Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1001/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie NSA Grażyna Radzicka (spr.) WSA Anna Jarosz Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2011 r. sprawy ze skargi Z. K. P. S. L. sp. z o.o. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w P. z dnia [...]września 2010 r. nr [...] w przedmiocie inspekcji pracy oddala skargę WSA/wyr.1-sentencja wyroku


UZASADNIENIE

Na podstawie art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. nr 89 poz. 589 ze zm.) po przeprowadzeniu kontroli w dniach [...] lipca 2010 r. w Zakładzie Komunikacji Publicznej S. L. Spółka z o.o. w C. wydano decyzję – nakaz dnia [...] lipca 2010 r. nr rej[...] w którym w pkt 4 zobowiązano spółkę do zapewnienia wyjścia ewakuacyjnego z kanału naprawczego po najeździe autobusu.

Jako podstawę prawną wskazano:

- art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. nr 89, poz. 589 ze zm. oraz z 2009 r. nr 20, poz. 106),

- art. 214 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 ze zm. oraz z 2009 r. nr 219, poz. 1704),

- § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy w komunikacji miejskiej i autobusowej komunikacji międzymiastowej (Dz.U. nr 37, poz. 341 ze zm. z 2005 r. nr 219, poz.1866), zakreślając termin do wykonania nakazu [...].12.2010 r. Odwołanie od tegoż nakazu złożył Zakład Komunikacji Publicznej S. L. spółka z o.o. zarzucając, że kanał został wybudowany i oddany do użytku w latach 1992-1993 r. i od tego czasu różne organy kontrolne nie kwestionowały wymiarów kanału. Od 1997 r. Spółka zaczęła eksploatować autobusy 12 metrowe i wprawdzie przyznała, że kiedy 12 metrowy autobus najedzie na kanał, jedno z wyjść ewakuacyjnych jest zasłonięte, jednak funkcjonuje cały czas drugie wyjście. Odwołująca spółka podniosła, że wszystkie autobusy przewoźnika posiadają silniki wysokoprężne, a zapłon paliwa (oleju napędowego) jest znacznie trudniejszy niż pojazdów napędzanych benzyną. Autobus wjeżdżający na kanał jest wprowadzany przez mechanika, w tym czasie w kanale mechanik nie przebywa. Po wjeździe autobusu na kanał silnik jest gaszony i dopiero mechanik wchodzi do kanału. Zachowane jest więc całkowite bezpieczeństwo pracy mechanika. Warsztat ten funkcjonuje od 1993 r. i przez cały ten czas nie wystąpił żaden nieszczęśliwy wypadek.

Podkreślono, że większość napraw autobusów dokonywana jest przy pomocy kolumn podnośnikowych "Stertil Koni", na których autobusy podnoszone są do góry zarówno w celu naprawy jak i przeglądów technicznych.

Zdaniem odwołującej zaskarżona decyzja, nakazująca zapewnienie wyjścia ewakuacyjnego z kanału, w sytuacji kiedy faktycznie takie wyjście jest zapewnione, jest niewykonalna dla Zakładu, a to ze względów finansowych, jak i technicznych. Wielkość hali warsztatowej uniemożliwia wydłużenie kanału, a budowa nowej hali to wydatek ok. 900.000 – 1.000.000 zł, na który odwołująca nie posiada środków finansowych. W ocenie odwołującej przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12.03.2002 r. na które powołał się organ stanowią jedynie zalecenie dla pracodawcy.

