Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 947/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 29 ust. 2 pkt 1aa, art. 51 ust. 1 pkt 2, art. 50, art. 81 c ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Marcin Kamiński Sędziowie WSA Piotr Godlewski AWSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 września 2021 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie robót budowlanych - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "WINB", "organ odwoławczy", "organ drugiej instancji") z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] (dalej: "PINB", "organ pierwszej instancji") z dnia [...] stycznia 2021 r. znak: [...], uchylającą decyzję własną tego organu z dnia [...] czerwca 2018 r. znak: [...], którą umorzono w całości postępowanie w sprawie robót budowlanych.

W podstawie prawnej wydanej decyzji organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.; dalej: "k.p.a.").

Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:

PINB dla [...] przeprowadził postępowanie administracyjne w sprawie robót budowlanych wykonanych w lokalu mieszkalnym nr 46, w budynku przy ul. [...] w [...].

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r. znak: [...], PINB zobowiązał K.M. (obecnie L.) do dostarczenia oceny technicznej, która określi jakość robót budowlanych wykonanych w ww. lokalu mieszkalnym, obejmujących likwidację loggi, przebudowę i remont ścian wewnętrznych, oraz remont instalacji elektrycznej, wodociągowo-kanalizacyjnej i centralnego ogrzewania. W dniu 27 kwietnia 2018 r. zobowiązana przedłożyła ocenę techniczną opracowaną w marcu 2018 r. przez osoby posiadające stosowne uprawnienia budowlane. Odnośnie wykonanej przebudowy autor oceny technicznej stwierdził, że "prace budowlane zostały wykonane w sposób prawidłowy i bezpieczny. Po ich przeprowadzeniu wszystkie elementy konstrukcyjne są w pełni bezpieczne dla ludzi i mienia." Odnośnie remontu instalacji wodociągowo-kanalizacyjnej i centralnego ogrzewania, oraz demontażu instalacji gazowej stwierdzono, że roboty budowlane zostały wykonane prawidłowo z należytą starannością i zasadami wiedzy technicznej. Stwierdzono również, że remont instalacji elektrycznej został przeprowadzony zgodnie z obowiązującymi przepisami. Ponadto autorzy ww. oceny technicznej ocenili, że zastosowane wyroby budowlane posiadają odpowiednie dopuszczenia do obrotu oraz niezbędne atesty. K.L. przedłożyła zgodę współwłaścicieli budynku, w tym [...] Spółdzielni Mieszkaniowej, na wykonanie zabudowy loggi w lokalu nr 46.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r., znak: [...], PINB umorzył w całości postępowanie w sprawie ww. robót budowlanych. Powyższa decyzja stała się ostateczna.

Pismem z dnia 15 kwietnia 2020 r. W.S. (dalej: "skarżąca"), właścicielka lokalu usytuowanego na IV piętrze, nad mieszkaniem K.L., przesłała do PINB kserokopię opinii sporządzonej w sprawie o sygn. akt [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...] Wydział Cywilny, z 10 lutego 2020 r. przez biegłego sądowego mgr inż. A.S. Autor opracowania wskazał, że na skutek wyburzenia ściany loggi w mieszkaniu nr 46, ściana loggi w mieszkaniu nr 49 utraciła podparcie powodując ponadnormatywne przeciążenie prefabrykowanej płyty stropowej nad III piętrem. Zaznaczył, że obecnie fragment stropu nad III piętrem nie spełnia stanów granicznych nośności określonych w polskiej normie, co może w skrajnym przypadku stwarzać zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia.

Okoliczności, o których mowa w ww. opinii nie były znane organowi nadzoru budowlanego w dacie wydania decyzji z dnia [...] czerwca 2018 r. znak: [...] umarzającej postępowanie w sprawie robót budowlanych, w konsekwencji czego postanowieniem z dnia 18 maja 2020 r., PINB wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone tą decyzją.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2020 r., PINB nałożył na K.L. obowiązek dostarczenia w terminie do 31 sierpnia 2020 r. ekspertyzy technicznej, która określi jakość robót budowlanych wykonanych w ww. lokalu mieszkalnym, obejmujących likwidację loggi, przebudowę i remont ścian wewnętrznych w odniesieniu do wpływu wymienionych robót na nośność i stateczność konstrukcji budynku - stropu nad III piętrem.

