Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 725/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2010-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 9, art. 64 par 2, art. 145 par. 1 pkt 1 i 5, art. 149 par. 3, art. 148 par. 1, art. 146 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 205 par. 2, art. 250
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 18 ust. 1 pkt 1, par. 2 ust. 3, par. 19
journal: Dz.U. 2002 nr 163 poz 1348
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

SENTENCJA

Dnia 5 marca 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.) Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Protokolant asystent sędziego Agnieszka Gortych-Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2010 roku sprawy ze skargi C. H. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...]; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat H. K. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług według obowiązującej stawki przewidzianej dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym skarżącemu C. H.. LS


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 5, art. 146 § 1 kpa, art. 148 kpa, art. 149 § 3, art. 150 § 1, art. 151 § 1 k.p.a. odmówił C.H. wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego własną decyzją ostateczną z dnia [...] r. nr [...] o pozbawieniu uprawnień kombatanckich.

W jej uzasadnieniu organ wskazał, że C.H. posiadał uprawnienia kombatanckie przyznane przez ZBoWiD w latach 80, z uwagi na to, że jako członek ORMO wspólnie z funkcjonariuszami Milicji Obywatelskiej i Służby Bezpieczeństwa brał udział w zwalczaniu band reakcyjnego podziemia na terenach byłych powiatów łódzkiego i łużyckiego. Kierownik Urzędu mając na uwadze fakt, że ww. okoliczności nie stanowiły przesłanek do posiadania uprawnień kombatanckich według art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, decyzją z dnia [...] r., utrzymaną następnie w mocy decyzją z dnia [...] r. nr [...] pozbawił stronę uprawnień kombatanckich. Powyższe rozstrzygnięcie C.H. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Łodzi, który wyrokiem z dnia 6 marca 2002 r. oddalił jego skargę.

Dalej Kierownik wskazał, że strona nie zrezygnowała ze starań o przywrócenie uprawnień i złożyła wniosek o przywrócenie uprawnień kombatanckich, który zgodnie z art. 235 k.p.a. został uznany za wniosek o wzruszenie ostatecznej decyzji administracyjnej w trybie art. 154 § 1 k.p.a. Decyzją z [...] r. Kierownik Urzędu odmówił uchylenia własnej decyzji z [...] r. o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. Powyższe rozstrzygniecie organ po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy.

Następnie pismem z dnia 21 kwietnia 2005 r. C. H. wniósł o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Postanowieniem z dnia [...] r. Kierownik Urzędu w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wznowił postępowanie administracyjne zakończone własną decyzją z dnia [...] r. i w rezultacie decyzją z dnia [...] r. odmówił uchylenia decyzji z dnia [...] r. Decyzja ta po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek strony rozstrzygnięciem z dnia [...] r. została utrzymana w mocy.

Jak podkreślił Kierownik, strona zwróciła się także do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej, starając się udowodnić, że służyła w Armii Krajowej. Okoliczność ta nie doprowadziła jednak do zmiany decyzji własnej Kierownika Urzędu z dnia [...] r., a kolejne wnioski o zmianę lub uchylenie decyzji Kierownika Urzędu w trybie art. 154 § 1 kpa, rozstały rozstrzygnięte decyzją organu o umorzeniu postępowania w trybie art. 105 § 1 k.p.a.

Pismem z dnia 14 maja 2009 r. sprecyzowanym następnie pismem z dnia 3 czerwca 2009 r. C.H. wniósł o wznowienie postępowania w sprawie uprawnień kombatanckich w trybie art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 5 k.p.a.

Rozpatrując wskazany wyżej wniosek o wznowienie postępowania Kierownik stwierdził, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Powołując się na treść art. 16 k.p.a., art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a., art. 149 § 1 k.p.a. podniósł, że strona zarzuca, iż dowody potwierdzające jej działalność w ORMO w okresie od lutego 1946 do 31 grudnia 1948 r. były fałszywe. Organ stwierdził, że strona uprawnienia kombatanckie w myśl ustawy z 1982 r. posiadała już w 1987 r. i termin przewidziany w art. 146 § 1 k.p.a. dający podstawę do uchylenia decyzji już minął, wobec czego nie można z tego tytułu wznowić postępowania.

