Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1135/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-08-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3, art. 4 pkt 15
journal: Dz.U. 2011 nr 205 poz 1203
law: Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jolanta Rajewska, Sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.), Sędzia del. WSA Przemysław Szustakiewicz, Protokolant sekretarz sądowy Julia Chudzyńska, po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. R. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 grudnia 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 1808/12 w sprawie ze skargi J. R. P. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania statusu weterana poszkodowanego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od J. R. P. na rzecz Ministra Obrony Narodowej kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 6 grudnia 2012 r., II SA/Wa 1808/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. R. P. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z [...] sierpnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania statusu weterana poszkodowanego.

W uzasadnieniu tego wyroku Sąd podniósł, że zgodnie z art. 2 ustawy z 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa (Dz. U. Nr 205, poz. 1203), weteranem działań poza granicami państwa, zwanym dalej "weteranem", może być osoba, która brała udział, na podstawie skierowania, w działaniach poza granicami państwa w ramach: 1) misji pokojowej lub stabilizacyjnej, kontyngentu policyjnego, kontyngentu Straży Granicznej, zadań ochronnych Biura Ochrony Rządu lub zapewniania bezpieczeństwa państwa, nieprzerwanie przez okres, na jaki została skierowana, jednak nie krócej niż przez okres 60 dni; 2) grupy ratowniczej Państwowej Straży Pożarnej, łącznie przez okres nie krótszy niż 60 dni. Natomiast, stosownie do art. 3 ustawy, weteranem poszkodowanym w działaniach poza granicami państwa, zwanym dalej "weteranem poszkodowanym", może być osoba, która biorąc udział na podstawie skierowania w działaniach poza granicami państwa doznała uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z tymi działaniami lub choroby nabytej podczas wykonywania zadań lub obowiązków służbowych poza granicami państwa, z tytułu których przyznano jej świadczenia odszkodowawcze.

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżący w okresie od [...] r. do [...] r. uczestniczył w działaniach poza granicami państwa w Polskim Kontyngencie Wojskowym w [...] "[...]" na stanowisku oficera logistyki oraz od [...] r. do [...] r. na stanowisku oficera wydziału logistyki. Niesporne jest też, że w dniu [...] r. ok. godz. 15.00 skarżący szedł ulicą z innym żołnierzem, który widząc nadjeżdżający samochód pchnął skarżącego w kierunku pobocza tak, że ten stawiając stopę na uskoku pomiędzy drogą asfaltową a poboczem doznał urazu lewej nogi w postaci skręcenia lewego stawu skokowo-goleniowego skutkującego trwałym 10% uszczerbkiem na zdrowiu.

Sporna jest natomiast kwalifikacja tego wypadku i określenie, czy mieści się on w definicji wypadku pozostającego w związku z działaniami poza granicami państwa. Ustalenie tej okoliczności ma bowiem wpływ na uzyskanie, bądź też nie, przez skarżącego statusu weterana poszkodowanego. Zgodnie z art. 4 pkt 15 ustawy, przez wypadek pozostający w związku z działaniami poza granicami państwa należy rozumieć zdarzenie nagłe, wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uszczerbek na zdrowiu, które zaistniało podczas lub w związku z:

a) działaniami podejmowanymi w ramach uderzenia na przeciwnika bądź odparcia jego uderzeń,

b) zamachem lub innym bezprawnym działaniem wymierzonym przeciwko osobie, która brała udział w działaniach poza granicami państwa,

c) innymi działaniami pozostającymi w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań:

– przez żołnierza, z wyłączeniem przypadków, w których żołnierz przy wykonywaniu zadań nie przestrzegał przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy,

– określonych w akcie utworzenia kontyngentu policyjnego, kontyngentu Straży Granicznej, grupy ratowniczej Państwowej Straży Pożarnej, w skierowaniu do wykonywania zadań ochronnych Biura Ochrony Rządu lub w skierowaniu do wykonywania zadań mających na celu zapewnianie bezpieczeństwa państwa.

