Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2189/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 83  ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 153 poz 1227
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Sędziowie WSA Joanna Kube, Danuta Kania (sprawozdawca), Protokolant ref. staż. Aleksandra Olczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2013 r. sprawy ze skargi B.B. – przedstawicielki ustawowej małoletniej D.P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku – oddala skargę –


UZASADNIENIE

B. B. uczyniła przedmiotem skargi, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2012 r. nr [...], mocą której organ utrzymał w mocy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), powoływanej dalej jako: "k.p.a.", decyzję własną z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] o odmowie przyznania D. P. - małoletniej córce B. B. - renty rodzinnej w drodze wyjątku po zmarłym ojcu A. P.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

B. B. wystąpiła do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku dla małoletniej córki – D. P. po zmarłym ojcu A. P. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. odmówił przyznania ww. świadczenia.

Po rozpatrzeniu wniosku B. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Zakładu Ubezpieczeń społecznych wskazaną wyżej decyzją z dnia [...] października 2012 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2012 r.

W uzasadnieniu ww. decyzji organ podkreślił, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 ze zm.) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca łącznie spełnił następujące warunki:

1) jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym,

2) nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności,

3) nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek,

4) nie ma niezbędnych środków utrzymania.

Organ wskazał, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie, powinny być spełnione łącznie.

Organ wyjaśnił ponadto, że renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej. W związku z tym, w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlega spełnienie powyższych przesłanek przez osobę zmarłą, a następnie dopiero przez wnioskodawcę. W sprawach świadczeń w drodze wyjątku kluczowe są powody niespełnienia przez ubezpieczonego wymogów koniecznych do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. Konieczne jest więc zbadanie, czy brak tych uprawnień nie był spowodowany szczególnymi okolicznościami w postaci trudnych do przezwyciężenia przeszkód, zdarzeń lub trwałych stanów, na które osoba ubezpieczona nie miała wpływu. Muszą to być przeszkody przynajmniej w jakimś czasie nieusuwalne, eliminujące ubezpieczonego z grona pracowników w szerokim tego słowa znaczeniu.

Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, organ podniósł, że przyznanie świadczenia w drodze wyjątku jest możliwe tylko wtedy, gdy do wymaganego okresu ubezpieczenia brakuje niewielki okres, który dodatkowo muszą usprawiedliwiać szczególne okoliczności.

W ocenie organu, nie stwierdzono istnienia przesłanki szczególnych okoliczności, na skutek których ojciec dziecka nie nabył uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Wnioskodawczyni nie wykazała bowiem, aby niespełnienie warunków do świadczenia w trybie zwykłym spowodowane było okolicznościami, na które ubezpieczony nie miał wpływu. W przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym nie potwierdzono żadnych nowych okresów zatrudnienia i tym samym nie stwierdzono żadnych zmian w okresach składkowych i nieskładkowych.

Organ podał, że z akt sprawy wynika, iż ojciec dziecka na przestrzeni 37 lat życia posiada udokumentowany okres składkowy wynoszący 4 lata i 3 miesiące okresów składkowych. Natomiast w 10-leciu przed dniem śmierci - zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym zostały udowodnione jedynie 2 lata i 7 dni okresów składkowych.

Z przedłożonej dokumentacji wynika, że w okresach od [...] października 1985 r. do [...] września 1988 r., od [...] stycznia 1989 r. do [...] listopada 1992 r., od [...] października 1996 r. do [...] kwietnia 1998 r., od [...] listopada 1998 r. do [...] lipca 2000 r. oraz od [...] sierpnia 2000 r. do śmierci w dniu [...] grudnia 2001 r., przez okres wynoszący łącznie ponad 11 lat, nie został udowodniony jakikolwiek okres zatrudnienia poparty opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne oraz ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Z akt sprawy wynika ponadto, iż zmarły ojciec dziecka, prowadząc działalność gospodarczą w okresie od [...] kwietnia 1991 r. do [...] maja 1997 r., nie odprowadzał z tego tytułu składek na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne.

