Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2049/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 i3
journal: Dz.U. 1949 nr 46 poz 339
law: Dekret z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) WSA Anna Falkiewicz-Kluj Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2019 r. sprawy ze skargi L. S., Z. K. i K. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 2049/18 U Z A S A D N I E N I E

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] września 2018r. nr [...] , utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] czerwca 2016 r. nr [...] , odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej [...] z [...] maja 1956r. orzekającego w pkt 2 o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego J. K. [...].

Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

L. S., Z. K. i K. K. pismem z [...] stycznia 2015r. wystąpili o stwierdzenie nieważności w/w orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej [...] z [...] maja 1956 r. w zakresie pkt 2 dotyczącego gospodarstwa rolnego J. K. [...]. Do wniosku dołączono odpis prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego [...] z [...] października 2008 r., sygn. akt [...], z którego wynika, że wnioskodawcy są wyłącznymi spadkobiercami J. K..

Wojewoda [...] decyzją z [...] czerwca 2016 r. odmówił stwierdzenia nieważności pkt 2 w/w orzeczenia.

L. S., Z. K. i K. K. wnieśli odwołanie od w/w decyzji Wojewody [...].

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpoznając sprawę stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Organ odwoławczy wskazał, że podstawą wydania orzeczenia z [...] maja 1956r. były przepisy art. 1 i 3 dekretu z 27 lipca 1949r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. Nr 46, poz. 339) oraz art. 16 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130).

Zgodnie z art. 1 ust. 1 dekretu z 27 lipca 1949r. mogły być przejmowane na własność Państwa w całości lub w części nieruchomości ziemskie, położone w województwach: białostockim, lubelskim, rzeszowskim i krakowskim w obrębie pasa granicznego, przewidzianego w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z 23 grudnia 1927 r. o granicach Państwa (Dz. U. R. P. z 1937 r. Nr 11, poz. 83), oraz w powiatach: biłgorajskim, krasnystawskim i lubelskim województwa lubelskiego oraz brzozowskim i przeworskim województwa rzeszowskiego, jeżeli nie pozostawały w faktycznym władaniu właścicieli. Orzeczenia w tych sprawach wydawały powiatowe władze administracji ogólnej (art. 3 ust. 1 dekretu), którymi w 1956 r. były prezydia powiatowych rad narodowych.

Organ wskazał, że [...] czerwca 1947r. sporządzono opis gospodarstwa "stanowiącego byłą własność J. K.", [...]. Z opisu wynika, że nieruchomość liczyła [...], w tym [...] gruntów ornych. Odpis karty przesiedleńczej nr [...], wystawionej [...] czerwca 1947r. przez Państwowy Urząd Repatriacyjny Powiatowy Oddział [...], potwierdza, że J. K., [...], przesiedla się na inne miejsce zamieszkania wraz żoną i dwojgiem dzieci i pozostawia w dotychczasowym miejscu zamieszkania [...]. W dniu [...] lipca 1947r. Zarząd Gminny [...] przekazał Starostwu Powiatowemu [...] opis gospodarstw wysiedlonych [...] z gminy [...], gdzie wymieniono gospodarstwo J. i W. K. [...], w skład którego wchodziły: [...]. Analogiczne informacje zawierają: spis osób rodzin narodowości mieszanych we [...] oraz wykaz gospodarstw poukraińskich opisanych i nieopisanych w gminie [...].

Pismem z [...] sierpnia 1957 r. J. K., zamieszkały [...], wystąpił do PPRN [...] o wydanie zaświadczenia o stanie posiadanej przez niego ziemi [...], W odpowiedzi PPRN [...] pismem z [...] listopada 1957r. poinformowało, że nieruchomość została przejęta na własność Państwa na podstawie dekretu z 27 lipca 1949r. i jest "rozdysponowana na rzecz innego rolnika".

Zdaniem organu odwoławczego powołane dokumenty pozwalają przyjąć, że nieruchomość J. K. [...] nie pozostawała w faktycznym władaniu właściciela od 1947 r. Potwierdzają to wnioskodawcy wskazując, że ich rodzina nie przebywała na terenie [...] od 1947r. (pismo z [...] marca 2015r.). W świetle przytoczonych opisów gospodarstwa nie ma też wątpliwości, że była to nieruchomość ziemska. Istniały więc podstawy, aby zastosować w stosunku do tej nieruchomości art. 1 ust. 1 dekretu z 27 lipca 1949r.

