Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 290/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2010-08-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 46 ust. 1 pkt 1, art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 48 ust. 1, ust. 2 pkt 1, art. 53, art. 56 ust. 1, ust. 1b,
journal: Dz.U. 2008 nr 25 poz 150
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska  - tekst jednolity
article: par. 2 ust. 1 pkt 41
journal: Dz.U. 2004 nr 257 poz 2573
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r.w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na  środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na  środowisko
article: art. 113 par. 1, art. 156 par. 1 pkt 2, art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 78 par. 1 w zw. z art. 77 par. 2, art. 78 par. 2, art. 107 par. 3, art. 84
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135, art. 145  1 pkt 2 w zw. z art. 135, art. 152, art. 200, art. 205 par. 1 i 2, art. 225
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 3 sierpnia 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień (spr.) Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek Protokolant asystent sędziego Marcelina Chmielecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2010 roku sprawy ze skarg M. B., A. S. i B. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...], znak: [...], a ponadto stwierdza nieważność postanowienia Marszałka Województwa [...] z dnia [...], znak: [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego na rzecz: a) M. B. i A. S. po 500 (pięćset) złotych; b) B. R. kwotę 200 (dwieście) złotych. 4. zwraca z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi tytułem nadpłaconego wpisu sądowego na rzecz M. B. kwotę 300 (trzysta) złotych, zaksięgowaną w dniu 25 lutego 2010 roku, pod pozycją [...] oraz na rzecz A. S. kwotę 300 (trzysta) złotych, zaksięgowaną w dniu 22 lutego 2010 roku, pod pozycją [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 46 ust 1 pkt 1, art. 46a ust. 1 i 7 pkt 4, art. 56 ust. 2 i 8 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2008 r. nr 25, poz. 150) w zw. z art. 153 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. nr 199, poz. 1227 ze zm.) Wójt Gminy K., po rozpatrzeniu wniosku Przedsiębiorstwa A Sp. z o.o. w K., określił środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia pod nazwą: "Budowa Zakładu Zagospodarowania Odpadów w K. - obręb geodezyjny K., na działkach o numerach ewidencyjnych: 215/2, 215/3, 215/4, 215/5, 215/6, 215/7, 215/8, 215/9, 215/10, 216/1, 216/2 oraz numer 60, 61,62 w obrębie J. gm. K.".

Zakres planowanej inwestycji obejmował realizację następujących podstawowych segmentów technologicznych:

1. Instalacja mechaniczno-biologicznego przekształcania odpadów komunalnych zmieszanych (o przepustowości 50.000 Mg/rok/2 zmiany) składająca się z:

- instalacji sortowania odpadów komunalnych zmieszanych o przepustowości docelowej 25.000 Mg/rok przy pracy na l zmianę,

- instalacji stabilizacji/kompostowania odpadów komunalnych, ulegających biodegradacji wydzielonych ze strumienia odpadów zmieszanych o przepustowości ok. 10.000 Mg/rok,

- kompostownia odpadów zielonych o wydajności 1000 Mg/rok

2. Nowa kwatera składowania odpadów "B2" o pow. ok. 3,8 ha,

3. Obiekty infrastruktury ogólnozakładowej związane z instalacją mechaniczno-biologicznego przekształcania odpadów oraz składowiskiem (zbiorniki ścieków technologicznych i deszczowych, kanalizacją deszczową, drogami i placami manewrowymi).

W decyzji organ l instancji określił warunki wykorzystania terenu w fazie realizacji i eksploatacji, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich, wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w projekcie budowlanym, a także obowiązki inwestora w zakresie zapobiegania, ograniczania oraz monitorowania oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz wykonania kompensacji przyrodniczej i przedstawienia analizy porealizacyjnej z określeniem zakresu oraz terminu jej przedstawienia.

Organ l instancji wskazał również, że przedsięwzięcie nie stwarza zagrożenia wystąpienia poważnych awarii, zalecił stosować się do wymagań jednostek organizacyjnych upoważnionych do uzgodnienia i opiniowania dokumentacji technicznej, ustalił niewystępowanie transgranicznego oddziaływania na środowisko oraz nie stwierdził konieczności utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania. Załącznik Nr 1 do decyzji stanowił charakterystykę całego przedsięwzięcia.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Wójt wskazał, że projektowane przedsięwzięcie jest zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy K., którego § 43 dla terenu działek przewidzianych pod inwestycję, oznaczonego symbolem "3.NO.25" przewiduje jako podstawowe przeznaczenie "obszar gromadzenia odpadów o znaczeniu ponadgminnym".

Wymieniony zakres przedsięwzięcia przed wydaniem decyzji został pozytywnie uzgodniony przez Marszałka Województwa [...] postanowieniem z dnia [...] r., sprostowanym następnie postanowieniem z dnia [...]r. w zakresie określenia maksymalnej rzędnej wierzchowiny dla kwatery B2 i przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. postanowieniem z dnia [...]r.

W dalszej części uzasadnienia Wójt szczegółowo przedstawił stan faktyczny sprawy, wywodząc, że organ zapewnił społeczeństwu możliwość udziału w postępowaniu, poprzez podanie na stronie internetowej organu, wywieszenie ogłoszenia na tablicy ogłoszeń w budynku Urzędu Gminy w K. oraz zawiadamiając sposobem zwyczajowo przyjętym mieszkańców wsi położonych w obrębie planowanej inwestycji o wniosku w sprawie wydania decyzji środowiskowej.

Odnosząc się następnie do złożonych w toku postępowania wniosków społeczeństwa z dnia 20 kwietnia 2009 r., 21 kwietnia 2009 r., 22 i 24 kwietnia 2009 r., 5 czerwca 2009 r., 8 lipca 2009 r., 9 listopada 2009 r. organ podkreślił, że w świetle obowiązujących przepisów prawa niedopuszczalne jest nałożenie na inwestora ewentualnych obowiązków odszkodowawczych związanych z przyszłym, hipotetycznym obniżeniem wartości nieruchomości położonych w okolicy planowanej inwestycji. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostają także uwagi lokalnej społeczności dotyczące niewłaściwego funkcjonowania obecnie istniejącego składowiska.

Zdaniem Wójta weryfikacja uwarunkowań środowiskowych na etapie realizacji i eksploatacji inwestycji nastąpi w toku postępowania o pozwolenie na budowę, a następnie w drodze oceny analizy porealizacyjnej. Funkcjonowanie Zakładu Zagospodarowania Odpadów będzie na bieżąco monitorowane w zakresie wynikającym z przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2002 r. w sprawie zakresu, czasu, sposobu oraz warunków prowadzenia monitoringu składowisk odpadów (Dz.U. nr 220, poz. 1858) oraz wymagań ustawowych dotyczących monitoringu instalacji wymagających pozwolenia zintegrowanego.

