Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1667/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwia Zapalska(spr) Sędziowie NSA Jerzy Małecki as.sąd. WSA Maciej Jaśniewicz Protokolant st.sekr. sąd. Joanna Świdłowska po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2006 r. sprawy ze skargi Z.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku rolnego za 2004 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r. o nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego Z.K. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. wstrzymuje wykonanie zaskarżonych decyzji do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/M.Jaśniewicz /-/S.Zapalska /-/J.Małecki


UZASADNIENIE

Podatnik Z.K. jest właścicielem nieruchomości działki nr [...] arkusz [...] obręb P. przy ul. [...] w P. do [...] 2003 r. był podatnikiem podatku od nieruchomości.

Decyzją z dnia [...] 2004 r. Prezydent m. P. ustalił Z.K. łączne zobowiązanie pieniężne za 2004 r. w kwocie [...] zł i wyjaśnił, że nieruchomość przy ul. [...] stanowią grunty sklasyfikowane jako użytki rolne klasa R III b/S o powierzchni [...] m2.

Powołując przepisy ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tj. Dz.U. Nr 9, poz. 84 z 2002 r. ze zm.), ustawę z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (tj. Dz.U. Nr 94, poz. 431 z 1993 r. ze zmianami, ustawę z 30 października 2002 r. o podatku leśnym (Dz.U. Nr 200, poz. 1682 z 2002 r. ze zm.) i § 1 uchwały Rady Miasta P. Nr XXXV/284/IV/2003 w sprawie określenia stawek podatku od nieruchomości na 2004 r. podkreślił, że łączne zobowiązanie pieniężne zostało ustalone z zastosowaniem stawki 172,85 zł, przy czym łączna kwota podatku jest iloczynem stawki i wielkości podstawy opodatkowania.

W odwołaniu od tej decyzji podatnik zakwestionował ustalenia dokonane przez organ odnośnie zamiany na podatek rolny i twierdzi, że działka której jest właścicielem otoczona jest "niską zabudową mieszkaniową". Uważa, że zamiana kwalifikacji gruntu z "pozostałe grunty" na "podatek rolny" nie znajduje oparcia w dokumentacji tym bardziej, że w toku innych postępowań przedłożone na tą okoliczność dokumenty zostały zagubione.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] 2004 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji i w uzasadnieniu wyraziło pogląd, że zgodnie z art. 1 ustawy z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym w brzmieniu nadanym ustawą znowelizowaną z dnia 10 października 2002 r. (Dz.U. Nr 200 poz. 1680) opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej inne niż rolnicze. Wobec tego, że z wypisu z rejestru gruntów działka, której dotyczy sporny wymiar stanowi grunty orne ustalenie podatku rolnego było w pełni uzasadnione.

Powyższą decyzję zaskarżył Z.K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargą nazwaną "wnioskiem" i domagał się ustalenia podatku od nieruchomości.. Podkreślił, że w roku 2003 nie otrzymał żadnej decyzji i dobrowolnie uregulował kwotą [...] zł podatek od nieruchomości której jest właścicielem. Zaznaczył, że sąsiednie działki przy ul. [...] są obciążone podatkiem od nieruchomości i dlatego uważa, że również jego działka powinna być opodatkowana tym podatkiem.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znajduje podstaw do zmiany swego stanowiska i wnosi o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na podstawie art. 134 – Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które to związane są z materią zaskarżonej decyzji. Granice rozpoznania skargi przez Sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych w zaskarżonej sprawie, a z drugiej przez zakaz niepogarszania sytuacji prawnej skarżącego (zakaz reformationis in peius).

Skarga jest zasadna, bowiem zaskarżone decyzje naruszają obowiązujące przepisy prawa.

Organy podatkowe w trakcie postępowania podatkowego są przede wszystkim zobowiązane do prowadzenia tego postępowania w sposób zgodny z normami zawartymi w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Szczególną doniosłość w tym zakresie mają zasady ogólne postępowania uregulowane w art. 120-129 powołanej powyżej ustawy. Zgodnie z powszechnie akceptowanym, zarówno w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzkich Sądów Administracyjnych jak i doktrynie prawa podatkowego, poglądem zasady ogólne postępowania podatkowego są powszechnie obowiązującymi normami prawnymi. Są one zatem nie tylko postulatami ustawodawcy pod adresem administracji podatkowej, lecz mają charakter normatywny (por. np. wyrok NSA z dnia 26 marca 2002 r. – III SA 3390/00 – Przegląd podatkowy 2003/1/63). Zasady ogólne postępowania podatkowego są integralną częścią przepisów regulujących procedurę administracyjną i są dla organów podatkowych wiążące na równi z innymi przepisami tej procedury.

