Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2512/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędzia WSA Elżbieta Lenart Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2011 r. sprawy ze skargi A. K. i S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oddala skargę.


UZASADNIENIE

I. Stan faktyczny

1. Decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 2010 r. Prezydent W. zobowiązał strony decyzji z [...] czerwca 2007 r. Nr [...] o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności tj. małżonków A. i S. K., do solidarnego zwrotu bonifikaty od opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej przy ulicy [...] oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] ha w obrębie [...] opisanej księgą wieczystą [...], w kwocie [...] zł na rzecz rzędu Dzielnicy [...] w terminie 14 dni od dnia kiedy decyzja stanie się ostateczna.

2. Na powyższe rozstrzygnięcie A. i S. K. wnieśli odwołanie zarzucając, iż organ nie wyjaśnił przesłanek nie zastosowania możliwości odstąpienia od zwrotu bonifikaty. Do odwołania załączyli pismo: oświadczenie woli skarżących o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego w umowie sprzedaży przedmiotowej nieruchomości skierowane do nabywcy.

Decyzją z [...] października 2010 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Kolegium stwierdziło przywołując treść art. 4 ust. 15 ustawy z 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, że żądanie zwrotu bonifikaty jest obligatoryjne, nie zależy od uznania organu a jedynie w szczególnie uzasadnionych przypadkach organ może odstąpić od żądania zwrotu bonifikaty, za zgodą odpowiednio wojewody, rady lub sejmiku. Odstąpienie oraz odmowa odstąpienia od żądania zwrotu bonifikaty winny nastąpić w formie decyzji administracyjnej. Ewentualna zgoda właściwego organu musi mieć charakter indywidualny, powinna być podejmowana dla konkretnego przypadku. Decyzja o zwrocie opłaty przez skarżących w sprawie niniejszej była prawidłowa bowiem zbyli oni przedmiotową nieruchomość na rzecz osoby obcej w dwa tygodnie po tym jak decyzja orzekająca o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności stała się ostateczna. Skarżacy nie złożyli żadnych wyjaśnień w sprawie, poza oświadczeniem S. K., że nie znała obowiązujących przepisów i nie zapoznała się z treścią decyzji z [...] czerwca 2007 r., co w ocenie organu nie ma wpływu na obowiązek żądania zwrotu bonifikaty. Nadto podniesiono, iż organ nie jest zobowiązany do wystąpienia do Rady W. w sprawie odstąpienia żądania zwrotu a inicjatorem w tej sprawie winni być skarżący wskazując na szczególnie uzasadniony przypadek odstąpienia żądania od nich zwrotu bonifikaty. W odpowiedzi na zarzuty z odwołania wskazano, iż dopóki w obrocie prawnym istnieje umowa z [...] lipca 2007 r. o sprzedaży przedmiotowej nieruchomości, brak jest podstaw prawnych do podważania tego faktu, zaś próby uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli podjęte przez skarżących nie mają wpływu na prawidłowość podjętych decyzji. Wprawdzie postępowanie w sprawie zwrotu bonifikaty toczy się z urzędu, jednakże na stronie ciąży obowiązek wykazania istnienia szczególnie uzasadnionych okoliczności warunkujących odstąpienie przez organ żądania zwrotu zastosowanej bonifikaty.

II. Zarzuty zawarte w skardze i stanowisko organu

1. Skarżący A. i S. K. na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie:

- art. 7,8 kpa w zw. z art. 68 ust. 2C ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez niewyjaśnienie przesłanek dla których organ nie zastosował możliwości odstąpienia od zwrotu bonifikaty,

- art. 84 § 1 oraz 88 kc poprzez ich błędną wykładnię w wyniku czego pomimo uchylenia się od skutków prawnych złożonego oświadczenia woli uznano, że umowa sprzedaży nadal funkcjonuje w obrocie prawnym.

Skarżący wnieśli o obydwu przedmiotowych decyzji, zasądzenie kosztów postępowania. Podnieśli w szczególności, iż skoro postępowanie toczyło się z urzędu organ również z urzędu winien poczynić ustalenia pod kątem wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności uprawniających do odstąpienia od żądania zwrotu bonifikaty. Z chwilą otrzymania uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli umowa sprzedaży przestała funkcjonować, gdyż była względnie nieważna z chwilą podpisania i stała się nieważna z chwilą skutecznego uchylenia się od jej skutków.

2. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

III. Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W związku z takim zakresem jurysdykcji sąd administracyjny nie jest uprawniony do ponownego ustalania stanu faktycznego sprawy administracyjnej. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

