Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 630/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-06-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 75, art. 75a ust. 3, art. 75i ust. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1058
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.
article: art. 7, 77, 107 par. 3, 127 par. 2 i 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 923 par. 1, art. 935(1)
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 61(4) par. 1
journal: Dz.U. 1964 nr 9 poz 59
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy.
article: art. 2 ust. 1, art. 4 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 29 poz 257
law: Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędziowie Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2009 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego J. G. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. Nr [...], Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej nr [...] z dnia [...] września 2008 r. o ustaleniu negatywnego wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką J. G. (skarżącego).

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ podniósł, że w dniu [...] września 2008 r. J. G. przystąpił do egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką, przeprowadzanego przez Komisję Egzaminacyjną do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Okręgowej Rady Adwokackiej w W. Uchwałą nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Komisja Egzaminacyjna ustaliła wynik J. G. na 188 punktów. Od powyższej uchwały Skarżący złożył odwołanie do Ministra Sprawiedliwości, w którym zarzucił błędne ustalenie ilości przyznanych mu punktów poprzez nieuwzględnienie, że pytania nr: 22, 75, 83, 95, 179, 186, 203 i 204 posiadały więcej niż jedną odpowiedź prawidłową, nie posiadały żadnej poprawnej odpowiedzi, bądź też treść pytania była niepełna lub niejednoznaczna, co uniemożliwiało udzielenie poprawnej odpowiedzi. Ponadto zdaniem Skarżącego, pytania nr 199, 200, 203 i 204 wykraczają poza zakres przedmiotowy egzaminu wskazany w art. 75a ust. 3 ustawy - Prawo o adwokaturze, natomiast pytania 12, 134, 216, 217, 218, 220 i 221 wykraczają poza poziom wiedzy wymagany od kandydatów na aplikantów adwokackich (wymagają bowiem zbyt szczegółowej wiedzy). W wyniku tego Skarżący wniósł, o uznanie za poprawne odpowiedzi udzielonych przez niego na zaskarżone wyżej pytania i że uzyskał 205 punktów. Ponadto Skarżący wniósł o uwzględnienie w niniejszym postępowaniu, jako faktu znanego organowi z urzędu, wadliwości wszelkich pytań, których dotyczyły wszystkie rozpoznane dotychczas odwołania, a które nie zostały przez niego szczegółowo wskazane w odwołaniu. Uznając zarzuty odwołania za bezzasadne Minister Sprawiedliwości podkreślił, że rozpoznając ponownie sprawę dokonał szczegółowej analizy przeprowadzonego egzaminu, zarówno pod kątem prawidłowości jego przygotowania w tym przygotowania testu egzaminacyjnego, jak również pod kątem przebiegu samego egzaminu nie dopatrując się w powyższym zakresie żadnych uchybień. W ocenie Ministra, przedmiotowy egzamin został przeprowadzony zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, w tym w szczególności ustawy Prawo o adwokaturze. Z przebiegu egzaminu sporządzono prawidłowy protokół, a także uchwała Komisji Egzaminacyjnej została podjęta zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Minister podkreślił także, iż ułożony test egzaminacyjny, który rozwiązywali kandydaci, w pełni odpowiadał kryteriom określonym w art. 75i ust. 1 oraz art. 75a ust. 3 ustawy o Prawo o adwokaturze, wszystkie pytania mieściły się w zakresie przedmiotowym egzaminu, a także były sformułowane w sposób jednoznaczny zawierając tylko jedną prawidłową odpowiedź. Minister zaakcentował, że w ramach postępowania odwoławczego dokonał ponownego sprawdzenia karty odpowiedzi i przeliczenia punktów, w wyniku czego ustalono, iż uchwała Komisji Egzaminacyjnej jest w tym zakresie w pełni prawidłowa, a Skarżący uzyskał z egzaminu konkursowego 188 punktów, a zatem nie uzyskał wymaganych ustawowo 190 punktów, przy czym każdy wynik poniżej określonego ustawowego progu jest wynikiem negatywnym, niezależnie od liczby brakujących punktów.

Za nieuzasadniony uznał podniesiony przez skarżącego zarzut, że pytania nr: 179, 199, 200, 203 i 204 wykraczały poza zakres przedmiotowy egzaminu określony w art. 75a ust. 3 ustawy - Prawo o adwokaturze. Odwołując się do brzmienia tego przepisu stwierdził, że ocena zgodności z prawem zaskarżonej uchwały w kontekście zakresu przedmiotowego testu egzaminacyjnego jest dokonywana poprzez odniesienie treści testu do zakresów prawa, wymienionych w art. 75a ust. 3 ustawy. Z pewnością wszystkie kwestionowane przez skarżącego pytania zostały oparte na przepisach ustaw, które wchodzą w zakres przedmiotowy egzaminu, wskazany w art. 75 a ust. 3 ustawy. Pytanie nr 179 z ustawy - Prawo ochrony środowiska mieści się w zakresie prawa administracyjnego, natomiast pytania nr 199 oraz nr 200 z ustawy o podatku rolnym, pytanie nr 203 z ustawy o podatku od towarów i usług oraz pytanie nr 204 z ustawy o podatku akcyzowym zostały oparte na przepisach ustaw podatkowych, które wchodzą w zakres prawa finansowego.

Odpierając zarzut umieszczenia w teście pytań z zakresu prawa podatkowego pomimo, że prawo podatkowe tworzy oddzielną gałąź prawa, która nie została wymieniona w zakresie przedmiotowym egzaminu, Minister podkreślił, że ustawa -Prawo o adwokaturze nie posługuje się pojęciem gałęzi prawa, ale określa, że test egzaminacyjny obejmuje sprawdzenie wiedzy z zakresu prawa, m.in. prawa finansowego. Nie negując wypowiedzi doktryny co do swoistej odrębności prawa podatkowego, organ zaakcentował, konieczność uwzględnienia, że prawo finansowe reguluje działalność podmiotów publicznych w drodze norm prawno -finansowych. Do tych norm, będących źródłami polskiego prawa finansowego, należą m.in. przepisy Ordynacji podatkowej oraz wskazane w pytaniach ustawy podatkowe (por. Prawo finansowe pod red. E. Chojny - Duch i H. Litwińczuk, Warszawa 2007, str. 21).

W konsekwencji, w ocenie organu II instancji, zakwestionowane pytania mieszczą się zatem w ustawowym zakresie tematycznym egzaminu na aplikację adwokacką.

Jako pozbawiony znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonej uchwały Komisji Egzaminacyjnej uznał podniesiony przez J. G. zarzut, że pytania egzaminacyjne nr: 12, 134, 216, 217, 218, 220 i 221, pomimo możliwości zakwalifikowania ich do kategorii określających zakres przedmiotowy zgodnie z art. 75a ust. 3 ustawy - Prawo o adwokaturze, były zbyt szczegółowe. W tym zakresie organ stwierdził, że Ustawa - Prawo o adwokaturze nie reguluje kwestii odnoszących się do stopnia szczegółowości pytań, a określa jedynie zakres przedmiotowy testu, co oznacza, że taka ocenna okoliczność nie może być przedmiotem badania pod względem zgodności z prawem.

