Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 370/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-07-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 75 par. 1, art. 77 par. 1, art. 78 par. 1, art. 84.
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 140aa ust. 4 pkt 1 i 2, art. 140ab ust. 1 pkt 2.
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz Sędzia del. WSA Małgorzata Grzelak Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "E.-T. K. K. B. M." Spółki jawnej w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 2 października 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 1173/14 w sprawie ze skargi "E.-T. K. K. B. M." Spółki jawnej w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1.oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od "E.-T. K. K. B. M." Spółki jawnej w W. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 2 października 2014 r. oddalił skargę "E.-T. K. K. B. M." Sp. j. w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2014 r. w przedmiocie kary pieniężnej.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym:

w wyniku przeprowadzonej w dniu 9 sierpnia 2013 r. w miejscowości B. na drodze krajowej nr [...], kontroli pojazdu członowego składającego się z ciągnika wraz z naczepą, którym w imieniu strony skarżącej wykonywany był przejazd drogowy z ładunkiem materiałów budowlanych - płytek ceramicznych (ładunek podzielny), ustalono, że pojazd ten przekroczył dopuszczalny nacisk na pojedynczej osi napędowej pojazdu oraz dopuszczalną wysokość pojazdu. Przeprowadzone przenośnymi wagami statycznymi, elektronicznymi typu SAW 10C/II, nr fabr. [...] i nr fabr. [...] (posiadających legalizację do dnia 31 marca 2015 r.) oraz przymiarem wstęgowym o nr [...] i przymiarem teleskopowym z taśmą mierniczą nr [...], pomiary wykazały: nacisk 10,6 t na pojedynczej osi napędowej pojazdu, co stanowiło przekroczenie o 1 t oraz wysokość pojazdu członowego 4,1 m, co stanowiło przekroczenie o 0,1 m. Kontrolujący stwierdzili ponadto, brak po stronie podmiotu wykonującego przejazd zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym – zezwolenia w kategorii III.

W toku postępowania wyjaśniającego organ ustalił ponadto przekroczenie nacisk na pojedynczą oś napędową, który przekraczał 10 t - wynosił 10,6 t. Okoliczność ta stała się podstawą do stwierdzenia, że skarżący powinien posiadać zezwolenie kategorii IV.

Ustalenia te stały się podstawą decyzji Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2013 r., którą nałożono na skarżącą spółkę karę pieniężną w wysokości 5000 złotych za naruszenie zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym, dla którego wymagane jest zezwolenie kat. III-IV ładunków innych niż ładunek niepodzielny.

Objętą skargą decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r., Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, że wysokość pojazdu nie mogła przekraczać 4 m, stwierdzona podczas kontroli wysokość pojazdu wynosiła natomiast 4,10 m, a więc pojazd w tym zakresie był nienormatywny oraz nastąpiło przekroczenie dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej o wartość 0,6 t w stosunku do dopuszczalnych 10 t. Organ wskazał, co wynikało z zapisu w uwagach osoby kontrolującej, że kierowca usunął przekroczenia nacisku osi oraz wysokości pojazdu doprowadzając pojazd do normatywności dla kategorii drogi, po której wykonywał przejazd, w następstwie czego, uzyskał pozwolenie na kontynuowanie dalszego przejazdu.

Sąd I instancji oddalając skargę na tą decyzję, wskazując na ustalenia kontroli z których wynikało, że pojazd skarżącej spółki przekraczała parametry w zakresie dopuszczalnego nacisku osi pojazdu na drogę i że przekraczał dopuszczalną wysokość, stwierdził, że sporną była kwestia odpowiedzialności strony za stwierdzone naruszenia. Sąd wskazała w tym zakresie na stanowisko spółki, iż w jej ocenie, w sprawie powinna znaleźć zastosowanie instytucja odstąpienia od odpowiedzialności administracyjnej, określona w art. 140aa ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137, dalej: p.r.d.), gdyż dochowała ona należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, zaś przekroczenie dopuszczalnej wysokości zespołu pojazdów było wynikiem awarii zaworu pneumatycznego poziomującego, który ustala wysokość zestawu jezdnego, na który nie miała wpływu.

Przywołując treść art. 140aa ust. 4 p.r.d., Sąd I instancji, za trafne uznał stanowisko organów, że podnoszone przez skarżącą okoliczności nie usprawiedliwiały powstania naruszeń, a tym bardziej nie świadczyły o dochowaniu należytej staranności w realizacji przez podmiot wykonujący przejazd czynności związanych z przewozem, jak również nie uprawdopodobniały, że przewoźnik nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Sąd wskazał na okoliczność doprowadzenia, po przeprowadzonej kontroli, przez kierowcę, pojazdu do normatywności skutkującej kontynuowaniem przejazdu. Świadczyło to w ocenie Sądu, że wykonywanie przejazdu pojazdem niesprawnym technicznie było decyzją strony skarżącej jako wykonującej przejazd, co potwierdza brak należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz wpływ na powstanie naruszenia.

