Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1361/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1;  art. 59 par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kandut (spr.), Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Bożena Pindel, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi A. F. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, po rozpatrzeniu zażalenia A.F. (dalej zwany: strona, zobowiązany lub skarżący), uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z [...]r. nr [...] i orzekł o umorzeniu postępowania ze względu na przedawnienie dochodzonych należności w części dotyczącej opłaty abonamentowej za okresy od stycznia 2013 r. do grudnia 2015 r. W pozostałym zakresie utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Jako podstawę prawną postanowienia organ II instancji powołał w szczególności przepisy art. 138 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 – dalej zwana: k.p.a.) oraz art. 17, art. 18, art. 27, art. 29, art. 59 § 5 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm. – dalej zwana: u.p.e.a.), a nadto art. 13 ust. 1 i ust. 3 ustawy z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070 – dalej zwana: ustawa zmieniająca).

Postanowienia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W sprawie nie jest sporne między stronami, że wierzyciel, tj. Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej, wystawił tytuł wykonawczy z [...]r. nr [...] obejmujący zaległości w opłatach abonamentowych za używanie odbiornika radiofonicznego/ telewizyjnego za okresy od stycznia 2013 r. do stycznia 2018 r., kierując tenże tytuł do organu egzekucyjnego, tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego w S., celem prowadzenia egzekucji administracyjnej. Wymieniony organ egzekucyjny zawiadomieniem z [...]r. dokonał u pracodawcy zajęcia wynagrodzenia za pracę, o czym zawiadomił zobowiązanego [...]r., doręczając temu zobowiązanemu wraz zajęciem odpis tytułu wykonawczego. Kolejnych zajęć organ dokonał [...]r. w A oraz B (zajęcia rachunków bankowych bezskuteczne ze względu na brak środków – zobowiązany powiadomiony o zajęciach [...]r.).

Pismem z 29 stycznia 2021 r. zobowiązany, reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, wniósł na podstawie art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne w postaci zajęcia rachunku bankowego w B. Podniósł, że organ egzekucyjny dopuścił się naruszenia art. 27c w zw. z art. 26 u.p.e.a., bowiem prowadzi postępowanie egzekucyjne ze środków stanowiących majątek wspólny zobowiązanego oraz jego żony na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego wyłącznie na zobowiązanego. Argumentował, że tytuł wykonawczy powinien być w takim przypadku wystawiony na oboje małżonków, gdyż na zajęty rachunek wpływają środki z wynagrodzenia za pracę, a te stanowią majątek wspólny małżonków na podstawie art. 31 § 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Dalej podniósł, że Poczta Polska nie wykazała, aby nadała skarżącemu indywidualny numer abonencki i doręczyła zawiadomienie w tej sprawie, a zatem brak było podstaw do wystawienia tytułu wykonawczego.

Organ egzekucyjny [...]r. uchylił zajęcia w A oraz B. W tym samym dniu pełnomocnik skarżącego złożył ponowną skargę na czynności egzekucyjne na podstawie art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w postaci zajęcia rachunku bankowego w B, w której powtórzył argumenty i zarzuty podniesione we wcześniejszym piśmie z 29 stycznia 2021 r.

Z kolei wezwaniem z [...]r. organ wystąpił do strony o sprecyzowanie zakresu żądań zawartych w powyższych pismach – skargach, poprzez wskazanie, czy oczekuje ich rozpatrzenia jako: 1) skarga na czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w trybie art. 54 u.p.e.a., 2) zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji w trybie art. 33 § 1 i art. 34 u.p.e.a.,

3) wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a. W wezwaniu tym organ przytoczył przepisy prawne mogące mieć w sprawie zastosowanie.

W reakcji na powyższe skarżący w piśmie z 26 lutego 2021 r. oświadczył, że w zakresie niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. poprzez nieobjęcie nim obojga małżonków wnosi o umorzenie postępowania na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a. W pozostałym zakresie wnosi natomiast zarzuty w trybie art. 34 u.p.e.a. Dodatkowo zgłosił zarzut nieistnienia obowiązku za okresy od stycznia 2013 r. do grudnia 2015 r. ze względu na przedawnienie. W tej kwestii powołał się na pismo Poczty Polskiej S.A. z 19 lutego 2021 r., w którym wierzyciel potwierdził fakt przedawnienia.