Zdaniem organu, ubezpieczony miał realną możliwość kształtowania przebiegu ubezpieczenia. Natomiast zaprzestanie opłacania składek na ubezpieczenie społeczne w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą nie może być "premiowane" przyznaniem świadczenia w drodze wyjątku, a trudności z prowadzeniem działalności gospodarczej nie są okolicznościami szczególnymi, o których mowa w art. 83 ww. ustawy. W związku z powyższym organ uznał, że w sprawie nie zachodzą szczególne okoliczności, które były powodem niespełnienia przez ojca dziecka warunków do uzyskania świadczenia na zasadach ogólnych.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdził ponadto, że wnioskodawczyni posiada środki utrzymania z tytułu zatrudnienia wysokości 1863,25 zł brutto. Organ podkreślił, że brak niezbędnych środków utrzymania, jako przesłanka do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, nie jest pojęciem zdefiniowanym w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W celu ustalenia tego kryterium należy posiadane środki utrzymania oceniać na tle wysokości najniższej emerytury, która od 1 marca 2012 r. wynosi 799,18 zł. Tymczasem w przedmiotowej sprawie miesięczny dochód brutto przypadający na osobę w rodzinie wynosi 931,62 zł i przekracza kwotę brutto najniższej emerytury. Zdaniem organu, ocena sytuacji materialnej osób ubiegających się o świadczenie na podstawie art. 83 ustawy - przez pryzmat osiąganych dochodów - jest najbardziej obiektywna. Obiektywizmu tej oceny nie zapewniłoby posłużenie się jako kryterium głównymi wydatkami, chociażby zdeterminowanymi nawet najbardziej uzasadnionymi potrzebami.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa ZUS z dnia [...] października 2012 r. B. B. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o nakazanie organowi przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku, ze względu na brak możliwości utrzymania dziecka w sytuacji, która ma charakter wyjątkowy.

Przedmiotową decyzję zaskarżyła w całości, zarzucając jej naruszenie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Jej zdaniem, naruszenie polegało na niedostatecznym rozważeniu przesłanek ustawowych otrzymania renty, w szczególności na niedostatecznym rozważeniu faktu braku możliwości zapewnienia środków utrzymania córce – D. P., jak również na niedostatecznym rozważeniu wyjątkowości sytuacji, w której znajduje się córka. Skarżąca podniosła, że powyższe naruszenia skutkowały pozbawieniem córki prawa do renty rodzinnej, która powinna być jej należna w drodze wyjątku.

W uzasadnieniu skargi podkreśliła, iż organ wydając rozstrzygnięcie w sprawie powinien skupić się na sytuacji dziecka, w tym na możliwościach jego utrzymania przez skarżącą.

Podniosła, że sama z córką prowadzi gospodarstwo domowe. Córka ma 16 lat, chodzi do szkoły i nie jest w stanie osiągać jakichkolwiek dochodów. Skarżąca pracuje, otrzymując wynagrodzenie do dyspozycji w kwocie ok. 900 zł. Natomiast podanie przez organ kwoty wynagrodzenia brutto jest zafałszowaniem stanu jej dochodów, gdyż sugeruje, że dysponuje ona kwotą dwukrotnie wyższą niż faktycznie osiągany dochód. Wobec skarżącej są prowadzone liczne egzekucje komornicze, których wartość przekracza zakres całego jej majątku. W toku tych postępowań pozostawiana jest jej wyłącznie kwota minimalnego wynagrodzenia. Skarżąca pracuje na 7/8 etatu, a ze względu na wiek i trudną sytuację na rynku pracy nie jest w stanie znaleźć dodatkowego zatrudnienia ani zmienić pracy.

Zdaniem skarżącej, organ powinien przeprowadzić rzetelnie postępowanie wyjaśniające, dotyczące możliwości utrzymania dziecka, nie opierając się wyłącznie na danych składanych do ZUS przez pracodawcę. W decyzji nie został wzięty pod uwagę fakt prowadzenia licznych egzekucji komorniczych. Dodatkowo wskazała, że zadłużenie powstało bez jej winy. Podkreśliła, że córka nie jest winna sytuacji zawodowej jej ojca.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.", sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że kontrola sądowoadministarcyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta jest dokonywana według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania przed właściwymi organami. Podkreślenia wymaga, że sąd administracyjny posiada wyłącznie uprawnienia kasacyjne, nie może natomiast orzekać za organ w sposób merytoryczny przyznając stronie określone uprawnienia lub zwalniając z nałożonych obowiązków.

