Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 3082/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 235.1, 235.2
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: art. 62 PKT 1, 106 PAR 3I5
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 28 maja 2014 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia del. WSA Tamara Dziełakowska /spr./ Protokolant starszy asystent sędziego Dominika Człapińska po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2014 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o. z siedzibą w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 sierpnia 2012 r. sygn. akt IV SA/Gl 1240/11 w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w T. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi kasacyjnej jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 sierpnia 2012 r. oddalający skargę [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w T. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] lipca 2011 r. utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie choroby zawodowej.

Zaskarżony wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

W związku ze zgłoszeniem podejrzenia istnienia choroby zawodowej u D. K. i skierowaniem jej w dniu [...] lutego 2008 r. przez lekarza specjalistę medycyny pracy na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej, Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Katowicach wydała orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej – przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego (zespół cieśni nadgarstka) spowodowanego sposobem wykonywania pracy na stanowiskach krawcowej i kontrolera jakości w okresie "od 1998 roku do nadal". W związku z powyższym, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Tychach dokonał oceny narażenia zawodowego w zakładach pracy zatrudniających D.K. w całym okresie jej aktywności zawodowej. W sporządzonych w dniach [...] i [...] lutego 2009 r. kartach oceny narażenia zawodowego stwierdził, że wykonywała ona pracę w narażeniu, będąc zatrudniona od 1998 r. w [...] Spółce z o.o. w M. Oddziale [...] w T. na stanowisku krawcowej oraz od 1998 roku do 2009 roku w [...] Spółce z o.o. w T. na stanowiskach krawcowej i audytora, co związane było z wykonywaniem prac monotypowych obciążających kończyny górne w stawach nadgarstkowych. Ocenił, że zatrudnienie D. K. w charakterze sprzedawcy w latach 1983-1986 w innych zakładach pracy nie stwarzało możliwości powstania tej choroby.

Z akt sprawy wynika, że w toku postępowania pełnomocnik pracodawców wnioskiem z dnia 16 lutego 2009 r. zwrócił się o przeprowadzenie dowodu "z dołączonej do akt sprawy dokumentacji medycznej D. K. z lat 1983 – 2008" z różnych placówek medycznych, kartoteki graficznej obecności pracownicy z lat 1998-2008 i kopii wydruków ZUS ZLA i "o wystąpienie do jednostki orzeczniczej o wydanie orzeczenia uwzględniającego treść wskazanych dokumentów oraz o przeprowadzenie badań, mających na celu wyeliminowanie pozazawodowych przyczyn występowania schorzenia objętego postępowaniem (...)". W związku z powyższym, jak wynika z akt, organ przesłał dokumentację sprawy wraz z wnioskiem pełnomocnika do jednostki orzeczniczej I stopnia "w celu uwzględnienia zawartych w nim treści i uzupełnienia orzeczenia". W dniu [...] lipca 2009 r. Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Katowicach wydała orzeczenie lekarskie uzupełniające o numerze [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej, określając okres narażenia na stanowisku szwaczki i kontrolera jakości od 1 listopada 1998 r. do 30 listopada 2007 r. W uzasadnieniu tego orzeczenia stwierdzono między innymi, że wyniki przeprowadzonych trzykrotnie badań w Poradni, konsultacja neurologiczna i ortopedyczna oraz wynik badania EMG potwierdziły istnienie choroby, a przeprowadzona szczegółowa diagnostyka różnicowa pozwoliła wykluczyć u badanej pozazawodowe czynniki ryzyka zespołu cieśni nadgarstka. Dodatkowo, jednostka orzecznicza I stopnia pisemnie podtrzymała swoje stanowisko wyrażone w orzeczeniu uzupełniającym (k. 24 akt organu I instancji).