W ślad za tym organ egzekucyjny [...]r. przesłał pismo – skargę strony z 29 stycznia 2021 r. wierzycielowi, celem zajęcia stanowiska w kwestii zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 u.p.e.a. Powołał się przy tym na art. 13 ust. 2 pkt 2 ustawy zmieniającej i wyjaśnił, że w tej sprawie mają zastosowanie przepisy znowelizowanej ustawy egzekucyjnej. Jednocześnie organ powiadomił stronę, że dopiero po uzyskaniu tych wyjaśnień wypowie się w kwestii żądań skarżącego.

Akta sprawy nie zawierają odpowiedzi wierzyciela, tym nie mniej organ egzekucyjny postanowieniem z [...]r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku zobowiązanego na podstawie tytułu wykonawczego opisanego na wstępie. W uzasadnieniu w pierwszej kolejności wyjaśnił, że przed przystąpieniem do egzekucji organ egzekucyjny nie bada zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, natomiast przyjmując do realizacji w/w tytuł uznał, że spełnia on wymogi wskazane w art. 27 § 1 u.p.e.a. Organ przyznał też, że tytuł ten faktycznie nie został wystawiony na oboje małżonków, a zatem małżonka zobowiązanego nie została wskazana w nim jako zobowiązana w myśl art. 1a pkt 20 u.p.e.a. Jednakże organ egzekucyjny skierował egzekucję do ujawnionych rachunków w B S.A. oraz A S.A. wskazując w zawiadomieniach o zajęciu tylko i wyłącznie rachunku skarżącego i to tylko i wyłącznie do jego majątku dokonał czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia rachunków bankowych należących do zobowiązanego, a nie do jego żony. W momencie dokonywania zajęć organ egzekucyjny nie miał wiedzy, czy są to rachunki wspólne dla zobowiązanego i jego małżonki. Organ dodał, że zobowiązany nie kwestionował prawidłowości wystawionego tytułu wykonawczego po jego otrzymaniu [...]r. Doszło wówczas do zajęcia jego wynagrodzenia, a – co istotne - odpowiedzialność podatników pozostających w związku małżeńskim obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika (art. 29 § 1 Ordynacji podatkowej).

Dalej organ egzekucyjny wyjaśnił, że art. 27c u.p.e.a., na który powołuje się strona, został uchylony z dniem 30.07.2020 r. Obecne regulacje przewidują natomiast (art. 27e § 1 u.p.e.a.), że jeżeli odpowiedzialność zobowiązanego obejmuje majątek osobisty zobowiązanego i majątek wspólny, podstawą do prowadzenia egzekucji z majątku osobistego zobowiązanego i majątku wspólnego jest tytuł wykonawczy wystawiony na zobowiązanego lub kolejny tytuł wykonawczy wystawiony zgodnie z art. 26ca § 1 pkt 1 ustawy. Ponieważ skarżący sam oświadczył w piśmie z 29.01.2021 r., że pieniądze na zajętych rachunkach bankowych pochodzą z wynagrodzenia za pracę zobowiązanego, a nie jego żony, to egzekucja została prawidłowo skierowana do właściwego podmiotu. Zajęcie wierzytelności jest bowiem skuteczne w odniesieniu do rachunku bankowego prowadzonego dla kilku osób fizycznych, którego współposiadaczem jest zobowiązany (art. 81 § 1a u.p.e.a.).

Odnośnie umorzenia postępowania egzekucyjnego organ odwołał się do treści art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. i stwierdził, że nie zaistniała żadna z wymienionych w tym przepisie przesłanek warunkujących umorzenie.

