Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2233/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-04-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Kolejnictwo
Skarżony organ: Minister Transportu
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29  ust. 2
journal: Dz.U. 2007 nr 16 poz 94
law: Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jarecka, , Sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), Sędzia WSA Paweł Groński, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z dnia [...] sierpnia 2013 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieprawidłowości w naliczaniu opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej przewoźnikom kolejowym skargę oddala


UZASADNIENIE

Prezes Urzędu Transportu Kolejowego decyzją z dnia [...] sierpnia 2013r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 127 § 3 oraz 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) oraz art. 13 ust. 6, 6a oraz art. 14 ust. 4 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. 2007 r. Nr 16 poz. 94 z poźn. zm.), zwanej dalej "ustawą o transporcie kolejowym", po ponownym rozpatrzeniu, na wniosek [...] S.A. z siedzibą w [...], sprawy dotyczącej nieprawidłowości w naliczaniu przez [...] opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej przewoźnikom kolejowym realizującym przewozy intermodalne, zakończonej decyzją Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z dnia [...] maja 2012 r., uchylił zaskarżoną decyzję w części, tj.:

- pkt A.I.1. sentencji zaskarżonej decyzji, w którym stwierdza się naruszenie przez [...] przepisów z zakresu kolejnictwa, polegające na nieprawidłowym wywiązywaniu się z obowiązku, określonego w art. 29 ust. 2 ustawy o transporcie kolejowym, poprzez nieprawidłowe naliczanie opłaty podstawowej za minimalny dostęp do infrastruktury kolejowej, o której mowa w art. 33 ust. 2, 3a pkt 1) ustawy o transporcie kolejowym, polegające na przyznawaniu ulgi w tej opłacie niezgodnie z przepisem art. 34 ust. 2 i 2a ustawy o transporcie kolejowym w ten sposób, że uzależniono przyznawanie ulgi przewoźnikom intermodalnym od spełnienia wymagań wprowadzonych zmianami do regulaminu przydzielania tras pociągów i korzystania z przydzielonych tras pociągów przez licencjonowanych przewoźników kolejowych w ramach rozkładu jazdy pociągów (dalej "rjp") dotyczących:

1) definicji "całopociągowych przewozów intermodalnych" oraz zasad jej przyznawania - dla rjp 2009/2010 i rjp 2010/2011,

2) zasad przyznawania ulgi - dla rjp 2011/2012;

- pkt A.I.2. sentencji zaskarżonej decyzji, w którym stwierdza się naruszenie przez [...] przepisów z zakresu kolejnictwa, polegające na nieprawidłowym wywiązywaniu się z obowiązku, określonego w art. 29 ust. 2 ustawy o transporcie kolejowym, poprzez nieprawidłowe naliczanie opłaty podstawowej za minimalny dostęp do infrastruktury kolejowej, o której mowa w art. 33 ust. 2, 3a pkt 1) ustawy o transporcie kolejowym, polegające na przyznawaniu ulgi niezgodnie z przepisem art. 34 ust. 2 i 2a ustawy o transporcie kolejowym w ten sposób, że ograniczono przyznanie ulgi przewoźnikom intermodalnym w wyniku braków formalnych w dokumentach przewozowych, określonych przepisami § 3 ust. 1 pkt 3i § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 2 listopada 2006 r. w sprawie dokumentów, które powinny znajdować się w pojeździe kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 9, poz. 63), w związku z § 34 ust. 2 pkt 7, ust. 2 pkt 9 lit. c), ust. 4 pkt 15 i § 37 ust. 1 Lp. 4 regulaminu;

- pkt A.III. sentencji zaskarżonej decyzji, w którym stwierdza się naruszenie przez [...] przepisów z zakresu kolejnictwa, polegające na nieprawidłowym wywiązywaniu się z obowiązku, określonego w art. 29 ust. 2 ustawy o transporcie kolejowym, poprzez zamieszczenie w umowach o korzystanie z przydzielonych tras pociągów sprzecznych z przepisami regulaminu zasad naliczania ulgi oraz niezamieszczenie w umowach zasad postępowania i regulowania zobowiązań w przypadku powstania przeszkód w wywiązywaniu się z zobowiązań wynikających z umowy, co miałoby stanowić naruszenie przepisu § 20 ust. 1 pkt 6 i 9 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 lutego 2009 r. w sprawie warunków dostępu i korzystania z infrastruktury kolejowej (Dz. U. z 2009 r. Nr 35, poz. 274);

- pkt B.I. sentencji zaskarżonej decyzji, w którym wyznacza się termin, na usunięcie wskazanych w pkt A.I.1.2), A.I.2. i A.III. sentencji zaskarżonej decyzji nieprawidłowości dotyczących rjp 2011/12, do 120 dni od daty dostarczenia zaskarżonej decyzji;

- pkt C. sentencji zaskarżonej decyzji, w części w której nadaje się zaskarżonej decyzji, rygor natychmiastowej wykonalności, co do pkt A.I.1 .2), A.I.2. i A.III. sentencji zaskarżonej decyzji;

i umorzył postępowanie pierwszej instancji w tej części, jako bezprzedmiotowe.

II. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałej części.

Decyzja ta została doręczona adresatowi, to jest [...] w dniu [...] sierpnia 2013r.

[...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] wniosła (w dniu [...] września 2013r.) skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z dnia [...] sierpnia 2013 r., zarzucając jej naruszenie art. 29 ust. 2 w zw. z art. 34 ust. 2 i 2a ustawy dnia 28.03.2003 r. - o transporcie kolejowym (Dz.U. nr 86, poz. 789 ze zm.) oraz art. 13 ust. 1 pkt 3 i pkt 5 a), § 3 ust. 1 pkt 3 i § 10 ust. 1 oraz § 20 ust. 1 pkt 6 i 9 Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 2.11.2006 r. w sprawie dokumentów, które powinny znajdować się w pojeździe kolejowym (Dz. U. z 2007 r., Nr 9, poz. 63), art. 28 , art. 10, art. 6 i 7, art. 73 oraz 74 Kodeksu postępowania administracyjnego, a także art. 353 i 471 Kodeksu cywilnego.

Skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zawieszenia postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia postępowania administracyjnego prowadzonego przed Prezesem Urzędu Transportu Kolejowego w sprawie wniosku [...] Sp. z o.o. o dopuszczenie jej w charakterze strony w postępowaniu w sprawie nieprawidłowości w naliczaniu opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że w dniu [...] grudnia 2009 r. skarżąca zawarła z [...] S.A. ([...]) umowę o korzystanie z przydzielonych tras pociągów na okres od 13.12.2009 do 11.12.2010 r. Strony zobowiązały się, że przy realizacji Umowy stosować będą postanowienia opracowanego przez [...] "Regulaminu przydzielania tras pociągów przez licencjonowanych przewoźników kolejowych w ramach rozkładu jazdy [...] " .

Zmianą do Regulaminu [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. [...] wprowadził w § 1 ust. 3 pkt 19 definicję "całopociągowego przewozu intermodalnego". Ponadto wprowadzoną w § 29 ust. 1a) Regulaminu [...] udzielił skarżącemu ulgi (ulga intermodalna) w wysokości 25 % opłaty podstawowej naliczanej na podstawie w/w umowy, za przejazdy pociągów realizujących przewozy intermodalne w zwartych składach całopociągowych w okresie od 1.01.2010 r. do 11.12.2010 r.

W trakcie realizacji umowy [...] zawyżała opłatę podstawową ponieważ nie uwzględniał w niej kwoty ulgi intermodalnej za wszystkie pociągi intermodalne. Skarżąca ustaliła, że za okres 1.01.2010 r. - 30.09.2010 r. [...] zawyżyła kwotę opłaty o nieudzieloną ulgę intermodalną w kwocie 618.174,22 zł, którą to kwotę skarżąca potrąciła z faktury [...] nr [...] z dnia [...].12.2010 r. Ponadto skarżąca ustaliła, że za okres 1.10.2010 - 11.12.2010 r., [...] zawyżyła kwotę opłaty o nieudzieloną ulgę intermodalną w kwocie 170.498,39 zł.

Pozwem z dnia [...] kwietnia 2011 r. [...] wniosła o zasądzenie od skarżącej potrąconej przez nią kwoty 618.174,22 zł. Sprawa prowadzona jest przed Sądem Okręgowym w [...][...] Wydział [...] z powództwa [...] S.A. przeciwko [...] Sp. z o.o. o zapłatę, sygn. akt [...] . W trakcie postępowania, w wyniku uznania przez [...] części pociągów skarżącej za tzw. pociągi intermodalne, [...] ograniczyła swoje żądanie do kwoty 513.345,30 zł.

W dniu [...] kwietnia 2011 r. skarżąca, jako przewoźnik kolejowy wniosła do Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego skargę na wadliwy sposób naliczania przez [...] opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej w okresie 1.01.-11.12.2010 r.

Skarżąca zarzucała [...] nieuzasadnioną odmowę stosowania ulgi intermodalnej do określonych pociągów. [...] odmawiało zakwalifikowania określonych pociągów jako przewozów intermodalnych i możliwości zastosowania do nich ulgi intermodalnej, podnosząc, że niektóre z tych pociągów jeździły jedynie częściowo załadowane tj. w składzie pociągów znajdowały się zarówno platformy załadowane jak i próżne.

W piśmie do Prezesa UTK, przewoźnik domagał się stwierdzenia naruszenia przez [...] S.A. wskazanych przepisów i postanowień z zakresu kolejnictwa i ustalenia.

