Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 812/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 73
journal: Dz.U. 2014 poz 40
law: Ustawa z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń (spr.) Sędziowie: WSA Beata Łomnicka WSA Iwona Niżnik - Dobosz Protokolant: starszy referent sądowy Anna Frasik - Mazurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2019 r. sprawy ze skargi Polskiego Związku Działkowców [...] na decyzję Wojewody z dnia [...] maja 2019 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody na rzecz strony skarżącej - Polskiego Związku Działkowców [...] kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Starosta Krakowski decyzją z dnia 14 grudnia 2012 r., znak [...] [...] nr [...] orzekł o ustaleniu lokalizacji inwestycji drogowej pn.: "Budowa przedłużenia ulic Krzyżowej i Zacisze - droga publiczna 601690K do DW 774 w Zabierzowie od km 0+000,00 do km 0+825,82 w zakresie drogi gminnej klasy D".

Decyzją tą przeznaczono na cele realizacji inwestycji drogowej m. in działkę ewidencyjną nr [...] o pow. 0,3947 ha, obr. Z. jedn. ewid. Z. . W dacie wydania decyzji Starosty Krakowskiego nr [...] z dnia 14 grudnia 2012 r. znak [...] jako właściciel działki ewidencyjnej nr [...] (z której została wydzielona działka nr [...] zajęta pod inwestycję drogową) w księdze wieczystej ujawniony był Skarb Państwa, a działka pozostawała w użytkowaniu wieczystym [...] Związku Działkowców w W..

Jednakże decyzją z dnia 9 czerwca 1999 r., znak [...] (k. 107 akt administracyjnych) Wojewoda Małopolski stwierdził nabycie przez Gminę Zabierzów z mocy prawa własności nieruchomości oznaczonej m. in. jako działka nr [...]. Postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz Gminy Zabierzów za prawo własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,3947 ha, obr. Z. jedn. ewid. Z. umorzono decyzją Starosty [...] z 19 sierpnia 2014 r. nr [...]

Następnie Starosta [...] czterokrotnie orzekał w przedmiocie odszkodowania z tytułu wygaśnięcia użytkowania wieczystego działki nr [...] od Gminy Zabierzów (decyzjami z 1 lipca 2014 r. – wydanej na rzecz [...] Związku Działkowców z siedzibą w W., oraz 15 grudnia 2015 r., 22 listopada 2016 r. i 9 lutego 2017 r. – wydanymi na rzecz Stowarzyszenie B w Z. ), a Wojewoda uchylał te decyzje w postępowaniu odwoławczym, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia (odpowiednio decyzjami z dnia 8 grudnia 2014 r., 23 czerwca 2016 r. oraz dwiema decyzjami z daty 25 sierpnia 2017 r.).

Starosta [...] decyzją z dnia 28 września 2018 r., znak [...] orzekł o odmowie ustalenia odszkodowania na rzecz: [...] Związku Działkowców z siedzibą w W. z tytułu wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,3947 ha, obr. Z. jedn. ewid. Z. , przejętej z mocy prawa na własność Gminy Zabierzów, zgodnie z decyzją nr [...] Starosty [...] z dnia 14 grudnia 2012 r., znak: [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej dla przedsięwzięcia pn.: "Budowa przedłużenia ulic Krzyżowej i Zacisze – droga publiczna 601690K do DW 774 w Z. od km 0+000,00 do km 0+825,82 w zakresie drogi gminnej klasy D". Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 12 ust. 4a, 4f i 5, art. 18 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1474 – "specustawa drogowa") oraz art. 129 ust. 5, art. 130 ust. 2, art. 132 ust. 1a, 2 i 5, art. 133 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 poz. 121 t.j), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm.).

Przyczyną takiego rozstrzygnięcia było ustalenie przez organ I instancji, że podmiotem uprawnionym do uzyskania odszkodowania jest Stowarzyszenie B z siedzibą w Z. , jako następca prawny [...] Związku Działkowców, a nie [...] Związek Działkowców. Stowarzyszenie B z siedzibą w Z. przyznano odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość decyzją z 15 października 2018 r.

