Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 387/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2016-08-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust.1, 2 i 3
journal: Dz.U. 2015 poz 469
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.
article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Sędziowie sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant referent stażysta Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi D. O. i I. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej przywrócenie stosunków wodnych na działce do stanu poprzedniego poprzez wykonanie urządzeń odprowadzających podtapianie działki oddala skargę


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] marca 2016 r., nr [...], stwierdzającą nieważność decyzji Wójta Gminy K. z dnia [...] maja 2011 r., nr [...], nakazującej I. O. przywrócenie do stanu poprzedniego stosunków wodnych na działce nr [...], położonej w ograniczeniu wsi P. poprzez wykonanie urządzeń odprowadzających podtapianie działki sąsiedniej nr [...] stanowiącej własność J. W.

Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności.

Wójt Gminy K. decyzją z dnia [...] maja 2011 r., nr [...], nakazał I. O. przywrócenie do stanu poprzedniego stosunków wodnych na działce nr [...] położonej w ograniczeniu wsi P. poprzez wykonanie urządzeń odprowadzających wodę opadową z jego działki w sposób zapobiegający podtapianie działki sąsiedniej oznaczonej nr [...] stanowiącej własność J. W. w terminie do dnia [...] lipca 2011 r.

W dniu [...] lutego 2016 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej w Ł. wniósł do SKO w Ł. sprzeciw od wyżej wskazanej decyzji zarzucając jej, że została wydana z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 7, 77 i 80 k.p.a. oraz art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2011 r. - Prawo wodne. Zdaniem Prokuratora, w postępowaniu prowadzonym na wniosek J. W. obowiązkiem organu było ustalenie, czy nastąpiła zmiana stanu wody na działce nr [...] i czy zmiana ta spowodowała zalewanie działki nr [...], a następnie czy konieczne jest nakazanie przywrócenia stanu poprzedniego albo wykonanie właściwych urządzeń zapobiegających szkodom. Ustalenie tych okoliczności wymagało - jak wskazał Prokurator - przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego odpowiedniej specjalności z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej oraz ewentualnie przeprowadzenia odpowiednich analiz, badań, pomiarów lub obliczeń. Zarówno jednak ustalenie, czy nastąpiła zmiana stanu wód na gruncie i czy ta zmiana została wywołana działaniem właściciela gruntu, a także czy spowodowało to szkody, jak i następnie ustalenie sposobu zapobiegania szkodom, tj. określenie odpowiednich "urządzeń", do wykonania których organ powinien zobowiązać stronę na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy, przekraczają wiedzę ogólną i wymagają fachowej wiedzy i specjalistycznych wyliczeń. Ustaleń tych organ winien dokonać zgodnie z ogólnymi regułami postępowania dowodowego, określonymi w art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a. Zdaniem Prokuratora organ prowadzący postępowanie naruszył ww. przepisy w stopniu rażącym, nie ustalił bowiem stanu faktycznego w sposób należyty, co jest niezbędnym elementem zastosowania właściwej normy prawa materialnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] marca 2016 r., nr [...], stwierdziło nieważność decyzji Wójta Gminy K. z dnia [...] maja 2011 r., nr [...], nakazującej I. O. przywrócenie do stanu poprzedniego stosunków wodnych na działce nr [...], położonej w ograniczeniu wsi P. poprzez wykonanie urządzeń odprowadzających podtapianie działki sąsiedniej nr [...] stanowiącej własność J. W. – na podstawie art. 156 §1 pkt 2 k.p.a.