Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 518/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2167
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 166 poz 1 art. 11 ust. 1 i 3 lit. a, art. 67, art. 68 ust. 1, 2 i 3
law: Rozporządzenie  Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia  społecznego (Tekst mający znaczenie dla EOG i dla Szwajcarii).
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 284 poz 1 art. 60 ust. 1
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) NR 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE)  nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Tekst mający znaczenie dla EOG i dla Szwajcarii).
article: art. 11 ust.1 i 3, art. 16 ust. 1, 2, 4 i 6
journal: Dz.U. 2019 poz 2407
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 września 2021 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego w formie dodatku dyferencyjnego; oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako organ II instancji) po rozpatrzeniu odwołania A. S. -V. R. zwanej dalej "skarżącą" od wydanej przez Wojewodę W. zwanego dalej " Wojewodą" decyzji z dnia [...] października [...] , odmawiającej przyznania stronie świadczenia wychowawczego w formie dodatku dyferencyjnego na dziecko J. V. R. za okres zasiłkowy od dnia [...] lipca 2017r. do dnia [...] lipca 2017r. działając na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 570) oraz art. 6, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 256) oraz art. 68 ust. 2 i 3 lit a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr [...] z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. URZ. UE nr L 166 z dnia 30 kwietnia 2005 r. ze zm.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Zakwestionowana decyzja organu odwoławczego została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Wojewoda W. zwany dalej " Wojewodą" decyzją z dnia [...] października 2020r.nr [...] odmówił przyznania A. S. - V. R. świadczenia wychowawczego w formie dodatku dyferencyjnego na dziecko J. V. R. za okres od dnia [...] lipca 2017 r. do dnia [...] lipca 2017 r. Organ I instancji w uzasadnieniu orzeczenia wskazał m.in., że Pani A. S. - V. R. w dniu [...] lipca 2017 r. złożyła w organie właściwym Miasta P. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy [...] na pierwsze dziecko. Jeszcze Marszałek Województwa W. ustalił, iż w stosunku do ww. wniosku mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ponieważ ojciec biologiczny dziecka - S. V. R. podlega ustawodawstwu belgijskiemu z tytułu wykonywania pracy na terenie [...]. W dniu [...] października 2017 r. ustalono, że pierwszeństwo do wypłaty świadczeń istnieje na terytorium [...] gdyż ojciec dzieci podlega ustawodawstwu belgijskiemu z tytułu wykonywania pracy najemnej na terytorium [...], a jak dalej ustalono strona była w Polsce osobą nieaktywną zawodowo. Wobec powyższego przedmiotowy wniosek powinien zostać przekazany do belgijskiej instytucji właściwej do wypłaty świadczeń rodzinnych celem rozpatrzenia. Jednak w związku z otrzymaną informacją o wypłacie świadczeń b. na dziecko - J. V. R. w pełnej wysokości odstąpiono od przekazania ww. wniosku. Wojewoda W. wskazał na przepis art. 68 ust. 3 lit a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego 1 Rady (WE) nr 883/2004, w którym dokonał porównania kwoty świadczeń przyznanych i wypłaconych przez instytucję b. (po dokonaniu stosownego przeliczenia waluty) z kwotą świadczenia, które Pani A. S. V. R. mogłaby otrzymać w Polsce i ustalił że kwota świadczeń rodzinnych przyznanych i wypłaconych na dziecko - J. V. R. w [...] w miesiącu lipcu 2017 r. przewyższa kwotę należną według ustawodawstwa polskiego. Z uwagi na powyższe ustalenia organ I instancji odmówił przyznania stronie postępowania na ww. dziecko świadczenia wychowawczego w formie dodatku dyferencyjnego za miesiąc lipiec 2017 r.