Jeśli natomiast chodzi o drugą przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. organ stwierdził, że strona załączyła do wniosku dokumenty, które wcześniej znajdowały się w aktach sprawy. Jedynym nowym dokumentem, który został załączony do wniosku jest oświadczenie Prezes Sądu Rejonowego w Z. z dnia 11 maja 2009 r., potwierdzające pełnienie przez stronę funkcji ławnika w latach 1991 - 1999. Wspomniany dokument, nie jest jednak w przekonaniu Kierownika nowym dowodem w sprawie, ponieważ nie dotyczy okresu działalności kombatanckiej C.H., lecz lat 90. Tak samo nie są nowymi dowodami rysunki (z własnoręcznymi dopiskami), na których znajduje się schemat budowy granatu. Zainteresowany dołączając do wniosku kilkadziesiąt stron dokumentów powielił w znacznej części posiadane przez Urząd akta, nie dopełniając tym samym przesłanki dostarczenia wymaganych w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. istotnych nowych dowodów.

W tak ustalonym stanie faktycznym sprawy Kierownik ocenił, że zasadnym jest wydanie decyzji o odmowie wznowienia postępowania.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy C.H. wskazał, że nigdy nie był w ORMO, a podanie i ankietę o przyznanie uprawnień kombatanckich wypełnił w 1987 r., podając wsteczną datę 1946 r. Podkreślił, że znajdował się wówczas w bardzo trudnej sytuacji finansowej, zajmował się bowiem chorą żoną i potrzebował pieniędzy. Członkowie ZBoWiD doradzili mu, żeby we wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich wskazał na swoją działalność w ORMO. Pisząc o działalności w ORMO zataił tymczasem fakt, iż był zaprzysiężonym AK-owcem, którego dowódcą był ksiądz A. Chomicki. Podsumowując wniósł o uchylenie decyzji z 1999 r. i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 127 § 3, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 i 5, art. 148, art. 149 § 3 k.p.a. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] r.

Uzasadniając podjęte rozstrzygniecie Kierownik przywoławszy treść art. 16 k.p.a., art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 149 § 1-3 k.p.a., art. 148 § 1 i 2 k.p.a. stwierdził, że C.H. nie przedstawił żadnych nowych dowodów o istotnym znaczeniu dla sprawy. Do wniosku dołączył jedynie oświadczenie Prezesa Sądu Rejonowego w Z. z dnia 11 maja 2009 r. potwierdzające, iż pełnił on funkcję ławnika w latach 1991-1999 oraz rysunki, na których znajduje się schemat budowy granatu, a także kserokopię dokumentów, które znajdują się w aktach sprawy. Co istotne wnioskodawca, nie zgłosił żadnych nowych okoliczności faktycznych lub dowodów, potwierdzających okoliczność pełnienia służby w organizacji konspiracyjnej w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach, a tylko takie dowody mogłyby zostać uznane za istotne w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Odnosząc się następnie do drugiej wskazywanej przez stronę podstawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Kierownik zauważył, że strona na potwierdzenie swych twierdzeń nie przedstawiła żadnych dowodów. Według organu, strona która domaga się wznowienia postępowania na tej podstawie, że dowód okazał się fałszywy, musi przedłożyć właściwemu organowi dowód w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego, że dokument (dowód) był sfałszowany, gdyż nie jest rzeczą organu administracji przeprowadzanie takiego dowodu we własnym zakresie.

Kierownik dodał przy tym, że wniosek strony o wznowienie postępowania w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. został złożony z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 148 § kpa, gdyż zainteresowany kwestionował prawdziwość zaświadczenia o przynależności do ORMO już w toku postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] r. nr [...].

W tych okolicznościach organ stwierdził, że brak jest podstaw do uchylenia własnej decyzji z dnia [...] r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi C.H. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, powtarzając argumentację z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jego zdaniem, przesłanką uzasadniającą przywrócenie utraconych uprawnień kombatanckich winna być służba w Armii Krajowej, którą to okoliczność zataił ubiegając się pierwotnie o przyznanie spornych uprawnień.

