Wyrok NSA, sygn. akt I FSK 1493/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-08-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.19 ust.1, art.25 ust.1 pkt 3
journal: Dz.U. 1993 nr 11 poz 50
law: Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zirk-Sadowski, Sędzia NSA Jan Zając (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.), Hieronim Sęk, Protokolant Marek Wojtasiewicz, po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej C. S.A. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 marca 2011 r., sygn. akt III SA/Gl 1927/10 w sprawie ze skargi C. S.A. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 28 kwietnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień 2001 r. oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 9 marca 2011 r., III SA/GL 1927/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę C. S.A. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 28 kwietnia 2010 r., Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług.

Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym przyjętym przez Sąd pierwszej instancji: w wyniku skierowania sprawy do ponownego rozpoznania Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S. zakwestionował skarżącej spółce rozliczenie podatku od towarów i usług za kwiecień 2001 r. stwierdzając zaniżenie podatku należnego wskutek odliczenia podatku naliczonego z faktury VAT z 31 marca 2001 r. wystawionej przez PHU "W." [...] w D. z tytułu prowizji za usługę według umowy akwizycji z 16 lutego 2001 r.

Organ kontroli stwierdził, że wydatki udokumentowane ww. fakturami nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu art. 15 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654, ze zm., dalej: u.p.d.o.p.); - wystawca ww. faktur nie wykonał bowiem usług, które miały doprowadzić do sprzedaży towarów handlowych, w następstwie czego koszty udokumentowane fakturami nie mogły przyczynić się do osiągnięcia przez Spółkę związanych z nimi przychodów; - powyższa ocena w zakresie kosztów uzyskania przychód została wyrażona w decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 2001 r., poprzedzającej wydanie przez organu pierwszej instancji decyzji w sprawie podatku VAT za powołany na wstępie okres rozliczeniowy; - materialnoprawną podstawę tej ostatniej decyzji stanowił art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50, ze zm.; dalej: "ustawa o VAT").

Wskazaną na wstępie decyzją Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji podzielając w pełni przedstawioną argumentację faktyczną i prawną.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego spółka domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji zarzuciła Dyrektorowi IS naruszenie licznie przywołanych przepisów prawa procesowego i materialnego. Wad zaskarżonej decyzji upatrywała w szczególności w: - zanegowaniu prawa podatnika do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia usługi akwizycji, których wykonanie w związku z działalnością Spółki zostało zakwestionowane na gruncie przepisów o podatku dochodowym od osób prawnych; - przedwczesne wydanie zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy postępowanie w sprawie określenia zobowiązania w podatku VAT za wskazany wyżej miesiąc powinno było zostać zawieszone z uwagi na toczące się postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie podatku dochodowego od osób prawnych za 2001 r.; - utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej opartej na wynikach kontroli podatkowych, które prowadzone były z naruszeniem przepisów o właściwości; - orzekaniu w sprawie z pominięciem warunków związania wyrokami sądowymi i wbrew powadze rzeczy osądzonej; - postępowaniu dowodowym przeprowadzonym niezgodnie z przepisami obowiązującego prawa (w tym na orzekaniu na podstawie dowodów uzyskanych sprzecznie z prawem, fragmentarycznym rozpatrzeniu zebranego w sprawie materiału dowodowego, przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów); - braku wskazania podstawy prawnej zaskarżonej decyzji.

Po zbadaniu skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że nie jest ona zasadna.