W dniu [...] maja 2012 r. na stronie internetowej Urzędu Transportu Kolejowego ukazała się informacja o wydaniu w dniu [...] maja 2012 r. przez Prezesa UTK decyzji stwierdzającej naruszenie przez [...] S.A. przepisów z zakresu kolejnictwa.

Z treści wskazanej decyzji wynikało, że została ona wydana w postępowaniu wszczętym z urzędu przez Prezesa UTK w dniu [...].10.2011 r., w sprawie nieprawidłowości w naliczaniu opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej przewoźnikom kolejowym realizującym przewozy intermodalne przez zarządcę infrastruktury kolejowej [...] S.A.

Decyzja Prezesa UTK z [...] maja 2012 r. nie została doręczona skarżącej, a o jej treści skarżąca dowiedziała się z publikacji na stronie internetowej.

Jednocześnie decyzją Prezesa UTK z dnia [...].07.2012 r. postępowanie prowadzone ze skargi przewoźnika z [...].04.2011 r. zostało umorzone jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 k.p.a. Organ w uzasadnieniu wskazał, na objęcie przedmiotu postępowania, postępowaniem wszczętym z urzędu przez Prezesa UTK w dniu [...].10.2011 r. w którym wydano decyzję z dnia [...] maja 2012 r.

W dniu [...] czerwca 2012 r. skarżąca wystąpiła do Prezesa UTK z wnioskiem o dopuszczenie jako strony do udziału w postępowaniu administracyjnym wszczętym wobec [...], z urzędu, w dniu [...] października 2011 r. Postanowieniem z dnia [...].07.2012 r. Prezes UTK odmówił udziału na prawach strony w postępowaniu wszczętym z urzędu przeciwko [...].

Odmawiając skarżącej przymiotu strony Prezes UTK wskazał, że brak jest przepisu prawna materialnego, który uzasadniałby udział w postępowaniu prowadzonym przez Prezesa UTK z urzędu. Ponadto wskazał, że postępowanie prowadzone przeciwko [...] z urzędu, miało szerszy zakres niż skarga przewoźnika z [...] kwietnia 2011 r.

Na powyższe postanowienie, przewoźnik wniósł zażalenie w którym podnosił, że jego interes prawny wynika z faktu, iż był stroną postępowania wszczętego na skutek skargi z dnia [...].04.2011 r., a postępowanie z urzędu objęło jedynie dalszy okres niż ujęty w skardze z [...].04.2011 r.

Prezes UTK postanowieniem z [...]września 2012 r., po rozpatrzeniu zażalenia [...] Sp. z o.o., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Następnie [...] Sp. z o.o. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W rozpoznaniu skargi, WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2013 r. (sygn. akt: VII SA/Wa 2847/12), uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezesa UTK z [...].07.2012 r.

W związku z powyższym Prezes UTK ponownie ustosunkował się do wniosku [...] Sp. z o.o. z [...] czerwca 2012 r. i postanowieniem z [...] sierpnia 2013 r. odmówił skarżącej prawa wglądu w akta postępowania administracyjnego. Swoją odmowę organ uzasadnił tym, że [...] Sp. z o.o. nie posiada przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w sprawie nieprawidłowości w naliczaniu opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej przewoźnikom kolejowym realizującym przewozy intermodalne.

Od powyższego postanowienia skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W dniu [...] września 2013 r. skarżąca uzyskała wiadomość o wydaniu dnia [...] sierpnia 2013 r. przez Prezesa UTK, decyzji w sprawie nieprawidłowości w naliczaniu przez [...] opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej przewoźnikom kolejowym realizującym przewozy intermodalne. Decyzja została wydana w wyniku odwołania wniesionego przez [...] od decyzji Prezesa UTK z [...] maja 2012 r.

Postępowanie sądowe prowadzone przed Sądem Okręgowym w [...], zostało zawieszone w dniu [...] listopada 2012 r., do czasu zakończenia postępowania administracyjnego toczącego się z urzędu przed Prezesem UTK.

Uzasadniając swój interes prawny do wniesienia przedmiotowej skargi sądowej, skarżąca podnosiła, że była stroną postępowania prowadzonego przed Prezesem UTK wszczętego na skutek pisma z [...] kwietnia 2011 r.

Organ w decyzji z dnia [...] lipca 2012 r. umarzającej postępowanie wszczęte ze skargi przewoźnika wyjaśnił że "przedmiot postępowania wszczętego z urzędu w dniu [...] października 2011 r. wobec PLK, był tożsamy z przedmiotem niniejszej sprawy". Zatem podmiotowi, który miał status strony w postępowaniu umorzonym na skutek objęcia innym postępowaniem, nadal przysługuje status strony.

