Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1028/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-02-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 34 par. 5
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja-Klimczyk, Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury (spr.), Dorota Kozłowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 lutego 2019 r. sprawy ze skargi B. T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: organ drugiej instancji, organ nadzoru) z dnia [...] r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. (dalej także: organ egzekucyjny) z dnia [...] r. nr [...] o uznaniu za nieuzasadniony zarzut B. T. (dalej: skarżąca, zobowiązana) zgłoszony w postępowaniu egzekucyjnym obejmującym należność z tytułu opłaty abonamentowej RTV za okres od stycznia 2011 r. do września 2016 r. dotyczący nieistnienia egzekwowanego obowiązku oraz jego przedawnienia.

2. Postępowanie przed organami administracji.

2.1. Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] r. Poczta Polska S.A. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej (dalej także: wierzyciel) wystawiła przeciwko zobowiązanej tytuł wykonawczy o nr [...] obejmujący zaległości z tytułu opłaty abonamentowej RTV za okres od stycznia 2011 r. do września 2016 r.

Wskazany tytuł wykonawczy przekazany został przez wierzyciela Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego w K., który w dniu [...] r. nadał mu klauzulę o skierowaniu do egzekucji.

Następnie zawiadomieniem z dnia [...] r. (doręczonym zobowiązanej w dniu [...] r. wraz z odpisem tytułu wykonawczego) organ egzekucyjny dokonał zajęcia wynagrodzenia skarżącej za pracę.

2.2. Pismem z dnia 15 grudnia 2016 r. zobowiązana wniosła zarzut nieistnienia obowiązku a z ostrożności – zarzut jego przedawnienia.

W uzasadnieniu tego pisma podnosiła, że obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej RTV ustaje z momentem dokonania zgłoszenia zaprzestania używania odbiornika. Pierwszy raz poinformowała wierzyciela o zaprzestaniu używania odbiorników radiowo – telewizyjnych wraz z prośbą o ich wyrejestrowanie w piśmie z dnia 31 października 2007 r. Następnie ponownie poinformowała wierzyciela o zaprzestaniu używania odbiornika pismem z dnia 31 października 2010 r., pismem z dnia 19 grudnia 2013 r. oraz pismem z dnia 29 stycznia 2014 r., przy czym do pisma z dnia 19 grudnia 2013 r. dołączyła dodatkowo kopię wcześniejszego pisma z dnia 31 października 2007 r. Zdaniem skarżącej, już w 2007 r. skutecznie poinformowała ona zatem wierzyciela o zaprzestaniu używania odbiorników RTV i po tej dacie nie miała już obowiązku uiszczania opłat abonamentowych – nie istniał już obowiązek będący podstawą wystawienia tytułu wykonawczego. Zdaniem zobowiązanej, nawet gdyby przyjąć, iż pismo z dnia 31 października 2007 r. nie dotarło do adresata (wierzyciela), to niewątpliwie po otrzymaniu kolejnych jej pism, w grudniu 2013 r. został on skutecznie poinformowany o zaprzestaniu używania odbiorników. Zatem co najmniej od grudnia 2013 r. obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej nie istniał. Zdaniem zobowiązanej dla skuteczności zgłoszenia zaprzestania używania odbiorników RTV nie jest konieczna szczególna forma, w tym odpowiedni formularz.

Z ostrożności zobowiązana podniosła, że dochodzony obowiązek jest przedawniony, gdyż ewentualne zaległości w opłatach abonamentowych RTV przedawniają się po trzech latach. Końcowo zarzuciła, że nie nadano jej nowego numeru identyfikacyjnego, do czego zobowiązywały wierzyciela przepisy obowiązującego prawa.

2.3. Postanowieniem z dnia [...] r. organ egzekucyjny zawiesił postępowanie egzekucyjne w związku z zarzutem wniesionym przez zobowiązaną.

2.4. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej (wierzyciel) uznała zgłoszony przez zobowiązaną zarzut za nieuzasadniony.

