Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 305/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6059 Inne o symbolu podstawowym 605
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 36a ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.
article: par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 105 poz 1110
law: ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 30 listopada 2000 r. w sprawie opłaty za wydanie dowodu osobistego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Artur Kot, Protokolant Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2008 r. sprawy ze skargi M.S. na czynność materialno-techniczną Prezydenta Miasta R. w przedmiocie odmowy zwrotu pobranej opłaty za wydanie dowodu osobistego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Syg.akt VIII SA/Wa 305/08

Uzasadnienie

W dniu 11 kwietnia 2008 roku M. S. złożył ponowny wniosek o zwrot pobranej kwoty w wysokości 30 zł tytułem opłaty za dowód osobisty, pierwszy raz złożony w piśmie z dnia 18 czerwca 2007 roku, z uwagi, iż opłata została nałożona bezprawnie.

Pismem z dnia [...] maja 2008 roku organ poinformował M. S., że podtrzymuje stanowisko co do odmowy zwrotu pobranej kwoty 30 zł za wydanie dowodu osobistego, z uwagi na brak podstaw prawnych do zwrotu, w świetle obowiązujących przepisów prawnych – ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych( DZ.U z 2006 roku, nr 139, poz. 993 ze zmianami) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2000 roku( DZ.U nr 105, poz. 1110).

W uzasadnieniu stanowiska organ podnosił, że M. S. wnioskiem z dnia 18 czerwca 2007 roku zażądał zwrotu uiszczonej opłaty w wysokości 30 zł za wyrobienie nowego dowodu osobistego, gdyż pobrana kwota jest całkowicie nienależna i obowiązek jej uiszczenia narusza Konstytucję RP. W odpowiedzi na wniosek organ I Instancji wydał decyzję o odmowie zwrotu pobranej kwoty z uwagi na brak podstaw prawnych do orzeczenia o zwrocie opłaty. Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Na skutek skargi wnioskodawcy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność decyzji administracyjnych ponieważ zostały wydane bez podstawy prawnej. Po uprawomocnieniu się wyroku M. S. zwrócił się z pismem podtrzymującym wniosek o zwrot uiszczonej kwoty za wyrobienie dowodu osobistego.

Zdaniem organu po przeanalizowaniu całości materiału dowodowego należało uznać, że pobranie opłaty w wysokości 30 zł za wyrobienie dowodu nastąpiło zgodnie z art. 36a ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2000 roku w sprawie opłaty za wydawanie dowodu osobistego. Ustawodawca nakładając obowiązek na obywatela wymiany książeczkowych dowodów osobistych, jednocześnie nałożył na niego obowiązek uiszczenia opłaty, ściśle wskazując, kto może być z niej zwolniony.

Ponadto dokonanie przedmiotowej opłaty było warunkiem załatwienia sprawy- wydania dowodu osobistego. Brak uiszczenia opłaty skutkowałby zwrotem wniosku o wydanie dowodu osobistego.

W dniu 2 czerwca 2008 roku M. S. wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa i wnosił o zwrot pobranej kwoty 30 złotych.

W uzasadnieniu wniosku podtrzymywał stanowisko, że pobrana kwota była całkowicie nienależna i obowiązek jej uiszczenia narusza Konstytucję RP.

Z tego też względu, wobec naruszenia prawa wezwanie stało się konieczne i zasadne.

Organ w dniu [...] czerwca 2008 roku w odpowiedzi na wniosek z dnia 2 czerwca 2008 roku dotyczący usunięcia naruszenia prawa i zwrotu pobranej kwoty 30 zł tytułem opłaty za wydanie dowodu osobistego, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Skargę na czynność Prezydenta Miasta R. z zakresu administracji publicznej z dnia 20 maja 2008 roku, tj. odmowę zwrotu pobranej kwoty 30 zł tytułem opłaty za wydanie dowodu osobistego złożył M. S.

Zaskarżonej czynności zarzucał naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. przepisów art. 2, art. 32, art. 92 ust.1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez odmowę zwrotu pobranej kwoty w wysokości 30 złotych tytułem opłaty za wydanie dowodu osobistego.

W związku z powyższym wnosił o:

1) uwzględnienie skargi i stwierdzenie bezskuteczności czynności,

2) zasądzenie od organów kosztów postępowania na rzecz skarżącego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podnosił, że zgodnie z art.2 Konstytucji Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawa urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. A zatem ma ona zabezpieczać wpływ obywateli na władzę państwową i ich udział w podejmowaniu decyzji państwowych. Wynika stąd także zasada poszanowania wolności i praw jednostki.

