Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 623/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2023-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 71a ust. 2 i ust. 3, art. 71 ust. 6 pkt 1, art. 50 i art. 51
journal: Dz.U. 2021 poz 2351
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Armański Protokolant Starszy inspektor sądowy Sebastian Styczeń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2023 r. sprawy ze skargi W. K. na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2022 r. [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej I. uchyla zaskarżone postanowienie, postanowienie organu I instancji oraz postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z 15 marca 2021 r. znak: [...] ; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata M. J. kwotę [...](dwieście dziewięćdziesiąt pięć [...]) złotych, w tym VAT w kwocie [...](pięćdziesiąt pięć [...]) złotych, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 7 października 2022 r. [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej też jako "ŚWINB"), po rozpatrzeniu zażalenia W. K., utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. (dalej "PINB") z 19 sierpnia 2022 r. znak: [...], którym ustalono dla W. G. opłatę legalizacyjną w kwocie [...]zł za legalizację samowolnie dokonanej zmiany sposobu użytkowania części budynku wiaty na maszyny rolnicze z przeznaczeniem na przechowalnię warzyw zlokalizowanego na działce nr ewid.[...], położonej w miejscowości M., gm. W..

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia ŚWINB wskazał, że podstawę prawną rozstrzygnięcia PINB stanowił art. 71a ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2351, zwanej dalej "Prawem budowlanym" lub "P.b.") i przedstawił następujący stan faktyczny sprawy.

Na skutek pisma K. K. i W. K. z 10 września 2020 r., PINB 15 października 2020 r. dokonał kontroli rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego, stanu technicznego muru i budynku przechowalni zlokalizowanych na ww. działce należącej do W. G.. Ustalono, że Starosta [...] decyzją z 25 lutego 2008 r. znak: [...] udzielił pozwolenia dla W. G. na budowę budynku gospodarczego - wiaty do przechowywania maszyn rolniczych. Budowa obiektu została zakończona. Inwestor 23 kwietnia 2018 r. złożył w PINB zawiadomienie o jej zakończeniu, załączając inwentaryzację budynku gospodarczego sporządzoną przez uprawnionego geodetę, która potwierdziła zgodność wybudowanego obiektu z projektem zagospodarowania działki, stanowiącym załącznik do udzielonego pozwolenia na budowę. W trakcie kontroli PINB stwierdził, że wzdłuż północno-zachodniej granicy ww. działki zlokalizowane są obiekty gospodarcze, które zostały zaewidencjonowane na mapie, na której sporządzono projekt zagospodarowania tej działki w 2008 r. Budynki te uwidocznione były na mapie w granicy działki. Biorąc pod uwagę wygląd zewnętrzny tych budynków i naturalne zużycie materiałowe PINB stwierdził, że obiekty zostały wybudowane wiele lat temu, a ich stan techniczny jest zadowalający i nie stwarza zagrożenia wystąpienia katastrofy budowlanej.