W ocenie Sądu, skarga analizowana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2012 r. nie narusza prawa.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 ze zm.), w myśl którego ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej świadczeń przewidzianych w ustawie.

Zaznaczyć należy, że wnioskowana renta rodzinna w drodze wyjątku jest świadczeniem pochodnym od świadczenia jakie przysługiwałoby osobie zmarłej. Organ był zatem obowiązany w pierwszej kolejności zbadać spełnienie przesłanek wymienionych w powołanym przepisie przez zmarłego ojca dziecka, a następnie przez samo dziecko.

Na tle całej ustawy określającej zasady nabywania prawa do świadczeń typu ubezpieczeniowego, a więc finansowanych i pozostających w związku z funduszem gromadzonym na ten cel ze składek ubezpieczeniowych przyszłych świadczeniobiorców, jest to regulacja szczególna. Pozwala ona bowiem na uzyskanie świadczenia odpowiadającego świadczeniu ubezpieczeniowemu przez osoby, które nie spełniają warunków do jego uzyskania w trybie zwykłym. Zatem świadczenia przyznawane na podstawie art. 83 ustawy nie mają charakteru roszczeniowego, ponieważ według art. 84 są finansowane z budżetu państwa, a nie z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zaś ustawa pozostawia ich przyznanie uznaniu Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Powołany wyżej przepis posługuje się bowiem sformułowaniem "Prezes Zakładu może przyznać..." świadczenie w drodze wyjątku, co wskazuje na uznaniowy charakter decyzji podejmowanych w tym trybie. Jednak pozostawienie tego uprawnienia uznaniowej decyzji Prezesa ZUS nie oznacza, że organ ma całkowitą i niekontrolowaną swobodę podczas rozpatrywania wniosku o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Na organie administracyjnym prowadzącym postępowanie administracyjne, również w sytuacji działania w ramach uznania administracyjnego, ciąży obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 124 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

W ocenie Sądu, analiza akt sprawy oraz zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych rozpatrzył wyczerpująco wszystkie okoliczności faktyczne sprawy oraz dokonał obiektywnej ich oceny.

Jak wynika z ww. przepisu przyznanie świadczenia możliwe jest w sytuacji kumulatywnego wystąpienia trzech zasadniczych przesłanek: (1) braku możliwości podjęcia pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu wieku lub całkowitej niezdolności do pracy osoby wnioskującej, (2) braku niezbędnych środków utrzymania, (3) wystąpienia szczególnych okoliczności jako powodu niespełnienia wymagań dających prawo do emerytury lub renty.

Ostatnia z wymienionych przesłanek określona została przez ustawodawcę w postaci zwrotu ocennego, wymagającego od organu ustalenia odpowiednich faktów oraz ich oszacowania co do skali czy natężenia ich wystąpienia tak, aby można było tym faktom przypisać status okoliczności szczególnych. Dopiero kiedy ma miejsce ustalenie wystąpienia powyższych przesłanek, uruchomiona zostaje konstrukcja decyzji uznaniowej, na gruncie której organ może przyznać przedmiotowe świadczenie. Oznacza to, że nawet wówczas, gdy przesłanki te wystąpią, decyzja organu nie musi być decyzją przyznającą świadczenie, jeśli jakieś inne okoliczności (np. stan środków finansowych) to uniemożliwiają. Ponadto, świadczenie to może być przyznane "na zasadzie wyjątku", co wzmacnia uznaniowy charakter decyzji oraz wskazuje na zaostrzenie sposobu szacowania w ramach oceny faktów "szczególnych okoliczności", stanowiących najistotniejszą przesłankę merytoryczną, decydującą o zaktualizowaniu się możliwości przyznania tego świadczenia (v. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 130/10, publ. CBOSA, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Za szczególne okoliczności w sprawach z zakresu art. 83 ust. 1 ww. ustawy uznaje się jakieś konkretne zdarzenie lub trwały stan, które mogą powodować niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty, czyli wykluczać aktywność zawodową osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie wykazano istnienia szczególnych okoliczności w rozumieniu ww. przepisu.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że na przestrzeni 37 lat życia A. P. posiadał udowodniony łączny okres ubezpieczenia wynoszący 4 lata i 3 miesiące okresów składkowych (w tym 1 rok, 11 miesięcy i 23 dni z tytułu pełnienia służby wojskowej). W ostatnim 10-leciu przypadającym przed datą zgonu, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia w zwykłym trybie - udokumentowano jedynie 2 lata i 7 dni okresu popartego opłacaniem składki na ubezpieczenie społeczne. Z przedłożonej dokumentacji wynika, iż od [...] października 1985 r. do [...] września 1988 r., od [...] stycznia 1989 r. do [...] listopada 1992 r., od [...] października 1996 r. do [...] kwietnia 1998 r., od [...] listopada 1998 r. do [...] lipca 2000 r. oraz od [...] sierpnia 2000 r. do śmierci w dniu [...] grudnia 2001 r., tj. przez okres ponad 11 lat, w stosunku do A. P. nie został udowodniony jakikolwiek okres zatrudnienia poparty opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne oraz ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Ww. nie realizował też obowiązku alimentacyjnego względem swojej małoletniej córki.