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Kolegium w pierwszej kolejności stwierdziło, że ostateczna decyzja z dnia [...] maja 2011 r. została wydana przez organ na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy - Prawo wodne. Tymczasem problem immisji polegający na podtopieniu nieruchomości sąsiednich wywołany określonym zachowaniem się właściciela jest uregulowany art. 29 ustawy Prawo wodne, który stanowi lex specialis do art. 144 kodeksu cywilnego. Z treści tego przepisu wynika zaś, że regulacja w nim zawarta dotyczy wszelkich zmian stanu wody, która jest szkodliwa dla gruntów sąsiednich i przewiduje administracyjny tryb postępowania w przypadku szkodliwego oddziaływania na grunty sąsiednie spowodowanego zmianą stanu wody na gruncie oraz wydanie decyzji administracyjnej nakładającej jeden z wymienionych w art. 29 ust. 3 ustawy obowiązków, tj. przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Dalej Kolegium podzieliło pogląd wyrażony w sprzeciwie Prokuratora, że obowiązkiem Wójta Gminy wydającego decyzję na podstawie art. 29 § 3 ustawy Prawo wodne było ustalenie, czy nastąpiła zmiana stanu wody na działce nr [...] i czy zmiana ta spowodowała zalewanie działki nr [...], a następnie czy konieczne jest nakazanie przywrócenia stanu poprzedniego albo wykonanie właściwych urządzeń zapobiegających szkodom. W szczególności organ powinien ustalić, jaki był ostatnio stan wody na działce nr [...], czy doszło do jego zmiany, czy nastąpiła zmiana kierunku odpływu wody opadowej, a jeśli tak, to z jakiej przyczyny - czy z powodu dokonanych zmian, które szkodliwie wpłynęły na sąsiednie grunty. Ustalenie tych okoliczności wymagało, zdaniem SKO, przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego odpowiedniej specjalności z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej oraz ewentualnie przeprowadzenia odpowiednich analiz, badań, pomiarów lub obliczeń. Zarówno bowiem ustalenie czy w ogóle nastąpiła zmiana stanu wód na gruncie i czy ta zmiana została wywołana działaniem właściciela gruntu, a także czy spowodowało to szkody, jak i następnie ustalenie sposobu zapobiegania szkodom, tj. określenie odpowiednich "urządzeń", do wykonania których organ powinien zobowiązać stronę na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy, przekraczają wiedzę ogólną i wymagają fachowej wiedzy i specjalistycznych wyliczeń. Ustaleń tych organ winien dokonać zgodnie z ogólnymi regułami postępowania dowodowego, określonymi w art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a. W ocenie Kolegium organ prowadzący postępowanie w niniejszej sprawie przepisy te naruszył w stopniu rażącym, nie ustalił bowiem stanu faktycznego w sposób należyty, co jest niezbędnym elementem zastosowania właściwej normy prawa materialnego. Nadto dokonanie wyboru jednej z sankcji przewidzianych w art. 29 ust. 3 ustawy wykonania urządzenia zapobiegającego szkodom nakłada na organ obowiązek precyzyjnego określenia sposobu jego wykonania, umiejscowienia, określenia jego wymiarów. Zdaniem SKO obowiązek nałożony zaskarżoną decyzją takich wymogów nie spełnia, co czyni go niewykonalnym. Nie wiadomo bowiem, jakie urządzenia odprowadzające wodę opadową miał wykonać właściciel działki nr [...]. Tym samym, jak stwierdziło Kolegium, wydana w sprawie decyzja stwarza jedynie pozory możliwości doprowadzenia do stanu faktycznego zgodnego z prawem i dowolność działań w zakresie postępowania właściciela gruntu, który doprowadził do utwardzenia części swojej nieruchomości i podtopienia nieruchomości sąsiedniej. Na tej podstawie SKO uznało, iż w sprawie doszło do rażącego naruszenia przepisów postępowania - art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. oraz art. 29 ustawy Prawo wodne, co zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. obligowało organ do stwierdzenia jej nieważności.