Podczas ponownej kontroli 9 grudnia 2020 r. PINB potwierdził, że na działce zlokalizowany jest budynek wiaty na maszyny rolnicze zrealizowany na podstawie decyzji Starosty z 25 lutego 2008 r. Uczestniczący w kontroli W. K. oświadczył, że budynek wiaty wybudowano zbyt blisko granicy jego działki. PINB 11 lutego 2021 r. przeprowadził dodatkową kontrolę, ustalając, że sporny obiekt posiada z trzech stron ściany murowane z bloczka gazobetonowego grubości 24 cm, wzmocnione słupami żelbetowymi i wieńcem, na którym wsparto stalowe dźwigary dachowe w rozstawie 2,75 m. Ściana frontowa na całej długości zamknięta została bramami wjazdowymi. Przyległa od strony północno - wschodniej część o wymiarach 11,50 m x 5,95 m projektowana bez ścian zewnętrznych jako wiata. PINB stwierdził, że zachowując zewnętrzne gabaryty obiektu od wewnątrz ocieplono murowane z gazobetonu ściany styropianem grubości 10 cm. W miejsce projektowanego jednego pomieszczenia na sprzęt rolniczy wydzielono dodatkowe pomieszczenie poprzez wykonanie wewnętrznej ściany poprzecznej z płyt warstwowych mocowanych do stalowej konstrukcji. Wydzielone pomieszczenie od strony południowo - wschodniej o wymiarach wewnętrznych 13,50 m x 7,60 m pełni funkcję zgodną z przeznaczeniem, zaś druga część o wymiarach wewnętrznych 13,50 m x 12,0 m zlokalizowana od strony północno - zachodniej użytkowana jest z przeznaczeniem na przechowalnię warzyw, umieszczanych w drewnianych skrzyniopaletach. W części obiektu przekształconej na przechowalnię warzyw zamontowano agregaty chłodnicze. Wiatę od strony północnej zamknięto trzema ścianami wykonanymi z płyt warstwowych mocowanych do konstrukcji stalowej obiektu wraz z osadzeniem bram o konstrukcji stalowej. Inwestor oświadczył, że przechowalnię warzyw wykonał w 2018 r., poprzez umieszczenie ściany wewnętrznej wydzielającej to pomieszczenie. K. K. podniosła, że budynek wiaty jest usytuowany za blisko granicy działki, tj. w odległości 2,25 m - 2,30 m i powinien pełnić funkcję zgodną z przeznaczeniem.

Wobec powyższych ustaleń PINB postanowieniem z 15 marca 2021 r. znak: [...], na podstawie art. 71a ust. 1 pkt 1 i pkt 2 P.b., wstrzymał inwestorowi użytkowanie spornej wiaty na maszyny rolnicze w części dotyczącej wydzielonego pomieszczenia z przeznaczeniem na przechowalnię warzyw i nałożył na niego obowiązek przedłożenia w terminie do 31 października 2021 r.:

- projektu - szkicu budowlanego wraz z opisem technicznym użytkowanego obiektu przechowalni warzyw, który to projekt winien być zaopiniowany przez rzeczoznawcę ds. sanitarnych oraz ds. BHP;

- planu zagospodarowania działki sporządzonego na kopii mapy zasadniczej przyjętej do zasobu geodezyjnego i kartograficznego;

- zaświadczenia Wójta Gminy W. o zgodności użytkowanego obiektu budowlanego z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego mpzp;

- oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Na postanowienie to zażalenie wnieśli uczestnicy postępowania, zaś ŚWINB stwierdził jego niedopuszczalność postanowieniem z 21 maja 2021 r. Zasadność wydanego rozstrzygnięcia potwierdził WSA w Kielcach wyrokiem z 12 sierpnia 2021r. sygn. akt II SA/Ke [...], oddalając skargę na ww. postanowienie ŚWINB.

Wobec powyższego PINB wyznaczył inwestorowi nowy termin przedłożenia nakazanych postanowieniem z 15 marca 2021 r. dokumentów. W. G. w dniu 30 czerwca 2022 r. wywiązał się z nałożonego obowiązku.

W tym stanie rzeczy PINB postanowieniem z 19 sierpnia 2022 r. ustalił ww. opłatę legalizacyjną.

Dokonując ponownej analizy akt sprawy na skutek zażalenia uczestników postępowania, ŚWINB powołał się na treść art. 71 i art. 71a ust. 1 i ust. 2 P.b. i wyjaśnił, że przewidziana przez ustawodawcę ścieżka doprowadzenia samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z przepisami prawa przewiduje, iż przedłożenie dokumentów określonych w art. 71 ust. 2 P.b. stanowi gwarancję oceny dopuszczalności dokonanej zmiany sposobu użytkowania obiektu lub jego części. Jeśli obowiązek taki zostanie wykonany, ustala się opłatę legalizacyjną na podstawie art. 71a ust. 2 P.b.