W zażaleniu na w/w postanowienie skarżący, wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku zobowiązanego, zarzucił naruszenie art. 59 § 1 pkt 3 w zw. z art. 27e u.p.e.a. oraz art. 13 pkt 2 ustawy zmieniającej, poprzez ich nieprawidłową wykładnię wyrażającą się uznaniem, że po wejściu w życie tejże ustawy zmieniającej egzekucja z majątku wspólnego małżonków (wynagrodzenia za pracę znajdującego się na rachunku bankowym zobowiązanego) może być prowadzona w oparciu o tytuł wykonawczy z [...]r. wystawiony wyłącznie wobec zobowiązanego, z uwagi na aktualne brzmienie art. 27e u.p.e.a., podczas gdy w czasie wszczęcia postępowania egzekucyjnego obowiązywał art. 27c u.p.e.a., który do prowadzenia egzekucji ze składników majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonki wymagał tytułu egzekucyjnego wystawionego na oboje małżonków, czego konsekwencją było nietrafne stwierdzenie, że w sprawie nie zachodzi przesłanka umorzenia postępowania określona w art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a.

Uzasadniając swoje stanowisko zobowiązany powołał art. 31 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego podnosząc, że pobrane wynagrodzenie za pracę stanowi majątek wspólny małżonków, a zatem bez jakiegokolwiek znaczenia pozostaje podkreślana przez organ okoliczność, że pieniądze zajęte na rachunku bankowym pochodzą z wynagrodzenia zobowiązanego, a nie jego małżonki, gdyż i tak egzekucji dokonano ze składnika majątku wspólnego. W tej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte [...]r. na podstawie tytułu wykonawczego z [...]r., a zatem ustawą zmieniającą zmieniono warunki formalne którym powinien odpowiadać tytuł wykonawczy. Jednakże tych zmienionych warunków nie stosuje się do egzekucji wszczętych przed dniem wejścia w życia ustawy zmieniającej. Zatem warunki formalne tytułu wykonawczego na podstawie którego prowadzono egzekucję z wynagrodzenia za pracę zobowiązanego określać powinien uchylony art. 27c u.p.e.a., a nie art. 27e u.p.e.a. Skoro więc w tytule wykonawczym nie wskazano małżonki zobowiązanego, a mimo tego była na jego podstawie prowadzona egzekucja z majątku wspólnego, to postępowanie powinno zostać umorzone na mocy art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a.

Niezależnie od tego zobowiązany podniósł, że w sprawie brak było merytorycznych podstaw do wystawienia tytułu wykonawczego z uwagi na fakt, iż wierzyciel, tj. Poczta Polska S.A., nigdy nie zawiadomiła zobowiązanego o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta, co stanowi dowód zarejestrowania odbiornika. Zobowiązany jeszcze w 2018 r. wzywał wierzyciela do przedstawienia dowodu na skuteczne zawiadomienie go o nadaniu numeru abonenckiego. Dowodu takiego Poczta Polska nigdy jednak nie przedstawiła, twierdząc jedynie, że został on przesłany do zobowiązanego tzw. listem zwykłym. Powyższe w oczywisty sposób nie pozwala na przyjęcie domniemania skutecznego doręczenia zawiadomienia, a tym samym istnienia roszczenia wierzyciela. Okoliczność ta nie została jednak zbadana w toku rozpatrywania sprawy przez organ egzekucyjny.

Organ II instancji uchylił postanowienie organu I instancji i orzekł o umorzeniu postępowania z uwagi na przedawnienie dochodzonych należności, w części dotyczącej opłaty abonamentowej za okres od stycznia 2013 r. do grudnia 2015 r. W pozostałym zakresie utrzymał w mocy postanowienie pierwszoinstancyjne.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że bezspornie doszło do przedawnienia należności za okres od stycznia 2013 r. do grudnia 2015 r., a to rodzi konieczność umorzenia postępowania, gdyż postępowanie egzekucyjne w tej części zakończyło się. Brak było natomiast podstaw prawnych do umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na jego niedopuszczalność, w tym na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 w zw. z art. 27 § 1 u.p.e.a. Organ nadzoru argumentował, że tytuł wykonawczy został wystawiony prawidłowo i zawiera wszystkie elementy wymienione w art. 27 § 1 ustawy egzekucyjnej. Wyjaśnił, że w myśl art. 13 ust. 3 ustawy zmienianej, postępowania egzekucyjne wszczęte i niezakończone przed wejściem nowej ustawy, na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na zobowiązanego, do egzekucji prowadzonej ze składnika wspólnego z małżonkiem, stosuje się przepisy ustawy zmienianej. Natomiast art. 27e u.p.e.a. odnosi się do sytuacji, gdzie egzekucja ma być prowadzona z majątku wspólnego małżonków - to wówczas wystawia się tytuł wykonawczy na oboje małżonków. W tej sprawie taka sytuacja nie zaistniała, a zatem tytuł wykonawczy został wystawiony prawidłowo.