Przepis art.1 ust. 3 ustawy z 12 września 2002 roku zmieniającej ustawę o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz ustawy o działalności gospodarczej( DZ.U nr 183, poz. 1522) w związku z art. 36a ust.1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych w związku z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2000 roku w sprawie opłaty za wydanie dowodu osobistego w sposób drastyczny ingeruje w sferę praw i wolności obywateli, a więc także w sferę wolności i praw skarżącego.

Zdaniem skarżącego przenoszenie kosztów wymiany " książeczkowych’’ dowodów osobistych na obywateli jest niczym nieuzasadnione. Ustawodawca nie wskazał żadnych powodów, ani okoliczności, które wymagałyby takiej regulacji. Koszty zmiany formy(postaci) dokumentu, jakim jest dowód osobisty w żadnej mierze nie powinny obciążać obywateli.

Skarżący wskazywał, że § 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2000 roku w sprawie opłaty za wydanie dowodu osobistego wymienia kategorie osób, które są z opłaty zwolnione. Nie pobiera się opłaty m.in. od osób ubiegających się o wymianę dowodu osobistego z powodu jego wady technicznej lub sporządzonego niezgodnie z danymi zawartymi we wniosku.

Jego zdaniem " wada techniczna’’ jest okolicznością podobnego rodzaju, jak wymiana spowodowana tylko i wyłącznie zmianą formy dokumentu- a zatem okolicznością również niezawinioną przez obywatela lub osobę trzecią. Dotychczasowy dowód osobisty skarżącego nie był zniszczony i z łatwością można było ustalić tożsamość posiadacza. Nie było zatem żadnej obiektywnej przyczyny aby ten dokument wymieniać.

Skarżący podnosił, że w tej sprawie istotna jest korelacja zasady równości wyrażonej w art. 32 Konstytucji RP z zasadą sprawiedliwości. Powoływał się na stanowisko w tym zakresie zawarte w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 marca 2007 roku K 40/04, OTK –A 2007/3/33.

Podnosił, że obie zasady w znacznym stopniu nakładają się na siebie. Zasada sprawiedliwości społecznej nakazuje w szczególności równe traktowanie podmiotów prawa charakteryzujących się daną istotną cechą, a różnicowanie podmiotów prawa jest dopuszczalne na gruncie zasady równości, jeżeli służy realizacji sprawiedliwości społecznej. Konsekwencją tego jest stwierdzenie, że zróżnicowanie niesprawiedliwe jest zakazane.

W ocenie skarżącego takie niesprawiedliwe zróżnicowanie zachodzi w sprawie niniejszej. Z powodu narzuconego przez państwo obowiązku wymiany dowodów osobistych wydanych przed dniem 1 stycznia 2001 roku, sytuacja skarżącego jest gorsza od sytuacji innej grupy obywateli tj. osób na których nie ciąży ustawowy obowiązek wymiany dowodu osobistego. Wykazane różnicowanie sytuacji prawnej podmiotów prawa jest niczym nieuzasadnione.

Nadto skarżący podnosił, że wysokość opłaty za wydanie dowodu osobistego, czyli kwota 30 zł, z całą pewnością nie stanowi równowartości kosztów jego wydania.

Z tego względu § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2000 roku w sprawie opłaty za wydanie dowodu osobistego pozostaje w sprzeczności z treścią art. 36a ust.1 i 3 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Niezgodność tego rozporządzenia z ustawą polega na tym, że przez zawyżenie wysokości opłaty wykracza poza zakres upoważnienia zawartego w ustawie. Organ wydający rozporządzenie nie był umocowany do działania poza granicami upoważnienia.

Tym samym przepis, który ustala wysokość opłaty za wydanie dowodu osobistego na kwotę 30 zł jest niezgodny z art. 92 ust.1 Konstytucji RP, który nakazuje wydawanie rozporządzeń w celu wykonywania ustaw i wyklucza przejmowanie przez organ wydający rozporządzenie uprawnień ustawodawcy. Skarżący w tym zakresie przywołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 17 stycznia 2006 roku, syg. akt U 6/04.

Skarżący zauważył również, że opłaty publiczne pobierane są zawsze w związku z określonym, konkretnym działaniem organów państwa( samorządu terytorialnego). Jeżeli opłata pobierana jest w wysokości usługi – może zawierać pewne cechy ceny, jeżeli zaś jest świadczeniem pobieranym w wysokości znacznie wyższej niż wartość faktycznie świadczonej usługi – nabywa cechy podatku.