Z powyższego przepisu wynika jednoznacznie, że wypadek pozostający w związku z działaniami poza granicami państwa to takie zdarzenie nagłe i zewnętrzne, powodujące uszczerbek na zdrowiu, jeżeli zaistniało ono w sytuacjach wskazanych w tym przepisie. Definicja "wypadku pozostającego w związku z działaniami poza granicami państwa" została wprowadzona do ustawy w celu odróżnienia tego wypadku od wypadku, określonego w ustawie z 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. Nr 83, poz. 760 ze zm.; obecnie Dz. U. z 2014 r. poz. 213). Niewątpliwie wypadek, określony w ustawie o weteranach (...), ma postać kwalifikowaną w stosunku do wypadku, o którym mowa w ustawie z 11 kwietnia 2003 r.

Strony niniejszego postępowania różnią się co do rozumienia określenia "innych działań pozostających w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań przez żołnierza". Dla zrozumienia tego pojęcia istnieje zatem potrzeba dokonania jego wykładni, tak aby zrozumieć je zgodnie z treścią, nadaną mu przez prawodawcę (por. M. Zieliński "Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki", Warszawa 2008, s. 61 i n.). Wykładnia prawa dokonywana jest wedle utrwalonych reguł i kryteriów. Jakkolwiek przyjęło się dawać pierwszeństwo wykładni językowej, to coraz częściej stosuje się także pozostałe sposoby interpretacji lub wspólny wynik kilku spośród nich. W praktyce dominuje wykładnia stanowiąca kompilację różnych sposobów, niesprzecznych ze sobą, wśród których wykładnia językowa jest wzmacniana pozostałymi, szczególnie, gdy reguły językowe nie doprowadziły do uzyskania jednoznaczności interpretacyjnej danego zwrotu (tamże). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 kwietnia 2012 r., I OSK 1685/11 podkreślił, że prymat wykładni gramatycznej można zachować tylko w odniesieniu do przepisów sformułowanych w sposób niebudzący wątpliwości z punktu widzenia potocznie i powszechnie stosowanego języka oraz tylko wówczas, gdy ten sposób wykładni daje wynik niekolidujący z wynikami innych metod.

W niniejszej sprawie stan taki jednak nie zachodzi, ponieważ pojawiły się różne wersje rozumienia omawianego zwrotu. Dlatego też, dla ustalenia jego sensu i znaczenia, należy odwołać się do innych metod wykładni, w tym wykładni celowościowej, cytowanego przepisu. Wskazówką przy dokonywaniu tego procesu może być uzasadnienie projektu ustawy o weteranach (...), w którym podkreślono, że projekt szanuje normę, wynikającą z art. 19 Konstytucji, nakazującą zagwarantowanie stosownych uprawnień weteranom walk o niepodległość. Stąd też zakłada przyznanie uprawnień dla weteranów poszkodowanych w wyniku działań bojowych, bądź działań skierowanych przeciwko tym weteranom. Weterani ci z narażeniem zdrowia, a bardzo często również życia, wypełniali i wypełniają nadal postawione przed nimi zadania poza granicami państwa, tak aby pomóc w utrzymaniu pokoju na świecie, którego stabilność jest gwarantem pokoju dla Rzeczypospolitej Polskiej. Dlatego uzasadnione jest, aby weteranom poszkodowanym pomóc w powrocie do pełnej kondycji fizycznej i psychicznej, po ranach doznanych w trakcie pełnionej służby. Ważne jest, aby za swoje poświęcenie i trud nie zostali wyrzuceni na margines życia społecznego z powodu posiadanego kalectwa. Dlatego też podstawowym celem projektu ustawy jest przywrócenie ich do normalnego funkcjonowania w społeczeństwie. Będzie to możliwe przez udzielenie dodatkowej pomocy zdrowotnej, w tym wsparcia psychologicznego, pomocy w podniesieniu kwalifikacji zawodowych w postaci podniesienia poziomu wykształcenia lub jego zmiany, czy też przyznanie dodatkowego wsparcia finansowego, często koniecznego na zakup drogich leków, bądź dostosowanie mieszkania (domu) do potrzeb osób niepełnosprawnych. Nie można zapominać o tym, że świat weteranów poszkodowanych po powrocie do domu uległ całkowitym zmianom, ich plany życiowe, związane zarówno z dalszą drogą zawodową, jak również rodziną, często legły w gruzach. Wszystko trzeba budować od nowa i tylko od zakresu wsparcia zewnętrznego zależy, w jakim stopniu ta odbudowa może się dokonać. Jako jeden z celów do osiągnięcia przez projektowane rozwiązanie wskazano zapewnienie pomocy w przystosowaniu do życia i pracy osobom poszkodowanym.

