Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 294/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2013-09-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3 i 3 a
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Ewa Kwarcińska Sędzia NSA Elżbieta Rischka Protokolant Sekretarz sądowy Dorota Kotlarek po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 września 2013 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 grudnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części określonej w punkcie 2 decyzji; 2. określa, że zaskarżona decyzja w części określonej w punkcie 1 wyroku nie może być wykonana; 3. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku radcy prawnemu K. M. kwotę brutto 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 12 stycznia 2007 r., nr [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych, powołując się na art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 1, ust. 3 i ust. 3a oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 z późn. zm.) dalej jako "u.o.s.u.s.", po rozpatrzeniu wniosku E.S., umorzył należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 10/1999 r. do 09/2000 r. oraz od 11/2000 r. do 03/2002 r. w łącznej kwocie 5.023,32 zł i odmówił umorzenia należności z tytułu składek za ubezpieczonych: na ubezpieczenia społeczne za okres od 06/2000r. do 09/2000r., od 11/2000r. do 02/2001 r., od 05/2001r. do 08/2001r. w łącznej kwocie 8.045,93 zł; na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 02/2000r. do 09/2000r. oraz od 11/2000r. do 02/2001r. w łącznej kwocie 1.156,65 zł; Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 01/2000r. do 09/2000 r., od 11/2000r. do 02/2001r. oraz od 05/2001r. do 08/2001r. w łącznej kwocie 667,34 zł.

W uzasadnieniu Zakład Ubezpieczeń Społecznych przytoczył treść art. 28 ust. 3 u.o.s.u.s. i stwierdził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności. Zgodnie z art. 30 tej ustawy nie mogą być umarzane składki finansowane przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek. Należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, na podstawie art. 28 ust. 3a u.o.s.u.s. mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, więc, gdy ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną dłużnik nie jest w stanie opłacić należności z tytułu składek, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, m.in. w szczególności w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego. Przepis ten na podstawie art. 32 u.o.s.u.s. stosuje się do składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Następnie organ wyjaśniając faktyczną podstawę rozstrzygnięcia wskazał, że zobowiązana jest osobą chorą przewlekle, leczy się w poradni psychiatrycznej, neurologicznej i okulistycznej, konkludując cyt. "wobec powyższego orzeczono jak na wstępie".

Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po rozpatrzeniu wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia 21 grudnia 2012 r., utrzymał w mocy decyzję wydaną w pierwszej instancji w części dotyczącej umorzenia (art. 28 ust. 3a u.o.s.u.s.) należności z tytułu nieuregulowanych składek na ubezpieczenie własne płatnika będącego jednocześnie ubezpieczonym, tj. ubezpieczenie zdrowotne za okres od 10/1999r. do 09/2000r, od 11/2000r. do 03/2002r. w łącznej kwocie 5.023,32 zł (w tym z tytułu składek 2.386,12 zł, odsetek liczonych na dzień 18.09.2006r. 2.602,00 zł, kosztów upomnienia 35,20 zł) oraz uchylił decyzję organu pierwszej instancji "w części dotyczącej należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników" oraz odmówił umorzenia cyt.: "(art. 28 ust. od 1 do 4 ustawy systemowej) należności z tytułu nieuregulowania składek za zatrudnionych pracowników, część składek finansowaną ze środków płatnika oraz odsetek za zwłokę od całości zadłużenia tj.:

• ubezpieczenia społeczne - za okres od 06/2000r. do 09/2000r., od ll/2000r. do 02/20011-., od 05/2001r. do 08/2001r. w łącznej kwocie 6.188,22 zł, w tym z tytułu:

składek - 1.804,42 zł

odsetek liczonych na dzień 18.09.2006r.- 2.113,00 zł

koszty upomnienia - 96,80 zł

odsetek za zwłokę od składek finansowanych przez ubezpieczonych, na ubezpieczenia społeczne - za okres od 06/2000r. do 09/2000r., od ll/2000r. do 02/2001r., od 05/2001r. do 08/2001r. z tytułu odsetek za zwłokę liczonych na dzień 18.09.2006r. w kwocie 2.174,00 zł (od należności głównej, tj. składek w kwocie 1.857,71 zł)

