Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 781/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 28 ust. 3 i 3a
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja-Klimczyk, Sędziowie WSA Wojciech Gapiński (spr.), Beata Machcińska, Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2018 r. sprawy ze skargi W.W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. (dalej – ZUS, organ) decyzją z dnia [...] r. nr [...], [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm. – dalej k.p.a.) oraz art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1778 z późn. zm. – dalej u.s.u.s.), utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. z dnia [...] r. nr [...] odmawiającą W. W. (dalej – zobowiązany, skarżący) umorzenia należności z tytułu składek na:

– ubezpieczenia społeczne - za 07/2016, za okres od 10/2016 do 03/2017, od 05/2017 do 08/2017 w łącznej kwocie 6.262,01 zł, w tym z tytułu: składek - 5.929,81 zł, odsetek liczonych na dzień 2 stycznia 2018 r. - 309 zł, kosztów upomnienia - 23,20 zł;

– ubezpieczenie zdrowotne - za okres od 02/2017 do 03/2017 oraz od 05/2017 do 08/2017 w łącznej kwocie 1.826,73 zł, w tym z tytułu: składek - 1.730,61 zł, odsetek liczonych na dzień 2 stycznia 2018 r. - 73 zł, kosztów upomnienia - 23,12 zł;

– Fundusz Pracy - za okres od 02/2017 do 03/2017 oraz od 05/2017 do 08/2017 w łącznej kwocie 398,81 zł, w tym z tytułu: składek - 375,73 zł, odsetek liczonych na dzień 2 stycznia 2018 r. - 0,00 zł, kosztów upomnienia - 23,08 zł.

Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z dnia 28 grudnia 2017 r. zobowiązany zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie w całości lub w części należności z tytułu nieopłaconych w terminie składek. Podniósł, że jednorazowa zapłata zaległości z tytułu należnych składek przekracza jego możliwości finansowe, gdyż jego jednoosobowa firma nie jest w stanie wygenerować takiej kwoty. Dodał jednak, że dostrzega szansę na poprawę sytuacji finansowej z racji na wzrost zainteresowania jego usługami. Dodatkowo wpływ może na to mieć pozyskanie środków z Funduszy Europejskich na utworzenie dodatkowego stanowiska pracy. Warunkiem ich uzyskania jest niezaleganie w regulowaniu składek ZUS. W sytuacji rozłożenia zaległości na raty spłata może potrwać kilka miesięcy, co może skutkować utratą możliwości skorzystania ze wspomnianych środków. Końcowo wniósł dodatkowo o rozłożenie zaległych należności z tytułu składek na raty.

Ponadto zobowiązany w toku postepowania złożył do akt:

– oświadczenie przedsiębiorcy o nieotrzymaniu pomocy publicznej de minimis;

– Formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis;

– wydruk rocznej struktury przychodu dla roku 2017 wskazujący dochód w kwocie 8.565,41 zł;

– wydruk rocznej struktury przychodu dla roku 2016 wskazujący dochód w kwocie 19.650,48 zł;

– zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za 2015 r. (PIT-36) oraz informację o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej za 2015 r. (PIT/B) – wykazujące dochód w kwocie 1.103,16 zł;

– zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za 2016 r. (PIT-36) oraz informację o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej za 2016 r. (PIT/B) – wykazujące dochód w kwocie 19.008,13 zł;

– oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nieprowadzi pełnej księgowości, z którego wynika, że:

• prowadzona działalność gospodarcza przyniosła dochód: w 2015 r. – 2.043,23 zł, w 2016 r. – 19.650,48 zł, w 2017 r. – 8.565,41 zł;

• majątek firmowy określono na kwotę 20.452,60 zł;

• majątek prywatny określono na kwotę 2.000 zł;

• uzyskuje dochód z prac dorywczych w kwocie 400 zł miesięcznie;

• nie posiada dochodu z innych źródeł;

• pobiera świadczenie z programu 500+ w kwocie 1.500 zł miesięcznie;

• pobiera zasiłek z pomocy społecznej w kwocie 500 zł;