Na skutek wniosku D. i I. O. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej opisaną decyzją z dnia [...] marca 2016 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając to rozstrzygnięcie Kolegium stwierdziło, że bez wątpienia w sprawie doszło do rażącego naruszenia przez Wójta Gminy K., przy wydawaniu decyzji z dnia [...] maja 2011 r., art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. i przepisów art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne, co zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. obligowało Kolegium do stwierdzenia jej nieważności. Odnosząc się z kolei do argumentów Państwa O. organ wyjaśnił, iż sam fakt, że ustawodawca nie wprowadził obowiązku opinii biegłego nie oznacza, że w tym przypadku nie była ona potrzebna, albowiem jej brak doprowadził do wydania wadliwiej w sprawie decyzji. Taki sposób załatwienia sprawy spowodował, jak podkreśliło Kolegium, że J. W. ponownie w 2012 r. występował do Wójta Gminy K. z informacją o dalszym zalewaniu przez sąsiadów jego nieruchomości, a wobec nieskuteczności skierował sprawę na drogę procesu sądowego w sądzie powszechnym. Kolegium nie zgodziło się również z argumentem, że sposób w jaki zostaną przywrócone zakłócone stosunki wodne należy do zakłócającego i nie musi być określony w decyzji, wskazując, iż organ egzekucyjny ma obowiązek sprawdzić jak zostały wykonane nałożone przez Wójta Gminy obowiązki. W przedmiotowej sprawie takie obowiązki nie zostały precyzyjne określone w decyzji, a w konsekwencji decyzja nie nadawała się do egzekucji.

Powyższą decyzję zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku D. i I. O., zarzucając jej:

1) naruszenie przepisów postępowania w stopniu istotnym dla jego wyniku, tj. przepisu art. 32 w zw. z art. 40 § 2 zd. 1 k.p.a. poprzez doręczenie skarżonej decyzji stronom podczas gdy strony ustanowiły pełnomocnika co skutkowało obowiązkiem doręczenia decyzji temuż pełnomocnikowi a nie Skarżącym;

2) naruszenie przepisów postępowania w stopniu istotnym dla jego wyniku, tj. przepisu art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez przyjęcie przez Kolegium, że Wójt Gminy K. przy wydaniu decyzji z dnia [...] maja 2011 r., nr [...], nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, podczas gdy organ I instancji ustalił stan faktyczny sprawy w sposób należyty, podobnie jak zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy w sposób wymagany prawem,

3) naruszenie przepisów postępowania w stopniu istotnym dla jego wyniku, tj. przepisu art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie ustosunkowania się przez Kolegium do części z podniesionych przez Skarżących zarzutów i kwestii zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a w konsekwencji zaniechanie wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi Kolegium kierowało się przy wydaniu decyzji,

4) naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r., poz. 469 ze zm.) zwanej dalej u.p.w., przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez uznanie, że decyzja Wójta Gminy K. z dnia [...] maja 2011 r., nr [...], nie spełnia przesłanek określonych w/w przepisem i stwarza pozory możliwości doprowadzenia do stanu faktycznego zgodnego z prawem i dowolność działań w zakresie postępowania zobowiązanego właściciela gruntu, podczas gdy w/w decyzja nakłada na naruszającego stosunki wodne obowiązek wykonania urządzeń wodnych zapobiegających szkodzie w sposób możliwy do weryfikacji jego wykonania, a zatem spełniała wymogi określone w/w przepisem;

