Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 617/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7 ust. 1
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
article: § 8 ust. 1
journal: Dz.U. 1946 nr 16 poz 112
law: Rozporządzenie Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. wydane w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m. st. Warszawy.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Irena Kamińska Sędziowie sędzia NSA Izabella Kulig - Maciszewska (spr.) sędzia del. WSA Marian Wolanin Protokolant asystent sędziego Ewa Dubiel po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 848/10 w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 3 grudnia 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 848/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] marca 2010 r. w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego.

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd podał, że Prezydent m. st. Warszawy decyzją z dnia [...] lutego 2008 r., sprostowaną postanowieniem z dnia [...] marca 2008 r., odmówił A. W., J. S., B. S., J. K. oraz Towarzystwu Opieki Nad Ociemniałymi – Zakład Dla Niewidomych w L. ustanowienia prawa użytkowania wieczystego w odniesieniu do gruntu stanowiącego własność Miasta st. Warszawy, włączonego w granice działki nr ew. [...] z obrębu [...], położonego przy ul. P. [...], ozn. hip. Nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, iż dawni współwłaściciele przedmiotowego gruntu J. i J. małżonkowie K. nie złożyli wniosku o przyznanie prawa własności czasowej w trybie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.), a wnioski złożone w latach 1997 - 2002 przez Marlenę W. działającą w imieniu spadkobierców dawnych właścicieli gruntu A. W., B. S. i J. S. o zwrot nieruchomości położonej przy ul. P. [...] nie spełniają przesłanek z art. 214 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli Anna W., B. S. i J. S. oraz Towarzystwo Opieki Nad Ociemniałymi – Zakład Dla Niewidomych w L.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r., sprostowaną postanowieniem z dnia 19 stycznia 2009 r., uchyliło zaskarżoną decyzję oraz orzekło o odmowie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu na rzecz M. W., A. W., B. S., J. K. oraz Towarzystwa Opieki Nad Ociemniałymi – Zakład Dla Niewidomych w L. Organ wskazał, że nieruchomość warszawska położona przy ul. P. [...], ozn. hip. Nr [...], objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, składająca się z pow. 876 m2, została włączona w granice działki nr [...] z obrębu [...]i stanowi własność Miasta st. Warszawy.

Organ zauważył, że przepis art. 7 dekretu stanowi, iż dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące, a jeżeli chodzi o grunty oddane na podstawie obowiązujących przepisów w zarząd i użytkowanie - użytkownicy gruntu mogą w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną.

Kolegium, wskazało, że prawidłowe ustalenie daty objęcia gruntu w posiadanie skutkuje rozpoczęciem biegu 6 - miesięcznego terminu do zgłoszenia wniosku o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Jak stanowi art. 4 dekretu terminy i tryb obejmowania w posiadanie przez gminę m. st. Warszawy gruntów, określonych w art. 1, ustali w rozporządzeniu Minister Odbudowy w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej.

Prezydent Miasta st. Warszawy wskazał, że objęcie gruntu położonego w Warszawie przy ul. P. [...] w posiadanie przez Gminę Miasta st. Warszawy następowało na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia z dnia 7 kwietnia 1946 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów przez gminę m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 16, poz. 112). Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia grunt uważa się za objęty przez gminę m. st. Warszawy w posiadanie w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu z dniem dokonania przez Zarząd Miejski w organie urzędowym Zarządu Miejskiego ogłoszenia o sporządzonym protokole oględzin, chociażby grunt ten znajdował się pod zarządem lub w faktycznym posiadaniu gminy.

Organ ustalił, że objęcie przedmiotowego gruntu w posiadanie przez gminę nastąpiło w dniu 31 marca 1947 r., tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr 5 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy, w związku z czym termin składania wniosków mijał dnia 30 września 1947 r. Zarząd Miejski nie zawiadomił jednak dotychczasowych współwłaścicieli gruntu lub osoby ich prawa reprezentujące o przystąpieniu do obejmowania gruntu w posiadanie pomimo, iż posiadał o nich dane. Zatem, objęcie przedmiotowego gruntu w posiadanie przez gminę zostało dokonane z naruszeniem § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. Z tych też względów organ I instancji prawidłowo uznał, iż objęcie przedmiotowego gruntu w posiadanie we wskazanym terminie należało uznać za nieskuteczne, tym samym data 31 lipca 1947 r. nie może stanowić początku biegu 6-miesięcznego prekluzyjnego terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu.