Dalej Dyrektor Izby zauważył, że organ egzekucyjny w swoim rozstrzygnięciu zastosował przepisy obowiązujące od 30.07.2020 r., podczas gdy obowiązany był do oceny podnoszonych zarzutów przez pryzmat przepisów obowiązujących przed tą datą. Uznał jednak, że fakt ten nie wpływa na wynik sprawy, gdyż niezależnie od tego jakie przepisy zastosował organ egzekucyjny, wynik analizy doprowadzi do tożsamej konkluzji, tj. odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Nie zaistniała bowiem przesłanka wymieniona w art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Egzekucja w tej sprawie była więc dopuszczalna, a organ egzekucyjny na etapie wszczęcia postępowania dokonał prawidłowej oceny tytułu w oparciu o art. 29 § 1 u.p.e.a.

W skardze strona zaskarżyła postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w części utrzymującej w mocy postanowienie pierwszoinstancyjne. Zarzuciła naruszenie:

I. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść decyzji, a mianowicie:

1. art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie, w szczególności poprzez:

- zaniechanie ustalenia, czy egzekucja została skierowana i dokonana z majątku osobistego skarżącego, czy też składnika z majątku objętego małżeńską wspólnością ustawową,

- zaniechanie ustalenia, czy wierzyciel, tj. Poczta Polska S.A. zawiadomił zobowiązanego o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta, co stanowi dowód zarejestrowania odbiornika, a co za tym idzie warunkuje ewentualne powstanie zaległości z tytułu opłaty abonamentowej;

2. art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie ustaleń faktycznych niewynikających z zebranego materiału dowodowego, w szczególności poprzez uznanie, iż egzekucja na podstawie tytułu wykonawczego z [...]r. została skierowana do majątku skarżącego, a nie do składnika majątku objętego ustawową wspólnością małżeńską;

II. prawa materialnego, a mianowicie art. 27c w zw. z art. 26 § 1 u.p.e.a. w brzmieniu sprzed 30 lipca 2020 r., poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że dopuszczalne jest prowadzenie postępowania egzekucyjnego ze środków stanowiących majątek wspólny zobowiązanego oraz jego małżonki na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego wyłącznie na zobowiązanego, a tytuł taki nie jest obciążony wadą, podczas gdy przepisy te jednoznacznie wskazują, że dla prowadzenia egzekucji ze składnika majątku wspólnego niewadliwy tytuł wykonawczy musi być wystawiony na oboje małżonków,

W związku z tymi zarzutami strona wniosła o uchylenie w zaskarżonej części postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że organy obu instancji pominęły w całości konieczność poczynienia ustaleń i wyciągnięcia stosownych wniosków w zakresie podnoszonych okoliczności, a dotyczących zarówno przedmiotu egzekucji jak i doręczenia stronie indywidualnego numeru abonenta. Przede wszystkim, skoro pieniądze na zajętym rachunku bankowym pochodziły z wynagrodzenia za pracę, to nie stanowiły majątku zobowiązanego, a majątek wspólny małżonków - wynika to wprost z art. 31 § 2 pkt 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Tym samym, w myśl art. 27c w zw. z art. 26 § 1 u.p.e.a. w brzmieniu sprzed 30 lipca 2020 r., dla prowadzenia egzekucji z tego rachunku (a w istocie ze środków finansowych na nim się znajdujących) niezbędne było uzyskanie tytułu egzekucyjnego obejmującego oboje małżonków. Nie ma przy tym znaczenia, że rachunek bankowy prowadzony jest wyłącznie dla zobowiązanego, albowiem to kwestia techniczna, a przesądzające znaczenie ma ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej i pochodzenie środków - to te okoliczności warunkują, czy przedmiot wchodzi w skład majątku odrębnego czy wspólnego, a w konsekwencji jakie powinno być brzmienie tytułu egzekucyjnego, co organy pominęły.

