Wyrok NSA, sygn. akt I FSK 181/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 203
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Syg. akt I FSK 181/05 P O S T A N O W I E N I E Dnia 27 października 2005 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Adam Bącal, Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia NSA Krzysztof Stanik ( spr. ), Protokolant Piotr Dębkowski, po rozpoznaniu w dniu 27 października 2005 r. na rozprawie w Wydziale I Izby Finansowej skargi kasacyjnej Przedsiębiorstwa W. "B." J. P. & J. N. Sp. j. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 października 2004 r. sygn. akt III SA/Wa 1494/04 w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa W. "B." J. P. & J. N. Sp. j. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2004r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie o podatek od towarów i usług za poszczególne miesiące 1999 r. 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od skarżącej spółki na rzecz Ministra Finansów kwotę 180 zł (słownie sto osiemdziesiąt złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 18.10.2004 r., sygn. III SA/Wa 1494/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę P. W. "B." J. P. & J. N. Sp. j. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...].04.2004 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie o podatek od towarów i usług za poszczególne miesiące 1999 r. Ponadto orzekł o zwrocie wpisu w kwocie 200 zł.

W uzasadnieniu wskazano, że na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie z dnia 13.08.2004 r. pełnomocnik strony skarżącej został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł oraz złożenia pełnomocnictwa procesowego (oryginału albo uwierzytelnionego odpisu), w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało doręczone w dniu 15.09.2004 r., co wynikało z potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy. W dniu 17.09.2004 r., uiszczono wpis, nie nadsyłając jednakże - w zakreślonym terminie - żądanego przez Sąd pełnomocnictwa.

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie Sąd, wskazał na treść 57 § 1, 58 § 1 pkt 3 oraz art. 46 § 3 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm., określanej dalej: popsa) i podniósł, że nie dołączenie do składanej skargi pełnomocnictwa jest brakiem formalnym, którego nieuzupełnienie w wyznaczonym terminie skutkuje jej odrzuceniem. Zauważono zatem, że w związku z tym, iż pełnomocnik nie złożył pełnomocnictwa w wyznaczonym terminie to na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 popsa Sąd odrzucił skargę, orzekając jednocześnie o zwrocie uiszczonego wpisu.

Postanowienie to zaskarżone zostało skargą kasacyjną P. W. "B." J. P. & J. N. Sp. j., którą, powołując się na zarzut naruszenia art. 25 - 28, art. 46 § 3, art.57 i art. 182 popsa, wniesiono o jego uchylenie.

Na poparcie podniesiono, że "wyrazem dokonanego uchybienia" w postępowaniu procesowym przez Sądem było nienależyte zebranie całego materiału dowodowego w sprawie, a mianowicie pominięcie pełnomocnictwa datowanego na dzień 15.12.2002 r. obejmującego swoim zakresem również reprezentację przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Zarzucono, że ustalenia Sądu co do nie terminowego złożenia pełnomocnictwa były w sprzeczności ze stanem faktycznym i zarazem były przedwczesne i błędne, gdyż pełnomocnictwo datowane na dzień 15.12.2002 r. "spełnia przesłanki art. 58 popsa - jest znane z urzędu". Wskazano przy tym, że pełnomocnik wezwanie Sądu o nadesłanie pełnomocnictwa potraktował jako nadobowiązkowe. Podniesiono także, że "z aktualnego komentarza do cyt. ustawy art. 25 - 28 Lex Polonica" wynikało, że Sąd zanim przesądzi o niedopuszczalności skargi, obowiązany jest zapytać skarżącego, czy potwierdza wniesienie skargi i dopiero w przypadku uzyskania negatywnej odpowiedzi może skargę odrzucić.

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu niniejszej sprawy stwierdził, co następuje:

Skarga kasacyjna uzasadniona nie jest.

W ocenie strony skarżącej skarżone postanowienie zapadło z naruszeniem przepisów art. 25 - 28, art. 46 § 3, art. 57 i art. 182 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), określanej dalej jako "popsa", które to uchybienia miały wpływ na wynik sprawy. Doszło zaś do tego w wyniku nieuprawnionego pominięcia przez Sąd I instancji faktu założenie w toku postępowania podatkowego pełnomocnictwa dla reprezentującego stronę (tj. podatnika) doradcy podatkowego, które swym zakresem obejmowało także reprezentację przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Mając powyższe na względzie zauważyć w związku z tym trzeba, iż faktycznie z akt sprawy wynika, że pełnomocnik Spółki przedłożył pełnomocnictwo. Z jego treści wynikało przy tym, iż legitymuje ono do reprezentacji Spółki "w kontroli podatkowej i skarbowej, w postępowaniu podatkowym w sprawach o sygn. [...] i [...]" w raz z "występowaniem przed Ministerstwem Finansów i Naczelnym Sądem Administracyjnym".