W motywach tego rozstrzygnięcia wierzyciel podkreślił, że rejestracja odbiorników RTV została zgłoszona na imię i nazwisko zobowiązanej. Po zgłoszeniu rejestracji została wydana książeczka opłat RTV stanowiąca dowód zarejestrowania odbiornika. Z kolei w momencie wejścia w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r., nr 187, poz. 1342, dalej także: rozporządzenie) nadany został zobowiązanej indywidualny nr identyfikacyjny abonenta: [...].

Wierzyciel wskazał też, że ciężar udowodnienia faktu wyrejestrowania odbiornika spoczywa na zobowiązanym. W przypadku zaprzestania używania odbiorników RTV abonent powinien dopełnić w urzędzie pocztowym właściwych formalności – zgodnie z treścią § 4 rozporządzenia o zmianie danych zawartych we wniosku rejestracyjnym, a także o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników RTV oraz o zaprzestaniu używania odbiorników RTV, użytkownik niezwłocznie po powstaniu zmiany zawiadamia urząd pocztowy. Potwierdzeniem dopełnienia formalności jest przy tym "Formularz zgłoszenia zmiany danych". Zdaniem wierzyciela, jest to wiążąca forma zmiany zgłoszonych wcześniej danych.

Za bezzasadny wierzyciel uznał także zarzut przedawnienia, gdyż, jak wskazywał, zastosowanie w kwestii przedawnienia należności z tytułu abonamentu RTV ma pięcioletni termin, licząc od końca roku, w którym upłynął termin płatności.

2.5. Na powyższe postanowienie wierzyciela zobowiązana wniosła zażalenie, w którym podnosiła, iż nie zgadza się ze stanowiskiem wierzyciela.

2.6. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] wierzyciel utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] r.

Uzasadniając rozstrzygnięcie wierzyciel podtrzymał argumentację, zawartą w postanowieniu z dnia [...] r. oraz wskazywał, że samo przesłanie pisemnej prośby o wyrejestrowanie odbiorników, bez dopełnienia wymaganych formalności w urzędzie pocztowym, nie jest jednoznaczne z faktem wyrejestrowania w placówce operatora wyznaczonego.

2.7. Następnie postanowieniem z dnia [...] r. organ egzekucyjny uznał za nieuzasadniony zarzut zobowiązanej zgłoszony w postępowaniu egzekucyjnym.

W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny zwrócił uwagę na argumentację wierzyciela, zaprezentowaną w wydanych uprzednio postanowieniach. Podkreślił przy tym, że postępowanie przeprowadzone zostało przez wierzyciela prawidłowo, zaś obowiązek uiszczania przez zobowiązaną opłat abonamentowych istnieje.

2.8. W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązana podniosła analogiczne argumenty, jak w piśmie z dnia 15 grudnia 2016 r. stanowiącym zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

2.9. Postanowieniem z dnia [...] r. organ nadzoru, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1201, dalej: u.p.e.a. albo ustawa egzekucyjna), utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] r.

W uzasadnieniu tego postanowienia organ drugiej instancji w pierwszej kolejności przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania.

Następnie organ nadzoru podniósł, że art. 33 § 1 ustawy egzekucyjnej zawiera zamknięty katalog przyczyn, uzasadniających wniesienie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Jak wynika z akt sprawy, zobowiązana wniosła zarzut z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., tj. dotyczący nieistnienia obowiązku i przedawnienia zobowiązania. Organ nadzoru zaznaczył przy tym, że zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Zgodnie natomiast z art. 34 § 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

W dalszej części uzasadnienia organ drugiej instancji podnosił, że jako organ nadzoru nad organem egzekucyjnym a nie wierzycielem nie może odnieść się merytorycznie do kwestii nieistnienia i przedawnienia obowiązku, gdyż jego rola ogranicza się do sprawdzenia rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego pod względem formalnym. Ostateczne postanowienie wierzyciela – jako rozstrzygające określoną kwestię – wiąże organ egzekucyjny przy orzekaniu w sprawie zgłoszonych zarzutów. Skoro zatem wierzyciel stwierdził w ostatecznym postanowieniu, że zobowiązanie istnieje i nie uległo przedawnieniu, to organ egzekucyjny wydając postanowienie w sprawie zarzutów nie miał prawnej możliwości wydania innego rozstrzygnięcia, gdyż był związany stanowiskiem wierzyciela. Postanowienie organu egzekucyjnego w związku z tym jest zgodne z prawem.

3. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji.

3.1. Na powyższe postanowienie organu nadzoru z dnia [...] r. zobowiązana, reprezentowana przez pełnomocnika – adwokata wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zaskarżając je w całości.

Pełnomocnik skarżącej zarzucił postanowieniu naruszenie art. 33 § 1 pkt 1 oraz art. 34 § 1 i § 4 ustawy egzekucyjnej poprzez ich niewłaściwą interpretację i uznanie, że organ egzekucyjny związany jest stanowiskiem wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów i nie ma on możliwości samodzielnej oceny zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji, jak również poprzez błędne przyjęcie, że obowiązek istnieje i nie jest przedawniony.

Pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz postanowienia organu egzekucyjnego, uwzględnienie zarzutów skarżącej oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego i zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania.

Uzasadniając skargę pełnomocnik zobowiązanej podnosił, że stanowisko organu egzekucyjnego prowadziłoby w istocie do "pozbawienia strony prawa do sądu", gdyż z jednej strony nie miałaby ona możliwości zaskarżenia do sądu administracyjnego stanowiska wierzyciela, a z drugiej strony – nie mogłaby podnosić merytorycznych zarzutów w skardze co do wniesionych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Jego zdaniem, skoro zobowiązana nie ma możliwości kontroli sądowej na etapie uzyskiwania stanowiska wierzyciela, to należy przyznać jej takie prawo na etapie kontroli rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego.

Dalej pełnomocnik akcentował, że obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej za używanie odbiorników radiowych i telewizyjnych ustaje z momentem dokonania zgłoszenia zaprzestania używania odbiornika (pełnomocnik powołał wyrok WSA w Gliwicach z dnia 8 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 650/14). Skarżąca po raz pierwszy poinformowała wierzyciela o zaprzestaniu używania odbiorników pismem z dnia 31 października 2007 r., ponownie poinformowała o tym fakcie pismem z dnia 31 października 2010 r., pismem z dnia 19 grudnia 2013 r. oraz pismem z dnia 29 stycznia 2014 r. Dodatkowo do pisma z dnia 19 grudnia 2013 r. dołączona została kopia pisma z dnia 31 października 2007 r. Zdaniem pełnomocnika, niewątpliwie już w 2007 r. skarżąca poinformowała wierzyciela o zaprzestaniu używania odbiorników, po tej więc dacie nie miała obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Tym samym w tejże dacie wygasł również obowiązek będący podstawą wystawienia tytułu wykonawczego. Zdaniem pełnomocnika, nawet gdyby przyjąć, iż pismo z dnia 31 października 2007 r. nie dotarło do wierzyciela (skarżąca obecnie nie dysponuje już potwierdzeniem nadania przesyłki to pismo zawierającej), to niewątpliwie wierzyciel w grudniu 2013 r. (po jej kolejnych pismach) został skutecznie poinformowany o zaprzestaniu używania odbiorników i co najmniej od tej daty obowiązek nie istniał.

Dalej pełnomocnik stwierdził, że wbrew stanowisku wierzyciela, dla skuteczności zgłoszenia zaprzestania używania odbiornika RTV nie jest wymagana żadna forma szczególna pod rygorem nieważności. Zatem również poinformowanie go w formie zwykłej korespondencji (nie zaś na odpowiednim formularzu) o zaprzestaniu używania odbiornika RTV odnosi skutek i od tego momentu brak jest podstaw do nakładania na abonenta obowiązku uiszczania opłaty i jej egzekwowania. Stwierdził, że stosowanie określonych formularzy, zgodnie ze stanowiskiem wierzyciela, nie jest poparte żadnymi przepisami prawa.

Ponadto, z ostrożności pełnomocnik skarżącej podniósł, że obowiązek określony tytułem wykonawczym jest przedawniony, gdyż ewentualne zaległości abonamentowe przedawniają się po trzech latach (powołał wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2009 r., sygn. akt III CZP 20/09).