Ponadto organy nie ustosunkowały się do kwestii niedoręczenia skarżącemu decyzji o nadaniu indywidualnego numeru abonenta. Już na etapie postępowania administracyjnego konsekwentnie twierdził on, że wierzyciel, tj. Poczta Polska S.A., nie zaoferował żadnego dowodu na doręczenie numeru abonenckiego, a jedynie ta czynność skutkuje możliwością naliczania abonamentu i w konsekwencji powstaniem zaległości z tego tytułu.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić trzeba, że sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – dalej zwana: p.p.s.a.).

Skarga jest zasadna.

W pierwszej kolejności określić należy ramy prawne rozpoznawanej sprawy.

Z akt administracyjnych wynika, że wierzyciel wystawił opisany bliżej na wstępie tytuł wykonawczy z [...]r. obejmujący zaległości w opłatach abonamentowych za używanie odbiornika radiofonicznego/ telewizyjnego za okresy od stycznia 2013 r. do stycznia 2018 r. W tytule tym zaznaczył, że uprzednio, tj. [...]r., doręczył zobowiązanemu upomnienie. Ponieważ wierzyciel nie był jednocześnie organem egzekucyjnym, tytuł ten skierował do organu egzekucyjnego, tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego w S., celem prowadzenia egzekucji administracyjnej. Tenże organ egzekucyjny zawiadomieniem z [...]r. dokonał u pracodawcy zajęcia wynagrodzenia za pracę (zajęcie doręczono [...]r.), o czym zawiadomił zobowiązanego [...]r., doręczając temu zobowiązanemu jednocześnie z zajęciem odpis tytułu wykonawczego.

Zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. zdanie drugie, w stanie prawnym obowiązującym w 2018 r., postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.

Z kolei na podstawie art. 26 § 5 u.p.e.a., wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą: 1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub 2) doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

Doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego nastąpiło [...]r., zaś doręczenie dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności miało miejsce [...]r., a zatem doręczenie to nastąpiło po doręczeniu zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

Skarżący pismem z 29 stycznia 2021 r. wniósł, na podstawie art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a., skargę na czynności egzekucyjne. Podniósł, że:

1. organ egzekucyjny dopuścił się naruszenia art. 27c w zw. z art. 26 u.p.e.a., bowiem prowadzi postępowanie egzekucyjne ze środków stanowiących majątek wspólny zobowiązanego oraz jego żony na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego wyłącznie na zobowiązanego. Argumentował, że tytuł wykonawczy powinien być w takim przypadku wystawiony na oboje małżonków, gdyż na zajęty rachunek bankowy wpływają środki z jego wynagrodzenia za pracę, a te stanowią majątek wspólny małżonków na podstawie art. 31 § 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego;

2. Poczta Polska nie wykazała, aby nadała skarżącemu indywidualny numer abonencki i doręczyła zawiadomienie w tej sprawie, a zatem brak było podstaw do wystawienia tytułu wykonawczego.

Ponieważ treść tego pisma budziła wątpliwości organu egzekucyjnego co do faktycznych żądań zobowiązanego, wystąpił on do strony o sprecyzowanie zakresu tychże żądań poprzez wskazanie, czy oczekuje ich rozpatrzenia jako:

1) skarga na czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w trybie art. 54 u.p.e.a.,

2) zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji w trybie art. 33 § 1 i art. 34 u.p.e.a.,

3) wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a.

Zobowiązany oświadczył, że:

1. w zakresie niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. poprzez nieobjęcie nim obojga małżonków - wnosi o umorzenie postępowania na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a.;

2. w pozostałym zakresie wnosi natomiast zarzuty w trybie art. 34 u.p.e.a.