Odpowiadając na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi i skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, podtrzymując stanowisko przedstawione w motywach zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 29 września 2009 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi przyznał skarżącemu prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.

Następnie postanowieniem z dnia 25 stycznia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił wniosek organu o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i skierował sprawę do rozpoznania w trybie zwykłym na rozprawę.

Na rozprawie w dniu 5 marca 2010 r. stawił się skarżący wraz z pełnomocnikiem, który poparł skargę oraz pełnomocnik organu, który wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę należało uwzględnić, aczkolwiek z nieco innych powodów, aniżeli w niej podniesiono.

W rozumieniu art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej.

Innymi słowy, do kompetencji sądu administracyjnego należy ocena, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz z przepisami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Istotą sporu w rozpoznawanej sprawie jest odpowiedź na pytanie, czy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zasadnie odmówił C.H. wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją tego organu z dnia [...] r. nr [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich.

Aby odpowiedzieć na tak sformułowane pytanie trzeba w pierwszej kolejności wyjaśnić, że instytucja wznowienia postępowania administracyjnego jest obok stwierdzenia nieważności decyzji jednym z nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji ostatecznych. Oba tryby są wobec siebie niekonkurencyjne, co oznacza, iż do uruchomienia każdego z nich konieczne jest spełnienie ściśle określonych przez ustawodawcę przesłanek.

Przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego unormowane zostały enumeratywnie w art. 145 § 1 pkt 1-8 k.p.a. oraz w art. 145a § 1 k.p.a. W rozumieniu przywołanych przepisów wznawia się postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli:

1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne,

okazały się fałszywe,

2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa,

3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który

podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27,

4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu,

5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody

istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję,

6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego

organu,

7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie

od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2),

8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało

następnie uchylone lub zmienione (art. 145 § 1 k.p.a.).

Można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja (art. 145a. § 1 k.p.a.).

Wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony z tym, że wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz w art. 145a następuje tylko na żądanie strony (art. 147 k.p.a.). Podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Jednakże termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (art. 148 k.p.a.). Wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia, które stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze decyzji (art. 149 k.p.a.).

Analiza cytowanych wyżej przepisów prowadzi - w przekonaniu Sądu - do jednoznacznego wniosku, iż postępowanie wznowieniowe ma charakter dwuetapowy. Mianowicie, w ramach pierwszego etapu tzw. wstępnego właściwy organ administracji publicznej zobligowany jest ustalić, czy spełnione są łącznie przesłanki dopuszczalności wznowienia, a więc, czy spełnione są przesłanki podmiotowe, przedmiotowe oraz, czy wniosek o wznowienie postępowania został złożony w ustawowym terminie. Badając przesłankę podmiotową, organ winien wyjaśnić, czy z wnioskiem o wznowienie postępowania wystąpiła strona. Oceniając natomiast wystąpienie przesłanek przedmiotowych organ ustala, czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest na ustawowych przesłankach wznowienia wymienionych enumeratywnie w cytowanych wyżej przepisach oraz, czy w sprawie została wydana ostateczna decyzja administracyjna, co do której miałoby nastąpić wznowienie postępowania.

Pozytywne ustalenia w tym zakresie powinny zakończyć się wydaniem przez organ administracyjny postanowienia, które otwiera drugi etap postępowania wznowieniowego, określany mianem postępowania rozpoznawczego w trakcie, którego organ bada, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy. Ten etap postępowania winien zakończyć się wydaniem jednego z rozstrzygnięć, o których mowa w art. 151 k.p.a.

Natomiast w sytuacji braku którejkolwiek z przesłanek, czy to podmiotowej, czy też przedmiotowej, bądź też ustalenia, że strona uchybiła terminowi do wznowienia postępowania, określonemu w art. 148 k.p.a. właściwy organ administracji publicznej zobligowany jest wydać decyzję o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego. Podkreślić jednak trzeba, że odmawiając wznowienia postępowania organ nie może wypowiadać się, czy przyczyny wznowienia wskazane przez stronę faktycznie w sprawie wystąpiły, bowiem kwestie te mogą być rozważane wyłącznie po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania.