We wskazanym okresie wobec zmarłego ojca dziecka nie była orzeczona całkowita niezdolność do pracy, zatem zgodzić należy się ze stanowiskiem organu, że przyczyną braku uprawnień do renty w trybie zwykłym nie był zły stan zdrowia lub inne zdarzenie zewnętrzne, niezależne od woli ubezpieczonego, którego nie można było przewidzieć i któremu nie można było zapobiec. W aktach sprawy brak jest dokumentacji medycznej potwierdzającej istnienie jakichkolwiek schorzeń, które mogłyby ograniczać jego aktywność zawodową. Według oświadczenia skarżącej, ojciec dziecka zmarł nagle (na wylew), wcześniej nie chorował.

Z ustaleń poczynionych przez organ rentowy wynika nadto, że A. P., prowadząc działalność gospodarczą, w okresie od [...] kwietnia 1991 r. do [...] maja 1997 r. nie odprowadzał z tego tytułu składek na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne. Oznacza to, że ww. miał realną możliwość kształtowania przebiegu własnego ubezpieczenia, czego jednak nie czynił. Zauważyć należy, iż nawet przy założeniu, że powyższe zaniechanie wynikało z trudności w prowadzeniu działalności gospodarczej oraz osiąganiu odpowiedniego poziomu dochodów, brak jest podstaw do przyjęcia, że w sprawie wystąpiły okoliczności szczególne, które były powodem niespełnienia przez ojca dziecka warunków do uzyskania świadczenia na zasadach ogólnych.

Zauważyć należy, iż ustalenia powyższych okoliczności faktycznych organ orzekający dokonał w następstwie dwukrotnej, wnikliwej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, uwzględniającej również dokumentację załączoną przez skarżącą do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ze znajdującego się w aktach sprawy pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddziału w W. datowanego na dzień [...] września 2012 r. wynika, iż "po przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym nie stwierdzono żadnych zmian w okresach składkowych i nieskładkowych (zmarłego A. P. - przyp. Sądu) - nadal brak uprawnień do renty w trybie zwykłym". W szczególności organ nie stwierdził żadnych dodatkowych okresów ubezpieczenia ww., w tym wynikających z okresu zatrudnienia w prowadzonym przez skarżącą sklepie ogólnospożywczym, która to okoliczność została wskazana we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Dokonując powyższej oceny organ rentowy wziął pod uwagę wyłącznie okres zatrudnienia ww. poparty opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne, tj. okres stanowiący źródło uprawnień do świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Nie mógł bowiem uwzględnić okresu, w którym ojciec dziecka pracę zarobkową wykonywał nieoficjalnie. Osoba decydująca się na taką formę pracy musi mieć świadomość określonych konsekwencji w sferze ubezpieczeń społecznych, które są równoznaczne z utratą stosownego okresu składkowego.