Odnosząc się natomiast do art. 3 ustawy, w uzasadnieniu projektu wyjaśniono, że o status weterana poszkodowanego będzie mogła ubiegać się osoba, która brała udział na podstawie skierowania w działaniach poza granicami państwa i doznała uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z tymi działaniami lub choroby nabytej podczas wykonywania zadania lub obowiązków służbowych poza granicami państwa, z tytułu których przyznano jej świadczenia odszkodowawcze. Dotyczy to w szczególności sytuacji, w których osoba została poszkodowana w wyniku np. wybuchu miny pułapki lub zachorowała na chorobę, występującą tylko w rejonie działania misji, czy kontyngentu. Nie przewiduje się możliwości nadania statusu weterana poszkodowanego osobie ewakuowanej do kraju z innych powodów medycznych, niezwiązanych z wypadkiem lub chorobą nabytą w rejonie działania poza granicami państwa (por. uzasadnienie projektu ustawy o weteranach (...) Sejm RP VI kadencji, nr druku 3754).

Z powyższego wynika, że wolą ustawodawcy było przyznanie statusu weterana poszkodowanego osobom, które doznały uszczerbku na zdrowiu w związku z wykonywaniem działań stricte bojowych lub w wyniku działań skierowanych przeciwko nim, przy założeniu, że działania te mają bezpośredni związek z wykonywaniem zadań, dla wypełnienia których została powołana misja. Samo zaistnienie wypadku podczas pobytu poza granicami państwa, do którego doszło z jakiejkolwiek przyczyny, pozostającej bez związku z realizacją celów misji, nie może skutkować przyznaniem statusu weterana poszkodowanego. Z uzasadnienia projektu ustawy jednoznacznie wynika, że ustawodawca dążył do wyróżnienia i docenienia osób, które narażają swoje życie i zdrowie, mając bezpośredni kontakt z wydarzeniami i sytuacjami, do których nie dochodzi w warunkach pokojowych i które w wyniku tych wydarzeń i sytuacji doznają uszczerbku na zdrowiu. Dlatego też szersze, zaproponowane przez skarżącego, określenie podmiotów uprawnionych do przyznania przedmiotowego statusu, doprowadziłoby do zmiany charakteru tego uprawnienia - na równi traktowane byłyby osoby podejmujące działania bojowe, czy też osoby, których te działania dotykają, bądź np. chorujące na choroby występujące tylko w rejonie działania misji, czy kontyngentu, które znalazły się w sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia i zdrowia oraz osoby, które co prawda biorą udział w działaniach poza granicami państwa, jednak w chwili wypadku pozostają poza zagrożeniami wiążącymi się z charakterem misji.