W uzasadnieniu wyroku, nawiązując do dorobku orzeczniczego NSA i poglądów wyrażanych w piśmiennictwie z zakresu problematyki podatkowej, Sąd pierwszej instancji przede wszystkim przyjął, że: - zwrot "rozporządzać" użyty w art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT określa jednocześnie sposób nabycia towaru lub usługi od zbywcy oraz cel, z jakim tenże towar lub usługa są nabywane; - z regulacji tej wynika, iż jednym z koniecznych warunków obniżenia kwoty podatku lub zwrotu różnicy podatku należnego jest to, aby wydatek poniesiony na nabycie towarów lub usług był takim wydatkiem, który w myśli przepisów o podatku dochodowym może być zaliczony do kosztów uzyskania przychodu; - Spółka winna była wykazać, że dany wydatek został poniesiony, a usługa, z którą wiąże się ten wydatek, została wykonana oraz, że poniesienie tego wydatku miało na celu zwiększenie przychodu, a ponadto, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy tym wydatkiem a przychodem podatnika, tj. Spółki; - Spółka - jak wynikało z dokonanych przez organy podatkowe ustaleń faktycznych – tego jednak nie uczyniła; - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 21 grudnia 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 86/08, oddalił skargę na decyzję w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2001 r. podzielając ocenę organów podatkowych o braku zasadności zaliczenia przez Spółkę wydatków poniesionych z tytułu usług akwizycji do kosztów uzyskania przychodów.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniosła spółka. Zaskarżając wyrok w całości zarzuciła na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) dalej: "p.p.s.a." naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez:

1) błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 25 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 19 ust. 1 ustawy o VAT i w zw. z art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. polegające na nieprawidłowej wykładni pojęcia "rozporządzać" użytego w treści art. 25 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy o VAT prowadzącej do niewłaściwego zastosowania powyższych przepisów art. 25 i 19 ustawy o VAT i w konsekwencji zanegowania prawa podatnika do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia usług akwizycji od PHU W. [...], a których wykonanie w związku z działalnością gospodarczą Spółki kwestionowane jest przez organy podatkowe na gruncie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie i bezpodstawne oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. na decyzję, która zapadła z rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego art. 25 ust. 1 pkt 3 i art. 19 ust. 1 ustawy o VAT w brzmieniu obowiązującym w 2001 r.,

2) naruszenie przez Sąd I instancji w sprawie przepisów art. 170 i 171 p.p.s.a. poprzez orzekanie z pominięciem warunków związania i wbrew powadze rzeczy osądzonej wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 27.08.2009 r. o sygn. akt I SA/GL 139/09 i I SA/Gl 140/09 stwierdzającymi nieważność dwóch decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 28.11.2008 r. poprzedzających je decyzji organu I instancji z dnia 23.06.2004 r., dotyczących podatku dochodowego od osób prawnych za 2002 r. - w zakresie w jakim wiążące jest dla strony, sądów i organów państwowych orzeczenie Sądu, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S. nie był organem właściwym w sprawach podatkowych skarżącej w 2004 r., co na gruncie rozpatrywanej sprawy rozstrzyganej w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony przez tenże organ I instancji w 2004 r. przesądza o tym, iż w sprawie orzekano na podstawie akt sprawy i dowodów zgromadzonych w nich nielegalnie przez organ niewłaściwy w sprawie,

3) rażące naruszenie przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. w zakresie w jakim:

a) Sąd I instancji uwzględnił i poddał ocenie stan faktyczny sprawy ustalony w oparciu o dowody zgromadzone nielegalnie w 2004 r. przez organ do tego nieuprawniony, następnie stwierdził w uzasadnieniu, iż prowadzenie postępowania miało miejsce w latach 2005 i 2006 (str. 21-22 wyroku), co pozostaje w sprzeczności z aktami sprawy, jak również wprost z uzasadnieniem, w którym Sąd opisując i oceniając przyjęty stan faktyczny sprawy wielokrotnie powołuje się na dowody z roku 2004 r., nie przywołuje natomiast żadnych dowodów zgromadzonych w 2005 i 2006 r.; w konsekwencji stanowisko Sądu dotyczące właściwości Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. w sprawach spółki za lata 2005-2006 nie znalazło potwierdzenia w uzasadnieniu wyroku, ponadto wymijająco traktuje zarzuty podatnika o naruszeniu przepisów o właściwości i działania organu odwoławczego oraz Sądu w warunkach związania w sprawie rozstrzygniętą prawomocnymi wyrokami Sądu kwestią prawną;