Jeśli chodzi o zarzuty dotyczące wadliwości i stronniczości raportu sporządzonego na zlecenie inwestora organ wyjaśnił, że ustalenia raportu nie zostały skutecznie podważone w toku postępowania, poprzez przedłożenie przez strony kontrdowodu - przeciwstawnej opinii podważającej prawidłowość i rzetelność raportu lub innego dowodu potwierdzającego postawione zarzuty.

Organ ustosunkowując się do kwestii braku konieczności utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania podniósł, że z raportu nie wynika potrzeba jego utworzenia, zaś utworzenie takiego obszaru może nastąpić zarówno na etapie projektowania, jak i w czasie funkcjonowania zakładu w oparciu o ocenę analizy porealizacyjnej albo przeglądu ekologicznego.

Według Wójta, uwzględniając specyfikę planowanej inwestycji, określony przedmiotową decyzją czas na przedstawienie analizy porealizacyjnej jest wystarczający na ujawnienie się rzeczywistych skutków realizacji przedsięwzięcia i ich porównanie z ustaleniami raportu, który odpowiada przepisom obowiązującego prawa. Mając na uwadze fakt, że organ związany jest wariantem realizacji inwestycji wskazanym przez wnioskodawcę oraz okoliczność, że strony postępowania nie przedstawiły żadnej opinii bądź ekspertyzy w stosunku do wnioskowanego wariantu realizacji, ani nie przedstawiły żadnej innej koncepcji realizacji inwestycji popartej dowodami, Wójt zobligowany był uzgodnić środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia.

Od decyzji organu l instancji odwołania wnieśli uczestniczący w postępowaniu w charakterze stron właściciele nieruchomości gruntowych położonych w miejscowościach sąsiadujących z terenem przedmiotowego przedsięwzięcia oraz stowarzyszenie biorące udział w postępowaniu na prawach strony: Stowarzyszenie Zieloni Rzeczypospolitej Polskiej z/s w Ł., M. B., M. K., A. S., E.M., D. P., A. L., H.N., A.S., S. Z., M. S., P. J., M. W.-K., D.K., B. Ś., S. G., M. L., J. P., M. B., M. D., B. i J. B., A. K., G. K., A. K., D. i M. O., B.R. oraz J. R. Decyzji zarzucono:

1. rażące naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez przyjęcie za podstawę decyzji niekompletnej charakterystyki przedsięwzięcia, mimo ustawowego wymogu odwołania się do raportu oddziaływania na środowisko (art. 51 pkt 1 i 3 ustawy Prawo ochrony środowiska), w szczególności zaniechania opisu wpływu inwestycji na realizację obszaru Natura 2000 (art. 52 Prawa ochrony środowiska),

2. naruszenie § 3 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 marca 2003 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących lokalizacji, budowy, eksploatacji i zamknięcia, jakim powinny odpowiadać poszczególne typy składowisk odpadów (Dz.U. Nr 61, poz. 549), poprzez wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach na przedmiotowe przedsięwzięcie w strefie zasilania głównych i użytkowych zbiorników wód podziemnych oraz nieokreślenie minimalnej odległości składowiska od budynków mieszkalnych,

3. naruszenie art. 6 - 8 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 56 ust. 1b pkt 3, ust. 7 i 8 Prawa ochrony środowiska, poprzez nieuwzględnienie przy wydawaniu decyzji wyników przeprowadzonego postępowania z udziałem społeczeństwa, oraz wydanie decyzji wbrew stanowisku lokalnej ludności,

4. naruszenie art. 106 k.p.a. w zakresie bezwzględnego wymogu uzyskania uzgodnień; odwołujący się zakwestionowali zgodność z prawem postanowienia Marszałka Województwa [...] z dnia [...]r., prostującego oczywistą omyłkę zawartą we własnym postanowieniu uzgadniającym z dnia [...]r. w zakresie określenia maksymalnej rzędnej składowania odpadów dla kwatery B2 z wysokości 118 m n.p.t. na 132 m n.p.t.,

5. pominięcie faktu, że dla terenu objętego wnioskiem opracowywany jest nowy plan zagospodarowania przestrzennego;

6. brak wskazania w uzasadnieniu przyjętej w decyzji maksymalnej wysokości rzędnej wierzchowiny dla kwatery B2,

7. wybiórcze i powierzchowne zapisy w punkcie VIII.B decyzji w zakresie terminu oraz zakresu analizy porealizacyjnej, pominięcie wniosku skarżących zawartego w piśmie z dnia 6 listopada 2009 r. (złożonego w dniu 9 listopada 2009 r.) o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego specjalisty na okoliczność wpływu przedsięwzięcia na środowisko; brak wskazania przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, z jakich względów ten dowód został pominięty,

8. brak wyraźnego wskazania godzin pracy - w pkt II ppkt 9 zalecono pracę w porze dziennej, natomiast załącznik do decyzji dopuszcza pracę na dwie zmiany,

9. naruszenie art. 74 Konstytucji RP przez prowadzenie polityki niezapewniającej bezpieczeństwa ekologicznego,

B. R. i J. R. zarzucili ponadto organowi wydanie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzających ją uzgodnień w oparciu o stronniczy i nierzetelny Raport o oddziaływaniu na środowisko, brak pasa zieleni, zaniżoną ilość zabudowań w rejonie oddziaływania na środowisko, oparcie na domysłach analizy możliwych konfliktów społecznych, brak zbadania problemu spadku wartości ich nieruchomości, "naciągane na korzyść inwestora" przedstawienie przez autorów raportu przyrodniczego charakteru gminy K., oddziaływanie na krajobraz 22-metrowej góry śmieci, kwestie odorów i rekultywacji wysypiska, niepowiadomienie ich we właściwym czasie o toczącym się postępowaniu (co nastąpiło w późniejszej fazie postępowania i uniemożliwiło im wzięcie udziału w pierwszej fazie postępowania poprzez zgłaszanie uwag, nie mieli możliwości zapoznać się z treścią raportu i postanowień uzgadniających oraz składania na nie zażaleń); zażądali przeprowadzenia ponownego pełnego postępowania zgodnie z procedurą, a do odwołania dołączyli dokument.: Analiza raportu o oddziaływaniu na środowisko przedsięwzięcia p.n. "Budowa zakładu zagospodarowania odpadów w K.", sporządzony przez mgr inż. K. O.

