwe przyjęcie, że nie przedstawił żądanych dokumentów. Dodatkowo postawił zarzut naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez ograniczenie jego prawa do rozpoznania sprawy przez Sąd.

Zgodnie z art. 260 u.p.p.s.a., wniesienie w terminie sprzeciwu od wyżej wymienionego postanowienia spowodowało, że utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 u.p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym.

Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 u.p.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko

od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd może zwolnić osobę z części kosztów postępowania, jeżeli wykaże ona, że nie jest

w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.).

Celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu

na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Zawarte w art. 246 § 1 u.p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba

ta wykaże" oznacza zaś, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy.

Zgodnie z treścią art. 255 u.p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte

we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie

lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów

lub stanu rodzinnego.

Rozpoznając sprawę należy co do zasady odnieść się w pierwszej kolejności

do argumentacji przedstawionej przez stronę skarżącą i dokonać analizy jej sytuacji majątkowej oraz zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Dokonując weryfikacji oświadczeń złożonych przez skarżącego uwzględnić należy zasady logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, a także wnioski płynące z analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie. Dopiero na tej podstawie można bowiem obiektywnie stwierdzić, czy skarżący rzeczywiście wykazał, że pozbawiony jest możliwości ponoszenia kosztów wpisu sądowego od skargi.

Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, a także stan faktyczny sprawy uznać należy, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. Nie wykazał on bowiem

w sposób przekonywujący, pomimo inicjatywy dowodowej ze strony Sądu, że nie jest

w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego

dla siebie i rodziny. Uzupełniając na wezwanie Sądu wniosek, nie załączył wszystkich dokumentów źródłowych potwierdzających zasadność jego wniosku. Sąd

w konsekwencji został pozbawiony możliwości rzetelnej i wnikliwej oceny wniosku

pod kątem spełnienia przesłanek uzasadniających przyznanie skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Dlatego należało odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Przedstawione przez skarżącego informacje są bowiem niewystarczające do odtworzenia jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. Natomiast Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącej ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienia NSA z 9 marca 2011 r. sygn. akt I GZ 54/11 oraz I GZ 55/11; dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). Jednocześnie odnosząc się

do argumentacji skarżącego Sąd wyjaśnia, że obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani prawa

do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym

i wykaże to w sposób przekonywujący. Zatem wskazana instytucja ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia, lub środki te są tak bardzo ograniczone, że wystarczają jedynie

na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.

W tym stanie rzeczy uznać należy, że skarżący nie wykazał, że zachodzą przesłanki do zastosowania wobec niego prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie

na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 255 u.p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.