Kolegium wskazało, że opisane wyżej rozporządzenie zostało zastąpione rozporządzeniem Ministra Odbudowy wydanym w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej z dnia 27 stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania gruntów przez gminę m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 6, poz. 43), które znacznie uprościło procedurę, bowiem przepis § 1 stanowi, że obejmowanie w posiadanie przez gminę m. st. Warszawy gruntów na obszarze m. st. Warszawy, nie objętych dotychczas na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r., następuje w drodze ogłoszeń Zarządu Miejskiego Miasta st. Warszawy, podanych do publicznej wiadomości przez zamieszczenie w organie urzędowym Zarządu Miejskiego i w jednym z poczytnych pism codziennych wydawanych w Warszawie oraz przez rozplakatowanie.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w uchwale z dnia 5 czerwca 2000 r., sygn. akt OPK 32/99, stwierdził, że warunkiem skutecznego objęcia gruntów w posiadanie przez gminę Miasta st. Warszawy było zamieszczenie ogłoszenia w organie urzędowym Zarządu Miejskiego Miasta st. Warszawy, o którym mowa w § 3 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę Miasta st. Warszawy. Skutek prawny objęcia gruntu w posiadanie przez gminę jednak nie wiąże się ze wszystkimi czynnościami, o których mowa w § 1 rozporządzenia, występującymi łącznie. Skutek taki bowiem został określony w § 3 rozporządzenia, który wprost stanowi, że grunty uważa się za objęte w posiadanie z dniem wydania numeru organu urzędowego Zarządu Miejskiego. Oznacza to, że prawne znaczenie dla objęcia gruntu w posiadanie ma wyłącznie ogłoszenie dokonane w tym organie. Tym samym z dokonaniem ogłoszeń w poczytnym piśmie codziennym oraz rozplakatowaniem rozporządzenie nie łączy w istocie żadnych skutków prawnych.

Zdaniem Kolegium, należało przyjąć, że objęcie przedmiotowego gruntu w posiadanie przez gminę nastąpiło w dniu 19 kwietnia 1948 r., tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr 10 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego Miasta st. Warszawy, w związku z czym termin składania wniosków o przyznanie prawa własności czasowej upływał w dniu 19 października 1948 r.

Ponadto organ I instancji ustalił, że współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości nie złożyli stosownego wniosku w terminie i trybie przewidzianym w art. 7 ust. 1 dekretu. Zawarte w odwołaniu stwierdzenie, iż J. K. najprawdopodobniej w dniu 25 kwietnia 1947 r. złożyła wniosek dekretowy dotyczący nieruchomości przy ul. P. [...], nr hip. [...], nie zostało poparte żadnymi dowodami. Organ odwoławczy wskazał, że uprawnienie dotychczasowego właściciela gruntu do żądania przyznania mu na tym gruncie prawa wieczystej dzierżawy (własności czasowej) jest następstwem wejścia w życie dekretu i przejścia gruntu na własność gminy Miasta st. Warszawy. Tym samym, organ I instancji prawidłowo uznał, iż skutków takich nie wywołuje pismo byłej współwłaścicielki nieruchomości J. K. opatrzone datą 25 kwietnia 1945 r., gdyż w dacie tej nie obwiązywał jeszcze dekret o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Dotychczasowa właścicielka nie zgłosiła żądania przyznania wieczystej dzierżawy (własności czasowej), lecz wniosła o przywrócenie prawa własności. W dacie zaś wynikającej z treści wyżej wymienionego pisma J. K. była właścicielką przedmiotowej nieruchomości. Dekret o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy wszedł natomiast w życie w dniu 21 listopada 1945 r. i od tej daty wszelkie grunty na obszarze Warszawy przeszły na własność gminy m. st. Warszawy.

Organ podał też, że wnioski złożone, nie spełniają przesłanek określonych w przepisach ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, w związku z czym odmowa ustanowienia prawa użytkowania wieczystego w odniesieniu do gruntu stanowiącego własność Miasta st. Warszawy, włączonego w granice działki nr [...] z obrębu [...], położonego przy ul. P. [...], ozn. hip. Nr [...], była uzasadniona.