Od powyższej decyzji odwołanie w ustawowym terminie złożyła Pani A. S. - V. R. jednocześnie wnosząc o jej uchylenie i przyznanie świadczenia. Strona postępowania wyraziła niezadowolenie z zaskarżonej decyzji, nawiązała polemikę z jej uzasadnieniem oraz opisała problemy swojej rodziny. Podniosła między innymi, że były mąż obywatel [...] nie przekazuje na wychowanie dzieci żadnych kwot i nie realizuje ich żadnych potrzeb. W odwołaniu podniosła, iż nie można powoływać się na przepisy niezgodne z Konstytucją RP i poprosiła o potraktowanie odwołania również jako wniosku o odszkodowanie dla małoletnich dzieci za celowe działanie na ich szkodę. Zwróciła również uwagę na problemy związane ze współpracą z b. sądami i instytucjami oraz podniosła m.in., że wszelkie wnioski do nich kierowane o ustalenie prawdziwej sytuacji dzieci nie odnoszą skutku. A. S. V. R. zwróciła również uwagę na wyrok (postanowienie) Sądu Apelacyjnego w P. sygn. akt [...], który stwierdził nieuznanie na terytorium RP orzeczenia belgijskiego sądu (tj. wyroku Sądu Rodzinnego w L. z dnia [...] września 2015 r. w sprawie o sygn. akt [...] Strona w odwołaniu podniosła szereg kwestii, które nie pozostają w związku z zaskarżoną decyzją, a mają aspekt wyłącznie cywilistyczny, między innymi brak realizacji obowiązku alimentacyjnego przez jej byłego męża wobec dzieci.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. We wstępnych motywach swojego rozstrzygnięcia wskazało, że słusznie ustalił już we wcześniejszej decyzji Marszałek Województwa, że do przedmiotowej sprawy mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (w stosunku do ww. wniosku), ponieważ jak ustalono ojciec dziecka - Pan S. V. R. podlega ustawodawstwu b. z tytułu wykonywania pracy na terenie [...] (pismo z dnia [...] października 2017 r. nr [...]). Marszałek wskazał również, iż pierwszeństwo do wypłaty świadczeń istnieje na terytorium [...], gdyż ojciec dziecka podlega ustawodawstwu b. z tytułu wykonywania pracy na terytorium [...], natomiast strona postępowania była osobą nieaktywną zawodowo w Polsce. Zgodnie zatem z art. 68 ust. 3 rozporządzenia parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r., w związku z art. 60 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 284 z dnia 30 października 2009 r. ze zm.), wniosek strony powinien być przekazany do właściwej instytucji b. celem rozpatrzenia. Zgodnie bowiem z art. 68 ust. 1 a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w przypadku świadczeń wypłacanych przez więcej niż jedno państwo członkowskie z różnych tytułów, kolejność pierwszeństwa jest następująca: w pierwszej kolejności udzielane są prawa z tytułu zatrudnienia lub pracy na własny rachunek, w drugiej kolejności z tytułu otrzymywania emerytury lub renty i w ostatniej kolejności - uzyskiwane na podstawie miejsca zamieszkania. W myśl przepisu art. 68 ust. 3 lit a ww. rozporządzenia jeżeli w instytucji właściwej Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie, złożony zostaje wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych, ale nie z tytułu prawa pierwszeństwa wynikającego z przepisów ust. 1 i 2 niniejszego artykułu, to instytucja ta niezwłocznie przekazuje taki wniosek instytucji właściwej Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie z tytułu pierwszeństwa, informuje zainteresowanego i, bez uszczerbku dla przepisów rozporządzenia wykonawczego dotyczących tymczasowego przyznawania świadczeń, zapewnia, jeżeli to konieczne, dodatek dyferencyjny wspomniany w ust. 2. W sprawie A. S. - V. R. ustalono, iż nastąpiła wypłata b. świadczeń rodzinnych na dziecko J. V. R. w pełnej wysokości.

