Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1234/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 233  par. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 88 poz 553
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny.
article: art. 212   ust. 1,2,4
journal: Dz.U. 2000 nr 46 poz 543
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 156  par. 1,  art. 107  par. 3,  art. 365  par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2012 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] maja 2011 r., nr [...]) utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] 0, odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r., nr [...].

Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Pismem z dnia 3 lipca 1998 r. J. N. zwróciła się do Kierownika Urzędu Rejonowego w B. o przyznanie jej rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP w miejscowości O. w dawnym województwie [...].

Po rozpoznaniu tego wniosku Starosta [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] stwierdził, że J. N. - jako właścicielka nieruchomości pozostawionej w miejscowości O., gmina K., powiat [...], woj. [...], na terenach niewchodzących w skład obecnego obszary państwa - posiada uprawnienie, o którym mowa w art. 212 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.).

W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że powyższe uprawnienie ustalone zostało na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia [...]grudnia 1998 r., sygn. akt [...] ustalającego, że J. N. z.d. R. pozostawiła, w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., w miejscowości O. gmina K., powiat [...], województwo [...], gospodarstwo rolne obejmujące 3 ha ziemi ornej, klasy średniej dla rejonu położenia, dom mieszkalny drewniany o powierzchni całkowitej 90 m² bez piwnic i instalacji, kryty słomą, ogrzewany piecami, wzniesiony w 1937 r. oraz stodołę drewnianą krytą słomą, o powierzchni 92 m2, wzniesioną w 1937 r.

Uprawnienie to zostało zrealizowane przez J. N. w formie wypłaty pieniężnej.

Następnie postanowieniem z dnia [...] października 2005 r., nr [...], Wojewoda [...] sprostował z urzędu błąd pisarski w ww. decyzji Starosty [...] w ten sposób, że w miejsce zapisu "[...]" winno być "[...]".

Pismem z dnia 15 grudnia 2008 r. J. L. (siostra J. N.) wniosła o potwierdzenie jej prawa do rekompensaty na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1) ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP.

Powołała się na prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia [...]listopada 1998 r., sygn. akt [...], stwierdzające nabycie spadku po K. R., zmarłej w dniu [...]marca 1984 r. w B. i tam ostatnio stale zamieszkałej na podstawie ustawy przez męża B. R. oraz dzieci: J. N. i J. L. po [...]części każde z nich i B. R., zmarłym w dniu [...] lutego 1987 r. w B. i tam ostatnio stale zamieszkałym na podstawie ustawy przez córki: J. N. i J. L. po [...] części każda z nich.

Dodała, że w skład spadku wchodzi nieruchomość pozostawiona przez rodziców poza obecnymi granicami RP, w miejscowości O. w dawnym województwie [...].

Sąd Rejonowy w S. wyrokiem z dnia [...] września 2008 r. w sprawie sygn. akt [...]ustalił, że powódka J. L., jako spadkobierczyni swoich rodziców K. i B. R., w związku z drugą wojną światową – repatriacjami mającymi miejsce w 1946 r.- pozostawiła poza obecnymi granicami RP stanowiące własność rodziców podódki gospodarstwo rolne, w skład którego wchodziło: 3 ha ziemi ornej, klasy średniej dla rejonu położenia, las o powierzchni 1 ha, sad o powierzchni 0,70 ha, czteropokojowy dom mieszkalny drewniany o powierzchni całkowitej 90 m² bez piwnic i instalacji, kryty słomą, ogrzewany piecami, wzniesiony w 1937 r. oraz stodoła drewniana kryta słomą, o powierzchni 92 m2, wzniesiona w 1937 r. Położone w miejscowości O., gmina K., powiat [...], województwo [...].

Wyrokiem z dnia [...] stycznia 2009 r., sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w S. oddalił apelację.

Zaś Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia [...]stycznia 2010 r., sygn. akt [...]uchylił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w S. z dnia [...]stycznia 2009 r., sygn. akt [...] oraz wyrok Sądu Rejonowego w S. z [...].09.2008 r. i odrzucił pozew.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd Najwyższy stwierdził, m.in. co następuje: "Jedynie ubocznie należy zauważyć - w związku z twierdzeniem powódki, że nie może ona przedstawić żadnych dokumentów niezbędnych do dochodzenia ekwiwalentu pieniężnego za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej - że fakt pozostawienia przez jej rodziców gospodarstwa na U. wynika z wyroku, który uzyskała jej siostra J. N.. Okoliczność, że powódka należy do kręgu spadkobierców K. i B. R. potwierdza natomiast postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku".

