Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 612/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2014-08-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a), art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 3 pkt 1, pkt 2, pkt 2a, pkt 10, pkt 23 i pkt 24, art. 5 ust. 1, ust. 3 i ust. 4b, art. 25 ust. 1, art. 30 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1456
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity
article: art. 6, art. 8
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 8 sierpnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień (spr.) Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Protokolant st. sekr. sąd. p.o. asystenta sędziego Dominika Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2014 roku sprawy ze skargi B. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane świadczenie rodzinne 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] znak: [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku. LS


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r., poz. 267) – w skrócie: "K.p.a." oraz art. 5 ust. 1, art. 25 ust. 1, art. 30 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2013r., poz. 1456) – powoływana także jako "ustawa", po rozpoznaniu odwołania B. J. od decyzji Prezydenta Miasta Z. z dnia [...], w punkcie pierwszym - uznającej świadczenia rodzinne pobrane w okresie od dnia 1 maja 2013r. do dnia 30 września 2013r. w łącznej wysokości 630 zł za nienależnie pobrane, w punkcie drugim - przypisującej do zwrotu nienależnie pobrane świadczenia we wskazanym powyżej okresie w wysokości 630 zł wraz z ustawowymi odsetkami oraz w punkcie trzecim - orzekającej o potrącaniu powstałej nadpłaty z bieżąco wypłacanych świadczeń rodzinnych, uchyliło ww. decyzję w pkt 2 i 3, natomiast w pozostałym zakresie utrzymało decyzję organu I instancji w mocy.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium w pierwszej kolejności przytoczyło stan faktyczny sprawy. Wynika z niego, że decyzją z dnia [...], nr [...], Prezydent Miasta Z., po rozpatrzeniu wniosku B. J. przyznał jej świadczenia rodzinne w formie zasiłku rodzinnego na S. K. na okres od dnia 1 listopada 2012r. do dnia 31 października 2013r. oraz dodatek do tego zasiłku z tytułu rozpoczęcia przez dziecko nowego roku szkolnego 2013/2014.

Następnie w dniu 13 września 2013r. B. J. zawiadomiła organ pierwszej instancji o utracie przez męża zatrudnienia w A s.c. w Z. z dniem 28 lutego 2013r. oraz uzyskania dochodu z tytułu przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych na okres 6 miesięcy. Z załączonego świadectwa pracy wnikało, iż D. J. zatrudniony był w okresie od dnia 21 sierpnia 2007r. do dnia 28 lutego 2013r. Po utracie zatrudnienia z dniem 18 marca 2013r. uznany został za osobę bezrobotną z prawem do zasiłku przez okres 6 miesięcy od dnia 26 marca 2013r. do dnia 25 września 2013 r. w wysokości 816,32 zł/netto miesięcznie w okresie pierwszych trzech miesięcy (decyzja Starosty [...] z dnia [...], znak: [...]).

Wobec powyższego organ pierwszej instancji ponownie przeliczył wysokość dochodu rodziny i ustalił, iż dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie B. J. przekracza kryterium dochodowe uprawniające do przyznania świadczeń rodzinnych od dnia 1 maja 2013r. do dnia 30 września 2013r. Konsekwencją powyższych ustaleń była wymieniona na wstępie decyzja z dnia [...].

W odwołaniu od decyzji organu I instancji B. J. zarzuciła naruszenie przepisów art. 5 ust. 1 i ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych podnosząc, że organ pierwszej instancji błędnie obliczył dochód przypadający na członka rodziny. Zdaniem skarżącej dochód jej męża ze stosunku pracy zastąpiony został zasiłkiem dla bezrobotnych i różnica pomiędzy miesięcznym dochodem uzyskiwanym przez męża ze stosunku pracy, a wysokością zasiłku dla bezrobotnych stanowi miesięczny utracony przez rodzinę dochód. Na skutek utraty przez męża dochodu sytuacja dochodowa rodziny pogorszyła się.

Po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy organ II instancji przytoczył treść art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych i stwierdził, że skarżąca nie dochowała powinności powiadomienia organu wypłacającego świadczenia o zmianie sytuacji dochodowej rodziny, mającej wpływ na prawo do świadczeń, co miało istotne znaczenie przy ocenie, czy osoba pobierająca świadczenie była świadoma ciążących na niej obowiązków oraz sankcji wynikających z ich niedopełniania.

