Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 392/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1, ust. 2 i ust. 4, art. 3 pkt 16
journal: Dz.U. 2015 poz 114
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

|Sygn. akt IV SA/Wr 392/16 | | , , [pic], , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , , Dnia 2 lutego 2017 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący:, , Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, , Sędziowie:, Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Sędzia NSA Julia Szczygielska (sprawozdawca), , , Protokolant:, sekretarz sądowy Aneta Januszkiewicz, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 2 lutego 2017 r., sprawy ze skargi B. R., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., z dnia [...] maja 2016 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia rodzinnego wraz z dodatkami, , , oddala skargę w całości., , ,


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu decyzją z dnia [...] maja 2016 r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania B. R. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] marca 2016 r., Nr [...] odmawiającej przyznania skarżącej na A. J. zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy rozstrzygnięcie swe oparł na następujących ustaleniach faktycznych i prawnych sprawy:

W dniu 29 lutego 2016 r. B. R. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na córkę – A.J.. Wnioskodawczyni zwróciła się jednocześnie o przyznanie dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego oraz rozpoczęcia roku szkolnego.

Opisaną na wstępie decyzją organ pierwszej instancji odmówił B. R. przyznania wnioskowanych świadczeń rodzinnych. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że w 2014 r. J. J.(mąż Strony) osiągnął dochód netto w kwocie 37.069,18 zł. Nadto zauważono, że w 2014 r. J. J. uzyskał przychody z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych opodatkowanych podatkiem dochodowym od osób fizycznych w kwocie 64.800 zł netto. Organ stwierdził, że dochód uzyskany z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych nie może zostać uznany za utracony w rozumieniu przepisu art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zauważono przy tym, że w przypadku rodziny Wnioskodawczyni nastąpiła utrata dochodu spowodowana utratą zatrudnienia przez J. J. w Miejskim Przedsiębiorstwie Komunikacji Sp. z o. o. z dniem 10 grudnia 2015 r. Ustalono, że kwota dochodu utraconego wyniosła 30 609,55 zł. Po uwzględnieniu dochodu utraconego, organ pierwszej instancji obliczył, że dochód J. J. za 2014 r. wyniósł 71 259,63 zł netto, co miesięcznie stanowi 5938,30 zł. Kwota ta w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi 1979,43 zł i przekracza ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do korzystania ze świadczeń rodzinnych w lutym 2016 r. Organ rozważył możliwość przyznania zasiłku rodzinnego, pomimo przekroczenia kryterium dochodowego, tj. na podstawie art. 5 ust. 3, w związku z art. 5 ust. 3a i 3b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wskazano jednak, że w przypadku Strony ten przepis nie znajduje zastosowania, ponieważ kwota o jaką przekroczono ustawowe kryterium dochodowe jest wyższa niż kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami ustalona na podstawie art. 5 ust. 3b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Następnie zwrócono uwagę, że w sytuacji rodziny Wnioskodawczyni miało miejsce uzyskanie dochodu, spowodowane uzyskaniem renty przez J.J., na podstawie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 stycznia 2016 r. Ustalono, że kwota dochodu uzyskanego z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, tj. lutego 2016 r., wyniosła 1486,18 zł. Stwierdzono, że od marca 2016 r. przeciętny miesięczny dochód rodziny Wnioskodawczyni - po uwzględnieniu utraty i uzyskania dochodu - wynosi 7424,48 zł, co w przeliczeniu na osobę stanowi 2474,83 zł. Ustalony w ten sposób dochód również wyklucza możliwość zastosowania art. 5 ust. 3, w związku z art. 5 ust. 3a i 3b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W odwołaniu B. R. wskazała, że na dochód jej rodziny składa się wyłącznie renta J. J., zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne. W ocenie Odwołującej się przy ustalaniu prawa do świadczeń należało wziąć pod uwagę dochód osiągnięty w 2015 r., nie zaś w 2014 r. B. R. podniosła, że jej aktualny dochód mieści się w ustawowym kryterium i w związku z tym spełnia warunki do korzystania ze świadczeń rodzinnych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. podkreśliło, że warunkiem przyznania zasiłku rodzinnego jest spełnienie ustalonego w ustawie o świadczeniach rodzinnych kryterium dochodowego. Zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza 674 zł na osobę (art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2015 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz.U, poz. 1238).). W przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 764 zł (art. 5 ust. 2 ustawy w związku z § 1 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia z 7 sierpnia 2015 r.). Do zasiłku rodzinnego przysługują dodatki wymienione w art. 8 pkt 1-7 ustawy.

