Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 834/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2006-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 97 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 28, art. 145 par. 1 pkt 4, art. 157 par 3.
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: 352 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolska Sędziowie NSA Maria Zarębska-Kobak WSA Robert Sawuła /spr./ Protokolant: sekr. sąd. Maria Kołcz po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi D. i Z. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzeniu nieważności decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości -skargę oddala-


UZASADNIENIE

II SA/Rz 834/05

Uzasadnienie

Przedmiotem skargi D. i Z. C. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. D. i Z. C., współużytkownicy wieczyści w 26/100 części działki nr ewid. Nr 994, sąsiadującej z działką Nr 993/4 wnieśli w dn.26.08.2002r. do SKO podanie o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej Burmistrza Miasta [...] z dn. [...].01.2001r. Nr [...]. Przedmiotową decyzją zatwierdzono podział geodezyjny działek o Nr 993/6, 993/3 i 993/11 odpowiednio na działki Nr 993/7 i 993/8, 993/9 i 993/10 oraz 993/12 i 992/13, dokonując uprzednio zniesienia m.in. działki o Nr 993/4 do działki Nr 993/5 i oznaczenia tak powiększonej działki jako działka 993/6. Wszystkie działki objęte decyzją podziałową znajdowały się w wieczystym użytkowaniu Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]". Wnioskodawcy naprowadzali, iż na działce Nr 993/4 sąsiadującej z działką, której są współużytkownikami wieczystymi znajdują się droga i ciągi piesze do lokali usługowych, a to uprawniać miało wnoszących do tego, by byli stronami postępowania w sprawie zatwierdzenia podziału geodezyjnego, gdy w rzeczywistości nie byli poinformowani o wydaniu decyzji podziałowej. Wnioskodawcy postawili także zarzut sprzeczności dokonanego podziału z ustaleniami Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Miasta w odniesieniu do ustaleń dotyczących działki Nr 993/4, gdzie ustalenia planistyczne brzmiały "adaptacja istniejącego budownictwa wielorodzinnego". D. i Z. C. naprowadzają, iż podział powinien być urządzony po linii murku tarasu komunikacyjnego, winna także być wydzielona droga, a jej brak oznaczać ma, iż decyzja podziałowa nieważna jest z mocy prawa, czego źródłem ma być treść art.93 ust.3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Decyzją z dn. [...].10.2002r. Nr [...] SKO odmówiło wszczęcia postępowania uznając w motywach wydanej decyzji, iż wnioskodawcom nie służył przymiot strony postępowania o zatwierdzenie podziału działek, a z tej przyczyny nie byli także wnioskodawcy legitymowani do składania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej projekt podziału działek.

Kolegium pouczyło o prawie do wniesienia skargi na powyższą decyzję, wniesioną zaś skargę D. i Z. C. na decyzję SKO odmawiającą wszczęcia postępowania w trybie stwierdzenia nieważności odrzucił Naczelny Sąd Administracyjny -

Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie postanowieniem z dn.24.02.2003r. SA/Rz 2408/02 jako wniesioną bez wyczerpania prawem przewidzianych środków zaskarżenia.

SKO postanowieniem z [...].05.2003r. Nr [...] stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia przez D. i Z. C. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją [...] z dn.[...].10.2002r., zaś postanowieniem z dn.[...].05.2003r. Nr [...] odmówiło wnioskodawcom przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej w/w decyzją kolegium. Oba te postanowienia w następstwie wniesienia skarg przez D. i Z. C. uchylił wyrokami z dn. 4.03.2005r., odpowiednio SA/Rz 1088/03 i SA/Rz 1065/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (WSA). Sąd w orzeczeniach tych nakazał, aby podanie skarżących opatrzone datą23.10.2002r. potraktować jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją SKO z dn. [...].10.2002r., o ile organ nie dojdzie do przekonania, iż należy je potraktować jako wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (s.5 uzasadnienia do wyroku SA/Rz 1065/03).