W wyniku rozpoznania odwołania Okręgowy Inspektor Pracy w P. decyzją z [...]września 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy nakaz pkt 4 decyzji pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury, w których wielokrotnie używa się słowa "powinien" są przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy mającymi istotne znaczenie dla warunków pracy pracowników, stąd pozostawianie realizacji tych przepisów do uznania pracodawcy sprzeczne jest z ich celem, jakim jest ochrona zdrowia i życia pracowników, a rozumienie przepisów jako zaleceń jest całkowicie pozbawione podstaw. Organ odwoławczy wskazał, że § 43 rozporządzenia stanowi, że pracodawcy winni dostosować kanały eksploatowane w zakładach pracy w terminie 2 lat od daty wejścia w życie rozporządzenia, a celem stosowania dwóch wyjść z kanału naprawczego jest zapewnienie pracownikowi możliwości ewakuacji z kanału z przypadku pożaru, gdy ten odetnie drogę wyjścia. Odnosząc się do zarzutu Spółki iż wydłużenie kanału spowoduje usunięcie z ciągu najazdowego na kanał urządzeń rolkowych do badania hamulców, organ stwierdził, że nakaz inspektora pracy nie narzuca konkretnego rozwiązania zapewnienia drugiego wyjścia, a wybór pozostawiono pracodawcy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Zakład Komunikacji Publicznej S. L. Spółka z o.o. zarzucił, że

- rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy w komunikacji miejskiej oraz autobusowej komunikacji międzymiastowej wydane na podstawie art. 23715 § 2 Kodeksu pracy narusza art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, gdyż przepis upoważniający do wydania rozporządzenia nie wskazuje zakresu spraw przekazanych do uregulowania oraz nie określa wytycznych dotyczących treści aktu,

- sformułowanie "..." powinny posiadać wnęki wyjściowe rozmieszczone w odległości co 25 m, a w przypadku ich braku powinny być zainstalowane z obydwu stron schody , utrzymane w stanie zapewniającym bezpieczne wchodzenie i wychodzenie"... zawarte w § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy w komunikacji miejskiej oraz autobusowej komunikacji międzymiastowej (Dz.U. nr 37 poz. 341 ze zm.), który to przepis stanowił m.in. podstawę prawną wydania decyzji nr 4, nie stanowi obowiązku określonego zachowania, a wyłącznie wskazanie żeby dana rzecz spełniała określone warunki, a więc taki przepis uniemożliwia wydanie decyzji nakazującej,

- decyzja nr 4 narusza § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy w komunikacji miejskiej oraz autobusowej komunikacji międzymiastowej, gdyż kanał naprawczy pracodawcy spełnia wymogi określone rozporządzeniem, posiadając wyjścia ewakuacyjne z obydwu stron.

Z tych powodów skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego nakazu z pkt 4 w całości.

W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy w P. wnosił o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd administracyjny, zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Kontrolując zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonego nakazu-decyzji stanowiły przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy w komunikacji miejskiej oraz autobusowej komunikacji międzymiastowej (Dz.U. z 2002 nr 37 poz. 341 ze zm.).

Sąd kontrolujący zaskarżoną decyzję, nie podziela zarzutu skargi iż przywołane rozporządzenie wydane na podstawie 23715 § 2 narusza art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Art. 87 ust. 1 Konstytucji RP stanowi, ze źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Rozporządzenia są wydawane przez organy wskazane w Konstytucji na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu. Zarówno doktryna jak i orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego wskazują na daleko idącą swobodę ustawodawcy przy kształtowaniu sposobu ujęcia, zakresu szczegółowości oraz treści wytycznych. Minimum treściowe wytycznych nie ma charakteru stałego, a jego wyznaczenie musi się odbywać a casu ad casum, stosownie do regulowanej materii i jej związku z sytuacją obywatela. Art. 23715 § 2 Kodeksu pracy rzeczywiście nie zawiera wskazówek dotyczących treści rozporządzenia, ale skoro wskazuje na przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczące określonej gałęzi pracy nadzorowanej przez ministra (w kontrolowanej sprawie Ministra Infrastruktury) to wytyczne dla ministra należy wywieść z działu dziesiątego Kodeksu pracy zatytułowanego bezpieczeństwo i higiena pracy. Tu należy wskazać art. 207 § 2 pkt 1 KP, który zobowiązuje pracodawcę do ochrony zdrowia i życia pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki, czy art. 209 § 1 pkt 1 nakazujący zapewnić środki niezbędne do udzielania pierwszej pomocy w nagłych wypadkach zwalczania pożarów i ewakuacji pracowników.

