Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2307/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 58 § 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.), Sędzia NSA Jolanta Rudnicka, Sędzia del. NSA Jolanta Sikorska, Protokolant asystent sędziego Katarzyna Ślizak, po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. S., A. J. i T. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 maja 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 1431/12 w sprawie ze skargi Z. S., A. J. i T. S. na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1431/12 oddalił skargę Z. S., A. J. i T. S. na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy:

Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej, po rozpatrzeniu zażalenia Z. S., A.J. i T. S., ww. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r. utrzymał w mocy postanowienie Wojewody P. z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...] odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją Wojewody G. z dnia [...] kwietnia 1995 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta P. z dnia [...] stycznia 1995 r., nr [...] o odmowie zwrotu nieruchomości.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy.

W dniu 29 grudnia 2008 r. S. S. wystąpił do Burmistrza Miasta P. z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Burmistrza Miasta P. z dnia [...] stycznia 1995 r., w uzasadnieniu wskazując, że podstawą złożenia wniosku było wydanie przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 3 kwietnia 2008 r., sygn. akt K 6/05.

Wojewoda P. decyzją z dnia [...] marca 2009 r., nr [...] odmówił wznowienia postępowania, w uzasadnieniu wskazując na uchybienie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

Od powyższej decyzji S. S. złożył odwołanie do Ministra Infrastruktury, wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] Minister Infrastruktury przekazał Wojewodzie P. według właściwości wniosek S. S. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

W związku z koniecznością rozpatrzenia powyższego wniosku przez Wojewodę P., Minister Infrastruktury postanowieniem z dnia [...] maja 2009 r., nr [...] zawiesił postępowanie odwoławcze od decyzji Wojewody P. z dnia [...] marca 2009 r.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. Wojewoda P. orzekł o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wojewody G. z dnia [...] kwietnia 1995 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wojewódzki wskazał, że strona uchybiła zarówno 1 miesięcznemu terminowi na wniesienie wniosku o wznowienie postępowania, wskazanemu w przepisie 148 § 1 k.p.a., jak i 7 - dniowemu terminowi do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia takiego wniosku, wskazanemu w art. 58 § 2 k.p.a.

Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r. utrzymał w mocy postanowienie Wojewody P. z dnia [...] stycznia 2012 r. W uzasadnieniu organ podał, że zgodnie z art. 145a § 1 k.p.a. można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Zgodnie z art. 145a § 2 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Termin ten należy liczyć od dnia ogłoszenia wyroku Trybunału we właściwym organie publikacyjnym.

Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu - zgodnie z art. 58 § 2 k.p.a. - należy wnieść w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3). Z przepisu tego wynika, że samo wniesienie prośby przez zainteresowanego nie jest wystarczającą przesłanką do przywrócenia uchybionego terminu, konieczne jest bowiem także uprawdopodobnienie, że nie ponosi on winy w niedochowaniu terminu. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu można mówić w przypadku, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie dającej się przezwyciężyć.

Organ zauważył, że w niniejszej sprawie wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 kwietnia 2008 r., sygn. akt K 6/05 ogłoszony został w Dzienniku Ustaw z dnia 9 kwietnia 2008 r. Nr 59, poz. 369, a tym samym termin do złożenia wniosku, na podstawie art. 145a k.p.a., upływał w dniu 9 maja 2008 r. Wniosek o wznowienie postępowania został wniesiony w dniu 29 grudnia 2008 r., a więc z uchybieniem terminu określonego w art. 145a § 2 k.p.a. Z akt sprawy wynika przy tym, iż wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania został zawarty w odwołaniu od decyzji Wojewody P. z dnia [...] marca 2009 r., nr [...] odmawiającej wznowienia postępowania w sprawie.

Z powyższego jednoznacznie wynika, iż od dnia 9 kwietnia 2008 r. rozpoczął się bieg terminu określonego w art. 58 § 2 k.p.a., a tym samym wniosek z dnia 17 marca 2009 r. został wniesiony z uchybieniem terminu.

Minister dodatkowo wskazał, że okoliczności powołane przez stronę, które miałyby wskazywać na niezawinione uchybienie terminu miały miejsce po upływie terminu wskazanego w powołanych przepisach, a tym samym nie mogły stanowić podstawy do przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania.