Decyzją z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 153 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. Nr 199, poz. 1227) - utrzymało w mocy decyzję organu l instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że stosownie do art. 153 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku (...) w sprawie zastosowanie miały przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2008 r., Nr 25, poz. 150 ze zm.).

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Kolegium, przytoczywszy treść przepisów art. 56 ust. 1 i 1b, ust. 2 -4 i ust. 8 ustawy Prawo ochrony środowiska, stwierdziło, że decyzja organu l instancji odpowiada prawu, a poprzedzające ją postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone w sposób nie naruszający procedury administracyjnej.

Odnosząc się do poszczególnych zarzutów zawartych w złożonych odwołaniach organ II instancji stwierdził, że kwestionowana Charakterystyka przedsięwzięcia jest kompletna, decyzja opiera się na sporządzonym Raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko oraz opisuje wpływ inwestycji na obszar Natura 2000.

Za niezasadny organ uznał zarzut naruszenia przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 marca 2003 r., co zostało szczegółowo wyjaśnione w wiążącym postanowieniu uzgadniającym Marszałka Województwa [...] z dnia [...]r. Organ wskazał, że w decyzji środowiskowej nie ustala się konkretnych odległości planowanego przedsięwzięcia od innych obiektów, które ustalane są dopiero w odrębnym postępowaniu i w decyzji w przedmiocie pozwolenia na budowę.

Kolegium nie zgodziło się z argumentem, że decyzja organu l instancji nie uwzględnia wyniku przeprowadzonego postępowania z udziałem społeczeństwa. W ocenie organu jej uzasadnienie zawiera obszerne i szczegółowe informacje o sposobie wykorzystania uwag i wniosków zgłoszonych w związku z udziałem społeczeństwa. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wydawana jest na podstawie i w granicach ustawy Prawo ochrony środowiska, której przepisy nie wskazują braku zgody społeczeństwa na realizację przedsięwzięcia jako negatywnej przesłanki do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Z kolei zarzuty co do zgodności z prawem postanowienia Marszałka Województwa [...] z dnia [...]r., prostującego oczywistą omyłkę we własnym postanowieniu uzgadniającym z dnia [...]r., znajdują przekonujące wyjaśnienie w uzasadnieniu kwestionowanego postanowienia, że organ ten przeprowadził analizę oddziaływania na środowisko projektowanego przedsięwzięcia przy maksymalnej rzędnej wierzchowiny kwatery B2 na wysokości 132 m n.p.t.

Z tych względów organy obu instancji nie znalazły podstaw do występowania do właściwego organu o zbadanie zgodności z prawem kwestionowanego postanowienia prostującego ww. omyłkę. Ponadto część stron podnosząca wskazany zarzut miała możliwość wniesienia zażalenia na wskazane postanowienie, natomiast pozostałe strony miały prawo wnioskować we własnym zakresie o zbadanie zgodności z prawem ww. postanowienia przez właściwy organ nadrzędny. Żadna ze stron nie skorzystała z wymienionych uprawnień.

Organ podał dalej, że decyzja środowiskowa wydawana jest na podstawie obowiązującego w dacie jej podejmowania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i okoliczność trwania prac przy opracowywaniu nowego planu miejscowego nie ma wpływu na sposób rozstrzygnięcia sprawy.

Również wniosek o wydanie decyzji zawiera wyraźne wskazanie granic planowanego przedsięwzięcia, poprzez określenie numerów ewidencyjnych działek, na których jest zamierzona. Okoliczność, że wszystkie wskazane działki ujęte są w planie miejscowym jako teren o symbolu i funkcji "3.NO.25" wynika z porównania mapy ewidencyjnej załączonej do wniosku z załączonym do akt wyrysem z rysunku obowiązującego planu miejscowego.

Kolegium wskazało także, że maksymalną rzędną wierzchowiny dla kwatery B2 określono jednoznacznie w sentencji zaskarżonej decyzji (pkt III.23). Z kolei zakres, termin sporządzenia i termin przedstawienia analizy porealizacyjnej zostały jasno określone w pkt VIII.B decyzji, a w pkt I.1 oraz w pkt II.9 określona została pora pracy zakładu w ciągu doby.

Organ odwoławczy podniósł także, że przy piśmie części stron postępowania z dnia 6 listopada 2009 r. (data wpływu do organu l instancji - 9 listopada 2009 r.) nie dołączono jakiegokolwiek dowodu w postaci opinii biegłego specjalisty na okoliczność wpływu przedsięwzięcia na środowisko. Dlatego zarzut o jego pominięciu jest bezpodstawny.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 74 Konstytucji RP organ stwierdził, że decyzja administracyjna o środowiskowych uwarunkowaniach jest indywidualnym aktem stosowania prawa administracyjnego i nie stanowi realizacji polityki zapewniającej bezpieczeństwo ekologiczne.

Z kolei wniosek o przeprowadzenie całego postępowania od początku z tego powodu, że część uczestników została włączona do postępowania w trakcie jego trwania, naruszyłby zasadę ekonomiki procesowej. Wprawdzie istotnie osoby te nie miały możliwości wniesienia zwykłych środków zaskarżenia od postanowień organów uzgadniających, jednakże miały możliwość wnosić o wznowienie postępowań w przedmiocie uzgodnień lub też zainicjowania pozostałych nadzwyczajnych trybów wzruszenia ostatecznych postanowień, z czego nie skorzystały. W tym okresie strony te posiadały również możliwość zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, w tym - z Raportem o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.

Odnosząc się do zarzutów i wniosków przedstawionych w załączonym do odwołania dokumencie pt. Analiza raportu o oddziaływaniu na środowisko przedsięwzięcia p.n. "Budowa zakładu zagospodarowania odpadów w K.", sporządzonym przez mgr inż. K. O., Kolegium stwierdziło, że analiza i ocena raportu nie wykazują istotnego naruszenia przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska.

Na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wnieśli M. B., reprezentowany przez pełnomocnika - adwokat M. Ł., M. K., A. S., E. M., D. P. – reprezentowani przez radcę prawnego K. M. oraz B. R.