Umorzenie pierwotnego postępowania nie nastąpiło z powodu braku elementu podmiotowego, a na skutek objęcia jego zakresu postępowaniem wszczętym przez Prezesa UTK z urzędu.

Interes prawny do wniesienia skargi skarżąca wywodziła również z przepisów prawa cywilnego, w związku z postępowaniem sądowym prowadzonym przed Sądem Okręgowym w [...] w sprawie o sygn. akt [...]. Twierdziła, że ustalenia dokonane przez Prezesa UTK w postępowaniu w sprawie nieprawidłowości w naliczaniu opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej będą kształtować w sposób bezpośredni ostateczną treść praw i obowiązków zarządcy i przewoźnika, jakie zapadną w postępowaniu prowadzonym przed Sądem Okręgowym w [...].

Interes prawny do wniesienia niniejszej skargi opierała również na przepisach art. 34 ust. 2 i 2a i art. 29 ust. 2 ustawy o transporcie kolejowym, wskazując, że przedmiot postępowania prowadzonego z urzędu powoduje, że dojdzie do konkretyzacji uprawnień przewoźnika kolejowego realizującego przewozy intermodalne.

Natomiast uzasadniając wniosek o zawieszenie niniejszego postępowania sądowego do dnia prawomocnego rozstrzygnięcia postępowania administracyjnego prowadzonego przed Prezesem Urzędu Transportu Kolejowego w sprawie wniosku [...] Sp. z o.o. o dopuszczenie w charakterze strony do postępowania w sprawie nieprawidłowości w naliczaniu opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej wskazano, iż zaskarżona decyzja Prezesa UTK z [...] sierpnia 2013 r., nigdy nie została doręczona skarżącemu, tak jak i poprzedzająca ją decyzja z [...] maja 2012 r., a zatem konieczne jest przesądzenie czy powinna być stroną tego postępowania.

W odpowiedzi na skargę, Prezes Urzędu Transportu Kolejowego wniósł o odrzucenie skargi (z wnioskiem ewentualnym o jej oddalenie) wskazując, że skarżąca nie ma interesu prawnego do wniesienia skargi.

Organ przypomniał, że skarżąca złożyła skargę do Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego na sposób naliczania przez [...] S.A. opłat za przewozy intermodalne, realizowane w okresie od dnia 1 stycznia 2010 r. do dnia 11 grudnia 2010 r. Postępowanie to zakończyło się wydaniem w dniu [...] lipca 2012 r. decyzji umarzającej postępowanie w całości jako bezprzedmiotowe.

Decyzja o umorzeniu postępowania doręczona została skarżącej i [...] , a żadna ze stron nie złożyła wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W dniu [...] października 2011r. organ wszczął z urzędu postępowanie administracyjne wobec [...], w sprawne nieprawidłowości w naliczaniu opłat za korzystnie z infrastruktury kolejowej przewoźnikom kolejowym realizującym przewozy intermodalne przez zarządcę infrastruktury.

Wymienione postępowanie wszczęte przez organ z urzędu zakończyło się w dniu [...] maja 2012 r., wydaniem decyzji, w której w organ stwierdził naruszenie przez [...] przepisów z zakresu kolejnictwa, polegające na nieprawidłowym wywiązywaniu się z obowiązków wynikających z art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. 2007 r. Nr 16 poz. 94 z poźn. zm.).

Pismem z dnia [...] czerwca 2012 r. [...] wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości.

[...]Sp. z o.o. pismem z dnia [...] czerwca 2012r. wystąpiła z wnioskiem o dopuszczenie w charakterze strony do udziału w postępowaniu administracyjnym wszczętym wobec [...] , z urzędu w dniu [...] października 2011 r.

W dniu [...] lipca 2012 r. Prezes UTK, działając na podstawie art. 61 a k.p.a. wydał postanowienie odmawiające skarżącej udziału na prawach strony w postępowaniu administracyjnym wszczętym z urzędu oraz zapoznania się z aktami postępowania.

Skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie. Postanowieniem z dnia [...] września 2012 r. organ, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z dnia [...] lipca 2012 r.

Od powyższego postanowienia skarżąca złożyła skargę do WSA w Warszawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 26 kwietnia 2013 r., w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 2847/12, uchylił postanowienie z dnia [...] września 2012r., oraz poprzedzające je postanowienie z dnia [...] lipca 2012 r.

Pismem z dnia [...] czerwca 2013 r., skarżąca powołując się na ww. wyrok WSA w Warszawie, wniosła o wyznaczenie przez organ terminu na zapoznanie się z aktami postępowania.