• odsetek za zwłokę od składek finansowanych przez ubezpieczonych, na:

ubezpieczenie zdrowotne - za okres od 02/2000r. do 09/2000r., od ll/2000r. do 02/2001r. z tytułu odsetek za zwłokę liczonych na dzień 18.09.2006r. w kwocie 840,00 zł (od należności głównej, tj. składek w kwocie 676,65 zł)

• Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 01/2000r. do 09/2000r., od ll/2000r. do 02/2001r., od 05/2001r. do 08/2001r. w łącznej kwocie 667,34 zł, w tym z tytułu składek 309,34 zł, odsetek liczonych na dzień 18.09.2006r. 358,00 zł".

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że w decyzji z dnia 12 stycznia 2007r. błędnie wykazano w łącznej kwocie należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników składki finansowane zarówno przez ubezpieczonych i finansowane przez płatnika. Zgodnie z art. 30 u.o.s.u.s. nie mogą być umarzane składki finansowane przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek, ponieważ w stosunku do należności finansowanych przez pracowników wykluczone jest podjęcie jakiegokolwiek rozstrzygnięcia opartego na art. 28 i 29 ww. ustawy. W związku z powyższym postępowanie odnośnie występujących składek finansowanych przez ubezpieczonych podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe na podstawie art.105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W tym zakresie wydano odrębną decyzję nr 99/2012.

W uzasadnieniu Zakład Ubezpieczeń Społecznych opisał najpierw przebieg postępowania administracyjnego, następnie przeszedł do wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Wyjaśnił, że zastosowanie mają przepisy art. 28 u.o.s.u.s. Zgodnie z ust. 1 wymienionego przepisu należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Na podstawie ust. 2 powołanego przepisu należności te mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Natomiast, w myśl art. 28 ust. 3a cytowanej ustawy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności

Szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a omawianej regulacji prawnej, zostały określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. (Dz.U. Nr 141, poz. 1365), wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 28 ust. 3b u.o.s.u.s. Jedna z przesłanek umorzenia należności określona w § 3 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia zezwala na umorzenie w sytuacji, gdy zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Pozostałe okoliczności wynikające z rozporządzenia mają zastosowanie w przypadku wystąpienia klęsk żywiołowych lub przewlekłej choroby uniemożliwiającej zarobkowanie.

Biorąc pod uwagę wszystkie przesłanki całkowitej nieściągalności należności organ uznał, że nie mają one zastosowania w przedmiotowej sprawie, gdyż toczy się skuteczne postępowanie egzekucyjne ze świadczenia rentowego. Dotychczas nie została stwierdzona całkowita nieściągalność zadłużenia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego lub Komornika Sądowego. Z materiału dowodowego wynika, że obecnie wnioskodawczyni otrzymuje świadczenie rentowe, z którego są egzekwowane należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników. Ostatnia wyegzekwowana kwota wpłynęła dnia 29 października 2012r. i wynosiła 162,13 zł.

Z uwagi na rodzaj przedłożonych dowodów rozstrzygnięcia sprawy dokonano na podstawie § 3 ust. 1 pkt 1-4 rozporządzenia MGPiPS. W toku postępowania ustalono, że wnioskodawczyni jest osobą schorowaną, posiadającą orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu znacznym oraz świadczenie rentowe, które wynosi 749,81 zł brutto, netto 463,88 zł. Ze świadczenia rentowego w listopadzie 2012 r. zostanie potrącona kwota 187,45 zł na zadłużenie. Ostatnia wpłata wpłynęła na zadłużenie składkowe dnia 29 października 2012r. w kwocie 162,13 zł. Ponadto w miesiącu październiku 2012 wnioskodawczyni otrzymała zasiłek stały w kwocie 389,00 zł z MOPR. Z racji posiadanego orzeczenia o niepełnosprawności wnioskodawczyni otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153,00 zł miesięcznie. W załączonym oświadczeniu wnioskodawczyni podała, że posiada inne zobowiązania na kwotę ok. 5.450,00 zł, które spłaca w kwocie 300,00 zł miesięcznie. Stałe miesięczne wydatki z tytułu opłat wynoszą ok. 370, 00 zł miesięcznie tj. czynsz 250,00 zł, prąd ok. 70,00 zł, gaz ok. 50,00 zł, oraz koszty związane z leczeniem według złożonego oświadczenia wynoszą ok. 250,00 zł miesięcznie. Powyższe dane zostały potwierdzone przez pracownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie. Ponadto ustalono, że wnioskodawczyni nie posiada ruchomości ani nieruchomości.