Od postanowienia Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] czerwca 2012 r. Z. S., A. J. i T. S. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W odpowiedzi na skargę Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że skarga nie jest zasadna.

Sąd wskazał, że z akt sprawy wynika, iż S. S. wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Burmistrza Miasta P. z dnia [...] stycznia 1995 r. sporządził w dniu 29 grudnia 2008 r. i w tym samym dniu wniósł wniosek do organu. W uzasadnieniu wniosku skarżący powołał się na zmianę sytuacji formalnoprawnej wynikającej z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 kwietnia 2008 r., sygn. akt K 6/05. Wyrok ten został opublikowany w Dzienniku Ustaw Nr 59, pod poz. 369 w dniu 9 kwietnia 2008 r. i z tą datą wszedł w życie. O uchybieniu miesięcznemu terminowi, o którym mowa w art. 145a § 2 k.p.a. do złożenia wniosku o wznowienie postępowania S. S. dowiedział się z uzasadnienia decyzji Wojewody P. z dnia [...] marca 2009 r., nr [...]. Dniem dowiedzenia się przez S. S. o tym fakcie był dzień doręczenia wnioskodawcy tej decyzji. Decyzja ta została S. S. doręczona w dniu 6 marca 2009 r. Decyzję odebrał dorosły domownik wnioskodawcy żona Z. S. Wniosek o przywrócenie terminu S. S. sporządził w dniu 17 marca 2009 r., a organ wniosek ten otrzymał w dniu 19 marca 2009 r. Brak winy w uchybieniu terminu S. S. uzasadnił tym, że: 1) orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego nie było dostępne w normalnych warunkach; 2) zmarła jego matka i konieczne było prowadzenie postępowania spadkowego; 3) od dłuższego czasu wnioskodawca ciężko choruje i przeszedł bardzo poważną operację.

Sąd przyznał rację Ministrowi Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej, że S. S. nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Jeżeli chodzi o pierwszą wskazywaną przyczynę, Sąd wskazał, że kwestia nieznajomości treści orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie mogła świadczyć o braku winy. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego są publikowane w Dziennikach Ustaw RP, które są powszechnie i nieodpłatnie dostępne do wglądu dla obywateli w godzinach pracy urzędów terenowych organów administracji rządowej (urzędach wojewódzkich) i jednostek samorządu terytorialnego (urzędach miejskich), czy też na stronach internetowych.

Odnosząc się do podawanej przez wnioskodawcę śmierci matki i konieczności prowadzenia sprawy spadkowej, Sąd zwrócił uwagę, że koniec miesięcznego terminu na wniesienie wniosku o wznowienie postępowania upływał w dniu 9 maja 2008 r. (piątek), natomiast matka wnioskodawcy zmarła [...] października 2006 r. (prawomocne postanowienie sądu spadku z dnia [...] października 2008 r., sygn. akt [...]), a więc na długo przed datą wydania wyroku TK (3 kwietnia 2008 r.). To zaś, że toczyła się sprawa spadkowa nie uzasadniało uchybienia terminu bez winy S. S., ponieważ sprawy tego rodzaju nie angażują uczestników postępowania sądowego w ten sposób, że wnioskujący o stwierdzenie nabycia spadku nieprzerwanie przebywa w siedzibie sądu i nie ma możliwości składania środków prawnych inicjujących inne postępowania, niż sądowe. Brak zatem racjonalnych podstaw aby przyjąć, że sprawa spadkowa na którą powoływał się S. S. uniemożliwiała wnioskodawcy działanie w okresie 1 miesiąca, tj. od 9 kwietnia 2008 r. do 9 maja 2008 r.