Za niezasadne uznał także odnoszenie zakresu materiału obowiązującego na egzaminie na aplikację do programu studiów prawniczych. Egzamin konkursowy, w którym skarżący uczestniczył, nie jest bowiem egzaminem przeprowadzanym na studiach, ale egzaminem, który ma wyłonić kandydatów posiadających wiedzę niezbędną do rozpoczęcia aplikacji, a jego zakres przedmiotowy określa ustawa –Prawo o adwokaturze. Ocena zgodności z prawem zaskarżonej uchwały w kontekście zakresu przedmiotowego testu egzaminacyjnego jest zatem dokonywana poprzez odniesienie treści testu do zakresów prawa, wymienionych w art. 75a ust. 3 ww. ustawy, a nie w odniesieniu do przedmiotów wykładanych na studiach prawniczych.

Za chybiony uznał zarzut, że pytania na egzaminie w 2008 r. były zbyt trudne i szczegółowe w porównaniu z testami z lat ubiegłych. Testy z 2005, 2006 i 2007 r., na które powołuje się skarżący nie stanowią bowiem jakiegokolwiek wzorca, do którego - badając zgodność z prawem zaskarżonej uchwały - można skutecznie porównać test z 2008 r.

Organ stwierdził, że nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut nieprawidłowego skonstruowania pytań o numerach: 22, 75, 83, 95, 179, 186, 203 i 204, skutkujący możliwością udzielenia więcej, niż jednej odpowiedź prawidłowej, bądź brakiem odpowiedzi poprawnej oraz zarzut oparcia pytań o orzecznictwo lub poglądy doktryny. Merytoryczne sprawdzenie pytań testowych wykazało bowiem, że wszystkie pytania testowe, w tym również te kwestionowane przez skarżącego, zostały sformułowane jednoznacznie, zaś wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź. Wszystkie pytania zostały oparte na przepisach obowiązującego prawa, nie zaś w oparciu o orzecznictwo lub poglądy doktryny, jakkolwiek co do wielu przepisów, o które oparto pytanie, istnieje bogate orzecznictwo i wypowiadała się doktryna.

Pytanie nr 22 brzmiało: "Według Kodeksu karnego, przestępstwo wypadku drogowego może zostać popełnione:

A. tylko umyślnie,

B. tylko nieumyślnie,

C. zarówno umyślnie, jak też nieumyślnie."

Według klucza prawidłowa odpowiedź na to pytanie to odpowiedź "B", oparta na treści przepisu art. 177 § 1 k.k., natomiast skarżący wybrał odpowiedź C".

W odwołaniu skarżący stwierdził, że nie podważa faktu, że czyn wypełniający dyspozycję art. 177 k.k. jest przestępstwem nieumyślnym. Zarzucił jednak, że treść pytania została nieprawidłowo sformułowana poprzez użycie zwrotu "przestępstwo wypadku drogowego", co jest skrótem myślowym, gdyż sam wypadek drogowy nie jest przestępstwem. Zdaniem skarżącego pytanie zadane w tej formie było mylące, gdyż zgodnie z art. 177 k.k. "wypadek drogowy" jest jedynie jednym ze znamion przestępstwa określonego w tym przepisie, pytanie tak sformułowane wywołało zatem u niego wątpliwość. Odczytanie przez skarżącego powyższego pytania w sposób precyzyjny "od razu nasuwało odpowiedź", że przestępstwo wypadku drogowego w ogóle nie istnieje.

Zdaniem organu, zarzuty Skarżącego nie zasługują na uwzględnienie. Przestępstwo wypadku drogowego (komunikacyjnego) określone zostało w art. 177 k.k. Stosownie do § 1 tego przepisu, "Kto naruszając, chociażby nieumyślnie, zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym, powoduje nieumyślnie wypadek, w którym inna osoba odniosła obrażenia ciała określone w art. 157 § 1, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3". W związku z tym odpowiedzialność karną za spowodowanie wypadku drogowego ponosi osoba, która chociażby nieumyślnie naruszy zasady ruchu drogowego i spowoduje skutek w postaci obrażeń ciała (§ 1 art. 177 k.k.) lub śmierci albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu (§ 2 art. 177 k.k.). Przestępstwo wypadku drogowego jest więc ze swej istoty zawsze przestępstwem nieumyślnym, czego nie kwestionuje również sam skarżący.

Użycie w pytaniu sformułowania "przestępstwo wypadku drogowego" nie miało żadnego wpływu na udzielenie przez skarżącego prawidłowej odpowiedzi. W pytaniu tym nie chodziło bowiem o wymienienie wszystkich znamion przestępstwa określonego w art. 177 k.k., ale o wskazanie, jaki charakter ma to przestępstwo - jaką winą jest objęte, zaś argumenty skarżącego w istocie wykraczają poza treść pytania, które jest jednoznaczne i prawidłowo skonstruowane. Istotnie bowiem nie każdy wypadek drogowy jest przestępstwem, jakkolwiek może nim być. Z tej przyczyny w pytaniu zawarte zostało określenie "przestępstwo wypadku drogowego", które jest jednoznaczne dla każdego prawnika.

Pytanie nr 75 brzmiało:

"Według Kodeksu cywilnego, małżonek, w stosunku do którego orzeczono separację i któremu nie służy żadne prawo do lokalu mieszkalnego, w którym zamieszkiwał wspólnie ze swym współmałżonkiem aż do dnia jego śmierci, niebędący spadkobiercą swego małżonka:

A. jest uprawniony do korzystania z tego mieszkania w dotychczasowym

zakresie w ciągu trzech miesięcy od otwarcia spadku,

B. jest uprawniony do korzystania z tego mieszkania w dotychczasowym

zakresie w ciągu miesiąca od otwarcia spadku,

C. w ogóle nie jest uprawniony do korzystania z tego mieszkania."

Według klucza poprawna odpowiedź na to pytanie to odpowiedź "C", oparta na treści art. 9351 k.c. w zw. z art. 923 k.c., natomiast skarżący wybrał odpowiedź "A".

W odwołaniu skarżący podniósł, że w zależności od poglądów doktryny, na powyższe pytanie możliwe było udzielenie zarówno odpowiedzi "C", jak i odpowiedzi "A".

Zdaniem skarżącego art. 9351 k.c. nie ma zastosowania do art. 923 k.c., co wynika z systematyki kodeksowej i umieszczenia ww. przepisów w określonej kolejności. Skarżący wskazał, że wyłączenia małżonka separowanego od dziedziczenia ustawowego na mocy art. 9351 k.c. nie stosuje się wprost do przepisu art. 923 k.c. statuującego prawo małżonka i innych osób najbliższych do korzystania z lokalu mieszkalnego, ponieważ nie jest to w żadnym razie dziedziczenie ustawowe. J. G. stwierdził ponadto, że przepis art. 923 k.c., kierując się względami natury humanitarnej, przyznaje małżonkowi i innym osobom bliskim spadkodawcy, które zamieszkiwały z nim do dnia jego śmierci, uprawnienie do korzystania z mieszkania i urządzenia domowego w dotychczasowym zakresie wciągu trzech miesięcy od otwarcia spadku. Skarżący wskazał również, że z literalnego brzmienia tego przepisu nie wynika, że małżonek pozostający w separacji nie może korzystać z ochrony wynikającej z tego przepisu.

Skarżący powołał się ponadto na pogląd prof. Jana Winiarza, że pomimo rozwodu były małżonek spadkodawcy może na ogół korzystać z uprawnień wynikających z tego przepisu, jeżeli zamieszkiwał ze spadkodawcą.

Wskazał również, że pozostawanie małżonków w separacji nie oznacza, że osoby te nie są w stosunku do siebie osobami bliskimi.