W dniu 31 sierpnia 2020 r. zobowiązana przedłożyła ekspertyzę techniczną, w której stwierdzono "brak wpływu rozbiórki oraz odtworzenia ściany działowej w mieszkaniu Nr 46 na pracę stropu nad tym mieszkaniem (nie ma zaburzonego stanu równowagi) - zastosowana warstwa supremy jest rozwiązaniem całkowicie eliminującym niekorzystne zjawisko oparcia stropu na ścianie działowej", a także, że prace remontowe wykonane w 2016 r. w mieszkaniu zostały wykonane w sposób prawidłowy i bezpieczny. Wskazano, że pasma stropu wyodrębnione po likwidacji pierwotnych ścian loggi są przeciążone, co jest skutkiem likwidacji loggi w 2002 r. Zlikwidowano wtedy ciąg podpór przenoszących ściany wydzielające loggie na kondygnacjach, dociążając obciążeniem liniowym ze ściany loggi na najwyższej kondygnacji strop, stanowiący sufit mieszkania będącego przedmiotem ekspertyzy. Zalecono wykonanie układu stalowych belek oraz słupa zastępującego usunięte podpory.

Organ pierwszej instancji stwierdził, że opinia sporządzona w dniu 10 lutego 2020 r. przez biegłego sądowego mgr inż. A.S. nie odnosi się do stanu faktycznego. Opinia ta została sporządzona przy założeniu, że w budynku są stropy z prefabrykowanych płyt stropowych kanałowych, a ściany działowe zostały wykonane z cegły dziurawki podmurowanej na sztywno pod strop. Natomiast z dokumentacji przesłanej przez [...] Spółdzielnię Mieszkaniową oraz z dokumentacji zdjęciowej zamieszczonej w ekspertyzie technicznej opracowanej w sierpniu 2020 r. przez P.J. wynika, że w budynku są stropy gęstożebrowe DMS, a górny fragment ściany działowej (w wysokości około 10 cm) został wykonany zgodnie z zasadami, przy czym do wypełnienia użyto supremy, materiału zastępczego do wypełnienia trwale elastycznego.

W związku z powyższym, decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. znak: [...], działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 51 ust. 1 pkt. 2, art. 81 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 1333 z późn. zm.; dalej: "u.P.b."), organ pierwszej instancji uchylił własną decyzję z dnia [...] czerwca 2018 r. znak: [...] i nakazał K.L., wykonać we wskazanym lokalu mieszkalnym, w terminie do dnia 31 maja 2021 r. - roboty budowlane polegające na wykonaniu w pomieszczeniu kuchni układu belek stalowych z dwuteownika IPE 120 ze stali S235 oraz słupa z rury kwadratowej 80x4 ze stali S235 — zgodnie z ekspertyzą techniczną sporządzoną w sierpniu 2020 r. przez P.J., w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.

Organ wyjaśnił, że K.L. nie była inwestorem robót polegających na zabudowie istniejącej loggi poprzez wyburzenie w kuchni ściany zewnętrznej od strony loggi i zamurowaniu drzwi balkonowych z pokoju dziennego oraz wykonaniu filarka i zamontowaniu okna i drzwi balkonowych. Jednakże ww. roboty wykonane zostały bez wymaganego przepisami prawa pozwolenia na budowę, a aktualnie to wymieniona posiada spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu i jest zobowiązana do doprowadzenia wykonanych w ww. lokalu robót do stanu zgodnego z prawem.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła skarżąca, zarzucając wydanie decyzji w oparciu o opinię prywatnie zleconą i opłaconą przez K.L., w sytuacji gdy na podstawie innej opinii tego samego autora, organ pierwszej instancji w tej samej sprawie umorzył postępowanie decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. znak: [...]. Ponadto zarzuciła naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. Podniosła, że organ pierwszej instancji nie przeprowadził żadnego własnego postępowania dowodowego, nieprawidłowo uznał, iż wyburzenie murowanych ścian działowych w lokalu nr 46 nie ingeruje w układ obciążeń w bloku, nie dokonał żadnych własnych obliczeń, a także uznał za wiarygodne wyjaśnienia K.L. dotyczące jej niewiedzy odnośnie tego kto wyburzył ścianę nośną w jej lokalu w 2002 r. Zarzuciła również, że organ nie odniósł się w ogóle do kwestii, dlaczego tak duże szkody w jej mieszkaniu (które w opinii biegłego sądowego grożą katastrofą budowlaną) pojawiły się we wrześniu 2016 r., a ponadto, że organ uniemożliwił jej udział w rozprawie i oględzinach lokalu w dniu 13 grudnia 2017 r.

Opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...], WINB, utrzymał zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w mocy.

Organ odwoławczy uznał, że wznowienie postępowania i zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. było prawidłowe. Stwierdził, że PINB prawidłowo dokonał również kwalifikacji wykonanych robót budowlanych. WINB podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, a tym samym wyeliminowania zaistniałego zagrożenia spowodowanego przeciążeniem pasm stropu po likwidacji ścian zewnętrznych loggi, należy wykonać roboty budowlane polegające na wykonaniu w pomieszczeniu kuchni układu belek stalowych z dwuteownika IPE 120 ze stali S235 oraz słupa z rury kwadratowej 80x4 ze stali S235 — zgodnie z ekspertyzą techniczną, sporządzoną w sierpniu 2020 r. przez P.J., we wskazanym terminie do dnia 31 maja 2021 r.

Odnosząc się do zarzutów podnoszonych w odwołaniu organ wyjaśnił, że nie mają one wpływu na sposób rozstrzygnięcia sprawy i nie zostały uwzględnione. WINB wskazał, że przepis art. 81c ust. 2 P.b., winien być stosowany wówczas, gdy wiedza pracowników organu nadzoru budowlanego i środki, którymi dysponują, nie są wystarczające do samodzielnego poczynienia ustaleń faktycznych niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia. Organ stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie wątpliwości organu nadzoru budowlanego mogły być wyjaśnione jedynie w formie technicznego opracowania, sporządzonego przez osobę posiadającą odpowiednie kwalifikacje i wiedzę fachową, legitymującą się odpowiednimi uprawnieniami budowlanymi. Podkreślił jednak, że wykonanie przez zobowiązanego obowiązku określonego w art. 81c ust. 2 P.b. nie zwalnia organu od oceny przedłożonych dowodów. Końcowo wskazał, że sprawa dochodzenia ewentualnych roszczeń finansowych z tytułu przyczyn, z powodu których powstały szkody w lokalu mieszkalnym nr 49 znajdującym się nad lokalem mieszkalnym, w którym wykonano roboty budowlane, nie należy do kompetencji organu nadzoru budowlanego.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obydwu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Podtrzymała wszystkie dotychczasowe zarzuty podniesione w odwołaniu. Wskazała na naruszenie art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. Zarzuciła naruszenie Prawa budowlanego poprzez nienakazanie K.L. przywrócenia obiektu do stanu poprzedniego. Podała, że organy w żaden sposób nie wyjaśniają, dlaczego ich zdaniem działania naprawcze wskazane w prywatnej opinii, a następnie wskazane w decyzji będą wystarczające celem zapobieżenia katastrofie budowlanej. Nie wyjaśniają również przyczyny szkody w mieszkaniu skarżącej oraz dlaczego zdaniem organów roboty budowlane wykonane przez K.L. w 2016 r. nie miały wpływu na stan jej mieszkania. Skarżąca podniosła także, że organ odwoławczy nie odniósł się do wszystkich zarzutów wskazanych w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w kwestionowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, jak wynika z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli w tak wyznaczonych ramach Sąd nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia.

W związku z wnioskiem organu o przeprowadzenie postępowania w trybie uproszczonym i przy braku sprzeciwu skarżącej, sprawa została rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja nakazująca K.L. zamieszkałej w [...] przy ul. [...] wykonanie w tym lokalu, w terminie do dnia 31 maja 2021 r. robót budowlanych polegających na wykonaniu w pomieszczeniu kuchni układu belek stalowych z dwuteownika IPE 120 ze stali S235 oraz słupa z rury kwadratowej 80x4 ze stali S235- zgodnie z ekspertyzą techniczną w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.