W ocenie Kolegium okoliczności podniesione przez skarżącą w odwołaniu, a dotyczące nieprawidłowego wyliczenia dochodu utraconego i uzyskanego przez jej męża, nie zasługiwały na uwzględnienie, wskazując, że ustawa o świadczeniach rodzinnych reguluje kwestie związane z utratą i uzyskaniem dochodu, stanowiąc w art. 5 ust. 4, 4a i 4b ustawy, iż w przypadku utraty bądź uzyskania przez członka rodziny dochodu, prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na podstawie dochodu rodziny odpowiednio - pomniejszonego o utracony dochód bądź powiększonego o dochód uzyskany. Katalog zdarzeń, z którymi ustawa wiąże okoliczność utraty i uzyskania dochodu, zawiera art. 3 pkt 23 i 24 ustawy. W przypadku utraty dochodu jest to m.in. utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, a w przypadku uzyskania dochodu - m.in. uzyskanie prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych. W związku z utratą zatrudnienia przez męża skarżącej, zgodnie z dyspozycją art. 5 ust. 4 w związku z art. 3 pkt 23 lit. c) ustawy o świadczeniach rodzinnych, dochód rodziny należy pomniejszyć o kwotę stanowiącą dochód utracony z tytułu utraty zatrudnienia. Dochód utracony w przedmiotowej sprawie ustalony został na podstawie zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. i stanowił kwotę 11.380,87 zł.

Z kolei fakt uzyskania dochodu przez D. J. w związku z uzyskaniem prawa do zasiłku dla bezrobotnych wypełnia dyspozycję z art. 5 ust. 4b w związku z art. 3 pkt 24 lit. b) ustawy o świadczeniach rodzinnych. W przedmiotowej sprawie mąż skarżącej osiągnął dochód po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych. Dochód D. J. osiągnięty z tytułu uzyskania prawa do zasiłku dla bezrobotnych, z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, tj. z miesiąca kwietnia 2013r. wyniósł 816,32 zł.

Na tej podstawie organ odwoławczy uznał, że prawo do świadczeń rodzinnych od dnia 1 maja 2013r. do dnia 30 września 2013r. B. J. nie przysługiwało. Organ I instancji prawidłowo zatem uznał świadczenia rodzinne pobrane w okresie od dnia 1 maja 2013r. do dnia 30 września 2013r. w łącznej wysokości 630 zł za nienależnie pobrane i zaskarżoną decyzję w tej części należało utrzymać w mocy.

Powołując się orzecznictwo sądów administracyjnych Kolegium uznało jednak za przedwczesne rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w zakresie zobowiązania B. J. do zwrotu kwot nienależnie pobranych świadczeń, wobec braku ostatecznego rozstrzygnięcia o pobraniu przez skarżącą świadczeń nienależnych z ustaleniem ich kwot. Ustawa o świadczeniach rodzinnych wymaga rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia o pobraniu świadczeń nienależnych z ustaleniem ich wysokości oraz zobowiązania świadczeniobiorcy do ich zwrotu - w formie dwóch odrębnych aktów administracyjnych. Zatem egzekwowanie świadczeń nienależnych poprzez wydanie decyzji o ich zwrocie jest możliwe dopiero po uprzednim wydaniu decyzji stwierdzającej pobranie nienależnych świadczeń z ustaleniem ich wysokości

i gdy decyzja w tym przedmiocie stanie się ostateczna, tj. nie służy od niej odwołanie

w administracyjnym toku instancji. Dopiero wówczas organ może podjąć czynności zmierzające do ściągnięcia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń,

w szczególności żądać ich zwrotu, potrącić z wypłacanych świadczeń rodzinnych czy też rozłożyć spłatę należności na raty.

Ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. B. J. zaskarżyła do sądu administracyjnego w zakresie jej pkt. 2, tj. utrzymującego w mocy decyzję organu I instancji z dnia 21 lutego 2014r. w części uznającej świadczenia rodzinne pobrane w okresie od dnia 1 maja 2013r. do dnia 30 września 2013r. w łącznej wysokości 630 zł za nienależnie pobrane.