Od decyzji Starosty [...] z dnia 28 września 2018 r. odwołanie wniósł Stowarzyszenie A, a po jego rozpatrzeniu Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 29 maja 2019 r., znak [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję i umorzył w całości postępowanie I instancji.

W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 18 ust. 1 specustawy drogowej wysokość odszkodowania za nieruchomości lub ich części, które z mocy prawa na podstawie tejże ustawy stały się własnością Skarbu Państwa bądź odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego, ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania.

Stosownie do znajdującego się w aktach pisma Stowarzyszenie B w Z. z dnia 30 października 2014r. podstawą ustalenia odszkodowania na rzecz Stowarzyszenie B w Z. jest okoliczność, iż Stowarzyszenie B " zostały wyodrębnione ze struktur [...] Związku Działkowców w W. i zarejestrowane w K. Rejestrze Sądowym jako Stowarzyszenie B w Z. . Zgodnie z art. 73 ust. 3 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych, który przewiduje sukcesję uniwersalną w odniesieniu do Rodzinnych Ogrodów Działkowych, należało ustalić odszkodowanie z tytułu wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,3947 ha, obr. Z. jedn. ewid. Z. na rzecz tego Stowarzyszenia.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu Starosta [...] pozyskał opinię prawną sporządzoną w dniu 9 listopada 2017r. przez Kancelarię prawną [...] zlecenie Wydziału Gospodarki Nieruchomościami Starostwa Powiatowego w Krakowie, z której wynika, iż na dzień ostateczności decyzji ZRID (18 stycznia 2013 r.) właścicielem działki nr [...] był Skarb Państwa, użytkownikiem wieczystym [...] Związek Działkowców w W.. W związku z wejściem w życie ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2014 poz. 40), co nastąpiło w dniu 19 stycznia 2014 r. na podstawie art. 65 ustawy [...] Związek Działkowców w W. staje się Stowarzyszeniem Ogrodowym w rozumieniu niniejszej ustawy i zachowuje osobowość prawną (...) Równocześnie, w art. 70 ustawy przewidziano, że zebranie działkowców podejmuje uchwałę o:

1/ pozostawieniu rodzinnego ogrodu działkowego, jako jednostki organizacyjnej stowarzyszenia ogrodowego, o którym mowa w art. 65 ust. 1 pkt 1, i powierzeniu mu prowadzenia tego ogrodu albo

2/ wyodrębnieniu rodzinnego ogrodu działkowego ze stowarzyszenia ogrodowego, o którym mowa w art. 65 ust. 1 pkt 1 i powołaniu nowego stowarzyszenia ogrodowego, które przejmie prowadzenie tego ogrodu (uchwała o wyodrębnieniu ROD).

Jak wynika z załączonych dokumentów, w tym przypadku wybrano drugie rozwiązanie i utworzono Stowarzyszenie B w Z. , wpisane do KRS.

Do oceny stanu prawnego niniejszej sprawy kluczowe znaczenie ma przepis art. 73 ust. 3 ustawy, który stanowi: "Z dniem nabycia osobowości prawnej przez Stowarzyszenie Ogrodowe, o którym mowa w ust. 1, staje się ono następcą prawnym Stowarzyszenia Ogrodowego, o którym mowa w art. 65 ust. 1 pkt 1, w zakresie praw i obowiązków terenowej jednostki organizacyjnej, której dotyczyła uchwała o wyodrębnieniu ROD. Następstwo prawne obejmuje w szczególności prawa do nieruchomości zajmowanych przez rodzinny ogród działkowy, własność infrastruktury ogrodowej oraz środki na rachunkach bankowych prowadzonych dla terenowej jednostki organizacyjnej". Powyższy przepis jednoznacznie przesądza, że stowarzyszenie Ogrodowe jest następcą prawnym jednostki organizacyjnej PZD, z której powstało, na zasadzie sukcesji uniwersalnej. Jak wskazują komentatorzy - z chwilą wpisu do rejestru nowo wyodrębnione Stowarzyszenie Ogrodowe staje się następcą prawnym [...] Związku Działkowców w zakresie wszelkich praw i obowiązków dotyczących rodzinnego ogrodu Działkowego, którego działkowcy podjęli uchwałę o wyodrębnieniu. Następstwo następuje z mocy prawa i nie jest potrzebne podejmowanie żadnych dodatkowych czynności prawnych (Jakowlew Aleksander, Kuc Oktawian, Ustawa o rodzinnych ogrodach działkowych, komentarz, Lexis Nexis 2014). Powyższe następstwo prawne potwierdza też wpis Stowarzyszenia do księgi wieczystej obejmującej pierwotnie działkę nr [...], w miejsce PZP. Zdaniem sporządzającego opinię prawną a następnie podzielającego te poglądy organu - to Stowarzyszenie B w Z. , a nie [...] Związek Działkowców jest uprawnione do otrzymania odszkodowania.