W ocenie organu, zarzuty skarżącego są niezasadne. Art. 9351 k.c. jest przepisem szczególnym do art. 923 k.c., ale tylko w zakresie, w jakim dotyczy sytuacji, w której małżonkowie pozostają w orzeczonej przez sąd separacji - wyłącza on wtedy stosowanie reguły ogólnej zawartej w art. 923 k.c. Wskazana przez skarżącego systematyka Księgi IV Kodeksu cywilnego, a w szczególności ulokowanie przepisu art. 923 w części ogólnej, a art. 9351 k.c. w Tytule II, nie ma znaczenia dla udzielenia prawidłowej odpowiedzi na to pytanie.

Z treści pytania wynika w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości, że chodzi o uprawnienia takiego małżonka, w stosunku do którego orzeczono separację i taki stan między małżonkami trwał nadal, aż do chwili śmierci drugiego z nich. Wbrew twierdzeniu skarżącego, prawidłowa odpowiedź na kwestionowane pytanie nie została oparta na poglądach doktryny, ale wynika jednoznacznie z powołanych w kluczu odpowiedzi przepisów k.c. Art. 923 § 1 k.c. stanowi: "Małżonek i inne osoby bliskie spadkodawcy, które mieszkały z nim do dnia śmierci, są uprawnione do korzystania w ciągu trzech miesięcy od otwarcia spadku z mieszkania i urządzenia domowego, w zakresie dotychczasowym. Rozrządzenie spadkodawcy wyłączające lub ograniczające to uprawnienie jest nieważne. Natomiast § 2 tego artykułu brzmi: "Przepisy powyższe nie ograniczają uprawnień małżonka i innych osób bliskich spadkodawcy, które wynikają z najmu lokali lub ze spółdzielczego prawa do lokalu." Z kolei przepis art. 9351 k.c. stanowi: "Przepisów o powołaniu do dziedziczenia z ustawy nie stosuje się do małżonka spadkodawcy pozostającego w separacji."

Bez znaczenia dla oceny prawidłowości pytania jest twierdzenie skarżącego, że mimo orzeczenia separacji, małżonkowie mogą pozostawać w relacjach wskazujących, że są osobami bliskimi, albowiem tej okoliczności pytanie nie dotyczyło. Stosownie do uregulowania zawartego w art. 614 § k.r. i o., orzeczenie separacji powoduje skutki takie, jak rozwiązanie małżeństwa przez rozwód, chyba, że ustawa stanowi inaczej, a zatem małżonek w stosunku do którego orzeczono separację nie jest małżonkiem, o którym mowa w treści art. 923 k.c., zatem nie służy mu uprawnienie przewidziane w tym przepisie. Także Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu z 25 stycznia 2007 r. (II GSK 273/06, Lex 287963) podkreślił, że w art. 614 k.r. i o. chodzi o skutki wywołane zarówno w sferze niemajątkowej, jak i majątkowej na gruncie nie tylko prawa rodzinnego, ale generalnie - w całym obszarze prawa. Dlatego właśnie zawarte w poszczególnych przepisach pojęcie małżonka nie odnosi się do sytuacji istniejącej w razie orzeczenia separacji (tak też J. Halberda w artykule "Separacja - wybrane zagadnienia materialnoprawne (przesłanki, skutki)" - "Rejent", 2001/11/85).

Przywołana teza z komentarza do kodeksu cywilnego pod red. prof. J. Winiarza, bez wskazania wydawcy i roku wydania (chodzi prawdopodobnie o publikację z 1989 r. Wydawnictwa Prawniczego, pochodzi z okresu, gdy separacja nie istniała jako instytucja prawa rodzinnego i sądy nie mogły jej orzekać) dotyczy sytuacji rozwiedzionego byłego małżonka, w pytaniu natomiast chodziło o małżonka pozostającego w separacji orzeczonej wyrokiem sądu. Jednak pogląd taki nie jest aktualnie prezentowany: wręcz przeciwnie, autorzy komentarzy jednolicie podkreślają, że aby skorzystać z uprawnienia, o którym mowa w art. 923 k.c., małżonek musi spełniać łącznie dwie przesłanki: pozostawać ze spadkodawcą w ważnym związku małżeńskim oraz wspólnie z nim stale zamieszkiwać. Podkreślają także wyraźnie, że uprawnienie to nie przysługuje małżonkowi, w stosunku do którego orzeczono separację (cytowana powyżej teza z komentarza E. Skowrońskiej-Bocian oraz Elżbieta Niezbecka w Kodeks cywilny. Komentarz, tom IV, Spadki, Lex 2008 r. - " Uprawnienia do dalszego zamieszkiwania przysługują ściśle określonemu kręgowi podmiotów, a mianowicie małżonkowi i innym osobom bliskim spadkodawcy. Jeżeli chodzi o małżonka to z kręgu osób uprawnionych wyłącza go prawomocne orzeczenie rozwodu lub separacji za Kyc

a spadkodawcy"; a także identycznie w: Kodeks cywilny. Komentarz, t. II pod red. E. Gniewka, 2004).

Zatem jedyną prawidłową odpowiedzią jest odpowiedź "C", która wynika z art. 9351 k.c. w zw. z art. 923 k.c.

W ocenie organu, treść pytania nr 75 pozwalała zatem na udzielenie jednej poprawnej odpowiedzi.

Pytanie nr 83 brzmiało:

"Według Kodeksu cywilnego, jeżeli najemca oddał innej osobie rzecz w podnajem, to po zakończeniu najmu obowiązek zwrotu rzeczy w stanie nie pogorszonym lub naprawienia szkody w wypadku uszkodzenia rzeczy spoczywa:

A. wyłącznie na najemcy,

B. wyłącznie na podnajemcy,

C. zarówno na najemcy, jak i na podnajemcy."

Według klucza prawidłowa odpowiedź na to pytanie to odpowiedź "C", oparta na treści przepisów art. 675 § 1 i 2 k.c., natomiast skarżący wybrał odpowiedź "A". W odwołaniu zarzucił, że wskazana w kluczu odpowiedź "C" nie jest jedyną prawidłową odpowiedzią na to pytanie, bowiem autor pytania nie zawarł w jego treści sformułowania w zakresie zgody wynajmującego na podnajem bądź też braku takiej zgody w umowie lub dodatkowym oświadczeniu. Tym samym, zdaniem skarżącego, pytanie nie dotyczy wszystkich możliwych przypadków odpowiedzialności najemcy i podnajemcy, nie obejmuje np. sytuacji określonej w art. 668 k.c.

Powyższy zarzut, zdaniem Ministra, nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 675 § 1 k.c., po zakończeniu najmu najemca obowiązany jest zwrócić rzecz w stanie nie pogorszonym; jednakże nie ponosi odpowiedzialności za zużycie rzeczy będące następstwem prawidłowego używania. Art. 675 § 2 k.c. stanowi natomiast, że jeżeli najemca oddał innej osobie rzecz do bezpłatnego używania lub w podnajem, obowiązek powyższy ciąży także na tej osobie.

Pytanie nr 83 ma charakter kazusu i zawiera założenie, że najemca oddał rzecz w podnajem. Jest to jedyna informacja o stanie faktycznym. Pytanie nie zawiera natomiast żadnych założeń, co do zgody wynajmującego na podnajem bądź braku takiej zgody, co oznacza, że wybór prawidłowej odpowiedzi na to pytanie nie jest uzależniony od tej informacji. Treść pytania tworzy logiczną całość i zdanie prawdziwe jedynie z odpowiedzią "C", odpowiadając brzmieniu przepisu art. 675 § 1 i 2 k.c.