M. B., którego skarga została zarejestrowana przez Sąd pod sygn. akt II SA/Łd 290/10 wniósł o uchylenie decyzji Kolegium i zarzucił naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego:

- art. 56 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska w zw. z § 3 ust. 1, ust. 3 oraz ust. 4 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 marca 2003 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących lokalizacji, budowy, eksploatacji i zamknięcia, jakim powinny odpowiadać poszczególne typy składowisk odpadów (Dz.U. Nr 61, poz. 549), poprzez utrzymanie w mocy decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie zakładu zagospodarowania odpadów w strefie zasilania głównych i użytkowych zbiorników wód podziemnych, nieokreślenie i pominięcie minimalnej odległości składowiska od budynków mieszkalnych oraz nieprzeprowadzenie wymaganych badań hydrologicznych i geologicznych;

- art. 6, art. 7, art. 8, art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 56 ust. 1b pkt 3, ust. 7 i 8 ustawy Prawo ochrony środowiska, poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej wbrew powszechnemu stanowisku lokalnej ludności oraz nieuwzględniającej wyników przeprowadzonego postępowania z udziałem społeczeństwa, a także art. 53 ustawy Prawo ochrony środowiska, poprzez niezapewnienie wszystkim osobom zainteresowanym w sprawie udziału w całym postępowaniu;

- art. 47 pkt 1 lit. a i d ustawy Prawo ochrony środowiska, poprzez wybiórczą, nieobiektywną analizę i ocenę bezpośredniego i pośredniego wpływu planowanego przedsięwzięcia na środowisko i warunki życia ludzi;

- art. 52 ust. 1 pkt 2, pkt 6 ustawy Prawo ochrony środowiska, poprzez utrzymanie w mocy decyzji opartej na niekompletnym raporcie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w szczególności braku analizy hydrologicznej i geologicznej oraz braku opisu wszystkich przewidywanych znaczących oddziaływań planowanego przedsięwzięcia na środowisko;

2. przepisów postępowania:

- art. 77 § 1 w zw. z art. 75 § 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, który nie zebrał i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego koniecznego dla rozpatrzenia niniejszej sprawy, w szczególności pominięcie wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii specjalisty na okoliczność wpływu planowanego przedsięwzięcia na środowisko;

- art. 107 § 1 i 3 w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez zaniechanie przez organ II instancji dokonania merytorycznego, wyczerpującego ustosunkowania się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu od decyzji organu l instancji.

W uzasadnieniu skargi jej autor podniósł, że zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących lokalizacji, budowy, eksploatacji i zamknięcia, jakim powinny odpowiadać poszczególne typy składowisk odpadów, składowiska odpadów nie mogą być lokalizowane w strefach zasilania głównych i użytkowych zbiorników wód podziemnych Z raportu oddziaływania na środowisko wynika wprost, że obszar składowiska znajduje się w południowo-wschodniej części Głównego Zbiornika Wód Podziemnych Nr 226. Jest to górnojurajski, szczelinowo-krasowy zbiornik nazywany Basenem K.-K. W jego obrębie, w tym w szczególności w rejonie lokalizacji składowiska, nie wyznaczono obszarów najwyższej i wysokiej ochrony wód podziemnych, ze względu na dobrą izolację strefy wodonośnej tego zbiornika w stropie (s. 30 raportu). Tymczasem strategia Rozwoju Miasta K. na lata 2006-2013 na str. 44 podaje: "Ze względu na brak pokrywy izolującej zbiorniki wód podziemnych przed zanieczyszczeniami, ustanowiono dla zbiorników obszary ochronne ONO i OWO (...) J. GZWP chronione są częściowo przez strefę ONO na północny-zachód od K. i rozciąga się wąskim pasem na południowy-wschód wzdłuż rzeki O., omijając K. od południa". Te zarzuty zostały sformułowane już na etapie odwołania, jednak SKO w S. ich nie rozpoznał, odwołując się ogólnikowo do treści postanowienia Marszałka Województwa [...] z dnia [...]r.

Planowane składowisko odpadów w K. zlokalizowane ma być na północ od rzeki O. Z raportu oceny oddziaływania wynika (pkt 2 3.2., s. 27), że najbliższym ciekiem powierzchniowym jest rów melioracyjny odległy o ok. 140 m na północ od terenu przewidzianego dla lokalizacji rozbudowy składowiska Na tej samej stronie można przeczytać: "Obszar składowiska zlokalizowany jest w obszarze bezodpływowym obramowanym na krańcach - w odległości od 700 m do ponad 1000 m ciekami antropogenicznymi lub seminaturalnymi - o charakterze rowów melioracyjnych, stanowiących lewobrzeżne dopływy O.". Występowanie obszaru bezodpływowego wskazuje, że przerwanie barier ochronnych planowanego składowiska spowoduje przesiąkanie odcieków wprost do położonego poniżej Głównego Zbiornika Wód Podziemnych.

Zbiornik K.-K. nie ma jeszcze opracowanej dokumentacji hydrogeologicznej, co przy uwzględnieniu zasad prewencji i przezorności określonych w art. 6 ustawy Prawo ochrony środowiska wymaga zachowania wszelkich środków ostrożności. Zbiornik ten zawiera bardzo duże zasoby wody pitnej o dobrej jakości.

Z powyższych względów raport, na podstawie którego doszło do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, jest niekompletny, a znaczna cześć danych (zwłaszcza z zakresu hydrologii) stanowi manipulację mającą na celu uzyskanie zgody na rozbudowę wysypiska śmieci bez względu na uwarunkowania środowiskowe na tym terenie.

Mimo tych wszystkich wątpliwości organ l instancji odmówił przeprowadzenia dowodu w postaci specjalistycznej opinii sporządzonej przez niezależnego eksperta. Również organ odwoławczy nie powziął żadnych wątpliwości w tym zakresie stwierdzając, że skoro do akt sprawy nie załączono wnioskowanej opinii, to nie ma możliwości jej zweryfikowania i uważa ten zarzut za bezprzedmiotowy. W ocenie skarżącego stanowisko takie jest niezrozumiałe, ponieważ uczestnicy postępowania zawnioskowali o przeprowadzenie opinii, a wniosek nie został przez organ l instancji uwzględniony. Tymczasem raport o oddziaływaniu na środowisko dla planowanej inwestycji jest niezgodny z wymogami ustawy Prawo ochrony środowiska, bowiem nie zawiera opisu wszystkich przewidywanych znaczących oddziaływań planowanego przedsięwzięcia na środowisko.

M. K., A.S., E. M. i D. P., których skargi zarejestrowano kolejno pod sygn. akt II SA/Łd 291-294/10 wnieśli o uchylenie decyzji Kolegium oraz wstrzymanie jej wykonania. Skarżący zarzucili:

1. naruszenie art. 106 k.p.a. w zakresie bezwzględnego wymogu uzyskania ważnych uzgodnień, gdyż postanowienie Marszałka Województwa [...] z dnia [...] r. o sprostowaniu oczywistej omyłki, obarczone jest nieważnością, którą organ II instancji winien wziąć pod uwagę z urzędu;

2. naruszenie procedury administracyjnej, poprzez nie rozstrzygnięcie wniosku z dnia 9 listopada 2009 r. o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu ochrony środowiska na okoliczność wpływu przedsięwzięcia na środowisko oraz wskazanie w uzasadnieniu, wbrew treści powyższego wnioskowi, że żadna ze stron nie przedstawiła dowodu z opinii biegłego.

