Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 162/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie: sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.) sędzia del. WSA Maciej Dybowski Protokolant sekretarz sądowy Monika Myślak - Kordjak po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Marszałka Województwa Mazowieckiego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Marszałkiem Województwa Mazowieckiego a Prezydentem Miasta Płocka w przedmiocie wskazania organu właściwego do ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego I. D. wskazać Marszałka Województwa Mazowieckiego jak organ właściwy do rozpoznania sprawy.


UZASADNIENIE

Zastępca Dyrektora Mazowieckiego Centrum Polityki Społecznej działając z upoważnienia Marszałka Województwa Mazowieckiego wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygniecie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Płocka a Marszałkiem Województwa Mazowieckiego w sprawie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego I. D. na okres zasiłkowy 2008/2009. W uzasadnieniu wskazano, że pismem z [...] czerwca 2010 r. znak [...], na podstawie art. 21, art. 23a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z 16 września 2009 r. dotyczącego wykonania rozporządzenia (WE) nr 883/2003 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, poinformowano, że w sprawie I. D. i J. D. przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie od daty legalnego zatrudnienia J. D. na terenie Finlandii, tj. od [...] kwietnia 2008 r. Następnie wskazano, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Płocku przekazał do Mazowieckiego Centrum Polityki Społecznej w dniu [...] września 2010 r. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z [...] sierpnia 2010 r. nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Płocku z [...] sierpnia 2008 r. nr [...] zmienioną decyzją z [...] lutego 2009 r. nr [...] przyznającej świadczenia rodzinne na dziecko K. D. wraz z aktami sprawy celem rozpatrzenia.

W oparciu o przedłożone do postanowienia z [...] sierpnia 2010 r. znak [...] dokumenty, a zwłaszcza decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] sierpnia 2010 r. Marszałek Województwa Mazowieckiego nie miał podstaw prawnych, a także faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Zgodnie z art. 23a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) w przypadku wyjazdu członka rodziny do państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, po wydaniu przez organ właściwy decyzji przyznającej świadczenia rodzinne organ właściwy występuje do marszałka województwa o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Po ustaleniu, że zachodzi koordynacja organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku z zastosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia rodzinnego. Warunkiem wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia jest uprzednie uchylenie lub zmiana decyzji, na podstawie której świadczenie zostało przyznane. W sprawie decyzje przyznające świadczenia rodzinne na dziecko K. D. za okres od 1 września 2008 r. do 31 października 2009 r. nie zostały uchylone. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie stwierdziło nieważność decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości jest całkowicie odmienną podstawą do zmiany lub uchylenia decyzji. Z tego względu postanowieniem z [...] września 2010 r. Mazowieckie Centrum Polityki Społecznej w Warszawie przekazało akta sprawy do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Płocku jako organu właściwego w sprawie. Ośrodek Pomocy Społecznej w Płocku postanowieniem z [...] września 2010 r. przekazał sprawę ponownie celem rozpatrzenia.

Prezydent Miasta Płocka wnosił o wskazanie Marszałka Województwa Mazowieckiego jako organu właściwego do ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego I. D. na okres zasiłkowy 2008/2009.

W przedmiotowej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego od dnia 16 kwietnia 2008 r. z uwagi na podjęcie zatrudnienia na terenie Finlandii przez J. D., zgodnie z informacją uzyskaną z Mazowieckiego Centrum Polityki Społecznej w Warszawie w piśmie nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. Jednocześnie I. D. od 1 marca 2005 r. do 31 października 2009 r. była uprawniona do świadczeń rodzinnych na dzieci na podstawie decyzji Dyrektora MOPS w Płocku. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Płocku, na podstawie art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych uchylił z dniem [...] kwietnia 2008 r. decyzję przyznającą świadczenia rodzinne I. D. na okres zasiłkowy 2007/2008, mając na uwadze fakt, że wyjazd J. D. do Finlandii oraz zastosowanie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego nastąpiło już po dniu wydania decyzji ustalającej prawo do świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2007/2008, tj. po dniu [...] lipca 2007 r.