Pytanie nr 95 brzmiało: "Według Kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli skarga kasacyjna jest oczywiście bezzasadna, Sąd Najwyższy

A. pozostawia skargę bez rozpoznania,

B. odrzuca skargę,

C. odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania."

Prawidłowa odpowiedź na to pytanie - odpowiedź "C", wynika a contrario z treści przepisu art. 3989 § 1 pkt 4 i § 2 k.p.c., natomiast skarżący wybrał odpowiedź "B".

W swoim odwołaniu skarżący podniósł, że podstawa prawna prawidłowej odpowiedzi na to pytanie podana w kluczu jest wadliwa, odnosi się bowiem nie do skargi kasacyjnej, ale do skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Ponadto podniósł, że w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego, dotyczących postępowania w sprawie skargi kasacyjnej, brak jest przepisu, który stanowi, że w przypadku skargi kasacyjnej oczywiście bezzasadnej, Sąd Najwyższy odmawia jej przyjęcia. Według skarżącego należy zatem uznać, że pytanie nr 95 nie tylko nie zawiera prawidłowej odpowiedzi, ale może również wprowadzać w błąd, zaś odpowiedź wskazana w kluczu nie wynika bezpośrednio z przepisów prawa obowiązujących w tym zakresie.

Organ nie podzielając argumentacji strony stwierdził, że wprawdzie istotnie w kluczu odpowiedzi wskazano jako podstawę prawną prawidłowej odpowiedzi art. 4249 k.p.c., który to przepis odnosi się do postępowania za skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, ale w żaden sposób nie rzutuje to na prawidłowość konstrukcji samego pytania, jak również nie ma to żadnego znaczenia dla sytuacji skarżącego. Prawidłowa odpowiedź na to pytanie wynika bowiem z obowiązujących przepisów prawa. Na marginesie zaznaczyć należy, że wskazanie podstawy prawnej w kluczu odpowiedzi nie jest wymogiem poprawności testu, a jedynie stanowi ułatwieniu m. in. dla zdających w sytuacji, gdy pragną skontrolować prawidłowość udzielonych przez siebie odpowiedzi już po egzaminie. W chwili rozwiązywania testu skarżący nie znał przecież treści klucza odpowiedzi, a zatem omyłka w nim zawarta nie mogła mieć wpływu na odpowiedź udzieloną przez skarżącego na to pytanie.

Minister ponownie podkreślił, że wbrew zarzutom skarżącego odpowiedź na kwestionowane pytanie wynika z przepisów Kodeksu postępowania cywilnego –wynika, a contrario z treści art. 3989 § 1 pkt 4 i § 2 k.p.c., który stanowi, że Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, natomiast o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania Sąd Najwyższy orzeka na posiedzeniu niejawnym. A contrario zatem, jeżeli skarga jest oczywiście bezzasadna, Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia tej skargi.

Pytanie nr 95 było zatem oparte na obowiązujących przepisach i pozwalało na udzielenie wyłącznie jednej poprawnej odpowiedzi.

Odnośnie pytania nr 179 skarżący nie przedstawił żadnych argumentów na poparcie zarzutu wadliwego skonstruowania tego pytania, które skutkowałoby możliwością udzielenia więcej niż jednej poprawnej odpowiedzi, bądź brakiem odpowiedzi poprawnej. Trudno zatem odnieść się do powyższego, zwłaszcza, że skarżący sam potwierdził, że pytanie to odnosiło się do ustawowej definicji pojęcia, której nie znał. Natomiast ponownie należy podnieść, że prawo ochrony środowiska należy do zakresu przedmiotowego egzaminu na aplikację adwokacką i pozostaje bez znaczenie okoliczność, że testy w latach poprzednich pytań z tego zakresu nie zawierały.

Pytanie nr 186 brzmiało:

"Zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego i ustawą Prawo dewizowe, postępowanie administracyjne prowadzone w sprawie indywidualnego zezwolenia dewizowego jest:

A. jednoinstancyjne,

B. dwuinstancyjne,

C. trójinstancyjne."

Według klucza prawidłowa odpowiedź na to pytanie to odpowiedź "A", oparta na treści przepisu art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. Prawo dewizowe (Dz. U. Nr 41, poz. 1178 ze zm.) w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., natomiast skarżący wybrał odpowiedź "B".

Skarżący zarzucił, że w pytaniu nr 186 prawidłowa jest zarówno zgodna z kluczem odpowiedź "A", jak i wskazana przez niego odpowiedź "B", są one bowiem "odpowiednio reprezentatywne dla dwóch sprzecznych ze sobą poglądów obecnych w doktrynie".

Zdaniem skarżącego pytanie to dotyczy w istocie problemu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy służącego od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra bądź samorządowe kolegium odwoławcze. Stwierdził, że jest to pytanie, które wzbudza wiele wątpliwości interpretacyjnych i jest przedmiotem sporu w doktrynie. Skarżący wskazał, że kwestia ta była również przedmiotem uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2007 r. (II GPS 2/06), w której Sąd opowiedział się de facto za traktowaniem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jako środka zaskarżenia gwarantującego dwuinstancyjność postępowania. Skarżący przywołał również glosy B. Adamiaka oraz Z. R. Kmieciaka do tej uchwały oraz uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 1996 r. sygn. akt OSP 4/96 i wskazał, że Sąd wyraźnie zasugerował, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy pozwala zachować zasadę dwuinstancyjności przy odpowiednim jej zdefiniowaniu.

Skarżący przedstawił również poglądy doktryny w tej kwestii - m.in. W. Chróścielewskiego, R. Kaczmarka, Z. Kmiecika. Ponadto przywołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dnia 24 kwietnia 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 126/07.

Przywołując powyższe, J. G. stwierdził, że problem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w odniesieniu do zasady dwuinstancyjności jest zagadnieniem niejednoznacznym, szeroko dyskutowanym w doktrynie, będącym przedmiotem sporu, nie powinien zatem być przedmiotem pytania egzaminacyjnego.

W ocenie Ministra zarzut skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Udzielenie odpowiedzi "B" na pytanie nr 186 jest niewątpliwie błędne. Zgodnie bowiem z Kodeksem postępowania administracyjnego i ustawą - Prawo dewizowe, postępowanie administracyjne prowadzone w sprawie indywidualnego zezwolenia jest jednoinstancyjne (odpowiedź "A"). Stosownie do art. 8 ust. 3 ustawy - Prawo dewizowe, do decyzji Prezesa Narodowego Banku Polskiego wydanych w sprawach związanych z udzielaniem indywidualnych zezwoleń dewizowych, stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Stosownie do treści art. 127 § 3 k.p.a., od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji.

Przytoczona przez skarżącego argumentacja koncentruje się wokół kwestii istoty wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez ten sam organ jako środka zaskarżenia. Rozważania te nie mają znaczenia dla wyboru właściwej odpowiedzi na pytanie testowe, które odnosi się do zagadnienia liczby instancji postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie indywidualnego zezwolenia dewizowego. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Prezesa NBP nie jest dewolutywny. Skoro nie ma organu wyższego (odwoławczego) nad Prezesem banku centralnego, sprawa indywidualnego zezwolenia dewizowego nie może być rozpatrzona ponownie przez inny, drugoinstancyjny organ administracji publicznej. Niewystępowanie cechy dewolutywności środka zaskarżenia powoduje więc ponowne rozpatrzenie sprawy przez ten sam organ, który prowadził postępowanie w pierwszej instancji.