Odnosząc się do twierdzeń wnioskodawców, że ich przodkowie nie powinni być objęci przesiedleniem w ramach akcji "Wisła", ponieważ byli osobami narodowości polskiej wyznania rzymskokatolickiego organ wskazał, że zgodność przesiedlenia z polityką ówczesnych władz nie jest przedmiotem prowadzonego postępowania. Art. 1 ust. 1 dekretu z 27 lipca 1949 r. uzależniał możliwość nacjonalizacji nieruchomości od utraty przez dotychczasowego właściciela władztwa nad nieruchomością, niezależnie od tego, w jakich okolicznościach i z jakich przyczyn ta utrata nastąpiła.

Minister zaznaczył ponadto, że żaden przepis prawa nie nakazywał umieszczania w orzeczeniu o przejęciu nieruchomości takich danych jak wartość przejętego gospodarstwa i jego elementów składowych. Organ pierwszej instancji w sposób dostateczny określił przedmiot rozstrzygnięcia, podając nazwiska właścicieli i powierzchnię przejmowanych nieruchomości. Zgodnie z art. 10 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 23 grudnia 1927 r. o granicach Państwa pas graniczny obejmuje cały obszar powiatów przylegających do granicy Państwa, łącznie z powiatami miejskimi położonymi na tym obszarze. Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 23 grudnia 1927r. zostało uchylone z dniem 7 kwietnia 1956r., na podstawie dekretu z 23 marca 1956r. o ochronie granic państwowych (Dz.U. Nr 9, poz. 51). Art. 16 ust. 1 dekretu z 23 marca 1956 r. w pierwotnym brzmieniu (obowiązującym do 1 stycznia 1978r.) definiował pas graniczny w zbliżony sposób, jako obszar powiatów przylegających do linii granicy lądowej oraz do brzegu wód granicznych i brzegu morskiego. Miejscowość [...] położona była w powiecie [...]. Powiat [...] po II wojnie światowej przylegał do granicy Państwa z ZSRR. Nieruchomość J. K. w dacie wydawania orzeczenia z 1956r. znajdowała się więc w pasie granicznym województwa [...], czyli na obszarze, na którym możliwe było zastosowanie dekretu z 27 lipca 1949r.

Jako bezzasadne Minister uznał zarzuty skarżących, że orzeczenie PPRN miało charakter "zaoczny" przejawiający się w tym, że nie zostało ono doręczone dotychczasowemu właścicielowi, na skutek czego nie mógł się on z nim zapoznać i złożyć od niego odwołania. Organ wskazał, że orzeczenie nie zostało doręczone na piśmie stronom, a pouczenie zawierało prawo odwołania do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej [...], które wnieść należało w terminie 14 dni, licząc od dnia trzydziestego po dacie wydania Dziennika Urzędowego Wojewódzkiej Rady Narodowej [...], w którym orzeczenie to zostało ogłoszone. Orzeczenie zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym WRN [...] z [...] sierpnia 1957r. [...], gdzie wskazano, że nazwiska właścicieli przejmowanych nieruchomości umieszczone zostały na tablicy ogłoszeniowej w lokalu PPRN [...]. Taki sposób doręczenia był zgodny z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 16 września 1950r. w sprawie sposobu określenia przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte, oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany (Dz.U. Nr 45, poz. 416). Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia jeżeli właściciel nieruchomości ziemskiej, przejmowanej na własność Państwa, jest nieznany, należy w orzeczeniu uczynić o tym wzmiankę, a samo orzeczenie ogłosić w dzienniku wojewódzkim oraz wywiesić równocześnie w lokalu urzędowym władzy, która orzeczenie wydała, i w lokalu prezydium gminnej rady narodowej tej gminy, w której nieruchomość jest położona. Natomiast § 2 ust. 2 rozporządzenia stanowił, że w tym przypadku za datę doręczenia orzeczenia uważa się dzień trzydziesty, następujący po dniu wydania dziennika wojewódzkiego, w którym nastąpiło ogłoszenie orzeczenia. Przytoczone przepisy były przepisami szczególnymi w rozumieniu art. 35 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 22 marca 1928r. o postępowaniu administracyjnym (Dz.U. Nr 36, poz. 341) i stanowiły odstępstwo od zasady doręczania decyzji na piśmie (art. 80 ust. 2 rozporządzenia z 22 marca 1928r.). Organ wydający orzeczenie wymienił nazwisko J. K., lecz miało to na celu przede wszystkim identyfikację przejętej nieruchomości, a nie wskazanie adresata decyzji. Organ nie uczynił wzmianki o tym, że J. K. jest nieznany, podał jedynie, że nie zamieszkuje na terenie powiatu [...]. Mając jednak na uwadze okoliczności sprawy (wysiedlenie właściciela dziewięć lat wcześniej na drugi koniec kraju w okresie powojennego chaosu i wzmożonych ruchów migracyjnych; brak elektronicznego systemu ewidencji ludności), istniały podstawy, aby zastosować tryb doręczenia zastępczego przewidziany w § 2 rozporządzenia z 16 września 1950 r.