Po zawiadomieniu stron w trybie art. 10 kpa o możliwości wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem decyzji, pracodawcy w piśmie z dnia 11 sierpnia 2009 r. ponowili wnioski zgłoszone we wcześniejszym piśmie z dnia 16 lutego 2009 r. Ponadto skarżąca [...] Spółka z o.o. pisemnie sprostowała informacje zawarte w karcie narażenia zawodowego, wyjaśniając że D. K. rozpoczęła pracę 1 listopada 1998 r. i do lipca 2007 r. pracowała na stanowiskach: szwaczka, kontrola jakości, pakowanie, a od sierpnia 2007 r. do 30 listopada 2007 r. na stanowisku szwaczki. Do akt sprawy wpłynęło także wystawione przez skarżącą świadectwo pracy D. K. z dnia 7 maja 2009 r. w którym wskazano, że od 1 listopada 1998 r. do 30 listopada 2007 r. wykonywała pracę na stanowisku krawcowej, a od 1 grudnia 2007 r. do 30 kwietnia 2009 r. na stanowisku audytora.

W powyższych okolicznościach organ I instancji decyzją z dnia 20 sierpnia 2009 r. podjętą na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r., Nr 122, poz. 851 ze zm.), art. 2351 i art. 2352 kodeksu pracy oraz § 8 ust. 1, § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869) stwierdził u D. K. chorobę zawodową – przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego spowodowanego sposobem wykonywania pracy – zespół cieśni w obrębie nadgarstka, wymienioną w pozycji 20.1 wykazu chorób zawodowych określonych w przywołanym rozporządzeniu. W uzasadnieniu stwierdził, że przedstawione orzeczenia lekarskie oraz karty narażenia zawodowego potwierdzają zawodowe tło rozpoznanego schorzenia. Wyjaśnił, że nie uwzględnił ponownego wniosku pracodawców z tego względu, iż był on tożsamy z wcześniejszym uwzględnionym już wnioskiem z dnia 16 lutego 2009 r.

We wniesionym odwołaniu [...] Spółka z o.o. w T. oraz [...] Sp. z o.o. z siedzibą w M. zarzuciły błędne ustalenie okresu narażenia zawodowego "od 1998 roku do nadal". Pracodawcy ci stwierdzili, że z akt osobowych pracownicy, kartoteki graficznej obecności oraz karty narażenia zawodowego jednoznacznie wynika, że D. K. w okresie od 1 stycznia 2003 r. do czerwca 2007 r. wykonywała pracę na stanowisku szwaczki z zakresem obowiązków kontrolera jakości - bez narażenia, a w okresie od 1 grudnia 2007 r. do 30 kwietnia 2009 r. wykonywała pracę na stanowisku audytora kontroli jakości - bez narażenia oraz przebywała na zwolnieniach lekarskich. Zarzucili również naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 77 § 1 i art. 7 kpa przez nie dołączenie do akt sprawy dokumentacji medycznej strony z lat 1983 – 1998 w tym w szczególności z poradni lekarza pierwszego kontaktu z okresu przed podjęciem u nich zatrudnienia oraz dokumentacji z okresu pracy u innych pracodawców. Zdaniem odwołujących, te braki w dokumentacji uniemożliwiły ustalenie przyczyny powstania choroby zawodowej, a także ustalenie czy była ona związana wyłącznie z wykonywaną pracą. Ponadto zarzucili naruszenie art. 80 kpa w ocenie materiału dowodowego zwłaszcza orzeczenia lekarskiego wydanego bez zapoznania się z pełną dokumentacją medyczną strony, zwłaszcza z okresu jej zatrudnienia u innych pracodawców. W odwołaniu podniesiono, że wystąpienie udokumentowanych objawów choroby nastąpiło po upływie czterech lat od ustania pracy w narażeniu, a zatem stwierdzenie choroby zawodowej nastąpiło z naruszeniem § 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych. Ponowiono wniosek o dołączenie brakującej dokumentacji medycznej i uzupełnienie na jej podstawie orzeczenia lekarskiego.

