Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt V SO/Wa 63/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-04-20 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 258 § 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Starszy referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie z wniosku W. S. o wyłączenie sędziego p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy zakresie częściowym, poprzez odmowę zwolnienia od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy W. S. (dalej: "Skarżący" lub "Strona") wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych.

Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach oraz dołączonych do wniosku dokumentów wynika, że podstawą utrzymania Skarżącego jest emerytura w wysokości 648 [...] Wnioskodawca nie wykazał majątku. Wyjaśnił, że jego dochód tygodniowy stanowi kwota 151,20 [...] zwana "zasiłkiem dla osób o niskich dochodach" lub "małą emeryturą" dla osób opłacających składkę ubezpieczenia do H[...], co najmniej przez 5 lat. Do miesięcznych kosztów zaliczył spłatę zobowiązania finansowego w wysokości 6.200 [...] spłacanego w tygodniowych ratach po 75 [...](325 [...] w miesiącu) oraz koszty prowadzonych postępowań sądowych (191 [...] w miesiącu). Skarżący przedstawił miesięczne zestawienie dochodów i wydatków. Dochód stanowi kwota 648 [...], a wydatki wynoszą 641 [...]. Opisując miesięczne wydatki wskazał spłatę pożyczki (325 [...]), koszty postępowania sądowego w Polsce (191 [...]), wydatki na energię elektryczną, gaz, wodę, ścieki (około 48 [...]), opłatę telefoniczną (35 [...]), travel C. (42 [...]).

W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych Skarżącego, pismem z dnia 7 marca 2016 r. wezwano go do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów. W szczególności ustalenia wymagało, czy wnioskodawca otrzymuje pomoc finansową od Rządu A. "dla osób o niskich dochodach", to czy osiąga inne dochody, czy jest osobą bezrobotną, czy w ciągu ostatniego roku podejmował prace na terytorium W. B., a jeśli tak, to jakiego rodzaju i w jakich okresach, gdzie i na podstawie jakiego tytułu prawnego wnioskodawca zamieszkuje i jakie są związane z tym opłaty, czy wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe na terytorium A., czy też na terytorium Polski, czy samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, czy posiada członków rodziny, w tym również w Polsce, na których ciąży obowiązek wzajemnej pomocy, obowiązek alimentacyjny, czy wnioskodawca w ciągu ostatniego roku przebywał na terytorium Polski, czy podróżował komunikacją lotniczą, bądź inną komunikacją, jak często, jakie wydatki z tego tytułu poniósł w ciągu ostatniego roku, czy posiada majątek ruchomy, jakie są jego miesięczne wydatki związane z niezbędnym utrzymaniem, a także czy posiada rachunki bankowe bądź środki pieniężne zgromadzone w inny sposób. Skarżącego wezwano również do złożenia dokumentów, tj. wyciągów i wykazów z rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, tytułu prawnego, na podstawie którego wnioskodawca korzysta z mieszkania wraz z tłumaczeniem dokumentu na język polski, dokumentu, z którego wynika, że korzysta z pomocy finansowej, pomocy socjalnej bądź innej pomocy na terytorium A. ze wskazaniem jej miesięcznej wysokości wraz z tłumaczeniem dokumentu na język polski.

Odpowiadając na wezwanie pismem z 30 marca 2016 r. Skarżący wskazał sygnatury spraw wszczętych skargami i wnioskami Skarżącego i prowadzonymi przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie i wyjaśnił, że do wskazanych spraw przesłał poszerzone informacje wraz z załączonymi dokumentami o stanie majątkowym i możliwościach płatniczych. Do pisma z 30 marca 2016 r. nie załączono żadnych dokumentów.

Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje.

Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a.").– ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.),a w zakresie częściowym, gdy wykaże , że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.)

Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił referendarzowi lub sądowi rozpatrującemu wniosek. Jednocześnie w sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy lub budzi wątpliwości, sąd na podstawie art. 255 p.p.s.a., ma prawo wezwania takiej osoby do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności.

Wobec tego, iż oświadczenia złożone przez wnioskodawcę na urzędowym formularzu PPF okazały się niewystarczające do oceny, czy uiszczenie kosztów postępowania w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych może spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu Skarżącego i jego rodziny, został wezwany do podania informacji pozwalających na lepszą ocenę sytuacji majątkowej oraz do złożenia określonych dokumentów.

W odpowiedzi na wezwanie Sądu Skarżący poinformował, że żądane przez Sąd dokumenty oraz informacje zostały przedstawione w innych sprawach zarejestrowanych przed WSA w Warszawie, tj. V SAB/Wa 25/15, V SAB/Wa 26/15, V SAB/Wa 27/15, V SAB/Wa 28/15, V SAB/Wa 29/15, V SA/Wa 2820/15, V SA/Wa 2818/15, V SA/Wa 3970/15, V SA/Wa 3971/15, V SA/Wa 3972/15. Do pisma z 30 marca 2016 r. Skarżący nie załączył jakichkolwiek dokumentów oraz nie udzielił jakichkolwiek informacji.

Mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny, ugruntowane w orzecznictwie zasady rozpoznawania wniosków o przyznanie prawa pomocy oraz przepisy regulujące instytucję prawa pomocy wskazać należy, że już sama okoliczność, że Skarżący nie odpowiedział na wezwanie Sądu - bo tak należy ocenić niezłożenie dokumentów wskazanych w wezwaniu oraz niezłożenie jakichkolwiek wyjaśnień do niniejszej sprawy - jest wystarczająca do negatywnego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy.

W takiej sytuacji nie jest możliwe podjęcie innego rozstrzygnięcia niż odmowa przyznania prawa pomocy, ponieważ brak dodatkowych informacji uniemożliwia porównanie wysokości obciążeń finansowych z jakimi wnioskodawca powinien się liczyć w postępowaniu sądowym z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. Uznać więc należy, że Skarżący nie wykazał, że ustawowa przesłanka przyznania tego prawa w odniesieniu do niego wystąpiła.

Należy również zwrócić uwagę, że we wszystkich wskazanych sprawach Skarżącemu odmawiano przyznania prawa pomocy z uwagi na niepełne i nieprecyzyjne przedstawienie sytuacji finansowej i rodzinnej, a więc z uwagi na nieprawidłowe wykonanie wezwania do przedstawienia dodatkowych informacji oraz dokumentów. Dlatego – nawet gdyby opierać się o dokumenty i wyjaśnienia składane w innych sprawach – to niemożliwe jest uznanie, że Skarżący wykonał wezwanie Sądu skierowane w związku z prowadzonym postępowaniem w sprawie prawa pomocy. Konsekwencją niepełnego przedstawienia sytuacji Strony jest brak możliwości oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy, w świetle przesłanki wskazanej w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., a więc dokonanie oceny, czy uiszczenie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w koniecznym utrzymaniu Skarżącego i jego rodziny. Jest bowiem oczywiste, że rozpoznający wniosek referendarz sądowy nie może ocenić wniosku inaczej niż poprzez odmowę przyznania prawa pomocy, w sytuacji gdy sytuacja rodzinna, majątkowa i finansowa Strony nie jest w pełni wyjaśniona. Dlatego w każdej sprawie, w której Skarżący występuje o prawo pomocy konieczne jest skierowanie do wnioskodawcy wezwania w związku z art. 255 p.p.s.a., a obowiązkiem Skarżącego jest udzielenie odpowiedzi na wezwanie.

Przywołać warto stanowisko wyrażone w postanowieniu z 5 listopada 2010 r. o sygn. akt II GZ 318/10, w uzasadnieniu którego Sąd stwierdził, iż czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Należy również podkreślić, iż referendarz sądowy nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie Skarżącego ciężaru wykazania przesłanek prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 8 stycznia 2014 r. o sygn. akt II GZ 774/13; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W innych orzeczeniach (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05) NSA wskazał, że uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, jak również nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Odmowę przyznania prawa pomocy uzasadnia także sytuacja, gdy strona podaje fakty, które nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005/1/8).

Dodatkowo należy wskazać, że Skarżący jest osobą, która zainicjowała liczne postępowania sądowe i administracyjne (119 postępowań sądowoadministracyjnych). W postanowieniu z dnia 12 marca 2013 r. o sygn. akt II OZ 159/13 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd zgodnie z którym, wszczynając liczne postępowania sądowe czy administracyjne strona powinna liczyć się z faktem, że wiążą się one z koniecznością ponoszenia określonych kosztów i zabezpieczyć środki na ten cel. Przyjęcie odmiennej interpretacji oznaczałoby dopuszczalne jedynie wyjątkowo przerzucenie na Skarb Państwa całości kosztów ponoszonych przez Skarżącego w związku z uczestnictwem we wszczętych z jego inicjatywy postępowaniach sądowych i administracyjnych. Podzielając powyższe stanowisko dodać trzeba, iż przyznanie prawa pomocy nie jest uzależnione od ilości toczących się spraw przed sądem, lecz wyłącznie od sytuacji finansowej wnioskującej strony, która winna być wykazana zgodnie z obwiązującymi przepisami (por. postanowienia NSA z dnia 28 maja 2013 r. o sygn. akt II OZ 395/13; z dnia 3 października 2012 r. o sygn. akt II GZ 341/12; z dnia 12 lipca 2012 r. o sygn. akt II GZ 235/12 ). Jak to natomiast wyżej uzasadniono, wnioskodawca nie wykazał w niniejszym postępowaniu, że spełnia przesłanki do udzielenia mu praw pomocy w zakresie całkowitym.Mając zatem na uwadze, iż wezwanie nie zostało przez wnioskodawcę wykonane w zakreślonym terminie, uznać należało, iż nie wykazał on, że ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym wystąpiła w odniesieniu do jego osoby.

Z wyłożonych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.