Zaskarżona decyzja została wydana, w wyniku wznowionego z urzędu postępowania, zakończonego ostateczną decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] z [...] czerwca 2018 r., nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie robót budowanych wykonanych w lokalu mieszanym nr 46, w budynku przy ul. [...] w [...].

W sprawie w sposób bezsporny ustalono, że w lokalu mieszkalnym nr 46 w budynku położonym w [...] przy ul. [...] na III p. dokonano następujących robót budowlanych:

1) w 2002 r. zabudowano istniejącą loggię poprzez wyburzenie w kuchni ściany zewnętrznej od strony loggi i zamurowanie drzwi balkonowych z pokoju dziennego. Jednocześnie wykonano filarek i zamontowano okna i drzwi balkonowe na przedłużeniu istniejącej ściany zewnętrznej pokoju. Wykonanie powyższych robót spowodowało całkowitą likwidację loggi. Po zabudowaniu loggi pozostała płyta balkonowa,

W 2016 r.:

2) wymieniono istniejącą ścianę wewnętrzną murowaną znajdującą się pomiędzy pokojem dziennym, a kuchnią na gipsowo-kartonową pozostawiając w niej przejście do kuchni,

W miejscu istniejących wcześniej drzwi balkonowych,

3) wymieniono na gipsowo – kartonowe istniejące ściany wewnętrzne murowane znajdujące się pomiędzy łazienką a przedpokojem i sypialnią a przedpokojem,

4) zabudowano płytami gipsowo - kartonowymi wejście do kuchni od strony przedpokoju,

5) ściany zewnętrzne mieszkania i sufity obłożono płytami gipsowo – kartonowymi,

6) wymieniono płytki podłogowe i ścienne w łazience,

7) wymieniono instalację elektryczną oraz zainstalowano płytę indukcyjną i wymieniono instalację wodociągowo – kanalizacyjną,

8) zlikwidowano instalację gazową, do której podłączona była kuchenka gazowa,

9) wymieniono grzejniki instalacji centralnego ogrzewania,

10) wycyklinowano parkiet.

Ustalono również bezspornie, że od 10 lutego 2015 r. spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu nr 46 posiada K.M. ( aktualnie L.).

Nie jest również kwestionowane zakwalifikowania wykonanych prac wymienionych w pkt 1, 2, 4 jako przebudowa budynku mieszkalnego wielorodzinnego, robót wymienionych w pkt 3, 5, 6 jako remontu, w pkt 7,9 jako remontu wewnętrznych instalacji elektrycznej, wodociągowo-kanalizacyjnej i centralnego ogrzewania, w pkt 8 jako przebudowy istniejącej instalacji gazowej, w pkt 10 bieżącej konserwacji. W konsekwencji wymienione w pkt 3,5,6 roboty jako niewymagające zgłoszenia, jak również pozwolenia na budowę, w pkt 1,2,4 jako wymagające pozwolenia na budowę, w oparciu o przepisu obowiązujące w dacie ich wykonania, w pkt 7 i 9 nie wymagające ani pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia, w pkt 8 wymagające pozwolenia na budowę.

W sprawie ustalono także, że budynek przy ul. [...] to 5-o kondygnacyjny budynek. Na podstawie § 209 rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( Dz.U. z 2015 r., poz. 1422) zaliczony do kategorii zagrożenia ludzi ZL IV, średniowysoki ( §8 tego rozporządzenia), dla którego na podstawie § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 2 grudnia 2015 r. w sprawie uzgadniania projektu budowalnego pod względem ochrony przeciwpożarowej ( Dz.U. z 2015 r., poz. 2117) wprowadzono wymóg dokonania uzgodnienia, z czego prawidłowo wywiedziono obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę na podstawie art. 29 ust. 2 pkt 1aa P.b.

Z ustaleń organów wynika również, że pierwotny układ konstrukcyjny budynku, na fragmencie południowym ( gdzie lokalizowane są lokale nr. 49 – lokal należący do skarżącej W.S. i 46 – lokal inwestora), był jednakowy.

Poprzednio prowadzone postępowanie zakończane zostało wydaniem decyzji z 14 czerwca 2018 r. umarzającej postępowanie z uwagi na stwierdzenie, że roboty zostały wykonane prawidłowo.