W uzasadnieniu skargi strony podniosły, że Marszałek Województwa [...] w dniu [...]r. wydał postanowienie, w którym uzgodnił środowiskowe uwarunkowania realizacji planowanego przedsięwzięcia. Jednym z warunkach wskazanych w postanowieniu (pkt 11) było określenie maksymalnej rzędnej składowania odpadów dla kwatery B2 na wysokość 118 metrów. Kolejnym postanowieniem, wydanym w trybie art. 113 § 1 oraz 126 k.p.a., Marszałek sprostował z urzędu oczywistą omyłkę zawartą w postanowieniu z dnia [...]r. w ten sposób, że w punkcie 11 - w miejsce maksymalnej rzędnej w wysokości 118 m wpisano określenie maksymalnej rzędnej wierzchowiny dla kwatery B 2 na wysokość 132 m.

W ocenie skarżących wydanie przez Marszałka Województwa [...] postanowienia z dnia [...]r., prostującego oczywistą omyłkę, było błędem skutkującym jego nieważnością. W trybie art. 113 k.p.a. prostuje się bowiem oczywiste błędy pisarskie, rachunkowe i inne oczywiste pomyłki nie można zaś wprowadzić merytorycznych zmian do decyzji lub postanowienia. Podanie całkiem innej rzędnej wierzchowiny dla projektowanej kwatery B2, wyższej o 14 m niż wierzchowina pierwotnie uzgodniona, jest tak naprawdę całkowitą zmianą uprzednio wydanego postanowienia uzgadniającego kształt oraz wysokość kwatery B 2.

W zaistniałej sytuacji organ wydający decyzję środowiskową winien pominąć postanowienie z dnia [...]r. jako nieważne i decyzję oprzeć na pierwotnym postanowieniu uzgadniającym z dnia [...]r.

Odnośnie zaś do złożonego przed organem l instancji wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność wpływu przedsięwzięcia na środowisko, to wniosek ten przez organ odwoławczy został odczytany nieprawidłowo. Organ uznał, że skoro strony nie przedstawiły opinii biegłego z zakresu ochrony środowiska sporządzonej na zlecenie wnioskujących, to organ nie miał obowiązku dopuścić takiego dowodu Tymczasem to organ prowadzi postępowanie i tylko on może dopuścić dowód z opinii niezależnego biegłego. Dowód taki winien być dopuszczony w toku postępowania, a nie poza nim, na zlecenie prywatne. Pominięty zatem został kluczowy dla sprawy dowód z opinii specjalisty z zakresu ochrony środowiska na okoliczność, w jaki sposób przedsięwzięcie wpłynie na nieruchomości stron. Skoro raport w tym zakresie był kwestionowany, należało - zdaniem skarżących - uzupełnić materiał dowodowy.

B. R., którego skargę zarejestrowano za sygn. akt II SA/Łd 295/10 wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania zarzucając naruszenie:

1. art. 54 w zw. z art. 56 ustawy Prawo ochrony środowiska, poprzez oparcie decyzji na niekompletnym i wadliwym jakościowo raporcie oddziaływania na środowisko, który to raport dotknięty jest istotnymi brakami, wskazanymi w opinii inż. K. O.;

2. art. 80 k.p.a., poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów w szczególności ustosunkowanie się jedynie w części do opinii inż. K.O.

3. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia pełnej podstawy prawnej decyzji wraz z przytoczeniem przepisów prawa, zaniechanie oceny decyzji organu l instancji oraz brak wskazania, dlaczego organ uznał za wiarygodne twierdzenia przyjęte w raporcie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

W uzasadnieniu skargi jej autor podniósł, że organ odwoławczy dokonał niepełnego opisu stanu faktycznego sprawy, zaniechawszy oceny prawnej tak zarzutów podniesionych w odwołaniu, jak i decyzji organu l instancji, co nie może zostać uznane za spełniające wymogi art. 107 § 3 k.p.a.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło także zasadę swobodnej oceny dowodów, nie odnosząc się do argumentów zawartych w opinii inż. K. O., dotyczącej jakości merytorycznej raportu oddziaływania na środowisko, stanowiącego podstawę do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, a także braków tego raportu. Ekspert w opinii wskazywał m. in. na braki jakościowe raportu dotyczące wielu istotnych kwestii.

Wskazując w treści skargi na szereg merytorycznych - w ocenie skarżącego - błędów i wyliczeń w sporządzonym na zlenienie inwestora raporcie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, skarżący poniósł, że raport sporządzany na użytek postępowania wiążącego się z realizacją inwestycji jest przedkładanym przez inwestora dokumentem prywatnym, będącym dowodem w sprawie administracyjnej, zaś inne podmioty uczestniczące w postępowaniu administracyjnym jako strony lub na prawach strony mają możliwość zgłoszenia wniosków dowodowych, zmierzających do podważenia miarodajności tego dowodu.

W ocenie skarżącego sporządzony w raporcie opis założeń planowanego do realizacji przedsięwzięcia jest lakoniczny i niewystarczający do podjęcia właściwej decyzji, adekwatnej do potrzeb społeczeństwa w zakresie zagospodarowania odpadów. Organ odwoławczy powinien zatem wyjaśnić, dlaczego wskazane w odwołaniu uchybienia nie są istotne dla prawidłowości przeprowadzonej oceny oddziaływania na środowisko, a tym samym - dla wydanej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Samo stwierdzenie w decyzji organu odwoławczego, że argumenty wskazane w przedłożonej opinii są niezasadne, ponieważ "przyjęta w ocenie raportu dla poszczególnych zarzutów argumentacja opiera się na stwierdzeniach w rodzaju: »lakoniczny«, »niewystarczający«, »niedomówienie«, »można mieć obawy«, »nieodpowiednio« i »zastrzeżenia budzi«", nie stanowi merytorycznego odniesienia się do argumentacji zawartej w dokumencie przedłożonym przez skarżącego. W efekcie zasadne jest stwierdzenie, że Kolegium ocenę materiału dowodowego oparło na nie w pełni ocenionym materialne dowodowym.

W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., przytaczając argumenty podniesione już w zaskarżonej decyzji, wniosło o ich oddalenie.

Postanowieniem z dnia 28 maja 2010 r. wydanym w sprawach sygn. akt II SA/Łd 291/10, 293-294/10 Sąd odrzucił skargi M.K., E. M. i D. P.