Biorąc powyższe pod uwagę oraz fakt, iż aktualny status prawny Stowarzyszenie B wyodrębnionych ze struktur [...] Związku Działkowców w W. określa Krajowy Rejestr Sądowy z dnia 10 sierpnia 2015 r. [...], i że zostało ono ujawnione w księdze wieczystej [...] prowadzonej dla przedmiotowej działki w miejsce [...] Związku Działkowców, a zatem zgodnie z art. 73 ust. 3 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych, który przewiduje sukcesję uniwersalną w odniesieniu do Rodzinnych Ogrodów Działkowych, Starosta Krakowski ustalił odszkodowanie (w odrębnej decyzji) z tytułu wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,3947 ha, obr. Z. jedn. ewid. Z. na rzecz tegoż Stowarzyszenia, jednocześnie niniejszą decyzją omawiając jego ustalenia na rzecz PZD.

Organ odwoławczy stwierdził, iż wbrew twierdzeniom odwołania, przeprowadzona przez organ I instancji (m.in. w oparciu o ww. opinię) ocena prawna nie budzi zastrzeżeń. Istota sukcesji uniwersalnej zawiera bowiem w sobie wejście przez następcę prawnego w ogół praw i obowiązków poprzednika prawnego, co w przedmiotowej sprawie nastąpiło z uwagi na prawne wyodrębnienie Stowarzyszenie B " i wyłączenie go z dotychczasowych struktur [...] Związku Działkowców. Podkreślono, że organ orzekający przy ocenie zebranego materiału dowodowego winien z urzędu brać pod uwagę aktualny w dacie orzekania status podmiotu uprawnionego do odszkodowania z tytułu wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. W sytuacji gdy doszło do sukcesji generalnej (w rozumieniu art. 73 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych) odszkodowanie winno przypaść następcy (sukcesorowi), a nie poprzednikowi prawnemu. Jak wywodzi organ następstwo prawne zostało w wykazane w sposób wystarczająco miarodajny, czego dowodzą zarówno dane obecne z Krajowym Rejestrze Sądowym [...] jak i dokonany w tym zakresie wpis w dziale II księgi wieczystej [...], prowadzonej dla nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,3947 ha, obr. Z. jedn. ewid. Z. - tj. Stowarzyszenie B w Z. w miejsce [...] Związku Działkowców. Zważywszy na powyższe oraz w kontekście domniemania prawdziwości wpisów (zasada domniemania zgodności stanu ksiąg ze stanem rzeczywistym) statuowanej w art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece z dnia 6 lipca 1982 r., który stanowi w pkt 1. Domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. W pkt 2 Domniemywa się, że prawo wykreślone nie istnieje, należy podzielić stanowisko Starosty [...], iż uprawnionym do otrzymania odszkodowania z tytułu wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej, jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. 0,3947 ha, obr. Z. jedn. ewid. Z. jest Stowarzyszenie B w Z. w miejsce [...] Związku Działkowców.

Organ wskazał, iż Stowarzyszenie B w Z. jest następcą prawnym [...] Związku Działkowców na zasadzie sukcesji generalnej, która w istocie wykazuje analogię do sukcesji wynikającej z prawa spadkowego. W obu zatem wypadkach następca prawny reprezentując prawa swojego poprzednika wyłącza go od realizacji tychże praw. Konsekwentnie uznano, że z uwagi na przedmiotową sukcesję uprzedni użytkownik wieczysty działki nr [...] o pow. 0,3947 ha, obr. Z. jedn. ewid. Z. tj. [...] Związek Działkowców nie jest obecnie legitymowany do realizacji uprawnień związanych z otrzymaniem odszkodowania.