W związku z powyższym J. L. wnioskiem z dnia 12 kwietnia 2010 r. wystąpiła o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty [...]z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...]

Wojewoda [...]decyzją z dnia [...]lipca 2010 r. nr [...] odmówił wznowienie postępowania.

Następnie pismem z dnia 30 listopada 2010 r. J. L. złożyła do Wojewody [...] wniosek o stwierdzenie - na podstawie art. 156 § 1 pkt. 2 kpa - nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r., nr [...] w części dot. punktu 1 sentencji decyzji oraz stwierdzenie nieważności postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] października 2005 r., nr [...] w całości.

Po rozpoznaniu tego wniosku Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu powyższego orzeczenia organ administracji stwierdził, że decyzja Starosty [...] nie narusza prawa i została wydana w oparciu o obowiązujące wówczas przepisy prawne, tj. art. 212 ust. 1, 2, 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) i § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998 r. w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalenia wartości tych nieruchomości (Dz. U. Nr 9, poz. 32 i z 2001 r. Nr 90, poz. 999).

Uprawnienie J. N. w zakresie mienia pozostawionego poza granicami RP ustalone zostało na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia [...] grudnia 1998 r., sygn. akt [...], z którego wynika, że "J. N. z d. R córka B. i K. pozostawiła, w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., w miejscowości O., gmina K., powiat [...], województwo [...], gospodarstwo rolne obejmujące 3 ha ziemi ornej, klasy średniej dla rejonu położenia, dom mieszkalny drewniany o powierzchni całkowitej 90 m2 bez piwnic i instalacji, kryty słomą, ogrzewany piecami, wzniesiony w 1937 r. stodoła drewniana, kryta słomą, o powierzchni 92 m2 wzniesiona w 1937 r.".

Wyrok Sądu Wojewódzkiego w K. został wydany po postanowieniu Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] grudnia 1998 r. o stwierdzenie nabycia spadku po K. i B. R.. Jeżeli więc Sąd Wojewódzki w sentencji wyroku stwierdził, że J. N. pozostawiła poza granicami RP gospodarstwo rolne, to ustalił jednoznacznie jej uprawnienie, jako właściciela mienia.

Natomiast organ nie miał też prawa weryfikować prawomocnego wyroku sądu.

Dodał, że Starostwo Powiatowe prowadziło postępowanie wyjaśniające, m.in. przesłuchując w charakterze świadka J. L., która nie tylko nie złożyła wniosku o realizację rekompensaty, ale również podczas przesłuchania nie poinformowała, iż posiada uprawnienie do realizacji spadku po rodzicach oraz nie przedstawiła dowodów świadczących o tym, że J. N. nie jest właścicielem pozostawionego mienia, a jedynie spadkobierczynią po rodzicach.

Organ stwierdził także, że postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...] października 2005 r. sprostowany został z urzędu błąd pisarski. Błędy pisarskie, a szczególności oczywiste omyłki, należy rozumieć zgodnie z potocznym znaczeniem tych pojęć, a sprostowanie ich nie może prowadzić do zmiany rozstrzygnięcia. Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia nieważności ww. aktu.

Wojewoda podniósł również, iż w aktach sprawy znajduje się wyrok Sądu Najwyższego, który uchylił wyrok Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] września 2008 r. o ustalenie pozostawionego mienia przez J. L. oraz wyrok Sądu Okręgowego w S. oddalający apelację. W związku z powyższym brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...].

Dodał, że stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej wymaga bezspornego ustalenia przez organ administracji publicznej, iż zaskarżona decyzja została dotknięta jedną z wad określonych w art. 156 kpa, zaś wskazana przez stronę przesłanka art. 156 § 1 ust 2 kpa nie znajduje uzasadnienia w rzeczonej sytuacji.