Następnie postanowieniem z dnia 16 czerwca 2010 r. sygn. akt II SA/Łd 292/10 Sąd oddalił wniosek A. S. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2010 r. stawili się skarżący M. B. wraz z pełnomocnikiem, A.S. i B. R., uczestnicy postępowania – D.P., M. K. i E. M. oraz pełnomocnik uczestnika postępowania Przedsiębiorstwa A Sp. z o.o.

W trybie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd postanowił połączyć sprawę sygn. akt II SA/Łd 290/10 ze sprawami o sygn. akt II SA/Łd 292/10 i II SA/Łd 295/10 w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz prowadzić dalej sprawę za numerem II SA/Łd 290/10.

Następnie pełnomocnik skarżącego M.B. poparł skargę i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania, skarżący B. R. i A. S. poparli skargi.

Do skarg przyłączyli się uczestnicy postępowania M. K., E. M. oraz D. P., który wskazał, że społeczeństwo nie było informowane, iż wysokość "hałdy" ma wynosić 18 metrów ponad poziom gruntu.

Pełnomocnik inwestora - Przedsiębiorstwa A Sp. z o.o. wniósł z kolei o oddalenie skarg.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargi M. B., A. S. i B. R. są zasadne i z tego też powodu zasługiwały na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej w skrócie "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej.

Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W ramach wspomnianej kontroli Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Sąd oceniając w tak zakreślonych granicach legalność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji o ustaleniu środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia pod nazwą: "Budowa Zakładu Zagospodarowania Odpadów w K. – obręb geodezyjny K., na działkach o numerach ewidencyjnych 215/2, 215/3, 215/4, 215/5, 215/6, 215/7, 215/8, 215/9, 215/10, 216/1, 216/2 oraz numer 60, 61, 62 w obrębie J. gm. K.", stwierdził, że zostały one podjęte z istotnymi błędami natury procesowej i w rezultacie z naruszeniem norm prawa materialnego, wobec czego konieczne jest usunięcie ich z obrotu prawnego.

W pierwszej kolejności godzi się wyjaśnić, iż w rozpoznawanej sprawie, jak trafnie wywodziły organy orzekające, miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2008 r. nr 25, poz. 150 ze zm.).

Takie rozwiązanie ustawodawca przewidział bowiem w treści art. 153 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko stanowiąc, że do spraw wszczętych, na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 144 (a więc ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska), przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną stosuje się, z zastrzeżeniem art. 154 ust. 1, przepisy dotychczasowe (...).

Postępowanie dotyczące środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia wszczęte zostało z dniem 11 sierpnia 2008 r. i do dnia wejścia w życie ustawy o udostępnianiu informacji (...), czyli do 15 listopada 2008 r. nie zostało zakończone wydaniem decyzji ostatecznej.

W rozumieniu art. 46 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska realizacja planowanego przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, określonego w art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2, jest dopuszczalna wyłącznie po uzyskaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, zwanej dalej "decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach".

Zgodnie z treścią art. 48 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 w/w ustawy postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko przeprowadza organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ, o którym mowa w ust. 1, uzgadnia warunki realizacji przedsięwzięcia z organem ochrony środowiska.

Organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zapewnia możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego sporządzany jest raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (art. 53).

W myśl art. 56 ust. 1 i ust. 1b wspomnianej ustawy właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach po stwierdzeniu zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony.

Właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, uwzględniając:

1) uzgodnienia organów, o których mowa w art. 48 ust. 2;

2) ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko albo informacje zawierające dane, o których mowa w art. 49 ust. 3, jeżeli sporządzenie raportu nie jest wymagane;

3) wyniki przeprowadzonego postępowania z udziałem społeczeństwa, o którym mowa w art. 53.

Rozważane przedsięwzięcie, polegające na budowie zakładu zagospodarowania odpadów, co potwierdza zresztą regulacja § 2 ust. 1 pkt 41 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz.U. z 2004 r. nr 257, poz. 2573 ze zm.) - dalej w skrócie "rozporządzenie", jako mogące znacząco oddziaływać na środowisko, wymagało sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.

Jak wynika z załączonej do akt dokumentacji Marszałek Województwa [...] postanowieniem z dnia [...]r. w trybie art. 106 § 5 k.p.a., art. 48 ust. 2 pkt 1 oraz art. 378 ust. 2a pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska w zw. z § 2 ust. 1 pkt 41 rozporządzenia uzgodnił środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia pod nazwą "Budowa zakładu zagospodarowania odpadami w K. (...)" w tym wymagania ochrony środowiska wskazane w charakterystyce przedsięwzięcia i konieczne do uwzględnienia w projekcie budowlanym, w szczególności określił maksymalną rzędną składowania odpadów dla kwatery B2 na wysokości 118 m n.p.m. (pkt II ppkt 11), a następnie w dniu [...]r. postanowił z urzędu sprostować oczywistą omyłkę zawartą we wspomnianym pkt II ppkt 11 postanowienia z dnia [...]r., wskazując, iż zamiast pierwotnej treści pkt II ppkt 11 winien brzmieć: "określenie maksymalnej rzędnej wierzchowiny dla kwatery B2 na wysokości 132 m n.p.m."

Sprostowanie przewidziane w art. 113 § 1 k.p.a., co bez wątpienia uszło uwadze Marszałka, jak i organów orzekających w sprawie może dotyczyć wyłącznie błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych pomyłek w wydanych przez ten organ decyzjach bądź postanowieniach. Nie może natomiast, tak jak to miało miejsce właśnie w niniejszej sprawie, prowadzić do merytorycznej zmiany podjętego rozstrzygnięcia. Sprostowanie służy wyłącznie usuwaniu wad nieistotnych, a więc widocznych na pierwszy rzut oka błędów i omyłek, nie może zatem zastępować trybu weryfikacji istotnych wad decyzji bądź postanowień.

Faktem jest, iż Kodeks postępowania administracyjnego nie definiuje wprost pojęć: "błąd pisarski", "błąd rachunkowy", czy "inna oczywista pomyłka", niemniej jednak w tym zakresie pomocne powinno być ugruntowane na tle art. 113 § 1 k.p.a. dotychczasowe orzecznictwo sądów administracyjnych, które skład orzekający w pełni akceptuje i podziela.

W wyroku z dnia 13 listopada 2008 r. sygn. akt II SA/Po 377/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (Lex nr 533172) stwierdził, że błąd pisarski - to widoczne wbrew zamierzeniu władzy niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia, widoczne, nie zamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów.