W aktualnie prowadzonym postępowaniu w związku z przedstawioną przez skarżącą opinią powstały, wątpliwości co do jakości robót budowlanych obejmujących likwidację loggi, przebudowę i remont ścian wewnętrznych w odniesieniu ich wpływu na stan techniczny stropu na III p.

Dokonując ponownej oceny powyższych robót organy uznały, że wystarczającym dla legalizacji dokonanych robót będzie nałożenie na inwestora obowiązku wykonania w pomieszczeniu kuchni układu belek stalowych z dwuteownika IPE 120 ze stali S235 oraz słupa z rury kwadratowej 80x4 ze stali S235, podczas gdy skarżącą konsekwentnie domagała się nałożenia na inwestora obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego, wskazując na szkody jakie wystąpiły w jej mieszkaniu nr 49 położonym bezpośrednio nad mieszkaniem nr 46, na dowód przekładając opinie biegłych sporządzonych, tak w postępowaniu cywilnym, jak i karnym.

Nie budzi wątpliwości kwestia wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. tj. wyjście na jaw nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji nieznanych organowi. Tymi nowymi okolicznościami były nowe fakty ujawnione w przedłożonej przez skarżącą opinii w sprawie toczącej się przed sądem cywilnym o sygn. akt [...].

Materialnoprawną podstawę zaskarżonych rozstrzygnięć stanowi art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. Zgodnie z tym przepisem: przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, (...).

Treść tego przepisu po zmianie jaka miała miejsce w 2003 r. ( Dz.U. z 2003 r., Nr 80, poz. 718) pozostaje taka sama. W 2002 r. przepis ten miał brzmienie :

1. Przed upływem terminu, o którym mowa w art. 50 ust. 4, właściwy organ wydaje decyzję:

2) nakładającą obowiązek wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem i uzyskania pozwolenia na ich wznowienie oraz określającą termin wykonania tych czynności.

Zmiana, która weszła w życie od 1 stycznia 2004 r., nie zawierała regulacji przejściowych co oznaczało, że miała również zastosowanie do robót budowalnych wykonanych przed tą datą, a co do których postępowanie zostało wszczęte po tej dacie.

W niniejszej sprawie oznacza to, że tak do robót wykonanych w 2002 r. jak i w 2016 r. zastosowanie znajdzie przepis w brzmieniu po 2004 r.

Przepisy art. 50 i 51 P.b. mają zastosowanie do robót budowlanych wykonywanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach oraz robót budowlanych wykonywanych na podstawie zgłoszenia, jednak niezgodnie ze zgłoszeniem, do robót budowlanych wymagających pozwolenia na budowę, innych niż objęte dyspozycją art. 48 i 49 P.b., a także do robót budowlanych niewymagających pozwolenia na budowę ani zgłoszenia, jeżeli są wykonywane w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska (art. 50 ust. 1 pkt 2).

Dla prawidłowego zastosowania unormowania zawartego w art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego wystarczające jest ustalenie zakresu niezbędnych czynności lub robót budowlanych do wykonania celem doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem, a więc prac koniecznych, aby stan ten osiągnąć. Stan zgodny z prawem, w rozumieniu tego przepisu, oznacza w pierwszej kolejności zgodność z zatwierdzonym projektem budowlanym lub innymi warunkami pozwolenia na budowę albo zgodność z dokonanym zgłoszeniem. W przypadku wykonania robót bez pozwolenia na budowę owa zgodność musi dotyczyć przepisów Prawa budowlanego, przepisów technicznych, polskich norm, a także zgodność z przepisami określającymi ład przestrzenny na danym terenie. Celem postępowania naprawczego jest doprowadzenie zakończonej inwestycji do stanu zgodnego z prawem obowiązującym w dacie podejmowania rozstrzygnięć naprawczych.

Zasadniczy zatem obowiązek organu nadzoru budowlanego w postępowaniu naprawczym, o którym mowa w art. 50 i art. 51 P.b., polega na rozstrzygnięciu, jakie należy podjąć działania, aby określone roboty budowlane (obiekt budowlany), wykonywane lub wykonane w przypadkach wskazanych w art. 50 P.b., doprowadzić do stanu zgodnego z prawem.