Skargę od decyzji powyższej decyzji wnieśli J. K., M. W., A. W. i B. S.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 maja 2009 r. sygn. I SA/Wa 156/09 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 11 lutego 2008 r. Sąd uznał, iż poza sporem jest, że objęcie przez Gminę Miasta st. Warszawy gruntu położonego przy ul. P. [...], nr hip. [...], w dniu 31 marca 1947 r. na podstawie § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. w sprawie obejmowania gruntów przez gminę m. st. Warszawy było nieskuteczne, ponieważ odbyło się z naruszeniem § 5 ust. 1 rozporządzenia. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby Zarząd Miejski przesłał współwłaścicielce gruntu J. K. zawiadomienia o przystąpieniu do objęcia gruntu w posiadanie, mimo że Zarząd Miejski i inne organy Miasta st. Warszawy posiadały informację o jej adresie zamieszkania, co wynika z pisma Zarządu Miejskiego z dnia 19 marca 1945 r. i pisma Biura Odbudowy Stolicy z dnia 4 kwietnia 1946 r. Nie budzi zatem wątpliwości, że ogłoszenie o objęciu dokonane w dniu 31 marca 1947 r. nie uruchomiło terminu 6 - miesięcznego, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.

Sąd podał, że J. K. i pełnoletni spadkobiercy J. K. nie złożyli wniosku o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy, prawa zabudowy, czy prawa własności czasowej. Okoliczności tej nie potwierdzają informacje uzyskane przez organ pierwszej instancji od Wojewody Mazowieckiego (pisma z dnia 27 sierpnia 1998 r. i z dnia 25 października 2006 r., z Urzędu Gminy Warszawa - Centrum (pisma z dnia 28 lutego 2002 r. i z dnia 17 lipca 2002 r.), z Archiwum Państwowego m. st. Warszawy (pismo z dnia 13 czerwca 2007 r.) i z Biura Gospodarki Nieruchomościami m. st. Warszawy Delegatury w Dzielnicy Wola (pismo z dnia 17 maja 2007 r.). Brak złożenia wniosku dekretowego wynika też z faktu wystąpienia przez spadkobierców dawnych właścicieli gruntu wnioskiem z dnia 10 lutego 1986 r. o odszkodowanie za przejęty w trybie dekretu warszawskiego grunt, w którym brak informacji o złożeniu wniosku dekretowego. O nie złożeniu przez J. K. wniosku dekretowego informowała też wielokrotnie organ pełnomocnik spadkobierców dawnych właścicieli gruntu M. W., co wynika chociażby z jej pism z dnia 1 czerwca 1998 r., 7 stycznia 1999 r., 13 lutego 2002 r., 11 czerwca 2002 r. Ponadto za wniosek złożony w trybie art. 7 ust. 1 dekretu nie mogła być uznana kserokopia wniosku J. K. z dnia 25 kwietnia 1945 r. o przywrócenie prawa własności gruntu przy ul. P. [...], skoro żądanie tego wniosku dotyczy przywrócenia prawa własności, które przysługiwało w dacie jego złożenia J. K., a wniosek ten był złożony przed wejściem w życie dekretu o własności i użytkowaniu gruntu na obszarze m. st. Warszawy.

Sąd za zasadny uznał zarzut skarżących, że organ bez jakiejkolwiek analizy treści Dziennika Urzędowego Nr 10 z dnia 19 kwietnia 1948 r. przyjął, że objęcie gruntu przy ul. P. [...] w posiadanie przez Gminę Miasta st. Warszawy nastąpiło w dniu 19 kwietnia 1948 r. zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Odbudowy w sprawie obejmowania gruntów przez gminę m. st. Warszawy z dnia 27 stycznia 1948 r. (Dz. U. Nr 6, poz. 43), z dniem wydania przez Zarząd Miejski tegoż Dziennika Urzędowego.

Sąd zauważył, że w Dzienniku tym ul. P. i W. wymienione są wielokrotnie w różnych konfiguracjach z innymi ulicami (pkt I ppkt 15, 20, 29, 39 ogłoszenia). Tymczasem z uzasadnienia decyzji Kolegium nie wynika na jakiej podstawie organ ten przyjął, że grunt oznaczony nr hip. [...] został objęty ogłoszeniem zamieszczonym w Dzienniku Urzędowym Nr 10 i z którego konkretnie punktu tego ogłoszenia wynika, że przedmiotowy grunt został objęty w posiadanie w dniu 19 kwietnia 1948 r. Do kwestii tej nie odniósł się też Prezydent Miasta st. Warszawy w decyzji z dnia 11 lutego 2008 r. Sąd podkreślił, że treść rozporządzenia z 1948 r. nie zawiera przepisu, z którego wynikałoby, że grunty nieobjęte w posiadanie bądź nieobjęte skutecznie na podstawie rozporządzenia z 1946 r., z mocy prawa stają się objętymi w posiadanie na podstawie § 3 rozporządzenia z 1948 r. Zdaniem Sądu, nowa regulacja z 1948 r. uprościła procedurę obejmowania gruntów w posiadanie przez Gminę, ale nie sanowała skutków wadliwie dokonanych przez Zarząd Miejski ogłoszeń.