Dodatkowo zaznaczono, że ustawodawca zagwarantował odpowiednią ochronę osobom, które doznały uszczerbku na zdrowiu w wyniku wypadku, który nie mieści się w definicji z art. 4 pkt 15 ustawy, ustawą o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową. Skarżący otrzymał jednorazowe odszkodowanie pieniężne w związku z uszczerbkiem na zdrowiu pozostającym w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej. Powyższe uprawnia do stwierdzenia, że wypadek, któremu uległ skarżący podczas schodzenia z pobocza (przed nadjeżdżającym pojazdem), nie mieści się w definicji wypadku z art. 4 pkt 15 ustawy. Skarżący nie działał bowiem w sytuacji bezpośredniego zagrożenia, związanego z realizacją zadań Polskiego Kontyngentu Wojskowego, stąd też organ prawidłowo ocenił, że status weterana poszkodowanego mu nie przysługuje. Opisany w protokole powypadkowym wypadek jest "zwykłym" wypadkiem, który nie ma bezpośredniego związku z działaniami prowadzonymi w celu wykonania zadań, dla których powołano i wysłano PKW.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł J. R. P., zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 3 w zw. z art. 4 pkt 15 ustawy z 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa, a to poprzez uznanie, że określenia "osoba, która [...] doznała uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z tymi działaniami" i "działania pozostające w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań" dotyczą wyłącznie działań powodujących "bezpośrednie zagrożenie" dla osoby realizującej zadania, oraz przyjęcie, że definicja wypadku określona art. 4 pkt 15 ma postać kwalifikowaną w stosunku do wypadku, o którym mowa w ustawie z 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową, w sytuacji, gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów na takie stwierdzenie nie pozwala.

Mając na uwadze powyższe, skarżący wniósł o: 1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi; 2. uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu; ewentualnie 3. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 4. zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu tej skargi podniesiono, że z sądową interpretacją przepisów ustawy o weteranach nie sposób się zgodzić. Odwołując się do uzasadnienia projektu ustawy o weteranach działań wojennych poza granicami państwa, Sąd zawęził zakres oddziaływania ustawy, pomimo tego, że zapisy przyjęte przez ustawodawcę nie wykazują takiej intencji. Wskazano, że uzasadnienie projektu tej ustawy przewiduje, że status weterana poszkodowanego będzie można przyznać osobie, która brała udział na podstawie skierowania w działaniach poza granicami państwa i doznała uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z tymi działaniami, z których tytułu przyznano jej świadczenie odszkodowawcze. Równocześnie uzasadnienie projektu nie precyzuje, o jakie działania w ramach wykonywania zadań chodzi. Ustawa o weteranach także nie podaje definicji "działań". Nie jest ona także nawet pośrednio wskazana w uzasadnieniu projektu ustawy. Mówiąc o działaniach, ustawodawca odnosi się natomiast m.in. do misji pokojowej lub stabilizacyjnej. Przyjęta przez Sąd interpretacja, że ustawa mówi wyłącznie o działaniach powodujących "bezpośrednie zagrożenie" dla osoby realizującej zadania jest w opinii skarżącego zbyt wąska. Nie sposób się doszukać dla niej poparcia w treści ustawy, z której nie wynika wola ustawodawcy do zawężania zakresu działań, które uprawniają do nabycia statusu weterana poszkodowanego. Wszak ustawodawca wyodrębnił w art. 4 pkt 15 ustawy o weteranach definicję wypadku, jako będącego efektem działań bojowych, efektem zamachu lub innych bezprawnych działań oraz innych działań w ramach wykonywania zadań. To ustawowe wyliczenie jasno wskazuje, że wypadkiem jest zdarzenie, które nie musi stanowić "bezpośredniego zagrożenia", jeżeli pozostaje w związku z działaniami poza granicami państwa.