Skarżący ocenia, że opłata w wysokości 30 zł nie pozostaje w związku z rzeczywistymi kosztami świadczonej usługi, a tym samym naruszony został przepis art. 217 Konstytucji RP. Opłata za wydanie dowodu osobistego w wysokości ustalonej przez organ wydający akt wykonawczy stanowi nową daninę publiczną, co narusza postanowienia art. 217 Konstytucji, zgodnie z którym tego rodzaju daniny mogą być nakładane tylko ustawą.

Z uwagi na fakt, iż Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej, jej przepisy stosuje się bezpośrednio, wspomniane regulacje prawne niższego rzędu, nakładające na skarżącego obowiązek uiszczenia kwoty w wysokości 30 zł za wydanie dowodu osobistego nie powinny znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zaprezentowaną argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd rozpoznając skargę badał legalność działania organów administracji publicznej w zakresie czynności odmowy zwrotu pobranej kwoty 30 zł tytułem opłaty za wydanie dowodu osobistego.

Przedmiotem niniejszego postępowania był wniosek o zwrot dokonanej opłaty za wydanie dowodu osobistego w kwocie 30 zł. Obowiązek uiszczenia przedmiotowej opłaty wynika z art. 36a ust.1 ustawy oraz z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 listopada 2000 roku w sprawie opłaty za wydanie dowodu osobistego( DZ.U nr 105, poz.1110 ze zmianami). Osoba, która wnosi o wydanie dowodu osobistego obowiązana jest zatem do uiszczenia opłat za wydanie tego dokumentu. Uiszczenie tej opłaty jest warunkiem załatwienia sprawy administracyjnej- wydania dowodu osobistego. Brak uiszczenia opłaty będzie skutkował zwrotem wniosku o wydanie dowodu osobistego, zgodnie z art. 261 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego( DZ.U z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zmianami) dalej jako k.p.a.

Skoro obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie dowodu osobistego powstaje w toku indywidualnej sprawy administracyjnej, o wydanie dowodu osobistego rozstrzyganej – w przypadku uwzględnienia wniosku i wydaniu dowodu osobistego w formie czynności materialno- technicznej, a w przypadku odmowy wydania dowodu osobistego w formie decyzji administracyjnej- to drogą załatwienia wniosku o zwrot opłaty jest droga administracyjna(por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22.01.2003 r, syg. akt I SA 1864/02, LEX nr 126808).

Żądanie zwrotu uiszczonej opłaty za wydanie dowodu osobistego odnosi się do obowiązków wynikających z przepisów prawa, a więc organ w tym zakresie podejmuje akt lub czynność, które nie są decyzją lub postanowieniem, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi( DZ.U nr 153, poz. 1270 ze zmianami), dalej jako p.p.s.a.

Przepisy ustawy z 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz wydane na podstawie art.36a rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2000 roku w sprawie opłaty za wydanie dowodu osobistego nie przewidują wydania decyzji w sprawie zwrotu opłaty za wydanie dowodu osobistego. Ochrona interesów podmiotu twierdzącego, że uiścił opłatę nałożoną bezprawnie daje mu prawo żądania od organu załatwienia jego indywidualnej sprawy z zakresu administracji publicznej poprzez zwrot pobranej opłaty lub odmowę zwrotu.

O akcie lub czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., na który może być wniesiona skarga do sądu administracyjnego, można mówić wówczas, gdy akt lub czynność podjęte zostały w sprawie indywidualnej, skierowanej do oznaczonego podmiotu, dotyczy to uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, zaś samo uprawnienie, którego akt(czynność) dotyczy, są określone w przepisach prawa powszechnie obowiązującego.

Uiszczenie opłaty za wydanie dowodu osobistego jest wykonaniem przez stronę obowiązku wynikającego z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, o którym organ nie rozstrzyga w drodze decyzji administracyjnej. Skierowanie żądania zwrotu uiszczonej opłaty za wydanie dowodu osobistego powoduje konieczność odniesienia się przez organ do takiego obowiązku w formie aktu lub czynności, które strona może poddać kontroli sądu administracyjnego.

W myśl art.178 ust.1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku ( DZ.U nr 78, poz. 483 ze zm.) sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji i ustawom. Zasada ta została powtórzona w art. 4 ustawy z 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych(DZ.U nr 153,poz. 1269 ze zmianami).