Zaskarżonej decyzji B. J. zarzuciła naruszenie art. 3 ust. 1 ustawy

o świadczeniach rodzinnych poprzez błędne określenie wysokości dochodu męża skarżącej bez uwzględnienia kwoty alimentów płaconych przez męża skarżącej, a także art. 5 ust. 1 i ust. 3 ustawy poprzez błędne wyliczenie miesięcznego dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że w 2011 roku na dochód rodziny skarżącej

w okresie branym za podstawę obliczeń wzięto dochód uzyskany przez skarżącą

w wysokości wskazanej w rozliczeniu podatkowym za 2011 rok oraz dochody osiągnięte przez męża skarżącej. Mąż skarżącej w 2011 roku osiągnął dochód

w związku z zatrudnieniem na podstawie umowy o pracę i utracił go w całości po rozwiązaniu powyższej umowy. Natomiast dochodem uzyskanym męża skarżącej jest kwota zasiłku dla bezrobotnych. W ocenie skarżącej, od kwot ustalonych wedle zasad zawartych w art. 3 pkt 1 lit. a-c ustawy o świadczeniach rodzinnych, każdorazowo należy odjąć kwoty alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Tymczasem dochód męża skarżącej nie został pomniejszony o kwotę alimentów i w pełnej wysokości został wzięty za podstawę obliczeń.

Zdaniem skarżącej powyższe okoliczności wyraźnie wskazują na fakt, iż nie doszło do przekroczenia przewidzianego przepisem art. 5 ust. 1 kryterium dochodowego, wymaganego do nabycia uprawnień do zasiłku rodzinnego przez skarżącą

w kwestionowanym okresie od 1 maja 2013r. do 30 września 2013r.

W związku z tym świadczenia pobrane przez skarżącą w ww. okresie były jej należne.

Na tej podstawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Do skargi załączyła kopie dowodów wpłat alimentów.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. podtrzymało stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi.

Kolegium ponownie stwierdziło, że organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił wysokość dochodu D. J. - męża skarżącej. W związku z utratą przez niego zatrudnienia dochód osiągnięty w 2011r. został przez D. J. utracony w całości (art. 5 ust. 4 w związku z art. 3 pkt 23 lit. c ustawy), a tym samym wyniósł on 0 zł. Wbrew zarzutom skargi, w świetle obowiązujących przepisów, brak jest możliwości odliczenia kwoty istniejącego po stronie D. J. zobowiązania alimentacyjnego od dochodu rodziny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu). Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., nr 270 ze zm.) – w skrócie: "P.p.s.a", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie natomiast do art. 135 P.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.

W przedmiotowej sprawie kwestią sporną jest to, czy zmiana sytuacji dochodowej w rodzinie skarżącej spowodowała, że pobrane przez skarżącą świadczenia rodzinne w okresie od dnia 1 maja 2013r. do dnia 30 września 2013r.

w łącznej wysokości 630 zł należało uznać za świadczenia nienależnie pobrane.

W pierwszej kolejności należy zatem wyjaśnić pojęcie dochodu w rozumieniu ustawy

o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy przez dochód należy rozumieć, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, po pierwsze - przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Po drugie - deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Po trzecie - inne, wymienione w ustawie, dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Dochodem rodziny stanowi suma dochodów członków rodziny, natomiast dochodem członka rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy – art. 3 pkt 2 i 2a ustawy. Okresem zasiłkowym jest okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych – art. 3 pkt 10 ustawy. Powyższe zasady dotyczące ustalania dochodu rodziny należy jednak stosować z uwzględnieniem art. 5 ust. 4-4b ustawy, które z kolei odnoszą się do kwestii utraty i uzyskania dochodu.

Zgodnie zatem z art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego.

Z kolei w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych – art. 5 ust. 4b ustawy.

Stosownie do art. 3 pkt 23 lit. a-i ustawy o świadczeniach rodzinnych przez utratę dochodu należy rozumieć utratę dochodu spowodowaną: uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego; utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych; utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło; utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego;

- wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 14a ust. 1d ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013 r. poz. 672, ze zm.);

utratą zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej;

utratą zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do tych świadczeń.

