Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 124/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 15 par. 1 pkt 4 i par. 2, art. 4
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 25
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant asystent Rafał Kopania po rozpoznaniu w dniu 19 października 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta E. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta E. a Prezydentem Miasta K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosków P. Ż. postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Kielce jako organ właściwy do rozpoznania wniosków P. Ż.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta Elbląga wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta Kielce w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku P. Ż. o przyznanie zasiłku stałego wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne oraz świadczenia pieniężnego (zasiłku celowego) na żywność oraz zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztu zakupów leków.

W uzasadnieniu wniosku podano, że Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Kielcach działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Kielce uznał się niewłaściwym w sprawie i przekazał wniosek do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Elblągu jako organu właściwego dla miejsca zamieszkania strony.

Prezydent Miasta Elbląga wskazał, że Prezydenta Miasta Kielce uzasadniając przekazanie wniosków P. Ż. pominął okoliczności wskazujące na to, że miejscem zamieszkania strony jest miasto Kielce a nie miasto Elbląg.

Z akt sprawy wynika, że P. Ż. przebywa na terenie Kielc, wynajmuje pokój w domu jednorodzinnym w Kielcach przy ul. S. [...], jest osobą prowadzącą samodzielne gospodarstwo domowe, pozostaje bez pracy, jest osobą niepełnosprawną o orzeczonym stopniu niepełnosprawności, leczy się kardiologicznie. P. Ż. do listopada 2011 r. zamieszkiwał i pracował (w ramach umowy cywilnoprawnej) w Kielcach w Kieleckich Wodociągach (Oczyszczalnia Ścieków). W grudniu 2011 r. był hospitalizowany w szpitalu w Kielcach ze względu na problemy kardiologiczne. Następnie był w pierwszym kwartale 2012 r. rehabilitowany w Kielcach i tam wystąpił do zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności o ustalenie stopnia niepełnosprawności (orzeczenie z dnia 2 lutego 2012 r.), a także zwrócił się do Oddziału ZUS w Kielcach o przyznanie mu renty z tytułu niezdolności do pracy. W tym okresie był zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w Elblągu i z dniem 21 maja 2012 r. wyrejestrował się z tego Urzędu.

Prezydent Miasta Elbląga podkreślił, że pobyt P. Ż. w Kielcach nie ma charakteru tylko czasowego. P. Ż. zamieszkiwał w wynajmowanym pokoju w domu jednorodzinnym w Kielcach. Nadto w tym czasie strona pracowała na terenie Kielc, tutaj rozpoczął i kontynuował leczenie kardiologiczne oraz rehabilitację. Do organów właściwych miejscowo dla miasta Kielce wystąpił o rentę z tytułu niezdolności do pracy oraz o stopień niepełnosprawności. P. Ż. zrezygnował ze statusu osoby bezrobotnej wyrejestrowując się z Urzędu Pracy w Elblągu. Tym samym – zdaniem Prezydenta Miasta Elbląga – należy przyjąć, że centrum życiowe strony, w którym została ześrodkowana jego aktywność życiowa stanowi Miasto Kielce, a nie Miasto Elbląg. Jednocześnie nadmieniono, że pracownik socjalny w Elblągu skontaktował się z P. Ż. w dniu 15 maja 2012 r., który poinformował go iż w najbliższym czasie planuje dalej zamieszkiwać w Kielcach, kontynuuje leczenie i podjął naukę która potrwa dwa semestry.

W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Prezydent Miasta Kielc wskazał, że P. Ż. jest osobą samotnie gospodarującą, posiada orzeczony stopień niepełnosprawności i zameldowany jest na pobyt stały w Elblągu ul. F. [...]. Zainteresowany w Kielcach wynajmował pokój w domu jednorodzinnym przy ul. S. [...]. Był zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w Elblągu jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku w okresie od 9 marca 2009 r. do 17 lutego 2011 r. oraz ponownie od 18 sierpnia 2011 r. do 25 maja 2012 r. Do listopada 2011 r. pracował na umowę o dzieło w Oczyszczalni Ścieków w Wodociągach Kieleckich (nie ma jednak żadnych dokumentów na tą okoliczność). W dniu 30 listopada 2011 r. został przyjęty do II Klinicznego Oddziału Kardiologicznego Świętokrzyskiego Centrum Kardiologii w Kielcach z powodu ostrego zespołu wieńcowego i zaostrzenia dolegliwości dławicowych. W dniu 6 grudnia 2011 r. został przekazany do Oddziału Kardiochirurgii celem dalszego leczenia. Od dnia 17 stycznia 2012 r. odbywał rehabilitację w Ośrodku Rehabilitacji Dziennej Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w Kielcach.

Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Kielcach - kierując się dobrem P. Ż. oraz mając na względzie art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) który stanowi, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osoby ubiegającej się o świadczenie oraz w sprawach niecierpiących zwłoki, przyznaje się pomoc w miejscu pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie – przyznał P. Ż. pomoc w postaci zasiłku okresowego na okres od 1 stycznia 2012 r. do 31 marca 2012 r. w wysokości 238,50 zł miesięcznie oraz w formie świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego na zakup żywności na okres od 1 stycznia 2012 r. do 31 marca 2012 r. w łącznej kwocie 600 zł (obie decyzje z dnia [...] lutego 2012 r.).