W dniu [...] sierpnia 2013 r. organ, działając na podstawie art. 74 § 2 i art. 123 k.p.a., w związku z art. 14 ust. 4 ustawy o transporcie kolejowym, wydał postanowienie, w którym odmówił skarżącej prawa wglądu w akta postępowania administracyjnego wszczętego z urzędu w dniu [...] listopada 2011 r.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r., skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r.

Decyzja z dnia [...] sierpnia 2013r. kończąca postępowanie główne wobec [...], nie została doręczona skarżącej, z uwagi na to, że w ocenie organu, skarżąca nie była stroną postępowania prowadzonego z urzędu, a stanowisko to znalazło także odzwierciedlenie w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] sierpnia 2013 r. w przedmiocie odmowy prawa wglądu do akt przedmiotowego postępowania.

Pismem z dnia [...] września 2013 r. (data wpływu do organu w dniu [...] września 2013r.) skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję z dnia [...] sierpnia 2013 r. w sprawie nieprawidłowości w naliczaniu opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej przewoźnikom kolejowym realizującym przewozy intermodalne przez zarządcę infrastruktury kolejowej [...] S.A.

Skarga zdaniem organu powinna zostać odrzucona, z uwagi na brak legitymacji skarżącej do jej wniesienia.

Zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny. W stanie faktycznym sprawy skarżąca nie posiada interesu prawnego do zaskarżenia decyzji, kończącej przeprowadzone z urzędu postępowanie wobec [...] w sprawie nieprawidłowości w naliczaniu opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej.

Pojęcie interesu prawnego, o którym mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a., ma charakter obiektywny, istnieje wtedy, kiedy można wskazać przepis prawa, umożliwiający wywiedzenia dla danego podmiotu określonych praw lub obowiązków. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot swojego zainteresowania sprawą nie może poprzeć przepisami prawa materialnego.

Skarżąca jako podstawę prawną własnego interesu przywołała przepis art. 29 ust. 2 ustawy o transporcie kolejowym, Przepis ten stanowi: "Zarządca jest obowiązany do udostępnienia infrastruktury kolejowej na podstawie wniosków składanych zgodnie z regulaminem przydzielania tras pociągów i korzystania z przydzielonych tras pociągów przez licencjonowanych przewoźników kolejowych, o którym mowa w art. 32, zwanym dalej "regulaminem", z zachowaniem zasady równego ich traktowania."

Zatem przepis ten nie zawiera żadnych uprawnień dla przewoźników kolejowych, w tym skarżącej, gdyż dotyczy jedynie obowiązków ciążących na zarządcy infrastruktury kolejowej. Podobnie jest w przypadku art. 34 ust. 2 i 2a ustawy o transporcie kolejowym, z którego skarżąca stara się wywodzić interes prawny do udziału w postępowaniu. Ustęp 2 art. 34 ww. ustawy stanowi, że: "zarządca może przyznawać ulgi w opłacie podstawowej. Ulgi mogą być przyznane na czas ograniczony i na określonym odcinku infrastruktury kolejowej..." . Natomiast ust. 2a tego artykułu brzmi: "ulgi przyznaje się na jednakowych zasadach dla wszystkich przewoźników kolejowych".

Zatem przytoczone przepisy art. 34 ustawy o transporcie kolejowym, pomimo, że odnoszą się do ulgi w opłacie podstawowej, która objęta była zakresem przedmiotowego postępowania prowadzonego przeciwko [...] , skierowane są jedynie do zarządcy infrastruktury kolejowej, do nich musi się stosować zarządca w procesie przyznawania ulg w opłatach.

Dlatego ani przepis art. 29 ust. 2, ani art. 34 ust. 2 i 2a ustawy o transporcie kolejowym, nie przyznają wprost żadnego uprawnienia przewoźnikom kolejowym.

Za uprawnionego do wniesienia skargi można uznać jedynie tylko taki podmiot, którego interes prawny wynika bezpośrednio z przepisu prawa. Skarżąca nie posiadała interesu prawnego, a jedynie interes faktyczny (ekonomiczny).

Postępowanie, które zakończyło się wydaniem decyzji z dnia [...] sierpnia 2013 r., na którą skarżąca wniosła skargę, dotyczy bezpośrednio praw i obowiązków wynikających z ustawy o transporcie kolejowym, których beneficjentem jest tylko [...].

Postępowanie wszczęte z urzędu przez w dniu [...] listopada 2011 r. wobec [...], w sprawie nieprawidłowości w naliczaniu opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej przewoźnikom kolejowym realizującym przewozy intermodalne, prowadzone było w oparciu o art. 13 ust. 4 i ust. 6 ustawy o transporcie kolejowym. Pierwszy z tych przepisów, stanowi, że "Prezes UTK jest uprawniony do kontroli przestrzegania przepisów i realizacji decyzji oraz postanowień z zakresu kolejnictwa". Zgodnie natomiast z art. 13 ust. 6 ustawy o transporcie kolejowym "w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów, decyzji lub postanowień z zakresu kolejnictwa Prezes UTK wydaje decyzji określającą zakres naruszenia oraz termin usunięcia nieprawidłowości".