• stałe wydatki związane z utrzymaniem: z tytułu miesięcznych opłat (czynsz bez opłat eksploatacyjnych) – 1.200 zł, opłaty eksploatacyjne (energia elektryczna, woda, węgiel, itp.) - 290 zł, koszty związane z leczeniem – 500 zł, inne – 500 zł;

• prowadzi gospodarstwo domowe z żoną i trójką dzieci, gdzie tylko wnioskodawca uzyskuje dochód;

• jest współwłaścicielem ½ gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] m2, położonego w L., Gmina J., które nie przynosi dochodu,

• posiada dwa pojazdy: NISSAN P12 rok prod. 2004 i CHRYSLER Voyager rok prod. 2005;

• posiada kontener stacjonarny o wartości 200 zł;

• nie posiada wierzytelności i zobowiązań;

• zobowiązany dostrzega możliwość poprawy sytuacji materialnej poprzez: rozwój firmy w oparciu o środki Unii Europejskiej, podjęcie zatrudnienia przez żonę, recykling sprzętu i wyposażenia;

• zobowiązany przewiduje spłatę zaległych składek w systemie ratalnym;

• nie wskazano chorób strony; poinformowano o tym, że dzieci zobowiązanego są [...];

• konkurencja na rynku stanowi o braku uzyskiwania stałych dochodów, dlatego też w trudnych sytuacjach korzystają z pomocy rodziców.

Następnie decyzją z dnia [...] r. odmówiono zobowiązanemu umorzenia należności z tytułu nieuregulowanych składek. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia ZUS stanął na stanowisku, iż w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki warunkujące umorzenie należności z tytułu składek, które określone zostały w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365 – zwane dalej rozporządzeniem).

W dniu 15 marca 2018 r. do ZUS-u wpłynął wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej umorzenia należności z tytułu nieuregulowanych składek. W jego treści podniesiono, że dokumenty sporządzane przez ZUS wykazują wiele błędów i zaniedbań informacyjnych, które mogły przyczyniać się częściowo do powstania zadłużenia. Stwierdzono również, że organ w sposób nieprawidłowy określił wysokość zaległych składek. Ponadto ZUS w zaskarżonej decyzji posługuje się kwotami przychodów pozyskiwanych w poszczególnych latach, co nie obrazuje wysokości faktycznego dochodu, który w niewielkim stopniu wspomaga świadczenie z pomocy społecznej oraz programu 500+. Zobowiązany za krzywdzący uznał wywód organu dotyczący tego, że działalność gospodarczą prowadzi się na własne ryzyko i nie można jej skutków finansowych przerzucać na ogół społeczeństwa. Jako nową okoliczność, która w ocenie zobowiązanego uzasadnia umorzenie przynajmniej w części zaległych składek, wskazano awarię samochodu marki NISSAN, z którą wiążą się koszty jego naprawy oraz koszty dojazdu do pracy. Końcowo zobowiązany wniósł o rozważenie umorzenia przynajmniej odsetek od zaległych składek oraz kosztów upomnienia.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. ZUS utrzymał w mocy swe rozstrzygnięcie. W jej treści przedstawił sytuację materialną i rodziną zobowiązanego, która stanowi odzwierciedlenie danych udostępnionych przez stronę w toku postępowania. W dalszej kolejności organ uznał, że w stosunku do zobowiązanego nie zachodzi całkowita nieściągalność, o której mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Przede wszystkim wynika to faktu, że nie stwierdzono braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Natomiast przesłanki z pkt 1, 2, 4 i 4a nie zachodzą z przyczyn oczywistych. Podkreślono jednocześnie w tej części uzasadnienia, że skarżący zawarł z ZUS-em porozumienie o ratalnej spłacie zadłużenia, w wyniku czego zostało zawieszone - prowadzone wobec niego skutecznie - postępowanie egzekucyjne. Ponadto organ stwierdził, że działalność gospodarcza jest nadal prowadzona i może stanowić źródło pozyskania środków finansowych niezbędnych do spłaty zadłużenia z tytułu składek.