Żaden przepis prawa nie upoważnia do stwierdzenia, że Prezes NBP w sprawach indywidualnych zezwoleń dewizowych jest zarazem organem I i II instancji. Co więcej, powszechnie jest akceptowana ścisła wykładnia przepisów o kompetencji organów administracji publicznej w systemie porządku konstytucyjnego opartego o zasadę ustrojową praworządności i demokratycznego państwa prawa. Kompetencje organu II instancji nie mogą być domniemane, lecz muszą być jednoznacznie opisane w unormowaniach prawnych.

Wbrew stanowisku odwołującego się ani w doktrynie, ani w orzecznictwie nie ma sporów w kwestii, czy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją, od której nie służy odwołanie, jest rozpatrywany w postępowaniu jednoinstancyjnym, czy dwuinstancyjnym.

Reasumując, jedyną prawidłową odpowiedzią na pytanie nr 186 jest odpowiedź "A", nie można zatem przyznać skarżącemu punktu za udzieloną przez niego odpowiedź "B".

Pytanie nr 203 brzmiało: Zgodnie z ustawą o podatku od towarów i usług, jednym z płatników podatku od towarów i usług jest:

A. komornik sądowy,

B. urząd celny,

C. importer towaru.

Prawidłowa odpowiedź na to pytanie - odpowiedź "A", wynika z treści przepisu art. 18 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług. Przepis ten stanowi, że organy egzekucyjne określone w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz komornicy sądowi wykonujący czynności egzekucyjne w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, są płatnikami podatku od dostawy, dokonywanej w trybie egzekucji, towarów będących własnością dłużnika lub posiadanych przez niego z naruszeniem obowiązujących przepisów.

Skarżący wybrał odpowiedź "C". W odwołaniu zarzucił, że przyjmując za słuszną odpowiedź "A", należałoby uznać, że komornik sądowy zawsze jest płatnikiem podatku od towarów i usług, a tak nie jest, z przepisu art. 18 ww. ustawy wynika bowiem a contrario, że komornik nie wykonujący czynności egzekucyjnych, np. w przypadku sprzedaży nieruchomości w egzekucji, nie jest płatnikiem VAT. Powołując się na poglądy doktryny, J. G. stwierdził, że komornik sądowy jest płatnikiem podatku od towarów i usług jedynie w niektórych określonych sytuacjach, w związku z czym połączenie treści pytania nr 203 z odpowiedzią "C" nie tworzy wyczerpującej prawidłowej odpowiedzi.

Przywołując szczegółową argumentację, skarżący wskazał na możliwość uznania za prawidłową również odpowiedzi "A".

Organ uznał zarzuty za niezasadne i stwierdził, że jedyną poprawną odpowiedzią jest odpowiedź "A". Spośród trzech kategorii podmiotów wymienionych jako warianty odpowiedzi jedynie komornik sądowy ma status płatnika podatku od towarów i usług. Zgodnie z art. 18 ustawy o podatku od towarów i usług, płatnikiem tego podatku są wyłącznie organy egzekucyjne wykonujące czynności egzekucji administracyjnej lub egzekucji sądowej, a zatem ani urząd celny (odpowiedź "B")> ani importer towarów (odpowiedź "C") nie są organami egzekucyjnymi i w konsekwencji nie są płatnikami podatku VAT.

Organ podkreślił przy tym, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut braku definicji płatnika w ustawie o podatku od towarów i usług. W pytaniu nie chodziło bowiem o definicję płatnika, ale wskazanie, który z podmiotów wymienionych w zamkniętym katalogu jest płatnikiem podatku od towarów i usług. Pytanie zostało sformułowane jednoznacznie, a jedyną odpowiedzią tworzącą zdanie prawdziwe z treścią pytania jest odpowiedź "A".

Reasumując Minister stwierdził, że brak jest podstaw do ustalenia, że J. G. otrzymał z egzaminu 205 punktów, a tym samym, że uzyskał wynik pozytywny z egzaminu.

W skardze na powyższą decyzję J. G. ponowił zarzuty sformułowane w odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej nr [...] z dnia [...] września 2008 r. pominął jedynie zarzut odnoszący się do pytania nr 179. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2009r. oraz uchwały nr [...] z dnia [...] września 2008 r. a także orzeczenie, co do istoty sprawy w przedmiocie wyniku egzaminu konkursowego poprzez orzeczenie, że uzyskał co najmniej 190 punktów i w związku z tym otrzymał wynik pozytywny oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości w całości podtrzymał swoje stanowisko zawarte w decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości zarówno materialnych jak i procesowych aspektów stosunku administracyjnoprawnego, skonkretyzowanego w zaskarżonej decyzji. Dla wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu niezbędne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.).

Skarga jest uzasadniona, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są trafne.

Zgodnie z art. 75 ustawy z dnia 26 maja 1982 roku Prawo o adwokaturze:

1. nabór na aplikację adwokacką przeprowadza się w drodze egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką, zwanego dalej "egzaminem konkursowym",

2. aplikantem adwokackim może być osoba, która spełnia warunki określone w art. 65 pkt 1-3 i uzyskała pozytywną ocenę z egzaminu konkursowego,

3. wpis na listę aplikantów adwokackich następuje po przeprowadzeniu egzaminu konkursowego na podstawie uchwały okręgowej rady adwokackiej właściwej ze względu na miejsce złożenia zgłoszenia, o którym mowa w art. 75c ust. 2. Uzyskanie przez kandydata pozytywnej oceny z egzaminu konkursowego uprawnia go do złożenia wniosku o wpis na listę aplikantów adwokackich w ciągu 2 lat od dnia ogłoszenia wyników egzaminu konkursowego,

4. nie można odmówić wpisu osobie spełniającej warunki, o których mowa w ust. 2 i 3,

5. do aplikantów adwokackich oraz do postępowania o wpis na listę aplikantów adwokackich przepisy art. 5-8 i art. 68 stosuje się odpowiednio.

Stosownie natomiast do treści art. 75i:

1. egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt,

2. test sprawdza komisja w składzie, który przeprowadza egzamin konkursowy,

3. pozytywny wynik z egzaminu konkursowego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów,

4. z przebiegu egzaminu konkursowego sporządza się niezwłocznie protokół, który podpisują członkowie komisji uczestniczący w egzaminie konkursowym. Członkowie komisji mogą zgłaszać uwagi do protokołu,

5. Przewodniczący komisji przesyła Ministrowi Sprawiedliwości protokół w terminie 7 dni od dnia sporządzenia.

Przepis ten nie przewiduje sytuacji, aby prawidłowe mogły być dwie odpowiedzi, a tym bardziej, aby mógł być jednocześnie przyznany punkt za wskazanie jednej z dwóch odpowiedzi spośród trzech wymienionych w pytaniu. Nie może również ulegać wątpliwości, że pytanie egzaminacyjne powinno być zredagowane dostatecznie precyzyjnie, aby uniknąć wątpliwości ze strony osoby egzaminowanej co do zakresu przedmiotowego danego pytania.

Poprawna odpowiedź na testowe pytanie, w zakresie o którym mowa w art. 75i ustawy, musi pozostawać w zgodności z kontekstem pytania. Zatem należy odrzucić istnienie innej prawidłowej odpowiedzi poza wskazaną przez zespół konkursowy, jeżeli powodowałoby to potrzebę wyjścia poza granice zakreślone pytaniem. Jeżeli więc odpowiedź jest właściwa wyłącznie dla konkretnej sytuacji nieopisanej w pytaniu z testu wyboru, bądź wychodzi poza jednoznacznie zakreślony kontekst i logikę pytania, to znaczy nie jest to na użytek ww. egzaminu odpowiedź prawidłowa. Odpada też w takiej sytuacji zarzut opracowania testu wyboru z naruszeniem przepisów ustawy.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy przypomnieć należy, iż skarżący zarzucił decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2009 r. Nr [...]

