Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 772/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Uprawnienia do wykonywania zawodu
Zawody prawnicze
Skarżony organ: Rada Notarialna
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 par. 4, art. 153
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 105 par. 1, art. 138 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała (spr.) Sędziowie NSA Andrzej Kisielewicz Małgorzata Rysz Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 25 października 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Krajowej Rady Notarialnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 grudnia 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 1617/14 w sprawie ze skargi D. H. na uchwałę Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia uchwały organu I instancji i umorzenia postępowania w sprawie odmowy wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 8 grudnia 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 1617/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi D. H., uchylił uchwałę Krajowej Rady Notarialnej z [...] lutego 2014 r. w przedmiocie uchylenia uchwały organu I instancji i umorzenia postępowania, stwierdził, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu, a także zasądził zwrot kosztów postępowania.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

Pismem z [...] lipca 2012 r. D. H. wystąpiła do Rady Izby Notarialnej w Warszawie o wydanie zaświadczenia o odbyciu aplikacji. Rada Izby Notarialnej odmówiła wydania zaświadczenia, a Krajowa Rada Notarialna uchwałą z [...] sierpnia 2012 r. utrzymała w mocy powyższą uchwałę. Skarżąca nie wniosła skargi na tę uchwałę.

Pismem z [...] października skarżąca ponownie wniosła o wydanie zaświadczenia o odbyciu aplikacji. Po wniesieniu przez skarżącą zażalenia na bezczynność w sprawie powyższego wniosku, Rada Izby Notarialnej poinformowała skarżącą, że nieudzielenie odpowiedzi na wniosek z [...] października 2012 r. było prawidłowe, ponieważ w tej sprawie orzeczenie już zapadło.

Wyrokiem z 21 sierpnia 2013 r., sygn. akt VI SAB/Wa 17/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Radę Izby Notarialnej do rozpoznania wniosku D. H..

Uchwałą z [...] grudnia 2013 r. Rada Izby Notarialnej odmówiła skarżącej wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej.

Uchwałą z [...] lutego 2014 r. Krajowa Rada Notarialna uchyliła powyższą uchwałę organu I instancji i umorzyła postępowanie w pierwszej instancji.

Zdaniem KRN rozpoznanie ponownego wniosku skarżącej o wydanie zaświadczenia naruszyło zasadę ne bis in idem.

W ocenie organu od czasu wydania ostatecznej uchwały z [...] sierpnia 2012 r. stan faktyczny nie uległ zmianie, więc należało umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe.

Wyrokiem z 8 grudnia 2014 r. WSA w Warszawie uchylił zaskarżoną uchwałę.

Sąd stwierdził, że na mocy art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.) jest związany wyrokiem z 21 sierpnia 2013 r., sygn. akt VI SAB/Wa 17/13, z którego wynika, że Rada Izby Notarialnej powinna była rozpatrzyć wniosek o wydanie zaświadczenia w sposób przewidziany w ustawie z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23; dalej k.p.a.).

Tymczasem organ powołał się na zasadę ne bis in idem i uznał, że postępowanie jest bezprzedmiotowe, bowiem zachodzi tożsamość spraw.

Zdaniem WSA takie stanowisko organu nie uwzględnia w prawidłowy sposób oceny prawnej wyrażonej w wyroku z 21 sierpnia 2013 r., którą organ – i Sąd – był związany. Skoro więc organ nie uwzględnił wyroku, to koniecznym było uchylenie zaskarżonej uchwały, ponieważ konieczne jest konsekwentne reagowanie w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła Krajowa Rada Notarialna, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), tj.:

I) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 105 § 1 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że nie zachodzą przesłanki umorzenia postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości wynikającej z faktu, że sprawa z wniosku tej samej osoby została już przez organ rozpoznania w takich samych okolicznościach faktycznych i prawnych;

II) art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez brak należytego wykazania powodów uchylenia zaskarżonego stanowiska Krajowej Rady Notarialnej oraz poprzez brak zawarcia w uzasadnieniu wyroku wskazań dla organu co do dalszego postępowania w sprawie.

W uzasadnieniu przedstawiono argumenty na poparcie zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Przede wszystkim stwierdzić należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Skarga kasacyjna została oparta na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. W ramach tej podstawy kasacyjnej strona skarżąca zarzuciła Sądowi I instancji niewłaściwe zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 105 § 1 k.p.a., a także naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak należytego wskazania powodów uchylenia zaskarżonego stanowiska Krajowej Rady Notarialnej oraz poprzez brak zawarcia w uzasadnieniu wyroku wskazań dla organu co do dalszego postępowania w sprawie.

W tym miejscu należy podkreślić, iż Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku odwołał się do treści art. 153 p.p.s.a., wskazując, iż przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym był związany oceną prawną dokonaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2013 r., sygn. VI SAB/Wa 17/13. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd I instancji podniósł, iż w tym ostatnim wyroku wydanym w sprawie o sygn. VI SAB/Wa 17/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny zobowiązał Radę Izby Notarialnej w Warszawie do rozpoznania wniosku skarżącej D. H. o wydanie zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej. Sąd ten podkreślił, że jeżeli skarżąca wystąpiła z nowym żądaniem wydania zaświadczenia, RIN powinna była rozpatrzyć je w sposób przewidziany przez Kodeks postępowania administracyjnego (art. 271–220 k.p.a.). Rada Izby Notarialnej w Warszawie za aprobatą KRN uchyliła się od rozpatrzenia wniosku o wydanie zaświadczenia. Zdaniem tegoż Sądu w sprawie wystąpiły nowe okoliczności (wskazane przez ten Sąd), które należało uwzględnić przy rozstrzyganiu ponownego wniosku o wydanie zaświadczenia.

Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Stwierdzenie, że "ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd" oznacza, że ilekroć dana sprawa jest przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, jest on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie zmienią się przepisy. Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku i dotyczy wykładni przepisów prawa oraz sposobu ich zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Związanie sądu oceną prawną oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które byłyby sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz jest zobowiązany do podporządkowania się temu poglądowi w pełnym zakresie (por. wyrok NSA z 1 września 2010 r., sygn. akt II OSK 518/09 oraz powołane tam orzecznictwo).

Kasator w skardze kasacyjnej nie zarzucał, aby Sąd w kwestionowanym wyroku wadliwie zastosował art. 153 p.p.s.a. Skoro tak, to nie można podzielić zarzutu, iż Sąd I instancji wadliwie ocenił, iż nie zachodziły przesłanki do umorzenia postępowania przez organ na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a., gdyż możliwość umorzenia postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość jednoznacznie wykluczył WSA w Warszawie we wcześniejszym wyroku z dnia 21 sierpnia 2013 r., sygn. VI SAB/Wa 17/13, którym to wyrokiem Sąd I instancji był związany na podstawie art. 153 p.p.s.a.

Za niezrozumiały należy uznać zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak zawarcia w uzasadnieniu wyroku wskazań dla organu co do dalszego postępowania w sprawie, skoro z uzasadnienia tego wyroku jednoznacznie wynika, iż organ powinien rozpoznać wniosek skarżącej o wydanie zaświadczenia w trybie i na zasadzie art. 217-220 Kodeksu postępowania administracyjnego, a więc wydać zaświadczenie o żądanej treści, bądź odmówić wydania takiego zaświadczenia w przypadku braku podstaw do jego wydania.

Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku na mocy art. 184 p.p.s.a.