b) Sąd I instancji dopuścił się sprzeczności w uzasadnieniu wyroku, gdyż oceniając stan sprawy najpierw uznał za prawidłowe stanowisko organu o braku zasadności zaliczenia do kosztów podatkowych wydatków z tytułu usług akwizycji, wyrażone w uzasadnieniu decyzji dotyczącej podatku od towarów i usług, oparte na ustaleniach dokonanych w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych i poprał je wyrokiem WSA w Gliwicach z 21 grudnia 2009 r. sygn. akt I SA/GL 86/08 oddalającym skargę na decyzję w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych, a następnie w sprzeczności z powyższym (str. 19 uzasadnienia wyroku) wywodził o odrębności postępowań i braku wiążącej mocy rozstrzygnięć w zakresie podatku dochodowego i od towarów i usług,

c) Sąd I instancji nie rozpatrzył ponadto zarzutów skargi dotyczących:

- naruszenia art. 180 O.p. stawianego w kontekście sprzeczności z prawem zgromadzonych w postępowaniu dowodów w związku z naruszeniem: przepisów o właściwości art. 15 § 1 i 2 ustawy Ordynacja podatkowa oraz art. 5 ust. 9a i 9b pkt 7 i art. 5a ust. 1 i 2 ustawy o urzędach i izbach skarbowych, przepisów art. 82 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej dotyczącymi zakazu prowadzenia dwóch kontroli jednocześnie, przepisów art. 82 § 1 pkt 1, art. 181 i 190 ustawy Op. poprzez gromadzenie w trybie przewidzianym dla informacji podatkowych dowodów z zeznań świadka,

- naruszenia art. 120, 121 § 1 i art. 123 § 1 O.p. stawianego w związku z naruszeniem art. 180 O.p., polegającym na orzekaniu w sprawie na podstawie dowodów sprzecznych z prawem,

- ignorując powyższe zarzuty niezgodności z prawem zawartego w aktach sprawy materiału dowodowego, w sposób nieuprawniony uchybienia przepisowi art. 180 O.p. Sąd ocenił ograniczając się ogólnie do kwestii naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów, naruszenia art. 122, 187 i 188 O.p. w kontekście niewyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i nieprawidłowej oceny dowodów, natomiast naruszenie art. 121 § 1 O.p. powiązał dowolnie z zarzutami naruszenia przepisów materialnych,

- wskazanego braku w podstawach prawnych decyzji organów obu instancji przepisów prawa materialnego art. 25 i 19 ustawy o VAT (w skardze wskazano na naruszenie przepisów art. 210 § 1 pkt 4 w związku z art. 210 § 4 O.p), który to zarzut skwitował lakonicznym stwierdzeniem, że nie dopatrzył się naruszeń przepisów postępowania, a dalszy wywód kontynuował odnosząc się wyłącznie do oceny kwestii właściwości organów (str. 20 wyroku, 1 akapit od dołu),

4) rażące naruszenie przez Sąd I instancji przepisu art. 133 § 1 p.p.s.a. polegające na wydaniu zaskarżonego wyroku w oparciu o zawarty w aktach sprawy materiał dowodowy sprzeczny z prawem, zgodnie z wyrokami z dnia z dnia 27.08.2009 r. o sygn. akt I SA/GL 139/09 i I SA/Gl 140/09 zebrany przez organ do tego nieuprawniony - w konsekwencji wydanie wyroku w oparciu o ocenę prawną dowodów sprzecznych z prawem, które winny zostać z akt sprawy wyłączone lub nie powinny być wzięte pod uwagę w procesie ustalania stanu faktycznego oraz subsumcji, co stanowi podstawę zarzutu skarżącej, co do wydania zaskarżonego orzeczenia opartego na dowolnych ustaleniach Sądu,