Sąd nie podzielił stanowiska spółki, że organ, po dokonanej przez kierowcę naprawie zespołów pojazdu i dopuszczeniu ich do ruchu, powinien dokonać ponownego badania celem zweryfikowania i wykluczenia zależności między usterką a zaistniałym naruszeniem. Dopuszczenie pojazdu do ruchy po usunięciu usterki oznaczało, że spełniała on wszystkie dopuszczalne normy. Sytuacja przeciwna powodowałaby konieczność wykluczenia pojazdu z ruchu drogowego i odprowadzenie go na parking. Ewentualna okoliczność ponownego przeprowadzenia kontroli nie ma, zdaniem Sądu, wpływu na zaskarżoną decyzję, gdy bezspornym było, że w chwili przeprowadzenia badania (ważenia pojazdu) przekraczał on normy związane zarówno z naciskiem na pojedynczej osi napędowej pojazdu, jak i z wysokością pojazdu członowego, a co za tym idzie przed przeprowadzoną kontrolą poruszał się drogą krajową jako pojazd nienormatywny.

Za zasadne Sąd I instancji uznał również stanowisko organów, że w sprawie nie miał zastosowania art. 140aa ust.4 pkt p.r.d., z uwagi na rodzaj przewożonego ładunku - płytki ceramiczne, który nie był ładunkiem sypkim, ani drewnem.

Zdaniem Sądu nie można było przyjąć, że skarżąca uczyniła wszystko, czego można od było wymagać przy organizacji przewozu, aby uniknąć naruszenia prawa. Awaria pojazdu, którą wykryto w trakcie kontroli, usunięta od razu po stwierdzeniu nieprawidłowości, wskazywała na bezpośredni związek pomiędzy awarią a zachowaniem kierowcy, który zobowiązany był przed wyruszeniem w drogę sprawdzić sprawność pojazdu.

W takim stanie sprawy organy zasadnie, w ocenie Sądu, nałożyły na skarżąca spółkę karę, stosownie do art. 104aa ust. 1 p.r.d.

Sąd nie stwierdził również aby w sprawie doszło do naruszenia art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 oraz art. 84 § 1 k.p.a.

W podstawie prawnej Sąd I instancji podała art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.).

Skargą kasacyjną "E.-T. K. K. B. M." Sp. j. w W. zaskarżyła w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie:

1. przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 oraz art. 80 k.p.a. przejawiające się w niewłaściwym przyjęciu przez Sąd I instancji, że organy administracyjne obu instancji zasadnie odmówiły przeprowadzenia dowodu skarżącego z opinii biegłego na okoliczność wpływu awarii systemu pneumatycznego poziomującego na rozkład masy przewożonego towaru oraz czy przyczyną faktu przekroczenia dopuszczalnych norm było zawinione postępowanie, przez co w sposób niekompletny i niewystarczający ustaliły istotne dla sprawy okoliczności faktyczne i nie doszło do zebrania całego materiału dowodowego;

2. prawa materialnego, art. 140aa ust. 4 p.r.d. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy już z dokumentów sporządzonych w trakcie kontroli – protokołu kontroli i pozwolenia na kontunuowanie jazdy wynika, że strona nie miała wpływu na powstanie naruszenia, gdyż prosta naprawa systemu pneumatycznego poziomującego rozkład masy towaru dokonana przez pracownika spółki spowodowała że zaledwie w ciągu 25 minut od sporządzenia protokołu kontroli pojazd nr rej. [...] stał się normatywny i został dopuszczony do ruchu, co świadczy o tym, że nie można przypisać skarżącej niewłaściwego rozmieszczenia towaru, czy przewozu pojazdem zbyt wysokim.

Podnosząc te zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i uchylenie obu decyzji administracyjnych, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to związanie NSA zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej, które mogą dotyczyć wyłącznie ocenianego wyroku Sądu I instancji, a nie postępowania administracyjnego i wydanych w nim rozstrzygnięć.

Natomiast stosownie do treści art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom określonym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.

Przepis art. 174 p.p.s.a stanowi z kolei, iż skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: a) naruszenia prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) lub b) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W świetle cytowanych przepisów do autora skargi kasacyjnej należy wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów procesowych, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja - w stosunku do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji – w odniesieniu do przepisów postępowania. A zatem Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować.

Gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, to w pierwszej kolejności należy rozpoznać ten drugi z zarzutów, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego (por. wyrok NSA z 9 marca 2005 t., FSK 618/04, ONSAiWSA 2005, nr 6, poz. 120; zob. szerzej J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 419).

