Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 208/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2006-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6146 Sprawy uczniów
Skarżony organ: Kurator Oświaty
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie: WSA Beata Kalaga - Gajewska WSA Stanisław Nitecki Protokolant: st.referent Agnieszka Janecka po rozpoznaniu w dniu 04 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi D. T. na decyzję [...] Kuratora Oświaty w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie spraw uczniów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora [...] Liceum [...] im. [...] w R. z dnia [...] r. Nr [...], 2. ustala, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie podlegają wykonaniu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor [...] Liceum [...] im. [...] w R. skreślił D. T. z listy uczniów rzeczonego Liceum.

W podstawie prawnej decyzji powołano przepisy: art. 39 ust. 2 w zw. z art. 41 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 1996 r., Nr 67, poz. 329 ze zm.), § [...] pkt [...] Statutu [...] Liceum [...] im. [...] w R., uchwałę nr [...] z dnia [...] r. w sprawie skreślenia D. T., ucznia klasy [...] z listy uczniów oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W motywach zapadłego rozstrzygnięcia podniesiono, że uczeń D. T. był inicjatorem (inspiratorem) zorganizowania tzw. "chrztu" dla uczniów klas I. Był czynnym i bardzo aktywnym uczestnikiem zdarzeń w toalecie męskiej w dniach [...],[...] i [...] r. W tych ramach agitował i zachęcał uczniów klas I do udziału, wprowadzał ich do toalety, wydawał polecenia, nadzorował ich wykonanie, stosując przy tym pogróżki. W treści uzasadnienia decyzji odnotowano, że w toku rzeczonych zdarzeń D. T. obsługiwał kamerę video, którą "(między innymi na jego prośbę)" przyniósł kolega z klasy – A. M.. Skreślony z listy polecił temu koledze obróbkę materiału filmowego, montaż i wykonanie kopii na płytach CD.

W odwołaniu, skierowanym do [...] Kuratora Oświaty w K., D. T. zarzucił organowi pierwszej instancji uchybienia formalne, a to przez naruszenie art. 107 K.p.a. W tych ramach podniósł, że decyzja nie zawierała prawidłowej podstawy prawnej. Zgodnie z art. 39 ust. 2 ustawy o systemie oświaty skreślenie z listy uczniów może nastąpić w przypadkach określonych w statucie szkoły. Zaskarżona decyzja odsyła w tym przedmiocie do § [...] pkt [...] statutu szkoły. D. T. zauważył jednak, że taki przepis nie istnieje. Wprawdzie w § [...] jest pkt [...], lecz nie zawiera on żadnych unormowań odnośnie skreślenia z listy uczniów. Z tych powodów odwołujący nie miał możliwości merytorycznego ustosunkowania się do zarzutów. Również uzasadnienie decyzji – w ocenie odwołującego – nie zawiera przesłanek uzasadniających rozstrzygnięcie o skreśleniu z listy uczniów. Jego zdaniem, opisane w uzasadnieniu zachowania nie wypełniają żadnej z określonych w statucie szkoły przesłanek do skreślenia z listy uczniów. Nie było w niej mowy ani o wielokrotnej kolizji z prawem, ani o agresywnych i brutalnych znamionach, ani o rozpowszechnieniu środków odurzających , czy też zaniechaniu nauki. W treści odwołania podkreślono również, że wydarzenia, które miały stanowić podstawę do wydania decyzji organu pierwszej instancji, nie naruszyły żadnego z unormowań zawartych w statucie szkoły oraz innych przepisach normujących zachowanie ucznia. D. T. zauważył nadto, iż takie wydarzenia miały miejsce już w poprzednich latach i działo się to zawsze za wiedzą grona pedagogicznego.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...], [...] Kurator Oświaty w K. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, podzielając przedstawione w niej ustalenia i wnioski. W szczególności Kurator odnotował, że na skutek analizy materiałów filmowych powstałych podczas "otrzęsin", jak również w oparciu o notatkę urzędową dokumentującą rozmowę D. T. z Dyrektorem szkoły, uznano, że odwołujący w sposób rażący naruszył § [...] pkt [...] statutu szkoły. W ocenie Kuratora działanie D. T. było świadome i planowane.