Z akt sprawy wynika, że organ odwoławczy pismem z dnia 24 września 2009 r. wystąpił do jednostki orzeczniczej II stopnia o wyjaśnienie etiologii rozpoznanego schorzenia. Orzeczeniem lekarskim nr [...] Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego Przychodni Chorób Zawodowych w Sosnowcu potwierdził występowanie choroby zawodowej wywołanej sposobem wykonywania pracy na stanowiskach szwaczki i kontrolera jakości.

Utrzymując w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa decyzję organu I instancji, Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Katowicach w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wyjaśnił, że strona pracowała jako krawcowa i audytor obciążając kończyny górne w obrębie stawów nadgarstkowych czynnościami monotypowymi wyłącznie w okresie od 8 czerwca 1998 r. do 31 października 1998 r. w [...] Sp. z o.o. w T. i w okresie od 1 listopada 1998 r. do 30 kwietnia 2009 r. w [...] Sp. z o.o. w T. W pozostałych okresach zatrudnienia pracowała jako sprzedawca, gdzie sposób wykonywania pracy nie stwarzał ryzyka powstania zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Wyjaśnił, że zarówno badania i wydane w ich następstwie orzeczenia lekarskie wykazały istnienie schorzenia odpowiadającego chorobie zawodowej zamieszczonej w wykazie chorób zawodowych pod pozycją 20.1, to jest zespołu cieśni nadgarstka. Wskazał, że w ramach postępowania odwoławczego D. K. badana była w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu i jednostka ta, wydając ostateczne orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej, uwzględniła zatrudnienie, charakter wykonywanej pracy, badania dodatkowe, kartę leczenia operacyjnego, badania EMG oraz konsultację neurologiczną i ortopedyczną. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wyjaśnił, że rozpoznana choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, a ocena warunków pracy pozwala z wysokim prawdopodobieństwem przyjąć, że została ona spowodowana sposobem wykonywania pracy w odwołujących spółkach.

We wniesionej skardze [...] Spółka z o.o. w T. powtórzyła zarzuty podniesione we wcześniejszym odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie.

W uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach szczegółowo przedstawił stan prawny obowiązujący w dacie rozstrzygania sprawy. Wyjaśnił, że stosownie do art. 2351 Kodeksu pracy za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Z kolei zgodnie z art. 2352 tego Kodeksu rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

Weryfikując, w związku z zarzutami odwołania i skargi, przyjęty przez organy w sprawie okres zatrudnienia w narażeniu zawodowym, Sąd zwrócił uwagę na wyjaśnienia D. K., że w okresie zatrudnienia od lutego 2003 r. do listopada 2007 r. na stanowisku kontrolera jakości wykonywała również w mniejszej ilości godzin pracę szwaczki. Wyjaśnienia te potwierdza świadectwo pracy wystawione w dniu 7 maja 2009 r. przez skarżącą spółkę, w którym wskazano, że D.K. do 30 listopada 2007 r. pozostawała w zatrudnieniu na stanowisku krawcowej, a od 1 grudnia 2007 r. do 30 kwietnia 2009 r. na stanowisku audytora. Sąd stwierdził, że w tych okolicznościach należało przyjąć, iż okres zatrudnienia w narażeniu zawodowym trwał do 30 listopada 2007 r., a nie jak przyjęły organy do 30 kwietnia 2009 r. Uznał, że wadliwość ta nie miała wpływu na wynik sprawy, gdyż jak wynika z akt udokumentowane objawy chorobowe u pracownicy wystąpiły w lutym 2008 r. (w dacie skierowania do lekarza specjalisty w związku z podejrzeniem zespołu cieśni nadgarstka), a zatem ujawniły się w okresie przewidzianym w załączniku do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, czyli jednego roku od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Sąd zwrócił uwagę, że w orzeczeniu lekarskim Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Sosnowcu z dnia [...] lipca 2009 r. okres narażenia zawodowego oznaczono prawidłowo od 1 listopada 1998 r. do 30 listopada 2007 r., co wskazuje że uchybienie organów w tym zakresie pozostawało bez jakiegokolwiek wpływu na wynik sprawy.