W myśl art. 3 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych "dochód członka rodziny" to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b. Okres zasiłkowy to okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych (art. 3 ust. 10 ustawy). W sprawie B. R. wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych został złożony na okres zasiłkowy 2015/2016, a to oznacza, że prawo do zasiłku rodzinnego należało ustalić na podstawie dochodu uzyskanego przez rodzinę Strony w roku kalendarzowym 2014.

Dochód, w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. a) ustawy, to - po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób - przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Z kolei w myśl art. 5 ust. 4 ustawy, w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Pod pojęciem utraty dochodu ustawa rozumie utratę dochodu spowodowaną: a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, b) utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, f) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 14a ust. Id ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013 r. poz. 672, z późn. zm.), h) utratą zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oraz g) utratą zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do tych świadczeń lub utratą świadczeń pieniężnych wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do świadczeń alimentacyjnych, j) utratą świadczenia rodzicielskiego, k) utratą zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, 1) utratą stypendium doktoranckiego określonego w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (art. 3 pkt 23 ustawy).

W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych (art. 5 ust. 4b ustawy). Pod pojęciem uzyskania dochodu, ustawa rozumie uzyskanie dochodu spowodowane: a) zakończeniem urlopu wychowawczego, b) uzyskaniem prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych,

c) uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, d) uzyskaniem zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, f) rozpoczęciem pozarolniczej działalności gospodarczej lub wznowieniem jej wykonywania po okresie zawieszenia w rozumieniu art. 14a ust. Id ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, h) uzyskaniem zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, i) uzyskaniem świadczenia rodzicielskiego, j) uzyskaniem zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, k) uzyskaniem stypendium doktoranckiego określonego w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (art. 3 pkt 24 ustawy).

Jak wynika z danych zawartych w systemie informatycznym Ministerstwa Finansów, J. J. zadeklarował w PIT-36, że w roku 2014 osiągnął dochód w wysokości 48.505,18 zł. Po pomniejszeniu dochodu o należny podatek – 3.843 zł, składkę na ubezpieczenie społeczne – 4,469,74 zł oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne – 3.123,26 zł, dochód netto uzyskany przez męża Odwołującej się w 2014 r. wyniósł 37.069,18 zł. Z systemu informatycznego Ministerstwa Finansów wynika, że J.J. złożył również PIT-39, w którym wykazał dochód ze zbycia nieruchomości, deklarując, iż wynosi on netto 64.800 zł.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że J. J. utracił zatrudnienie w Miejskim Przedsiębiorstwie Komunikacyjnym Sp. z o.o. z dniem 10 grudnia 2015 r. Okoliczność ta wskazuje, że w sytuacji rodziny Wnioskodawczyni miała miejsce utrata dochodu, o której mowa w art. 3 pkt 23 lit. c) ustawy. Na podstawie znajdującego się w aktach sprawy PIT-11 Kolegium ustaliło, że dochód utracony przez J. J. wyniósł 30.609,55 zł. Zatem roczny dochód J. J. za 2014 r. - po uwzględnieniu utraty dochodu - wyniósł 71.259,63 zł netto, co miesięcznie stanowi 5.938,30 zł, a w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi 1.979,43 zł. Ustalona kwota przekracza zatem ustawowe kryterium dochodowe.