Organ odwoławczy zauważył, że niepełna podstawa prawna zaskarżonej decyzji nie miała wpływu na jej merytoryczne rozstrzygnięcie, jako że w odwołaniu odniesiono się do pominiętego w decyzji § [...] pkt [...] statutu.

W skardze D. T. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 107 § 3 K.p.a. w związku z art. 140 K.p.a., poprzez nieodniesienie się i nieuwzględnienie przez organ odwoławczy do zarzutu podniesionego w odwołaniu a dotyczącego braku w decyzji z dnia [...] r. prawidłowej podstawy prawnej. Zarzucił nadto naruszenie § [...] pkt [...] Statutu [...] w R. w związku z art. 39 ust. 2 ustawy o systemie oświaty poprzez przyjęcie, że ma on zastosowanie w niniejszej sprawie, w sytuacji, gdy organ wydający zaskarżoną decyzję nie przyjął tego przepisu statutu jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Skarżący zauważył przy tym, że prawidłowa ocena całokształtu okoliczności sprawy prowadzi do wniosku, iż nie naruszył obowiązków uczniowskich określonych w tym przepisie. W tych ramach D. T. zarzucił organowi błędne przyjęcie, że jakoby dopuścił się zachowań, które uzasadniałby skreślenie go z listy uczniów. W uzasadnieniu skargi po raz kolejny w tej sprawie odnotował, że wszyscy uczniowie biorący udział w otrzęsinach robili to w sposób dobrowolny i nieprzymuszony. Nikt z nich nie odbierał tego jako czynności nagannych, czy też wręcz, jak to sformułowano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jako czynu zabronionego. Wszyscy uczniowie uczestniczący w zdarzeniu traktowali to jako zabawę i kontynuację wieloletniej tradycji. Skarżący zaakcentował, że zaostrzenie interpretacji tego typu zachowań jest wynikiem nagłośnienia zjawiska przez media.

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Kurator, ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w skardze, zauważył, że w zaskarżonej decyzji wskazano fakty, które organ uznał za uzasadnione, jak również dowody, na których ją oparto wraz z wyjaśnieniem zastosowanej podstawy prawnej. W ślad za zaskarżoną decyzją podkreślono, że pominięcie w podstawie prawnej decyzji organu pierwszej instancji § [...] pkt [...] statutu nie miało wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie, tym bardziej, że skarżący ustosunkował się do treści tego przepisu na etapie wniesionego w tej sprawie odwołania. Kurator zaakcentował nadto, że § [...] pkt [...] statutu określa podstawowe obowiązki ucznia szkoły, których naruszenie stało się w tym przypadku podstawą do skreślenia z listy uczniów. Po raz kolejny w tej sprawie podkreślono aktywność D. T. w zdarzeniach mających miejsce w dniach [...],[...]-[...] r. Nie przeciwdziałał przy tym przejawom wulgaryzmu, agresji i brutalności. Był przy tym inicjatorem działań agresywnych i brutalnych. Podkreślono nadto, że to, że uczniowie klas pierwszych uczestniczyli w otrzęsinach dobrowolnie nie zostało uznane za usprawiedliwione, szczególnie w świetle opinii psychologa, podobnie jak rzekoma "tradycja szkolna." [...] Kurator podkreślił dalej, że w świetle zebranych dowodów czynny udział D. T. w tych zdarzeniach pozwala uznać go za najaktywniejszego organizatora a w związku z tym za współsprawcę tych nagannych wydarzeń i przypisać mu winę również i za te czyny, w których popełnieniu bezpośrednim nie brał udziału ale przeprowadzenie których byłoby niemożliwe bez jego pomocy. Tym samym skarżący naruszył § [...] pkt [...] statutu szkoły w stopniu uzasadniającym jego skreślenie z listy uczniów na podstawie § [...] pkt [...] statutu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie mogą się ostać.

W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w treści ustawy. Kryterium kontroli wykonywanej przez te sądy określa art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowiący, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zatem kontrola sądów polega na zbadaniu, czy kwestionowana decyzja nie uchybia przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądy badają również, czy organ administracji publicznej nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością decyzji (art. 145 § 1 P.p.s.a.). Jednakowoż sądy administracyjne – w myśl art. 134 § 1 P.p.s.a. – rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc związanymi zarzutami i wnioskami skargi, a zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu.