Zajmując się badaniem wystąpienia ważnego interesu zobowiązanego, z którym związane są przesłanki warunkujące umorzenie składek określone w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia, ZUS stwierdził, że organ I instancji prawidłowo uznał, iż zgromadzona w toku postępowania dokumentacja dotycząca sytuacji materialno-bytowej gospodarstwa domowego skarżącego nie potwierdza, aby kontynuowanie spłaty zadłużenia wobec ZUS-u w drodze układu ratalnego pozbawiła go i jego rodzinę środków do życia. Podniesiono również, że wobec zobowiązanego nie występują przeciwwskazania zawodowe, czy zdrowotne do pracy zarobkowej, a także nie spoczywa na nim konieczności sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Reasumując organ uznał, że skarżący dysponuje możliwościami pozyskania środków niezbędnych do spłaty zadłużenia.

W dalszej części organ wyjaśnił, że zawarcie umowy ratalnej świadczy o uznaniu wysokości zadłużenia z tytułu składek.

Odnosząc się do zarzutu o nieuwzględnieniu wpłat egzekucyjnych, organ stwierdził, że w decyzji z dnia [...] r. wykazano prawidłowe rozliczenie, uwzględniające wszystkie wpłaty egzekucyjne. O sposobie rozliczenia wpłat w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego został zobowiązany poinformowany pismem Oddziału z dnia 26 marca 2018 r.

W ocenie organu, w sprawie nie udowodniono, aby powstanie zadłużenia było wynikiem jakiegoś nadzwyczajnego wydarzenia. Uszkodzenie samochodu nie stanowi nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić skarżącego dalszego prowadzenia działalności.

W skardze z dnia 11 czerwca 2018 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zobowiązany zarzucił naruszenie art. 42 i art. 43 k.p.a. Wskazał także, że organ dopuścił się rażących błędów w aktualizowaniu danych płatnika składek oraz nie dopełnił podstawowym zasadom korespondencji, co skutkowało brakiem porozumienia i wydaniem pochopnych decyzji w sprawie zadłużenia płatnika, a także zajęciem konta bankowego, a w dalszej konsekwencji naraziło go na dodatkowe koszty oraz utrudnienia w prowadzeniu działalności gospodarczej.

W uzasadnieniu skargi zobowiązany przedstawił działania jakie podjął w celu wyjaśnienia prawidłowości wyliczenia zadłużenia. Jak twierdzi strona, od 20 listopada 2016 r. kiedy to rozmawiał z jednym z pracowników ZUS-u, do chwili obecnej nie uzyskał jednoznacznych wyjaśnień organu w tej kwestii. Wskazał także na nieodosobnione przypadki kierowania korespondencji przez organ na nieaktualny adres firmy, tj. ul. [...] w C..

Według zobowiązanego, podpisanie z ZUS-em w dniu 13 marca 2018 r. umowy o układ ratalny nie oznacza akceptacji kwoty zadłużenia. Kwestionuje on nadal poprawność wyliczenia wysokości zaległych składek.

W ocenie skarżącego, kluczowe dla sprawy jest pismo z dnia 6 kwietnia 2018 r., którym zwrócił się do ZUS-u o podanie kwoty jaka została uzyskana na poczet składek za 2017 r. Informacja ta była niezbędna dla złożenia deklaracji podatkowej za 2017 r. W piśmie z dnia 27 kwietnia 2018 r., będącym odpowiedzią na wniosek strony, organ podał kwotę, która odbiegała od tej wskazanej w decyzji organu z dnia [...]r. nr [...].