Prezydent m. st. Warszawy decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. odmówił M. W., A. W., B. S., J. K. oraz Towarzystwu Opieki Nad Ociemniałymi – Zakład Dla Niewidomych w L. ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu dawnej nieruchomości hip. [...] o powierzchni [...] m2, stanowiącego obecnie część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], położonego przy ul. P. [...] będącego własnością m. st. Warszawy. Prezydent uznał, że skuteczne objęcie w posiadanie przez gminę m. st. Warszawy przedmiotowej nieruchomości nastąpiło w dniu 25 listopada 1948 r., tj. z dniem zamieszczenia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr 27 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy wydanego na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m. st. Warszawy (Dz. U. R.P. Nr 6, poz. 43). Jak stwierdził organ I instancji na podstawie § 1 tego rozporządzenia (w istocie na podstawie pkt I ogłoszenia) posiadaniem zostały objęte grunty położone na obszarze lewobrzeżnej Warszawy, nie objęte dotychczas w posiadanie gminy m. st. Warszawy w trybie rozporządzenia niniejszego i rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. Organ przyjął więc, że dawni właściciele nieruchomości nie złożyli w terminie stosownego wniosku w trybie art. 7 ust. 1 dekretu o gruntach warszawskich. Przyjmując nieskuteczność objęcia w posiadanie w/w gruntu w trybie rozporządzenia z dnia 7 kwietnia 1946 r., wniosek o przyznanie własności czasowej powinien zostać złożony do dnia 25 maja 1949 r. Za taki wniosek nie zostało uznane pismo J. K. opatrzone datą 25 kwietnia 1945 r. Organ odwołał się w tej mierze do oceny wyrażonej przez sąd administracyjny w wyroku z dnia 25 maja 2009 r. i uznał, że złożenie wniosku przed dniem wejścia w życie dekretu o gruntach warszawskich z dnia 26 października 1945 r. nie może być skuteczne, nawet gdyby uznać, że pismo to rzeczywiście zostało złożone, na co nie ma dowodów. Wnioski złożone w dniu 21 listopada 1997 r. i później należy uznać za bezskuteczne, jako złożone po upływie 6-miesięcznego terminu.

Odwołanie od tej decyzji wnieśli Jacek Kostkowski oraz M. W. w imieniu własnym i jako pełnomocnik A. W.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia [...] marca 2010 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. SKO stwierdziło, że stosownie do art. 153 p.p.s.a. jest związane oceną prawną przyjętą przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 maja 2009 r. I SA/Wa 156/09. Sąd przesądził tam bowiem, że ogłoszenie z dnia 31 marca 1947 r. o objęciu w posiadanie przedmiotowej nieruchomości było nieskuteczne. Sąd wskazał również, że J. K. oraz pełnoletni spadkobiercy J. K. nie złożyli wniosku o przyznanie prawa własności czasowej. Kluczowa zatem była kwestia ustalenia daty objęcia w posiadanie przez gminę przedmiotowej nieruchomości.

Zdaniem SKO organ I instancji zasadnie przyjął, że skuteczne objęcie w posiadanie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło w dniu 25 listopada 1948 r. Ogłoszenie z tej daty obejmowało bowiem grunty położone na obszarze ograniczonym zachodnim brzegiem Wisły oraz południową, zachodnią i północną granicą miasta. Nieruchomość przy ul. P. [...] niewątpliwie znajdowała się na tym terenie. Skoro objęcie w posiadanie nieruchomości w dniu 31 marca 1947 r. nie było skuteczne, to nie można mówić o "ponownym" objęciu w posiadanie tej samej nieruchomości, gdyż to wcześniejsze nie wywołało skutków prawnych. Zatem objęcie w posiadanie w dniu 25 listopada 1948 r. było objęciem pierwszym. Objęcie w posiadanie nastąpiło z mocy ogłoszenia, a nie z mocy samego rozporządzenia z dnia 27 stycznia 1948 r., zatem odwoływanie się do fragmentu uzasadnienia wyroku z 25 maja 2009 r. o tym, że rozporządzenie to w § 3 nie przewidywało objęcia w posiadanie z mocy prawa gruntów nie objętych w posiadanie wcześniej, nie pozostaje w sprzeczności z ustaleniami organu I instancji. SKO wytknęło też sprzeczność w rozumowaniu odwołujących, którzy z jednej strony wspominają o nieskutecznym objęciu w posiadanie nieruchomości w dniu 31 marca 1947 r., a o objęcie w posiadanie tej nieruchomości w dniu 25 listopada 1948 r. nazywają powtórnym.