W punkcie wyjścia należało odnotować, że w sprawach z zakresu skreślenia ucznia z listy uczniów przewidziany jest szczególny tryb postępowania określony przepisami ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz. U. z 1996 r. Nr 67, poz. 329 ze zm.).

W myśl zatem art. 39 ust. 2 tej ustawy, dyrektor szkoły może, w drodze decyzji, skreślić ucznia z listy uczniów w przypadkach określonych w statucie szkoły. Skreślenie następuje na podstawie uchwały rady pedagogicznej po zasięgnięciu opinii samorządu uczniowskiego. W tych ramach przyszło zauważyć, że jeżeli przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od wyrażenia opinii przez inny organ, decyzje wydaje się po zajęciu stanowiska przez ten organ (art. 106 § 1 K.p.a.). Formą wyrażenia takiej opinii jest z kolei postanowienie, na które przysługuje zażalenie (art. 106 § 5 K.p.a.).

Analiza materiału dowodowego tej sprawy pozwoliła stwierdzić, że decyzja organu pierwszej instancji wydana została po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego. Decyzja ta oparta została na bazie materiału filmowego pt. "Chrzest [...]" zapisanym na płycie CD, dokumentującego zdarzenia mające miejsce w dniach [...],[...]-[...] r. oraz w oparciu o protokół z działalności Komisji Problemowo-Zadaniowej w Zespole Szkół [...] Nr [...] w R. w okresie od [...] r. do [...] r., jak również protokołu Konferencji Nadzwyczajnej Rady Pedagogicznej odbytej w dniu [...] r. W toku postępowania wyjaśniającego przeprowadzono rozmowy ze świadkami i uczestnikami zdarzeń co dokumentują notatki służbowe sporządzone przez dyrektora szkoły. Podstawą wydanej w tej sprawie decyzji była jednak przede wszystkim uchwała nr [...] Rady Pedagogicznej [...] Liceum [...] im. [...] w R..

Należało w tym miejscu podkreślić, że zapadła w tej sprawie uchwała nie była poprzedzona stanowiskiem samorządu uczniowskiego w przewidzianej przepisami formie. W materiale dokumentacyjnym Sąd nie dopatrzył się postanowienia będącego wyrazem ewentualnie zajętego w tej sprawie stanowiska, jak również żaden z organów orzekających na takie postanowienie się nie powołał. Bez znaczenia, w świetle przepisów obowiązujących w dacie wydania decyzji organów orzekających w tej sprawie, jest fakt, iż w decyzji organu pierwszej instancji odnotowano, że zapadłe rozstrzygnięcie nastąpiło po zasięgnięciu opinii samorządu uczniowskiego.

Wyrażenie bowiem opinii przez samorząd uczniowski w innej formie, niż przewidziana jest dla tej czynności przepisem art. 106 k.p.a., pozostaje w sprzeczności z tym przepisem oraz z przepisem art. 39 ust. 2 ustawy o systemie oświaty (patrz wyrok WSA w Warszawie , sygn. akt I SA 2061/03 – zbiór orzeczeń LEX Nr 158959).

Przytoczone wyżej ustalenia pozwoliły stwierdzić, że decyzja organu pierwszej instancji zapadła w tej sprawie bez wymaganej przepisami opinii innego organu, co stanowiło naruszenie art. 106 K.p.a. i art. 39 ust. 2 ustawy o systemie oświaty. Z kolei w myśl art. 145 § 6 K.p.a., wydanie decyzji bez uzyskania wymaganej prawem opinii organu stanowi przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego.

W wyniku poczynionych spostrzeżeń ustalono, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" w zw. z art. 135 P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę, uchyla w takim przypadku zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą. Z tych względów, mając na uwadze całość przytoczonej wyżej argumentacji, orzeczono jak w pkt 1 sentencji wyroku.

W oparciu o art. 152 P.p.s.a. określono, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ja poprzedzająca nie mogą być wykonane, mając na uwadze fakt, że niniejszy wyrok jest nieprawomocny (pkt 2 sentencji).