Skarga kasacyjna w analizowanej sprawie oparta została na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a., tj. zarówno na zarzutach naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, które to naruszenia, w ocenie autora skargi kasacyjnej mogły mieć wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie rozważenia wymagają zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 oraz art. 80 k.p.a. przejawiające się w niewłaściwym przyjęciu przez Sąd I instancji, że organy administracyjne obu instancji zasadnie odmówiły przeprowadzenia dowodu skarżącego z opinii biegłego na okoliczność wpływu awarii systemu pneumatycznego poziomującego na rozkład masy przewożonego towaru oraz czy przyczyną faktu przekroczenia dopuszczalnych norm było zawinione postępowanie, przez co w sposób niekompletny i niewystarczający ustaliły istotne dla sprawy okoliczności faktyczne i nie doszło do zebrania całego materiału dowodowego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty te są niezasadne. Na wstępie podkreślić należy, iż Sąd I instancji określi w uzasadnieniu swojego wyroku wzorzec prawny kontroli zaskarżonej decyzji wskazując prawidłowo jakie przepisy prawa materialnego i procesowego mające zastosowanie w tej sprawie. Zasadnie Sąd I instancji odpowiadając na zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego zamieszczone w skardze, które co do ich treści są powtórzone w skardze kasacyjnej, uznał, że organy w analizowanej sprawie nie naruszyły art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 oraz art. 84 k.p.a. Sąd I instancji doszedł do przekonania, że organy w toku postępowania zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej, tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., oparły swoje rozstrzygnięcia na materiale dowodowym prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny. Rację ma także Sąd I instancji podkreślając, iż wbrew ocenie skarżącej w niniejszej sprawie nie zachodziła potrzeba dopuszczenia dowodu z opinii biegłego (art. 84 § 1 k.p.a.), "bowiem stan faktyczny sprawy był jasny i nie było potrzeby sięgania do wiadomości specjalnych (vide: orzeczenie SN z 8 lipca 1980 r., I CR 75/80; OSNC 2-3/81/36. Ewentualny wpływ awarii na stwierdzone uchybienia nie miałby zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem jedynym decydującym czynnikiem nałożenia kary jest fakt stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnego nacisku na oś pojazdu, czy też stwierdzenie przekroczenia dopuszczalnej wysokości pojazdu członowego, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie." (s. 12 uzasadnienia zaskarżonego wyroku WSA).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie znajduje uzasadnienia także zrzut naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego w tej sprawie art. 140aa ust. 4 p.r.d. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy, jak podnosi skarżąca kasacyjnie, już z dokumentów sporządzonych w trakcie kontroli – protokołu kontroli i pozwolenia na kontynuowanie jazdy wynika, że strona nie miała wpływu na powstanie naruszenia, gdyż prosta naprawa systemu pneumatycznego poziomującego rozkład masy towaru dokonana przez pracownika spółki spowodowała że zaledwie w ciągu 25 minut od sporządzenia protokołu kontroli pojazd nr rej. [...] stał się normatywny i został dopuszczony do ruchu, co świadczy o tym, że nie można przypisać skarżącej niewłaściwego rozmieszczenia towaru, czy przewozu pojazdem zbyt wysokim. Przypomnieć należy, iż art. 140aa ust. 4 u.r.d. stanowi, że: "Nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot, o którym mowa w ust. 3 pkt 1:

a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem,

b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia, lub

2) rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna."

Rację ma Sąd I instancji, iż organy w niniejszej sprawie niewadliwie uznały, że podnoszone przez skarżącą okoliczności nie usprawiedliwiają powstania wykazanych w momencie kontroli naruszeń, a tym bardziej nie świadczą o dochowaniu należytej staranności podmiotu wykonującego przejazd w zakresie wszelkich czynności związanych z tym przewozem. Nie stanowią one także uprawdopodobnienia, iż przewoźnik nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Nie można odmówić zasadności ocenie dokonanej przez Sąd I instancji, który w tym zakresie podzielił stanowisko organów, że to, iż kierowca po wykazaniu w toku kontroli przez organ inspekcji drogowej przekroczenia parametrów jazdy, doprowadził pojazd do normatywności, co w konsekwencji powodowało możliwość kontynuowania przejazdu, świadczy o tym, że wykonywanie przejazdu pojazdem niesprawnym technicznie było decyzją podmiotu wykonującego przejazd, co w konsekwencji świadczy o braku należytej staranności w realizacji czynności związanych z tym przejazdem oraz o wypływie na powstanie naruszenia. Słusznie organy znały, iż między zachowaniem strony skarżącej, a stwierdzonymi w toku kontroli naruszeniami istnieje normalny i bezpośredni związek przyczynowy. Rację ma także Sąd I instancji uznając za prawidłowe stanowisko organów, że w niniejszej sprawie nie miał zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d., ponieważ przewożony ładunek, tj. płytki ceramiczne, nie są ładunkiem sypkim, ani drewnem.

Zatem Sąd I instancji zasadnie ocenił, iż w niniejszej sprawie strona skarżąca nie dowiodła, że wystąpiły przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 140aa ust. 4 pkt 1 i 2 p.r.d., a zaakcentować należy, że ciężar dowodu w tej kwestii spoczywa na przedsiębiorcy, który wywodzi z tych przepisów skutki prawne, to organy administracji zobowiązane były ze względu na unormowania zawarte w art. 140aa ust. 1 nałożyć na skarżącą w drodze decyzji administracyjnej karę pieniężną w wysokości 5.000 zł, tzn. w wysokości wynikającej z art. 140ab ust. 1 pkt. 2 p.r.d. za brak zezwolenia kategorii III-IV.

Z tych wszystkich przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej i orzekł jak w sentencji wyroku na mocy art. 184 p.p.s.a. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 204 pkt 1 p.p.s.a.