W efekcie podzielono stanowisko organu I instancji co do braku podstaw do ustalenia odszkodowania na rzecz odwołującego, jednocześnie jednak, mając na uwadze pogląd prawny zawarty w wyroku NSA z dnia 4 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1652/15 wskazujący na bezprzedmiotowość postępowania w takim przypadku, uchylono zaskarżone rozstrzygnięcie o odmowie ustalenia odszkodowania i orzec o umorzeniu przedmiotowego postępowania, prowadzonego w stosunku do [...] Związku Działkowców w W. stowarzyszenie ogrodowe w W. Okręg [...] w K..

Opisaną wyżej decyzję Wojewody zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Stowarzyszenie A. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

- art 12 ust. 4f i 5 oraz art 18 ust. 1, 1 g i 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, w związku z art. 4 pkt 17 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, poprzez bezpodstawne przyjęcie, że ustalenie odszkodowania powinno nastąpić na rzecz Stowarzyszenie B w Z. , a nie na rzecz [...] Związku Działkowców, który był użytkownikiem wieczystym według stanu prawnego nieruchomości w dniu wydania decyzji przez Starostę Krakowskiego nr [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji tj. w dniu 14 grudnia 2012 r.

- art. 73 ust. 3 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych poprzez przyjęcie, że Stowarzyszenie B z siedzibą w Z. wyodrębnione ze struktur PZD na podstawie uchwały o wyodrębnieniu ROD, podjętej w trybie art 69 ust. 1 i 70 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, jest następcą prawnym PZD w zakresie prawa do odszkodowania za grunt rodzinnego ogrodu działkowego przejęty na rzecz G. Z. w trybie specustawy drogowej należne PZD jeszcze przed wyodrębnieniem ROD "Kmita" ze struktur PZD,

- art 7, 77 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewystarczające zebranie materiału dowodowego i brak wszechstronnego rozpatrzenia sprawy, czego następstwem było nieuzasadnione przyjęcie, że Stowarzyszenie B w Z. nabyło prawo do żądania odszkodowania za wygaszenie prawa użytkowania gruntu oznaczonego jako działka nr [...] obręb Z., wygaszonego decyzją Starosty [...] z dnia 14 grudnia 2012 j. znak: [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej,

- art 104 i 107 k.p.a. poprzez brak wystarczającego uzasadnienia wydanej w sprawie decyzji.

Strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Wojewody z dnia 29 maja 2019 r. znak: [...] w całości i ustaleniu wypłaty odszkodowania na rzecz [...] Związku Działkowców stowarzyszenie ogrodowe w W..

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, na mocy której wygasło przysługujące [...] Związkowi Działkowców prawo użytkowania wieczystego działki nr [...] została wydana 14 grudnia 2012 r. A zatem, Starosta [...] powinien ustalić odszkodowanie za wygaszone prawo użytkowania wieczystego działki nr [...] obręb Z., jedn. ewid. Z. według stanu prawnego nieruchomości na dzień 14 grudnia 2012 r.

Stowarzyszenie B w Z. zostało zarejestrowane w K. Rejestrze Sądowym dopiero 17 października 2014 r. i z tą datą nabyło osobowość prawną.

Odszkodowanie takie organ powinien ustalić w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna, (art. 12 ust. 4b specustawy drogowej). Gdyby organ dokonał ustalenia odszkodowania za działkę nr [...] w terminie 30 dni od dnia ostateczności decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, odszkodowanie z tytułu wygaszenia prawa użytkowania wieczystego tej działki byłoby przekazane na rachunek okręgowego Funduszu [...] (ewentualnie obecnie Funduszu Obrony ROD w W.), a nie na rachunek bankowy prowadzony dla [...]" będącego jednostką organizacyjną PZD. W przypadku wyodrębnienia ROD środki gromadzone na rachunkach okręgowego Funduszu [...] jak i na rachunku Funduszu [...] nie przechodzą na nowe stowarzyszenie ogrodowe na podstawie art. 73 ust. 3 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych. W wyniku wyodrębnienia powstające stowarzyszenie ogrodowe nabywa wyłącznie prawo do środków na rachunkach bankowych prowadzonych dla terenowej jednostki organizacyjnej, czyli w tym przypadku dla [...]".