Odnosząc się do podnoszonego zarzutu niekonstytucyjności przepisów art. 1 ust.3 ustawy z dnia 12 września 2002 roku zmieniającej ustawę o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz ustawy o działalności gospodarcze

( DZ.U nr 183, poz. 1522) , art. 36a ust.1 ustawy i § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 listopada 2000 roku w sprawie opłaty za wydanie dowodu osobistego w zakresie obowiązku ponoszenia przez obywateli kosztów wymiany dowodów osobistych z dokumentów papierowych na plastikowe, to należy zauważyć, że Sąd jest związany Konstytucją i ustawami. Zgodnie zaś z utrwaloną linią orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego( por. wyroki w sprawach o syg. akt P 12/98, P 8/99, p 8/00, U 4/97, Sk 19/99), a zwłaszcza wyroku pełnego składu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2000 roku, syg. akt P 4/99)- w żadnym wypadku podstawą odmowy zastosowania przez sąd przepisów ustawowych nie może być zasada bezpośredniego stosowania Konstytucji. To podstawowe stwierdzenie Trybunału Konstytucyjnego oznacza przede wszystkim, że bezpośredniość stosowania Konstytucji nie oznacza kompetencji do kontroli konstytucyjności obowiązującego ustawodawstwa przez sądy i inne organy powołane do stosowania prawa, jako że tryb kontroli został jednoznacznie ukształtowany przez samą ustawę zasadniczą. Przepis art. 188 Konstytucji zastrzega orzekanie w tych sprawach do wyłącznej kompetencji Trybunału Konstytucyjnego. Domniemanie zgodności ustawy z Konstytucją może być obalone jedynie wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, a związanie sędziego ustawą, przewidziane w art.178 ust 1 Konstytucji, obowiązuje dopóty, dopóki ustawie przysługuje moc obowiązująca( por. wyroki Sądu Najwyższego z 30.10. 2002 r, syg. akt V CKN 1456/00, z dnia 23.08.1994 r, syg. akt

I PRN 53/94, OSNPiUS 1994, nr 11, poz.179, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12.07.2006 r, syg. akt II OSK 548/06, LEX nr 275509).

Niezależnie od powyższego w ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, nie można zgodzić się ze skarżącym iż przywołane przepisy ustawowe nakładające obowiązek wymiany dowodów osobistych i obowiązek ponoszenia opłat w tym zakresie przez obywateli, w tym skarżącego, są sprzeczne z przepisami art.2 i art.32, art.92 ust.1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Obowiązek wymiany dowodów osobistych wydanych przed 1 stycznia 2001 roku, został wprowadzony ustawą z dnia 20 sierpnia 1997 roku o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz ustawy o działalności gospodarczej

( DZ.U nr 113, poz. 733).

Należy jednak zauważyć, iż w ramach programu akcesyjnego przed wstąpieniem do Unii Europejskiej Polska była zobowiązana dostosowywać przepisy prawa do wymagań prawa europejskiego. W związku z tym, że dowód osobisty miał stać dokumentem podróży uprawniającym do przemieszczania w państwach Unii Europejskiej, więc dokument ten musiał spełniać wymogi dotyczące zabezpieczeń i danych zawartych w tych dokumentach. Obowiązujące rozporządzenie Rady(WE) nr 2252/2004 z 13 grudnia 2004 roku w sprawie norm dotyczących zabezpieczeń i danych biometrycznych w paszportach i dokumentach podróży wydawanych przez państwa członkowskie( DZ. U. UE. L.04.385.1) wprowadza harmonizacje zabezpieczeń oraz włączenie zabezpieczeń biometrycznych. Wydane przed 1 stycznia 2001 roku dokumenty- dowody osobiste, norm w tym zakresie nie spełniały. Oczywistym jest, że proces ten musiał być rozciągnięty na dłuższy okres i musiał zacząć się jeszcze przed formalnym wstąpieniem Polski do Unii Europejskiej.

Tak więc zmiana przepisów w tym zakresie i co za tym idzie dokumentów, były związane z dostosowywaniem prawa polskiego do wymagań prawa europejskiego.