Jak już wyżej wskazano, zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy, zasiłek rodzinny i tym samym dodatki do niego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty kryterium ustawowego, tj. 764 zł. Wyjątek od tej zasady przewidziany został w art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym, w przypadku gdy dochód rodziny przekracza kwotę, o której mowa w ust. 1 lub 2, pomnożoną przez liczbę członków danej rodziny o kwotę nie wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje w kwocie ustalonej zgodnie z ust. 3a. Stosownie do art. 5 ust. 3a ustawy, w przypadku przekroczenia kwoty uprawniającej daną rodzinę do zasiłku rodzinnego, o której mowa w ust. 3, zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego przysługują w wysokości różnicy między łączną kwotą zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, o której mowa w ust. 3, a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny. W myśl art. 5 ust. 3b ustawy, łączną kwotę zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, o której mowa w ust. 3, stanowi suma przysługujących danej rodzinie w danym okresie zasiłkowym: 1) zasiłków rodzinnych podzielonych przez liczbę miesięcy, na które danej rodzinie jest ustalane prawo do tych zasiłków; 2) dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa w art. 10, art. 1 la, art. 12a i art. 13, podzielonych przez liczbę miesięcy, na które danej rodzinie jest ustalane prawo do tych dodatków; 3) dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa w art. 9, art. 14 i art. 15, podzielonych przez 12. W przypadku gdy wysokość zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługująca danej rodzinie, ustalona zgodnie z ust. 3a, jest niższa niż 20,00 zł, świadczenia te nie przysługują (art. 5 ust. 3c ustawy).

Jak już wyżej wskazano, miesięczny dochód rodziny Odwołującej się wynosi 5.938,33 zł. W przypadku Strony "kryterium dochodowe rodziny" wynosi 2.292 zł (3 osoby x 764 zł). Zatem miesięczny dochód rodziny Wnioskodawczyni przekracza "kryterium dochodowe rodziny" o 3.646,33 zł. Łączna kwota zasiłków rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego przysługująca rodzinie Odwołującej się przez okres na jaki jest ustalana wynosi 229,11 zł. W rozpatrywanej sprawie kwota przekroczenia przez dochód rodziny Strony "kryterium dochodowego rodziny" jest wyższa od kwoty świadczeń przysługujących rodzinie. W konsekwencji nie zostały spełnione warunki, od których uzależniono przyznanie świadczeń rodzinnych pomimo przekroczenia ustawowego kryterium dochodowego.

Z akt sprawy wynika, że J. J. na podstawie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 stycznia 2016 r. uzyskał rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. To oznacza, że mamy do czynienia z dochodem "uzyskanym" (art. 3 pkt 24 lit. d ustawy) po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W związku z tym do dochodu rodziny Strony za 2014 r. należy doliczyć kwotę świadczenia rentowego J. J. z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, tj. z lutego 2016 r. W lutym 2016 r. J. J. osiągnął dochód netto w kwocie 1486,18 zł. Po uwzględnieniu dochodu uzyskanego, miesięczny dochód rodziny Strony wyniósł 7.424,48 zł, co w przeliczeniu na osobę w trzyosobowej rodzinie Odwołującej stanowi 2.474,83 zł. Zatem od lutego 2016 r. przekroczenie kryterium dochodowego przez rodzinę B. R. jest jeszcze wyższe.