1) naruszenie prawa materialnego art. 75i ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze z uwagi na fakt, iż pytania o nr 22, 75, 83, 95, 186, 203, 204, posiadały więcej niż jedną odpowiedź prawidłową bądź nie posiadały żadnej poprawnej odpowiedzi,

2) naruszenie art. 75a ust. 3 ustawy Prawo o adwokaturze z uwagi na fakt, iż pytania o nr 199, 200, 203, 204 wykraczały poza zakres dziedzin prawa wskazanych w powyższym przepisie, a więc nie mogły być przedmiotem egzaminu,

3) naruszenie art. 75a ust. 3 ustawy Prawo o adwokaturze ze względu na okoliczność, iż pytania o nr 12, 134, 216, 217, 218, 220, 221 wykraczały ponad poziom wiedzy wymagany od kandydatów na aplikację adwokacką.

Jednocześnie należy podkreślić, iż Skarżący nie stawia decyzji odwoławczej, ani utrzymanej nią w mocy uchwale Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] września 2008 r. zarzutów, co do trybu i przeprowadzenia/przebiegu egzaminu, podliczenia uzyskanych punktów.

W ocenie Sądu za uzasadniony należy uznać zarzut naruszenia prawa materialnego tj. przepisu art. 75i ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze z uwagi na fakt, iż pytanie o nr 186 posiadało więcej niż jedną odpowiedź prawidłową, natomiast pyt. nr 75 nie posiadało żadnej poprawnej odpowiedzi. Powyższe naruszenie w rozpoznawanej sprawie miało istotny wpływ na jej wynik.

Ponadto, zdaniem Sądu, organ naruszył art. 7, 77, 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy w odniesieniu do pytania nr 204 poprzez brak dokonania analizy zakresu pojęciowego terminu "wyrób akcyzowy" na gruncie ustawy o podatku akcyzowym, który to zarzut podnosił skarżący w odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej nr [...]. Stwierdzenie powyższych naruszeń uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) c) p.p.s.a.

Zdaniem Sądu, pozostałe zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.

Zaakcentowania także wymaga, że odpowiedź na pytanie nr 82, które zostało uznane przez Sąd za skonstruowane w sposób nieprawidłowy (v. również nieprawomocne wyroki WSA w Warszawie w sprawach sygn. akt. VI SA/Wa 305/09, VI SA/Wa 378/09), została udzielona przez skarżącego zgodnie z kluczem odpowiedzi a więc przyznano J. G. za to pytanie jeden punkt.

W tym stanie rzeczy, zarzuty wobec tego pytania pozostają poza rozważaniami Sądu jako, że stwierdzenie wadliwości tego pytania pozostaje bez jakiegokolwiek wpływu na wynik rozpatrywanej sprawy.

Odpierając w pierwszej kolejności zarzut naruszenia art. 75a ust. 3 ustawy Prawo o adwokaturze z uwagi na fakt, iż pytania o nr 199, 200, 203, 204 wykraczały poza zakres dziedzin prawa wskazanych w powyższym przepisie, a więc nie mogły być przedmiotem egzaminu należy stwierdzić, że zgodnie z powołanym przepisem egzamin konkursowy ma za zadanie i polega na sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta adwokackiego, z zakresu prawa: konstytucyjnego, karnego, postępowania karnego, karnego skarbowego, wykroczeń, cywilnego, postępowania cywilnego, gospodarczego, spółek prawa handlowego, pracy i ubezpieczeń społecznych, rodzinnego i opiekuńczego, administracyjnego, postępowania administracyjnego, finansowego, europejskiego, ustroju sądów, samorządu adwokackiego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej, a także warunków wykonywania zawodu adwokata i etyki tego zawodu.

Zgodzić należy się z Ministrem Sprawiedliwości, iż pytania konkursowe zakwestionowane przez skarżącego w uzasadnieniu tego zarzutu (dotyczyły prawa podatkowego) oparte były na przepisach prawa wchodzących w zakres egzaminu. Podkreślić przy tym należy, iż nie budzi wątpliwości, że prawo podatkowe jest odrębną gałęzią prawa, zwłaszcza od prawa cywilnego, karnego, czy też administracyjnego. Wskazane przez Skarżącego poglądy doktryny i orzecznictwa, potwierdzające ten oczywisty fakt, nie budzą żadnych wątpliwości i nie są w żadnym wypadku kwestionowane ani przez organ ani przez Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę. Jednakże poglądy te, w żadnym wypadku nie wskazują, iż prawo podatkowe nie mieści się w pojęciu prawa finansowego, na które składa się szereg gałęzi prawa. W ogólnym pojęciu prawa finansowego mieszczą się bowiem takie dziedziny jak np. prawo dewizowe, prawo budżetowe, prawo bankowe. Wobec powyższego całkowicie prawdziwe jest stwierdzenie, iż prawo podatkowe mieści się w zakresie pojęciowym prawa finansowego, i nie ma w tym przypadku znaczenia, iż traktowane jest jako odrębna gałąź prawa. Zwrócić ponadto należy uwagę, iż treść art.75 a) ust. 3 ustawy Prawo o adwokaturze nie odnosi się do gałęzi prawa, rozumianych jako wyodrębnionych kompleksów norm prawnych, natomiast wskazuje na określone dziedziny prawa, które jak np. prawo administracyjne, prawo konstytucyjne skupiają w sobie szereg aktów prawnych, które również można by określić jako autonomiczne gałęzie prawa posiadające własną aparaturę pojęciową i dogmatykę. Reasumując, o ile zgodzić się można z poglądem prezentowanym przez Skarżącego, że prawo podatkowe jest osobną gałęzią prawa, nie zmienia to jednak faktu, iż jest częścią prawa finansowego, a co za tym idzie pytania z prawa podatkowego bez wątpienia mieszczą się w zakresie egzaminu konkursowego.