Wobec powyższego organ I instancji w oparciu o przedmiotowy wniosek mógł rozważyć jedynie, czy Pani A. S. - V. R. przysługuje dodatek dyferencyjny. Według brzmienia art. 68 ust. 2 rozporządzenia 883/2004 w razie zbiegu uprawnień, świadczenia rodzinne są udzielane zgodnie z ustawodawstwem wyznaczonym jako mające pierwszeństwo na podstawie przepisów ust. 1, a uprawnienia do świadczeń rodzinnych z tytułu innych kolidujących ustawodawstw są zawieszane do kwoty przewidzianej przez pierwsze ustawodawstwo i, w odpowiednim przypadku, określany jest dodatek dyferencyjny dla sum, która przekracza tę kwotę. W tym celu należało porównać kwotę świadczeń przewidzianych przez instytucję b. z kwotą świadczeń, które strona mogłaby otrzymać w Polsce. Należy przy tym wskazać, iż samo pojęcie "świadczeń rodzinnych" w świetle ww. rozporządzenia oznacza wszelkie świadczenia rzeczowe lub pieniężne, które mają odpowiadać wydatkom rodziny, (z wyłączeniem zaliczek z tytułu świadczeń alimentacyjnych oraz specjalnych świadczeń porodowych i świadczeń adopcyjnych wspomnianych w załączniku 1), a więc także świadczenia przewidziane w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U.2019.2407 tj. z późn.zm). Wobec powyższego Kolegium stanęło na stanowisku, iż Wojewoda W. prawidłowo wskazał, że w celu porównania kwot ww. świadczeń, konieczne jest przeliczenie waluty stosując kurs wymiany, o którym mowa w decyzji Komisji Administracyjnej ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego nr H3 z dnia 15 października 2009 r. i zgodnie z ww. decyzją dokonał stosownego przeliczenia. Stosownie do niej dla celów ustalenia wysokości świadczenia instytucja bierze pod uwagę kurs wymiany opublikowany przez Europejski Bank Centralny dla pierwszego dnia miesiąca bezpośrednio poprzedzający miesiąc, w którym przepis musi być zastosowany. Po dokonaniu przeliczenia miesięcznych świadczeń przyznanych i wypłaconych na dziecko - J. V. R. w okresie od dnia [...] lipca 2017 r. do dnia [...] lipca 2017 r., tj. kwoty [...]euro, na walutę polską organ uzyskał kwotę [...]zł. Wojewoda W. prawidłowo wskazał, iż kwoty świadczeń rodzinnych przyznanych i wypłaconych w [...] w ww. okresie przewyższają kwotę należną według ustawodawstwa polskiego i uznał, że w Polsce, jako państwie zobowiązanym do wypłaty świadczeń w drugiej kolejności, nie przysługuje świadczenie wychowawcze w formie dodatku dyferencyjnego na J. V. R.. Z uwagi na powyższe organ I instancji zasadnie odmówił przyznania przedmiotowego dodatku.

Nadto Kolegium wskazało również, że w aktach sprawy znajduje się Informacja nr [...] o przyznaniu świadczenia wychowawczego z dnia [...] stycznia 2020 r., w której to Wojewoda W. poinformował stronę postępowania o przyznaniu świadczenia wychowawczego w formie dodatku dyferencyjnego na ww. dziecko w kwocie [...]zł miesięcznie za okres od dnia [...] sierpnia 2017 r. do dnia [...] września 2017 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, A. S. -V. R. zarzuciła przedmiotowej decyzji błąd w ustaleniach faktycznych, poprzez niewłaściwą interpretację jej wniosku złożonego już przed organem pierwszej instancji. Skarżąca wskazała, że wniosek dotyczył przyznania świadczeń rodzinnych na dzieci J. i N., a nie przyznania dodatku dyferencyjnego , ponieważ nigdy takiego wniosku nie składała. Nadto skarżąca powieliła większość zarzutów, które wskazała we wcześniej złożonym odwołaniu. W ocenie skarżącej, mając na uwadze stan faktyczny sprawy nie ma podstaw do obliczeń dodatków dyferencyjnych, bo żadne sumy główne nigdy do dzieci nie trafiły a fakt wypłacania (wyższych od polskich) kwot ojcu dzieci, który od prawie [...] lat nie ma z nimi żadnego kontaktu, nie przekazuje tych sum i w żaden inny sposób nie łoży na ich utrzymanie powinny tu mieć największe znaczenie. W ocenie skarżącej Kolegium, nie tylko nie miało zamiaru postępować zgodnie z Konstytucja RP (art. 72) ale i celowo nie porusza kwestii nie wypłacania dzieciom żadnych sum na terenie Polski od wielu lat. Według skarżącej stwierdzenie, że możliwym jest stosowanie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia i społecznego jest nie tylko absurdalne ale i kompletnie bez związku z zaistniałą i wielokrotnie opisywaną przez skarżącą sytuacją jej rodziny.

