Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1974/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-03-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 116 § 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Protokolant st. specjalista - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2019 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) września 2018 r. nr (...) w przedmiocie przeniesienia odpowiedzialności na członka zarządu za zaległości spółki z tytułu nienależnie pobranych płatności oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi [...] (dalej jako: "skarżący" lub "strona") jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: "Prezes ARiMR", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji"), z [...] września 2018 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora ... Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej jako: "Dyrektor OR" lub "organ I instancji") z [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie przeniesienia odpowiedzialności na członka zarządu za zaległości spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z tytułu nienależnie pobranych płatności.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

Decyzją z [...] lutego 2015 r. nr [...] Dyrektor OR ustalił [...] sp. z o.o. (dalej jako: "spółka" lub "Grupa") kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości 303.398,09 zł. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Prezesa ARiMR z [...] czerwca 2015 r. nr [...].

[...] czerwca 2015 r. do ... OR ARiMR w [...] wpłynęło pismo spółki, w którym zawarta została prośbą o umorzenie należności ustalonej decyzją administracyjną nr [...].

Dyrektor OR wystosował do Grupy wezwanie nr [...] do złożenia wyjaśnień, w odpowiedzi na które Grupa przedłożyła pismo wyjaśniające waz z załącznikami, tj.: kserokopie wniosku Grupy o ogłoszenie upadłości głównej obejmującej likwidację majątku upadłego oraz postanowienie z dnia [...] czerwca 2015 r. wydane przez Sąd Rejonowy w [...] V Wydział Gospodarczy w sprawie o sygn. akt [...] o oddaleniu ww. wniosku Grupy.

Decyzją z [...] sierpnia 2015 r. nr [...] Prezes ARiMR odmówił Grupie umorzenia należności przypadającej agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Powyższa decyzja została następnie utrzymana w mocy decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] listopada 2015 r. [...].

Dyrektor OR upomnieniem z 21 sierpnia 2015 r. nr [...] wezwał zobowiązaną Grupę do uregulowania należności w terminie 7 dni od daty doręczenia ww. upomnienia.

Z uwagi na brak spłaty zadłużenia 30 listopada 2015 r. Dyrektor OR wystosował do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] tytuł wykonawczy nr [...] wraz z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego.

Wyrokiem z dnia 15 września 2016 r. w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 3356/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Grupy w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Powyższy wyrok strona zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Postanowieniem z [...] maja 2017 r. nr [...] WJ Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Grupy z uwagi na bezskuteczność przedmiotowej egzekucji. Z treści uzasadnienia ww. postanowienia wynika, że w trakcie podejmowanych czynności nie został ustalony majątek, z którego w sposób skuteczny mogłaby być prowadzona egzekucja wobec Grupy.

11 lipca 2017 r. do ... Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] wpłynęło pismo Grupy, w którym po raz kolejny zwróciła się z wnioskiem o umorzenie należności.

Decyzją z [...] września 2017 r. nr [...] Dyrektor OR odmówił Grupie umorzenia należności przypadającej agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej.

Po zakończeniu wszczętego 11 lipca 2017 r. postępowania administracyjnego, decyzją z [...] września 2017 r. nr [...] Dyrektor OR orzekł o przeniesieniu odpowiedzialności na skarżącego za zaległości Grupy.

Decyzją z [...] stycznia 2018 r. nr [...] Prezes ARiMR uchylił decyzję Dyrektor OR z [...] września 2017 r.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, że Dyrektor OR powinien odnieść się do kwestii, czy dwutygodniowy termin na złożenia przez dłużnika wniosku o ogłoszenie upadłości został przez stronę zachowany. Ponadto jeżeli Dyrektor OR uzna, że termin ten należy liczyć od innego terminu niż termin wskazany przez stronę, to powinien wskazać taki termin i uzasadnić czy został czy nie został w tym przypadku zachowany.

Mając na uwadze wskazane w decyzji Prezesa ARiMR zalecenia, Dyrektor OR wystosował do Sądu Rejonowego w [...] VIII Wydział Gospodarczy wniosek o przekazanie złożonych przez Grupę kopii rocznych sprawozdań finansowych za lata 2008-2017.

Pismem z 20 marca 2018 r. przekazano do organu I instancji stosowną dokumentację z wyłączeniem tej dotyczącej roku 2017 zaznaczając, że podmiot nie złożył jeszcze sprawozdania finansowego za rok 2017.

Ponadto Dyrektor OR zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] o przekazanie ustaleń oraz materiałów dotyczących Grupy pozyskanych w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

W piśmie z 17 maja 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] wskazał, że ustalenia jakie zostały podjęte w czasie prowadzonego postępowania egzekucyjnego dotyczyły bieżącej sytuacji dłużnika i doprowadziły do uznania prowadzonej egzekucji za bezskuteczną. Do ww. pisma organ egzekucyjny załączył protokół o stanie majątkowym zobowiązanego spisany w dniu 16 marca 2016 r.

Ponadto 26 czerwca 2018 r. do Dyrektora OR wpłynęło pismo od Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...], z którego wynika, iż 23 stycznia 2018 r. Grupa została wykreślona z rejestru podatników podatku od towarów i usług jako podatnik VAT.

Decyzją z [...] lipca 2018 r. nr [...] Dyrektor OR orzekł o przeniesieniu odpowiedzialności na skarżącego za zaległości Grupy ustalone decyzją tegoż organu z [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranych płatności z tytułu grup producentów rolnych.