ŚWINB podkreślił, że W. G. wykonał obowiązek nałożony przez PINB postanowieniem z 15 marca 2021 r., przedkładając 30 czerwca 2022 r. wymagane dokumenty, tj.: projekt zagospodarowania terenu sporządzony przez mgr inż. arch. D. O. posiadającego uprawnienia [...] w specjalności architektonicznej do projektowania bez ograniczeń, projekt architektoniczno- budowlany wykonany przez mgr inż. E. D. posiadającą uprawnienia budowlane [...] w specjalności konstrukcyjno-budowlanej do projektowania bez ograniczeń, decyzję nr [...] o warunkach zabudowy z 30 czerwca 2021 r. znak: [...] wydaną przez Wójta Gminy W. z zaświadczeniem, że działka nr ewid.[...] położona w obrębie geodezyjnym Mikułowice stanowi teren zabudowy mieszkaniowej zagrodowej z dopuszczeniem usług oraz oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania tą nieruchomością na cele budowlane.

Nadto ŚWINB wyjaśnił, że część budynku przeznaczona na przechowalnię warzyw wykorzystywana jest na potrzeby własne, zatem opinia rzeczoznawcy ds. sanitarnych oraz ds. BHP nie jest wymagana. Podkreślił, że stan techniczny ścian zewnętrznych, wewnętrznych, elementów konstrukcyjnych, stolarki oraz dachu jest dobry. Wymagania dotyczące osób trzecich zostały spełnione, wszelkie ewentualne uciążliwości, które wynikają z funkcjonowania wiaty mieszczą się w granicach działki inwestora.

Zdaniem ŚWINB, organ pierwszej instancji zasadnie wdrożył procedurę wskazaną w art. 71a P.b., zgodnie z którym po stwierdzeniu wykonania obowiązku, jakim jest przedstawienie kompletnej i zgodnej z przepisami prawa dokumentacji, można zalegalizować zaistniałą samowolę budowlaną, dając temu wyraz w postanowieniu ustalającym opłatę legalizacyjną. Skoro W. G. wypełnił obowiązki nałożone postanowieniem z 15 marca 2021 r. to po sprawdzeniu wykonania tego obowiązku PINB prawidłowo wydał postanowienie ustalające poprawnie wyliczoną opłatę legalizacyjną.

ŚWINB dodał, że niezależnie od stwierdzonej zmiany sposobu użytkowania części spornego obiektu inwestor wykonał roboty budowlane związane z jego przebudową. Budynek wiaty od strony północno - wschodniej został osłonięty płytami warstwowymi wypełnionymi izolacją termiczną z zamontowaniem bram rolowanych o konstrukcji stalowej oraz wykonano wewnętrzną ścianę w budynku, co spowodowało powstanie dodatkowego pomieszczenia.

Jednocześnie ŚWINB stwierdził, że niewątpliwie przeprowadzone roboty budowlane wymagały pozwolenia na budowę. Jednak żądana w takim wypadku dokumentacja została już zgromadzona przez organ nadzoru budowlanego. W. G. przedłożył żądaną postanowieniem z 15 marca 2021 r. dokumentację, która wskazuje na to, że brak jest podstaw do nałożenia jakichkolwiek czynności czy robót budowlanych doprowadzających obiekt do stanu zgodnego z prawem. Przedłożony w trybie art. 71a P.b. projekt obrazuje zakres zmian, które zostały już wykonane.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego odległości obiektu od granicy ŚWINB wskazał, że w 2020 r. przeprowadzono wznowienie granic, które spowodowało zbliżenie granicy na odległość ok. 2,5 m do granicy działki sąsiedniej należącej do W. K.. [...] Starosta decyzją z 25 lutego 2008 r. udzielił pozwolenia na budowę wiaty na maszyny rolnicze, zgodnie z projektem zagospodarowania terenu, gdzie budynek ten zaprojektowany został 3 m od granicy działki sąsiedniej. Inwentaryzacja sporządzona przez uprawnionego geodetę przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w PODGiK w O., którą inwestor dołączył do zawiadomienia o zakończeniu budowy 23 kwietnia 2018 r., potwierdza zaś zgodność lokalizacji legalnie wybudowanej wiaty w odległości 3 m od granicy północno-wschodniej z projektem zagospodarowania. W ocenie ŚWINB, brak jest zatem podstaw do kwestionowania tej odległości.