Sąd wskazał, że poza sporem jest to, że S. S. był bardzo ciężko chory. Z treści karty informacyjnej z leczenia szpitalnego wystawionej w dniu [...] marca 2009 r. oraz okoliczności podawanych przez skarżących wynika, że wnioskodawca przeszedł operacje onkologiczne w czerwcu 2008 r. oraz wrześniu 2008 r. W dniach [...] marca – do [...] marca 2009 r. przebywał w Szpitalu [...], gdzie przechodził badania. Następna wizyta poszpitalna w Poradni [...] była wyznaczona na dzień [...] marca 2009 r. Z powyższego wynika, że S. S. był operowany po upływie terminu 1 miesiąca, o którym mowa w art. 145a § 2 k.p.a., natomiast badania szpitalne przechodził prawie 10 miesięcy po upływie tego terminu. Zatem udokumentowany pobyt w szpitalu i późniejsze leczenie nie stały na przeszkodzie w złożeniu wniosku o wznowienie postępowania w okresie od 9 kwietnia 2008 r. do 9 maja 2008 r. Sąd wskazał, że zdaje sobie sprawę, że osoba ciężko chora ma ograniczone możliwości psycho-fizyczne. Jednakże, w ocenie Sądu, wnioskodawca nie uprawdopodobnił, że właśnie w okresie miesięcznym do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania, ze względów chorobowych, nie mógł działać poprzez wnoszenie środków prawnych. Z doświadczenia życiowego i okoliczności niniejszej sprawy nie wynika, że S. S. nie miał możliwości wniesienia wniosku o wznowienie postępowania. Choroby wnioskodawcy trwały jakiś czas, nie były to choroby nagłe, które zaskoczyłyby wnioskodawcę, termin na wniesienie wniosku o wznowienie nie należał do terminów krótkich (jak np. termin 7 – dniowy do wniesienia zażalenia). S. S. nie zamieszkiwał sam, ale z żoną i pełnoletnim synem, co wynika ze znajdującego się w aktach sprawy protokołu dziedziczenia, a zatem mógł się posłużyć najbliższą osobą, aby ta przesłała za pośrednictwem poczty wniosek o wznowienie postępowania. Z akt sprawy wynika, że w 2008 r. S. S. wnosił środki prawne. Dowodzi tego treść postanowienia spadkowego, z którego sygnatury wynika, że sprawa spadkowa po matce była wszczęta w 2008 r. i że wnioskodawcą był S. S.

Sąd nie podzielił zaprezentowanego w skardze stanowiska, że dopiero w grudniu 2008 r. S. S. miał możliwość składania środków prawnych. Sprawa spadkowa po matce S. S. zainicjowana była wcześniej. Postanowienie spadkowe nosi datę [...] października 2008 r., a zatem fakty przeczą temu, że poprzednik prawny skarżących nie miał możliwości obrony swych interesów przed grudniem 2008 r.

Wobec powyższego, w ocenie Sądu, Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej trafnie przyjął, że S. S. nie uprawdopodobnił, aby nie ponosił winy w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania. Sąd zwrócił uwagę, że choroba może być okolicznością, która pozwala na uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu. W orzecznictwie wskazuje się jednak, że chodzi o chorobę o charakterze nagłym, gdzie dana osoba przez bieg całego okresu do dokonania czynności procesowej nie mogła opuszczać domu i nie miała możliwości posłużenia się domownikiem lub pełnomocnikiem, aby ten nadał przesyłkę na poczcie (por. np. wyrok NSA z dnia 22 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 2267/11). W niniejszej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła, a zatem zgodne z prawem jest postanowienie o odmowie uwzględnienia wniosku S. S. o przywrócenie terminu, popieranego później przez jego spadkobierców.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie został uchybiony nieprzywracalny termin 7 –dniowy, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a. Sąd zwrócił uwagę, że o uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania S. S. dowiedział się w dniu 6 marca 2009 r., gdy otrzymał decyzję Wojewody P. z dnia [...] marca 2009 r. Wniosek o przywrócenie terminu wnioskodawca sporządził natomiast dopiero dnia 17 marca 2009 r., a więc 11 dnia po doręczeniu powyższej decyzji.

Biorąc to wszystko pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., oddalił skargę.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyli Z. S., A. J. i T. S., zarzucając naruszenie art. 58 § 2 k.p.a. poprzez błędną wykładnię, że art. 58 § 2 k.p.a. wyklucza możliwość przywrócenia terminu co do wniosku złożonego z przekroczeniem terminu 7 dni.