W świetle powyższego Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, że w/w orzeczeniu nie można przypisać zarzutu rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Orzeczenie nie jest dotknięte także innymi kwalifikowanymi wadami, dającymi podstawę do stwierdzenia jego nieważności. Decyzja organu pierwszej instancji jest więc zgodna z prawem.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Minister podkreślił, że nie jest błędem nazywanie przez Wojewodę kwestionowanego orzeczenia decyzją, ponieważ w ówczesnym stanie prawnym orzeczenia były - obok zarządzeń - jednym z rodzajów decyzji administracyjnych, co wynika jednoznacznie z art 72 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 22 marca 1928r. Nie jest też trafne twierdzenie, jakoby rodzice wnioskodawców zostali pozbawieni własności nieruchomości na podstawie dekretu z 5 września 1947r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR (Dz.U. Nr 59, poz. 318) i oceniane orzeczenie dotyczyło nieruchomości już wcześniej przejętej na własność Państwa. J. K. nie został przesiedlony do ZSRR, lecz na Ziemie Odzyskane, a podstawą decyzji nacjonalizującej jego własność nie był dekret z 5 września 1947r., lecz dekret z 27 lipca 1949 r., co wynika bezpośrednio z kontrolowanego orzeczenia z [...] maja 1956r., a także z pisma PPRN [...] z [...] listopada 1957r. Zgromadzony materiał dowodowy - będący rezultatem licznych wystąpień do innych urzędów i archiwów - nie zawiera dokumentu, który pozwalałby przyjąć, że nieruchomość została przejęta wcześniej na innej podstawie.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli L. S., Z. K. i K. K. zarzucając:

- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:

1) art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa i art. 107 § 3 kpa polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie drugiej instancji na mocy art. 77 § 1 kpa obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz sporządzenia uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 kpa;

2) art. 8 kpa i art. 107 § 3 kpa przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności niewyjaśnienia dlaczego gospodarstwo w chwili orzekania przez PPRN [...] było opuszczone i gdzie przebywa właściciel wysiedlony w 1947r. jako ofiara akcji "Wisła", by mu doręczyć orzeczenie PPRN [...], umożliwiające staranie się o mienie zamienne w miejscu swego zamieszkania. Postępowanie odbierające J. K. cały dorobek życia odbyło się bez jego uczestnictwa, tj. strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu;

3) art. 107 § 2 i 3 kpa poprzez dowolność w wydaniu decyzji, przez niedostateczne i niepełne uzasadnienie decyzji utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] maja 1956 r. mimo, że orzeczenie to wskazywało tylko ogólną powierzchnię przejmowanych gruntów w miejscowości [...], bez opisu konkretnych działek, oznaczało nieokreślenie przedmiotu przejęcia, a więc brak istoty rozstrzygnięcia, co w konsekwencji rażąco naruszało przepisy art. 1, 2, 3 i 4 dekretu z 1949r. oraz art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 22 marca 1928r. o postępowaniu administracyjnym, z którego wynika konieczność dokładnego określenia przedmiotu decyzji;

3) art. 138 § 1 pkt 1 kpa polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 2016r. (po prawie trzyletniej zwłoce w rozpoznaniu odwołania), w sytuacji gdy zgodnie z art. 157 § 2 kpa w zw. z art. 156 § 2 kpa organy te winny wszcząć z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia PPRN [...] i gdy z analizy materiału dowodowego, zebranego z wielkim trudem przez skarżących wynika, iż orzeczenie to zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, opisanym w punkcie 2 skargi.