Skargę na powyższe postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniósł W. K., nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem. W uzasadnieniu skargi jej autor podniósł w szczególności, że rozstrzygnięcia organów obu instancji są sprzeczne ze stanem faktycznym zaistniałym w sprawie. Zdaniem skarżącego, organy nadzoru budowlanego błędnie zakwalifikowały sporny budynek jako wiatę. Skarżący wskazał również na nieprawidłową odległość tego budynku od granicy z jego działką. Zarzucił, że budynek ten jest za wysoki. Do skargi zostały dołączone zdjęcia spornego budynku.

W odpowiedzi na skargę ŚWINB wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie 15 lutego 2023 r. pełnomocnik skarżącego poparł skargę, wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego oraz przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając, że koszty te nie zostały uiszczone w żadnej części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga odniosła zamierzony skutek, jednak podstaw do jej uwzględnienia Sąd upatruje w naruszeniach prawa dostrzeżonych z urzędu.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, zwanej dalej "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Stosownie do art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Na wstępie wyjaśnić należy, że rozstrzygając "w granicach danej sprawy" sąd ocenia jedynie tę sprawę, w której wniesiono skargę, natomiast jako niezwiązany jej granicami ma prawo, a jednocześnie obowiązek, dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Sąd administracyjny, badając legalność zaskarżonego aktu, wraca do materialnego stosunku administracyjnoprawnego, który stanowił przesłankę wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego oraz wydania decyzji (postanowienia). W rezultacie to stosunek administracyjnoprawny wyznacza przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego i ramy tego postępowania, a badanie prawidłowości konkretyzacji tego stosunku stanowi istotę postępowania sądowoadministracyjnego (wyrok NSA z 4 czerwca 2021 r., sygn. akt III OSK [...], LEX nr 3199583). Przepis art. 135 p.p.s.a. wyznacza zatem zakres kompetencji orzeczniczych sądu, uzależniając uruchomienie przewidzianych przez ustawę środków od "niezbędności" końcowego załatwienia sprawy, której dotyczy skarga. Ustalenie, że poza zaskarżonym aktem konieczne jest jeszcze wzruszenie (zweryfikowanie) innych aktów organu administracji, powoduje po stronie sądu obowiązek zastosowanie tego przepisu (por. wyrok NSA z 12 lutego 2021 r., sygn. akt I FSK [...], LEX nr 3144640).

Rozpatrując niniejszą sprawę w powyżej zakreślonych granicach stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego. Orzekając "w głąb sprawy" Sąd za niezbędne dla jej końcowego załatwienia uznał wyeliminowanie z obrotu prawnego postanowień wydanych przez organ pierwszej instancji w niniejszym postępowaniu, w tym również postanowienia dotyczącego wstrzymania użytkowania ww. budynku w części i nałożenia na inwestora obowiązku przedłożenia dokumentów, o którym mowa w art. 71 ust. 2 P.b. Powyższe postanowienie, wydane w oparciu o art. 71a ust. 1 P.b. jest niezaskarżalne, ustawodawca nie przewidział bowiem wniesienia środka odwoławczego (zażalenia) na tego rodzaju postanowienia (zob. wyrok WSA w Kielcach z 12 sierpnia 2021 r. sygn. akt II SA/Ke [...]).

W związku z tym Sąd dokonując oceny całego toku postępowania oraz kontrolując prawidłowość wdrożenia trybu z art. 71a P.b. zobowiązany był dokonać oceny czy w realiach tej sprawy zaistniały przesłanki uzasadniające wydanie postanowienia na podstawie art. 71a ust. 1 pkt 1 i pkt 2 P.b., a więc czy w sprawie doszło do zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, wymagającego uprzedniego zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej.