Na aprobatę zasługuje zatem pogląd, zgodnie z którym naruszenie zasad ogólnych jest naruszeniem prawa, co skutkować może eliminacją takiego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.

Zgodnie z art. 121 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budujący zaufanie do organów podatkowych, a w myśl art. 122 Ordynacji organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Przepisy te nakładają na organ obowiązek zbierania wszelkich aktualnych dowodów i informacji. Należy przy tym podkreślić, że z pism kierowanych do organów podatkowych, do Sądu i ze skargi wynika, iż skarżący jest osobą która z trudem wyraża swoje żądania, oraz nie posiada dostatecznej wiedzy prawniczej odnośnie toczącego się sporu w sprawie.

Z akt sprawy wynika, że podatek rolny ustalono w oparciu o Wypis z rejestru gruntów z 2 kwietnia 2002 r. i organ I instancji nie ustalił, czy rejestr ten był aktualizowany oraz czy skarżący dysponował takim nowym rejestrem, który jego zdaniem zaginął.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze słusznie powołało się na art. 21 ust. 1 ustawy z 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne, z którego wynika, że podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatku i świadczeń, oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.

W ocenie Sądu przy ustaleniu wymiaru podatku organ winien powołać się na aktualny w dacie orzekania Wypis z rejestru gruntów tym bardziej, że skarżący w skardze jak i w odwołaniu podnosił, że ulica [...] jest zabudowana niskimi domami i sąsiadujące działki są obciążone podatkiem od nieruchomości, a nie podatkiem rolnym.

W razie wątpliwości należało zwrócić się do skarżącego o dokładne skonkretyzowanie żądania, ponieważ z pism kierowanych do organów można wnioskować, że posiadał aktualne dokumenty, które przesłał do akt sprawy nie wiadomo jakiej, a które zaginęły.

Należy wskazać, że organy podatkowe mogły te wątpliwości ustalić zakreślając podatnikowi termin z art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej. W aktach sprawy brak jest takiego zawiadomienia i wezwania do ustosunkowania się w sprawie przez co organ I i II instancji przepis ten naruszył.

Zgodnie z art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy przed wydaniem decyzji jest zobowiązany do wyznaczenia stronie terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału. Obowiązek ten ciąży na organie podatkowym w momencie, kiedy organ dojdzie do wniosku, że zebrany materiał dowodowy nie ulegnie zmianie i pozwala na wydanie decyzji. Niewyznaczenie stronie terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego narusza podstawową zasadę postępowania podatkowego – zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu wyrażoną w art. 123 Ordynacji podatkowej. Omawiany przepis ustanawia po stronie organu obowiązek wyznaczenia terminu, natomiast dla strony jest to uprawnienie do zapoznania się z całością materiału dowodowego, na podstawie którego zostanie rozstrzygnięta sprawa podatkowa i wyrażenia swojego zdania. Brak wykonania tego obowiązku przez organ podatkowy i pozbawienie strony możliwości czynnego udziału w postępowaniu podatkowym stanowi naruszenie prawa, które mogło mieć wpływ na wynik postępowania.

W sprawie będącej przedmiotem niniejszego osądu istnieją dostateczne przesłanki by stwierdzić, że zaniechanie zastosowania art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej przez organ I i II instancji mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy będą musiały uwzględnić powyższe uwagi, w szczególności zażądać aktualny Wypis z rejestru gruntów rolnych, czy faktycznie jest to grunt rolny czy działka budowlana, gdyż bez ich uwzględnienia każdej przyszłej decyzji tak jak zaskarżonych, będzie można przypisać naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej – art. 121, 122, 123, 180, 187, 200 § 1 oraz 210 § 4 i to w sposób mogący mieć wpływ na wynik postępowania.

Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. "a" i lit. "c" ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200, a o wykonalności na podstawie art. 152 cytowanej powyżej ustawy.

/-/M.Jaśniewicz /-/S.Zapalska /-/J.Małecki

LF