Z akt sprawy wynika, że na dokonanie spornych robót inwestor uzyskał zgodę wszystkich właścicieli z wyjątkiem skarżącej. Inwestor na wezwanie organu przedstawił listę właścicieli wyrażających zgodę na przebudowę lokalu nr 46 w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul [...] polegającej na zabudowie logii zestawem okiennym, na której figuruje również podpis Prezesa Spółdzielni, uzupełnioną następnie na wezwania organu o brakujące podpisy właścicieli.

Kierując się treścią powyższych przepisów postanowieniem z [...] maja 2020 r., nr [...], działając na podstawie art. 81 c ust. 2 w zw. z art. 50 ust.1 pkt 1 P.b. organ wezwał inwestora do dostarczenia w terminie 31 sierpnia 2020 r. ekspertyzy technicznej, która określić miała jakość wykonanych robót budowlanych obejmujących likwidację loggi, przebudowę i remont ścian wewnętrznych. Zgodnie z tym przepisem organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. W tym zakresie uprawnione jest działanie organu, który zwrócił się do skarżącej o przedłożenie stosownej ekspertyzy. Jednocześnie już w postanowieniu wydanym w trybie postępowania zwyczajnego ( przed wznowieniem postępowania) z dnia 30 stycznia 2018 r., organ wyjaśnił, że w celu ustalenia, czy zabudowa loggi wykonana jest w sposób zgodny z przepisami niezbędne jest dokonanie oceny technicznej wykonanej zabudowy, w odniesieniu do spełnienia wymogów art. 5 P.b. w szczególności w zakresie dotyczącym nośności i stateczności konstrukcji, jednocześnie stwierdził, że dokonane przez pracowników organu nadzoru budowlanego oględziny nie pozwalają na dokonanie takiej oceny.

Na wezwanie skarżąca przedłożyła ekspertyzę, w której stwierdzono, że "pasma stropu wyodrębnione po likwidacji ścian zewnętrznych loggi są przeciążone, zalecane odtworzenie pierwotnych podpór – w postaci słupa oraz układu dwóch belek stalowych po śladzie istniejących piętro wyżej ścian loggi. W odniesieniu do robót wykonanych w 2016 r. tj. likwidacja pierwotnych ścian działowych wydzielających pomieszczenia i wykonanie nowych gipsowo – kartonowych o przebiegu zgodnym z pierwotnym, wykonania skucia tynków na stropie i zastąpienie ich nowymi z płyt gipsowych stwierdzono brak wpływu na pracę stropu nad tym mieszkaniem( nie ma zaburzonego stanu równowagi) zastosowana warstwa supremy jest rozwiązaniem całkowicie eliminującym niekorzystne zjawisko oparcia stropu na ścianie działowej".

W ocenie Sądu organy prawidłowo oparły swoje rozstrzygnięcia na powyższym dokumencie.

Został on sporządzony przez uprawnionego inżyniera członka [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa legitymującego się zaświadczeniem o numerze weryfikacyjnym [...] i numerze ewidencyjnym [...]. W ramach przysługujących uprawnień i kompetencji specjalista odpowiedział na skierowane do niego pytania, stanowiące sporne zagadnienia. Wysnute przez niego wnioski zostały poprzedzone wyliczeniami, które je uzasadniają. Ponosi on pełną odpowiedzialność za sformułowane wnioski, które stanowią wiadomości specjalne i których weryfikacja jest niemożliwa na płaszczyźnie prawnej.

Stanowiska organu nie mogą podważać przedłożone przez skarżącą opinie biegłych.

Za organami powtórzyć należy, że opinie te zostały sporządzone w odrębnych postępowaniach cywilnych, a także karnych których przedmiot odbiegał zasadniczo od przedmiotu niniejszego postępowania.