Wobec powyższych okoliczności, zobowiązany wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie zobowiązany złożył uzupełnienie skargi z dnia 9 września 2018 r. Wskazał w nim, że pismem z dnia 27 kwietnia 2018 r. został poinformowany przez ZUS, że w 2017 r. wpłaty na składki wyniosły łącznie 16.470,09 zł, przekraczając, jak twierdzi skarżący, stawki miesięczne. Następnie, jak podnosi zobowiązany, organ odpowiadając na zapytanie o przedstawienie wyliczenia wpłat, pismem z dnia 5 lipca 2018 r. wskazał, że zadłużenie za 2017 r. wynosi 5.913,28 zł. Zasygnalizował ponadto, że na podstawie wyciągu z Platformy Usług Elektronicznych ZUS z dnia 6 września 2018 r. wynika, że płatnik nie zalega z bieżącymi wpłatami na składki oraz realizuje spłaty według harmonogramu umowy o układ ratalny nr [...] z dnia 2018 r. Do dokumentu tego załączył: pisma ZUS z dnia 27 kwietnia 2018 r. oraz z dnia 5 lipca 2018 r., pisma skarżącego z dnia 21 lutego 2018 r. oraz z dnia 11 czerwca 2018 r., podział wpłat – wydruk z Platformy Usług Elektronicznych ZUS z dnia 6 września 2018 r.

Ustosunkowując się do twierdzeń zobowiązanego, pełnomocnik organu w piśmie z dnia 13 września 2018 r. wyjaśnił, iż informacja wynikająca z pisma organu z dnia 27 kwietnia 2018 r. dotyczy wysokości wpłat dokonanych w 2017 r., a nie za rok 2017. Wskazał następnie, że wpłaty dokonane w roku 2017 r. rozliczone zostały zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 78, poz. 465). Mianowicie uzyskane wpłaty zostały rozliczone nie tylko na składki za rok 2017, ale pokryły również zadłużenie za okresy wcześniejsze. Dodał także, że o sposobie rozliczenia wpłat skarżący był informowany pisemnie.

W kolejnym piśmie z dnia 17 września 2018 r. pełnomocnik ZUS poinformował, że kwota wskazana w decyzji z dnia [...] r. wyrażała wysokość zaległych składek wymagalnych na dzień złożenia przez zobowiązanego wniosku o ich umorzenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie może być uwzględniona, gdyż objęta nią decyzja nie narusza prawa.

Na wstępie należy przypomnieć, że sądowa kontrola decyzji administracyjnych jest sprawowana co do zasady z punktu widzenia ich legalności, a więc zgodności z prawem. Przesądza o tym treść art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.), który stanowi, że "kontrola (...) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej".

Zastrzeżenie powyższe ma szczególne znaczenie w przypadku zaskarżenia do sądu decyzji wydanych w ramach przysługującego organowi uznania administracyjnego. Do tej kategorii spraw należą też decyzje wydawane w przedmiocie udzielania ulg w spłacie zaległości podatkowych oraz składkowych.

Decyzje w przedmiocie ulg, jako decyzje uznaniowe, podlegają kontroli sądu administracyjnego w ograniczonym zakresie. Sąd nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ administracji wybór jest słuszny, a zatem sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji administracyjnej; takie rozstrzygnięcie należy wyłącznie do organów administracyjnych. Decyzja uznaniowa w pełnym zakresie podlega natomiast badaniu, co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi i ocenie, czy organ prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji o odmowie umorzenia zaległości składkowych mają swoje uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym oraz, czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne.

Rozpatrując wniosek skarżącego, organ stanął na stanowisku, że nie spełnia on żadnej z przesłanek umożliwiających umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne określonych w art. 28 ust. 2 i ust. 3 u.s.u.s., jak również tych, o których mowa w § 3 ust. 1 powołanego już wyżej rozporządzenia. Przystępując do rozstrzygnięcia sprawy wskazać należy, iż zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych enumeratywnie w ust. 3 tego artykułu. Całkowita nieściągalność, o której mowa w tym przepisie zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2015 r. poz. 233, 978, 1166, 1259 i 1844 oraz z 2016 r. poz. 615);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Ponadto, w myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia. Według § 3 ust. 1 rozporządzenia, ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Organ uznał, że nie zachodzi żadna z przesłanek, która pozwalałaby na zastosowanie uznania administracyjnego w przedmiocie umorzenia składek. Podkreślenia bowiem wymaga, że proces podejmowania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ma charakter dwuetapowy. W pierwszym etapie organ administracji winien jednoznacznie ustalić, czy istnieje któraś z przesłanek umorzeniowych albo jednoznacznie wykluczyć jej istnienie. Dopiero po ustaleniu, że którakolwiek z przesłanek umorzeniowych istnieje organ administracji proceduje na etapie drugim - to jest na etapie uznania administracyjnego.