Uznając za pozbawiony usprawiedliwionych podstaw zarzut naruszenia art. 75a ust. 3 ustawy Prawo o adwokaturze ze względu na okoliczność, iż wskazane w skardze pytania wykraczały ponad poziom wiedzy wymagany od kandydatów na aplikację adwokacką należy podnieść, iż ustawa Prawo o adwokaturze wyczerpująco reguluje organizację i sposób przeprowadzenia egzaminu konkursowego; przedmiotowy zakres egzaminu określa przez wymienienie w art. 75a) ust. 3 Prawa o adwokaturze dziedzin prawa, z których wiedza kandydata na aplikanta adwokackiego podlega sprawdzeniu w tym trybie. Przepis ten wyznacza zatem merytoryczne ramy konstruowania pytań egzaminacyjnych w formie testu wyboru. Ustawa ani Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania i odwoływania członków komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i adwokackiego (Dz. U. Nr 258, poz. 2160, ze zm.) w żadnym ze swoich przepisów nie wypowiada się natomiast na temat struktury tych pytań, stopnia szczegółowości czy poziomu trudności. Nie precyzuje też aktów prawnych z danej dziedziny prawa, wyłącznie na podstawie których pytania te miałyby być przygotowywane. Kwestie te pozostawia zespołowi do przygotowania pytań na egzamin konkursowy - zespołowi konkursowemu, który przygotowuje jeden zestaw pytań w formie testu wyboru, mając na uwadze konieczność zapewnienia jednakowego poziomu sprawdzenia wiedzy kandydatów. Pytania egzaminacyjne nie mogą wychodzić poza akty prawne składające się na dziedziny prawa wymienione w art. 75a) ust. 3 powołanej ustawy. Niewątpliwie przepis ten szeroko i ogólnie definiuje dziedziny prawa służące przygotowaniu pytań, posługując się sformułowaniem "z zakresu prawa: konstytucyjnego, cywilnego (...)" itd., jednak taka a nie inna była w tym względzie wola ustawodawcy. Nie wydaje się poza tym, żeby przepis ten nasuwał trudności interpretacyjne, aczkolwiek stwarza komisji konkursowej możliwość przygotowania pytań z rozległych przedmiotowo zakresów wiedzy prawniczej, co wpływa niewątpliwie na poziom trudności egzaminu. Jednak sama trudność egzaminu (przy uwzględnieniu, że zawsze takiej ocenie towarzyszą subiektywne odczucia zdającego) nie wpływa na kwestię jego prawidłowości, jeżeli organ zapewnił jednakowy dla wszystkich poziom sprawdzenia kandydatów. Nie ma w tej sprawie żadnych podstaw do twierdzenia, żeby wymóg ten nie był zachowany. Te same pytania w teście wyboru dotyczyły wszystkich zdających przedmiotowy egzamin. Zauważyć przy tym wypada, że uzyskanie statusu aplikanta jest z woli ustawodawcy poprzedzone postępowaniem konkursowym, mającym na celu weryfikację wiedzy kandydatów aspirujących do zawodu adwokata i wyłonienie spośród nich najlepiej do tego przygotowanych merytorycznie, przy zapewnieniu równych szans wszystkim ubiegającym się o możliwość odbywania aplikacji. Dlatego, zdaniem Sądu, nie ma przeszkód do takiej interpretacji przepisu art.75 a) ust. 3 ustawy Prawo o adwokaturze, żeby przygotowanym na jego podstawie egzaminem konkursowym objąć możliwie szeroki zakres materiału prawniczego (z dziedzin prawa wymienionych w przepisie), gdyż tylko takie podejście pozwala w lepszym stopniu sprawdzić znajomość wiedzy prawniczej przyszłych aplikantów. Wynikły z tego poziom trudności egzaminu nie może być postrzegany w kategoriach wpływu na jego zdawalność i ograniczania dostępu do zawodu, gdyż ma gwarantować, żeby do odbycia aplikacji adwokackiej, rozumianej jako forma szkolenia poprzedzająca pracę w zawodzie adwokata, zakwalifikowane były osoby o odpowiednio sprawdzonej stosownie do wymogów ustawy i najwyżej wiedzy prawniczej.

Nie jest także usprawiedliwiony zarzut naruszenia prawa materialnego art. 75i ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze z uwagi na fakt, iż pytania o nr 22, 83, 95, 203, posiadały więcej niż jedną odpowiedź prawidłową bądź nie posiadały żadnej poprawnej odpowiedzi. Zgodzić należy się z Ministrem Sprawiedliwości, iż wymienione pytania konkursowe oparte były na przepisach prawa wchodzących w zakres egzaminu i zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź. Minister Sprawiedliwości w sposób wyczerpujący i nie budzący wątpliwości natury procesowej przedstawił swoje argumenty wykazując konkretne przepisy z których wynikała odpowiedź z klucza. Należy przypomnieć, że na udzielenie prawidłowej odpowiedzi zasadniczy wpływ ma uważna lektura pytania. Jeżeli stawia się pytanie w sposób ogólny, nie podając sytuacji szczególnej regulowanej tym aktem, odpowiedź musi być dostosowana do pytania i odnosić się ma do takiej sytuacji ogólnej bez czynienia dodatkowych założeń.

Przechodząc z kolei do pytań nr 75, 186 i 204 które w niniejszej sprawie zostały skutecznie zakwestionowane należy podnieść, że zarzut naruszenia prawa materialnego tj. przepisu art. 75i ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze w odniesieniu do pytania nr 186 oraz 75 polegający na tym, iż pytania te posiadały więcej niż jedną odpowiedź prawidłową.

Pytanie nr 186 brzmiało "Zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego i ustawą Prawo dewizowe, postępowanie administracyjne prowadzone w sprawie indywidualnego zezwolenia dewizowego jest:

A. jednoinstancyjne,

B. dwuinstancyjne,

C. trójinstancyjne."

Według klucza prawidłowa odpowiedź na to pytanie to odpowiedź "A", oparta na treści przepisu art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. Prawo dewizowe (Dz. U. Nr 41, poz. 1178 ze zm.) w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., natomiast skarżący wybrał odpowiedź "B".

Skarżący zarzucił, że w pytaniu nr 186 prawidłowa jest zarówno zgodna z kluczem odpowiedź "A", jak i wskazana przez niego odpowiedź "B".

W ocenie Sądu, zarzut strony jest trafny.

Zdaniem Sądu, odpierając zarzuty skarżącego organ pominął, że podniesienie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego do rangi ogólnej spowodowało konieczność dostosowania do tej zasady rozwiązań prawnych przyjętych w kodeksie postępowania administracyjnego. W szczególności stało się nieodzowne zagwarantowanie tej zasady w postępowaniu przed ministrami.

Takie dostosowanie uczyniono również w sprawach w przedmiocie indywidualnego zezwolenia dewizowego o jakim mowa w pytaniu nr 186. Przepis art. 8 ust. 3 Prawa dewizowego w brzmieniu na dzień zdawania przedmiotowego egzaminu konkursowego stanowi, że do decyzji Prezesa Narodowego Banku Polskiego wydanych w sprawach związanych z udzieleniem indywidualnego zezwolenia dewizowego stosuje się odpowiednio art. 127 § 2 k.p.a. Powyższy przepis został zmieniony przez art. 1 pkt 6 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. (Dz. U. z 2007r. Nr 61, poz. 410) zmieniającej ww. ustawę z dniem 21 kwietnia 2007 r.

Poprzednio przepis ten brzmiał: decyzje Prezesa Narodowego Banku Polskiego wydane w sprawach, o których mowa w ust. 2 (tj. związanych z udzielaniem indywidualnych zezwoleń dewizowych) są ostateczne.

Z zestawienia powyższych przepisów wynika, że przed nowelizacją omawianego przepisu postępowanie administracyjne w sprawie udzielenia indywidualnego zezwolenia dewizowego było jednoinstancyjne.

Odpierając zarzuty skarżącego organ skoncentrował się na istnieniu określonych różnic pomiędzy - jak podaje - klasycznym postępowaniem dwuinstancyjnym a postępowaniem z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Nie negując istnienia powyższych różnic należy jednakże zauważyć, iż przepis art. 127 § 3 k.p.a. stanowi "od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez (...)" a do "wniosku stosuje odpowiednio przepisy dotyczące odwołań" to analiza literalnego brzmienia powyższych przepisów prowadzi do konkluzji, iż decyzja wydana przez Prezesa Narodowego Banku Polskiego w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy jest wydana w II instancji mimo tożsamości podmiotowej organu pierwszej i drugiej instancji. W doktrynie prezentowane są poglądy, że dwuinstacyjność postępowania może być rozpatrywana w aspekcie materialnym i formalnym. W pierwszym z wymienionych dwuinstancyjność postępowania polega na prawnej możliwości dwukrotnego rozstrzygania tej samej sprawy pod względem merytorycznym. W aspekcie formalnym, wyraża się natomiast w konstrukcji toku instancji i zakłada przesunięcie uprawnień do ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ wyższej instancji.