Kończąca przedmiotowe postępowanie, prowadzone z urzędu, decyzja administracyjna nie kształtuje bezpośrednio żadnych uprawnień lub obowiązków skarżącej, a więc nie wpływa bezpośrednio na sferę jej praw i obowiązków.

W decyzji z dnia [...] maja 2013 r. stwierdzone zostało jedynie, że swoim działaniem [...] naruszyła przepisy z zakresu kolejnictwa. Decyzja nie rozstrzygała kwestii czy [...], któremuś konkretnemu przewoźnikowi kolejowemu czy też wszystkim przewoźnikom realizującym przewozy intermodalne właściwie wyliczała wysokość należności wynikających z umowy o udostępnienie infrastruktury kolejowej.

Postępowanie prowadzone w zakresie nieprawidłowości naliczania opłat, w świetle art. 13 ust. 1 pkt 4 ustawy o transporcie kolejowym, może mieć tylko charakter ogólny w tym sensie, że odnosić może się jedynie do wprowadzania przez zarządcę infrastruktury zasad, według których powinny być naliczane opłaty za dostęp do infrastruktury kolejowej i nie ma za zadanie rozstrzygać indywidualnych sporów w zakresie płatności z tytułu udostępnienia infrastruktury kolejowej.

Roszczenia pomiędzy [...], a konkretnymi przewoźnikami intermodalnymi dotyczące ewentualnych zwrotów nienależnie pobranych opłat są sporem cywilnoprawnym, mającym swoje źródło w stosunku prawnym łączącym strony w oparciu o umowę o udostępnienie infrastruktury kolejowej i jako takie powinny zostać poddane kognicji sądów powszechnych.

Skarżąca jest jedynie podmiotem, który zasygnalizował pewne nieprawidłowości i któremu, podobnie jak wszystkim przewoźnikom kolejowym, naliczane są ulgi w opłacie podstawowej, będące przedmiotem postępowania toczącego się przed organem.

Odnosząc się do twierdzenia, że rozstrzygnięcie zawarte w skarżonej decyzji ma charakter prejudycjalny dla sprawy sądowej toczącej się przed Sądem Okręgowym w [...] z powództwa [...] przeciwko skarżącej, organ wskazał, że zakres obu tych postępowań jest zupełnie inny. Postępowanie administracyjne przeciwko [...] prowadzone było w sprawie nieprawidłowości w naliczaniu opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej i zakończone zostało wydaniem decyzji z dnia [...] maja 2012 r., w której organ stwierdził naruszenie przez [...] przepisów z zakresu kolejnictwa, polegające na nieprawidłowym wywiązaniu się przez [...] z obowiązku, określonego w art. 29 ust. 2 ustawy o transporcie kolejowym poprzez nieprawidłowe naliczanie opłaty podstawowej za minimalny dostęp do infrastruktury kolejowej, o której mowa w art. 33 ust. 2, 3a pkt 1, polegające na przyznawaniu ulgi w tej opłacie niezgodnie z przepisem art. 34 ust. 2 i 2a ustawy o transporcie kolejowym.

Natomiast, postępowanie sądowe dotyczy sporu pomiędzy [...], a skarżącą w zakresie należności z tytułu opłat za dostęp do infrastruktury kolejowej. Zatem, decyzja wydana przez organ w postępowaniu przeciwko [...] nie będzie miała bezpośredniego przełożenia na sferę indywidualnych praw i obowiązków skarżącej.

Powoływanie się przez skarżącą na przepisy prawa cywilnego jako podstawy do bycia stroną postępowania jest bezzasadne. Zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 13 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1349/97 (Lex Polonica nr 2213754), legitymację w postępowaniu administracyjnym określają przepisy prawa, a nie czynności prawne pomiędzy poszczególnymi podmiotami. A zatem, fakt iż skarżąca, jako przewoźnika kolejowego, ma umowę o przydzielenie tras pociągów, nie stanowi podstawy dla uznania legitymacji do wniesienia skargi na ww. decyzje organu.

Organ wskazał nadto, że istotnie w dniu [...] kwietnia 2011 r. na skutek skargi skarżącej co do sposobu naliczania opłat przez [...] wszczął postępowanie administracyjne. Informacje pozyskane z rynku kolejowego w trakcie prowadzonego postępowania wykazały, że nieprawidłowe naliczanie opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej przez [...] , nie było skierowane tylko wobec skarżącej, ale polegało na odmowie przyznawania ulgi dla pociągów, w składach których znajdował się przynajmniej jeden wagon próżny, a w związku z tym dotyczyło wszystkich przewoźników kolejowych wykonujących ten preferencyjny rodzaj transportu. Zgromadzone w postępowaniu wszczętym na skutek skargi skarżącej materiały dowodowe były podstawą do wszczęcia z urzędu w dniu [...] października 2011 r. wobec [...] postępowania administracyjnego, którego stroną nie była skarżąca bowiem nie posiada interesu prawnego.