Z przepisu art. 73 ust. 3 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych jednoznacznie wynika, że powstające w wyniku wyodrębnienia stowarzyszenie ogrodowe staje się następcą prawnym [...] Związku Działkowców wyłącznie w zakresie praw i obowiązków terenowej jednostki organizacyjnej, której dotyczyła uchwała o wyodrębnieniu [...]. A zatem Stowarzyszenie B stało się następcą PZD tylko w zakresie praw i obowiązków przysługujących [...] który był jednostką organizacyjną [...] Związku Działkowców.

W dniu wyodrębnienia [...]" ze struktur [...] Związku Działkowców, tj. w dniu uzyskania osobowości prawnej przez Stowarzyszenie B w Z. (17 października 2014 r.) działka nr [...] obręb Z., była już własnością Gminy Zabierzów, a przysługujące PZD prawo użytkowania wieczystego wygasło z dniem ostateczności decyzji Starosty [...] z dnia 14 grudnia 2012 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (tj. 18 stycznia 2013 r.), a zatem prawo to nie mogło przejść na Stowarzyszenie B w Z. .

[...] Związek Działkowców nie może ponosić konsekwencji tego, że organy administracji publicznej nie ustaliły do dnia dzisiejszego odszkodowania za wygaszone prawo użytkowania działki nr [...] obręb Z..

Zdaniem [...] Związku Działkowców decyzja Starosty Krakowskiego narusza również art. 73 ust. 3 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych poprzez przyjęcie, że Stowarzyszenie B z siedzibą w Z. utworzone na podstawie uchwały o wyodrębnieniu [...]" ze struktur PZD, zgodnie z art 69 ust. 1 i art 70 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, jest następcą prawnym PZD w zakresie prawa do odszkodowania za grunt rodzinnego ogrodu działkowego przejęty na rzecz Gminy Zabierzów w trybie specustawy drogowej należne PZD jeszcze przed wyodrębnieniem ROD "Kmita" ze struktur PZD.

Zdaniem [...] Związku Działkowców, odszkodowanie za prawo do gruntu przejętego na cele realizacji inwestycji drogowej zasilające poprzednio rachunek okręgowego Funduszu [...] (a obecnie rachunek Funduszu [...]), nie stanowią praw i obowiązków, które przechodzą z mocy prawa na podstawie art 73 ust. 3 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych na nowe stowarzyszenie ogrodowe powoływane w związku z wyodrębnieniem rodzinnego ogrodu działkowego ze struktur PZD na podstawie art 69 ust. 1 i art 70 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych.

Wojewoda Małopolski, w ślad za argumentacją zawartą w decyzji Starosty Krakowskiego - dokonując ustaleń i gromadząc materiał dowodowy niezbędny do rozpoznania sprawy pominął w swoich rozważaniach regulacje wewnętrzne obowiązujące w [...] Związku Działkowców dotyczące przeznaczenia i rozliczenia środków finansowych pochodzących z likwidacji terenu rodzinnego ogrodu działkowego, które w tym przypadku mają znaczenie dla ustalenia zakresu praw i obowiązków, jakie nabywa stowarzyszenie ogrodowe tworzone w związku z wyodrębnieniem rodzinnego ogrodu działkowego ze struktur PZD, co miało istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Dlatego, zdaniem PZD, organ naruszył art 7, 77 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewystarczające zebranie materiału dowodowego i brak wszechstronnego rozpatrzenia sprawy, czego następstwem było nieuzasadnione przyjęcie, że Stowarzyszenie B w Z. nabyło prawo do żądania odszkodowania za wygaszenie prawa użytkowania gruntu oznaczonego, jako działka nr [...] obręb Z..