Końcowo pełnomocnik zaznaczył, iż wierzyciel nie dopełnił w przeszłości obowiązku wynikającego z rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007r., zgodnie z którym wszystkie dowody zarejestrowania odbiorników RTV straciły ważność w listopadzie 2008 r., a operator publiczny miał obowiązek nadać posiadaczom odbiorników nowe numery identyfikacyjne, czego do dnia dzisiejszego nie uczynił. Okoliczność ta również powoduje, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym nie istnieje.

Reasumując pełnomocnik skarżącej zaznaczył, że z uwagi na nieistnienie obowiązku, względnie jego przedawnienie, postępowanie egzekucyjne w ogóle nie powinno było się toczyć.

3.2. Odpowiadając na skargę organ nadzoru wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację, zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu.

4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

4.1. Skarga okazała się niezasadna.

4.2. Na wstępie należy podkreślić, że stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: p.p.s.a.).

Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który to wyjątek nie ma w niniejszej sprawie zastosowania).

4.3. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia, jak również wydanego w niniejszej sprawie postanowienia organu egzekucyjnego i postanowień wierzyciela Sąd doszedł do przekonania, że nie naruszają one prawa, a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

4.4. Istota sporu pomiędzy skarżącą a organami sprowadza się do oceny zasadności zarzutu zobowiązanej, dotyczącego nieistnienia egzekwowanego obowiązku oraz jego przedawnienia, obejmującego należność z tytułu opłaty abonamentowej RTV za okres od stycznia 2011 r. do września 2016 r.

4.5. Przystępując do rozważań nad legalnością zaskarżonego postanowienia wskazać w pierwszej kolejności należy na treść art. 33 § 1 pkt 1-10 ustawy egzekucyjnej, który zawiera enumeratywne wyliczenie przyczyn, mogących stanowić podstawę prawną zarzutu zgłoszonego przez zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. I tak zgłoszony przez skarżącą zarzut nieistnienia obowiązku oraz jego przedawnienia mieści się w punkcie 1 art. 33 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku.

Natomiast art. 34 § 1 u.p.e.a. reguluje, w jakich przypadkach organ egzekucyjny rozpatruje zarzuty po uzyskaniu stanowiska wierzyciela i kiedy wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Zatem zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8 tejże ustawy, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a., stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.

W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny działając na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a. przekazał zgłoszone zarzuty wierzycielowi celem zajęcia stanowiska w sprawie. Wierzyciel postanowieniem z dnia [...] r. uznał zarzuty nieistnienia obowiązku oraz jego przedawnienia za nieuzasadnione. Na to postanowienie wierzyciela skarżąca wniosła zażalenie, po którego rozpatrzeniu wierzyciel ostatecznym postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie z dnia [...] r.

Należy zatem podkreślić, że organ egzekucyjny, będąc związany stanowiskiem wierzyciela wyrażonym w ostatecznym postanowieniu w sprawie zarzutów wniesionych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1–5 i 7 u.p.e.a., nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu i do obalenia w tym trybie stanowiska wierzyciela. Związanie organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela w kwestii zasadności zarzutów zgłoszonych w postępowaniu oznacza, że przed organem egzekucyjnym nie bada się ponownie zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Kwestia ta nie budzi jakichkolwiek wątpliwości zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyrok NSA z dnia 21 maja 2013 r., sygn. akt II FSK 359/12; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 18 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 545/14, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Reasumując tę część rozważań, związanie organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela w kwestii zasadności zarzutów zgłoszonych w postępowaniu oznacza, że przed organem egzekucyjnym nie bada się ponownie zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Tym samym, wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącej, w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Nie uchybiono również przepisowi art. 34 § 1 oraz § 4 u.p.e.a., który określa rodzaje rozstrzygnięć organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów. Postanowienie organu nadzoru jest zatem prawidłowe i nie narusza prawa, przy czym dla konstatacji tej istotne są również wywody, zawarte w dalszej części uzasadnienia.

4.6. Dalej wskazać przyjdzie, że legalność postanowień wierzyciela dotyczących zasadności zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej podlega także kontroli sądu administracyjnego.