Tego rodzaju postępowanie mogło być wszczęte tylko z urzędu, a stroną mogła być tylko [...], gdyż wynik postępowania mógł oddziaływać jedynie bezpośrednio na interes prawny zarządcy infrastruktury kolejowej, dotykając tylko pośrednio sfery interesu faktycznego wszystkich przewoźników kolejowych, wykonujących przewozy intermodalne.

W odniesieniu do wniosku skarżącej o zawieszenie postępowania sądowego wywołanego przedmiotową skargą, do dnia prawomocnego rozstrzygnięcia postępowania administracyjnego prowadzonego przed organem w sprawie wniosku o dopuszczenie skarżącej w charakterze strony do udziału w postępowaniu dotyczącym nieprawidłowości w naliczaniu opłat, organ wskazał, iż jest on bezprzedmiotowy, gdyż postępowanie powyższe zostało ostatecznie zakończone przez organ w dniu [...] października 2013 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę podmiotu który nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym, z urzędu obowiązany był zbadać, czy skarga została wniesiona przez stronę - art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej zwana p.p.s.a.).

Uprawnienie do wniesienia skargi do sądu administracyjnego zostało powiązane w art. 50 § 1 p.p.s.a., z posiadaniem interesu prawnego. Przepis ten stanowi m.in., iż "uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny". Kryterium "interesu prawnego", na którym oparta jest legitymacja do wniesienia skargi oznacza, że zaskarżony akt, musi dotyczyć interesu prawnego skarżącego, który z kolei musi być własny, indywidualny i oparty o konkretnym przepisie prawa powszechnie obowiązującego.

W orzecznictwie przyjmuje się, że mieć interes prawny to tyle, co wskazać przepis prawa uprawniający dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej.

Ze skargą może więc wystąpić, co do zasady, podmiot, który wykaże związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej" - B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2003, s. 424.

Natomiast, podmiot nie mający interesu prawnego nie może poszukiwać ochrony na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego. W rezultacie skarga wniesiona przez podmiot, który a limine nie może mieć legitymacji skargowej (np. nie pozostający w żadnej relacji faktycznej i prawnej z wydanym aktem) podlega odrzuceniu, natomiast stwierdzenie w toku postępowania, że wnoszący skargę nie legitymuje się interesem prawnym powoduje oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 22 września 2004 r., OSK 519/04 ( baza orzeczeń NSA), wyraził pogląd, że pojęcie "strony" jest kategorią prawa materialnego. Oznacza to, że interes prawny wnoszącego skargę musi znajdować oparcie w przepisach prawa materialnego powszechnie obowiązującego, niekiedy może mieć swoje źródło w przepisach o postępowaniu.

W zaskarżonej do Sądu decyzji, organ stwierdził naruszenie przez [...] przepisów z zakresu kolejnictwa, polegające na nieprawidłowym wywiązaniu się przez [...] z obowiązku, określonego w art. 29 ust. 2 ustawy o transporcie kolejowym, poprzez nieprawidłowe naliczanie opłaty za minimalny dostęp do infrastruktury kolejowej, wadliwym stosowaniu ulg w tej opłacie, niezgodnym z przepisem art. 34 ust. 2 i 2a ustawy o transporcie kolejowym.

Zatem decyzja zaskarżona nie kształtuje w bezpośredni sposób praw i obowiązków skarżącej i dlatego nie miała ona legitymacji procesowej (art. 28 k.p.a.) w postępowaniu administracyjnym. Tym samym skoro decyzja nie dotyczy interesu prawnego [...] Sp. z o.o., to nie jest ona podmiotem uprawnionym w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. do zaskarżenia jej do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Jednocześnie Sąd dostrzega interes faktyczny skarżącej, albowiem mimo iż swojego zainteresowania sprawą nie może ona poprzeć przepisami prawa materialnego, to poprzez odpowiednią politykę regulacyjną prowadzoną przez organ administracji ( wyrażoną w decyzji), sytuacja finansowa skarżącej może ulec zmianie.

Skarżąca jako podstawę prawną własnego interesu przywołała przepis art. 29 ust. 2 ustawy o transporcie kolejowym, który stanowi, że zarządca jest obowiązany do udostępnienia infrastruktury kolejowej na podstawie wniosków składanych zgodnie z regulaminem przydzielania tras pociągów i korzystania z przydzielonych tras pociągów przez licencjonowanych przewoźników kolejowych, z zachowaniem zasady równego ich traktowania.