Ponadto organ wojewódzki stwierdził, że naruszenie art. 6, 7, 9, 75 § 1, 77 § 1 oraz 80 kpa także nie znajduje uzasadnienia - bowiem decyzja i postanowienie zostały wydane w oparciu o obowiązujące przepisy prawne, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, zaś strona postępowania informowana była o okolicznościach faktycznych i prawnych.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła J. L., wskazując w nim m.in., że w sentencji wyroku Sąd stwierdził jedynie fakt pozostawienia mienia. W ocenie skarżącej sąd nie rozstrzygał, czy pozostawione przez J. N. mienie stanowiło jej własność, bądź własność innych osób (np. jej rodziców). W konsekwencji całkowicie dowolną wykładnią wyroku jest nadawanie mu nieistniejącego w rzeczywistości skutku prawnego jakoby Sąd miał orzec, że J. N. jako właścicielka nieruchomości na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru RP pozostawiła nieruchomości na tych terenach. Gdyby Starosta [...] tej zasady przestrzegał, to przed podjęciem kwestionowanej decyzji stwierdziłby, że stronami postępowania powinny były być zarówno J. N. jak i J. L. Rażącym błędem organu I instancji (a także Starosty [...]) było rozstrzygnięcie o przymiocie strony postępowania administracyjnego wyłącznie na podstawie powołanego wyżej wyroku Sądu Wojewódzkiego, zamiast na podstawie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.

Po rozpoznaniu odwołania Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] maja 2011 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...].

W uzasadnieniu orzeczenia organ stwierdził, że kwestie rekompensat za tzw. mienie zabużańskie reguluje obecnie ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, która weszła w życie w dniu 7 października 2005 r.

Uprawnienie J. N. do pozostawionego mienia zostało ustalone przez Starostę [...] w oparciu o prawomocny wyrok Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia [...] grudnia 1998 r., sygn. akt [...], na podstawie m.in. art. 212 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, ówcześnie regulującego kwestie związane z tzw. mieniem zabużańskim.

Dodał, że w aktach sprawy znajduje się protokół przesłuchania J. L. w charakterze świadka z dnia 17 czerwca 1999 r. na okoliczność kubatury budynków, dokonanego przed pracownikiem Starostwa Powiatowego w B., w którym J. L. pod rygorem odpowiedzialności karnej, zeznała, iż: "(...) znam J. N., jest mi wiadomo, że była właścicielką mienia nieruchomego w O., powiat [...], woj. [...]."

W aktach sprawy znajduje się także prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] listopada 1998 r., sygn. akt I Ns [...] stwierdzające nabycie spadku po K. R., zmarłej w dniu [...] marca 1984 r. w B. i tam ostatnio stale zamieszkałej na podstawie ustawy przez męża B. R. oraz dzieci: J. N. i J. L. po 1/3 części każde z nich i B. R., zmarłym w dniu [...] lutego 1987 r. w B. i tam ostatnio stale zamieszkałym na podstawie ustawy przez córki: J. N. i J. L. po [...] części każda z nich.

Minister stwierdził, że przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest ustalenie w trybie nadzoru, czy kontrolowana decyzja ostateczna, dotknięta jest wadami wyszczególnionymi w przepisie art. 156 § 1 kpa i w razie stwierdzenia ich zaistnienia wyeliminowanie takiej decyzji z obrotu prawnego. Nie budzi wątpliwości, że badając, czy zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności określonej decyzji należy odnieść stan faktyczny i prawny do daty wydania kontrolowanej decyzji.

Zgodnie z orzecznictwem sądowym o rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 kwietnia 1994 r., sygn. akt III ARN 13/94, OSN 1994, z. 3, poz. 36, wyrok NSA z dnia 18 lipca 1994 r., sygn. akt V SA 535/94, ONSA 1995, z. 2, poz. 91)..

Organ stwierdził, że na podstawie art. 212 ust. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami wydane zostało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998 r. w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tych nieruchomości.

Podniósł, iż w jego ocenie Starosta [...] prawidłowo prowadził postępowanie wyjaśniające i dokonał ustalenia w zakresie przysługiwania J. N. uprawnienia, o którym mowa w ww. art. 212 ust. 1, w oparciu o wyrok Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia [...] grudnia 1998 r. w sprawie o ustalenie mienia.

Zgodnie z art. 365 § 1 kpc, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Związanie orzeczeniem oznacza zakaz dokonywania ustaleń sprzecznych z uprzednio osądzoną kwestią, a nawet niedopuszczalność prowadzenia w tym zakresie postępowania dowodowego.

Przedmiotem sprawy cywilnej zakończonej wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia [...] grudnia 1998 r., sygn. akt [...], było - wbrew całkowicie błędnym twierdzeniom skarżącej - nie tylko przesądzenie samego faktu pozostawienia mienia poza obecnym obszarem państwa polskiego, lecz również przede wszystkim ustalenie, że w stosunku do tego mienia służyło powódce J. N. prawo własności.