W ocenie Sądu wyrażona przepisem art. 2 Konstytucji RP zasada sprawiedliwości społecznej nie zawiera bezpośrednich gwarancji dla określonych praw lub wolności jakie miałyby podlegać ochronie. Na gruncie tego przepisu można wskazać szczególne prawo podlegające ochronie, jakim jest prawo do sprawiedliwego traktowania, jeśli zarazem jest ono odnoszone do sfery stosunków objętych gwarancjami konstytucyjnymi. Nie może być zatem zasada sprawiedliwości społecznej rozumiana jako podstawa do ustalenia określonego modelu stosunków społecznych czy ekonomicznych(por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 22.06.1999r, K 5/99, OTK ZU nr 5/1999, poz.100). Jednocześnie jednak zasada określa pewne minimalne, progowe kryteria rozwiązań prawnych, które powinny być respektowane przez ustawodawcę przy regulacji określonej sfery stosunków społecznych wkraczających w sferę interesów jednostki. Zasada ta pozostaje w ścisłym związku z zasadą równości określoną w art. 32 Konstytucji RP.

Wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie, że " zróżnicowanie podmiotów prawa jest dopuszczalne na gruncie zasady równości, jeżeli jest zgodne z zasadą sprawiedliwości społecznej’’( orzeczenie z 3 .09.1996 r, syg. akt K. 10/96, OTK ZU nr 4/1996, poz. 33,s. 280-281, wyroki z 6.05.1998 r, syg. akt K 37/97, OTK ZU nr 3/1998,poz. 33, s. 200; z 24 .02. 1999 r, syg. akt SK 4/98, OTK ZU nr 2/1999, poz. 24). O ile więc zasada równości nakazuje jednakowe traktowanie wszystkich podmiotów wyróżnionych według cechy prawnie relewantnej w danej sferze stosunków, o tyle zasada z art. 2 Konstytucji pozwala odpowiedzieć na pytanie, czy zastosowanie danej cechy, czy też danego kryterium wyodrębniania określonej kategorii podmiotów odpowiada względom sprawiedliwości, a więc czy nie jest arbitralne i czy odpowiada standardom państwa prawnego( por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12.12.2001 r, syg. akt SK 26/01, OTK 2001/8/258, wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8.02.2005 r, syg. akt OSK 1105/04, LEX nr 171186; z 14.03.2006 r, syg. akt OSK 1105/04, LEX nr 198281).

Nie sposób podzielić argumentacji skarżącego iż doszło do niesprawiedliwego zróżnicowania z powodu tego, iż został nałożony na niego obowiązek wymiany dowodu osobistego z książeczkowego na plastikowy, a osoby osiągające pełnoletniość po 2001 roku i pierwszy raz wyrabiające dowód osobisty nie muszą tego robić. O naruszeniu zasady równości wobec prawa można mówić gdy w sytuacji tożsamej różnicuje się prawa jednostki. Ustawodawca ma prawo kreować określone rozwiązania prawne, oczywiście z poszanowaniem zasad wynikających z ustawy zasadniczej. W niniejszej sprawie nie można stwierdzić iż sytuacja prawna skarżącego jest odmiennie uregulowana niż osób, którym wydano dowody osobiste przed 2001 rokiem.

Nie można zgodzić się ze skarżącym, iż § 1 rozporządzenia w sprawie opłaty za wydanie dowodu osobistego narusza zarówno art. 97 ust.1, jak i art. 217 Konstytucji RP.

Przywołany przepis art. 97 ust.1 Konstytucji stanowi, że rozporządzenia są wydawane przez organy wskazane w Konstytucji, na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu.

Przepis art. 36a ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych upoważnił Radę Ministrów do wydania rozporządzenia gdzie zostanie określona wysokość opłaty za wydanie dowodu osobistego, tryb jej uiszczania oraz warunki i zakres stosowania ulg i zwolnień od tej opłaty.

Przepis art. 217 Konstytucji RP stanowi, że nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy.

Sąd rozpoznający sprawę nie znalazł również powodów do skorzystania z instytucji określonej w art.193 Konstytucji RP i przedstawienia pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu. Sąd przedstawia Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne tylko i wyłącznie wówczas, gdy dochodzi do przekonania o niekonstytucyjności danego przepisu. Oznacza to, że sąd zobowiązany jest sformułować w pytaniu zarzut niezgodności określonego aktu normatywnego z Konstytucją. To zaś oznacza, że sąd nie może stawiać pytania, dopóki sam nie wyrobi sobie przekonania o występującej sprzeczności. W przeciwnym razie należałoby uznać, że w danej sprawie sąd de facto uchyla się od dokonania samodzielnej, autonomicznej wykładni i zastosowania prawa ad casum(por. A. Mączyński : Bezpośrednie stosowanie Konstytucji przez sądy, PiP 2000, z. 5, str. 3-14, A. Wasilewski : Pytania prawne do Trybunału Konstytucyjnego, Przegląd Sądowy 2000, nr 5, str. 3-11).