Ponadto, zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną w postępowaniu administracyjnym jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Orzecznictwo sądowoadministracyjne konsekwentnie akceptuje tezę, iż ustalenie interesu prawnego osoby uczestniczącej w postępowaniu administracyjnym następuje ostatecznie w wyniku konkretyzacji właściwego przepisu prawa materialnego. Zatem źródłem interesu prawnego określonego podmiotu do udziału w postępowaniu administracyjnym jest przepis prawa materialnego, kształtujący sytuację prawną tego podmiotu w zakresie stosunku prawnego regulowanego tym przepisem. To z prawa materialnego wypływa legitymacja prawna do bycia stroną tego postępowania. O istnieniu interesu prawnego decydują przepisy prawa materialnego przyznające strome konkretne, indywidualne i aktualne korzyści.

Zgodnie z art. 12 ust. 4f ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. odszkodowanie przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe.

W tym przypadku, prawo użytkowania wieczystego, zarówno w dniu wydania decyzji Starosty Krakowskiego z dnia 14 grudnia 2012 r. jak i w dniu ostateczności tej decyzji (18 stycznia 2013 r.) przysługiwało [...] Związkowi Działkowców i to [...] Związek Działkowców jest podmiotem uprawnionym do otrzymania odszkodowania za nieruchomość oznaczoną, jako działka [...] położoną w Z. , co potwierdza wpis w księdze wieczystej [...]

Działanie organu odwoławczego polegające na uznaniu za stronę postępowania Stowarzyszenie B w Z. , świadczy o nierozpoznaniu materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i jego dowolnej ocenie, co narusza przepisy art. 7, 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 12 ust. 4f ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. czego następstwem jest nieprawidłowe ustalenie stron postępowania (naruszenie art. 28 k.p.a.).

Ponadto, w decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 29 maja 2019 r. brak wystarczającego uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia. Takie działanie organu narusza przepis art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 29 maja 2019 r. znak: [...] podzielił stanowisko Starosty Krakowskiego wyrażone w decyzji z dnia 28 września 2018 r, i podtrzymał zawartą w niej argumentację oraz analizę stanu prawnego. Jednocześnie stwierdził o konieczności umorzenia postępowania, jako bezprzedmiotowego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie.

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Apelacja jest zasadna a zarzuty w niej podniesione zasługują na aprobatę.

Zgodnie z art. 73 ust 3 i 4 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2014 poz. 40) :

3. Z dniem nabycia osobowości prawnej przez stowarzyszenie ogrodowe, o którym mowa w ust. 1, staje się ono następcą prawnym stowarzyszenia ogrodowego, o którym mowa w art. 65 ust. 1 pkt 1, w zakresie praw i obowiązków terenowej jednostki organizacyjnej, której dotyczyła uchwała o wyodrębnieniu ROD. Następstwo prawne obejmuje w szczególności prawa do nieruchomości zajmowanych przez rodzinny ogród działkowy, własność infrastruktury ogrodowej oraz środki na rachunkach bankowych prowadzonych dla terenowej jednostki organizacyjnej.

4. Podstawę rachunkową wyodrębnienia rodzinnego ogrodu działkowego stanowi sprawozdanie finansowe tego rodzinnego ogrodu działkowego, sporządzone na dzień poprzedzający dzień, o którym mowa w ust. 3. Stowarzyszenie ogrodowe, o którym mowa w ust. 1, zobowiązane jest spłacić wszystkie należności wewnątrzorganizacyjne przysługujące stowarzyszeniu ogrodowemu, o którym mowa w art. 65 ust. 1 pkt 1, a powstałe przed dniem, o którym mowa w ust. 3.

Jak stanowi art. 12 ust 4 f ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1474 – "specustawa drogowa") - odszkodowanie za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe.

Sądowi rozpoznającemu niniejszą sprawę znane są poglądy doktryny i orzecznictwo sądowoadministracyjne odwołujące się do art. 73 ust. 3 u.r.o.d. przewidującego sukcesję uniwersalną (następstwo pod tytułem ogólnym) w odniesieniu do Rodzinnego Ogrodu Działkowego.