5) naruszenie przez Sąd I instancji przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie i bezpodstawne oddalenie skargi, na podstawie art. 151 ww. ustawy, na decyzję, która wydana została z naruszeniem przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

a) art. 208 § 1 w związku z art. 70 § 1 O.p., poprzez ich

niezastosowanie, a mianowicie w sprawie organ podatkowy II instancji wydał merytoryczne orzeczenie po upływie 5-letniego terminu przedawnienia, zatem postępowanie podatkowe prowadzone w obu instancjach stało się bezprzedmiotowe z uwagi na fakt, że przed upływem terminu przedawnienia nie weszła do obiegu prawnego decyzja ostateczna, kształtująca zakres praw i obowiązków Podatnika z tytułu podatku od towarów i usług za kwiecień 2001 r.

b) art. 170 i 171 p.p.s.a. poprzez orzekanie z pominięciem warunków związania wyrokami sądowymi i wbrew powadze rzeczy osądzonej orzeczeniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27.08.2009 r. o sygn. akt I SA/Gl 139/09 i I SA/Gl 140/09 - w zakresie w jakim wiążące dla organu odwoławczego jest orzeczenie Sądu, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S. nie był organem właściwym w sprawach podatkowych skarżącej Spółki w 2004 r., co na gruncie rozpatrywanej sprawy rozstrzyganej w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony przez tenże organ I instancji w 2004 r. przesądza o tym, iż w sprawie wydana została decyzja na podstawie dowodów zgromadzonych nielegalnie i przez organ niewłaściwy w sprawie, co uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji,

c) przepisów art. 15 § 1 i 2 O.p. i art. 5 ust. 9a i 9b pkt 7 i art. 5a ust. 1 i 2 ustawy o urzędach i izbach skarbowych określających właściwość miejscową tzw. dużych urzędów skarbowych, co skutkowało tym, iż istotne dla sprawy ustalenia zostały poczynione przez organ niewłaściwy w sprawie – Naczelnika[...] Urzędu Skarbowego w S. w toku postępowania kontrolnego oraz postępowania podatkowego w 2004 r., co znalazło akceptację organu odwoławczego,

d) art. 201 § 1 pkt 2 O.p. poprzez wydanie decyzji z dnia 28.04.2010 r. utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji z dnia 06.10.2006 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług na podstawie decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. z dnia 28.09.2006 r. w zakresie podatku dochodowego za 2001 r. (str. 3 decyzji odwoławczej) - w ocenie skarżącej postępowanie w sprawie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za kwiecień 2001 r. powinno zostać zawieszone z uwagi na toczące się postępowanie sądowoadministracyjne, zainicjowane skargą podatnika z dnia 02.01.2008 r. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30.11.2007 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2001 r., aktualnie w toku przed Naczelnym Sądem Administracyjnym ze skargi podatnika z dnia 17.03.2010 r. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21.12.2009 r., sygn. akt I SA/Gl 86/08, gdzie kwestie rozstrzygane w postępowaniu przed Sądem administracyjnym w tym zakresie stanowią zagadnienie wstępne dla postępowania w zakresie podatku od towarów i usług za kwiecień 2001 r.,

e)naruszenie przepisów art. 180 O.p. w związku z art. 15 § 1 i 2 ustawy Ordynacja podatkowa oraz art. 5 ust. 9a i 9b pkt 7 i- art. 5a ust. 1 i 2 ustawy o urzędach i izbach skarbowych, poprzez oparcie wydanych orzeczeń na dowodach jednoznacznie sprzecznych z prawem, uzyskanych w toku postępowania kontrolnego i podatkowego które to postępowania prowadzone były w 2004 r., z naruszeniem powołanych przepisów o właściwości,

f) naruszenie przepisów art. 180 O.p. w związku z art. art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. nr 173, poz. 1807 z późn. zm.), wskutek orzekania na podstawie dowodów uzyskanych w toku kontroli podatkowej w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych za 2001 r., prowadzonej na podstawie upoważnień z dnia 06.03.2006 r. i z dnia 13.03.2006 r., podczas gdy wobec Spółki prowadzone były czynności kontrolne w toku postępowania kontrolnego prowadzonego przez Urząd Kontroli Skarbowej w K. w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych za 2000 r. zakończonego w dniu 20.07.2006 r.,