Zdaniem skarżących wbrew twierdzeniom zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, orzeczenie oprócz niewłaściwego określenia zabranego mienia, również właściciela określa tylko z imienia i nazwiska, bez podania jego adresu, pod który powinno być dostarczone orzeczenie. Twierdzenie, że orzeczenie zostało skierowane do osób będącymi stronami w sprawie, mija się z prawdą i wymaga dowodu, którego ciężar spoczywa na organie administracyjnym, który tak twierdzi (art. 7 kpa). Orzeczenie nie zawierało wzmianki o tym, że właściciel jest nieznany, gdyż był znany z nazwiska i imienia i przy zachowaniu minimum staranności można było ustalić jego miejsce zamieszkania do którego został wysiedlony z całą rodziną w 1947 r. w ramach akcji "Wisłą".

- naruszenie przepisów prawa materialnego:

1) art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym, który stanowi, że każda decyzja powinna zawierać powołanie się na podstawę prawną, datę, osnowę decyzji, oznaczenie jej rodzaju, podpis władzy oraz wskazać, czy przysługuje od niej odwołanie. Zamieszczone w osnowie dane są zbyt ogólne.

2) art. 80 ust. 2 w/w rozporządzenia z dnia 22 marca 1928 r., który stanowi, że orzeczenie/decyzje winny być doręczone na piśmie.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji, wznowienie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z [...] maja 1956 r. orzekającego w pkt 2 o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego [...] należącego do J. K. oraz o stwierdzenie nieważności pkt 2 w/w orzeczenia.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej "ppsa", Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów uznać trzeba, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.

W rozpoznawanej sprawie Sąd kontrolował decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] czerwca 2016r., odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej [...] z [...] maja 1956r. orzekającego w pkt 2 o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego J. K. [...].

Sąd w całości podziela ocenę organu nadzoru, że przy wydaniu kwestionowanego orzeczenia nie zostały naruszone w sposób rażący obowiązujące w dacie jego wydania przepisy prawa.

Zauważyć trzeba, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji ostatecznych, a w postępowaniu nadzorczym badaniu podlegają przesłanki enumeratywnie wyliczone w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie w tej materii nie może stanowić trybu konkurencyjnego w stosunku do postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie zwykłym, w którym doszłoby do rozpatrzenia sprawy także od strony faktycznej w aspekcie wskazanym przez organ. Nie jest to bowiem kolejna instancja. Poza tym, w postępowaniu nadzwyczajnym nie bada się sprawy merytorycznie, w tym nie przeprowadza dowodów, ani ich nie ocenia. Wobec powyższego, w tym postępowaniu nie mogą być korygowane nieprawidłowości w zakresie postępowania dowodowego, w szczególności niedopuszczalna jest ponowna ocena zebranego materiału dowodowego. W orzecznictwie sądów administracyjnych słusznie przyjmuje się również, że rażące wady decyzji dotyczą prawa materialnego, a przepisów postępowania tylko wyjątkowo. Sąd w składzie orzekającym podziela też wyrażane w tym orzecznictwie poglądy, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może dotyczyć tylko ustalenia, czy decyzja - której wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczy - obarczona jest wadami wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a.

Kontrolowane w sprawie orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej [...] z [...] maja 1956r. zostało wydane, jak wynika z jego treści, na podstawie art. 1 dekretu z 27 lipca 1949r. o przejęciu na własność Państwa niepozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. Nr 46, poz. 339), dalej zwanego "dekretem".

Zgodnie z art. 1 dekretu, mogą być przejmowane na własność Państwa w całości lub w części nieruchomości ziemskie położone w województwach: białostockim, lubelskim; rzeszowskim i krakowskim w obrębie pasa granicznego, przewidzianego w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 23 grudnia 1927 r. o granicach Państwa (Dz. U. R. P. z 1937 r. Nr 11, poz. 83), oraz w powiatach: biłgorajskim, krasnystawskim i lubelskim województwa lubelskiego oraz brzozowskim i przeworskim województwa rzeszowskiego, jeżeli nie pozostają w faktycznym władaniu właścicieli albo ich właściciele nie zamieszkują na miejscu.