Dla porządku przypomnieć należy, że przedmiotem kontroli w tej sprawie jest postanowienie ŚWINB utrzymujące w mocy postanowienie PINB, którym ustalono opłatę legalizacyjną za legalizację samowolnie dokonanej zmiany sposobu użytkowania części budynku wiaty na maszyny rolnicze z przeznaczeniem na przechowalnię warzyw. Podstawę materialnoprawną wydanego przez organ pierwszej instancji postanowienia stanowiły przepisy art. 71a ust. 2 i ust. 3 P.b.

Okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy były zasadniczo bezsporne. Z akt sprawy wynika, że W. G. decyzją Starosty [...] z 25 lutego 2008 r. uzyskał pozwolenie na budowę budynku gospodarczego - wiaty do przechowywania maszyn rolniczych, a budowa ta została zakończona 23 kwietnia 2018 r. Następnie inwestor samowolnie dokonał zmiany sposobu użytkowania części budynku wiaty na maszyny rolnicze, przez wykonanie ściany wewnętrznej wydzielającej pomieszczenie z przeznaczeniem na przechowalnię warzyw. Wiatę od strony północnej zamknięto trzema ścianami wykonanymi z płyt warstwowych mocowanych do konstrukcji stalowej obiektu wraz z osadzeniem bram o konstrukcji stalowej. Z ustaleń faktycznych i oceny prawnej ŚWINB wynika, że niewątpliwie przeprowadzone roboty budowlane wymagały pozwolenia na budowę.

W ocenie Sądu, na tle prawidłowo ustalonego stanu faktycznego organy błędnie zastosowały przepisy prawa materialnego tj. przepisy Prawa budowalnego.

Za podstawę prawną postanowień wydanych w kontrolowanej sprawie organy nadzoru budowlanego przyjęły art. 71a P.b., zgodnie z którym:

"1. W razie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego zgłoszenia, organ nadzoru budowlanego, w drodze postanowienia:

1) wstrzymuje użytkowanie obiektu budowlanego lub jego części;

2) nakłada obowiązek przedstawienia w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w art. 71 ust. 2.

2. Po upływie terminu lub na wniosek zobowiązanego, organ nadzoru budowlanego sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, i - w przypadku stwierdzenia jego wykonania - w drodze postanowienia ustala wysokość opłaty legalizacyjnej. Na postanowienie przysługuje zażalenie.

3. Do opłaty legalizacyjnej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, z tym że stawka opłaty podlega dziesięciokrotnemu podwyższeniu".

[...], uszło uwadze organów, że stosownie do treści art. 71 ust. 6 pkt 1 P.b., jeżeli zamierzona zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części wymaga wykonania robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę - rozstrzygnięcie w sprawie zmiany sposobu użytkowania następuje w decyzji o pozwoleniu na budowę.

W tym miejscu wskazać należy, że przepisy art. 50, art. 51 i art. 71a Prawa budowlanego obejmują swoim zakresem dwa różne postępowania. Pierwsze z nich dotyczy postępowania naprawczego (doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem), drugie natomiast odnosi się do zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, dokonanej bez wymaganego zgłoszenia. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, wiążąca się z wykonaniem robót budowlanych, wymagających uzyskania pozwolenia na budowę, możliwa jest do zrealizowania wyłącznie w postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę (zob. wyroki NSA z: 13 marca 2019 r., sygn. akt II OSK [...], LEX nr 3060079). Wobec tego w sytuacji, gdy inwestor wykonuje roboty budowlane związane ze zmianą sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, organ nadzoru budowlanego zobligowany jest do przeprowadzenia postępowania naprawczego w oparciu o przepisy art. 50 i art. 51, nie zaś art. 71a Prawa budowlanego (zob. wyroki NSA z: 29 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK [...], LEX nr 505539 i 21 stycznia 2021r., sygn. akt II OSK [...], LEX nr 3129761). Sprawy dotyczące zmiany sposobu użytkowania obiektów budowlanych, z woli ustawodawcy, w zależności od tego, czy zostały dokonane w związku z wykonaniem robót budowlanych nie wymagających pozwolenia na budowę, czy też wymagających takiego pozwolenia, rozpatrywane powinny być zatem w dwóch różnych postępowaniach. W przypadku zmiany sposobu użytkowania obiektu dokonanej bez wykonywania robót wymagających pozwolenia na budowę, postępowanie powinno się toczyć na podstawie art. 71a w zw. z art. 71 Prawa budowlanego. Natomiast - w sytuacji jaka zaistniała w rozpoznawanej sprawie - w przypadku zmiany sposobu użytkowania obiektu w związku z wykonaniem robót budowlanych wymagających uzyskania pozwolenia na budowę powinno się toczyć na podstawie art. 50 w zw. z art. 51 Prawa budowlanego. Kwestię te reguluje wprost art. 71 ust. 6 pkt 1 Prawa budowlanego. Są to zatem dwa odrębne postępowania, w których rozstrzygnięcia oparte są na odmiennych podstawach materialnoprawnych.