Podnosząc powyższy zarzut skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd I instancji oddalił skargę stając na stanowisku, iż S. S. naruszył termin wskazany w art. 58 § 2 k.p.a., tj. 7- dniowy termin do złożenia wniosku. Skarżący kasacyjnie wskazali, że z treści art. 58 § 2 k.p.a. wynika jasno i bezspornie, iż termin 7-dniowy dotyczy "... od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu...". W ocenie skarżących kasacyjnie, sam fakt, iż dnia 6 marca 2009 r. decyzję Wojewody P. odebrała żona S. S., nie jest jednoznaczny, iż przeszkoda, która uniemożliwiła sporządzenie wniosku ustąpiła 6 marca, a nie 10 marca 2009 r. Tak więc zdaniem skarżących S. S. w terminie 7 dni od ustania przeszkody sporządził wniosek o przywrócenie terminu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie przesłanki uzasadniające nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie przesłanki nieważności postępowania sądowego nie wystąpiły. Tym samym należało rozpoznać sprawę w granicach zgłoszonych zarzutów kasacyjnych.

W skardze kasacyjnej podniesiono zarzut naruszenia art. 58 § 2 k.p.a. poprzez błędną wykładnię, że przepis ten wyklucza możliwość przywrócenia terminu co do wniosku złożonego z przekroczeniem terminu 7 dni. Podniesiono, że z treści art. 58 § 2 k.p.a. wynika jasno i bezspornie, iż termin 7-dniowy dotyczy "... od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu...". W ocenie skarżących kasacyjnie sam fakt, iż dnia 6 marca 2009 r. decyzję Wojewody P. odebrała żona S. S., nie oznacza, że przeszkoda, która uniemożliwiła sporządzenie wniosku ustąpiła 6 marca, a nie 10 marca 2009 r.

Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu wskazać należy, że błędna wykładnia polega na mylnym zrozumieniu treści przepisu. Zarzucając błędną wykładnię należy wskazać, jakie rozumienie określonego przepisu prawa, przyjęte przez Sąd jest kwestionowane i jakie rozumienie, zdaniem strony, jest prawidłowe. Natomiast niewłaściwe zastosowanie polega na wadliwym uznaniu, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Przy czym, nie można w skardze kasacyjnej skutecznie stawiać zarzutu naruszenia prawa materialnego, gdy z jego uzasadnienia wynika, że skarżący zarzuca wadliwe ustalenie okoliczności stanu faktycznego, bez wskazania przy tym, jakie normy postępowania naruszył Sąd I instancji. Zwalczanie ustaleń faktycznych nie może nastąpić wyłącznie przez zarzut naruszenia prawa materialnego. Konieczne jest w takiej sytuacji wykazanie, że błędne ustalenia są wynikiem naruszenia przez Sąd przepisów prawa procesowego.

Skarżący kasacyjnie zarzucili Sądowi I instancji naruszenie art. 58 § 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, że przepis ten wyklucza możliwość przywrócenia terminu co do wniosku złożonego z przekroczeniem terminu 7 dni. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podnoszą zaś, że sam fakt, iż dnia 6 marca 2009 r. decyzję Wojewody P. odebrała żona S. S., nie oznacza, że przeszkoda, która uniemożliwiła sporządzenie wniosku ustąpiła 6 marca, a nie 10 marca 2009 r. Za pomocą tego zarzutu skarżący kasacyjnie dążą więc do zakwestionowania zaakceptowanych przez Sąd I instancji ustaleń stanu faktycznego dokonanych przez organy administracji, dotyczących przekroczenia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, co stanowiło podstawę odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Jak już wyżej wskazano, nie jest dopuszczalne powoływanie się na zarzut naruszenia prawa materialnego w celu podważenia ustalonego stanu faktycznego sprawy. W skardze kasacyjnej brak jest zarzutu naruszenia przepisów postępowania, co oznacza, że nie został podważony ustalony w toku postępowania administracyjnego i przyjęty przez Sąd I instancji stan faktyczny. Podniesiony zarzut nie mógł zatem odnieść oczekiwanego skutku.

Wskazać również należy, że wbrew twierdzeniom skarżących kasacyjnie, Sąd I instancji nie wyraził poglądu, że przepis art. 58 § 2 k.p.a. wyklucza możliwość przywrócenia terminu co do wniosku złożonego z przekroczeniem terminu 7 dni, stwierdził zaś, że w sprawie został uchybiony nieprzywracalny termin 7–dniowy, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a. O niedopuszczalności przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu stanowi natomiast § 3 art. 58 k.p.a.

Mając powyższe na względzie, uznając podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut za nieusprawiedliwiony, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.