2. Dla przedmiotowej sprawy kluczowe znaczenie ma art. 4 ust. 15 ustawy z 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2005 r. nr 175, poz. 1459 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa) mówiący, że organ który orzekał o przekształceniu i udzieleniu bonifikaty żąda zwrotu kwoty równej udzielonej bonifikacie, po jej waloryzacji, jeżeli osoba na rzecz której zostało przekształcone prawo użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, przed upływem pięciu lat licząc od dnia przekształcenia, zbyła lub wykorzystała nieruchomość na inne cele niż cele, które stanowiły podstawę udzielenia bonifikaty. Nie dotyczy to zbycia na rzecz osoby bliskiej w rozumieniu art. 4 pkt 13 ustawy o gospodarce nieruchomościami, spółdzielni mieszkaniowej w przypadku ustanowienia odrębnej własności na rzecz członków oraz właścicieli lokali, którym przekształcono udział w prawie użytkowania wieczystego w prawo własności. W szczególnie uzasadnionych przypadkach organ może odstąpić od żądania zwrotu bonifikaty za zgodą odpowiednio: wojewody, rady lub sejmiku. W sprawie niniejszej poza sporem pozostaje, iż Prezydent W. decyzją z dnia[...] czerwca 2007 r. orzekł o przekształceniu na rzecz skarżących prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości w prawo własności, przy ustaleniu opłaty za przekształcenie w wysokości [...] zł po zastosowaniu bonifikaty w wysokości 95%, co stanowi kwotę [...]zł. Jednocześnie w decyzji wskazano, że zgodnie z art. 4 ust. 5 i 6 ustawy organ żąda zwrotu bonifikaty jeżeli osoba na rzecz której zostało przekształcone prawo użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości przed upływem 5 lat zbyła lub wykorzystała nieruchomość na inne cele niż te które stanowiły podstawę udzielenia bonifikaty. Wskazano też, iż w szczególnie uzasadnionych przypadkach organ może odstąpić od żądania zwrotu bonifikaty za zgodą odpowiednio: wojewody, rady lub sejmiku. Skarżący zbyli przedmiotową nieruchomość aktem notarialnym z dnia [...] lipca 2007 r. na rzecz K. N.

3. Należy mieć na uwadze, że żądanie zwrotu bonifikaty jest obligatoryjne i nie zależy od uznania organu. Następuje ono w drodze decyzji administracyjnej, podobnie jak odstąpienie oraz odmowa odstąpienia od żądania zwrotu bonifikaty które również winny nastąpić w formie decyzji administracyjnej. Te dwa ostatnie rozstrzygnięcia należą do uznania administracyjnego i winny być zainicjowane wnioskiem strony wskazującym na istnienie szczególnie uzasadnionych okoliczności umożliwiających odstąpienie od żądania zwrotu bonifikaty, za zgodą właściwego organu.

4. W sprawie niniejszej organ zawiadomił strony o wszczęciu postępowania wzywając do złożenia wyjaśnień czy nabywca nieruchomości jest osobą bliską w rozumieniu art. 4 pkt 13 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skarżąca zapoznała się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie i oświadczyła, iż nie czytała decyzji o przekształceniu i nie była świadoma, że sprzedaż nieruchomości wiąże się z obowiązkiem zwrotu bonifikaty ( pismo k. 132, 133 akt administracyjnych). Pełnomocnik skarżących w piśmie procesowym z dnia [...] kwietnia 2010 r. oświadczył, iż brak jest przesłanek do zwrotu bonifikaty nie motywując w żaden sposób swego stanowiska. Jednocześnie oświadczył, iż podtrzymuje dotychczasowe stanowisko w sprawie, podczas gdy skarżący nie zajęli w sprawie zwrotu żadnego stanowiska. Następnie organ poinformował strony w trybie art. 10 § 1 kpa o zgromadzeniu całego materiału dowodowego i o możliwości zapoznania się z nim, co pozostało bez echa. W świetle powyższego stanowisko organu zawarte w uzasadnieniu decyzji, iż skoro skarżący nie złożyli żadnych wyjaśnień poza cytowanym wyżej oświadczeniem skarżącej które to okoliczności nie wpływają na obowiązek organu do żądania zwrotu bonifikaty a organ nie jest obowiązany do wystąpienia do Rady W. w sprawie odstąpienia żądania zwrotu bonifikaty bowiem inicjatorem w tej sprawie winni być skarżący wskazując na szczególnie uzasadniony przypadek odstąpienia żądania od nich zwrotu bonifikaty jest prawidłowe. Skarżący w toku całego postępowania administracyjnego zachowywali się biernie, w szczególności nie złożyli wniosku o odstąpienie żądania od nich zwrotu bonifikaty, nie wskazali jakichkolwiek okoliczności uzasadniających odstąpienie, wreszcie nie wystąpili do Rady W. o wyrażenie zgody na odstąpienie żądania zwrotu.

5. Stawiane przez odwołujących się w uzasadnieniu odwołania zarzuty tak jak i zarzuty skargi odnoszą się również do złożonego przez skarżących oświadczenia woli z [...] lipca 2010 r. do nabywcy przedmiotowej nieruchomości zatytułowane " uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli sprzedaży nieruchomości" w którym skarżący podnoszą, iż złożyli oświadczenie woli sprzedaży nieruchomości pod wpływem błędu bowiem gdyby nie działali pod wpływem błędu i oceniali sprawę rozsądnie nie zgodziliby się na zawarcie umowy skutkującej zwrotem bonifikaty – błąd istotny. Z powyższego skarżący wywodzą, iż z chwilą otrzymania oświadczenia z [...] lipca 2010 r. umowa sprzedaży przestała funkcjonować. Stanowisko to nie jest prawidłowe i Sąd podziela zdanie organu, iż przedmiotowa umowa nadal pozostaje w obrocie prawnym. Należy mieć na uwadze, iż jak wynika z treści art. 84§ 1 kc jeżeli oświadczenie woli było złożone innej osobie, uchylenie się od jego skutków prawnych dopuszczalne jest tylko wtedy, gdy błąd został wywołany przez tę osobę chociażby bez jej winy, albo gdy wiedziała ona o błędzie lub mogła z łatwością błąd zauważyć, przy czym ograniczenie to nie dotyczy czynności prawnej nieodpłatnej. Umowa kupna – sprzedaży jest umową w której oświadczenie woli składane jest innej osobie, zaś w złożonym oświadczeniu nie nadmienia się iż błąd został wywołany przez nabywcę. W tych warunkach uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli nie było dopuszczalne wobec nie zaistnienia przesłanek z przywołanego artykułu.

Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.

-----------------------

5