5) naruszenie przepisów postępowania w stopniu istotnym dla jego wyniku, tj. przepisu art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 7,77 i 80 k.p.a. oraz w zw. z art. 29 ust 3 u.p.w. poprzez przyjęcie, iż decyzja Wójta Gminy K. z dnia [...] maja 2011 r., nr [...], została wydana z rażącym naruszeniem prawa na skutek zaniechania wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego i ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz wydania decyzji nakładającej na właściciela działki obowiązki stwarzające pozory możliwości ich wykonania, podczas gdy w procedowaniu organu I instancji nie doszło do naruszenia wskazywanych przez organ nadzoru przepisów, tym bardziej w stopniu rażącym.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie i w całości podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Na wstępie należy przypomnieć, że wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co wynika z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej: p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.). Przedmiotem tej kontroli jest zbadanie, czy organy administracji publicznej, w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni się to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] kwietnia 2016 r. utrzymująca w mocy decyzję tego samego organu z dnia [...] marca 2016 r. stwierdzającą nieważność decyzji Wójta Gminy K. z dnia [...] maja 2011 r. nakazującej I. O. przywrócenie do stanu poprzedniego stosunków wodnych na działce nr [...] poprzez wykonanie urządzeń odprowadzających podtapianie działki sąsiedniej nr [...] stanowiącej własność J. W. Jako podstawa stwierdzenia nieważności wskazany został przepis art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. tj. wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa - art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 k.p.a. oraz art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne.

W tym miejscu należy przypomnieć, że stwierdzenie nieważności jest postępowaniem nadzwyczajnym i wyjątkiem od zasady trwałości decyzji administracyjnych. Na podstawie przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Jak wynika z ugruntowanego stanowiska doktryny oraz orzecznictwa sądowoadministracyjnego, "rażące naruszenie prawa", o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., stanowi podstawę stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w sytuacji, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (por. wyrok NSA z 20 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1056/10, LEX nr 1070197). O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa" (por. wyrok NSA z 7 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1521/10, LEX nr 956192).

Jak wynika z akt kontrolowanej sprawy, ostateczna decyzja z dnia [...] maja 2011 r. została wydana przez Wójta Gminy K. na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy - Prawo wodne. Przepis ten nakłada na właściciela nieruchomości przyległej do wód objętych powszechnym korzystaniem obowiązek zapewnienia dostępu do wody w sposób umożliwiający to korzystanie; części nieruchomości umożliwiające dostęp do wody wyznacza wójt, burmistrz lub prezydent miasta w drodze decyzji. Tymczasem prowadzone przez organ postępowanie dotyczyło zupełnie innej kwestii, a mianowicie naruszenia stanu wody na działce nr [...] stanowiącej własność J. W. Problem immisji polegający na podtopieniu nieruchomości sąsiednich wywołany określonym zachowaniem się właściciela uregulowany jest natomiast w art. 29 ustawy Prawo wodne, który stanowi lex