Podsumowując Minister stwierdził, iż podniesione zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Po pierwsze, J. N.. uczestniczyła w postępowaniu toczącym się przed Starostą [...], jako właścicielka mienia pozostawionego, a nie jako spadkobierca właścicieli. Po drugie, sama skarżąca w trakcie przesłuchania w charakterze świadka, wskazała jako właściciela mienia pozostawionego w O. siostrę J. N. Ponadto w postępowaniu toczącym się przed Starostą B. nie złożyła żadnego wniosku o potwierdzenie jej uprawnienia wynikającego z art. 212 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Poza tym w aktach sprawy nie ma żadnego dowodu (poza twierdzeniami skarżącej), iż właścicielami mienia położonego w O. byli B. i K. małżonkowie R.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła J. L., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...], a ponadto o uchylenie zaskarżonego postanowienia Wojewody [...] oraz o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r., nr [...] w części dotyczącej pkt 1 tej decyzji.

Zaskarżonej decyzji i postanowieniu zarzuciła obrazę przepisów prawa materialnego i przepisów kodeksu postępowania administracyjnego mogącą mieć wpływ na treść zaskarżonych decyzji i postanowienia, a w odniesieniu do zaskarżonej decyzji Starosty [...] rażące naruszenia w rozumieniu przepisu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, skutkujące koniecznością stwierdzenia nieważności decyzji, jak również skutkujące taką koniecznością rażące naruszenie przepisu art. 212 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 1997 r. Nr 115, poz. 741 ze zm.) wskutek jego niezastosowania mimo bezwzględnego obowiązku zastosowania.

W uzasadnieniu skargi skarżąca stwierdziła, że organ II instancji nie uwzględnił faktu, iż nieważność decyzji Starosty [...] w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w jej punkcie 1 jest nieuchronnym skutkiem rażących błędów proceduralnych popełnionych w toku postępowania.

Organ administracji nie podjął próby polemiki z zasadnością ocen prawnych Starosty [...] i nie rozpoznał jej zarzutów podniesionych w odwołaniu, które zresztą dalej podtrzymuje.

Dodała, że wyrok Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia [...] grudnia 1998 r., sygn. akt [...] stwierdził jedynie fakt pozostawienia mienia wymienionego w sentencji wyroku. Sąd nie rozstrzygał, czy pozostawione przez J. N. mienie stanowiło jej własność. W konsekwencji całkowicie dowolna jest wykładnia, jakoby Sąd miał orzec, że J. N., jako właścicielka nieruchomości na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru R.P., pozostawiła nieruchomości na tych terenach.

J. L. wytoczyła pozew o ustalenie do Sądu Wojewódzkiego w K. przed wydaniem ww. wyroku przez Sąd Wojewódzki w K. w sprawie z powództwa J. N., a jedyną przyczyną braku merytorycznego orzeczenia w sprawie był fakt nieuiszczenia przez nią opłaty sądowej spowodowany jej ubóstwem.

Dodała, że rażącym błędem organu I instancji (a także Starosty [...]) było rozstrzygnięcie o przymiocie strony postępowania administracyjnego wyłącznie na podstawie powołanego wyżej ustalającego wyroku Sądu Wojewódzkiego.

Organ administracji nie uwzględnił bowiem faktu, że skarżąca nie była stroną postępowania w Sądzie Wojewódzkim i w tym postępowaniu nie mogła podnieść argumentów, co do tytułu prawnego mienia pozostawionego poza granicami obecnej R.P.

Wbrew odmiennemu poglądowi zawartemu w uzasadnieniu decyzji organu I instancji wyeliminowanie z obrotu prawnego wyroku Sądu Wojewódzkiego w K. z [...] grudnia 1998 r., sygn. akt [...] 8 w sprawie o ustalenie mienia nie było warunkiem koniecznym do realizacji prawa do rekompensaty w świetle ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. (Dz. U. Nr 169, poz.1418 ze zm.), albowiem prawidłowo zinterpretowany wyrok w powiązaniu z innymi prawidłowo ocenianymi dowodami, a nade wszystko w powiązaniu z postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku, uprawniał do prawa do rekompensaty zarówno J. N., jak i J. L. w stosownych częściach ułamkowych.