Inne oczywiste omyłki, to omyłki stojące na równi z błędami pisarskimi, polegające na tym, że w decyzji wyrażono coś, co widocznie jest niezgodne z myślą wyrażoną niedwuznacznie przez władze, a zostało wypowiedziane przez przeoczenie, niewłaściwy dobór słowa. Oczywistość błędu w rozumieniu analizowanego przepisu winna wynikać bądź z natury samego błędu, bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z treścią wniosku. Sprostowanie nie może prowadzić do zmiany merytorycznej orzeczenia. W tej formie nie jest możliwe tego rodzaju ingerowanie w treść aktu administracyjnego, które co do zasady mogłoby się przyczynić do zmiany rozstrzygnięcia w sposób odbiegający od zawartego w akcie. Przedmiotem sprostowania nie mogą być mylne ustalenia faktyczne organu administracji lub mylne zastosowanie przepisu prawnego.

Podobne stanowisko w tej kwestii zaprezentowały Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 1 kwietnia 2009 r. sygn. akt V SA/Wa 113/09 (Lex nr 533291), czy też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 4 czerwca 2008 r. sygn. akt II SA/Sz 219/08 (Lex nr 516802).

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego tryb sprostowania błędów pisarskich i rachunkowych określony w art. 113 § 1 k.p.a. nie może dotyczyć błędów i omyłek istotnych, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a więc co do ustalenia obowiązującego prawa, stanu faktycznego sprawy oraz konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej. Jako przykłady niedopuszczalności zastosowania tego trybu przywołuje się np. stwierdzenie nieważności decyzji innej niż się zamierzało, czy próbę zmiany przez sprostowanie rozstrzygnięcia sprawy bądź jego przedmiotu. (...) (vide: wyrok NSA z dnia 20 marca 2008 r. sygn. akt II OSK 258/07 - Lex nr 505247).

Tryb prostowania oczywistych omyłek w treści postanowienia nie służy weryfikacji merytorycznego rozstrzygnięcia kwestii, której dotyczy to postanowienie (vide: wyrok NSA z dnia 26 września 2008 r. sygn. akt II FSK 943/07 – Lex nr 513151).

W przekonaniu Sądu Marszałek Województwa [...] postanowieniem z dnia [...]r. w istocie nadał nowe brzmienie rozstrzygnięciu zawartemu w pkt II ppkt 11 postanowienia z dnia [...]r., rażąco naruszając tym samym dyspozycję art. 113 § 1 k.p.a. Nie sprostował on bowiem żadnego błędu pisarskiego bądź rachunkowego, ani tym bardziej żadnej innej oczywistej omyłki w postanowieniu z dnia [...]r., co obligowało Sąd do stwierdzenia nieważności postanowienia "prostującego" z dnia [...] r. dotkniętego wadą rażącego naruszenia prawa przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Mając wobec tego na względzie fakt, że stwierdzenie nieważności wywołuje skutek ex tunc, co oznacza, iż orzeczenie, którego nieważność stwierdzono nie wywołuje żadnych skutków prawnych, Sąd nie podziela stanowiska organów obu instancji, że Marszałek Województwa [...] przeprowadził analizę oddziaływania na środowisko projektowanego przedsięwzięcia przy maksymalnej rzędnej wierzchowiny kwatery B2 na wysokości 132 m n.p.t., a tym samym uważa za sprzeczne z przepisami obowiązującego prawa rozstrzygnięcie zawarte w pkt III ppkt 23 decyzji Wójta Gminy K. o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, określające maksymalną rzędną wierzchowiny dla kwatery B2 na wysokości 118 metrów n.p.m. – składowanie odpadów do wysokości 18 metrów nad poziomem terenu.

Nieważność postanowienia Marszałka z dnia [...]r. z mocą ex tunc prowadzi zatem do jednoznacznego wniosku, że uzgodnienie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia miało miejsce wyłącznie w odniesieniu do maksymalnej rzędnej składowania odpadów dla kwatery B2 na wysokości 118 m n.p.m. i w takim pierwotnie kształcie postanowienie Marszałka Województwa [...] z dnia [...] r. w rozumieniu art. 56 ust. 1b pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska wiązało organ wydający decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Organ I instancji określając maksymalną rzędną wierzchowiny dla kwatery B2 na wysokości 132 m n.p.m., a więc wyższej o 14 metrów, aniżeli uzgodniona, naruszył w rezultacie dyspozycję art. 56 ust. 1b pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska.

Istotne zastrzeżenia Sądu budzi ponadto stanowisko organów obu instancji zaprezentowane w motywach wydanych decyzji, co do wniosku stron postępowania zawartego w piśmie z dnia 9 listopada 2009 r. o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu ochrony środowiska na okoliczność wpływu przedsięwzięcia na środowisko, a powtórzonego następnie w odwołaniach od decyzji organu I instancji.

Argumenty organów orzekających, iż ustalenia raportu nie zostały skutecznie podważone w toku postępowania, bowiem strony nie przedstawiły kontrdowodu w postaci przeciwstawnej opinii podważającej prawidłowość i rzetelność raportu lub innego dowodu potwierdzającego postawione zarzuty oraz okoliczność, że żadna ze stron nie wnosiła o dopuszczenie dowodu z tej opinii, wobec czego organ nie miał obowiązku ustosunkować się do wniosku, są - w ocenie Sądu - niedopuszczalne w świetle obowiązujących reguł procedury administracyjnej.

Na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.

W tym celu organ powinien zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, bacząc przy tym na to, że konkretna okoliczność może zostać uznana za udowodnioną wyłącznie na podstawie rzetelnej analizy całokształtu materiału dowodowego. Podkreślić trzeba, że organ zobligowany jest uwzględnić żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodów - w tym także wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego specjalisty, wydając w tym przedmiocie stosowne postanowienie, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy (art. 7, art. 77 § 1 , art. 80, art. 78 § 1 w zw. z art. 77 § 2 k.p.a.).

Jeżeli natomiast - zdaniem organu - wniosek dowodowy strony dotyczy okoliczności wyjaśnionych w postępowaniu, wówczas organ nie ma obowiązku przeprowadzenia dowodu, jednakże powinien wskazać konkretne rzeczowe motywy takiego stanowiska zgodnie z art. 78 § 2 i art. 107 § 3 k.p.a.

W sytuacji, gdy tak jak w rozpoznawanej sprawie, strony kwestionowały ustalenia raportu, wskazując na konkretne sprzeczności w jego treści, organ administracyjny powinien zdawać sobie sprawę z tego, że to on, a nie strona, prowadzi postępowanie i tym samym tylko on władny jest dopuścić dowód z opinii niezależnego biegłego. Rzeczony dowód, jak słusznie podkreślają skarżący, powinien zostać dopuszczony w toku postępowania, a nie poza nim, na zlecenie prywatne.

