Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 659/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2019-04-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirella Łent (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Tomasz Wójcik Protokolant: Starszy asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2019r. sprawy ze skargi L. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. prowadzi wobec majątku skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...]. wystawionych przez wierzyciela - Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T., obejmujących zaległości z tytułu kosztów egzekucyjnych, wynikających z decyzji z dnia [...]. orzekającej o odpowiedzialności strony za zaległości podatkowe M. [...] sp. z o. o.

Wnioskiem z dnia [...]., doprecyzowanym pismami z dnia [...]. oraz 26 i [...]. skarżący wystąpił do wierzyciela o wstrzymanie wszelkich czynności egzekucyjnych i umorzenie postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu wniosku skarżący stwierdził, że niezasadnie doszło do podjęcia postępowania egzekucyjnego w sprawie, skoro zarzuty od tytułów wykonawczych nie zostały prawomocnie rozpoznane. Zaznaczył w tym zakresie, że przygotowuje skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na postanowienie organu odwoławczego w sprawie zarzutów. Stwierdził, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dają wierzycielowi podstawę do złożenia wniosku o zawieszenie bądź umorzenie postępowania egzekucyjnego, z którego to uprawnienia wierzyciel mógłby skorzystać.

Pismem z dnia [...]. wierzyciel poinformował, że po jego stronie nie zaistniały okoliczności skutkujące koniecznością umorzenia lub zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Mając na uwadze stanowisko wierzyciela, postanowieniem z dnia [...]. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego

W złożonym zażaleniu skarżący wskazał na brak rozpatrzenia istoty sprawy, w tym brak przedstawienia stanowiska wierzyciela w przedmiocie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, ewentualnie jego zawieszenie przez wierzyciela, ewentualnie o przekazanie przedmiotowego wniosku do organu nadzorującego postępowanie egzekucyjne celem wstrzymania postępowania egzekucyjnego w trybie art. 23 § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017r., poz. 1201 ze zm.), dalej: "u.p.e.a.".

Postanowieniem z dnia [...]. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek wymienionych w art. 59 § 1 u.p.e.a. skutkujących koniecznością umorzenia postępowania egzekucyjnego. We wniosku z dnia [...]. sprecyzowanym następnymi wnioskami skarżący nie wskazał, na jakiej podstawie wymienionej w powyższym przepisie postępowanie egzekucyjne ma zostać umorzone. Biorąc pod uwagę podniesione przez stronę okoliczności zarówno przed organem egzekucyjnym, jak i organem odwoławczym, Dyrektor wyjaśnił, że podstawą prawną dochodzonego względem skarżącego obowiązku wynikającego z tytułów wykonawczych z dnia [...]. jest ostateczne w administracyjnym toku instancji rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...]. utrzymujące w mocy decyzję Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...]. orzekającą o solidarnej odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe spółki M. [...]. W związku z tym, decyzja stanowiąca podstawę wystawienia tytułów wykonawczych istnieje w obrocie prawnym i jako ostateczna podlega wykonaniu. Zatem nie zachodzi przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego określona w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.

Organ zauważył, że pismem z dnia [...]. skarżący zwrócił się z wnioskiem, aby wierzyciel zawnioskował do organu egzekucyjnego o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji, postanowieniem z dnia [...]. organ odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wystąpienia przez wierzyciela do organu egzekucyjnego o umorzenie postępowania. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...]. Organ stwierdził ponadto, że postanowieniem z dnia [...]. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z dnia [...]. o wstrzymanie postępowań egzekucyjnych z urzędu w trybie nadzoru wynikającego z art. 23 § 6 u.p.e.a. Natomiast złożone na to postanowienie zażalenie z dnia [...]. jest w toku rozpatrywania przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej.

W ocenie organu, w zaistniałym stanie faktycznym ustalonym na podstawie materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy, w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek z art. 59 § 1 u.p.e.a. umożliwiających umorzenie postępowania egzekucyjnego.

W skardze strona zarzuciła brak wzięcia od uwagę, iż odpowiedzialność skarżącego nie została prawomocnie przesądzona, a tym samym prowadzone postępowanie egzekucyjne narusza zasadę państwa prawa, zasadę zaufania obywateli wobec organów państwowych, zasadę sprawiedliwości społecznej, zasadę humanitaryzmu; brak wzięcia pod uwagę, iż Naczelny Sąd Administracyjny wstrzymał wykonanie zaskarżonych decyzji poszczególnych organów administracyjnych oraz brak wskazania podstawy prawnej przerachowania wyegzekwowanej kwoty z rachunku bankowego skarżącego. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonych postanowień i umorzenie postępowania egzekucyjnego, ewentualnie zawieszenie postępowania egzekucyjnego.