Uzyskaniem dochodu jest natomiast, w myśl art. 3 pkt 24 lit. a-h ustawy, uzyskanie dochodu spowodowane: zakończeniem urlopu wychowawczego; uzyskaniem prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych; uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło; uzyskaniem zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku

z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego; rozpoczęciem pozarolniczej działalności gospodarczej lub wznowieniem jej wykonywania; uzyskaniem zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

W realiach niniejszej sprawy nie ulega żadnej wątpliwości i - co ważne, nie jest kwestionowane przez żadną ze stron, że dochód w rodzinie skarżącej w okresie pobierania świadczeń rodzinnych uległ zmianie. Przede wszystkim przypomnieć należy, że stosunek pracy męża skarżącej ustał z upływem dnia 28 lutego 2013r. Niewątpliwie zatem zaistniała sytuacja, o której mowa w art. 5 ust. 4 w zw. z art. 3 pkt 23 lit. c) ustawy, tj. z utraceniem dochodu przez członka rodziny spowodowanym utratą zatrudnienia. Wobec tego organy administracji zasadnie przyjęły, że dochód męża skarżącej za rok 2011 należy pominąć przy obliczaniu dochodu rodziny z roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy. Prawidłowo również organy administracji potraktowały uzyskanie przez męża skarżącej prawa do zasiłku dla bezrobotnych od marca do września 2013r., jako uzyskanie dochodu w myśl art. 5 ust. 4b w zw. z art. 3 pkt 24 lit. b) ustawy. Jednakże organy, przy ponownym ustalaniu dochodu rodziny w związku z uzyskaniem przez męża skarżącej dochodu, w sposób nieuprawniony nie uwzględniły alimentów płaconych przez D. J., które to winny być odliczone od uzyskanego przez niego dochodu. Zgodnie bowiem

z ogólną zasadą wynikającą z art. 3 ustawy dochód osoby/rodziny zawsze ustala się po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Na taki sposób ustalania dochodu wskazuje również § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2013r., poz. 3). Zgodnie z nim w przypadku, gdy członek rodziny ma zobowiązania alimentacyjne na rzecz osoby spoza rodziny, od dochodu członka rodziny odejmuje się kwotę alimentów zapłaconych na rzecz tej osoby. Zasada odliczania alimentów od dochodu ma zatem bezwzględne zastosowanie zarówno na etapie składania wniosku o przyznanie świadczenia, jak również obliczania dochodu w przypadku dochodu uzyskanego w czasie trwania okresu świadczeniowego. Natomiast szczególne warunki obliczania dochodu uzyskanego, wynikające z art. 5 ust. 4b ustawy, określają jedynie sposób, w jaki należy obliczać dochód rodziny w sytuacji, gdy np. osoba podejmuje pracę lub uzyskuje dodatkowe wynagrodzenie z innego źródła. Jednakże w dalszym ciągu w powołanym przepisie jest mowa o dochodzie, przez który należy, zgodnie z art. 3 ustawy, rozumieć jako kwotę przypadającą na każdego członka rodziny po odliczeniu alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Wprawdzie bezspornie należy stwierdzić, że skarżąca nie dopełniła obowiązku powiadomienia organu o zmianie sytuacji majątkowej w jej rodzinie, o czym mowa w art. 25 ust. 1 ustawy. Jednakże żaden przepis ustawy za niedopełnienie powyższego obowiązku nie pociąga za sobą bezwzględnej sankcji w postaci obowiązku zwrotu pobranych świadczeń. Dopiero bowiem ustalenie przez organ, że dochód w rodzinie świadczeniobiorcy uległ takiej zmianie, że doszło do przekroczenia kryterium dochodowego uprawniającego do uzyskania prawa do tychże świadczeń, pozwala organowi na wszczęcie procedury, o której mowa w art. 30 ust. 1 ustawy. Zgodnie z powołanym przepisem osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Natomiast za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się m.in. świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania – art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy.

Innymi słowy, jeżeli w trakcie postępowania w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych organ ustali, że zmiana sytuacji dochodowej

w rodzinie świadczeniobiorcy nie ma żadnego wpływu na ustanie lub zawieszenie prawa do pobieranych świadczeń, to kwestia obowiązku niezwłocznego poinformowania o zmianie sytuacji dochodowej w rodzinie ma znaczenie drugorzędne.

