Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 278/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art 4, art 15 par 1 pkt 4 i par 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art 25
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art 101 ust 1 i art 59 ust 1
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Lech sędzia NSA Wiesław Morys (spr.) sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska Protokolant starszy asystent sędziego Małgorzata Penda po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2014 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta G. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta G. a Wójtem Gminy C. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku o skierowanie B. K. do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Wójta Gminy C. jako organ właściwy do rozpoznania sprawy.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta Gliwice, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej P.p.s.a., wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Wójtem Gminy Czarny Dunajec, w przedmiocie wskazania organu właściwego do wydania decyzji w sprawie skierowania B. K. do domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu wniosku podano, że pismem z dnia 5 września 2013 roku Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Czarnym Dunajcu przekazał Ośrodkowi Pomocy Społecznej w Gliwicach wywiad środowiskowy wraz z dokumentacją B. K. zamieszkałego we wsi P. celem załatwienia. Z akt sprawy wynika, że B. K. mieszka obecnie od ponad roku we wsi P. u siostry A. S. i wnosi o pomoc w postaci skierowania go do Domu Pomocy Społecznej w Zakopanem. Zgodnie z brzmieniem art. 59 ust 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.) decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. W przypadku kierowania do domu pomocy społecznej właściwą do jej rozstrzygnięcia będzie zawsze gmina miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 w związku z art. 101 ustawy o pomocy społecznej). Jak wynika z oświadczenia B. K. mieszka on z uwagi na zły stan zdrowia u siostry, która jest jedyną rodziną jaką posiada, i która będzie mogła go w tym przypadku odwiedzać i również zabierać do siebie. W Gliwicach jest jedynie zameldowany, nie ma tu żadnej rodziny, nie planuje tu powrócić, swoje centrum życiowe ma i zamierza utrzymać na Podhalu. Zatem zainteresowany przebywa aktualnie na terenie gminy Czarny Dunajec, jak i zamierza przebywać w tym samym województwie w gminie sąsiadującej, co w oparciu o powyższe informacje powoduje, że gminą właściwą w sprawie jest gmina Czarny Dunajec.

W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy Czarny Dunajec postulował wskazanie jako organu właściwego Prezydenta Gliwic. W jej uzasadnieniu podał, iż strona mieszkała i pracowała zawodowo na terenie Gliwic, gdzie posiada mieszkanie i tam wypracowała sobie świadczenia emerytalne. Jedynie na skutek braku zainteresowania właściwych służb zmuszona była zamieszkać u siostry. Dlatego jej centrum życiowym są Gliwice, a wybierając DPS w Zakopanem kierowała się tylko dobrem siostry.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 19 ustawy z dnia 14 czerwca 1964 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zw. dalej k.p.a., organy administracji publicznej są obowiązane przestrzegać z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Gdy organ, do którego wniesiono podanie, uzna się za niewłaściwy (rzeczowo, miejscowo, instancyjnie) do załatwienia sprawy rozstrzyganej w drodze decyzji, wówczas jest obowiązany do niezwłocznego przekazania podania do tego organu, który - w jego ocenie - jest właściwy w danej sprawie, przy jednoczesnym zawiadomieniu o tym wnoszącego podanie (art. 65 § 1 k.p.a.).

Stosownie do treści art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Może to czynić w odniesieniu do konkretnej sprawy, w której dwa organy uznają się jednocześnie za właściwe (spór pozytywny), lub też żaden z nich nie uznaje się za właściwy w sprawie (spór negatywny), i pod warunkiem, że jest to sprawa z zakresu administracji publicznej, w której jeden z pozostających w sporze organów jest właściwy.

Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Gliwice a Wójtem Gminy Czarny Dunajec, ponieważ oba w/w organy uznają się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku B. K. o skierowanie do domu pomocy społecznej.

Zasady ustalania właściwości miejscowej w sprawach z zakresu pomocy społecznej określa art. 101 ustawy o pomocy społecznej, stanowiąc w ust. 1, że właściwość tę określa się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Z kolei art. 59 ust. 1 w/w ustawy, przyznający gminie kompetencje w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej stanowi, że decyzję o skierowaniu wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Oba te przepisy korespondują ze sobą i wynika z nich, że właściwą miejscowo do wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej jest gmina miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o to skierowanie w dacie kierowania tej osoby do domu pomocy. Zauważyć należy, że ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia miejsca zamieszkania, a zatem trzeba odwołać się do art. 25 k. c., który stanowi, że miejscem zamieszkania dorosłej osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Stanowisko w tej materii jest utrwalone w orzecznictwie (p. przykładowo postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2013 r., sygn. akt I OW 139/13, z dnia 27 czerwca 2013 r., sygn. akt I OW 41/13, publ. w CBOSA). A zatem o uznaniu konkretnej miejscowości za miejsce zamieszkania danej osoby decyduje przebywanie na jej terenie, które stanowi centrum życiowe tej osoby, czyli wykazujące cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Należy uwzględnić tu dwa czynniki, a to zewnętrzny, czyli fakt przebywania, i wewnętrzny, czyli zamiar stałego pobytu. Dlatego o zamiarze stałego pobytu nie decyduje wyłącznie złożone oświadczenie woli przez osobę, gdyż zamiar taki wynika z zachowania się danej osoby, z którego wywieść można ześrodkowanie aktywności życiowej w określonej miejscowości (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 1975 r., sygn. akt: III CRN 53/75, niepubl.). Zamiar stałego pobytu nie jest równoznaczny z pragnieniem dożywotniego lub co najmniej długotrwałego pozostawania w danej miejscowości. Oczywistym jest bowiem, iż osoba fizyczna może zmieniać swoje miejsce zamieszkania. Nadto zameldowanie pod danym adresem, które jest kategorią prawa administracyjnego z zakresu rejestracyjnego, nie przesądza o miejscu zamieszkania w rozumieniu prawa cywilnego. W judykaturze przyjmuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występujące okoliczności pozwolą przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosków, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej osoby i tam też skupia się jej aktywność życiowa (op. cit.).

Przechodząc do rozpoznania niniejszej sprawy, należało ustalić zamiar stałego pobytu B. K. Z akt sprawy wynika, że z uwagi na wiek (obecnie 81 lat) i zły stan zdrowia wymaga on opieki innych osób, a obecnie od ponad roku mieszka u siostry A. S. we wsi P. Posiada mieszkanie w zasobach miasta Gliwice (ul. G.), ale nie planuje tam powrotu. W uzasadnieniu wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej pan Karwacki podniósł, że prosi o skierowanie do Domu Pomocy Społecznej w Zakopanem, gdyż jest to ośrodek najbliżej położony miejsca zamieszkania siostry, u której obecnie mieszka. Powyższe okoliczności wskazują, że strona w miejscu aktualnego zamieszkania koncentruje swą aktywność życiową. Nie deklaruje chęci powrotu do miejsca zameldowania na pobyt stały, a więc do Gliwic. Dla oceny kwestii właściwości organu w sprawie nie ma zatem znaczenia, że tam wiele lat żył i pracował i wypracował świadczenia emerytalne. Istotny jest bowiem aktualny stan, który musi nosić cechy trwałości.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozumieniu art. 25 k.c. miejscem zamieszkania B. K. jest przeto wieś P., gmina Czarny Dunajec, co w świetle art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej skutkowało stwierdzeniem, że organem właściwym do rozpatrzenia jego podania o skierowanie do domu pomocy społecznej jest Wójt Gminy Czarny Dunajec.

Wobec powyższego, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., należało orzec jak w sentencji niniejszego postanowienia.