Zdaniem Sądu organ nie może uznać złożonej przez stronę opinii podważającej prawidłowości i rzetelność raportu za opinię biegłego, ponieważ rzeczona opinia, jako że nie została przeprowadzona w sprawie, nie ma waloru dowodu opinii biegłego w rozumieniu art. 84 k.p.a. Stanowi bowiem tylko i wyłącznie dowód tego, że rzeczoznawca, który podpisał opinię złożył oświadczenie zawarte w tym dokumencie. Jeśli zatem strona zgłasza dowód, który ma znaczenie dla sprawy i jest zgłoszony na tezę odmienną od przyjętej przez organ administracyjny, dowód taki powinien zostać dopuszczony.

Tożsame stanowisko w tym zakresie wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 7 grudnia 2007 r. sygn. akt II SA/Łd 915/07 (Lex nr 461659).

Według poglądu Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowanego w wyroku z dnia 11 grudnia 2007 r. sygn. akt II OSK 1682/06 (Lex nr 427657) o dowodzie z opinii biegłego można mówić wówczas, gdy organ zwraca się do osoby posiadającej wiadomości specjalne o wydanie opinii. Złożona do akt sprawy opinia stanowi tzw. "prywatną ekspertyzę" wydaną na zlecenie strony, która nie może być uznana za dowód z art. 84 k.p.a. Organ powinien był uznać ją za uzupełnienie wyjaśnień strony poparte stanowiskiem uwzględniającym wiadomości specjalne. Oparcie ustaleń na takiej "opinii" stanowi uchybienie procesowe. Może ona natomiast uzasadniać dopuszczenie dowodu zgodnie z przepisami k.p.a., gdy wystarczająco uprawdopodobni zasadność stanowiska strony, która ją złożyła.

Lektura zaskarżonej decyzji w świetle zgromadzonej dokumentacji i obowiązujących przepisów prawa prowadzi - w ocenie Sądu - do dość jednoznacznego wniosku, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze lakonicznie i w zasadzie pobieżnie odniosło się do szczegółowo wyartykułowanych zarzutów zawartych w odwołaniach od decyzji organu I instancji. Co więcej, do niektórych z zarzutów organ w ogóle się nie ustosunkował.

Przykładowo brak jest rzetelnej i rzeczowej argumentacji wobec zarzutów odwołania B. R., który, jako jego integralną część, załączył dokument sporządzony przez mgr inż. K. O. zatytułowany "Analiza raportu o oddziaływaniu na środowisko przedsięwzięcia pn.: "Budowa Zakładu Zagospodarowania Odpadów w K.".

W rzeczonym dokumencie jego autor podniósł szereg zarzutów przeciwko raportowi o oddziaływaniu spornego przedsięwzięcia na środowisko, wskazując trafnie chociażby na występujące w nim błędy redakcyjne, które niewątpliwie miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Milczenie organu odwoławczego w tym przedmiocie nie zasługuje na aprobatę, bowiem obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia jest ocena, czy raport sporządzony niewątpliwie na zlecenie inwestora jest w swej treści rzetelny i spójny, bowiem na podstawie ustaleń z niego wynikających organ rozstrzyga sprawę środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia.

W postępowaniu dotyczącym oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia waga dokumentu, jakim jest raport, jest niebagatelna, jako że stanowi on podstawowy dokument, na którym opiera się organ wydając decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Tym samym więc raport winien być rzetelny, spójny i być wolny od niejasności i nieścisłości. Zaaprobowanie przez organ raportu zawierającego którąkolwiek z wymienionych wad i nie podjęcie próby wyeliminowania wadliwości, stanowi naruszenie przepisów postępowania w stopniu znacznym, mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 stycznia 2009 r. sygn. akt II SA/Łd 732/08 – Lex nr 487500).

Podobnie rzecz się przedstawia, jeśli chodzi o zarzut podniesiony w odwołaniu M. B. dotyczący określenia minimalnej odległości składowiska od budynków mieszkalnych. Według skarżącego odległość składowiska od jego zabudowań wynosi 70 metrów, natomiast według raportu budynki mieszkalne położone są ok. 350 m na północny wschód od granic nowo projektowanych obiektów.

W podobnej odległości około 320 m od granic obecnie eksploatowanej kwatery składowiska położony jest najbliższy jednorodzinny budynek mieszkalny.

Wiarygodność raportu w tej kwestii podważa przede wszystkim przedłożona przez stronę "Opinia" geodety uprawnionego R. J., stanowiąca, iż odległość terenów należących firmy A do najbliższego punktu działki zabudowanej skarżącego wynosi 40 metrów, a do budynku mieszkalnego 130 metrów.

Wyjaśnienie przez organ tego zagadnienia ma - zdaniem Sądu - kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ zasięg oddziaływania akustycznego Zakładu Zagospodarowania Odpadów i stosowne obliczenia w tym zakresie zostały wykonane przez autora raportu właśnie w oparciu o punkty obliczeniowe zlokalizowane na granicy terenów najbliższej zabudowy mieszkaniowej.

W rezultacie, z treści raportu wynika, iż obliczone wartości poziomu hałasu wskazują, że działalność obiektu dla systemu pracy pory dziennej nie przekracza wartości dopuszczalnych obowiązujących w porze nocnej i obiekty Zakładu, stanowiące źródła hałasu nie będą negatywnie oddziaływały na okolicznych mieszkańców.

W świetle powyższych rozważań nie sposób podzielić stanowiska Samorządowego Kolegium Odwoławczego, iż decyzja organu I instancji odpowiada przepisom obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

W toku postępowania odwoławczego Kolegium niewątpliwie uchyliło się ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy i, jak zostało to już wcześniej podkreślone, nie rozważyło z należytą starannością wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniach, naruszając tym samym w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a.

Z tych wszystkich powodów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, natomiast w trybie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. stwierdził nieważność postanowienia Marszałka Województwa [...] z dnia [...] r.

Na podstawie art. 152 Sąd rozstrzygnął, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

O kosztach postępowania sądowego należnych skarżącym od organu Sąd orzekł, mając na względzie regulację art. 200 i art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a., natomiast o zwrocie nadpłaconych wpisów sądowych na rzecz skarżących M. B. i A. S. rozstrzygnął w trybie art. 225 p.p.s.a.

Na marginesie wskazać trzeba, że organ prowadząc ponownie postępowanie środowiskowe zobligowany będzie uwzględnić poczynione wyżej uwagi tak, aby w rezultacie wydać rozstrzygnięcie odpowiadające przepisom obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

ar