Sąd analizując zgromadzoną w sprawie dokumentację pod kątem poczynionych wyżej uwag i obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] r. wydane zostały istotnymi uchybieniami przepisów procedury administracyjnej, które musiały skutkować usunięciem ich z obrotu prawnego.

Okolicznością niesporną między stronami postępowania jest fakt, iż C.H. pismem z dnia 14 maja 2009 r. zwrócił się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego, celem ponownego rozpatrzenia jego sprawy przez Komisję Weryfikacyjną Urzędu, wskazując, że dotyczy ono sprawy nr [...]. Następnie zaś, w odpowiedzi na wezwanie organu skarżący pismem z dnia 3 czerwca 2009 r. wyjaśnił, że wnosi o wznowienie postępowania w sprawie uprawnień kombatanckich w trybie art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 5 k.p.a.

W ocenie Sądu analiza treści wspomnianych dokumentów prowadzi do jednoznacznego wniosku, że organ wydając zaskarżoną decyzję arbitralnie przyjął, iż żądanie skarżącego o wznowienie postępowania dotyczy postępowania zakończonego ostateczną decyzją Kierownika z dnia [...] r. nr [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich, nie dostrzegając tym samym, że skarżący nie wskazał dość jasno zakresu swojego żądania. Przede wszystkim, jego uwadze uszedł fakt, że w sprawie C.H. wydanych zostało wiele decyzji ostatecznych, zarówno w trybie zwykłym jak i nadzwyczajnym, czego dowodem jest zresztą bogata dokumentacja akt sprawy. W takiej więc sytuacji, gdy skarżący zarówno w piśmie z dnia 14 maja 2009 r. jak i z dnia 3 czerwca 2009 r. nie określił jednoznacznie sprawy zakończonej decyzją ostateczną w stosunku, do której żąda wznowienia postępowania, obowiązkiem Kierownika było wezwanie strony w trybie art. 64 § 2 k.p.a. do usunięcia występujących braków lub nieścisłości w sformułowaniu żądania, z informacją o przyczynach prezentowanej oceny wniosku w świetle obowiązującego prawa i pouczeniem, o konsekwencjach takiego stanu rzeczy w razie niezastosowania się do wezwania organu przy rozstrzyganiu sprawy.

W rozumieniu art. 64 § 2 k.p.a. jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.

W judykaturze ugruntował się pogląd podzielany w pełni przez skład orzekający w niniejszej sprawie, że jeżeli wniosek wszczynający postępowanie administracyjne budzi wątpliwości co do treści żądania, organ administracji publicznej powinien podjąć stosowne działania mające na celu ustalenie rzeczywistej woli osoby występującej z określonym wnioskiem. Organ ma przy tym - na podstawie art. 9 k.p.a. - obowiązek czuwania nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu powinien udzielić jej w razie potrzeby niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Nie oznacza to jednak, że wzywając stronę do sprecyzowania złożonego wniosku organ administracji publicznej może narzucić stronie ściśle określony tryb załatwienia sprawy, nie pozostawiając wnioskodawcy żadnej swobody w powyższym zakresie. Strona powinna mieć możliwość swobodnego wyrażenia własnego stanowiska, nie może zostać ograniczona do wybrania jednej z opcji przedstawionej przez organ (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1712/08 – Lex nr 510810).

Samodzielna interpretacja treści żądania strony przez Kierownika, z którą mieliśmy do czynienia w rozpoznawanej sprawie świadczy niewątpliwe o naruszeniu przepisów art. 64 § 2 k.p.a. i art. 9 k.p.a.