W ocenie skarżącej, przyznając czy też nie przyznając świadczenia na wychowanie dzieci organ czy instytucja winna ustalić jaka jest faktyczna sytuacja materialna dzieci, a nie czy istnieją jakieś hipotetyczne kwoty wypłacane na te dzieci osobom nie pozostającym z nimi w kontakcie i nie przekazujących żadnych środków na ich wychowanie.

Skarżąca wskazała, iż były mąż S. V. R. nie realizuje obowiązku alimentacyjnego w stosunku do dzieci, nie przesyła czy w inny sposób nie dostarcza żadnych kwot czy innych środków materialnych na dzieci J. i N.. Nadto wskazała, że zasadnym byłoby skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego o rozstrzygniecie czy przytaczane przez SKO artykuły ustaw są zgodne z art. 72 Konstytucji RP.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Stosownie do regulacji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm. dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w przedmiocie odmowy przyznania stronie świadczenia w formie dodatku dyferencyjnego (z wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego) wykazało, że nie są one dotknięte uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie, gdyż przy ich wydaniu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik tej sprawy. Kontrolowane decyzje nie są wadliwe, a zarzuty skargi niezasadne. Skład orzekający w tej sprawie w pełni podziela (niesporne między stronami) ustalenia faktyczne organów obu instancji, organów obu instancji jednoznacznie kształtujące sytuację prawną skarżącej, czyniąc je integralną częścią ustaleń własnych.

Na wstępie w kontekście zarzutów skargi dotyczących prawidłowości zastosowania w sprawie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego należy wyjaśnić, że od chwili przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej art. 2 ust. 2 Traktatu akcesyjnego (Dz. U. Nr 90, poz. 864 z późn. zm.) z mocy jego art. 3 ust. 1 Rzeczypospolita Polska, jako państwo członkowskie, jest związana przepisami prawa unijnego w całym dotychczasowym dorobku i jest obowiązana stosować te przepisy. System świadczeń rodzinnych, do których należy przedmiotowe świadczenie nie jest jedynie przedmiotem wewnętrznych regulacji Polski, jako państwa członkowskiego Unii Europejskiej, ale również przepisów unijnych, które to przepisy, zgodnie z dorobkiem orzeczniczym Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, mają prymat nad przepisami prawa polskiego. W prawie unijnym problematyka świadczeń rodzinnych regulowana jest rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącym wykonania rozporządzenia (WE) nr 883/204 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Wspomniane rozporządzenia zawierają normy ustanawiające pierwszeństwo organów państwa rodzica i zamieszkiwania dziecka, jak również normy kolizyjne pozwalające uniknąć sytuacji, w której członkowie rodziny uprawnieni do świadczeń rodzinnych przebywający na terytorium różnych państw Wspólnoty będą pobierać świadczenia i w jednym i w drugim państwie zgodnie z kryteriami ustawowymi tych państw. Wspomniane akty prawne stanowiąc element porządku prawnego obowiązującego w Polsce, wprowadzają regulacje przeciwdziałające kumulacji świadczeń, tj. pobierania ich na tego samego członka rodziny, w tym samym czasie w różnych krajach, poprzez ustalenie zasad pierwszeństwa ustawodawstwa właściwego przy ich przyznawaniu i zasad zawieszania już ustalonych świadczeń.