Pomimo, iż aktualne brzmienie art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. wyłącza możliwość wniesienia skargi na postanowienia, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu, to ich kontrola przez sąd administracyjny jest realizowana w razie wniesienia skargi na postanowienie organu nadzoru. Skoro bowiem postanowienie zawierające wypowiedź wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego i stanowi niezbędny element postanowienia tego organu w sprawie zgłoszonych zarzutów, to przy sądowej ocenie postanowienia organu egzekucyjnego i organu nadzoru nie można oderwać się od oceny zgodności z prawem stanowiska wierzyciela, które wiążąco oddziałuje na postanowienie organu egzekucyjnego. Zakres kognicji sądu administracyjnego, umożliwiający również kontrolę legalności postanowienia wierzyciela daje się wyprowadzić z art. 135 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozpatrujący skargę może stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, przeprowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

W związku z tym, ocena przez sąd administracyjny zaskarżonego postanowienia organu nadzoru wymaga odniesienia się do sprawy w pełnym zakresie, a więc z uwzględnieniem okoliczności i rozstrzygnięć administracyjnych poprzedzających wydanie zaskarżonego postanowienia. Ma to szczególne znaczenie w sytuacji, gdy tak jak w niniejszej sprawie, występuje między tymi rozstrzygnięciami bezpośredni związek (zależność) polegający na tym, że jedno z nich stanowi nie tylko podstawę wydania drugiego, ale ponadto jeszcze wypowiedź zawarta w pierwszym postanowieniu jest wiążąca dla drugiego.

Uwzględniając zatem treść art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz art. 135 tej ustawy, Sąd dokonał oceny zgodności z prawem nie tylko zaskarżonego postanowienia organu nadzoru i poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego, ale także postanowień wierzyciela, uznających wniesiony przez zobowiązaną zarzut za nieuzasadniony. Prawidłowość takiego postępowania znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. m.in. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2012r., sygn. akt II GSK 1490/10, Lex nr 1113723; wyrok NSA z dnia 11 marca 2011 r., sygn. akt II FSK 1904/09, Lex nr 992243; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 1274/14, Lex nr 1643312).

W tych ramach zaakcentować należy, iż w ocenie Sądu postanowienia wierzyciela wydane w niniejszej sprawie nie naruszają prawa, co z kolei powoduje brak wadliwości postanowienia organu egzekucyjnego i następnie wydanego postanowienia organu nadzoru, które zapadły z uwzględnieniem stanowiska wierzyciela.

Niezasadny jest po pierwsze zarzut zobowiązanej dotyczący nieistnienia obowiązku uiszczania opłat abonamentowych za okres objęty postępowaniem egzekucyjnym.

W niniejszej sprawie wierzyciel wskazywał, że rejestracja odbiorników RTV została zgłoszona na imię i nazwisko zobowiązanej. Po zgłoszeniu rejestracji została wydana książeczka opłat RTV stanowiąca dowód zarejestrowania odbiorników. Nadto, w chwili wejścia w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych nadany został zobowiązanej indywidualny nr identyfikacyjny abonenta ([...]).

Sąd stwierdza, że w aktach administracyjnych znajduje się duplikat zawiadomienia skarżącej o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, opatrzony podpisem Kierownika Wydziału Abonamentu RTV i datą [...] r. Chybiony jest zatem zarzut, iż w niniejszej sprawie nie nadano zobowiązanej jako użytkownikowi odbiorników indywidualnego numeru identyfikacyjnego.

Jednocześnie zaznaczyć należy, iż obowiązek nadania nowego numeru identyfikacyjnego i powiadomienia użytkownika nie ma wpływu na skutki wynikające z faktu uprzedniego zarejestrowania odbiornika RTV. Skutkiem rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r. była bowiem utrata wyłącznie mocy dowodowej dotychczasowych imiennych książeczek opłat abonamentowych.

Poza tym, zgodnie z § 5 ust. 2 ww. rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r., operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Zaakcentowania wymaga, że użyte w § 5 ust. 2 ww. rozporządzenia wyrażenie "powiadomienie" oznacza, iż przesłanie zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej, bez potwierdzenia odbioru, na prawidłowy adres strony, czyniło zadość wymogom określonym w § 5 ust. 2. Ustawodawca nie określił bowiem żadnej szczególnej formy tego powiadomienia, zastrzegł jedynie, aby odpowiadało ono wzorowi określonemu w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Z powyższej regulacji wynika, że dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia (por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2016 r., sygn. akt II FSK 2116/16).