"Sukcesja uniwersalna jest jednym ze sposobów nabycia prawa podmiotowego, czy szerzej nabycia majątku (w znaczeniu szerokim), a więc ogółu aktywów i pasywów przysługujących określonemu podmiotowi. [...] O ile sukcesja singularna wiąże się z indywidualnie oznaczonym prawem lub prawami podmiotowymi, o tyle sukcesja uniwersalna prowadzi do nabycia całego lub części jakiegoś majątku i to na podstawie jednego zdarzenia prawnego. [...] W drodze sukcesji uniwersalnej następuje nie tylko nabycie praw podmiotowych objętych zakresem sukcesji, ale także związanych z tym obowiązków. Oznacza to, że nabywca wchodzi niejako w całą sytuację prawną swojego poprzednika" (S. Sołtysiński i in., Kodeks spółek handlowych. Łączenie, podział i przekształcanie spółek. Przepisy karne. Komentarz do artykułów 491-633, t. IV, Warszawa 2012, uw. 4-6 do art. 494). Tym samym, z chwilą wpisu do rejestru nowo wyodrębnione stowarzyszenie ogrodowe staje się następcą prawnym [...] Związku Działkowców w zakresie wszelkich praw i obowiązków dotyczących rodzinnego ogrodu działkowego, którego działkowcy podjęli uchwałę o wyodrębnieniu. Następstwo prawne następuje z mocy prawa i nie jest potrzebne podejmowanie żadnych dodatkowym czynności prawnych. Oczywiste jest, że wyliczenie zawarte w art. 73 ust. 3 ustawy ma charakter przykładowy, a nie wyłączny.

(wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 stycznia 2018 r, sygn. akt II SA/Kr 1542/17)

Nie negując tych poglądów, stwierdzić należy, że w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy roszczenia [...] Związku Działkowców Okręgu Małopolskiego z tytułu przysługującego prawa użytkowania wieczystego, które to prawo wygasło przed wyodrębnieniem z jego struktury Stowarzyszenie B z siedzibą w Z. nie wchodzą do zakresu praw i obowiązków, o których mowa w art. art. 73 ust. 3 u.r.o.d.

Decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, na mocy której wygasło przysługujące [...] Związkowi Działkowców prawo użytkowania wieczystego działki nr [...] została wydana 14 grudnia 2012 r. Starosta Krakowski powinien ustalić odszkodowanie za wygaszone prawo użytkowania wieczystego działki nr [...] obręb Z., jedn. ewid. Zabierzów według stanu prawnego nieruchomości na dzień 14 grudnia 2012 r.

Stowarzyszenie B w Z. zostało zarejestrowane w K. Rejestrze Sądowym dopiero 17 października 2014 r. i z tą datą nabyło osobowość prawną.

Organ ustala odszkodowanie w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna, (art. 12 ust. 4b specustawy drogowej).

Zasadny jest argument strony skarżącej, że [...] Związek Działkowców nie może ponosić konsekwencji tego, że organy administracji publicznej nie ustaliły do chwili obecnej odszkodowania za wygaszone prawo użytkowania działki nr [...] obręb Z., które przysługiwało Związkowi, jako użytkownikowi wieczystemu nieruchomości.

Zważyć następnie należy, że Stowarzyszenie B na dzień wyodrębnienia ze struktur [...] Związku Działkowców Okręgu [...] było tylko, co najwyżej faktycznym posiadaczem wywłaszczonej nieruchomości. Działka [...] była zajmowana przez [...]". Z tej działki wydzielono tę, która została wywłaszczona pod drogę (zgodne oświadczenia pełnomocników obecnych na rozprawie w dniu 28 listopada 2019 r w protokole rozprawy k - 96).

Uchwałą nr 2/2014 Walnego Zebrania [...]" w Z. z dnia 5 września 2014 r zdecydowano o wyodrębnieniu [...] ze stowarzyszenia ogrodowego, o którym mowa w art. 65 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r o rodzinnych ogrodach działkowych. Uchwałą nr [...] Założycieli Stowarzyszenie B w Z. z dnia 5 września 2014 r postanowiono o powołaniu stowarzyszenia o nazwie : Stowarzyszenie B w Z. , które stało się następcą prawnym Stowarzyszenia Ogrodowego o którym mowa w art. 65 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r o rodzinnych ogrodach działkowych, przejmując prowadzenie ogrodu. (uchwała nr [...] k – 509, uchwała nr [...] k - 508 akt adm.)