Skarżący w ramach Polskiego Kontyngentu Wojskowego [....] w [...] "[...]" wykonywał zadania charakterystyczne dla funkcji, jaką pełnił. Nie wiązały się one z działaniami podejmowanymi w ramach uderzenia na przeciwnika bądź odparcia jego uderzeń. Nie doszło też do zamachu lub innego bezprawnego działania wymierzonego przeciwko niemu. Doszło natomiast do innego nagłego zdarzenia, wywołanego przyczyną zewnętrzną, powodującego uszczerbek na zdrowiu, do którego z dużą dozą prawdopodobieństwa, graniczącą z pewnością nie doszłoby, gdyby skarżący nie uczestniczył w działaniach poza granicami państwa w ramach tego Kontyngentu. Co więcej, charakter tego zdarzenia został potwierdzony przez orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej w Krakowie nr [...] z [...] sierpnia 2000 r. oraz decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] nr [...] z [...] listopada 2000 r. w których to dokumentach stwierdza się, że przedmiotowy wypadek jest wypadkiem pozostającym w związku ze służbą wojskową. Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że przyjęta przez Sąd interpretacja przepisów art. 3 w zw. z art. 4 pkt 15 ustawy z 19 sierpnia 2011 r. o weteranach (...) jest błędna, a wypadek, któremu uległ skarżący, mieści się w definicji wypadku z art. 4 pkt 15 ustawy o weteranach i przysługuje mu w związku z tym status weterana poszkodowanego.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, Sąd stwierdził ponadto, że definicja "wypadku pozostającego w związku z działaniami poza granicami państwa" została wprowadzona do ustawy o weteranach dla odróżnienia tego wypadku od wypadku określonego w ustawie z 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową i ma postać kwalifikowaną w stosunku do wypadku, o którym mowa w ustawie z 11 kwietnia 2003 r. Ze stwierdzeniem powyższym zgodzić się nie można. Ustawa z 11 kwietnia 2003 r. w art. 1 określa przedmiot, który reguluje i stanowi w nim, że świadczenia odszkodowawcze określone w ustawie obejmują jednorazowe odszkodowanie przysługujące w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową oraz odszkodowanie za przedmioty osobistego użytku utracone, całkowicie zniszczone lub uszkodzone wskutek wypadku pozostającego w związku ze służbą wojskową. Dotyczy ona zatem jednorazowych świadczeń odszkodowawczych przysługujących m.in. w razie wypadków i chorób pozostających ze służbą wojskową.

Ustawa o weteranach określa z kolei: 1) status weterana działań poza granicami państwa i weterana poszkodowanego w działaniach poza granicami państwa; 2) uprawnienia przysługujące osobom, o których mowa w pkt 1; 3) zasady i warunki korzystania z uprawnień, o których mowa w pkt 2; 4) tryb postępowania i właściwość organów w sprawach, o których mowa w pkt 1-3.

U podstaw określenia przedmiotu tej ustawy leży zatem zapewnienie szczególnej opieki weteranom, którzy doznali uszczerbku na zdrowiu w wyniku pełnienia służby oraz wykonywania pracy w misjach zagranicznych, w szczególności poprzez odpowiednie ich uhonorowanie, zapewnienie pomocy i wsparcia odpowiedniego do potrzeb wynikających z doznanego uszczerbku na zdrowiu. Uzyskanie świadczenia odszkodowawczego z tytułu wypadku powstałego podczas pobytu na misji jest w myśl tego uzasadnienia dodatkowym argumentem za przyznaniem statusu weterana poszkodowanego.

Nie sposób także zgodzić się z oceną podjętą przez WSA w Warszawie, że ustawodawca zagwarantował odpowiednią ochronę osobom, które doznały uszczerbku na zdrowiu w wyniku wypadku, który nie mieści się w definicji art. 4 pkt 15 ustawy o weteranach, a to ustawą z 11 kwietnia 2003 r. W tym miejscu ponownie należy podnieść argument, że każda z tych ustaw samodzielnie, na własne potrzeby definiuje krąg osób uprawnionych do świadczeń w niej określonych. Nie można zatem stwierdzić, że różnica pomiędzy dwoma ww. aktami prawnymi sprowadza się do tego, że jedna ustawa gwarantuje ochronę osobom, które doznały uszczerbku na zdrowiu w wyniku wypadku, który nie mieści się w definicji wypadku określonej w drugiej ustawie. Takiej tezie należy się sprzeciwić, biorąc pod uwagę zakresy podmiotowy i przedmiotowy obu ustaw.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie oparta została wyłącznie na zarzucie naruszenia zaskarżonym wyrokiem prawa materialnego - art. 3 w zw. z art. 4 pkt 15 ustawy z 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa, poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że wypadek jakiemu uległ skarżący nie pozwala przyznać mu statusu weterana poszkodowanego. W myśl art. 2 ustawy weteranem działań poza granicami państwa, zwanym dalej "weteranem", może być osoba, która brała udział, na podstawie skierowania, w działaniach poza granicami państwa w ramach:

1) misji pokojowej lub stabilizacyjnej, kontyngentu policyjnego, kontyngentu Straży Granicznej, zadań ochronnych Biura Ochrony Rządu lub zapewniania bezpieczeństwa państwa, nieprzerwanie przez okres, na jaki została skierowana, jednak nie krócej niż przez okres 60 dni;

2) grupy ratowniczej Państwowej Straży Pożarnej, łącznie przez okres nie krótszy niż 60 dni.

Zgodnie z art. 3 ustawy weteranem poszkodowanym w działaniach poza granicami państwa, zwanym dalej "weteranem poszkodowanym", może być osoba, która biorąc udział na podstawie skierowania w działaniach poza granicami państwa, doznała uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z tymi działaniami lub choroby nabytej podczas wykonywania zadań lub obowiązków służbowych poza granicami państwa, z tytułu których przyznano jej świadczenia odszkodowawcze.

Art. 4 pkt. 15 lit. c ustawy stanowi, że za wypadek pozostający w związku z działaniami poza granicami państwa uznaje się zdarzenie nagłe, wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uszczerbek na zdrowiu, które zaistniało podczas lub w związku z (...) innymi działaniami pozostającymi w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań:

– przez żołnierza, z wyłączeniem przypadków, w których żołnierz przy wykonywaniu zadań nie przestrzegał przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy,

– określonych w akcie utworzenia kontyngentu policyjnego, kontyngentu Straży Granicznej, grupy ratowniczej Państwowej Straży Pożarnej, w skierowaniu do wykonywania zadań ochronnych Biura Ochrony Rządu lub w skierowaniu do wykonywania zadań mających na celu zapewnianie bezpieczeństwa państwa.

Skarga kasacyjna nie mogła odnieść zamierzonego skutku, gdyż zaskarżony wyrok odpowiada prawu.

Do przyznania żołnierzowi statusu weterana poszkodowanego na podstawie art. 4 pkt 15 lit. c ustawy o weteranach (...), konieczne jest łączne spełnienie następujących przesłanek:

a) wypadek musi mieć charakter nagły, b) wypadek musi zostać wywołany przyczyną zewnętrzną, c) wypadek musi spowodować uszczerbek na zdrowiu, d) wypadek musi zaistnieć podczas lub w bezpośrednim związku z działaniami związanymi z wykonywaniem innych zadań przez żołnierza, niż opisane w art. 4 pkt 15 lit. a i lit. b.

Zawarte w ustawie określenie odnoszące się do bezpośredniego związku wypadku z wykonywanymi zadaniami należy rozumieć w ten sposób, że wypadek jest następstwem wykonywania przez żołnierza zadań, dla których powołano i wysłano do [...] Polski Kontyngent Wojskowy [...] "[...]". Specyfika tych zadań, różna od normalnych, zwykłych obowiązków służbowych żołnierzy, która niesie ze sobą realne zagrożenie dla życia i zdrowia żołnierzy stanowi nieodłączny element w procesie ustalania wypadku. Żołnierze Kontyngentu realizowali w [...] misję o charakterze stabilizacyjnym i doradczo-szkoleniowym dla utrzymania bezpieczeństwa i stabilizacji w rejonie.