W przedłożonej przez skarżącą opinii A.S. stwierdzono, że pierwotny układ konstrukcyjny budynku, na fragmencie południowym ( gdzie lokalizowane są lokale nr. 49 i 46), był jednakowy na każdym piętrze. Stwierdzono również, że ze względu na to, że pierwotnie w budynku układ ścian zewnętrznych i wewnętrznych na wszystkich kondygnacjach był jednakowy to obciążenia z poszczególnych kondygnacji były przenoszone przez ścianę murowaną w osi 2 na ściany fundamentowe, a poszczególne elementy konstrukcji budynku ( tj. stropy, ściany) na poszczególnych kondygnacjach były obciążone w sposób w miarę równomierny. Wyjaśniono, że równowaga układu obciążeń w budynku została po raz pierwszy zaburzona i zmieniona w wyniku przeprowadzonej przebudowy w mieszkaniu r. 46 na III p w roku 2002 ( I etap przebudowy) polegającej na wyburzeniu ściany w osi 2 ( boczna ściana loggi) i wykonaniu nowej ściany zewnętrznej w osi 1 ( kosztem zmniejszenia tj. likwidacji loggii ). Na skutek wyburzenia ściany zewnętrznej w osi 2 na III piętrze w lokalu nr. 46, ściana zewnętrzna w osi 2 w lokalu nr. 49 na IV piętrze straciła podparcie czego skutkiem było obciążenie ze ściany w osi 2 przekazywane na płytę kanałową (szer. 120 cm) stropu nad lII p. Konsekwencją wyburzenia ściany zewnętrznej w osi 2 na III p ( w lokalu nr. 46) jest, jak wskazano ponadnormatywne przeciążenie prefabrykowanej płyty stropowej stropu nad III p, czego skutkiem jest dodatkowe ugięcie płyt stropowych przy osi 2.

W tym zakresie ustalenia opinii jak i przedłożonej przez skarżącą ekspertyzy są w zasadzie zgodne. P.J. w przedstawionej ekspertyzie również nie kwestionował tego, że na skutek likwidacji logii doszło do zmiany nośności. Inne były natomiast wnioski końcowe.

Biegły ocenił, że przeprowadzone prace były bezpośrednią przyczynę uszkodzeń ścian w osi 2 i w osi C uwidocznionych w postaci stwierdzonych podczas wizji lokalnej licznych zarysowań ku przebudowy zewnętrznej ściany w lokalu nr. na III p ( wyburzeniu w osi 2).

Dokonując konfrontacji wyżej opisanej opinii i wniosków w niej zawartych ze stanowiącą podstawę decyzji ekspertyzą techniczną, Sąd stwierdza, że zawarte w obu dokumentach wnioski nie wykluczają się, a w pewnym zakresie są ze sobą zbieżne. Autorzy dokumentów są zgodni co do tego, że w wyniku likwidacji loggi doszło do przeciążenia elementów nośnych budynku. Formułują natomiast różne zalecenia, co związane jest jednak z różnym zakresem postępowań, w których zostały sporządzone. Celem ekspertyzy było zbadanie prawidłowości wykonanych robót pod względem ich zgodności z przepisami prawa w tym normami technicznymi, podczas gdy celem opinii sporządzonej w postępowaniu cywilnym ustalenie związku wykonanych robót z powstałymi szkodami w mieszkaniu skarżącej. I tak, biegły w celu przywrócenia konstrukcji fragmentu budynku do stanu zgodnego z wymogami polskich norm zalecił wyburzenie w całości ściany w osi 2 na IV piętrze i odtworzenie jej jako lekkiej (np. z płyt farmacel, ociepleniem z wełny i ruszcie stalowym, lub z bloczków z komórkowego gr. 19 cm - ocieplonej i zbrojonej w każdej warstwie) z pozostawieniem szczeliny na styku stropodachu z górną krawędzią ściany, wypełnionym odpowiednim materiałem plastycznym, zaznaczając, że prace wymagają wykonania ekspertyzy technicznej i odpowiedniego projektu konstrukcyjnego. Zalecił również zdemontowanie i ponowny montaż drzwi balkonowych. Zwrócić należy uwagę, że zalecenia biegłego dotyczą mieszkania nr 49 na IV piętrze, tj. mieszkania skarżącej.

Z kolei w ekspertyzie technicznej za wystarczające do doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem, a jednocześnie nie zagrażające zdrowiu, życiu, mieniu czy środowisku uznano odtworzenie pierwotnych podpór w postaci słupa i układu dwóch belek po śladzie istniejących piętro wyżej ścian loggi, wyjaśniając, że elementy należy wkuć w ściany – głębokość oparcia 15 cm, a słupek ustawić na blasze oporowej o wymiarach 150x150 mm i grubości 12 mm.