Nie można pominąć, że część orzecznictwa wypowiada się za możliwością badania przez sądy zgodności stosowanych przepisów ustawowych z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, którego to poglądu sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie podziela( por. wyroki Sądu Najwyższego z 9.04.1998 r, syg. akt I PKN 90/98, OSNCP 2000/1/6; z 25.07.2003 r, syg. akt V CK 47/02; z dnia 29.08.2001, III RN 189/00, OSNP 2002/6/130, z dnia 10.11.1999 r, syg. akt I CKN 204/98, OSNC 2000/5/94).

Natomiast w orzecznictwie sądów administracyjnych powszechna jest zaś teza, iż sąd uprawniony jest do przeprowadzenia we własnym zakresie oceny konstytucyjności aktów podustawowych( por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24.06.2004, syg. akt FSK 177/04, Przegląd Podatkowy 2005 r, nr 4, poz. 57; z 16.12.2005 roku, syg. akt. I FSK 395/05, niepubl). Możliwość tę orzecznictwo oraz przedstawiciele doktryny( np. Adam Zieliński Sądownictwo administracyjnego gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980- 2005 , Warszawa 2005), wywodzą z dyspozycji art.178 ust.1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Podnoszony przez skarżącego zarzut, iż wysokość opłaty za wydanie dowodu osobistego w kwocie 30 zł, określona w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 listopada 2000 roku, nie jest adekwatna do kosztów jego wytworzenia, a tym samym pozostaje w sprzeczności z przepisem 97 ust.1 Konstytucji nie zasługuje na uwzględnienie. Stawiany zarzut nie został w żaden sposób wykazany i nie wiadomo na podstawie jakich wyliczeń skarżący stawia tego typu zarzut.

Opłata powyższa stanowi koszt wydania dokumentu i jest pobierana w związku z wyraźnie wskazaną usługą za uzyskanie zindywidualizowanego świadczenia oferowanego przez podmiot prawa publicznego. W ramach delegacji ustawowej organ ustalił wysokość tej opłaty, kierując się tylko kosztem jego wydania.

W ocenie Sądu nie sposób zgodzić się ze skarżącym również, że wysokość opłaty za wydanie dowodu osobistego jest nową daniną publiczną i jako taka winna być ustalona w drodze ustawy. Ustalenie tej opłaty w trybie rozporządzenia naruszyło przepis art. 217 Konstytucji.

W ocenie sądu opłata za wydanie dowodu osobistego nie ma cech podatku bądź innych danin publicznych. W świetle przepisu art. 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa( DZ.U z 2005 roku, nr 8, poz.60 ze zm.) podatkiem jest publicznoprawne, nieodpłatne, przymusowe oraz bezzwrotne świadczenie pieniężne na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu lub gminy, wynikające z ustawy podatkowej. Definicji daniny publicznej należy poszukiwać w art. 3 ust.2 pkt 1 ustawy z dnia 26 listopada 1998 roku o finansach publicznych( DZ.U z 2003 roku, nr 15, poz. 148), który stanowi, że dochodami publicznymi są: daniny publiczne, do których zalicza się podatki oraz inne świadczenia pieniężne, których obowiązek ponoszenia na rzecz państwa, jednostek samorządu terytorialnego oraz innych jednostek zaliczanych do sektora finansów publicznych wynika z odrębnych ustaw. W ocenie sądu uiszczona przez skarżącego opłata nie nosi cech wyżej zdefiniowanych świadczeń. Opłaty nie mogą zostać zaliczone do podatków, ani do innych świadczeń pieniężnych i z tego względu opłatę za wydanie dowodu osobistego nie można uznać za podatek ani daninę publiczną w rozumieniu art. 217 Konstytucji RP(por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 6 maja 2003 roku, P 21/01; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 marca 2005 roku, OSK 1131/04, LEX nr 189013).

W ocenie Sądu organ pobierając opłatę za dowód osobisty w wysokości 30 zł działał w ramach obowiązujących przepisów prawnych, które w ocenie Sądu nie naruszały uregulowań ustawy zasadniczej.

Z tych względów biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.