Taka sytuacji miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem niepoinformowanie przez skarżącą organu o zmianie sytuacji dochodowej w jej rodzinie w żaden sposób nie zmienia faktu, że tak naprawdę zmiana ta była zmianą na gorsze. Mąż skarżącej utracił wyższy dochód z tyłu wynagrodzenia za pracę, a w miejsce tego uzyskał dochód niższy w postaci zasiłku dla bezrobotnych. Pozostawało to jednak bez żadnego wpływu na jego zobowiązania alimentacyjne, z których nadal musiał się wywiązywać.

Sytuacja dochodowa w rodzinie skarżącej przedstawia się zatem następująco: miesięczny dochód skarżącej w 2011r. wyniósł: 1.176,17 zł. Do tego dochodu nie dolicza się dochodu męża z tyt. wynagrodzenia za pracę za 2011r., ponieważ został on utracony. Uwzględnia się jednak jego dochód uzyskany z tyt. zasiłku dla bezrobotnych począwszy od maja 2013r. do końca okresu świadczeniowego, czyli do końca września 2013r. (5 miesięcy). Skoro ustalony przez organy miesięczny dochód męża wyniósł 816,32 zł (netto) to jego dochód za okres 5 miesięcy wyniósł 4.081,60 zł. Od tej kwoty należy odliczyć kwoty zapłaconych alimentów za 5 miesięcy, tj. kwotę 1.750 zł (350 zł x 5 miesięcy). Po odliczeniu alimentów miesięczny dochód męża wyniósł: 4.081,60 zł - 1.750 = 2.331,60 zł : 5 miesięcy = 466,32 zł. W związku z tym dochód w rodzinie skarżącej to: 1.176,17 zł + 466,32 zł = 1.642,49zł, co w przeliczeniu na 3 osoby daje kwotę 547,50 zł. To z kolei oznacza, że dochód w rodzinie skarżącej nie uległ zwiększeniu, a wręcz przeciwnie, jest niższy od tego, który stanowił podstawę do przyznania skarżącej prawa do wnioskowanych świadczeń. Kierując się zatem zasadą praworządności oraz zasadą zaufania obywateli do organów państwa (art. 6 i art. 8 K.p.a.) stwierdzić należy, że skoro organ w decyzji z dnia [...] uznał, że skarżąca - której dochód rodziny wyniósł w 2011r. 591,53 zł (karta 18 akt administracyjnych) - była uprawniona do uzyskania wnioskowanych świadczeń rodzinnych na zasadach określonych w art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, to nie ma żadnych podstaw do przyjęcia, że zmniejszenie dochodu w rodzinie skarżącej do kwoty 547,50 zł pozbawia ją prawa do pobierania tychże świadczeń.

Skoro zatem nie doszło do przekroczenia kryterium dochodowego

o "dopuszczalną" kwotę (art. 5 ust. 3 ustawy), to oznacza, że postępowanie w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych było bezprzedmiotowe.

W związku z powyższym stwierdzić należy, że organy administracji naruszyły przepisy prawa materialnego w zakresie ustalania dochodu w rodzinie skarżącej, tj. art. 5 ust. 1 i ust. 4b w zw. z art. 3 pkt 1-2a, pkt 23 i pkt 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych, co miało wpływ na wynik sprawy, tj. błędne zastosowanie art. 30 ust. 1 i 2 tej ustawy. Dlatego sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 wyroku, mając na uwadze to, że mimo zaskarżenia decyzji Kolegium tylko w zakresie pkt 2, intencją skarżącej było także uchylenie decyzji organu I instancji, o czym świadczy jasno sformułowane żądanie skarżącej znajdujące się na stronie 2 skargi.

Na podstawie art. 153 P.p.s.a. stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku, co znalazło odzwierciedlenie w pkt 2 orzeczenia.

Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji weźmie pod uwagę zalecenia wynikające z uzasadnienia niniejszego wyroku, a w szczególności rozważy umorzenie postępowania w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w sytuacji, gdy okoliczności sprawy świadczą o jego bezprzedmiotowości.

a.tp.