Kolegium potraktowało podanie datowane na 23.10.2002r. D. i Z. C. jako wniesiony w terminie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją kolegium z [...].10.2002r.. Rozpatrując sprawę ponownie SKO nie znalazło podstaw do zmiany swego stanowiska prezentowanego w zaskarżonej decyzji. Za bezsporne uznano, iż wnioskodawcom nie przysługiwał żaden tytuł prawnorzeczowy do działek objętych decyzją podziałową. Jako źródło interesu prawnego, determinującego pojęcie strony w sprawie wskazano ustawę o gospodarce nieruchomościami. Organ II instancji przywołał te orzeczenia sądowe, w których prezentowany ma być pogląd, iż właściciel nieruchomości przyległej bezpośrednio do innej nieruchomości, w odniesieniu do której wszczęto postępowanie o jej podział, nie jest stroną w rozumieniu art.28 k.p.a.. Uznając iż wnoszący nie byli stroną postępowania podziałowego uznano także, iż nie byli legitymowani do złożenia podania o stwierdzenie nieważności decyzji w przedmiocie podziału działek, znajdujących się w wieczystym użytkowaniu spółdzielni mieszkaniowej.

Skargę na powyższą decyzję wnieśli do WSA w Rzeszowie D. C. i Z. C., zarzucając jej naruszenie art.28 w zw. z art.157 § 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż skarżącym nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu o podział nieruchomości, pomimo iż posiadać mają służebność drogi koniecznej na działkach objętych przedmiotem postępowania podziałowego. W petitum skargi wniesiono o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. W skardze opisano, iż skutkiem zatwierdzenia podziału działek jest odcięcie dojścia pieszego biegnącego do działki nr 994, na której zlokalizowany jest m.in. sklep skarżących. Za błędne uznano stanowisko kolegium, iż z racji tylko współużytkowania wieczystego działki sąsiadującej z działkami objętymi podziałem skarżącym ma nie przysługiwać przymiot strony w sprawie zatwierdzenia podziału działek objętych decyzją podziałową. Skarżący wywodzą, iż powoływany przez kolegium przepis ustawy o gospodarce nieruchomościami nie zawęża katalogu podmiotów, którym przysługuje w tym postępowaniu przymiot strony, albowiem odnosi się jedynie do kwestii wnioskodawcy w sprawie o podział geodezyjny działek. Źródłem interesu prawnego według skarżących jest norma art.352 § 1 kodeksu cywilnego odnosząca się do władania nieruchomością i do ochrony posiadania, a to z kolei wskazuje iż skarżący posiadać mają służebność przechodu, bowiem z takiego prawa mają korzystać nieprzerwanie od 199lr., tj. od daty zakupu lokalu na dz. Nr 994. Potwierdzeniem posiadania takiej służebności ma być także treść pisma Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" z dn.9.06.2005r., którą skarżący dołączyli do skargi.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, nie odnosząc się szczegółowo do zarzutów skargi, poprzestając na stwierdzeniu iż skarżący nie podważyli tytułu własności Skarbu Państwa i użytkowania wieczystego Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" do działek objętych podziałem. Nadto kolegium uznało, iż bez znaczenia jest kwestia przysługującego skarżącym ograniczonego prawa rzeczowego.

Wojewódzki sąd administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega rozpatrzeniu w trybie przepisów ustawy z dn.30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm., zwana dalej Ppsa), a kryterium kontroli zaskarżonej decyzji jest jej legalność, czyli zgodność z obowiązującym prawem (por. art.1 § 2 ustawy z dn.25.07.2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. Nr 153, poz.1269). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 Ppsa), stosując środki przewidziane ustawą w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych łub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 Ppsa).

Zdaniem Sądu skarga jest nieuzasadniona.

Przedmiotem kontroli jest decyzja SKO utrzymująca własną decyzję tego organu o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej geodezyjny podział nieruchomości. Jest bezspornym, że decyzja Burmistrza Miasta z dn. [...].01.2002r. o zatwierdzeniu podziału działek była decyzją ostateczną, a za przedmiot miała działki stanowiące własność Skarbu Państwa i oddane w wieczyste użytkowanie Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]". Jest także bezspornym, że skarżący nie legitymowali się zarówno w dacie wydawania decyzji o podziale, jak i w dacie orzekania przez SKO tytułem prawnorzeczowym do działek objętych decyzją podziałową.