Po myśli art. 68 ust. 2 zd. pierwsze rozporządzenia nr 883/2004 w przypadku zbiegu uprawnień, świadczenia rodzinne ustalane są zgodnie z ustawodawstwem wyznaczonym, jako mającym pierwszeństwo na podstawie przepisów ust. 1; ustęp ten przewiduje pierwszeństwo prawa udzielonego z tytułu zatrudnienia lub pracy na własny rachunek, w drugiej kolejności prawa udzielone z tytułu otrzymywania emerytury lub renty i w ostatniej kolejności prawa uzyskiwane na podstawie miejsca zamieszkania.

Z kolei art. 60 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego stanowi, że wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych kierowany jest do instytucji właściwej.

Art. 67 zd. pierwsze rozporządzenia nr 883/2004 stanowi, że osoba jest uprawniona do świadczeń rodzinnych zgodnie z ustawodawstwem właściwego Państwa Członkowskiego, włącznie ze świadczeniami dla członków rodziny, którzy zamieszkują w innym Państwie Członkowskim, tak jak gdyby zamieszkiwali oni w pierwszym Państwie Członkowskim. Zgodnie zaś z art. 11 ust. 1 tego samego rozporządzenia osoby, do których stosuje się rozporządzenia, podlegają ustawodawstwu tylko jednego państwa członkowskiego. Po myśli art. 11 ust. 3 lit. a tego rozporządzenia osoba wykonująca w państwie członkowskim pracę najemną lub pracę na własny rachunek podlega ustawodawstwu tego państwa członkowskiego. Zatem zasadą jest podleganie ustawodawstwu tylko jednego państwa członkowskiego.

W kontrolowanej sprawie, z uwagi na złożenie przez skarżącą wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego w organie polskim, zastosowanie znajduje art. 68 ust. 3 rozporządzenia nr 883/2004, zgodnie z którym instytucja polska zobowiązana była niezwłocznie przekazać ten wniosek instytucji właściwej Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie na zasadzie pierwszeństwa, poinformować skarżącą o tym fakcie i w razie konieczności zapewnić dodatek dyferencyjny. Rozpoznanie wniosku skarżącej należało do instytucji właściwej Państwa Członkowskiego - tu organu właściwego [...] - tak jakby został on złożony do niej bezpośrednio. Ponieważ ustalono, że takie wniosek został złożony przez ojca biologicznego dzieci na terenie [...] i świadczenie zostało mu przyznane, słusznie uznało Kolegium, iż w kompetencji polskich organów pozostało podjęcie rozstrzygnięcia co do przysługiwania dodatku dyferencyjnego (art. 68 ust. 2 rozporządzenia nr 883/2004), który jest przyznawany w kwocie stanowiącej różnicę w wysokości świadczenia przyznanego na podstawie przepisów Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma pierwszeństwo, względem świadczenia, jakie przysługiwałoby uprawnionemu na gruncie przepisów, które miałyby zastosowanie, gdyby nie wchodziła w grę koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego.

W rozpatrywanej sprawie punktem odniesienia były zatem przepisy art.11 ust.1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci ( Dz.U. z 2019., poz. 2407 ze zm.) w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. I tak zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, wojewoda właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się oświadczenie wychowawcze:

1) pełni funkcję instytucji właściwej w związku z udziałem Rzeczypospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego i [...]

2) wydaje rozstrzygnięcia, w tym decyzje, oraz przekazuje informację, o której mowa w art. 13a ust. 2, w sprawach świadczenia wychowawczego realizowanego w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego.

Zgodnie z art. 11 ust. 3 ustawy świadczenie wychowawcze przyznane przez wojewodę wypłaca organ właściwy.