specialis do art. 144 kodeksu cywilnego. Z treści tego przepisu wynika zaś, że regulacja w nim zawarta dotyczy wszelkich zmian stanu wody, która jest szkodliwa dla gruntów sąsiednich i przewiduje administracyjny tryb postępowania w przypadku szkodliwego oddziaływania na grunty sąsiednie spowodowanego zmianą stanu wody na gruncie. Przepis art. 29 ust.3 powołanej wyżej ustawy stanowi, że jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Mając na uwadze powyższe podnieść należy, że rozpoznawana sprawa została zainicjowana wnioskiem J. W. z dnia [...] września 2010 r. skierowanym do Urzędu Gminy w K. o wszczęcie postępowania w zakresie zalewania jego nieruchomości wodami z działki nr [...] stanowiącej własność I. O. Organ, przeprowadzając w tym przedmiocie postępowanie na podstawie art. 29 ust.3 ustawy Prawo wodne powinien przede wszystkim dokonać ustaleń, czy istotnie bezprawne działanie właściciela działki nr [...] dokonało zmiany stanu wody na gruncie oraz czy działanie to szkodliwie wpłynęło na grunt sąsiedni - działkę nr [...] należącą do wnioskodawcy – J. W. Organ prowadzący w tej sprawie postępowanie, jak słusznie wskazało Kolegium, miał obowiązek ustalić oraz wykazać istnienie związku przyczynowo - skutkowego między dokonaną zmianą na działce nr [...], a wynikłą z powodu tej zmiany szkodą na nieruchomości o nr [...]. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest bowiem stanowisko, że wydanie decyzji o nałożeniu albo o odmowie nałożenia sankcji określonej w art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, którego celem jest ustalenie, czy właściciel nieruchomości w istocie dokonał zmiany stosunków wodnych na swoim gruncie i czy zmiany te spowodowały szkodę dla sąsiadujących gruntów. Postępowanie takie wymaga jednak wiedzy specjalistycznej i nie może ograniczyć się do stwierdzenia wykonania prac powodujących podwyższenie bądź obniżenie gruntu. Stąd też w orzecznictwie przyjmuje się, co do zasady jednolicie, że w sprawach o przywrócenie stosunków wodnych na gruncie i wydanie decyzji na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne opinia biegłego (biegłych) jest w zasadzie niezbędna. Ocena zmiany stosunków wodnych na gruncie wymaga wiadomości specjalnych i odpowiedniej wiedzy z zakresu choćby hydrologii, gospodarki wodnej, melioracji wodnych i postępowań wodnoprawnych oraz ewentualnie przeprowadzenia odpowiednich analiz, badań, pomiarów lub obliczeń. Nie jest w zasadzie możliwe dokonanie takiej oceny wyłącznie na podstawie wrażeń wzrokowych. Wyłącznie prawidłowo ustalony stan faktyczny otwiera drogę do orzekania w formie decyzji o nałożeniu obowiązku na podstawie art. 29 ust. 3 prawa wodnego lub o odmowie nałożenia takiego obowiązku. Celowe i konieczne jest zatem w tej kategorii spraw dopuszczenie dowodu z opinii biegłego, w której treść merytoryczną co prawda organ wkraczać nie może, ponieważ nie dysponuje wiedzą specjalistyczną jaką posiada biegły, ma jednak obowiązek ocenić jej wartość dowodową, wiarygodność i przydatność dla rozstrzygnięcia sprawy. Powinien to uczynić w kontekście pozostałego materiału dowodowego, który powinien być kompleksowo zgromadzony (vide: wyroki z dnia 29 października 2013 r. w sprawie II OSK 1252/12, z dnia 21 czerwca 2013 r. w sprawie II SA/Łd 263/13, z dnia 4 lipca 2013 r. w sprawie II SA/Op 139/13, WSA w Białymstoku z dnia 5 czerwca 2014 r. sygn. akt II SA/Bk 138/14, wyrok WSA w Kielcach z dnia 18 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Ke 373/14 – wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej CBOSA).