Zdaniem Sądu, wbrew twierdzeniom organu, analiza powyższych przepisów dokonana również w świetle przytoczonych przez obie strony niniejszego postępowania poglądów doktryny i orzecznictwa nie pozwalają na skuteczne zanegowanie twierdzenia skarżącego, że zarówno odpowiedź A jak i B na pytanie oznaczone numerem 186 tworzy zdanie prawdziwe. W tym stanie rzeczy zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art. 75i ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze jest uzasadniony, zważywszy na liczbę uzyskanych przez skarżącego punktów.

Pytanie nr 75 brzmiało: "Według Kodeksu cywilnego, małżonek, w stosunku do którego orzeczono separację i któremu nie służy żadne prawo do lokalu mieszkalnego, w którym zamieszkiwał wspólnie ze swym współmałżonkiem aż do dnia jego śmierci, niebędący spadkobiercą swego małżonka:

A. jest uprawniony do korzystania z tego mieszkania w dotychczasowym

zakresie w ciągu trzech miesięcy od otwarcia spadku,

B. jest uprawniony do korzystania z tego mieszkania w dotychczasowym

zakresie w ciągu miesiąca od otwarcia spadku,

C. w ogóle nie jest uprawniony do korzystania z tego mieszkania."

Według klucza poprawna odpowiedź na to pytanie to odpowiedź "C", oparta na treści art. 9351 k.c. w zw. z art. 923 k.c., natomiast skarżący wybrał odpowiedź "A".

Zarówno w odwołaniu jak i w skardze J. G. podniósł, że w zależności od poglądów doktryny, na powyższe pytanie możliwe było udzielenie zarówno odpowiedzi "C", jak i odpowiedzi "A".

Zdaniem Sądu, należy zgodzić się ze skarżącym, iż kontrowersje budzi już sam fakt powołania przez organ art. 923 i 935 (1) k.c., kiedy uprawnienie z art. 923 § 1 przysługuje wymienionym w tym przepisie osobom bez względu na to, czy dziedziczą one po spadkodawcy zaś rozrządzenie spadkodawcy wyłączające lub ograniczające to uprawnienie jest nieważne. Poza tym ustawodawca w tym przepisie wymienił dwie grupy podmiotów uprawnionych do korzystania z mieszkania po śmierci spadkodawcy tj. małżonka i "inne osoby bliskie". O ile, mając na względzie art. 61(4) §1 k.r. i o. małżonek w separacji nie jest tym małżonkiem o którym jest mowa w art. 923 § 1 k.c. o tyle wykluczenie go a priori z kręgu "osób bliskich" może budzić wątpliwości. Zauważyć należy, iż sytuacja małżonka po rozwodzie i małżonka w separacji jest diametralnie różna. W pierwszym przypadku związek małżeński ustaje definitywnie, w drugim trwa z pewnymi modyfikacjami. Niewątpliwie stosunek bliskości względem spadkodawcy potwierdzać mogą nie tylko formalnoprawne więzi rodzinne ale również więzi faktyczne.

Zatem w pytaniu nr 75 możliwe były dwie odpowiedzi A i C, co ewidentnie narusza art. 75i) ust. 1 Prawa adwokaturze. Ponieważ skarżący udzielił odpowiedzi A, wzmiankowane naruszenie prawa materialnego ma wpływ na wynik sprawy z uwagi na ilość brakujących punktów do uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu konkursowego.

Pytanie nr 204 brzmiało;

"Zgodnie z ustawą o podatku akcyzowym opodatkowaniu akcyzą podlega :

A) wyrób akcyzowy

B) produkcja wyrobów akcyzowych zharmonizowanych

C) dostawa towarów nie będących wyrobami akcyzowymi

Według klucza odpowiedzi jedyną prawidłową jest odpowiedź "B" podczas, gdy skarżący twierdzi, że zarówno odpowiedź "A" którą zaznaczył w arkuszu odpowiedzi jak i odpowiedź "B" jest prawidłowa. Swoją argumentację J. G. oparł wskazując na treść art. 2 ust.1 ustawy o podatku akcyzowym w zw. z art. 1 tejże ustawy oraz art. 4 ust.1 pkt 1 ww. ustawy. Przy czym zarzuty skargi w tym zakresie powielają zarzuty podniesione w odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej. Tymczasem w zaskarżonej decyzji Minister Sprawiedliwości odniósł się do powyższej argumentacji nader ogólnikowo stwierdzając jedynie, iż postawiony zarzut nie zasługuje na uwzględnienie (v. str. 8 decyzji). Wbrew twierdzeniom zawartym w odpowiedzi na skargę (v. str. 11 odpowiedzi ) organ nie wskazał w uzasadnieniu decyzji z jakiego powodu uznaje argumentację strony za błędną. Tymczasem w myśl art. 1 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym ustawa określa opodatkowanie podatkiem akcyzowym, zwanym dalej "akcyzą", wyrobów akcyzowych oraz samochodów osobowych, organizacje obrotu wyrobami akcyzowymi a także oznaczanie znakami akcyzy. Ponadto zgodnie z art. 2 ust. 1 użyte w ustawie określenia oznaczają: wyroby akcyzowe - wyroby energetyczne, energię elektryczną, napoje alkoholowe oraz wyroby tytoniowe określone w załączniku nr 1 do ustawy. W myśl natomiast art. 4 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym z dnia 23 stycznia 2004 r. (w brzmieniu na dzień zdawania przedmiotowego egzaminu konkursowego) opodatkowaniu podlega kolejno: produkcja wyrobów akcyzowych zharmonizowanych; wyprowadzenie wyrobów akcyzowych zharmonizowanych ze składu podatkowego; sprzedaż wyrobów akcyzowych na terytorium kraju; eksport i import wyrobów akcyzowych; nabycie wewnątrzwspólnotowe i dostawa wewnątrzwspólnotowa. W ocenie Sądu, z zestawienia powyższych przepisów wynika konieczność drobiazgowego wyjaśnienia na gruncie przywołanej ustawy zakresu pojęcia "wyrób akcyzowy" i wzajemnych relacji pomiędzy przytoczonymi przepisami. Zdaniem Sądu, dopiero zaprzeczenie twierdzeniu "opodatkowaniu akcyzą podlega wyrób akcyzowy" a więc uznanie tego zdania za fałszywe pozwoli na wyeliminowanie jako prawidłowej również odpowiedzi wskazanej pod literą "A". Niewątpliwie bowiem odpowiedź wskazana w kluczu jako "B" jest prawidłowa. Uwzględniając zakres kontroli decyzji w niniejszej sprawie sąd administracyjny nie może wyręczyć organu w dokonaniu powyższej oceny. Minister Sprawiedliwości odniesie się zatem w ponownej decyzji do zarzutów strony w zakresie pytania nr 204 mając na uwadze rozważania poczynione w niniejszym wyroku.

Z uwagi na to, że skarżącemu brakowało do uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu konkursowego jedynie dwóch punktów, wobec tego wskazane w niniejszym wyroku uchybienia przepisom prawa materialnego i procesowego w odniesieniu do trzech pytań uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) c) p.p.s.a.

O niewykonywaniu uchylonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a natomiast o kosztach postępowania na podstawie art. 200 p.p.s.a.