Sąd I instancji nie podzielił również pozostałych zarzutów skargi. Ocenił, że postępowanie w sprawie przeprowadzono prawidłowo bez naruszenia reguł określonych w art. 7, art. 77 i art. 80 kpa. Podkreślił, że wydane przez uprawnione jednostki orzecznicze trzy orzeczenia lekarskie są jednobrzmiące, brak w nich elementu niejasności, stąd organ odwoławczy nie miał podstaw do uwzględnienia wniosku w zakresie żądania ich uzupełnienia. Zgromadzony materiał dowodowy, zdaniem Sądu, wbrew ocenie skarżącej, jednoznacznie potwierdza wystąpienie u strony choroby zawodowej. Sąd zauważył, że twierdzenia skarżącej formułowane w toku postępowania nie znajdują potwierdzenia w dokumentacji sprawy, a wręcz przeciwnie pozostają w sprzeczności także z dokumentami pochodzącymi od niej samej.

W skardze kasacyjnej [...] Spółka z o.o. z siedzibą w T., zaskarżając w całości wyrok Sądu I instancji wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

Powołując obie podstawy kasacyjne wymienione w art. 174 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), określanej dalej jako "p.p.s.a", skarżąca sformułowała następujące zarzuty:

"1) naruszenie prawa materialnego, poprzez jego błędną wykładnię:

a) § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (...), poprzez nie podjęcie działań mających na celu uzupełnienie materiału dowodowego i nie zwrócenie się o wydanie uzupełniającego orzeczenia na jego podstawie;

b) § 6 ust. 1 i 2 wskazanego rozporządzenia, polegające na przyjęciu, iż wydanie przez jednostki orzecznicze orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej na podstawie niepełnego materiału dowodowego, nie zawierającego pełnej dokumentacji medycznej i nie wypełnienie przez lekarzy dyspozycji przepisu ust. 2 tego paragrafu, stanowi jego odpowiednie zastosowanie;

2) naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 62 pkt 1 p.p.s.a., poprzez zaniechanie skompletowania dokumentów niezbędnych do rozpoznania sprawy, tj. kompletnej dokumentacji medycznej oraz właściwie sporządzonych ocen narażenia zawodowego w pozostałych zakładach pracy;

b) art. 106 § 3 i 5 powołanej ustawy w zw. z art. 233 § 1 i 231 k.p.c. przez ich niezastosowanie i dokonanie oceny złożonych w sprawie dowodów z dokumentów w sposób przekraczający granice swobodnej oceny dowodów;

c). art. 3 § 1 i art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz w zw. z art. 7, art. 75 § 1 i art. 77 § 1, art. 80 i art. 84 k.p.a. poprzez sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, będącą wynikiem braku skontrolowania czy stan faktyczny został ustalony przez organ administracji zgodnie ze stanem rzeczywistym;

d) art. 151 w zw. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez bezzasadne oddalenie skargi, mimo naruszenia przez Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych oraz art. 7, art. 75 § 1 i art. 77 § 1 art. 80 i art. 84 k.p.a.;

e) art. 135 p.p.s.a. poprzez jego nie zastosowanie, tj. nie zastosowanie przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga".