Analizując sytuację skarżącego, bezspornym jest, że nie zachodzi wobec niego przesłanka umorzenia składek wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. Z kolei wobec tego, że nie toczyło się postępowanie upadłościowe lub likwidacyjne nie może być mowy o wystąpieniu przesłanek z pkt 2, 4, 4b. Nie może w niniejszej sprawie znaleźć zastosowania również przesłanka z pkt 3, gdyż dotyczy ona sytuacji, gdzie nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej. Tymczasem nie ulega wątpliwości, że skarżący taką działalność prowadzi. Także przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie znajduje zastosowania w tym przypadku, gdyż zadłużenie skarżącego jest wyższe od kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym (koszt upomnienia - 11,60 zł). Odnosząc się do przesłanek zawartych w pozostałych punktach art. 28 ust. 3 u.s.u.s. (pkt 5 i 6) stwierdzić należy, że w stosunku do skarżącego toczyło się postępowanie egzekucyjne, które było skuteczne, a więc nie można mówić o braku majątku, co do którego można prowadzić egzekucję, a także o tym, że nie uzyska się w jego ramach kwot przewyższających wydatki egzekucyjne. Nadmienić należy, iż na wniosek zobowiązanego ZUS postanowieniem z dnia [...] r. uchylił zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego dokonane w dniu 25 maja 2017 r.

Zobowiązany jest płatnikiem składek na ubezpieczenia społeczne, których dotyczy wniosek o umorzenie, wobec czego znajduje w stosunku do niego zastosowanie również art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Przed przystąpieniem do rozpatrzenia zasadności stanowiska organu o braku występowania przesłanek z § 3 ust. 1 rozporządzenia podnieść należy, iż to na wnioskodawcy (zobowiązanym) spoczywa ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających umorzenie składek (zob. wyroki NSA: z dnia 14 listopada 2014 r. sygn. akt II GSK 1501/13 oraz z dnia 9 marca 2017 r. sygn. akt II GSK 4993/16), co wprost wynika z przywołanego przepisu.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ZUS szczegółowo przedstawił ustalenia poczynione w zakresie powyższych podstaw umorzenia, wskazując na informacje obrazujące sytuację materialną i osobistą zobowiązanego. Wynika z nich, że prowadzi on działalność gospodarczą, w ramach której osiągnął: w 2015 r. przychód w wysokości 61.556,64 zł, a po jego pomniejszeniu o koszty jego uzyskania wykazał dochód w kwocie 1.103,16 zł; w 2016 r. przychód w wysokości 66.808 zł, a po jego pomniejszeniu o koszty jego uzyskania wykazał dochód w kwocie 19.650,48 zł; w 2017 r. przychód w wysokości 67.920 zł, a po jego pomniejszeniu o koszty jego uzyskania wykazał dochód w kwocie 8.565,41 zł. Ponadto skarżący osiąga dodatkowy dochód z prac dorywczych w wysokości 400 zł miesięcznie. Otrzymuje także środki z Programu "Rodzina 500+" - 1.500 zł miesięcznie, a także zasiłek z pomocy społecznej w kwocie 500 zł miesięcznie. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, która nie osiąga dochodu. Zobowiązany posiada na utrzymaniu troje dzieci. Z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że skarżący ponosi stałe wydatki związane z utrzymaniem z tytułu czynszu w kwocie 1.200 zł, opłaty eksploatacyjne w kwocie 290 zł, koszty leczenia w kwocie 500 zł, inne stałe wydatki w kwocie 500 zł. Według oświadczenia skarżącego nie posiada on innych zobowiązań pieniężnych. Na jego majątek składają się dwa samochody: Nissan z roku 2004 oraz Chrysler z roku 2005, a także inne składniki mienia ruchomego o wartości 200 zł. Ponadto jest współwłaścicielem w części 1/2 gospodarstwa rolnego w L..