Jak zostało to już podniesione na wstępie rozważań organ badając kwestię dopuszczalności wznowienia postępowania powinien przede wszystkim ustalić, czy termin do wznowienia postępowania określony w art. 148 k.p.a. został zachowany. W niniejszej sprawie mając na względzie fakt, że skarżący domagał się wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a., obowiązkiem Kierownika było ustalenie przesłanki z art. 148 § 1 k.p.a., a więc zbadanie, czy podanie o wznowienie postępowania zostało złożone w terminie 1 miesiąca liczonego od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia. Tymczasem, jak wynika z decyzji organu z dnia [...] r. zagadnienie zachowania terminu zostało zupełnie pominięte. Z kolei, w motywach kwestionowanej decyzji Kierownik stwierdził, że wniosek strony o wznowienie postępowania w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. został złożony z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a., ponieważ zainteresowany kwestionował prawdziwość zaświadczenia o przynależności do ORMO już w toku postępowania zakończonego decyzją Kierownika z dnia [...] r. nr [...]. Tym samym, organ zapomniał, że to na stronie wnoszącej podanie o wznowienie postępowania spoczywa obowiązek udowodnienia, kiedy (w jakiej dacie) dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, tak aby możliwe było ustalenie, że podanie zostało złożone z zachowaniem terminu jednego miesiąca od tej daty. Jeżeli natomiast z treści podania nie można ustalić tej daty, a taka sytuacja miała niewątpliwie miejsce w tej sprawie organ na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. winien wezwać do jego uzupełnienia pod rygorem pozostawienia podania bez rozpoznania. Dopiero po ustaleniu daty, w której strona dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, organ winien przedstawić swoje stanowisko, co do kwestii zachowania terminu, które to stanowisko powinien poprzeć stosowną argumentacją.

W ocenie Sądu, Kierownik Urzędu odmawiając C.H. wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] r. o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich w sposób sprzeczny z dyspozycją art. 149 k.p.a., czyli bez uprzedniego wznowienia postępowania arbitralnie wypowiedział się w kwestii wskazanych przez skarżącego przyczyn wznowienia postępowania. Uznał on bowiem, iż rzeczone przesłanki wznowieniowe, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a. faktycznie w niniejszej sprawie nie wystąpiły.

Mianowicie, powołując się na treść art. 16 k.p.a., art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a., art. 149 § 1 k.p.a. organ podkreślił, że strona zarzuca, iż dowody potwierdzające jej działalność w ORMO w okresie od lutego 1946 r. do 31 grudnia 1948 r. były fałszywe. Kierownik stwierdził ponadto, że skarżący uprawnienia kombatanckie w myśl ustawy z 1982 r. posiadał już w 1987 r. i termin przewidziany w art. 146 § 1 dający podstawę do uchylenia decyzji już minął, wobec czego nie można z tego tytułu wznowić postępowania.

Odnosząc się z kolei do drugiej z przesłanek określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. organ stwierdził, że strona załączyła do wniosku dokumenty, które wcześniej znajdowały się w aktach sprawy. Jedynym nowym dokumentem, który został załączony do wniosku jest oświadczenie Prezesa Sądu Rejonowego w Z. z dnia 11 maja 2009 r., potwierdzające pełnienie przez stronę funkcji ławnika w latach 1991 - 1999. Wspomniany dokument, nie jest - w ocenie Kierownika - nowym dowodem w sprawie, ponieważ nie dotyczy okresu działalności kombatanckiej strony, lecz lat 90. Tak samo nie są nowymi dowodami rysunki (z własnoręcznymi dopiskami), na których znajduje się schemat budowy granatu. Zainteresowany dołączając do wniosku kilkadziesiąt stron dokumentów powielił w znacznej części posiadane przez Urząd akta, nie dopełniając tym samym przesłanki dostarczenia wymaganych w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., istotnych nowych dowodów.

Przytoczona powyżej argumentacja Kierownika Urzędu w kwestii przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a. sprowadzała się w istocie do zajęcia jednoznacznego stanowiska, że podnoszone przez C.H. okoliczności wznowieniowe faktycznie w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły. Tego rodzaju ocena przyczyn wznowienia, co Sąd starał się wyartykułować już na wstępie rozważań, na tym etapie postępowania była jednakże niedopuszczalna.