Uzasadniając zarzuty skarżący wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny wstrzymał wykonanie decyzji, którymi orzeczono solidarną odpowiedzialność skarżącego ze spółką M.. Skarżącemu nie doręczono jeszcze tego postanowienia, jednak w ocenie strony, wstrzymanie wykonalności stanowi nie tylko obligatoryjną podstawę zawieszenia postępowania egzekucyjnego, ale oznacza także, że Sąd dostrzegł nieprawidłowości na wcześniejszym etapie procedowana w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał jeszcze skargi kasacyjnej złożonej w sprawie. W tym stanie rzeczy ekonomicznie uzasadnione jest rozważanie ponownie przez wierzyciela umorzenia postępowania egzekucyjnego. Powyższe orzeczenie w powiązaniu ze stanowiskiem do tej pory przedstawionym przez skarżącego w zakresie braku podstaw do orzeczenia solidarnej odpowiedzialności ze spółką M. za zobowiązania podatkowe oraz brak prawomocnego przesądzenia solidarnej odpowiedzialności sprawiają, że istnieją podstawy przy najmniej do czasowego "wstrzymania się" z kontynuowaniem postępowania egzekucyjnego. W przeciwnym razie nie ma żadnego ekonomicznego, logicznego uzasadnienia korzystanie ze środków ochrony. Kontynuowanie postępowania jest w takiej sytuacji niehumanitarne, nielogiczne, naraża na poważną szkodę skarżącego, a w zasadzie uniemożliwia mu egzystencją przy jednoczesnym braku prawomocnego orzeczenia potwierdzającego, że skarżący odpowiada solidarnie ze spółką. W ocenie strony, w sprawie istotne znacznie ma także fakt, ze po dziś dzień skarżący nie poznał podstawy prawnej, na jakiej doszło do przerachowania wyegzekwowanych środków na uchylone tytuły wykonawcze. Organ egzekucyjny zobowiązany był te środki zwrócić. Co więcej, składając kolejne środki odwoławcze organy odmawiają rozpatrzenia tych środków zasłaniając się bezpodstawnie tym, że aktualizacja zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego czy też wynagrodzenia za racę nie podlega zaskarżeniu w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji. Skarżący podał, że zaskarżył poszczególne orzeczenia, które do chwili obecnej nie zostały prawomocnie rozpatrzone.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017r., poz. 2188, t.j.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi postanowień ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Postanowienie podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa będące podstawą wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018r. poz. 1302, t.j.), dalej jako "p.p.s.a." lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Badając przedmiotową sprawę według przedstawionych kryteriów Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega uchyleniu.

Na początek WSA uznał, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym postanowieniu jest prawidłowy i nie budził wątpliwości Sądu. Poza sporem pozostaje to, że pismem z dnia [...]. skarżący złożył do wierzyciela wniosek o wstrzymanie wszelkich czynności egzekucyjnych. Pismem z dnia [...]. wierzyciel poinformował, że po jego stronie nie zaistniały okoliczności skutkujące koniecznością umorzenia lub zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny rozpoznał żądanie skarżącego jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

WSA przyjął ten fakt, gdyż pełnomocnik nie zakwestionował takiego odczytania jego żądania na żadnym etapie postępowania.

Rozpoznając skargę Sąd doszedł do przekonania o jej całkowitej bezzasadności. Rozważając podniesioną kwestię tego, iż odpowiedzialność skarżącego nie została prawomocnie przesądzona, co zdaniem skarżącego świadczy o tym, że prowadzone postępowanie egzekucyjne narusza zasadę państwa prawa, zasadę zaufania obywateli wobec organów państwowych, zasadę sprawiedliwości społecznej, zasadę humanitaryzmu; należy przede wszystkim wskazać na to, że w sprawie zastosowanie miały zasadniczo dwie ustawy: z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017r., poz. 1201 ze zm.), dalej: "u.p.e.a." oraz z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018r., poz.2096 j.t.), dalej: "k.p.a."