Analiza akt sprawy potwierdza słuszność stanowiska organów obu instancji, że określone art. 1 dekretu przesłanki zostały spełnione dla przejęcia nieruchomości należącej do J. K.. Z akt sprawy wynika bowiem, że przejęte gospodarstwo rolne położone [...] - w obrębie pasa granicznego. Było zatem położone na terenie wskazanym w art. 1 dekretu. Z akt sprawy wynika również, że w dacie wydania kontrolowanego orzeczenia rodzina K. nie zamieszkiwała w tym gospodarstwie, skąd została wysiedlona w 1947r. w ramach Akcji "Wisła". Okoliczność tę potwierdza zarówno treść karty przesiedleńczej nr [...], wystawionej [...] czerwca 1947r. przez Państwowy Urząd Repatriacyjny Powiatowy Oddział [...] , która dokumentuje, że poprzednik prawny Skarżących – J. K. przesiedlił się wraz z małżonką i dziećmi pozostawiając w dotychczasowym miejscu zamieszkania opisane na wstępie gospodarstwo, jak również pismo w/w z dnia [...] sierpnia 1957r. przesłane już z nowego miejsca zamieszkania [...], którym J. K. wystąpił do PPRN [...] o wydanie zaświadczenia o stanie posiadanej przez niego ziemi [...] . Wskazana okoliczność została także potwierdzona przez Skarżących.

Wobec powyższego, Sąd uznał, że ustalony w sprawie stan faktyczny wyczerpuje dyspozycję art. 1 ust. 1 dekretu.

Za chybiony Sąd uznał podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 7, 8, 77 § i 107 § 2 i 3 k.p.a.

Zdaniem Sądu organy administracji przeprowadziły postępowanie z poszanowaniem art. 7 , art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. W sposób wyczerpujący zebrały bowiem materiał dowodowy niezbędny do rozpoznania sprawy oraz wbrew zarzutowi skargi dokonały jego trafnej oceny . Tym samym , zdaniem Sądu, przedsięwzięły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i wydania orzeczenia oraz sporządziły uzasadnienia zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest jasne i wyczerpujące, zawiera wszystkie elementy istotne dla wyjaśnienia i oceny stanu faktycznego sprawy. Jego treść przesądza, że organ , zrealizował tym samym zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa a jego kontrola nie nastręcza wątpliwości Sądu.

Na aprobatę nie zasługuje także zarzut naruszenia art. 75 ust. 1 i art. 82 ust.2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 34, poz. 341), zwanego dalej "rozporządzeniem".

Rażącego naruszenia powołanych przepisów Skarżący upatrują w braku precyzyjnego określenia w spornym orzeczeniu przedmiotu przejęcia. Wyjaśnić trzeba zatem, że za rażące naruszenie przepisów postępowania uznaje się jedynie ich oczywiste niezastosowanie lub nieprawidłowe zastosowanie zasad ogólnych tego postępowania w stopniu powodującym istotne ograniczenie uprawnień strony w postępowaniu, z wyjątkiem przepisów dających podstawę do wznowienia postępowania. Powołany art. 75 ust. 1 rozporządzenia wskazuje, że każda decyzja powinna zawierać podstawę prawną rozstrzygnięcia, datę, osnowę decyzji, oznaczenie jej rodzaju, podpis władzy oraz wskazywać czy przysługuje od niej odwołanie czy skarga.

Sporne orzeczenie, pomimo odbiegania od obecnie obowiązujących standardów treści decyzji administracyjnej, zawiera jednakże wszystkie elementy konstrukcyjne decyzji, o jakich stanowi powołany przepis rozporządzenia, a ponadto zawiera opis gospodarstwa rolnego J. K. [...].

W orzeczeniu tym zidentyfikowano zatem osobę wywłaszczonego i jego mienie podlegające przejęciu w sposób pozwalający na dokonanie wywłaszczenia. Skoro można było zidentyfikować wywłaszczoną nieruchomość, to kwestionowane orzeczenie było wykonalne, a w konsekwencji nie naruszało rażąco prawa. Rażące naruszenie prawa rozumiane musi być bowiem jako oczywiste naruszenie wyraźnej, nie budzącej wątpliwości normy prawa materialnego lub normy prawa procesowego. Z rażącym naruszeniem prawa, o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a., nie może być bowiem utożsamiane każde, nawet oczywiste naruszenie prawa. Jak słusznie zaznaczył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 listopada 1999 r. (IV SA 1632/97, LEX 48665), zgodnie z art. 3 dekretu to właścicielom nieruchomości przejętych na własność Państwa przysługiwała możliwość nabycia gruntów rolnych, a na poczet ceny nabycia zaliczana była wartość nieruchomości przejętej (art. 7). Stąd, dla zapewnienia właścicielom możliwości ubiegania się o grunty rolne na zasadach wymienionych w art. 5 niezbędnym było wskazanie w decyzji o przejęciu gruntów danych dotyczących przejmowanej nieruchomości przez podanie danych co do ich powierzchni.