Zgodnie zaś z art. 16 ust. 1 ustawy, w przypadku gdy osoba, o której mowa w art. 4 ust. 2 lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami wojewodzie. W przypadku przebywania osoby, o której mowa w art. 4 ust. 2 lub członka rodziny tej osoby w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze lub po tym dniu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, o którym mowa w ust. 1, organ właściwy występuje do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (ust. 2). W myśl art. 16 ust. 4 ustawy, w przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 2, wojewoda ustala, czy w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Natomiast art. 16 ust. 6 ustawy, stanowiący podstawę wydania decyzji stanowi, że w przypadku gdy wojewoda, w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla prawo do świadczenia wychowawczego za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń na rodzinę w innym państwie, o którym mowa w ust. 1, w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Z cytowanych wyżej przepisów wynika zatem, że to wojewoda jest organem właściwym do ustalenia, czy w sprawie przekazanej przez organ właściwy mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (art. 16 ust. 4 ustawy). Ustalenie przez wojewodę, że w danej sprawie mają zastosowanie te przepisy, przesądza o jego właściwości rzeczowej w sprawach świadczeń objętych tymi przepisami. W następstwie dokonanych ustaleń wojewoda orzeka w sprawach świadczenia wychowawczego od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w art. 16 ust. 1, w zakresie świadczeń na rodzinę w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Z chwilą dokonania powyższego ustalenia przez wojewodę organ właściwy do załatwienia sprawy administracyjnej, zanim ustalenie to nastąpiło (t.j., że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczeń społecznych), posiada kompetencję wyłącznie do uchylenia swojej wcześniejszej decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze, jednocześnie tracąc swoją właściwość rzeczową w pozostałym zakresie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2018 r., sygn. akt I OSK 949/18, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W rozpoznawanej sprawie jak słusznie wskazało Kolegium, Wojewoda W. prawidłowo ustalił, że stosownie do treści art. 68 ust. 3 lit. a Rozporządzenia nr 883/2004 w sytuacji, gdy wniosek zostaje złożony w instytucji właściwej państwa członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie, ale nie na zasadzie pierwszeństwa, instytucja ta zapewnia dodatek dyferencyjny określany jako różnica kwot świadczeń rodzinnych przewidzianych przez ustawodawstwo wyznaczone jako mające pierwszeństwo a kwoty świadczeń przewidzianych w kraju drugiej kolejności. Wojewoda W. zasadnie rozpatrzył, wniosek A. S.- V. R. z dnia [...] lipca 2017r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko J. V.-R.. Zasadnym jest także, co pozostaje w sprzeczności z zarzutami wskazanymi w skardze, że w sprawie należało zastosować przepisy o koordynacji systemu zabezpieczenia społecznego. Te ustalenia zostały poczynione jeszcze, gdy koordynacja systemu zabezpieczenia społecznego należała do właściwości rzeczowej Marszałka Województwa W.. Marszałek Województwa ustalił wówczas, że w sprawie strony postępowania mają zastosowanie przepisy koordynacji systemu zabezpieczenia społecznego w oparciu o złożony wniosek, ponieważ ojciec dziecka S. V. R. podlega ustawodawstwu b. z tytułu pracy na terenie [...]. Marszałek ustalił również, iż pierwszeństwo wypłaty świadczeń istnieje na terytorium [...], gdyż ojciec dziecka podlega ustawodawstwu b. z tytułu pracy na terytorium [...] , natomiast strona A. S. V.-R. była nieaktywna zawodowo.

W związku z powyższym należało porównać kwotę świadczeń przewidzianą przez instytucję belgijską z kwotą świadczeń, które A. S. mogłaby otrzymać w Polsce. Wobec powyższego Wojewoda zasadnie wskazał, iż w celu porównania kwot świadczenia należnego na podstawie ustawodawstwa b. oraz polskiego i ustalenia wysokości dodatku dyferencyjnego, dokonano przeliczenia waluty stosując kurs wymiany, o którym mowa w decyzji Komisji Administracyjnej ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego nr [...] z dnia [...] października 2009 r. i stosownie do niego dokonał odpowiedniego przeliczenia.

Zgodnie z ww. decyzją dla celów ustalenia wysokości świadczenia instytucja bierze pod uwagę kurs wymiany opublikowany przez Europejski Bank Centralny dla pierwszego dnia miesiąca bezpośrednio poprzedzający miesiąc, w którym przepis musi być zastosowany.