W odwołaniu B. R. zwróciła uwagę, że dochód J. J. uzyskany z tytułu sprzedaży mieszkania nie stanowi aktualnie dochodu rodziny. Odnosząc się do tego argumentu Kolegium zauważyło, że dochód osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy podlega modyfikacji w sytuacji wystąpienia okoliczności definiowanych, jako utrata dochodu. Powołany powyżej przepis art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych zawiera zamknięty katalog przyczyn utraty dochodu. Organy są więc zobowiązane na podstawie tego przepisu do uznania jako utratę dochodu zaistnienie któregokolwiek z wymienionych tam zdarzeń, ale nie mają możliwości uznania za utratę dochodu w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, utraty dochodu spowodowanej innymi zdarzeniami, niż wymienione we wskazanym przepisie. Nie ulega wątpliwości, że dochód ze zbycia mieszkania stanowi dochód w rozumieniu ustawy o odliczeniach rodzinnych. Z kolei utrata tego dochodu nie daje podstawy do uznania, że mamy do czynienia z dochodem utraconym o którym mowa w art. 3 pkt 23 ustawy. W wyroku z dnia 12 lipca 2012 r. (II SA/Po 474/12) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził, że przepis art. 3 pkt 23 ustawy enumeratywnie wymienia przypadki, kiedy w rozumieniu ustawy następuje utrata dochodu. Niedopuszczalne jest stosowanie wykładni rozszerzającej i kwalifikowanie do dochodu utraconego tych źródeł dochodu, których nie wymienia ten przepis. Mając na względzie wyżej powiedziane, Kolegium nie mogło odliczyć dochodu osiągniętego przez J. J. w 2014 r. z tytułu sprzedaży mieszkania.

Nadto podkreślono, że tak Kolegium jak i organ pierwszej instancji są związane przepisami prawa. Świadczenia rodzinne nie są przyznawane w ramach uznania administracyjnego, a to oznacza, że organy administracji są ściśle związane kryteriami określonymi w ustawie i tylko te mogą brać pod uwagę. Jednym z podstawowych kryteriów dla pozytywnego rozpatrzenia sprawy dotyczącej zasiłku rodzinnego jest kryterium dochodowe. W przypadku niespełnienia choćby jednej ze wskazanych przez ustawodawcę przesłanek, wniosek o przyznanie świadczeń musi zostać załatwiony odmownie.

Biorąc powyższe pod uwagę Kolegium orzekło, jak na wstępie.

W skardze na powyższą decyzję B. R. ponowiła argumentację przytoczoną w odwołaniu od decyzji organu I instancji, wnosząc o:

1) przyznanie zasiłku rodzinnego za okres od lutego 2016 r., kiedy złożyła wniosek o tenże zasiłek, do końca okresu rozliczeniowego;

2) przyznanie dodatku z tytułu rehabilitacji i edukacji dziecka niepełnosprawnego jak wyżej;

3) przyznanie dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na małoletnią A. J.;

4) przeprowadzenie dowodów z pozwu i dokumentacji znajdującej się w aktach MOPS.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazywała, że z J. J. (partnerem, nie zaś mężem jak pisze Kolegium) zamieszkuje od listopada 2015 r., który to od grudnia 2015 r. jest na rencie z powodu przepukliny, co wymaga stałej obecności osoby trzeciej na wypadek konieczności natychmiastowego wezwania pogotowia i pomocy w czynnościach codziennych, jak choćby kąpiel czy zakupy. Wcześniej pracował w Miejskim Przedsiębiorstwie Komunikacyjnym. Do grudnia 2015 r. był na świadczeniu rehabilitacyjnym - przez 6 miesięcy.

Dalej skarżąca podniosła, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując w mocy decyzję MOPS uwzględniło dochód utracony, spowodowany utratą zatrudnienia, niemniej nie uwzględniło utraty dochodu jednorazowego, traktując go jak dochód stały, nadal Im przysługujący.

Skarżąca powołała się przy tym na przepis art. 8 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, stwierdzając, że nie ma powodów zakładać, że nadal otrzymują dochód, który J. J. w rzeczywistości otrzymał jednorazowo w 2014 r., a który jedynie został podzielony na 12 miesięcy i to w czasie, kiedy Ona i córka nie mieszkały jeszcze z J.J..

Podkreśliła, że, aktualnie żyją z renty J. J. w kwocie 1486,18 zł oraz zasiłku i świadczenia pielęgnacyjnego na córkę, A. J., w kwotach odpowiednio 153 zł i 1300 zł - nie wliczanych jednak do dochodu.

Biorąc zatem pod uwagę stan faktyczny - dysponują kwotą dochodu 1486,18 zł, co daje dochód 495,39 na osobę w rodzinie. Kryterium dochodowe z ustawy zasadniczej wynosi zaś 64 zł.