Skarżąca stwierdziła, że Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia [...] stycznia 2010 r., sygn. akt [...] uchylił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] stycznia 2009 r., sygn. [...] oraz wyrok Sądu Rejonowego w S. z [...].09.2008 r. i odrzucił pozew. W uzasadnieniu postanowienia (na stronie 2) Sąd Najwyższy stwierdził, m.in. co następuje: "Jedynie ubocznie należy zauważyć - w związku z twierdzeniem powódki, że nie może ona przedstawić żadnych dokumentów niezbędnych do dochodzenia ekwiwalentu pieniężnego za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej - że fakt pozostawienia przez jej rodziców gospodarstwa na U. wynika z wyroku, który uzyskała jej siostra J. N.. Okoliczność, że powódka należy do kręgu spadkobierców K. i B. R. potwierdza natomiast postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku".

W istocie rzeczy, to nie J. N. - jako właścicielka - pozostawiła mienie zabużańskie, lecz jej rodzice. W konsekwencji nie tylko J. N. powinna była być stroną postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. Na równych prawach z J. N. stroną tego postępowania powinna być także J. L.

Ponadto rażącym uchybieniem kwestionowanej w postępowaniu nieważnościowym decyzji Starosty [...] (a w konsekwencji także postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] października 2005 r.) - było także bezzasadne odstąpienie od zastosowania ustępu 5 art. 212 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wskutek niezastosowania tego przepisu skarżąca została pozbawiona prawa przysługującego jej po śmierci rodziców.

Skarżąca podniosła również, iż decyzja Starosty [...] była następstwem rażącego naruszenia przepisów postępowania, a w szczególności przepisów art. 6, 7, 9, 75 § 1, 77 § 1 oraz art. 80 kpa.

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie, stwierdzając, że całe postępowanie prowadzone było zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, a weryfikacja decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. nie ujawniła podstaw do zmiany tej decyzji.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Biorąc pod uwagę powyższe przepisy należy uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji są zgodne z prawem materialnym i procesowym.

W niniejszej sprawie Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] maja 2011 r., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2011 r., odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r. odnośnie stwierdzenia, że J. N., jako właścicielka nieruchomości pozostawionej w miejscowości O., gmina K., powiat [...], województwo [...], na terenach niewchodzących w skład obecnego obszaru państwa, posiada uprawnienie, o którym mowa w art. 212 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Na wstępie należy podnieść że przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest wyłącznie ustalenie, czy ostateczna decyzja administracyjna poddana nadzorowi jest dotknięta którąkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest zatem wyłącznie rozpatrzenie sprawy w granicach określonych w art. 156 § 1 kpa. W postępowaniu tym organ administracji nie jest władny rozstrzygnąć sprawy co do istoty, bowiem działa on tylko jako organ kasacyjny.

Stwierdzenie nieważności decyzji stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 16 kpa - z tego względu przesłanki nieważnościowe określone w art. 156 § 1 nie powinny być interpretowane rozszerzająco.

Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji administracyjnej jest jednoznacznie sprzeczna z treścią przepisu prawa i jako niemożliwa do zaakceptowana przez organy praworządnego państwa musi zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. Nie jest rażącym naruszeniem prawa rozstrzygnięcie wynikające z odmiennej interpretacji przepisu, nawet jeżeli później zostanie ono uznane za nieprawidłowe. Rażącym naruszeniem prawa nie jest również błąd w wykładni przepisu, który - nawet przy zastosowaniu wszelkich zasad poprawnej interpretacji - może być interpretowany odmiennie. Rażącym naruszeniem prawa jest natomiast przekroczenie prawa, czyli naruszenie w sposób oczywisty i jednoznaczny przepisu prawnego, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu.

Kontrolowana w trybie nadzorczym decyzja Starosty [...] została wydana na podstawie art. 212 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998 r. w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tych nieruchomości (Dz. U. Nr 9, poz. 32).

W myśl powołanych uprzednio regulacji na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży działki budowlanej oraz ceny sprzedaży położonych na niej budynków lub lokali stanowiących własność Skarbu Państwa osobom, które w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. pozostawiły nieruchomości na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru państwa, a które na mocy umów międzynarodowych zawartych przez państwo miały otrzymać ekwiwalent za mienie pozostawione za granicą zalicza się wartość pozostawionych nieruchomości. Jeżeli wartość pozostawionych nieruchomości przewyższa wartość nieruchomości, o których mowa w ust. 1, nabytych jako ekwiwalent, różnica może być zaliczona na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży działki zabudowanej budynkiem, przeznaczonym na prowadzenie działalności handlowej lub usługowej, na pracownię do prowadzenia działalności twórczej, domem letniskowym, garażem albo działki przeznaczonej pod tego rodzaju zabudowę (art. 212 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami).