Z uwagi na powyższe ustalenia Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że umorzenie należności w oparciu o art. 28 ust. 3a u.o.s.u.s. jest zasadne z uwagi na ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

Wyjaśniając natomiast przesłanki, jakie legły u podstaw rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu składek, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że "na dzień dzisiejszy toczy się skuteczne postępowanie egzekucyjne ze świadczenia rentowego - zbieg egzekucji, wpłaty wpływają od 2008r. i są rozliczane na należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników, co do których brak podstaw prawnych do umorzenia zadłużenia".

Na powyższą decyzję E.S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi strona podkreśliła swoją trudną sytuację majątkową i zdrowotną.

W piśmie procesowym z dnia 16 lipca 2013 r. pełnomocnik procesowy strony skarżącej, ustanowiony z urzędu w ramach przyznania stronie prawa pomocy, zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

– art. 8 kpa, art. 11 kpa w zw. z art. 107 §3 kpa polegające na wadliwym uzasadnieniu decyzji uznaniowej poprzez lakoniczne uzasadnienie odmowy umorzenia części należności wobec skarżącej, w tym zaniechanie wyjaśnienia, dlaczego bardzo trudna sytuacja materialna i osobista skarżącej uzasadniała umorzenie jedynie części należności względem organu rentowego - co uniemożliwia stwierdzenie, czy przy wydaniu decyzji organ nie dopuścił się dowolności;

– art. 7 kpa w zw. z art. 77 §1 kpa oraz art. 80 kpa polegające na zaniechaniu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, umożliwiających ustalenie występowania przesłanek określonych w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. 2003 r. Nr 141 poz. 1365) - dalej: Rozporządzenie, w szczególności poprzez zaniechanie szczegółowego ustalenia dochodów i wydatków skarżącej, relacji pomiędzy tymi wielkościami umożliwiającej ocenę, czy sytuacja materialna i życiowa skarżącej pozwala i w jakim zakresie na zapłatę należności, a także zaniechanie oceny wpływu dokonywanych potrąceń ze świadczenia rentowego skarżącej na możliwość zaspokajania przezeń potrzeb życiowych;

Zdaniem skarżącej powyższe uchybienia w konsekwencji doprowadziły do przekroczenia przez organ granic uznania administracyjnego w ramach art. 28 ust. 3a u.o.s.u.s. w zw. z §3 ust. 1 Rozporządzenia oraz niezasadnej odmowy przyznania skarżącej ulgi.

Ponadto strona zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 28 ust. 3a u.o.s.u.s poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż przepis ten nie dotyczy ubezpieczonych, którzy finansują składki na ubezpieczenie pracowników z własnych środków – co w konsekwencji doprowadziło do jego niewłaściwego zastosowania i odmowy przyznania skarżącej ulgi.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, dokonując oceny zaskarżonej decyzji stwierdził, że narusza ona przepisy postępowania w sposób powodujący konieczność wyeliminowania jej z porządku prawnego.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.

Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była lub winna być przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej w mocy decyzji organu pierwszej instancji, Sąd stwierdził, że zostały one podjęte z naruszeniem prawa procesowego w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd w pierwszym rzędzie badał, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami procedury administracyjnej i stwierdził, że narusza ona przede wszystkim art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. Podkreślić należy, że podejmowane przez organy administracji decyzje winny spełniać standardy wskazane w art. 107 § 1 k.p.a., w tym muszą zawierać powołanie podstawy prawnej oraz uzasadnienie faktyczne i prawne. Zgodnie z § 3 komentowanej regulacji, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Pamiętać także należy, że właściwe uzasadnienie prawne i faktyczne stanowi ważny element każdej decyzji administracyjnej, jest jej integralną częścią i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia stanowiącego dyspozytywną część decyzji. Motywy decyzji powinny więc odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Ponadto, obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. stanowi realizację w postępowaniu administracyjnym zasady przekonywania, określonej w art. 11 k.p.a. W końcu, prawidłowo sporządzone uzasadnienie daje również możliwość pełnej i merytorycznej weryfikacji decyzji w postępowaniu sądowym, w toku którego nie jest możliwe uzupełnienie przeprowadzonego postępowania administracyjnego o stosowną argumentację prawną, i wyręczanie w ten sposób organów administracji w dokonaniu oceny w kwestii spełnienia przesłanek ustawowych, uzasadniających wydanie konkretnej decyzji.

Przechodząc na grunt niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, że organy decyzyjne pierwszej i drugiej instancji wbrew powyższym wymogom - nie podjęły rozstrzygnięć zawierających wystarczające uzasadnienie prawne i faktyczne.

Zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 stycznia 2007 r. zawierają przede wszystkim istotne braki uzasadnienia prawnego. Jak już wskazano, z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. wynika, że zgodnie z zasadami prawidłowo prowadzonego postępowania administracyjnego decyzja powinna wskazywać podstawę prawną rozstrzygnięcia, ustalony przez organ administracyjny stan faktyczny, określać przesłanki zastosowania tej, a nie innej kwalifikacji prawnej i ustalać, jakie okoliczności stanu faktycznego odpowiadają którym z fragmentów normy prawnej zastosowanej w sprawie (wyrok NSA z dnia 18 maja 2000 r., V SA 2762/99, niepubl.). Przytoczenie przepisów prawa to również wskazanie ich treści i relacji do stanu faktycznego sprawy (wyrok NSA z dnia 8 listopada 2000 r., sygn. akt III SA 760/99, niepubl.). Sporządzenie prawidłowego uzasadnienia prawnego jest szczególnie istotne w przypadku decyzji o charakterze uznaniowym, takich jak decyzja będąca przedmiotem niniejszego postępowania, gdyż z uzasadnienia tego powinno nadto wynikać, dlaczego organ podjął decyzję w danym kształcie i czy nie przekroczył granic uznania, nadając mu tym samym cechy dowolności. Prawidłowe uzasadnienie prawne umożliwia dokonanie kontroli prawidłowości decyzji i tłumaczy stronie jej przesłanki.