g) naruszenie przepisów art. 180, 181 i 190 O.p. w związku z art. 82 § 1 pkt 1 O.p., poprzez gromadzenie w trybie przewidzianym dla informacji podatkowych dowodów z zeznań świadków oraz na temat okoliczności, które wystąpiły przed zawiązaniem stosunków cywilnoprawnych między kontrahentami, czyli w zakresie wykraczającym poza dyspozycje powołanego art. 82 O.p.,

h) naruszenie podstawowych zasad postępowania podatkowego wyrażonych w przepisach art. 120 (zasada praworządności i legalizmu), 121 § 1 (zasada zaufania) i 123 § 1 O.p. (zasada czynnego udziału w postępowaniu) w związku z art. 180 O.p., poprzez orzekanie w sprawie na podstawie dowodów sprzecznych z prawem w zakresie w jakim stanowiły one: dowody uzyskane przez organ niewłaściwy w sprawie, dowody uzyskane w toku kontroli .prowadzonej równolegle z inną kontrolą działalności gospodarczej przedsiębiorcy, dowody uzyskane z zeznań świadków w trybie właściwym dla uzyskania informacji podatkowych, w tym także wykraczające poza zakres informacji podatkowych,

i) naruszenie przepisów postępowania art. 122, 187 § 1 i 191 O.p. w związku z fragmentarycznym rozpatrzeniem zebranego w sprawie materiału dowodowego, zaniechaniem działań zmierzających do pełnego wyjaśnienia sprawy i oparciu się zasadniczo na sprzecznych z prawem dowodach, i w konsekwencji przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów w sprawie poprzez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i ustalonego w ten sposób stanu faktycznego,

j) rażące naruszenie przepisu art. 199a § 3 O.p., poprzez zaniechanie przez organy podatkowe wystąpienia do sądu powszechnego o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa pomimo twierdzeń o braku, poza umową, wystarczających dowodów potwierdzających realizację usług akwizycji przez akwizytora Pana D. B. Z PUH "D."; powyższe rodziło po stronie organu obowiązek zwrócenia się do sądu powszechnego w kwestiach będących w jego kompetencjach, z uwagi na autonomiczność prawa podatkowego wobec innych gałęzi prawa,

k) rażące naruszenie zaskarżoną decyzją Dyrektora Izby Skarbowej oraz utrzymaną w mocy decyzją Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego przepisów postępowania – art. 210 § 1 pkt 4 w zw. z art. 210 § 4 O.p. poprzez niepowołanie w podstawach prawnych ww. decyzji przepisów prawa materialnego art. 19 ust. 1 i art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT, w oparciu o które podjęto rozstrzygnięcie w sprawie.

W związku z powyższymi zarzutami strona wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, jak zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Ponadto w skardze kasacyjnej skarżąca zawarła wniosek o zawieszenie postępowania z urzędu na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., gdyż w jej ocenie zakończenie niniejszego postępowania zależy od wyniku toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego prowadzonego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym ze skargi kasacyjnej spółki na wyrok WSA zapadły w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2001 r. (I SA/GL 86/08).

Organ nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna zbadana zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., czyli w granicach wyznaczonych jej zarzutami, nie zasługiwała na uwzględnienie i jako taka podlegała oddaleniu.

Odnosząc się do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o zawieszenie postępowania wskazać należało, że w dacie orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie procesowe zawieszenie biegu postępowania było już niezasadne. Wyrokiem z dnia 8 listopada 2011 r., sygn. akt II FSK 1048/10, Naczelny Sąd Administracyjny ocenił bowiem prawidłowość wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 grudnia 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 86/08, wydanego w sprawie podatku dochodowego od osób prawnych za 2001 r., przez oddalenie skargi kasacyjnej wniesionej przez Spółkę.