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, skarżąca stwierdziła, że Sąd I instancji wadliwie przyjął okres zatrudnienia w narażeniu zawodowym od czerwca 1998 do kwietnia 2009 r., albowiem z akt postępowania, w tym z wyjaśnień samej badanej zawartych w wywiadzie z 2 lipca 2009 r. wynika, iż w okresie od lutego 2003 r. do czerwca 2007 r. wykonywała czynności kontrolera jakości, gdzie nie występowało narażenie na czynniki uciążliwe. Ponadto w wywiadzie badana zgłosiła także "występujące od ponad dwóch lat silne bóle nocne i drętwienie lewej ręki zwłaszcza palców I-III, osłabienie siły uchwytu obu rąk, zwłaszcza lewej". Z powyższego wynika, iż objawy chorobowe wystąpiły u strony już na początku 2007 r., a więc w okresie, gdy nie wykonywała pracy w tzw. narażeniu już od ponad 4 lat. Zdaniem skarżącej, okoliczności te wskazują na wysokie prawdopodobieństwo pozazawodowej etiologii schorzenia, która w toku postępowania nie została jednoznacznie wykluczona. Przywołując § 6 ust. 2 rozporządzenia i akcentując pkt 2 i 3 tego przepisu skarżąca wywodziła, że w rozpoznawanej sprawie orzeczenia lekarskie zostały wydane na podstawie niekompletnej dokumentacji medycznej, a zatem nie spełniają kryterium dowodu w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Orzeczenia te nie pozwalają wykluczyć pozazawodowych przyczyn schorzenia. Lekarze orzecznicy nie wskazali bowiem konkretnej dokumentacji medycznej na jakiej oparli swoje rozstrzygnięcie, wskazując jedynie na wynik badania EMG. Tymczasem badanie lekarskie, w ocenie skarżącej, powinno wykluczyć lub radykalnie zmniejszyć prawdopodobieństwo wystąpienia innych schorzeń (choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa, polinueropatia) lub pozazawodowych przyczyn dolegliwości (stan po urazie, złamaniu, przebycie ciąży krótko przed zachorowaniem, menopauza, cukrzyca, otyłość, stosowanie doustnych środków antykoncepcyjnych, przewlekłe hemodializy, które mogą dawać podobne objawy, a nawet fałszywie dodatni wynik badania EMG). Zdaniem skarżącej, Sąd uchybił wskazanym w skardze kasacyjnej przepisom, bowiem nie usunął uchybień zaistniałych w toku postępowania przed organami administracji. W konsekwencji Sąd nie miał podstaw do oddalenia skargi na decyzje wydane z naruszeniem przepisów wskazanych w zarzutach tj. § 8 ust. 2 rozporządzenia i przepisów postępowania 7, 75 § 1,77 § 1 80 i 84 kpa. i 107 § 3 kpa. Skarżąca argumentowała też, że Sąd i instancji "dokonując rozstrzygnięcia, zaskarżonej treści, na podstawie materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy, mimo posiadania możliwości odpowiedniego uzupełnienia tegoż materiału, naruszył art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a w zw. z art. 233 § 1 i 231 kpc, przekraczając tym samym granice swobodnej oceny dowodów".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że pomimo przywołania w skardze kasacyjnej podstawy wymienionej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a skonstruowane przez skarżącą zarzuty odnoszą się wyłącznie do przepisów postępowania. Normy zawarte w § 6 i § 8 powołanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych określają stosownie do jego § 1 pkt 3 i 4 sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych. Przepisy te należy zatem kwalifikować jako normy postępowania określające sposób i tryb działania jednostek orzeczniczych i organów.

Analiza zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów i ich uzasadnienia wskazuje, że koncentrują się one zasadniczo wokół dwóch kwestii, po pierwsze - prawidłowości ustalenia przez organy i Sąd I instancji końcowej daty okresu zatrudnienia D. K. w narażeniu zawodowym do kwietnia 2009 r. w sytuacji gdy, jak twierdzi skarżąca, zatrudnienie na stanowisku kontrolera jakości od lutego 2003 r. nie stwarzało już narażenia na czynniki uciążliwe i po drugie - na niekompletności materiału dowodowego, w szczególności brakach w dokumentacji medycznej strony nie pozwalających wykluczyć pozazawodowych źródeł schorzenia Uchybienia w tym zakresie, zdaniem skarżącej, skutkowały rozpoznaniem choroby zawodowej bez wymaganego związku przyczynowego pomiędzy wystąpieniem schorzenia a warunkami wykonywanej pracy, a także stwierdzeniem choroby zawodowej po upływie jednego roku od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym wskazanym w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych.