Przywołana wyżej treść pełnomocnictwa przesądza tym samym o bezzasadności zgłoszonych w skardze kasacyjnej zarzutów. Wynika z niej bowiem w sposób nie budzący wątpliwości, iż upoważniało ono pełnomocnika do działania imieniem Spółki w postępowaniu "wymiarowym", a zatem w postępowaniu pierwotnym w stosunku do niniejszego postępowania, które dotyczyło stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji wymiarowej. Powyższe spostrzeżenie ma istotne znaczenie dla wyniku sprawy. Pamiętać bowiem trzeba o tym, że postępowanie wymiarowe oraz postępowania nadzwyczajne, prowadzone w trybie przepisów rozdz. 17 - 19 Działu IV ustawy z 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926; tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 z późn. zm.), są względem siebie odrębnymi sprawami. Warunkiem koniecznym uruchomienia trybu nadzwyczajnego jest bowiem pojawienie się w obrocie prawnym ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie podatkowej, które sprawę tą będzie kończyć. Nie ulega przecież wątpliwości, iż dopiero zakończenie jednego postępowania rozpocząć może inne, prowadzone w odrębnym trybie, postępowanie aniżeli to pierwotne. W pełni uprawnione jest zatem przyjęcie, iż postępowania te ("wymiarowe" i nadzwyczajne) z punktu widzenia procedury podatkowej stanowią względem siebie dwie odrębne sprawy podatkowe. Skoro przy tym pełnomocnik legitymować musi się stosownym upoważnieniem (pełnomocnictwem), z którego wynikać będzie prawo do reprezentowania strony w danym, konkretnym, postępowaniu to wszelkie braki w tym zakresie wymagają uzupełnienia. W postępowaniu stronę reprezentować mogą tylko legitymowane do tego osoby.

Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności sprawy, w tym zwłaszcza do przedstawionej wyżej treści pełnomocnictwa, stwierdzić trzeba, iż wbrew twierdzeniom przedmiotowej skargi Sąd I instancji prawidłowo ocenił zakres udzielonego pełnomocnictwa. Ponieważ zaś nie upoważniało ono do występowania w sprawie mającej za przedmiot stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej (co w sprawie wątpliwe być nie może) Sąd ten miał nie tylko prawo ale i obowiązek domagania się przedłożenia właściwego, tj. uprawniającego do występowania w przedmiotowej sprawie, pełnomocnictwa i to bez względu na to, jak kwestię tą oceniały organy podatkowe. Nie dokonanie zaś tej czynności w terminie wywoływało dla strony negatywne skutki, o których stanowią przywołane w zaskarżonym postanowieniu przepisy.

Powyższych konsekwencji strona skarżąca nie zdołała podważyć zgłoszonymi w przedmiotowej skardze kasacyjnej zarzutami. Dotyczy to w szczególności twierdzeń opartych o poglądy doktryny wyrażone na tle przepisów art. 25 - 28 popsa, które nie przystają do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, które wskazują na zaniedbanie przedłożenia w zakreślonym terminie dokumentu legitymującego pełnomocnika do działania w sprawie.

W konsekwencji tego uznać zatem należało, że wniesiona w sprawie nie zawiera uzasadnionych podstaw w związku z czym tut. Sąd, działając na podstawie art. 184 cyt. wyżej ustawy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę tą oddalił.

Orzeczenie o kosztach oparto natomiast o przepisy art. 203 popsa. Wyjaśnić przy tym trzeba, że co prawda z brzmienia zastosowanego przepisu art. 203 (podobnie jak i art. 204) popsa wynika, iż zwrot kosztów postępowania należy się wyłącznie w przypadku, gdy skarga kasacyjna dotyczyła sprawy zakończonej wyrokiem. Oznaczałoby to, że zwrot taki nie przysługiwałby w przypadku, gdy sprawa zakończona została postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego podjętym przed dniem 01.01.2004 r. bądź obecnie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Rozumowanie takie wydaje się błędne. Pominięcie w redakcji przywołanego wyżej przepisu postanowień niewątpliwie wynika bowiem z faktu, iż ten rodzaj rozstrzygnięć zastrzeżony został generalnie dla kwestii proceduralnych (vide: art. 160 popsa), wśród których tylko nieliczne wywołać mogą zakończenie sporu. Stąd też pamiętając o treści art. 166 popsa, która o ile ustawa nie stanowi inaczej nakazuje odpowiednie stosowanie do postanowień przepisów o wyrokach, stwierdzić trzeba, że zwrot kosztów postępowania kasacyjnego przysługuje także wtedy, gdy sprawa zakończona została przez Sąd administracyjny postanowieniem.

Stanowisko przeciwne pozostawałoby zresztą w sprzeczności z ustawodawczą racjonalnością i konstytucyjną zasadą równości wobec prawa. Nie da się bowiem wyprowadzić żadnych racjonalnych powodów ażeby pozbawiać stron prawa do zwroty kosztów postępowania li tylko i wyłącznie z powodu formy, w jakiej postępowanie zostało zakończone.

Można zatem wyrazić pogląd, iż mimo literalnej treści art. 203 popsa wykładnia systemowa i celowościowa, w tym zwłaszcza wzgląd na przepis art. 166 popsa, uprawniają do przyjęcia, że zwrot kosztów postępowania kasacyjnego należy się także wtedy, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie kończące postępowanie w sprawie.

Pogląd taki znajduje zresztą wsparcie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13.12.2004 r., sygn. FSK 790/04 oraz w postanowieniu tegoż Sądu z dnia 15.06.2005 r., sygn. FSK 2583/04.

Z tych względów, na podstawie przywołanych wyżej przepisów prawa, orzeczono jak w sentencji.