W niniejszej sprawie nie można było uwzględnić zarzutu skargi kasacyjnej najdalej idącego, a mianowicie dotyczącego naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 151 p.p.s.a. przez bezpodstawne oddalenie skargi na decyzję Dyrektora IS naruszającą art. 208 § 1 w związku z art. 70 § 1 O.p. z uwagi na wydanie jej po upływie 5-letniego terminu przedawnienia.

O braku skuteczności tego zarzutu zadecydował sposób jego zredagowania i uzasadnienia. Należało bowiem zauważyć, że autor skargi kasacyjnej w tym aspekcie sprawy nie zarzucił Sądowi pierwszej instancji braku ustaleń faktycznych co do okoliczności mających znaczenie w kontekście oceny przedawnienia zobowiązania podatkowego. Merytoryczna ocena postawionego zarzutu wymagała natomiast tego rodzaju ustaleń. Uwzględniając, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji nie dał wyrazu temu, jaką materię faktyczną wziął pod uwagę w zakresie przedawnienia, stwierdzić należało, że brak tego rodzaju ustaleń faktycznych nie pozwolił na weryfikację zasadności twierdzeń Skarżącej o wystąpieniu przedawnienia zobowiązania. Tym samym zarzut tak postawiony wymykał się spod merytorycznej kontroli kasacyjnej. Przedstawiona zaś przez Skarżącą w skardze kasacyjnej własna projekcja stanu faktycznego w analizowanym zakresie, wobec braku punktu odniesienia w postaci wypowiedzi Sądu pierwszej instancji i odpowiednich do tej okoliczności zarzutów kasacyjnych, nie mogła zostać uznana za wystarczającą do uwzględnienia zarzutu przedawnienia zobowiązania.

Dalsze formalnoprawne zarzuty kasacyjne także nie zasługiwały na uwzględnienie. Zasadniczą ich istotą było kwestionowanie ustaleń, które legły u podstaw niezaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków wynikających z przywołanych na wstępie faktur i w ślad za tym pozbawienia Spółki na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z tych dokumentów, a także oponowanie dopuszczalności prowadzenia postępowania podatkowego w sprawie podatku VAT.

Odnosząc się do tak wyrażających się zarzutów podkreślić należało, że w świetle obowiązującego w 2001 r. art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT kwestia, czy wydatek na nabyty przez podatnika towar lub usługę mógł być traktowany jako koszt uzyskania przychodów w znaczeniu nadanym tej instytucji przepisami dotyczącymi podatków dochodowych miała przesądzające znaczenie dla realizacji jego prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług związanych ze sprzedażą opodatkowaną. Z powołanego przepisu wynikało bowiem, że obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku nie stosuje się do nabywanych przez podatnika towarów i usług, którymi rozporządzono w sposób nie pozwalający na zaliczenie poniesionych wydatków do kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym. W przypadku zatem, gdy w postępowaniu dotyczącym określenia podatnikowi zobowiązania w podatku dochodowym prawomocnie zostało stwierdzone, że dany wydatek nie stanowił kosztów uzyskania przychodów, brak było podstaw do realizacji w tym zakresie jego prawa - wynikającego z art. 19 ust. 1 ustawy o VAT - do obniżenia kwoty podatku należnego. Trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 kwietnia 2009 r., sygn. akt I FSK 1610/07 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl), że z uwagi na konstrukcję przepisu prawa materialnego, tj. art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT, w którym w sposób jednoznaczny odesłano do przepisów o podatku dochodowym, ustalenia dokonane w postępowaniu dotyczącym zobowiązania w podatku VAT w kwestii zakwalifikowania wydatku do kosztów uzyskania przychodów, o czym mowa w tym przepisie, mają charakter wtórny i powinny bazować na wynikach postępowania dotyczącego zobowiązania w podatku dochodowym, jeśli takowe postępowanie wobec danego podatnika zostało przeprowadzone.