Te twierdzenia skarżącej, stanowiące podstawę wszystkich zarzutów skargi kasacyjnej, nie są jednak uprawnione. Skarżąca pomija, że Sąd I instancji zweryfikował przyjęty przez organy okres zatrudnienia w tzw. narażeniu zawodowym przyjmując, iż trwał on nie do 30 kwietnia 2009 r. lecz do końca listopada 2007 r., a wykonywanie pracy do tego czasu w narażeniu na stanowisku kontrolera jakości potwierdzają oprócz wyjaśnień pracownicy również dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, w tym przede wszystkim takie, które pochodzą od samej skarżącej m. in. świadectwo pracy z dnia 7 maja 2009 r., czy pismo z 11 sierpnia 2009 r. W tych okolicznościach Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych w lutym 2008 r. nastąpiło w okresie wskazanym w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych. Dodatkowo, jak wynika z akt sprawy, właśnie wystąpienie pierwszych objawów schorzenia u D. K. spowodowało zmianę jej stanowiska pracy i skierowanie jej przez skarżącą od dnia 1 grudnia 2007 r. do pracy w charakterze audytora.

Prawidłowo też Sąd I instancji ocenił, że zgromadzony przez organy materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia, a wobec jednoznacznych wniosków wynikających z orzeczeń lekarskich nie zachodziła potrzeba żądania jego uzupełnienia. Zgodnie z § 6 ust. 1 orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim", wydaje lekarz na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Jak wynika z akt, wszystkie trzy orzeczenia lekarskie podjęte w sprawie D. K. zostały poprzedzone jej badaniami i oceną zgromadzonej dokumentacji medycznej. Wzięto także pod uwagę dokumentację przebiegu zatrudnienia i sporządzone oceny narażenia zawodowego. Podkreślenia wymaga, że z § 6 ust. 5 rozporządzenia jednoznacznie wynika, że jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji, o której mowa w ustępie 1, jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz występuje o ich uzupełnienie, w tym m. in. do lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, bądź do lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub innego lekarza prowadzącego leczenie pracownika o udostępnienie dokumentacji medycznej wraz z wynikami przeprowadzonych badań w zakresie niezbędnym do rozpoznania choroby zawodowej. W rozstrzyganej sprawie organ I instancji występował o uzupełnienie orzeczenia lekarskiego zgodnie z wnioskiem pracodawcy z dnia 16 lutego 2009 r. Wprawdzie z wydanego w następstwie uwzględnienia tego wniosku uzupełniającego orzeczenia lekarskiego nie wynika szczegółowo, jakie dokumenty z okresu zatrudnienia skarżącej wzięto pod uwagę, niemniej okoliczność ta nie mogła mieć istotnego znaczenia. Treść wszystkich orzeczeń lekarskich wydanych w sprawie dowodzi bowiem, że podstawą wykluczenia u D. K. pozazawodowych źródeł schorzenia były bezpośrednio przeprowadzone badania w powiązaniu z oceną przebiegu jej pracy zawodowej. Oceny narażenia zawodowego sporządzone stosownie do § 6 ust. 2 – 4 rozporządzenia wskazują, że trzyletni okres zatrudnienia D. K. w latach 1983-1986 w charakterze sprzedawcy u innych pracodawców nie stwarzał narażenia zawodowego, a zatem nie powodował ryzyka powstania choroby zespołu cieśni nadgarstka w przeciwieństwie do zatrudnienia w skarżącej spółce. Skarżąca pomija, że to przeprowadzone badanie elektromiograficzne (EMG) oraz konsultacja neurologiczna i ortopedyczna potwierdziły istnienie schorzenia, a ocena sposobu wykonywania pracy w charakterze krawcowej i kontrolera jakości u skarżącej pozwoliła z wysokim prawdopodobieństwem przyjąć zawodowe źródło schorzenia. Z powyższych względów również organ rozstrzygający sprawę nie miał podstaw do uznania, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jest niewystarczający do wydania decyzji i podejmowania dalszych czynności określonych w § 8 ust. 2 rozporządzenia. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, w orzeczeniach lekarskich stanowiących podstawę rozstrzygnięcia nie występował element niejasności wymagający dalszych czynności zmierzających do potwierdzenia tezy skarżącej o pozazawodowych źródłach choroby. Podkreślić należy, że z przepisów § 6 ust. 1 i 5 rozporządzenia wynika, iż ocena kompletności dokumentacji medycznej strony i potrzeba uzyskania wglądu w dokumentację z okresu sprzed ujawnienia objawów chorobowych, co do zasady, należy do lekarza jednostki orzeczniczej. Oczywiście strona ma prawo kwestionować zakres pozyskanej dokumentacji, niemniej konieczność jej uzupełnienia musi wynikać z potrzeby rozstrzygnięcia zaistniałych w sprawie wątpliwości, a nie tylko przypuszczeń pracodawcy. W rozpoznawanej sprawie, jak prawidłowo ocenił Sąd I instancji, organy należycie przeprowadziły postępowanie dowodowego bez naruszenia reguł wynikających z art. 7, art. 77 i art. 80 kpa. Wyjaśnić należy, że wbrew oczekiwaniom skarżącej, w postępowaniu w sprawie choroby zawodowej nie jest konieczne wszechstronne ustalenie stanu zdrowia pracownika, ani przeprowadzenie wszystkich możliwych i dostępnych badań wykluczających całkowicie pozazawodowe źródło schorzenia. Wysokie prawdopodobieństwo wywołania choroby sposobem wykonywania pracy nie jest zależne od wykluczenia wszystkich teoretycznie możliwych przyczyn powstania schorzenia. Nie zachodzi zatem potrzeba ani celowość uzyskania całej dokumentacji medycznej odnoszącej się do stanu zdrowia strony, czego w istocie domagała się skarżąca. Dla stwierdzenia choroby zawodowej wymagane jest wystąpienie choroby wymienionej w załączniku do rozporządzenia i bezsporne lub z wysokim prawdopodobieństwem ustalenie, że została ona spowodowana czynnikami występującymi w środowisku pracy lub sposobem jej wykonywania. W sprawie D. K. wysokie prawdopodobieństwo, że źródłem choroby była praca na stanowiskach krawcowej i kontrolera jakości wynikało z ocen narażenia zawodowego, a zwłaszcza opisu wykonywanych czynności, powtarzalnych przez wiele lat pracy, a obciążających kończyny górne w stawach nadgarstkowych.