Analiza treści tego przepisu dowodzi, że nie zawiera on żadnych uprawnień dla przewoźników kolejowych, w tym skarżącej, a dotyczy obowiązków ciążących na zarządcy infrastruktury kolejowej. Podobnie jest w przypadku art. 34 ust. 2 i 2a ustawy o transporcie kolejowym, na który również skarżąca się powoływała w kontekście własnego interesu prawnego. Stanowi, on że zarządca może przyznawać ulgi w opłacie podstawowej, które mogą być przyznane na czas ograniczony i na określonym odcinku infrastruktury kolejowej, ulgi przyznaje się na jednakowych zasadach dla wszystkich przewoźników kolejowych.

Zatem przytoczone przepisy art. 34 ustawy o transporcie kolejowym, pomimo, że odnoszą się do ulgi w opłacie, która objęta była zakresem postępowania prowadzonego przeciwko [...], to skierowane są jedynie do zarządcy infrastruktury kolejowej.

Stwierdzić należy, iż ani przepis art. 29 ust. 2, ani art. 34 ust. 2 i 2a ustawy o transporcie kolejowym, nie przyznają wprost żadnego uprawnienia przewoźnikom kolejowym, w tym skarżącej.

Natomiast za uprawnionego do wniesienia skargi można uznać jedynie taki podmiot, którego interes prawny wynika bezpośrednio z przepisu prawa.

Podkreślenia wymaga, że postępowanie w którym zapadła skarżona decyzja prowadzone było z urzędu w oparciu o art. 13 ust. 4 i ust. 6 ustawy o transporcie kolejowym. Na podstawie tych norm, Prezes UTK był uprawniony do kontroli przestrzegania przepisów i realizacji decyzji oraz postanowień z zakresu kolejnictwa. W przypadku stwierdzenia naruszeń przepisów, miał obowiązek wydać decyzję określającą zakres naruszenia oraz termin usunięcia nieprawidłowości.

Zaskarżona decyzja nie rozstrzygała tego czy [...], konkretnemu przewoźnikowi kolejowemu realizującemu przewozy intermodalne, właściwie wyliczała wysokość należności wynikających z umowy o udostępnienie infrastruktury kolejowej.

Postępowanie prowadzone w zakresie nieprawidłowości naliczania opłat, w świetle art. 13 ust. 1 pkt 4 ustawy o transporcie kolejowym, miało charakter ogólny, odnosiło się do wprowadzania przez zarządcę infrastruktury zasad, według których powinny być naliczane opłaty za dostęp do infrastruktury kolejowej. Nie miało na celu rozstrzygania indywidualnych sporów w zakresie płatności z tytułu udostępnienia infrastruktury kolejowej.

W świetle prowadzonego przed Sądem Okręgowym w [...] sporu, jest oczywistym, że rozliczenia pomiędzy [...], a skarżącą, co do wysokości pobranych opłat za świadczone na rzecz przewoźnika usługi, są sporami cywilnoprawnym. Mają swoje źródło w stosunku prawnym łączącym strony w oparciu o umowę o udostępnieniu infrastruktury kolejowej.

W ocenie Sądu, skarga wniesiona przez skarżącą do Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego w dniu [...] kwietnia 2011 r., w odniesieniu do całego toku postępowania administracyjnego, była dla organu jedynie sygnałem, o istnieniu ewentualnych nieprawidłowości.

Postępowanie administracyjne przeciwko [...] prowadzone było w sprawie nieprawidłowości w naliczaniu opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej, i nie miało w nim znaczenia, jakie konkretne skutki finansowe nieprawidłowości te spowodowały i jakie podmioty zostały nimi dotknięte.

Natomiast powoływany w skardze spór sądowy, dotyczy relacji cywilnoprawnych pomiędzy Skarżącą a [...] i wynikających z niej opłat za dostęp do infrastruktury kolejowej.

Należy jeszcze raz podkreślić, że decyzja wydana przez organ w postępowaniu przeciwko [...] ma charakter ogólny i nie będzie bezpośrednio kształtowała sfery indywidualnych praw i obowiązków skarżącej, choć może mieć znaczenie pośrednie. Przypomnieć jednak należy, iż cechą interesu prawnego jest jego bezpośredniość w odniesieniu do podmiotu, który go posiada.

Dlatego powoływanie się przez skarżącą na przepisy prawa cywilnego jako podstawę do bycia stroną przedmiotowego postępowania było chybione.

Zatem skoro o możliwości żądania wszczęcia postępowania przed sądem administracyjnym decydują przesłanki zbliżone do tych, które stanowią podstawę legitymacji procesowej strony w administracyjnym postępowaniu jurysdykcyjnym, to oddalenie skargi wobec braku interesu prawnego było koniecznością.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.