Następnie wskazać należy, że jak akcentował wierzyciel, zgodnie z § 4 rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r., o zmianie danych zawartych we wniosku, o którym mowa w § 2 ust. 2, a także o zgubieniu lub zniszczeniu obydwu dowodów zarejestrowania odbiorników, o których mowa w § 3, oraz o zaprzestaniu używania odbiorników użytkownik niezwłocznie powiadamia operatora publicznego poprzez złożenie w placówce operatora publicznego "Formularza zgłoszenia zmiany danych", którego wzór określa załącznik nr 3 do rozporządzenia.

Sąd podkreśla, że zgodnie z art. 1 i art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005r. o opłatach abonamentowych (obecnie t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1204), w celu umożliwienia realizacji misji publicznej, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1992r. o radiofonii i telewizji (Dz.U. z 2011 r. Nr 43, poz. 226 z późn. zm.), za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Opłaty te stanowią dochód publiczny. Domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. W świetle ww. uregulowań prawnych, zdolność do natychmiastowego odbioru programu przez odbiornik jest równoznaczna ze stwierdzeniem, że odbiornik jest używany, a to z kolei prowadzi do wniosku, że posiadacz jest obowiązany do wniesienia opłaty abonamentowej za jego używanie.

Według Trybunału Konstytucyjnego abonament RTV to "przymusowe, bezzwrotne świadczenie publicznoprawne, służące realizacji konstytucyjnych zadań państwa" (por. wyrok TK z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt K 2/03, OTK-A 2004/8/83 oraz wyrok z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08, OTK-A 2010/3/22). Analiza przepisów ustawy o opłatach abonamentowych (art. 2 ust. 1 i 3, art. 3 ust. 1 i 4) wskazuje, że pobór abonamentu RTV odbywa się na zasadzie tzw. samoobliczenia - obowiązek uiszczania, wysokość oraz termin zapłaty opłaty abonamentowej wynika wprost z przepisów tej ustawy. Tryb decyzyjny ustawodawca zastrzegł jedynie w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (art. 7 ust. 6-7 wskazanej ostatnio ustawy). Również Trybunał Konstytucyjny uznał, że ustalanie wysokości należnego abonamentu, czy to w drodze samoobliczenia (gdy abonent sam ustala kwotę, którą winien uiścić na rachunek Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. za jeden albo kilka miesięcy), czy też w trybie pozaprocesowym przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej jest czynnością materialno-techniczną dotyczącą obowiązku wynikającego wprost z przepisu prawa, a zatem tryb decyzyjny nie jest konieczny. Z ustawy wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Stwierdzenie zatem, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek podatkowych.

W świetle powołanych powyżej przepisów ustawy o opłatach abonamentowych, obowiązek ponoszenia opłat za używanie odbiorników RTV ciąży na osobie od momentu ich zarejestrowania. Zatem, chcąc uwolnić się od tego obowiązku skarżąca zobowiązana była powiadomić urząd pocztowy o zaprzestaniu używania odbiornika, czyniąc to zgodnie z § 4 wskazywanego już wyżej rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. (obowiązującego od dnia 13 grudnia 2007 r.), tj. poprzez złożenie w placówce operatora publicznego "Formularza zgłoszenia zmiany danych", którego wzór określał załącznik nr 3 do ww. rozporządzenia.

Tożsame rozwiązanie prawne w tym zakresie przewiduje także § 11 oraz § 12 obowiązującego obecnie rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1676).

Jeżeli zatem abonent nie dokona skutecznego prawnie (tzn. w formie przewidzianej przepisami rozporządzenia) wyrejestrowania odbiorników, zobowiązany jest do uiszczania opłat abonamentowych.