Powyższe przesądza o niezasadności zarzutów skargi kasacyjnej odnoszących się do § 6 ust. 1 i 2 oraz § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, a także zarzutu łącznego naruszenia art. 3 § 1 i art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 , art. 80 i art. 84 kpa. Wbrew stanowisku skarżącej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach poprawnie zweryfikował ustalenia organów odnośnie okresu pracy D. K. w narażeniu zawodowym, a oceniając zastosowanie przepisów postępowania przez organy nie dopuścił się, jak twierdzi skarżąca "sprzeczności istotnych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego". Uznając brak naruszeń przepisów prawa w stopniu, który miał lub mógł mieć wpływ na treść zaskarżonej decyzji zasadnie też oddalił skargę bez naruszenia art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. W konsekwencji niezasadne są także te zarzuty skargi kasacyjnej, które skarżąca oparła na twierdzeniu, że Sąd I instancji miał wynikający z art. 62 pkt 1 p.p.s.a oraz 106 § 3 p.p.s.a obowiązek zażądania uzupełnienia materiału dowodowego tj. kompletnej dokumentacji medycznej oraz właściwie sporządzonych ocen narażenia zawodowego z pozostałych zakładów pracy, a nie czyniąc tego przekroczył granice swobodnej oceny dowodów, o której mowa w art. 233 § 1 i 231 kpc stosowanych z mocy odesłania zawartego w art. 106 § 5 p.p.s.a. Jak wyjaśniono wcześniej, w sprawie nie zachodziła konieczność zgromadzenia i uzupełnienia dokumentacji medycznej umożliwiającej zbadanie stanu zdrowia skarżącej w okresie całej jej aktywności zawodowej, a ocena w tym zakresie i ewentualne żądanie jej uzupełnienia przepisy pozostawiają ocenie lekarza jednostki orzeczniczej. Również ocena warunków i sposobu wykonywania pracy w charakterze sprzedawcy w latach 1983-1986 wykluczała możliwość powstania choroby zespołu cieśni nadgarstka, stąd nie było podstaw do sporządzania ocen narażenia z innych zakładów pracy zatrudniających D. K. w charakterze sprzedawcy. Skoro organ administracji rozstrzygając sprawę nie miał powodów do żądania uzupełnienia dokumentacji sprawy, to tym bardziej sąd administracyjny powołany do kontroli legalności rozstrzygnięć organów takiego obowiązku nie posiadał w rozpoznawanej sprawie. Powołane w skardze kasacyjnej przepisy art. 62 pkt 1 oraz 106 § 1 i § 5 p.p.s.a w powiązaniu z art. 233 § 1 i 231 kpc nie obligują zresztą sądu administracyjnego do uzupełniania za organy dokumentacji sprawy niezbędnej do jej załatwienia, stąd przepisy te nie umożliwiały podważenia zaskarżonego wyroku.