Stowarzyszenie B , " jako odrębny podmiot posiadający osobowość prawną nie był na dzień swojego powstania (17 października 2014 r - data zarejestrowania w Krajowym Rejestrze Sądowym) użytkownikiem wieczystym działki ewidencyjnej nr [...] o pow. 0,3947 ha, obr. Z. jedn. ewid. Zabierzów, więc nie mógł w tej dacie objąć roszczeń związanych z użytkowaniem wieczystym, które przysługiwało wcześniej odrębnemu podmiotowi prawnemu posiadającemu osobowość prawną, jakim jest [...] Związek Działkowców Okręg [...] istniejącemu nadal.

Uchwała o wyodrębnieniu dotyczyła ogrodu działkowego, którego w chwili jej podjęcia użytkownikiem wieczystym był [...] Związek Działkowców Okręg [...]. Samo wyodrębnienie daje prawo do konkretnych gruntów i infrastruktury ogrodowej a także wszelkich praw i obowiązków z nimi związanych. W skład wyodrębnionego ogrodu działkowego nie wchodziła już działka [...], bowiem użytkowanie wieczyste w stosunku do niej już wygasło wcześniej. Roszczenie o odszkodowanie będące przedmiotem rozpatrywanej sprawy dotyczy konkretnego majątku, który przysługiwał [...] Związkowi Działkowców Okręgowi [...] (działka nr [...] zajęta pod inwestycję drogową) a nie przysługiwał już w momencie wyodrębnienia Stowarzyszenie B w Z. . W okolicznościach rozpoznawanej sprawy roszczenie o odszkodowanie za grunt przejęty w trybie specustawy drogowej nie należy do praw i obowiązków, której dotyczyła uchwała o wyodrębnieniu ROD, a o której mowa w art. 73 ust 3 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r o rodzinnych ogrodach działkowych.

W konsekwencji odszkodowanie powinno zostać ustalone na rzecz [...] Związku Działkowców, który był użytkownikiem wieczystym wywłaszczonej nieruchomości według stanu prawnego nieruchomości w dniu wydania decyzji przez Starostę Krakowskiego nr [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji tj. w dniu 14 grudnia 2012 r.

Wbrew twierdzeniom zaskarżonej decyzji – nie jest prawdą, że Stowarzyszenie B zostało ujawnione w księdze wieczystej [...] prowadzonej dla przedmiotowej działki w miejsce [...] Związku Działkowców. Do tej księgi wieczystej była wpisana działka [...] (przed podziałem), ale po wyodrębnieniu działki nr [...] (za którą orzekane jest odszkodowanie) przeniesiono tę wyodrębniono działkę wraz z innym objętymi decyzją ZRID do księgi wieczystej nr [...] Stowarzyszenie "[...] jest wpisane do KW [...], lecz nie obejmuje ona tej działki. Skoro ustawa o rodzinnych ogrodach działkowych weszła w życie po wydaniu decyzji ZRID i po tej decyzji powstało Stowarzyszenie B, to nie było realnej możliwości żeby Stowarzyszenie wpisane zostało do księgi wieczystej obejmującej tę działkę. Wadliwa jest argumentacja Wojewody Małopolskiego, powołująca się na domniemanie prawdziwości wpisu.

W tej sytuacji, wbrew twierdzeniom zaskarżonej decyzji, nie jest bezprzedmiotowe postępowanie w kwestii ustalenia odszkodowania prowadzone w stosunku do [...] Związku Działkowców w W. stowarzyszenie ogrodowe Okręg [...] w K. a poprzedzająca decyzja organu I instancji o odmowie ustalenia odszkodowania również nie była prawidłowa.

Z tych względów orzeczono na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1a w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) a o kosztach postępowania na zasadzie art. 200 tej ustawy.