Zgodnie z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, co oznacza obowiązek organów administracji publicznej działania na podstawie i w granicach prawa. W nawiązaniu do próby wskazania przez pełnomocnika przepisów Konstytucji RP, które w jego ocenie zostały naruszone, tj. art. 2, 9 i 30; w art. 7, ale też art. 9 Konstytucji RP, został sformułowany nakaz przestrzegania wiążącego prawa. Oznacza to również, że Sąd administracyjny nie poddaje weryfikującej ocenie tego, czy dokonany przez organ administracji państwowej wybór (decyzja, postanowienie) jest słuszny. Sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji administracyjnej. Sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy w sposób prawidłowy, zgodnie z prawem i w jego granicach, zgromadził materiał dowodowy, ponadto czy sformułowane przez ten organ wnioski – w zakresie merytorycznej treści orzeczenia – mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym; istotne przy sądowej kontroli jest i to, czy dokonana przez organ ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne.

Przy tak pojmowanym legalizmie działania organów oraz prawidłowym zakwalifikowaniu wniosku skarżącego o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego należało przyznać rację organom, które przyjęły do oceny art. 59 u.p.e.a. i uznały, że skarżący nie wskazał żadnej przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego wymienionej w art. 59 § 1 u.p.e.a.

Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (§ 2).

Zarówno skarżący jak i niepodważony stan faktyczny ustalony w sprawie nie wykazują żadnej z powyższych przesłanek. Nie spełniło się sygnalizowane oczekiwanie ze strony skarżącego złożenia żądania umorzenia przez wierzyciela. Jak prawidłowo przyjął organ egzekucyjny jest to jego prawo a nie obowiązek, a wymuszanie, jakiego dopuszcza się skarżący nie ma żadnego przełożenia na przepisy prawa.

Żaden z przepisów prawa nie wymienia jako przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego, wskazywanego w skardze wstrzymania wykonania przez Naczelny Sąd Administracyjny decyzji, którą orzeczono solidarną odpowiedzialność skarżącego. Pomijając fakt braku jakiegokolwiek określenia w skardze, o jakie postanowienie konkretnie chodzi, WSA może jedynie wskazać na informację, jaką uzyskał skarżący z odpowiedzi na skargę (k. 6) w dniu [...]. (k. 26), że w związku z postanowieniem NSA z 13 lipca 2018r., II FSK 1800/18, postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone. Jednakże zarówno tej informacji jak i brzmienia art. 59 u.p.e.a. skarżący zdaje się całkowicie nie zauważać. Nie ma podstawy prawnej by zrównywać wymagalność obowiązku z wykonalnością decyzji (art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a.).

Przywołana decyzja zapadła na podstawie ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2018r., poz. 800, t.j.), dalej: "O.p.". Zgodnie z art. 239e O.p., decyzja ostateczna podlega wykonaniu, chyba że wstrzymano jej wykonanie.

Prawidłowo odnosząc się do pozostałych kwestii podniesionych we wniosku, organ egzekucyjny wskazał, że "zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Decyzja posiadająca walor ostateczności, czyli taka, która nie może zostać wzruszona w drodze zwyczajnych środków administracyjnych (odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy), jest wykonalna i może być egzekwowana. Jak w skazał w rozpatrywanej sprawie jest to ostateczna decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w sprawie odpowiedzialności podatkowej. Egzekucja tych należności została wszczęta na podstawie prawidłowych tytułów wykonawczych, a zarzuty wniesione w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych Nr [...] zostały uznane za niezasadne. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. wyjaśnił ponadto, że kwestie dotyczące postępowania podatkowego, tj. orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowej spółki M. nie mogą być badane w trybie właściwym dla postępowania egzekucyjnego. Przyjęcie odmiennego poglądu byłoby równoznaczne z umożliwieniem zobowiązanemu podważania ostatecznych decyzji podatkowych poza trybami przewidzianymi w przepisach prawa." Jest to pełna i poprawna odpowiedź na wątpliwości skarżącego. Niestety całkowicie przez niego zignorowana.

Nie wiadomo, jakie znaczenie dla umorzenia postępowania egzekucyjnego miałby wymieniony w skardze brak wskazania podstawy prawnej przerachowania wyegzekwowanej kwoty z rachunku bankowego skarżącego, skoro nie jest podważonym, że po przerachowaniu nadal pozostawała kwota do wyegzekwowania. Nie wiadomo też skąd bierze się przekonanie, że wstrzymanie wykonalności oznacza także, iż Sąd dostrzegł nieprawidłowości na wcześniejszym etapie procedowania w sprawie.

W odpowiedzi na argumenty skargi, WSA może wskazać jedynie, że są one oderwane od obowiązujących przepisów prawa. W sprawie obowiązek jest wymagalny ponieważ w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja będąca podstawą roszczeń wierzyciela. Zatem organ prawidłowo orzekł w sprawie.

Mając to na względzie oraz art. 151 p.p.s.a., WSA oddalił skargę.