Sytuacja taka ma miejsce w rozpatrywanej sprawie, gdyż zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. skarżąca była zobowiązana do niezwłocznego powiadomienia operatora publicznego (tj. Poczty Polskiej S.A.) o zaprzestaniu używania odbiorników RTV - poprzez złożenie w placówce tego operatora "Formularza zgłoszenia zmiany danych", zgodnie ze wzorem stanowiącym załącznik do tego rozporządzenia. Potwierdzeniem dokonania wyrejestrowania odbiorników byłby w takiej sytuacji wypełniony i podpisany przez zobowiązaną stosowny formularz (uzupełniony przez pracownika operatora publicznego o datę jego przyjęcia, jego podpis i odcisk datownika), przekazany zgłaszającemu wyrejestrowanie odbiorników.

Skarżąca nie dokonała natomiast wyrejestrowania odbiorników RTV w formie przewidzianej wskazanymi wyżej przepisami prawa, co słusznie podnosił wierzyciel. Zobowiązana była w związku z tym do uiszczania opłat abonamentowych. Zauważyć jednocześnie należy, iż z cytowanego przez pełnomocnika zobowiązanej w skardze wyroku WSA w Gliwicach z dnia 8 stycznia 2015 r. sygn. akt I SA/Gl 650/14 nie wynika, jakoby zgłoszenie zaprzestania używania odbiorników mogło nastąpić w dowolnej formie.

Po drugie, nieuzasadniony jest także zarzut zobowiązanej dotyczący przedawnienia obowiązku uiszczania opłat abonamentowych za okres objęty postępowaniem egzekucyjnym.

Pogląd skarżącej co do cywilistycznego charakteru opłaty abonamentowej i zastosowania dla niej 3 - letniego terminu przedawnienia jest nieprawidłowy. Podzielić bowiem należy jednolite stanowisko sądów administracyjnych, zgodnie z którym opłata abonamentowa stanowi opłatę, o której mowa w art. 2 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (obecnie t.j. Dz.U. z 2018, poz. 800, dalej: O.p.). Oznacza to, iż do opłaty abonamentowej za używanie odbiorników radiowo - telewizyjnych zastosowanie znajduje art. 70 § 1 O.p. stanowiący, że opłata ta przedawnia się po upływie pięciu lat, licząc od końca roku, w którym upłynął termin jej płatności (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 23 czerwca 2016 r. sygn. akt I SA/Po 485/16, Lex nr 2087328; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 9 czerwca 2016 r., sygn. akt III SA/Wr 1177/15, Lex nr 2103213; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 14 kwietnia 2015 r. sygn. akt I SA/Gl 1394/14, Lex nr 1676030).

Tak więc w niniejszej sprawie najdalej wymagalne należności z tytułu zaległego abonamentu RTV za poszczególne miesiące 2011 r. uległyby przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2016 r.

Niemniej zauważyć należy, że wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy jeszcze przed upływem terminu przedawnienia należności (w dniu [...] r.). Ponadto zgodnie z art. 70 § 4 O.p. bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. W dniu [...] r. sporządzone zostało zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia skarżącej za pracę (co stanowi środek egzekucyjny), o czym została ona zawiadomiona. W niniejszej sprawie doszło zatem do przerwy biegu terminu przedawnienia. Egzekwowane od skarżącej świadczenia nie uległy zatem przedawnieniu.

Reasumując tę część rozważań zaznaczyć zatem należy, że wydane w niniejszej sprawie postanowienia wierzyciela są prawidłowe.

4.7. Sąd stwierdził natomiast, że pewne zastrzeżenia dotyczą kwestii zachowania terminów załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym przez wierzyciela, który rozpoznał zażalenie zobowiązanej na postanowienie z dnia [...]r. (wniesione w marcu 2017 r.) dopiero postanowieniem z dnia [...] r., co stanowi naruszenie zasady szybkości postępowania, wyrażonej w art. 12 k.p.a. W ocenie Sądu, powyższe uchybienie nie ma jednak wpływu na wynik sprawy.

4.8. Końcowo zauważyć należy, że organy administracji publicznej w niniejszej sprawie działały na podstawie przepisów prawa, dokonały prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i właściwego zastosowania przepisów prawa. Organy te w sposób prawidłowy oraz wyczerpujący uzasadniły podjęte rozstrzygnięcia.

4.9. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.