Podobne stanowisko w tej kwestii prezentowane jest także w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych. Warto tu chociażby przypomnieć wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2008 r. sygn. akt II OSK 1949/06 (Lex nr 437529), zgodnie z którym odmowa wznowienia postępowania w myśl art. 149 § 3 k.p.a. następuje w drodze decyzji wtedy gdy wznowienie postępowania z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych jest niedopuszczalne albo gdy uchybiono wymogom formalnym. Odmowa wznowienia może nastąpić zatem z przyczyn formalnych a nie merytorycznych. Może do niej dojść także wtedy gdy w sposób oczywisty można z twierdzeń stron wyprowadzić wniosek o braku związku między podstawą wznowienia a treścią decyzji. Powodem tym nie może być jednak brak podstaw do wznowienia postępowania, gdyż prowadziłoby to do oceny przyczyn wznowienia przed wydaniem postanowienia o jego wznowieniu. Jeśli mogą być wątpliwości co do legitymacji wnoszącego wniosek o wznowienie postępowania, gdy zachodzi potrzeba badania tej legitymacji na gruncie akt sprawy, to postępowanie powinno być wznowione w celu zbadania czy dane podstawa występuje.

Dodać w tym miejscu trzeba, że powoływanie się przez organ administracji publicznej przed wznowieniem postępowania na przepis art. 146 § 1 k.p.a., jako na okoliczność, która stanowi przeszkodę do wznowienia postępowania jest – zdaniem Sądu – niedopuszczalne.

W myśl art. 146 § 1 k.p.a. uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat.

Natomiast w rozumieniu art. 151 § 2 k.p.a. w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.

W świetle przytoczonych norm prawnych, których wykładnia nie nasuwa wątpliwości zasadny jest wniosek, że ustalenie, czy na tle konkretnej sprawy występuje negatywna przesłanka uchylenia decyzji z powodu upływu terminu przewidzianego w art. 146 § 1 k.p.a. jest możliwe tylko i wyłącznie po wznowieniu postępowania, bowiem wówczas organ zobligowany jest przeprowadzić postępowanie co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. W rozpoznawanej sprawie zasada ta została jednak naruszona.

Podsumowując, stwierdzone wyżej uchybienia mogły mieć, w ocenie Sądu, istotny wpływ na wynik sprawy i z tego też powodu wydane przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzje administracyjne nie mogły się ostać w obrocie prawnym.

Prowadząc ponownie postępowanie administracyjne organ zobligowany będzie wyjaśnić i rzetelnie udokumentować rzeczywistą treść żądania C.H. zawartego w pismach z dnia 14 maja 2009 r. i 3 czerwca 2009 r. oraz kwestię ewentualnego zachowania terminu do wznowienia postępowania przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a. Organ winien przy tym pamiętać, że jeżeli żądanie wznowienia postępowania zgłasza strona postępowania administracyjnego i jeżeli strona wskazuje ustawową podstawę wznowienia, organ zobowiązany jest do podjęcia postanowienia o wznowieniu postępowania na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. Postanowienie to wywiera jedynie skutki procesowe (nie przesądza o bycie prawnym decyzji ostatecznej), natomiast stwierdzenie, czy przyczyna (przyczyny) wznowienia rzeczywiście wystąpiła może być oceniane po wydaniu postanowienia z art. 149 § 1 k.p.a. Wydanie, na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., decyzji odmawiającej wznowienia postępowania jest możliwe tylko wówczas, gdy wznowienie postępowania z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych jest niedopuszczalne oraz gdy strona zgłosiła żądanie wznowienia z uchybieniem terminu (por. wyrok NSA z dnia 30 września 1999 r. sygn. akt IV S.A. 1532/97, Lex nr 47775).

Z tych wszystkich powodów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu Sąd orzekł na podstawie art. 205 § 2 i art. 250 w/w ustawy w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 2 ust. 3 i § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1348 ze zm.). Z uwagi na charakter decyzji i jej niewykonalność Sąd odstąpił od wydania rozstrzygnięcia w trybie art. 152 ustawy.

B.C.