Podkreślenia wymaga, że na omawianym terenie położenia spornego gospodarstwa, w dawnym zaborze rosyjskim władze nie prowadziły obowiązkowych rejestrów nieruchomości, z akt sprawy nie wynika także by była dla niej urządzona księga wieczysta. Wskazanie w kontrolowanym orzeczeniu z dnia [...] maja 1956r. danych co do powierzchni przejętej nieruchomości należącej do J. K. spełniało zatem wymogi osnowy decyzji, a w konsekwencji umożliwiało uzyskanie przez osobę, której odjęto tym orzeczeniem tytuł własności, możliwość uzyskania ekwiwalentu w postaci zarachowania wartości przejętych gruntów na poczet ceny nabycia innych gruntów rolnych zgodnie z art. 5 dekretu.

Odnośnie naruszenia art.80 ust. 2 cytowanego wyżej rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym, z którego wynika obowiązek doręczenia orzeczenia na piśmie , Sąd w całości podziela twierdzenia Ministra przedstawione szczegółowo na str 4 zaskarżonej decyzji, nie zachodzi zatem potrzeba ponownego przytaczania wymienionych tam argumentów.

Podkreślić jednakże należy, że Sąd nie podziela stanowiska Skarżących którzy kwestionują możliwość zastosowania doręczenia zastępczego poprzez ogłoszenie orzeczenia na tablicy ogłoszeń i w dzienniku urzędowym z tej przyczyny , że ich zdaniem PPRN [...] przy zachowaniu minimum staranności mogło ustalić miejsce zamieszkania J. K. , a niedokonanie tych ustaleń uniemożliwiło mu ubieganie się o mienie zamienne i musi być ocenione jako rażące naruszenie prawa.

Odnośnie powyższego Sąd zauważa, że ocena legalności dawnego orzeczenia powinna uwzględniać wówczas obowiązujące standardy. Instytucja doręczenia poprzez ogłoszenie dla osób nieznanych z miejsca pobytu była kilkadziesiąt lat temu powszechnie stosowana. Przykładem jest art. 16 ust. 2 i art. 28 ust, 1 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. Nr 17, poz. 70) lub art, 45 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst pierwotny - Dz.U. Nr 30, poz, 168).

Specyfika spraw objętych dekretem z dnia 27 lipca 1949 r., który przewidywał przejęcie nieruchomości od osób nie władających nimi, zamieszkujących najczęściej w innej części kraju, uzasadniała zdaniem Sądu wprowadzenie tej instytucji także i w tego typu sprawach, co znalazło swój wyraz w treści rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określenia przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte, oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany (Dz.U. Nr 45, poz. 416).

Sąd w pełni aprobuje stanowisko Ministra , że nakaz respektowania zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych oznacza przyjęcie , że kontrolowane orzeczenie z dnia [...] maja 1956r. korzysta z domniemania jego legalności, co oznacza, że może być unieważnione jedynie w przypadku bezspornego i niewątpliwego ustalenia, że stanowi zaprzeczenie obowiązującego wówczas stanu prawnego. Zgromadzony w aktach materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczną ocenę , czy J. K. był dla PPRN [...] osobą nieznaną z miejsca pobytu, a jeśli tak - to czy orzekający wówczas organ podejmował próby ustalenia jego adresu i czy mogły być one skuteczne.

Niezależnie zaś od wymienionych argumentów podkreślenia wymaga, że niezawiniony brak udziału strony w postępowaniu jest przesłanką wznowienia postępowania stosownie do treści art. 145 § 1 pkt.4 k.p.a. i nie może podlegać weryfikacji w trybie postępowania nadzorczego o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718, ze zm.) orzekł jak w sentencji