Analiza opisanej sytuacji materialno-rodzinnej skarżącego nie wykazuje, aby regulowanie składek pozbawiłoby go i jego rodzinę możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych. Zwrócić należy uwagę, że w toku postępowania nie były także sygnalizowane trudności w regulowaniu bieżących wydatków i opłat. Nadto skarżący w dniu 13 marca 2018 r. zawarł z ZUS-em umowę dotyczącą spłaty zaległych składek w ratach, co również potwierdza zdolność zobowiązanego do uregulowania ciążących na nim zaległości. W oświadczeniu skarżący sygnalizował wzrost zainteresowania świadczonymi przez niego usługami, co daje podstawę do twierdzenia o poprawie jego sytuacji materialnej. Wobec powyższego ZUS zasadnie przyjął, że w sprawie nie zaistniała przesłanka umorzenia zaległych składek, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie wystąpienia przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia dotyczącej poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności. Z pewnością za taką okoliczność nie można uznać awarii pojazdu, która była podnoszona przez zobowiązanego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Otóż przez "zdarzenie nadzwyczajne", o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia należy rozumieć zdarzenie trudne do przewidzenia, leżące poza prowadzoną działalnością gospodarczą i niezwiązane z ogólnym ryzykiem jej prowadzenia. Będą to zdarzenia niepowtarzalne, w szczególności spowodowane zdarzeniami losowymi. Ponadto wystąpienie tych zdarzeń musi wiązać się ze stratami, które są na tyle dotkliwe, że w takiej sytuacji regulowanie należnych składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności. Usterka samochodu jest zwyczajnym następstwem jego eksploatacji, a więc nie można traktować jej w kategoriach zdarzenia nadzwyczajnego.

Zajmując się przesłanką z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia stwierdzić przyjdzie, że skarżący oświadczył, że nie cierpi na żadne przewlekłe choroby. Natomiast jego dzieci są [...]. Nie wykazał jednak, aby sprawował nad dziećmi, czy też innym członkiem rodziny opiekę, która pozbawiałaby go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Przypomnieć należy, że to na zobowiązanym spoczywa ciężar dowodowy, a więc to on zobligowany jest do przedstawienia dowodów, które mają potwierdzić wystąpienie okoliczności warunkujących umorzenie zaległych składek.

Przy badaniu przesłanek z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia istotna jest ocena aktualnej sytuacji majątkowej i rodzinnej zobowiązanego. Zatem potencjalne nieprawidłowości w doręczaniu korespondencji zobowiązanemu nie mogą wpłynąć na merytoryczną prawidłowość wydanej decyzji, tym bardziej, że odnoszą się one do pism niezwiązanych z badanym postępowaniem w sprawie umorzenia zaległych składek.

Poza zakresem postępowania dotyczącego umorzenia zaległych składek znajdują się zagadnienia zasadności naliczenia składek na ubezpieczenia społeczne, a także ich wysokości. Rozstrzygnięcia w tej materii zapadają w odrębnych postępowaniach. Niemniej jednak nie można przyjąć, że podawana przez organ kwota zaległych składek jest niepoprawna. Otóż pełnomocnik ZUS-u w piśmie z dnia 17 września 2018 r. zawiadamia, że kwota określona decyzją z dnia [...] r. była wymagalna na dzień złożenia wniosku o umorzenie zaległych składek. Z kolei w piśmie z dnia 13 września 2018 r. wyjaśnia, że informacja wynikająca z pisma organu z dnia 27 kwietnia 2018 r. dotyczy wysokości wpłat dokonanych w 2017 r., a nie za rok 2017. Mianowicie uzyskane wpłaty zostały rozliczone nie tylko na składki za rok 2017, ale pokryły również zadłużenie za okresy wcześniejsze. Wobec tego zarzuty skarżącego w tym zakresie najprawdopodobniej wynikają z braku znajomości zasad rozliczania wpłat, co uregulowane jest rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 78, poz. 465). Dodać należy, że zobowiązany był informowany o sposobie rozliczenia wpłat – pismo ZUS z dnia 26 marca 2018 r.

Mają powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302).