Tymczasem obydwie decyzje ZUS w części dotyczącej odmowy umorzenia należności "z tytułu składek za zatrudnionych pracowników" nie wypełniają żadnego z wyżej wskazanych wymogów. Nie tylko nie wyjaśniono, ale także nawet nie wskazano podstawy prawnej podjętego w tym zakresie rozstrzygnięcia. Na sześciu stronach uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ wyjaśnił jedynie, dlaczego uznał za zasadne umorzyć należności wnioskodawczyni z tytułu nieuregulowanych składek na ubezpieczenie własne płatnika będącego jednocześnie ubezpieczonym. Wskazał, że skarżąca jest osobą schorowaną, posiadającą orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu znacznym, o niskich dochodach, w związku z czym, mimo braku przesłanek całkowitej nieściągalności, o których mowa w art.28 ust. 2 u.o.s.u.s., należności te należy umorzyć na podstawie art. 28 ust. 3a ww. ustawy. W odniesieniu natomiast do rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy umorzenia pozostałej części należności, w uzasadnieniu decyzji znajduje się jedno tylko zdanie, cyt. "na dzień dzisiejszy toczy się skutecznie postępowanie egzekucyjne ze świadczenia rentowego – zbieg egzekucji, wpłaty wpływają od 2008 r. i są rozliczane na należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników, co do których brak podstaw prawnych do umorzenia zadłużenia." Organ nie wyjaśnił w żaden sposób, dlaczego jego zdaniem brak jest podstaw prawnych do umorzenia ww. należności. Można się domyślać, że organ orzekł w oparciu o art. 28 ust. 3a u.o.s.u.s., ale nie jest rolą Sądu ani strony domyślanie się, jaki przepis organ administracyjny miał na myśli podejmując dane rozstrzygnięcie, tym bardziej, że ze względu na rodzaj należności objętych wnioskiem o umorzenie zastosowanie mogłyby mieć także przepisy art. 30 i art. 32 u.o.s.u.s. Przepis będący podstawą rozstrzygnięcia powinien zostać nie tylko wyraźnie wskazany, ale niezbędne jest też dokonanie jego wykładni i wskazanie sposobu jego zastosowania w okolicznościach faktycznych danej sprawy. Wyjaśnienie zatem podstawy prawnej rozstrzygnięcia ze szczegółowym i wyczerpującym przedstawieniem argumentacji na poparcie swego stanowiska jest niezbędne, a jego brak uniemożliwia dokonanie kontroli merytorycznej zaskarżonej decyzji. Nie są bowiem znane przesłanki, jakie legły u jej podstaw.

W zasadzie całkowity brak uzasadnienia prawnego zaskarżonej decyzji nie pozwala stronie na poznanie przesłanek rozstrzygnięcia, a Sądowi na dokonanie kontroli jego prawidłowości, czyniąc tym samym zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnionym. Także samo rozstrzygnięcie zostało sformułowane w sposób niejasny, niepoprawny stylistycznie, co utrudnia ustalenie jego przedmiotu. Niejasność ta, w połączeniu z niewyjaśnieniem podstawy prawnej rozstrzygnięcia, w sposób zasadniczy pozbawiła stronę możliwości poznania przesłanek rozstrzygnięcia oraz ich zasadności, prowadząc do naruszenia zasady przekonywania stron wyrażonej w art. 11 k.p.a. oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej, o której mowa w art. 8 k.p.a. i to w sposób, który miał istotny wpływ na wynik sprawy.

Brak wskazania i wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji skutkuje także wadliwością uzasadnienia decyzji w jego części faktycznej. O tym, jakie okoliczności faktyczne są istotne dla rozstrzygnięcia, decyduje przepis prawa materialnego. Skoro organ nie wskazał takiego przepisu, nie można ustalić, jakie okoliczności są w jego świetle istotne, a jakie nie. Organ naruszył zatem art. 7 k.p.a. nie wyjaśniając stanu faktycznego sprawy, a także art. 107 § 3 k.p.a. sporządzając uzasadnienie faktyczne w sposób nieodpowiadający wymogom wynikającym z powyższego przepisu.

Nie jest rzeczą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zastępowanie organów administracji publicznej w wykonywaniu ich kompetencji orzeczniczych, przy czym wskazane wyżej uchybienia proceduralne stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a., przy odstąpieniu od dalej idącej kontroli prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie przepisów prawa materialnego. Taka kontrola następuje dopiero po ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, w odniesieniu, do którego mają znaleźć zastosowanie normy prawa materialnego w niewadliwie przeprowadzonym postępowaniu, zaś w sprawie niniejszej z uprzednio wskazanych przyczyn jest ona niemożliwa i bezprzedmiotowa.

Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost ze wskazanych wyżej wywodów Sądu i sprowadzają się do wskazania przez organ administracyjny zastosowanych norm prawnych i przeprowadzenia ich analizy, a następnie do podjęcia rozstrzygnięcia zgodnie z wymogami art. 107 § 1 i 3 k.p.a.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) uchylił zaskarżoną decyzję.

Zgodnie z dyspozycją art. 152 P.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2002 r., Nr 163, poz. 1349), przyznając pełnomocnikowi strony skarżącej od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku kwotę 295,20 zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej z urzędu.