(a zatem wyszczególnione w art. 33 § 1 tej ustawy);

3. zgłosił także dodatkowy zarzut nieistnienia obowiązku za okresy od stycznia 2013 r. do grudnia 2015 r. ze względu na przedawnienie.

W stanie prawnym obowiązującym w dniu zgłoszenia w/w wniosku o umorzenie postępowania oraz zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej obowiązywała znowelizowana ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Mianowicie ustawą z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070 – dalej: ustawa zmieniająca) dokonano istotnych zmian w u.p.e.a., które weszły w życie z dniem 30 lipca 2020 r. (z wyjątkiem przepisów określonych w art. 29, które nie mają zastosowania w niniejszej sprawie).

Na podstawie art. 13 ust. 1 – 3 ustawy zmieniającej wprowadzono przepisy międzyczasowe, według których: do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe (ust. 1). Do egzekucji z: 1) pieniędzy, 2) rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego oraz rachunku prowadzonego przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową, 3) wierzytelności z tytułu nadpłaty lub zwrotu podatku, 4) praw z instrumentów finansowych zapisanych na rachunku papierów wartościowych lub innych rachunkach oraz wierzytelności z rachunków pieniężnych, 5) ruchomości - wszczętych po wejściu w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą (ust. 2). W postępowaniu egzekucyjnym wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na zobowiązanego, do egzekucji ze składnika majątkowego wchodzącego w skład majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą (ust. 3).

Powyższe oznacza, że w pierwszej kolejności, przed rozpatrzeniem zgłoszonych przez stronę zarzutów i wniosków, organ egzekucyjny był zobowiązany ustalić kiedy postępowanie egzekucyjne oraz egzekucja administracyjna zostały wszczęte, a następnie w konsekwencji takiego ustalenia, wskazać w oparciu o które przepisy u.p.e.a. (tj. dotychczasowe, czy zmienione) rozstrzyga które ze zgłoszonych zarzutów i wniosków. Takich ustaleń nie zawiera ani zaskarżone postanowienie, ani postanowienie je poprzedzające. Z postanowienia organu I instancji wynika natomiast, że wobec skierowania egzekucji do rachunku bankowego rozpatrzy sprawy żądań (wszystkich) zobowiązanego z uwzględnieniem art. 13 ust. 2 ustawy zmieniającej, tj. według stanu prawnego obowiązującego od 30 lipca 2020 r. Przepis ten stanowi, jak to już wyżej wskazano, że do egzekucji z: 1) pieniędzy, 2) rachunku bankowego (...), 3) wierzytelności z tytułu nadpłaty lub zwrotu podatku, 4) praw z instrumentów finansowych(...), 5) ruchomości - wszczętych po wejściu w życie ustawy nowelizującej, stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą. To oznacza, że według tego organu postępowanie egzekucyjne oraz egzekucja zostały wszczęte po wejściu w życie ustawy nowelizującej.

Z kolei organ II instancji stwierdził w zaskarżonym postanowieniu, że organ egzekucyjny zastosował błędnie przepisy u.p.e.a. według stanu od 30 lipca 2020 r., bowiem zastosowanie powinny mieć przepisy obowiązujące przed tą datą. Organ nadzoru nie wyjaśnił przyczyn swojego stanowiska (w tym w świetle przepisów międzyczasowych), tym nie mniej stwierdził, że nie ma to w sprawie znaczenia (to, czy zastosowano ustawę w brzmieniu po, czy przed nowelizacją), bowiem i tak nie zaistniała przesłanka umorzenia postępowania, a egzekucja była dopuszczalna.