Misja ta realizowana była w warunkach, które pod względem kulturowym, cywilizacyjnym i klimatycznym całkowicie odbiegają od realiów europejskich. Nie oznacza to jednak, że każdy wypadek jakiemu uległ żołnierz Polskiego Kontyngentu Wojskowego (PKW) pozostaje w związku z zadaniami, które Kontyngent realizował. Zadania realizowane przez żołnierzy PKW miały charakter szczególny i tę cechę należy traktować jako kryterium kwalifikacji określonego zdarzenia jako wypadku w rozumieniu art. 4 pkt. 15 lit. c ustawy. Nie chodzi tu bowiem o każdy wypadek doznany przez żołnierza wykonującego zadania poza krajem, związany z wykonywaniem obowiązków służbowych albo poleceń przełożonych, ale o wypadek pozostający w ścisłym związku z zadaniami realizowanymi w ramach zadań mandatowych realizowanych przez PKW. Trzeba mieć na uwadze, że ustawodawca definiując wypadek w art. 4 pkt 15 lit. a i lit. c ustawy opisane w nim działania poza granicami państwa, skutkujące wypadkiem, określa w zasadzie jako działania charakterystyczne dla czasu wojny (uderzenie na przeciwnika, odparcie jego uderzeń, zamach). W tym też kontekście należy wykładać przepis art. 4 pkt 15 lit. c ustawy. Oznacza to, że wypadkiem o jakim mowa w tym przepisie będzie tylko takie zdarzenie, które bezpośrednio związane jest z realizacją konkretnych zadań operacyjnych, stabilizacyjnych, czy doradczych.

Innymi słowy, w sytuacji gdy wypadek nastąpił w ramach wykonywania zadań służbowych charakterystycznych dla zawodu żołnierza, bez względu na miejsce pełnionej służby i bez związku ze szczególnym charakterem zadań mandatowych wykonywanych przez jego jednostkę, to sam fakt że wypadek miał miejsce poza granicami kraju nie kwalifikuje go, jako wypadku w rozumieniu art. 4 pkt 15 lit. c ustawy z 19 sierpnia 2011r. o weteranach (...). Za przykład takiego wypadku może posłużyć wypadek polegający na tym, że przy wykonywaniu obowiązków służbowych, w trakcie prowadzenia rozmowy telefonicznej, poszkodowany odchylił się do tyłu i złamały się podstawy fotela biurowego, w wyniku czego doznał uszczerbku na zdrowiu w postaci przewlekłego pourazowego zespołu szyjno-czaszkowego z ograniczeniem ruchomości kręgosłupa szyjnego po przebytym urazie głowy i odcinka szyjnego kręgosłupa. Słusznie zatem WSA w Warszawie uznał, że nie mieści się on w definicji wypadku z art. 4 pkt 15 ustawy z 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa. Nie było to bowiem działanie żołnierza w sytuacji bezpośredniego zagrożenia – por. wyrok z 16 stycznia 2013 r., II SA/Wa 1807/12.

Zgodnie z art. 5 ustawy o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową, za wypadek uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które zaszło podczas lub w związku:

1) z wykonywaniem obowiązków służbowych albo poleceń przełożonych;

2) z wykonywaniem czynności w interesie służby wojskowej, nawet bez polecenia przełożonych;

3) z ratowaniem ludzi z grożącego niebezpieczeństwa albo ratowaniem mienia przed zniszczeniem lub zagarnięciem;

4) z udziałem w pościgu lub ujęciu osób podejrzanych o popełnienie przestępstwa albo ochroną innych osób przed napaścią;

5) z odbywaniem drogi do miejsca i z miejsca wykonywania czynności określonych w pkt 1 i 2.