W postępowaniu dotyczącym okresu zasiłkowego 2008/2009, trwającego od 1 września 2008 r. do 31 października 2009 r. nie znajdowało uzasadnienia zastosowanie art. 23a ust. 1 ani ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, z uwagi na fakt, że J. D. przebywał poza granicami kraju i był legalnie zatrudniony już w momencie wydawania przez Dyrektora MOPS decyzji administracyjnej w sprawie świadczeń rodzinnych z wniosku I. D. na okres zasiłkowy 2008/2009, czego Strona nie ujawniła podczas składania wniosku o świadczenia rodzinne na ten właśnie okres.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Płocku podzieliło stanowisko tutejszego ośrodka i stwierdziło nieważność decyzji Dyrektora MOPS, uznając, że wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, uzasadniając własną decyzję w oparciu o art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Jednakże w podstawie prawnej decyzji SKO w Płocku, unieważniającej decyzję Dyrektora MOPS zawarty został art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Pomimo unieważnienia decyzji Dyrektora MOPS przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Płocku, w sprawie I. D. nadal mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego od 16 kwietnia 2008 r., a zatem zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych do zadań samorządu województwa należy między innymi wydawanie decyzji w sprawach świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej "Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa". Konstytucyjna zasada praworządności obowiązuje w postępowaniu administracyjnym przy rozpoznawaniu i rozstrzyganiu spraw indywidualnych w drodze decyzji administracyjnej. Stanowi o tym art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego: "Organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa".

Wydanie decyzji administracyjnej z naruszeniem przepisów prawa powoduje wadliwość decyzji, przy czym w zależności od ciężaru naruszenia prawa przepisy prawa wprowadzają dwa rodzaje sankcji: sankcję nieważności i sankcję wzruszalności. Sankcję nieważności stosuje ustawodawca w przypadkach ciężkich, kwalifikowanych wadliwości materialnoprawnych. Zastosowanie wobec decyzji administracyjnej sankcji nieważności ma te konsekwencje prawne, że decyzja rozstrzygająca sprawę nie była zdolna do wywołania skutku prawnego od chwili jej wydania i wejścia do obrotu prawnego. Po stwierdzeniu nieważności decyzji administracyjnej pozostaje sprawa, która tą decyzją nieważną była rozstrzygnięta. W zależności od rodzaju wadliwości sprawa ta wraca do jej merytorycznego rozstrzygnięcia lub stanowi podstawę do umorzenia postępowania, gdy w obowiązującym systemie prawa sprawa ta nie należy do drogi postępowania administracyjnego (sprawa cywilna, sprawa, w której przepisy prawa wprowadzają inna formę działania administracji publicznej).

W postępowaniu administracyjnym zastosowanie sankcji nieważności następuje w trybie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156–159 Kodeksu postępowania administracyjnego).Przedmiotem tego nadzwyczajnego trybu postępowania administracyjnego jest wyłącznie rozpoznanie i rozstrzygnięcie wydania decyzji administracyjnej z ciężkim, kwalifikowanym naruszeniem prawa wyliczonym enumeratywnie w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W trybie tego postępowania nie jest dopuszczalne ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy, która była rozstrzygnięta decyzją nieważną. Pozostaje zatem do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawa indywidualna, która wraca do trybu postępowania zwykłego (głównego). Wraca do rozpoznania i rozstrzygnięcia w trybie postępowania zwykłego przed organem administracji publicznej właściwym w sprawie.

W sprawie będącej przedmiotem wniosku o rozstrzygniecie sporu o właściwość nie ulega wątpliwości, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) "Samorząd województwa realizuje zadania w zakresie świadczeń rodzinnych jako zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej. Do zadań tych należy: wydawanie decyzji w sprawach świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Płocku decyzją z [...] sierpnia 2010 r. nr [...] stwierdziło nieważność decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Płocku z [...] sierpnia 2008 r. nr [...] zmienionej decyzją z [...] lutego 2009 r. [...] przyznającej świadczenie rodzinne na dziecko K. D. Jeżeli została stwierdzona nieważność decyzji o przyznaniu świadczenia rodzinnego na dziecko K. D. to pozostała ta sprawa do rozpoznania i rozstrzygnięcia, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Właściwość do jej rozpoznania i rozstrzygnięcia reguluje art. 21 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 15 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.