Skargę na powyższą decyzję wniosła M. W..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Sąd zważył, iż pewne istotne dla rozstrzygnięcia kwestie zostały już przesądzone w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 maja 2009 r. sygn. I SA/Wa 156/09. Ocenami prawnymi i wskazaniami tam wyrażonymi zarówno organy wydające decyzje po tym wyroku, jak i sąd w niniejszej sprawie jest związany, stosownie do art. 153 p.p.s.a. Sąd I instancji wskazał, o czym m. in. przesądził Sąd w powyższym wyroku i stwierdził, że w zaskarżonej decyzji oraz w decyzji ją poprzedzającej organy ustaliły, że objęcie w posiadanie nieruchomości przy ul. P. [...] w Warszawie przez gminę m. st. Warszawy nastąpiło w dniu 25 listopada 1948 r. w oparciu o ogłoszenie zamieszczone w Dzienniku Urzędowym Nr 27 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy, wydane na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27.01.1948 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m. st. Warszawy (Dz. U. R.P. Nr 6, poz. 43). Tym samym organy uznały, że do objęcia w posiadanie przedmiotowego gruntu nie doszło wcześniej, w oparciu o ogłoszenie zamieszczone w Dzienniku Urzędowym Nr 10 z dnia 19 kwietnia 1948 r., jak przyjęto w poprzednich rozstrzygnięciach, uchylonych wyrokiem z dnia 25 maja 2009 r. Skoro do skutecznego objęcia w posiadanie gruntu przy ul. P. [...] doszło w dniu 25 listopada 1948 r., to termin do złożenia wniosku w oparciu o art. 7 ust. 1 dekretu o gruntach warszawskich upływał w dniu 25 maja 1949 r.

Sąd stwierdził, że wniosek złożony przez A. W. w dniu 21 listopada 1997 r. był wnioskiem złożonym po terminie. § 1 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m. st. Warszawy stanowił o trybie obejmowania w posiadanie gruntów "nie objętych dotychczas na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. (Dz. U. R. P. Nr 16, poz. 112)". Sąd zważył, że ogłoszenie opublikowane w Dzienniku Urzędowym Nr 27 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy obejmowało w pkt I całą lewobrzeżną Warszawę i w związku z tym uznał, że najpóźniej z dniem 25 listopada 1948 r. gmina m. st. Warszawy weszła w posiadanie nieruchomości hip. [...] przy ul. P. nr [...]. Za grunty "nie objęte dotychczas na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. (Dz. U. R. P. Nr 16, poz. 112)" należy, w ocenie Sądu, uznać również takie grunty, które nie zostały skutecznie objęte w posiadanie przez gminę, mimo wcześniej czynionych, ale nieskutecznych, prób objęcia w posiadanie.

Sąd wskazał także, iż z uwagi na datę złożenia wniosku dekretowego (21 listopada 1997 r.), nawet najpóźniejsza z możliwych dat objęcia nieruchomości przez gminę m. st. Warszawy, udokumentowana przez organ ogłoszeniem zamieszczonym w Dzienniku Urzędowym Nr 27 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy z 25 listopada 1948 r. nie spowodowała, że wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie. Termin do jego złożenia otworzył się bowiem w tej dacie, a zakończył w dniu 25 maja 1949 r.

Sąd nie podzielił stanowiska skarżącej, że nieskuteczność ogłoszenia z 31 marca 1947 r. (o czym przesądził już sąd w wyroku z dnia 25 maja 2009 r.) oznacza jedynie, że nie otworzył się z tą datą termin do złożenia wniosku dekretowego, natomiast doszło w tym dniu do objęcia w posiadanie gruntu przez gminę m.st. Warszawy. Gdyby doszło w tym dniu (31 marca 1947 r.) do objęcia nieruchomości w posiadanie, to z całą pewnością rozpocząłby też bieg termin sześciomiesięczny (zob. art. 7 ust. 1 dekretu o gruntach warszawskich). Objęcie w posiadanie nieruchomości w dniu 25 listopada 1948 r. nie było więc powtórnym objęciem, jak sugeruje to skarżąca.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła M. W., zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię, tj. § 8 ust.1 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 16, poz. 112) na podstawie art. 4 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).