W dalszej części uzasadnienia skargi, skarżąca powołując się na przepis art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych, stwierdziła, że skoro J. J., partner, z którym mieszka od listopada 2015 r. uzyskał jednorazowy dochód w roku 2014 - w kolejnym roku tego dochodu nie uzyskał, to należałoby ów dochód uznać jako utracony, nie zaś doliczać go ponownie jako dochód uzyskiwany nadal i aż do-jak w odmowie - września 2017 r. Takie zaś doliczenie dochodu – zdaniem skarżącej godzi w art. 2 Konstytucji RP, stanowiący o sprawiedliwości społecznej i jednocześnie wyklucza Jej rodzinę z pomocy, naruszając tym samym art. 71 ust. 1 Konstytucji Państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych".

Skarżąca dalej cytując przepis art. 3 pkt 24 w/w ustawy stwierdziła, że wymienione rodzaje dochodu są dochodami o charakterze powtarzalnym. Jej zdaniem, należałoby zatem - zgodnie z teorią MOPS - przyjąć, że dochodu jednorazowego wcale nie było, skoro nie został ujęty w ustawie jako dochód uzyskany, lub - co bardziej logiczne i co potwierdza Urząd Skarbowy - dochód został uzyskany, ale po upływie okresu rozliczeniowego za rok 2014 - nie jest uzyskiwany nadal, jest zatem dochodem utraconym.

Jeżeli zatem przyjąć fakt, że J.J. w roku 2014 uzyskał dochód jednorazowy, który, zgodnie z wykładnią na stronie Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej "nakazuje rozliczać kwotę dochodu jednorazowego - uzyskanego w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia - od miesiąca, w którym dochód został wypłacony przez kolejnych 12 miesięcy", to uznać należy – w ocenie skarżącej, że po upływie 12 miesięcy dochód ten automatycznie staje się dochodem utraconym. Domniemanie zatem, ze w lutym 2016 r., kiedy skarżąca wniosła o zasiłek rodzinny wraz z dodatkami, nadal "pobiera" dochód jednorazowy z 2014 r. nie jest również zgodne z wykładnią MRPiPS.

Powyższe, w połączeniu z faktem, że J. J. utracił pracę ze względu na utratę zdolności do pracy - przewlekła choroba, powodująca niepełnosprawność - zaś ich córka, A.J., jest również niepełnosprawna - od urodzenia - pozbawienie prawa do świadczenia wychowawczego dyskryminuje Ich pośrednio również w świetle art. 67 ust. 2 i 69 Konstytucji.

Nadto skarżąca dodała, że art. 32 ust. 2 Konstytucji stanowi "Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny.". Dyskryminowanie jej rodziny wyłącznie dlatego, że - jak zauważa Samorządowe Kolegium Odwoławcze "dochód osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy podlega modyfikacji w sytuacji wystąpienia okoliczności definiowanych jako utrata dochodu" wskazuje, że w związku z tym, iż do wyboru są dwie możliwości zadecydowania o przyznaniu im zasiłku rodzinnego - przyjmuje się sztywno przepisy ustawy zasadniczej, dotyczące "dochodu", natomiast skrupulatnie pomija stosowaną przez Ministerstwo wykładnię i tylko dlatego, że sam dochód jednorazowy w ustawie zasadniczej został pominięty. Stąd skarżąca wniosła jak wyżej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie podkreślić należy – ustosunkowując się do żądania skarżącej o przyznanie przez Sąd przedmiotowych świadczeń, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji, to jest o ich zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji.

Działając zaś w granicach kompetencji wynikających z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz.1066) w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwaną dalej p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz.718), Wojewódzki Sąd Administracyjny jest obowiązany skontrolować, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też to prawo narusza i w zależności od tej oceny orzec w sposób przewidziany w art. 145 lub art. 151 p.p.s.a.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd stosownie do zapisu art. 134 p.p.s.a. nie jest związany granicami skargi. Przepis ten umożliwia Sądowi wszechstronne i obiektywne zbadanie sprawy niezależnie od podniesionych zarzutów.

Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy, Sąd stwierdził, że skarga nie może być uwzględniona, jako że ocena przeprowadzonego postępowania oraz stanowisko organu odwoławczego nie daje podstaw do uchylenia tak zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Podstawę materialnoprawną podjętych w niniejszej sprawie decyzji stanowi ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych zwaną dalej: u.ś.r. (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 114), a która to tak określa warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych, jak i zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń (art.1 ust.1 u.ś.r.).

Oznacza to, że przepisy innych ustaw, w tym powoływane w skardze m. innymi przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, nie mogły być w niniejszej sprawie stosowane przez organy, skoro materia świadczeń rodzinnych została kompleksowo uregulowana przepisami w/w ustawy o świadczeniach rodzinnych.

I tak zgodnie z art. 4 u.ś.r. - zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka (ust.1) i przyznawany jest m.in. rodzicom lub jednemu z rodziców (ust.2).

Istotne jest przy tym, że powyższa ustawa ustanawia przy tym ścisłe kryteria przyznawania przedmiotowego zasiłku, uzależnione od dochodu wnioskodawcy.

I tak w art. 5 ust. 1 powołanej ustawy postanowiono, że zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674 zł (§ 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2015 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz. U. z 2015 r. poz.1238).

Zgodnie zaś z ust. 2 w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 764 zł (§ 1 ust. 1 pkt 2 w/w rozporządzenia).

Z powołanych wyżej przepisów jednoznacznie wynika, że podstawową kwestią warunkującą przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego stanowi dochód rodziny w przeliczeniu na osobę.

Ustawowa definicja dochodu zawarta art. 3 pkt 1 lit. a u.ś.r. stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, (...) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art.27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz.361 ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Z kolei pojęcie "dochód rodziny" oznacza sumę dochodów członków rodziny (art. 3 pkt 2 u.ś.r.), a "dochodem członka rodziny" jest przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b (art. 3 pkt 2a u.ś.r.)

Natomiast zgodnie z art. 5 ust. 4 u.ś.r. - w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego.

Istotny jest zatem przy tym przepis art. 3 pkt 23 ustawy, zgodnie z którym: za utratę dochodu uznaje się utratę dochodu spowodowaną:

a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego,

b) utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych,

c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej,

f) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 14a ust. 1 d ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2015 r. poz. 584, z późn. zm.), -

h) utratą zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

i) utratą zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do tych świadczeń lub utratą świadczeń pieniężnych wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do świadczeń alimentacyjnych;

j) utratą świadczenia rodzicielskiego,

k) utratą zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników,

I) utratą stypendium doktoranckiego określonego w art, 200 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie

Kwestią sporną w niniejszej sprawie wymagającą rozstrzygnięcia jest to, czy do dochodu rodziny skarżącej za rok 2014 należało doliczyć dochód uzyskany w tymże roku ze sprzedaży mieszkania przez J. J. ojca A. J. (córki J. J. i skarżącej) - tak jak przyjęły to organy w sytuacji, gdy dochód ten miał istotny wpływ na ustalenie miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie i w następstwie, którego, uniemożliwiał przyznanie prawa do przedmiotowego zasiłku oraz dodatków.

Przywołać w tym miejscu należy przepis art. 3 pkt 16 u.ś.r., gdzie zawarta została definicja legalna rodziny, uwzględniająca wyłącznie status prawny i która przez rodzinę rozumie po prostu rodziców.

Mając na uwadze powyższy przepis, stwierdzić należy, że skoro niesporne jest w sprawie, że J. J. jest ojcem A. J., to wraz ze skarżącą oraz ich małoletnią córką A. stanowili i stanowią rodzinę w rozumieniu w/w przepisu art. 3 pkt 16 u.ś.r..