W okolicznościach niniejszej sprawy, jak słusznie uznało Kolegium przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego było niezbędne. Wydane zaś rozstrzygnięcie wyłącznie w oparciu o notatki z oględzin i dokumenty dotyczące projektu utwardzenia placów manewrowych nieruchomości oznaczonej numerem geod. [...] bez poddania ich wnikliwej analizie pod kątem przydatności do ustaleń w ramach przepisu z art. 29 ustawy - Prawo wodne, jest ewidentnie wadliwe, albowiem zostało wydane z rażącym naruszeniem wymagań określonych przepisami art. 7, 77 i 80 k.p.a.

Organ prowadzący postępowanie w niniejszej sprawie naruszył w stopniu rażącym również przepis art. 29 ust.3 prawa wodnego w zakresie wyboru jednej z sankcji przewidzianych w tym przepisie. Przepis ten stanowi bowiem, że jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegającym szkodom. Przywołane unormowanie prawne przewiduje zatem alternatywny sposób załatwienia sprawy, czyli wybór jednego ze sposobów przywrócenia naturalnego stanu wód na gruncie w zależności od uznania organu administracyjnego. Ustawa nie zawiera żadnego dodatkowego unormowania, z którego wynikałoby, iż jako podstawowe preferowane jest któreś wskazane w przepisie rozwiązanie, czyli w celu usunięcia szkodliwego wpływu zmiany stanu wody na nieruchomości sąsiedniej to organ winien nakazać w decyzji taki sposób zapobieżenia szkodom, jaki w okolicznościach danej sprawy będzie najskuteczniejszy i najprostszy do wykonania, przy czym musi dokonać wyboru czy jest to przywrócenie do stanu poprzedniego, czy też wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (tak m.in. WSA w Gliwicach w wyroku z 21 grudnia 2012 r. sygn. akt II SA/Gl 842/12, CBOSA). Zatem zobowiązanie I. O. do przywrócenia stanu poprzedniego stosunków wodnych na działce nr [...] poprzez wykonanie urządzeń odprowadzających wodę opadową nie miało podstawy w obowiązującym przepisie prawa, a zatem nastąpiło z rażącym naruszeniem normy art. 29 ust. 3 prawa wodnego. W stanie faktycznym niniejszej sprawy przywrócenie do stanu poprzedniego mogło by oznaczać nakaz rozbiórki wykonanych przez O. prac, ale o to przecież organowi nie chodziło. Ponadto, jak słusznie stwierdziło Kolegium, przewidziany w ww. przepisie obowiązek wykonania urządzenia zapobiegającego szkodom nakłada na organ obowiązek precyzyjnego określenia sposobu jego wykonania, umiejscowienia, określenia jego wymiarów. Obowiązek nałożony decyzją z dnia [...] maja 2011 r. takich wymogów nie spełnia, co czyni go niewykonalnym i implikuje, co potwierdzają obszerne akta administracyjne, kolejne postępowania administracyjne oraz sądowe na tym tle.

Opisana wyżej wadliwość decyzji z dnia [...] maja 2011 r spowodowała, że wnioskodawca J. W. w 2012 r. ponownie wystąpił do Wójta Gminy K. o rozwiązanie sprawy zalewania przez sąsiadów jego nieruchomości, a wobec nieskuteczności skierował sprawę na drogę procesu sądowego w sądzie powszechnym. Jak wynika z analizy dołączonych do akt sprawy materiałów postępowania administracyjnego w sprawie doszło do takiej sytuacji, w której Skarżącemu nie przysługuje ani droga sądowa przed sądem powszechnym dla roszczenia o przywrócenie jego nieruchomości do stanu poprzedniego, a kolejne wnioski o wszczęcie postępowania w przedmiocie zmiana stosunków wodnych powodujących szkodę pozostają poza zainteresowaniem prawa administracyjnego i organów administracyjnych, co potwierdza chociażby decyzja Wójta Gminy K. z dnia [...] maja 2012 r. o umorzeniu postępowania w sprawie zakłócania stosunków wodnych na działce oznaczonej nr [...]. Tym samym skarżącemu pozostawałoby tylko dokonać stosownych prac na swojej nieruchomości na własny koszt i własnym staraniem a później ewentualnie dochodzić odszkodowania przed sądem cywilnym. Wszystkie te zabiegi wymagałyby uprzedniego wyłożenia znacznych kosztów przez osobę ewidentnie pokrzywdzoną cudzym działaniem. Interpretacja taka pozostawałaby, zdaniem Sądu, w sprzeczności z art. 21 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którym Rzeczpospolita Polska chroni własność, gdyż wówczas w istocie porządek prawny rozumiany systemowo faworyzowałby naruszyciela, zamiast chronić pokrzywdzonego.