Z ustaleń dokonanych przez pracownika socjalnego MOPR w Kielcach wynika, że P. Ż. przebywa na terenie Kielc chwilowo, co było związane z wykonywaniem zleconej pracy. Zarejestrowany był w PUP w Elblągu co wskazuje, że systematycznie potwierdzał gotowość do podjęcia pracy w Elblągu, a zatem przebywał na terenie swojego miasta i tam poszukiwał pracy. Późniejszy pobyt w Kielcach związany był z nagłym pogorszeniem stanu zdrowia uniemożliwiającym powrót do domu. Był hospitalizowany, przeszedł poważny zabieg kardiologiczny, a następnie został skierowany na dalsze leczenie rehabilitacyjne. W tej sytuacji miasto Kielce, w którym pobyt strony związał się w dużej mierze z sytuacją zdrowotną, nie spełnia przesłanek miejsca zamieszkania.

Z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy wynika, że Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Świętokrzyskim, po rozpatrzeniu odwołania P. Ż., decyzją z dnia [...] maja 2012 r. uchylił orzeczenie Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Kielcach i orzekł o zaliczeniu P. Ż. do lekkiego stopnia niepełnosprawności na stałe.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 -zwanej dalej "P.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga sprawy o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej.

Przez spór kompetencyjny (także o właściwość), o którym mowa w art. 4 P.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).

Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Elbląga a Prezydentem Miasta Kielce, albowiem oba te organy uznają się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku P. Ż. o przyznanie zasiłku stałego wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne, zasiłku celowego na żywność oraz zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztu zakupów leków.

Zasiłek celowy i zasiłek stały jest formą pomocy społecznej przewidzianą w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) i w tej ustawie należy szukać wskazań do ustalenia organu właściwego do załatwienia tej sprawy.

Zasady określenia właściwości miejscowej gminy uregulowane zostały w art. 101 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu właściwość miejscową ustala się według ostatniego miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania", odwołać się więc należy do rozumienia tego zwrotu wynikającego z art. 25 Kodeksu cywilnego. Miejscem zamieszkania jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Pojęcie to zawiera w sobie dwa nierozerwalnie ze sobą związane elementy: przebywanie osoby w danej miejscowości (czynnik zewnętrzny) i zamiar stałego przebywania (czynnik wewnętrzny). Jak podkreśla się w orzecznictwie sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości nie stanowi jeszcze o zamieszkaniu, gdyż musi być połączony z przebywaniem w danej miejscowości i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów (por. postanowienie NSA z dnia 11 października 2007 r. sygn. akt I OW 69/07 – Lex nr 399101).

Dla ustalenia zatem gminy właściwej, a tym samym ośrodka pomocy społecznej właściwego do rozpoznania wniosków P. Ż. o przyznanie zasiłku stałego wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne oraz świadczenia pieniężnego (zasiłku celowego) na żywność oraz zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów zakupów leków, koniecznym jest ustalenie miejsca zamieszkania zainteresowanego, co wynika z powyżej cytowanych przepisów.

Z akt sprawy wynika, że P. Ż. przebywa na terenie Kielc, wynajmuje pokój w domu jednorodzinnym w Kielcach przy ul. S. [...], jednocześnie jest zameldowany na pobyt stały w Elblągu, ul. F. [...]. Pracował w Kieleckich Wodociągach do listopada 2011 r. w ramach umowy cywilnoprawnej. Od grudnia 2011 r. był hospitalizowany w szpitalu w Kielcach z uwagi na problemy kardiologiczne, przeszedł poważny zabieg kardiologiczny, a następnie został skierowany na dalsze leczenie rehabilitacyjne. Z zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy w Elblągu z dnia 14 czerwca 2012 r. wynika, że P. Ż. nie jest zarejestrowany w tym urzędzie, a ostatni planowany termin wizyty odnotowano w systemie Powiatowego Urzędu Pracy w Elblągu w dniu 21 maja 2012 r. Przebywając w Kielcach zwracał się do tamtejszych urzędów o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności oraz o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy.

Na przestrzeni kilku miesięcy (maj i sierpień 2012 r.) P. Ż. składał sprzeczne oświadczenia co do miejsca, w którym chce skoncentrować swoją przyszłość. Pracownikowi Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Elblągu oświadczył, że w najbliższym czasie planuje zamieszkiwać w Kielcach, gdzie kontynuuje leczenie, podjął naukę, która potrwa dwa semestry, wskazał jednocześnie że nie ma po co wracać do Elbląga. Natomiast w oświadczeniu złożonym przed pracownikiem Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Kielcach zaznaczył, że nie wiąże swej przyszłości z Kielcami, wszystkie sprawy administracyjne załatwia w Elblągu i tam ma rodzinę.

Samo oświadczenie P. Ż., że jego centrum życiowe koncentruje się w danej miejscowości nie stanowi jedynej przesłanki zamieszkania, w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego, lecz musi być połączone z przebywaniem w danej miejscowości i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Ze złożonych przez P. Ż. oświadczeń można wysnuć wniosek, że nie jest zdecydowany z którym miastem wiąże swoją przyszłość.

Jednakże o tym, że centrum życiowych interesów P. Ż. koncentruje się w Kielcach może świadczyć fakt korzystania z opieki zdrowotnej i leczenia specjalistycznego w Kielcach, czasowe podjęcie pracy w tym mieście, załatwianie bieżących spraw oraz składanie do organów właściwych miejscowo dla miasta Kielce wniosków o rentę i orzeczenie stopnia niepełnosprawności, a także rezygnacja ze statusu osoby bezrobotnej w PUP w Elblągu. Można uznać więc, że zamiar zamieszkania w Kielcach wynika z zachowania P. Ż. polegającego na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w tym mieście.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skoro w okolicznościach przedmiotowej sprawy, miejscem zamieszkania P. Ż. jest miasto Kielce, to organem właściwym do rozpoznania jego wniosków o przyznanie zasiłku stałego i zasiłku celowego jest Prezydent Miasta Kielc.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), orzekł jak w sentencji.