Niewątpliwa jest w niniejszej sprawie także okoliczność, że skarżąca wniosek o przyznanie przedmiotowych świadczeń złożyła w dniu w dniu 29 lutego 2016 r., a więc w okresie zasiłkowym od 1 listopada 2015 r. do 31 października 2016 r., co zaś oznacza, iż rokiem kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy był rok 2014.

W tej sytuacji – wbrew zarzutom skarżącej zasadne było doliczenie kwoty uzyskanej przez J.J. (członka rodziny skarżącej) ze sprzedaży mieszkania w 2014r. do dochodu rodziny skarżącej za ten rok, tym bardziej, że podczas rozprawy na pytanie Sądu, skarżąca oświadczyła, że pieniądze które otrzymał J. J. ze sprzedaży mieszkania w 2014 r. nie zostały wydatkowane na nabycie nowego mieszkania, ponieważ była to niewystarczająca kwota.

Sąd nie podziela także zarzutu skarżącej, że uzyskany przez J. J. dochód ze sprzedaży w 2014 r. mieszkania – organy winny były uznać za dochód utracony, albowiem zdarzenie niewymienione expressis verbis w cyt. wyżej art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych - nie uprawnia do obniżenia dochodu przyjmowanego jako podstawę ustaleń w postępowaniu o zasiłek rodzinny, albowiem tak taksatywne wyliczenie w tymże przepisie konkretnych zdarzeń - ma niewątpliwe charakter zamknięty.

Podnoszona przez skarżącą okoliczność, że J. J. (ojciec małoletniej A.) zamieszkał ze skarżącą i Ich córką dopiero od listopada 2015 r. nie ma istotnego znaczenia w świetle cyt. wyżej przepisu art. 3 pkt 16 u.ś.r., gdyż tak jak to już wyżej Sąd zauważył, ustawodawca bierze pod uwagę wyłącznie status prawny, innymi słowy istotne jest to, że J. J. jest rodzicem małoletniej A..

Mając na względzie treść ustawy o świadczeniach rodzinnych należy stwierdzić, że organy administracyjne obu instancji prawidłowo ustaliły dochód w rodzinie skarżącej - wraz z uwzględnieniem prawidłowo ustalonego dochodu utraconego - który w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekracza kryterium dochodowe uprawniające do zasiłku rodzinnego oraz dodatków.

Niewątpliwie sytuacja trzyosobowej rodziny skarżącej osiągającej niewysoki dochód jest bardzo trudna, jednakże organy administracyjne nie są uprawnione do kierowania się zasadami współżycia społecznego w sprawach dotyczących przyznawania świadczeń rodzinnych na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.

Na poparcie tego stanowiska przytoczyć można ugruntowane orzecznictwo sądowoadministracyjne w którym stwierdza się, że decyzja w przedmiocie przyznania świadczeń rodzinnych nie jest decyzją uznaniową (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 50/09 opubl. LEX nr 533503).

Podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ obowiązany jest dokonać ustaleń, a następnie wydać decyzję, uwzględniając wskazane w ustawie okoliczności. Brak zatem, w tym względzie jakiejkolwiek swobody organu co do uznania, że pomimo niespełnienia ustawowych przesłanek, świadczenie można przyznać również z uwagi na zaistniałą trudną sytuację finansową, społeczną, czy też np. prawną strony. Zasiłki rodzinne są bowiem formą pomocy państwa dla rodzin i mogą być przyznane dopiero wtedy, gdy rodzice nie mogą sami zaspokoić potrzeb bytowych swoich dzieci.

Organ administracji publicznej nie może według swojego uznania przyznać świadczenia rodzinnego kierując się zasadami współżycia społecznego, czy słuszności w sytuacji nawet bardzo ciężkich okoliczności życiowych dotyczących rodziny wnioskodawcy.

Żadne inne niż określone w ustawie kryteria nie mogą decydować o przyznaniu świadczenia rodzinnego (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 24 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 76/09 opubl. LEX nr 563805).