W oparciu o powyższy zarzut kasacyjny wniesiono uchylenie zaskarżonego wyroku.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, iż Sąd dokonał błędnej wykładni § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r., bowiem przy prawidłowej wykładni należało przyjąć, iż objęcie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło tylko raz w dniu 31 marca 1947 r. lecz bez skutku rozpoczęcia 6 miesięcznego terminu na złożenie wniosku dekretowego.

W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy i w związku z tym podlegała oddaleniu.

Zarzut skargi kasacyjnej został sformułowany w odniesieniu do § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 16, poz. 112).

Zgodnie z tym przepisem grunt uważa się za objęty w posiadanie - w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. - z dniem dokonania przez Zarząd Miejski ogłoszenia o sporządzonym protokole w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego w m.st. Warszawie. A zatem, paragraf ten określa w jakim momencie następuje objęcie gruntu w posiadanie.

Nie ulega wątpliwości, iż na podstawie § 8 ust. 1 rozporządzenia w dniu 31 marca 1947 r. zostało wydane stosowne ogłoszenie w Dzienniku Urzędowym Nr 5 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy o objęciu w posiadanie przez gminę m. st. Warszawy gruntu położonego przy ul. P. [...] w Warszawie. W wyroku z dnia 25 maja 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 156/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przesądził prawomocnie kwestie, iż to objęcie było objęciem wadliwym, bowiem nastąpiło z naruszeniem przepisów powołanego rozporządzenia, tj. § 5 ust. 1 rozporządzenia.

Należy wskazać, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest stanowisko, iż w momencie kiedy objęcie gruntu w posiadanie, które nastąpiło na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. było wadliwe, to nie było ono skuteczne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1622/07). Naczelny Sąd Administracyjny nie uzależnia tej bezskuteczności od ewentualnego, w jakikolwiek sposób wyeliminowania tego objęcia z ogłoszenia, a jedynie przyjmuje, iż nie nastąpiło to objęcie. Taką koncepcję przyjął również Sąd I instancji rozpoznając niniejszą sprawę i prawidłowo wskazał, że nie objęto przedmiotowego gruntu przy ul. P. [...] w Warszawie na podstawie przepisów rozporządzenia z 1946 r., gdyż ogłoszenie o objęciu zamieszczone w Dzienniku Urzędowym Nr 5 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy było bezskuteczne.

Wskazać należy, że rozporządzenie z dnia 7 kwietnia 1946 r. zostało zastąpione rozporządzeniem z dnia 27 stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 6, poz. 43), które weszło w życie z dniem 10 lutego 1948 r. Przepisy nowego rozporządzenia znacznie uprościły procedurę obejmowania gruntów stanowiąc, że obejmowanie w posiadanie przez gminę m.st. Warszawy gruntów na obszarze tej gminy, nie objętych dotychczas w posiadanie na podstawie rozporządzenia z dnia 7 kwietnia 1946 r. następuje w drodze ogłoszenia Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy, podanych do publicznej wiadomości przez zamieszczenie w organie urzędowym Zarządu Miejskiego i w jednym z poczytnych pism codziennych, wydawanych w Warszawie oraz przez rozplakatowanie. Przepis § 3 rozporządzenia wprowadzał zasadę, w myśl której grunty uważano za objęte w posiadanie z dniem wydania numeru organu urzędowego Zarządu Miejskiego, w którym zamieszczono ogłoszenie.

W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie także przyjął, iż objęcie przedmiotowego gruntu w posiadanie przez gminę m. st. Warszawy nastąpiło w terminie późniejszym. Nie ulega bowiem wątpliwości, że takie ogłoszenie o objęciu zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Nr 27 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy. Ogłoszenie to obejmowało w pkt I całą lewobrzeżną Warszawę i w związku z tym najpóźniej w dniu 25 listopada 1948 r. gmina m. st. Warszawy weszła w posiadanie gruntu położonego przy ul. P. [...] w Warszawie i od tego momentu powinien być liczony 6 – miesięczny termin, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu o gruntach warszawskich. A zatem stwierdzić należy, że 6 - miesięczny termin do złożenia wniosku, upływał w dniu 25 maja 1949 r. Bezsprzeczne jest, iż w niniejszej sprawie wniosek taki nie został złożony.

Z tych też względów uznając, że skarga nie ma usprawiedliwionej podstawy, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.