Artykuł 62 pkt 1 p.p.s.a określa obowiązki przewodniczącego wydziału lub wyznaczonego sędziego mające na celu przygotowanie sprawy do jej rozpoznania przez skład orzekający sądu. Skompletowanie akt niezbędnych do rozpoznania sprawy, a w razie potrzeby także innych dowodów, o których mowa w tym przepisie ma na celu umożliwienie rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej na jednym posiedzeniu bez konieczności jej odraczania na rozprawie przez wyznaczony przez przewodniczącego skład orzekający. Przepis ten nie określa ani faktycznych, ani prawnych podstaw wyrokowania sądu, stąd nie może zostać naruszony na skutek rozpoznania sprawy przez sąd na podstawie niekompletnych akt sprawy.

Nie mógł okazać się trafny także zarzut naruszenia art. 106 § 3 i § 5 p.p.s.a. w powiązaniu z odpowiednio stosowanymi przepisami kodeksu postępowania cywilnego. Podkreślenia wymaga, że uzupełniające postępowanie dowodowe ograniczone do dowodu z dokumentów pozostawione jest ocenie i uznaniu sądu administracyjnego w danej sprawie. Wynika to z kontrolnej funkcji, jaką w stosunku do organów administracji sprawuje sąd administracyjny. Uzupełniające dowody z dokumentów sąd może przeprowadzić, jak wynika z treści tego przepisu, wówczas jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Pomijając, że w rozpoznawanej sprawie nie było istotnych wątpliwości wymagających skorzystania przez sąd z dyspozycji tego przepisu, to wyjaśnić należy, że po pierwsze norma ta nie obliguje sądu do przeprowadzenia dowodów z dokumentów zawnioskowanych w skardze i po drugie błędna ocena sądu co do zgromadzonego przez organ materiału dowodowego nie daje podstaw do stawiania zarzutu naruszenia tego przepisu w powiązaniu z przepisami kodeksu postępowania cywilnego.

Wskazany w ostatnim zarzucie skargi kasacyjnej art. 135 p.p.s.a uprawniający sąd administracyjny do uchylenia "aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga" nie znajdował zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Warunkiem jego zastosowania jest bowiem niezbędność wyeliminowania tych aktów lub czynności wydanych w innych postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy dla jej końcowego załatwienia przez organy sprawy administracyjnej. Przy wyroku oddalającym skargę na ostateczną decyzję nie mogło dojść do naruszenia art. 135 p.p.s.a. Wyjaśnić też trzeba, że orzeczeń lekarskich wydanych przez jednostki orzecznicze nie można kwalifikować jako aktów lub czynności, o których mowa w tym przepisie.

Nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, również tych branych pod uwagę przez Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu (por. art. 183 § 2 i 189 p.p.s.a.), orzeczono o jej oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.