Natomiast zaliczenie wartości nieruchomości, o których mowa w ust. 1, następuje na rzecz właściciela tych nieruchomości lub wskazanej przez niego jednej osoby uprawnionej do dziedziczenia ustawowego (ust. 4 ww. art.).

W aktach niniejszej sprawy znajduje się odpis prawomocnego wyroku Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia [...] grudnia 1998 r., sygn. akt [...] ustalający, że powódka J. N. z domu R. pozostawiła, w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., w miejscowości O., gmina K., powiat [...], województwo [...], gospodarstwo rolne obejmujące 3 ha ziemi ornej, klasy średniej dla rejony położenia, dom mieszkalny drewniany o powierzchni całkowitej 90m2 bez piwnic i instalacji, kryty słomą, ogrzewany piecami, wzniesiony w 1937 r., stodołę drewnianą krytą słomą, o powierzchni 92 m2, wzniesioną w 1937 r.

Wyrokiem tym związane są nadal organy administracji, a co z tego wynika, nie mają prawa kwestionować poczynionych w nim ustaleń.

Rację ma Minister Skarbu Państwa podnosząc, iż jest on nim związany na mocy art. 365 § 1 kpc, na zasadzie którego orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej.

Przedmiotowy wyrok jednoznacznie i bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych stwierdza, że przedmiotowe mienie zostało pozostawione przez J. N., a nie jej rodziców.

Całkowicie niezasadne są zatem twierdzenia skarżącej podważające te okoliczności. Skoro bowiem Sąd ustalił, że J. N. pozostawiła gospodarstwo rolne poza granicami RP, to przysługiwało jej uprawnienie określone w art. 212 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jednocześnie nie mogli tego gospodarstwa pozostawić jej rodzice. W tych okolicznościach podnoszona kwestia dziedziczenia właśnie po tych ostatnich osobach nie ma żadnego znaczenia w sprawie. Z kolei inne rozumienie ustaleń dokonywanych przez Sąd podważałoby sens wydanego rozstrzygnięcia z dnia [...] grudnia 1998 r.

Ponadto należy podnieść, że postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2010 r., sygn. akt II CSK 349/09 został uchylony wyrok Sądu Rejonowego w Szczecinie z dnia 4 września 2008 r. i odrzucony pozew o ustalenie, że J. L. jako spadkobierczyni pozostawiła przedmiotowe mienie. Co prawda strona skarżąca podniosła - iż Sąd Najwyższy wskazał w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, że fakt pozostawienia przez jej rodziców gospodarstwa na U. wynika z wyroku, który uzyskała jej siostra - jednakże Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela poglądu wyrażonego w tym orzeczeniu, bowiem z literalnego brzmienia sentencji wyroku Sądu Wojewódzkiego w K. bezspornie i jasno wynika, że to J. N. pozostawiła mienie na U..

Fakt ten potwierdziła również sama J. L. zeznając do protokołu w dniu [...] czerwca 1999 r. - uprzedzona o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań wynikających z art. 233 §1 kk - że zna J. N. i jest jej wiadomo, że była ona właścicielką mienia nieruchomego w O., powiat [...], woj. [...].

W tych okolicznościach Sąd uznał, że skoro ww. wyrok Sądu Wojewódzkiego w K. jest prawomocny i wywołuje skutki prawne, to nie można uznać, iż decyzja Starosty [...], stwierdzająca na podstawie tego orzeczenia sądowego uprawnienie do rekompensaty za pozostawione mienie, narusza w sposób rażący przepisy, na podstawie których została wydana.

J. N. - która pozostawiła przedmiotowe mienie - przysługiwało uprawnienie określone w art. 212 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a Starosta prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające.

Reasumując, Sąd stwierdza, że organy administracji wnikliwie, rzetelnie i wszechstronnie zgromadziły i oceniły materiał dowodowy w niniejszej sprawie, szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu tej sprawy oraz przekonująco uzasadniły swoje decyzje - zgodnie z art. 107 §3 kpa.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.