Z powyższego wynika więc, że każdy z organów opierał się na innych przepisach. Naczelnik Urzędu Skarbowego wydając swoje postanowienie powołał się na przepisy u.p.e.a. w wersji znowelizowanej, wskazując w uzasadnieniu prawnym m.in. na przepisy art. 27e u.p.e.a. (stwierdzono, że przepis ten nie został naruszony), czy art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. (stwierdzono zaistnienie przesłanki umorzenia postępowania na tej podstawie), przy czym pierwszego z tych przepisów nie było w ustawie przed jej nowelizacją, natomiast drugi miał inną treść przed, a inną po nowelizacji. Co więcej, organ I instancji, mimo, że powołał się na stosowanie znowelizowanej u.p.e.a., nie ustalił daty wszczęcia postępowania egzekucyjnego oraz egzekucji, zaś w dniu [...] r. przesłał podanie strony z 29 stycznia 2021 r. wierzycielowi, celem zajęcia stanowiska w kwestii zarzutów zgłoszonych w tym podaniu na podstawie art. 33 u.p.e.a. Jednocześnie organ zadeklarował, że dopiero po uzyskaniu stanowiska wierzyciela wypowie się w kwestii zarzutów skarżącego. Takie działanie było jednak obligatoryjne na podstawie u.p.e.a. w brzmieniu sprzed nowelizacji i nie obowiązuje po jej wejściu w życiu. Czyni to działanie organu niekonsekwentnym i całkowicie niezrozumiałym, a w szczególności pozbawionym podstawy prawnej (skoro według organu mają zastosowanie przepisy po nowelizacji), szczególnie, że akta sprawy nie zawierają odpowiedzi wierzyciela, a mimo tego organ egzekucyjny wydał w sprawie rozstrzygnięcie, w tym w kwestii zarzutu z art. 33 u.p.e.a. (s. 3 postanowienia).

Z kolei organ II instancji w istocie zaakceptował stanowisko organu egzekucyjnego, pomimo, że wskazał na błędnie zastosowane przez ten organ przepisy, tj. w brzmieniu po nowelizacji, zamiast sprzed jej wejścia w życie. Uznał jednak, że uchybienie to nie ma wpływu na wynik sprawy. Tymczasem, skoro skarżący zgłosił zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji w trybie art. 33 § 1 i art. 34 u.p.e.a., to przepisy sprzed nowelizacji – a te jako właściwe do stosowania wskazał organ II instancji – w art. 27 § 1 pkt 9 zakreślały zobowiązanemu termin do zgłoszenia zarzutów wynoszący siedem dni od dnia doręczenia mu tytułu wykonawczego. Po upływie tego terminu zarzuty takie są spóźnione i nie mogą podlegać rozpatrzeniu. Co więcej, według tej samej zasady zobowiązany nie może zgłosić nowych zarzutów po upływie w/w terminu. Po upływie terminu dopuszczalne jest jedynie precyzowanie zarzutów w granicach zakreślonych argumentacją zobowiązanego podniesioną w pierwotnym piśmie, złożonym w terminie siedmiodniowym określonym w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. W tej sprawie kwestii tego, czy skarżący zgłosił dodatkowy zarzut nieistnienia obowiązku ze względu na przedawnienie, a także czy dochowany został siedmiodniowy termin w odniesieniu do tego jak i pozostałych zarzutów, organ jednak w ogóle nie zbadał.

Dalej wskazać trzeba, że stosownie do art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. w brzmieniu sprzed nowelizacji, postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa. Z kolei po nowelizacji przepis ten stanowi, że postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27.

Przepisy te mają całkowicie odmienną treść normatywną. Zatem stwierdzenie organu nadzoru, który zaakceptował rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne argumentując, że ta pomyłka organu polegająca na zastosowaniu przepisów nowych, a nie sprzed nowelizacji nie ma wpływu na wynik sprawy – nie może zyskać aprobaty Sądu. Nie można nie zauważyć i tego, że organ I instancji odmówił umorzenia, gdyż nie zaistniała przesłanka z art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a., zaś organ II instancji odmówił umorzenia, gdyż brak było podstaw z art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. (s. 2 postanowienia). Także ta rozbieżność nie została uzasadniona i przez to jest całkowicie jest niezrozumiała.