Po dokonaniu przeliczenia miesięcznych świadczeń przyznanych i wypłaconych na dziecko J. V. R. w okresie od dnia [...].07.2017 r. do dnia [...].07.2017 r. tj. kwoty [...]euro (karta nr [...]), na walutę polską uzyskano kwotę [...]zł. Kwoty świadczeń rodzinnych przyznane i wypłacone w ww. okresie przez b. instytucję właściwą do wypłaty świadczeń, zdecydowanie przewyższyły kwotę należną według ustawodawstwa polskiego. W związku z powyższym w Polsce, jako państwie zobowiązanym do wypłaty świadczeń w drugiej kolejności, nie przysługuje świadczenie wychowawcze w formie dodatku dyferencyjnego.

Wobec powyższego, oznacza to, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji odpowiadały przepisom prawa.

W konsekwencji wbrew twierdzeniom skargi w sprawie bezsprzecznie znajdował zastosowanie art. 68 ust. 1 lit. a rozporządzenia w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Przepis ten bowiem dotyczy świadczeń wypłacanych przez więcej niż jedno państwo członkowskie z różnych tytułów. Natomiast pod pojęciem tytułu w rozumieniu analizowanej regulacji unijnej należy rozumieć każdą formę aktywności zawodowej bądź okoliczność faktyczną powodującą podleganie rozporządzeniu oraz przyznanie świadczenia rodzinnego. Jak podkreśla się w literaturze chodzi o pracę najemną, wykonywanie pracy na własny rachunek bądź zamieszkanie, jeśli w danym państwie nabycie i realizacja prawa do świadczeń nie wymaga aktywności zawodowej (por. K. Ślebzak. Art. 68. W: Koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego. Komentarz. Wolters Kluwer Polska, 2012 r.). Tymczasem w niniejszej sprawie skarżąca uprawniona jest do świadczenia wychowawczego w Polsce z tytułu zamieszkania, natomiast ojciec dziecka uprawniony jest w [...] do otrzymania odpowiednika świadczenia rodzicielskiego z tytułu zatrudnienia w tym kraju. Zatem w grę wchodzi zasada pierwszeństwa przewidziana dla świadczeń wypłacanych z różnych tytułów, tj. art. 68 ust. 1 lit. a rozporządzenia w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, która stanowi, że w pierwszej kolejności decydują prawa udzielane z tytułu zatrudnienia lub pracy na własny rachunek. W Polsce podstawą przyznania świadczenia skarżącej nie jest zatrudnienie czy wykonywanie pracy na własny rachunek, tylko urodzenie dziecka i miejsce zamieszkania. Zatem Wojewoda właściwie zinterpretował i zastosował art. 68 ust. 1 lit. a rozporządzenia w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, nie znajdując jednocześnie podstaw do przyjęcia reguł pierwszeństwa płynących choćby z art. 68 ust. 1 lit. b, wyżej wymienionego aktu dla zbiegu świadczeń wypłacanych z tego samego tytułu. Z tych przyczyn decyzja organu I instancji jak i zaskarżona decyzja SKO są zgodne z prawem zarówno pod względem procesowym jak i materialnoprawnym. Natomiast sformułowane w niniejszej skardze zarzuty wykraczają poza zakres kognicji sądu administracyjnego której przedmiotem było badanie legalności wydanych w tej sprawie decyzji w zakresie odmowy przyznania skarżącej świadczenia w formie dodatku dyferencyjnego w ramach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego z wniosku strony o przyznanie świadczenia wychowawczego. Skarżąca w zarzutach skargi podniosła w większości zarzuty, które pozostają poza zakresem w zakresie europejskiego prawa cywilnego kolizyjnego oraz prawa rodzinnego oraz konwencji o Międzynarodowym dochodzeniu alimentów na rzecz dzieci i innych członków rodziny z 23 listopada 2007r. ( Dz.U z 1961r. Nr.17, poz.87 i 88).

Należy zaznaczyć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w związku z zarzutem skarżącej, stwierdza, że w niniejszej sprawie w jego ocenie brak przesłanek, do skierowania pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego o rozstrzygnięcie czy przytaczane przez organ II instancji przepisy ustaw są zgodne z Konstytucją.

Wobec powyższego Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) skargę oddalił, o czym orzeczono w sentencji.