Jak wynika z akt sprawy skarżący uległ wypadkowi komunikacyjnemu podczas pełnienia służby. Wypadek nastąpił na skutek popchnięcia go przez kolegę, który "uciekał" przed nadjeżdżającym samochodem i do jego zajścia w żaden sposób nie przyczyniła się realizacja zadań powierzonych PKW na terenie [...]. Był to nieszczęśliwy wypadek, dla którego zaistnienia nie miał znaczenia fakt pobytu skarżącego w [...].

W niniejszej sprawie brak jest związku pomiędzy wypadkiem jakiemu uległ skarżący, a działaniami Polskiego Kontyngentu Wojskowego w [...]. Brak ten nie pozwala uznać zdarzenia za wypadek i przyznać żołnierzowi status weterana poszkodowanego. Skarżący nie został poszkodowany w związku z działaniami PKW w [...], lecz na skutek nieprawidłowego ułożenia nogi podczas gwałtownego i raptownego opuszczania części asfaltowej drogi. Tego rodzaju wypadek nie ma w sobie nic, co byłoby uzasadnione specyfiką działań realizowanych przez PKW. Mógł nastąpić wszędzie, w każdym miejscu i czasie pełnienia służby wojskowej.

Powołany wcześniej art. 3 ustawy o weteranach (...) wyraźnie określa, że weteranem może być osoba, która biorąc udział na podstawie skierowania w działaniach poza granicami państwa, doznała uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z tymi działaniami lub choroby nabytej podczas wykonywania zadań lub obowiązków służbowych poza granicami państwa, z tytułu których przyznano jej świadczenia odszkodowawcze. Oznacza to, że uszczerbek na zdrowiu wskutek wypadku musi nastąpić w wyniku działań dla realizacji których utworzono misję, czy kontyngent. Działania te należy pojmować jako przyczynę powodującą wypadek i wywołującą uszczerbek. Chodzi tu o konkretne czynności składające się na zadania misji (kontyngentu) i służące realizacji postawionych przed nimi celów.

Trafnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonując wykładni art. 4 pkt 15 ustawy z 19 sierpnia 2011 r. odwołał się do uzasadnienia projektu ustawy, z którego wynika że zamierzeniem ustawodawcy było, aby o status weterana poszkodowanego mogła ubiegać się osoba, która brała udział na podstawie skierowania w działaniach poza granicami państwa i doznała uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z tymi działaniami lub choroby nabytej podczas wykonywania zadania lub obowiązków służbowych poza granicami państwa, z tytułu których przyznano jej świadczenia odszkodowawcze. Powszechnie przyjmuje się, że weteran to osoba biorąca udział w konkretnych operacjach, która z racji doznanych szkód zasługuje na szczególne uhonorowanie i której przysługują z tego tytułu szczególne uprawnienia. Ustawa o weteranach działań poza granicami państwa przyznaje weteranom poszkodowanym liczne uprawnienia w zakresie świadczeń zdrowotnych, pomocy w finansowaniu nauki, uprawnienia socjalne, uprawnienia pracownicze, dodatki do świadczeń emerytalno-rentowych. Zatem, nie do przyjęcia jest takie rozumienie art. 4 pkt 15 lit. c ustawy, zgodnie z którym jakiekolwiek zdarzenie skutkujące uszczerbkiem na zdrowiu doznane przez żołnierza w czasie pobytu poza państwem miałoby uzasadniać przyznanie tak wielu świadczeń, które mają charakter wyjątkowy. Gdyby zamiarem ustawodawcy było jednakowe traktowanie wszystkich żołnierzy pełniących służbę poza granicami kraju, którzy doznali uszczerbku na zdrowiu bez względu na przyczyny wypadku, wówczas niepotrzebne byłoby odrębne definiowanie wypadku w art. 4 pkt 15 ustawy. Wystarczyłoby posłużenie się określeniem, zgodnie z którym wypadkiem jest każde wywołane przyczyną zewnętrzną, nagle zdarzenie, powodujące uszczerbek na zdrowiu żołnierza pełniącego służbę w ramach misji, czy kontyngentu poza granicami państwa.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.