W odniesieniu z kolei do wymiany ścian murowanych na gipsowo kartonowe w opinii stwierdzono, że wyburzenie ścianek skutkowało zlikwidowaniem dodatkowych podparć stropu nad IIIp, a w konsekwencji strop na III p uległ dodatkowemu ugięciu. Uznano to zjawisko jako normalne ( przewidywane przez normy budowlane), wcześniej ograniczone murowanymi ściankami działowymi w lokalu nr 46.

P.J. stwierdził, że po wykonaniu tych prac obciążenie zewnętrzne na istniejąca płytę stropową uległo zmniejszeniu, element zachowuje nośność i jest w pełni bezpieczny dla ludzi i mienia.

W ocenie Sądu organy prawidłowo oparły się w swoich ustaleniach na ekspertyzie P.J., której zasadniczym celem była ocena wykonanych prac pod względem zachowania norm prawa budowlanego, bezpieczeństwa dla zdrowia i życia ludzi oraz mienia, a nie szkód jakie powstały w wyniku tych robót.

Oczekiwanego przez skarżącą wyniku sprawy nie może również przynieść przedłożona przez nią w toku postępowania odwoławczego opinia biegłego sądowego J.K. sporządzona w postępowaniu przed Komisariatem Policji w sprawie [...], który potwierdził jedynie wykonanie w lokalu nr 46 robót budowlanych, a także ich wpływ na powstanie szkód w lokalu nr 49.

Podobne wnioski należy wyciągnąć z analizy opinii rzeczoznawcy budowlanego W.H., wykonanej na zlecenie skarżącej, której przedmiot ograniczał się wyłącznie do oceny aktualnego stanu technicznego mieszkania nr 49, czy też "odpowiedzi biegłego A.S. na zarzuty w sprawie [...]", która w znacznej części dotyczy stwierdzonych szkód w mieszkaniu nr 49 i ich związku z robotami budowlanymi w mieszkaniu nr 46.

Bezzasadny okazał się podnoszony w odwołaniu, a podtrzymany w skardze zarzut uniemożliwienia udziału w rozprawie i oględzinach lokalu nr 46 przy ul. [...] w [...] w dniu 13 grudnia 2017 r. W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że rozprawa ta poprzedzała wydanie decyzji w postępowaniu zwykłym zakończonym decyzją z dnia 14 czerwca 2018 r. o umorzeniu postępowania w sprawie robót budowlanych wykonanych w mieszkaniu nr 46, której skarżąca nie zaskarżyła. W istocie skarżąca nie brała udziału w tej rozprawie. Została zawiadomiona o poprzednim terminie 28 listopada 2017 r., która jednak się nie odbyła. Z akt wynika jednak, że bezpośrednio po rozprawie, która ostatecznie została przeprowadzona w dniu 14 grudnia 2017 r. zapoznała się z aktami sprawy, a także na swój wniosek otrzymała uwierzytelniony odpis protokołu z przeprowadzonej rozprawy, zatem nie można powiedzieć, że pozbawienie jej udziału w rozprawie spowodowało dla niej negatywne skutki. W późniejszym etapie miała prawo do udziału w postępowaniu a także zgłaszania wniosków czy dowodów.

Całkowicie chybiony jest zarzut uznania przez organy, że prace budowlane przeprowadzone w lokalu nr 46 nie miały wpływu na szkody powstałe w mieszkaniu skarżącej. Jeszcze raz należy podkreślić, że skarżąca bezpodstawnie łączy ze sobą toczące się postępowanie cywilne w sprawie szkód wyrządzonych w jej mieszkaniu w wyniku przeprowadzonych prac z postępowaniem przed organami nadzoru budowlanego. Prawidłowe jest zatem stanowisko organu II instancji, że sprawa dochodzenia ewentualnych roszczeń finansowych z tytułu przyczyn, z powodu których powstały szkody w lokalu mieszalnym nr 49 znajdującym się nad lokalem mieszkalnym nr 46 nie należy do kompetencji organu nadzoru budowlanego, a także, że wszelkich roszczeń z tego tytułu można dochodzić na drodze cywilno-prawnej.

Mając to wszystko na uwadze Sad orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.