W ocenie Sądu wadliwość decyzji Wójta Gminy K. polega również na wskazaniu terminu (do dnia [...] lipca 2011r.) dla wykonania przez I. O. nałożonych decyzją – obowiązków. Przepisy prawa wodnego nie przewidują bowiem możliwości określenia terminu wykonania obowiązków nałożonych na podstawie art. 29 ust. 3 tej ustawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych niesporny jest pogląd, zgodnie z którym decyzja wydana na podstawie art. 29 ust. 1 i 3 p.w. rozstrzyga wyłącznie o obowiązku likwidacji szkodliwych zmian stanu wody na gruncie. Przepis ten nie przewiduje terminu likwidacji tych zmian. Oznacza to brak podstawy materialnoprawnej do zakreślenia w decyzji organu administracji publicznej terminu wykonania nałożonego obowiązku (tak WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 20.10.2011 r. sygn. akt II SA/Gl 147/11, podobnie WSA w Lublinie w wyrokach sygn. II SA/Lu 298/11, sygn. II SA/Lu 416/07, WSA w Bydgoszczy w wyroku sygn. II SA/Bd 995/09, WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 24 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 116/12, wszystkie dostępne w CBOSA). Tym samym uznać należy, iż decyzja Wójta w powołanym wyżej zakresie rażąco narusza art. 29 ust. 3 prawa wodnego.

Konkludując powyższe rozważania, Sąd w pełni podziela ustalenia faktyczne poczynione przez SKO jak też dokonaną przez ten organ wykładnię prawa. Zdaniem Sądu przeprowadzona w ramach postępowania nieważnościowego zakończonego wydaniem decyzji SKO z dnia [...] marca 2016 r. analiza materiału dowodowego sprawy - wniosku wnioskodawcy z dnia [...] września 2010 r. o wszczęcie postępowania w przedmiocie zalewania jego nieruchomości wodami z działki nr [...] stanowiącej własność I. O. i samej decyzji z dnia [...] maja 2011 r. w kontekście obowiązujących przepisów prawa – art. 29 ust.3 ustawy Prawo wodne, prowadzi do wniosku tożsamego ze stanowiskiem, jakie zajęło SKO w Ł., że decyzja Wójta Gminy K. z dnia [...] maja 2011 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa - art. 7, 77 i 80 k.p.a. oraz art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Wobec zaś ewidentnego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego oraz ustawy Prawo wodne i niemożliwymi do zaakceptowania w związku z tym skutkami społeczno-gospodarczymi, niezbędnym było wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji Wójta Gminy K.

W ocenie Sądu, również zarzuty natury procesowej podniesione w skardze, a dotyczące naruszenia art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., nie zasługują na uwzględnienie, albowiem organy obydwu instancji prawidłowo przeprowadziły postępowanie, a zaskarżona decyzja została wydana po wszechstronnym rozważeniu zebranego w sprawie materiału. Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia w postępowaniu odwoławczym przepisu art. 32 w zw. z art. 40 § 2 k.p.a. należy stwierdzić, iż rzeczywiście przy doręczeniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2016 r. doszło do naruszenia art. 40 § 2 k.p.a., ale w ocenie Sądu nie było to na tyle istotne, by mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a tylko naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy może być, zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., podstawą uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny. Celem normy zawartej w art. 40 § 2 k.p.a. nakazującej doręczenie decyzji pełnomocnikowi wówczas, gdy został on ustanowiony, jest zwolnienie strony z obowiązku osobistego prowadzenia sprawy. Ocena skutków pominięcia pełnomocnika w sprawie w każdym przypadku zależy natomiast od okoliczności danej sprawy, długotrwałości pominięcia i etapu postępowania, w którym doszło do takiego naruszenia (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 1 października 2015 r. sygn. akt II OSK 218/14, Lex nr 1987093). W przedmiotowej sprawie, jak wynika z akt administracyjnych, wśród zwrotnych poświadczeń odbioru nie ma potwierdzenia odbioru zaskarżonej decyzji przez pełnomocnika Skarżących, którym była radca prawny J. F. Nie uniemożliwiło to jednak Skarżącym wniesienia skargi do sądu administracyjnego od ww. decyzji. Pominięcie pełnomocnika przy doręczaniu zaskarżonej decyzji nie wywołało tym samym dla Skarżących negatywnych skutków procesowych.

Reasumując, zdaniem Sądu, podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i należyty, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Zostały także prawidłowo zinterpretowane, mające zastosowanie w sprawie, przepisy. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.