Podkreślić w tym miejscu należy, że brak uprawnień do uzyskania emerytury lub renty podlega badaniu w nawiązaniu do okresu zatrudnienia uprawnionego do świadczenia, a więc w odniesieniu do wypracowanej przez niego emerytury czy renty. Należności wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie są bowiem zapomogą państwową, a stanowią odpowiednik składek, które uprawniony odprowadzał w trakcie życia zawodowego. Świadczenie emerytalne lub rentowe stanowi więc wypadkową okresu, przez który uprawniony budował kapitał początkowy odprowadzając składki na ubezpieczenie. Istotne znaczenie ma zatem okres czasu przez jaki strona podlegała ubezpieczeniu, który winien być adekwatny do wieku uprawnionego, a niespełnienie przez ubezpieczonego warunków do uzyskania świadczenia na zasadach ogólnych musi wynikać ze szczególnych okoliczności (v. wyrok NSA z dnia 17 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 1173/05, publ. LEX nr 194870). W rozpatrywanej sprawie wskazana adekwatność nie występuje, gdyż okres, przez jaki zmarły ojciec dziecka pozostawał w ubezpieczeniu nie jest odpowiedni do jego wieku. Natomiast podejmowanie pracy zarobkowej bez odprowadzania składek rentowo-emerytalnych nie może być kwalifikowane jako szczególne okoliczności w rozumieniu art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Nie ulega wątpliwości, że na skutek tragicznej śmierci ojca, małoletnia D. znalazła się w trudnej sytuacji życiowej. Nie można jednak zgodzić się z twierdzeniem zawartym w skardze, że to dziecko zmarłego na skutek szczególnych okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności, ma spełniać warunki wymagane w ustawie do uzyskania prawa do renty. Podkreślania wymaga, że prawo dziecka jest prawem pochodnym, a organ orzekający trafnie dokonał oceny braku spełnienia przesłanek z art. 83 ust. 1 ustawy przez zmarłego ojca (v. wyrok NSA z dnia 9 października 2008 r., sygn. akt I OSK 378/08, publ. CBOSA, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak wskazał organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, skarżąca posiada środki utrzymania z tytułu zatrudnienia w wysokości 1863,25 zł, a zatem miesięczny dochód brutto przypadający na osobę w rodzinie wynosi 931,62 zł brutto i przekracza kwotę brutto najniższej emerytury przyjmowaną jako kryterium ustalenia "braku niezbędnych środków utrzymania" w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy. Rację ma skarżąca, iż organ orzekający nie uwzględnił faktu dokonywania potrąceń z wynagrodzenia skarżącej na skutek prowadzenia postępowań egzekucyjnych o egzekucję roszczeń pieniężnych. Okoliczność ta pozostaje jednak bez wpływu na treść podjętego w sprawie rozstrzygnięcia, nie daje bowiem podstaw do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Bez znaczenia dla sprawy pozostaje również to, z jakich powodów ww. postępowania egzekucyjne są prowadzone.

Odnosząc się natomiast do trudnej sytuacji materialnej małoletniej D., jakkolwiek należy podejść do niej z pełnym zrozumieniem, nie może ona stanowić wyłącznej przyczyny uzasadniającej przyznanie świadczenia z art. 83 ust. 1 ww. ustawy. Nie jest to bowiem świadczenie socjalne, zatem jego przyznanie nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby o nie się ubiegającej, nawet gdy są one uzasadnione. Potrzeby te mogą natomiast uzasadniać ubieganie się przez skarżącą o świadczenie z tytułu pomocy społecznej oraz inne formy pomocy materialnej dla osób znajdujących się w niedostatku.

Końcowo podkreślić należy, że przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku jest możliwe tylko w przypadku, gdy można wykazać, iż zmarły ubezpieczony wykazał wolę podejmowania pracy i opłacania składek, ale na skutek wystąpienia nadzwyczajnych, niezależnych od jego woli okoliczności, nie mógł zrealizować wymagań do uzyskania zwykłego świadczenia i tylko z tego powodu przyznanie świadczenia jego dziecku jest zasadne. Tymczasem w niniejszej sprawie, całość przebiegu ubezpieczenia zmarłego ojca dziecka wskazuje na zupełny niemal brak zainteresowania ww. jego przebiegiem, co skutkowało brakiem materialnego zabezpieczenia córki na wypadek zgonu bądź niezdolności do pracy. Jednak, jak zasadnie przyjął organ, sama trudna sytuacja materialna i życiowa małoletniej D. nie daje podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia w świetle ww. ustawowych przesłanek.

Konkludując Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, bowiem organ orzekający nie przekroczył granic uznania administracyjnego.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.