Toteż w ocenie Sądu kontrolującego zaskarżone rozstrzygnięcie niesłuszny jest zarzut skarżącej spółki, że rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12 marca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy w komunikacji... wydane na podstawie art. 23715 § 2 KP narusza art. 92 ust. 1 Konstytucji RP.

§ 15 ust. 1 rozporządzenie stanowi, że kanały przeglądowe i naprawcze, zwane dalej "kanałami" powinny posiadać wnęki wejściowe rozmieszczone w odległości co 25 m, a w przypadku ich braku powinny być zainstalowane z obydwu stron schody utrzymane w stanie zapewniającym bezpieczne wchodzenie i wychodzenie.

W ocenie Sądu chybionym jest pogląd wyrażony przez skarżącą w skardze, że określenie rozporządzenie "powinny" nie oznacza obowiązku lecz stanowi wyłącznie zalecenie. Takie rozumienie przepisu pozostaje w sprzeczności z § 1 ust. 1 rozporządzenia, który mówi o tym że "rozporządzenie określa wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy..." a nie zawiera zalecenia. Również słownik języka polskiego definiuje słowo "powinien" i wyjaśnia, że w użyciu orzeczeniowym w połączeniu z bezokolicznikiem (a taka jest redakcja przepisu) wskazuje na to, że realizacja tego, co oznacza bezokolicznik, jest czymś obowiązkowym, należnym, pożądanym, oczekiwanym, spodziewanym. (PWN – Słownik języka polskiego W-wa 1979 pod red. prof. dr M. Szymczaka tom II str. 870).

Wreszcie wbrew zarzutom skargi zakaz nie narusza § 15 rozporządzenia, gdyż jak to formułuje skarga posiada wyjścia ewakuacyjne z obu stron.

Jakkolwiek kanał naprawczy skarżącej posiada z obydwu stron schody to przepis § 15 ust. 1 nakłada też obowiązek zapewnienia bezpiecznego wchodzenia i wychodzenia.

Skoro niespornym jest w sprawie, że długość autobusu po najeździe na kanał blokuje możliwość skorzystania z drugich schodów, to bez wątpienia taka sytuacja wyklucza funkcjonowanie wyjścia ewakuacyjnego w kanale.

Zasady konstytucyjne wyrażone w art. 24 i 66 Konstytucji RP realizują wskazane wyżej przepisy Kodeksu pracy i wydawane w oparciu o przepisy ustawy rozporządzenie poszczególnych ministrów. Skoro pracodawców obciążono odpowiedzialnością za stan bhp w zakładach, w tym również w zakładzie skarżącej, to ewentualne argumenty dotyczące kosztów związanych z realizacją nakazu, jak też argumenty, że do tej pory nie było żadnych wypadków u skarżącej, wreszcie że część napraw odbywa się przy użyciu specjalistycznego sprzętu bez potrzeby wjeżdżania na kanał, nie podważają trafności kontrolowanego rozstrzygnięcia.

W tym zakresie należy podzielić wywód organu odwoławczego, że przepisy § 43 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 marca 2002 r. dawały pracodawcom termin 2 lat od daty wejścia w życie rozporządzenia do dostosowania kanałów wymogom określonym w rozporządzeniu. Nakaz wydano w miesiącu lipcu 2010 r., natomiast rozporządzenie weszło w życie 12 lipca 2002 r. Powyższe świadczy o tym, że już w miesiącu lipcu 2004 r. skarżąca Spółka winna dostosować kanał do wymogów rozporządzenia. Stąd powoływanie się na wysokość kosztów uniemożliwiających realizację nałożonego obowiązku należy uznać za nieuzasadnione.

Z powyższych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) skargę należało oddalić.

jh