W niniejszej sprawie w wyniku oddalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 listopada 2011 r., sygn. akt II FSK 1048/10, skargi kasacyjnej Spółki od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 grudnia 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 86/08, którym oddalono jej skargę na decyzję w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2001 r., ta ostatnia decyzja stała się prawomocna. Z decyzji tej wynika przy tym, że Spółka zawyżyła koszty uzyskania przychodów o wydatki z tytułu powyższych usług, których wykonania nie potrafiła wykazać. Ze względu na fakt, że w toku postępowania przed sądem administracyjnym prawomocnie przesądzono, iż postępowanie podatkowe i zapadła w nim decyzja, w której przyjęto powyższe ustalenie co do kosztów była zgodna z prawem, Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym postępowaniu stosownie do art. 170 p.p.s.a. był tym stanowiskiem związany także w tej sprawie. Z powołanego artykułu wynika, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Wobec prawomocnego przesądzenia w odrębnym postępowaniu dotyczącym Spółki w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych za 2001 r., że wydatki określone w spornych fakturach nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów tego roku, Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł uznać za usprawiedliwione zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszeń przepisów postępowania zmierzających do zakwestionowania prawidłowości ustaleń faktycznych i zgodności z prawem prowadzonego postępowania dowodowego oraz postępowania kontrolnego. Należało jednocześnie podkreślić, że większość z tych zarzutów zostało podniesionych w skardze kasacyjnej dotyczącej wyroku Sądu pierwszej instancji w zakresie zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2001 r. i tam zostały one szczegółowo przeanalizowane i omówione w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia.

Przedstawione wyżej rozważania pozwalały przyjąć, że istotnego wpływu na wynik sprawy rozumianego jako możliwość wydania odmiennego w swej treści wyroku Sądu pierwszej instancji, nie miał również fakt nieodniesienia się w nim do niektórych zarzutów skargi Spółki do Sądu pierwszej instancji, w tym w zakresie wadliwości decyzji Dyrektora IS wynikającej z niepowołania przepisów materialanoprawnych, czy też dopuszczalności prowadzenia postępowania w sprawie o podatek VAT w sytuacji braku prawomocnego zakończenia sprawy o podatek dochodowy od osób prawnych za 2001 r. Podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wskazuje bowiem, że rozstrzygającym jest nie zarzucany sposób naruszenia, lecz jego skutki mierzone wpływem na wynik sprawy. Musi to być wpływ istotny. Ustawa z góry eliminuje każdy inny - nie mający takiego charakteru - wpływ. Oznacza to, że uwzględnienie skargi kasacyjnej opartej na omawianej podstawie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wymaga, aby - poza naruszeniem przepisów postępowania - skarżący w skardze wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały lub współkształtowały treść zaskarżonego w sprawie orzeczenia. Tymczasem analiza uzasadnienia przedmiotowej skargi kasacyjnej wskazuje, że uzasadnienie to zasadniczo stanowi powtórzenie argumentacji, którą przedstawiono już przed Sądem pierwszej instancji. Autor skargi kasacyjnej nie wyjaśnił jednak w jaki sposób powyższe naruszenia miały mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy, nie przedstawił w czym - jego zdaniem - tkwił tego rodzaju wpływ, a przecież jest to niezbędne dla żądania uchylenia zaskarżonego wyroku.

Bezskuteczność sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania, nietrafnymi czyniła również podniesione w tej skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego. Przy ustalonym w tej sprawie i niepodważonym zarzutami skargi kasacyjnej stanie faktycznym rozpoznanej sprawy, Sąd pierwszej instancji nie uchybił art. 25 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 19 ust. 1 ustawy o VAT oraz w związku z art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p.

Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw, o czym stanowi art. 184 ab initio ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270). Na tej podstawie orzeczono zatem jak w sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego nie orzekano ze względu na brak ku temu podstaw faktycznych.