Sąd nie podzielił także podniesionego w skardze zarzutu naruszenia przez organy m. innymi art. 2, art. 32 ,art. 67 i art. 71 Konstytucji RP, poprzez – jak to ujęto w skardze – dyskryminowaniu rodziny skarżącej.

W niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia zasady sprawiedliwości

Społecznej, wpływającej na rozumienie zasady równości. Choć sprawiedliwość

społeczna łączy się z konstytucyjną zasadą równości, to nie oznacza konieczności przyznania wszystkim kategoriom obywateli (grup podmiotów) jednakowych praw i obowiązków. Poszczególne kategorie podmiotów winny być traktowane równo, tzn. według jednakowej miary, bez zróżnicowań dyskryminujących i faworyzujących, tylko

wówczas, gdy u podłoża określonych regulacji prawnych leży jednakowa sytuacja faktyczna tych podmiotów (orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 11.12.1996 r., K 11/96, OTK 1996/6/54, s. 411, aprobowane przez B. Banaszaka, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, C.H. Beck 2012, s. 53-57, nb 12). Z tych zatem względów nie doszło do naruszenia Konstytucji RP.

Wyrażona w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasada równości wobec prawa nie daje bowiem samoistnej podstawy do przyjęcia, iż wszystkie osoby znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej, zdrowotnej i osobistej uprawnione są do przyznania świadczeń rodzinnych. Konstytucja RP stanowi jedynie o prawie do zabezpieczenia społecznego, przy czym samo powołanie się na ten przepis nie jest wystarczającą podstawą do udzielenia świadczenia z pomocy społecznej (por. wyrok z dnia 14 marca 2002 r., III RN 141/01, OSNP 2002, nr 24, poz. 584).

Wydane w sprawie decyzje nie naruszają także art. 71 ust. 1 Konstytucji RP. W przepisach art. 18 Konstytucji zawarte są tzw. normy programowe. Nie są one na gruncie powszechnie przyjętej doktryny normami o charakterze reguł, które nadawałyby się do bezpośredniego zastosowania i z których wynikałyby bezpośrednio prawa podmiotowe (T. Gizbert-Studnicki, A. Grabowski, Normy programowe w Konstytucji, w: J. Trzciński Charakter i struktura norm konstytucyjnych, Wyd. Sejm. 1997 r., s. 108,111-113; wyrok TK z: 27.1.1999 r." K 1/98, OTK 1999/1/3, s. 46; 10.7.2000 r" SK 21/99, OTK 2000/5/144, s. 834, aprobowane przez L. Garlickiego w: Konstytucja RP. Komentarz, Wyd. Sejm. 2003 t. III s. 1,uw. 2; s. 2 uw. 4 tiret drugie do art. 18). Art. 71 ust. 1 zd. 1, nie może być podstawą do dochodzenia roszczeń na podstawie Konstytucji. Art. 71 ust. 1 zd. 2 formułuje prawo podmiotowe, które może być dochodzone tylko "w granicach określonych w ustawie" (art. 81 Konstytucji; L. Garlicki - op. cit., uw. 6 do art. 71).

W szczególności utrwalonym jest pogląd, że przepisy art. 32 ust. 1 i art. 67 Konstytucji nie mogą być samoistnym źródłem roszczeń o zasiłek (wyrok SN z 14.3.2002 r.- III RN 141/01, OSNP 2002/24/584). Pogląd ten znajduje odpowiednie zastosowanie również w stosunku do art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji.

W konsekwencji powyższych ustaleń, stwierdzić należy, że kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a do czego ograniczają się kompetencje sądu administracyjnego, jako że Sąd nie może oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej, nie wykazała by zaskarżona decyzja, jak poprzedzająca ją decyzja o organu pierwszej instancji wydana została z naruszeniem przepisów, o którym stanowi art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny nie mógł zatem uwzględnić skargi z braku uzasadnionych ku temu podstaw i wobec tego oddalił ją w myśl art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

M.S. 21.02. 2017 r.