Sąd podziela stanowisko organu sprowadzające się do tezy, iż podmiot, który nie posiada tytułu prawnorzeczowego do działki objętej decyzją w przedmiocie jej geodezyjnego podziału, nie jest uprawniony by domagać się wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej taki podział. Stanowisko to istotnie znajduje oparcie w orzecznictwie sądowym (tak np. wyrok NSA z 24.09.2003r" I SA 2515/01, LEX nr 159259). Skarżący trafnie wszakże zwracają uwagę, że ustawa z dn.21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami w art.97 ust.1 określa jedynie podmioty, na których wniosek wszczyna się postępowanie o podział nieruchomości, sam ten przepis nie rozstrzyga wątpliwości odnośnie katalogu stron takiego postępowania. Koniecznym jest zatem sięgnięcie do definicji strony postępowania administracyjnego, zwartej w art.28 k.p.a.. W myśl cyt. przepisu stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Posiadać interes prawny w sprawie, to inaczej stwierdzić obiektywnie istniejącą potrzebę ochrony prawnej. Od tak rozumianego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny. Sąd nie podziela jednak wywodów skarżących, iż z racji faktycznego korzystania z działek objętych postępowaniem i decyzją podziałową, a w konsekwencji przyjmujących, iż przysługuje im służebność przechodu poprzez takie działki, można upatrywać ich interesu prawnego w domaganiu się stwierdzenia nieważności decyzji o podziale tych działek. Art.352 § 1 kodeksu cywilnego stanowi, iż kto faktycznie korzysta z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności, jest posiadaczem służebności, z kolei § 2 cyt. przepisu nakazuje do posiadania służebności stosować odpowiednio przepisy o posiadaniu rzeczy. W żadnej mierze cyt. przepisy nie nadają osobie uznającej się za posiadacza służebności przechodu przymiotu strony w postępowaniu o zatwierdzenie podziału działek, w stosunku do których ma istnieć posiadanie takiej służebności. Ochrona posiadania służebności nie może sprowadzać się do możliwości kwestionowania decyzji zatwierdzających podział działek, z których skarżący mają korzystać z przechodu. Z takiej ochrony można natomiast korzystać na podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego, w drodze postępowania przed sądem powszechnym.

Stronami postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji mogą być nie tylko osoby, będące stronami postępowania zwykłego, ale także ten czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji. W ocenie Sądu trafnie przyjęło SKO, że skarżący nie legitymują się interesem prawnym w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta w przedmiocie zatwierdzenia podziału geodezyjnego działek, znajdujących się w wieczystym użytkowaniu spółdzielni mieszkaniowej. Ustawa o gospodarce nieruchomościami wyraźnie wskazuje, że podziału można dokonać na wniosek właściciela, zarazem wyodrębniono w niej przypadki, gdy podział może być dokonany z urzędu lub na wniosek innej osoby (np. wobec konieczności realizacji celu publicznego). Zatem o tym, jak będzie dzielona nieruchomości, decyduje w zasadzie właściciel nieruchomości, nie zaś np. współużytkownik wieczysty działki sąsiedniej, a taki status wyłącznie przysługuje skarżącym.

Kolegium w decyzji wydanej w I instancji nie ustosunkowało się do zarzutu wyeksponowanego we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Miasta, iż dojść miało do naruszenia § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z 17.12.1998r. w sprawie trybu dokonywania podziałów nieruchomości oraz sposobu sporządzania i rodzaju dokumentów wymaganych w tym postępowaniu (Dz.U. Nr 25, poz.130) obowiązującego w dacie wydawania decyzji przez organ gminy, w aspekcie braku zawiadomienia skarżących o wszczętym postępowaniu podziałowym. W myśl § 6 cyt. rozporządzenia do opracowania projektu podziału granice nieruchomości podlegającej podziałowi przyjmuje się według istniejącego stanu prawnego, a jeżeli stanu takiego nie można stwierdzić - według stanu uwidocznionego w katastrze nieruchomości. Z kolei ust.2 § 6 cyt. rozporządzenia nakazywał zawiadomić "zainteresowane strony" przez osobę sporządzającą projekt podziału nieruchomości "o przyjęciu granic, o którym mowa w ust.l". Zarzut ten, nie powtórzony już w skardze do WSA w Rzeszowie, nie ma jednak większego znaczenia, skoro ewentualny brak udziału strony w postępowaniu może być kwestionowany w drodze wznowienia postępowania (art.145 § 1 pkt 4 k.p.a.) nie zaś w trybie stwierdzenia nieważności decyzji.

Reasumując: trafnie wskazał organ, iż postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony łub z urzędu, prawidłowo także ustalono iż skarżącym nie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu podziałowym, zatem nie byli legitymowani do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej podział tej nieruchomości. Wydanie w tej sytuacji decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania na podstawie art.157 § 3 k.p.a. było zgodne z prawem.

Skoro zaskarżona decyzja nie naruszała prawa, skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić po myśli art.151 Ppsa.