W tej sprawie należy zauważyć i to, że wierzyciel nie jest jednocześnie organem egzekucyjnym. W tej sytuacji wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło na wniosek wierzyciela. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie oznacza jeszcze wszczęcia egzekucji administracyjnej (na temat jej wszczęcia Sąd wypowiedział się już wcześniej). W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że datą wszczęcia postępowania egzekucyjnego, z zastrzeżeniem warunków już wyżej wzmiankowanych, jest dzień doręczenia organowi egzekucyjnemu przez wierzyciela wniosku o wszczęcie takiego postępowania wraz z wystawionym przez tego wierzyciela tytułem wykonawczym, co wynika z regulacji zawartych w art. 61 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Zatem data doręczenia organowi egzekucyjnemu wniosku egzekucyjnego wraz z tytułem wykonawczym ma decydujące znaczenie przy ocenie momentu wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Z kolei moment wszczęcia egzekucji administracyjnej normuje przytoczony wyżej art. 26 § 5 u.p.e.a. Ustalenia w powyższym zakresie, z uwagi na wejście w życie ustawy nowelizującej i zawarte w niej przepisy międzyczasowe, mają znaczenie dla rozstrzygnięcia która treść ustawy egzekucyjnej, sprzed czy po nowelizacji, znajdzie zastosowanie w sprawie. Przepisy międzyczasowe ustawy zmieniającej przewidują bowiem w art. 13 stosowanie przepisów u.p.e.a. sprzed nowelizacji (ust. 1), jak i po nowelizacji (ust. 2 i ust. 3). Organ II instancji w zaskarżonym postanowieniu nie sprecyzował jednak konkretnej podstawy prawnej w tym zakresie (ust. 1, ust. 2, czy ust. 3 art. 13 ustawy zmieniającej), ani nie wyjaśnił przyczyn stosowalności przepisów sprzed nowelizacji, podając w podstawie prawnej zarówno art. 13 ust. 1, jak ust. 3 ustawy zmieniającej. Dostrzec trzeba, że organ I instancji w swoim postanowieniu, zaakceptowanym w tej części przez organ nadzoru, powołał się na art. 13 ust. 2 ustawy zmieniającej. Jednakże powyższe przepisy międzyczasowe ustawy zmieniającej dotyczą odrębnie egzekucji administracyjnej i odrębnie postępowania egzekucyjnego i w zależności od tego przewidują stosowania prawa starego bądź nowego. Z tej przyczyny brak konkretnego stanowiska organu nadzoru nie mógł zostać zaakceptowany przez Sąd. Nie wiadomo bowiem jakie jest stanowisko tego organu co do stosowalności ustawy egzekucyjnej, tj. na jakiej podstawie prawnej oparł on twierdzenie o stosowaniu ustawy starej, ani nie wiadomo, czy tę starą ustawę należy stosować do całości żądań strony.

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania Sąd stwierdza, że rozpatrując sprawę ponownie organ II instancji powinien w oparciu o zebrany materiał dowodowy ustalić przepisy, które należało zastosować przy rozpoznawaniu podania skarżącego, uwzględniając, że zawiera ono wniosek o umorzenie postępowania na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a., zarzuty w trybie art. 34, a zatem wyszczególnione w art. 33 § 1 tej ustawy, w tym zgłoszony dodatkowy zarzut nieistnienia obowiązku za okresy od stycznia 2013 r. do grudnia 2015 r. ze względu na przedawnienie. Niezbędne będzie dokonanie odpowiedniej kwalifikacji żądań strony z uwzględnieniem regulacji art. 13 ust. 1-3 ustawy zmieniającej. Organ powinien przy tym ustalić i wskazać moment wszczęcia postępowania egzekucyjnego oraz egzekucji, co – w zależności od poczynionych ustaleń faktycznych - będzie miało wpływ na kwalifikację prawną pisma do odpowiedniego stanu prawnego. Czyniąc to organ powinien wziąć pod uwagę i to czego dokładnie dotyczą zgłoszone zarzuty, a zatem czy wszystkie podlegają rozpatrzeniu w oparciu o jeden reżim prawny. Dopiero dokonanie tych ustaleń pozwoli na rozpatrzenie merytoryczne żądań strony.

Zważywszy na powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach orzekł Sąd na podstawie na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając na rzecz strony skarżącej kwotę 580 zł obejmującą uiszczony wpis od skargi (100 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika strony będącego adwokatem ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 800), tj. 480 zł.