Podkreślić trzeba, że decyzje wydane w trybie art. 51 Prawa budowlanego zastępują, w trybie naprawczym, pozwolenie na budowę. Innymi słowy, efekt postępowania przeprowadzonego na podstawie art. 51 P.b. jest "silniejszy", dalej idący, niż postępowania prowadzonego na podstawie art. 71a P.b. Jak już wskazano powyżej, stosownie do treści art. 71 ust. 2 zd. 1 P.b., zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części wymaga zgłoszenia właściwemu organowi. Jednak w myśl art. 71 ust. 6 pkt 1 P.b., jeżeli zamierzona zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części wymaga wykonania robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę, rozstrzygnięcie w sprawie zmiany sposobu użytkowania następuje w decyzji o pozwoleniu na budowę. Powyższe prowadzi do wniosku, że zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, wiążąca się z wykonaniem robót budowlanych, wymagających uzyskania pozwolenia na budowę, możliwa jest do zrealizowania wyłącznie w postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę.

Sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej w pełni podziela stanowisko, prezentowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (zob. wyroki NSA z 27 listopada 2019 r. sygn. akt II OSK [...], z 5 kwietnia 2016 r. sygn. akt II OSK [...], z 24 lipca 2019 r. sygn. akt II OSK [...], z 15 września 2015 r. sygn. akt II OSK [...], z 9 września 2020 r. sygn. akt IIOSK [...], dostępne na [...]), że postępowanie legalizacyjne w przypadku samowolnej zamiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego wiążącej się z przebudową tego obiektu bez wymaganego pozwolenia na budowę powinno być prowadzone w trybie tzw. postępowania naprawczego (art. 50 i art. 51 P.b.).

W realiach kontrolowanej sprawy, organ nadzoru budowlanego ustalił i ocenił, że niewątpliwie przeprowadzone roboty budowlane wymagały pozwolenia na budowę, co oznacza, że zobowiązany był do zastosowania trybu postępowania naprawczego przewidzianego w art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego, którego nie zastosował.

Mając na uwadze powyższe, za naruszające w sposób istotny art. 71a ust. 1 pkt 1 i pkt 2 w zw. art. 71 ust. 6 pkt 1 Prawa budowalnego Sąd uznał postanowienie organu pierwszej instancji z 15 marca 2021 r. w zakresie wstrzymania inwestorowi użytkowania wiaty na maszyny rolnicze w części dotyczącej wydzielonego pomieszczenia z przeznaczeniem na przechowalnię warzyw i nałożenia na niego obowiązku przedłożenia dokumentów, o których mowa w art. 71 ust. 2 - co uzasadniało jego uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a.

W tym stanie rzeczy, Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 p.p.s.a. O wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego z urzędu orzeczono w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 205 § 2 ustawy p.p.s.a. w związku z § 4 ust. 1 i 3 oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 18). Wniosek pełnomocnika skarżącego o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania nie mógł zostać uwzględniony, bowiem skarżący kosztów takich nie poniósł, a ponadto został zwolniony od kosztów sądowych w całości na mocy postanowienia referendarza sądowego z 15 grudnia 2022 r. sygn. akt II SPP/Ke [...].

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ zgodnie z art. 153 p.p.s.a. uwzględni wskazane rozważania i wyda stosowne rozstrzygnięcie.