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że analizując okoliczności sprawy pod kątem przesłanek określonych w art. 116 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm., dalej jako: "o.p.") trzeba przede wszystkim wskazać, że z formalnego punktu widzenia wniosek o ogłoszenie upadłości spółki wraz z likwidacją jej majątku został zgłoszony. Jednakże treść postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. o oddaleniu wniosku (sprawa o sygnaturze akt [...]), nie pozostawia żadnych wątpliwości co do tego, że sytuacja w jakiej znajdowała się spółka w żadnej mierze nie uzasadniała konieczności złożenia wniosku w dniu 10 marca 2015 r. W konsekwencji organ I instancji uznał, że wniosek ten nie został zgłoszony we właściwym czasie. Jednocześnie wskazano, że w odniesieniu do art. 116 § 1 pkt 1 lit. b o.p. Grupa złożyła nie złożyła wniosku o ogłoszenie upadłości w terminie, a zatem rozstrzyganie kwestii winy za niezłożenie ww. wnioski w niniejszym postępowaniu nie ma racjonalnych podstaw.

Dyrektor OR podkreślił, że stan niewypłacalności podmiotu istniał 31 grudnia 2013 r., a konieczność zaciągnięcia pożyczki (co wynika z treści zebranego w sprawie materiału dowodowego) jedynie taki stan potwierdzała. Wskazał, że na dzień zawarcia umowy pożyczki od swego udziałowca (23 kwietnia 2014 r.) spółka miała nieuregulowane należności oraz nie posiadała środków finansowych na ich uregulowanie. Potwierdzeniem powyższego założenia był zdaniem organu I instancji również fakt, iż w następstwie ww. pożyczki stan spółki nie poprawił się i 21 stycznia 2015 r. została zaciągnięta kolejna pożyczka od tego samego udziałowca.

Zdaniem Dyrektora OR skutki zaciągniętej pożyczki były takie, że zobowiązania wobec kontrahentów zewnętrznych prawdopodobnie zostały uregulowane natomiast pożyczki od udziałowca zakwalifikowane jako jego wkład w kontekście jedynego dłużnika, tj. ARiMR nie dawały podstaw do ogłoszenia upadłości na podstawie wniosku z 10 marca 2015 r.

Organ I instancji wskazał następnie, że z bilansu dotyczącego roku 2013 wynika, że wg stanu na dzień 31 grudnia 2013 r. Grupa nie miała majątku wystarczającego do pokrycia swoich zobowiązań i musiała zaciągać pożyczki. Okoliczność zaprzestania prowadzenia działalności potwierdziła się z kolei w sprawozdaniu za rok 2014.

Zdaniem Dyrektora OR nie można jednocześnie wykluczyć tego, że pożyczka zaciągnięta od udziałowca miała za zadanie stworzenie warunków wymaganych do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości i w przypadku złożenia takiego wniosku, uwolnienie członka zarządu od odpowiedzialności za zobowiązania spółki.

Jednocześnie świadome zaprzestanie działalności spółki jedynie ze względu na przewidywaną konieczność zwrotu nienależnie pobranych płatności, o czym spółka informowała w piśmie z 18 sierpnia 2017 r. może być uznane, zdaniem organu I instancji, za działania na szkodę wierzyciela. Zobowiązana spółka przewidywała bowiem możliwość zwrotu uzyskanych wcześniej płatności w związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanym w dniu 11 lutego 2014 r. w sprawie o sygnaturze akt II GSK 1594/12, którym to wyrokiem oddalono złożoną przez Grupę skargę kasacyjną na wyrok WSA w Warszawie.

Podsumowując powyższe organ I instancji stwierdził, że nie można doszukać się przesłanek uzasadniających złożenie wniosku o upadłość w dniu 10 marca 2015 r. w związku z upływem terminu spłaty I raty pożyczki udzielonej przez wspólniczkę spółki, chyba że powodem złożenia przedmiotowego wniosku było formalne dopełnienie czynności uwalniających członka zarządu od odpowiedzialności za zobowiązania spółki.

Zdaniem organu I instancji w przedmiotowej sprawie członek zarządu powinien rozważyć złożenie takiego wniosku zaraz po zakończeniu roku bilansowego w terminie od dnia 31 grudnia 2013 r. do dnia 14 stycznia 2014 r. Natomiast podstawa do złożenia przedmiotowego wniosku, wynikająca z niespłacenia pierwszej transzy pożyczki co miało się odbyć 28 lutego 2015 r. nie jest uzasadniona, bowiem terminu tego nie można uznać za termin, w którym Grupa stała się niewypłacalna. Niewykonane zostało bowiem tylko jedno zobowiązanie, które ponadto należało uznać za wkład wspólnika spółki. Zatem 28 lutego 2015 r. nie można przyjąć za dzień, od którego należałoby obliczać upływ 14-dniowego terminu przewidzianego na złożenie wniosku o upadłość. Co za tym idzie nie można uznać, aby dzień 10marca 2015 r. r. był terminem właściwym do złożenia przez Członka Zarządu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki.

W odniesieniu natomiast do dyspozycji wynikającej z decyzji Prezesa ARiMR z [...] stycznia 2018 r. nr [...] dotyczącej ustalenia terminu na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości w kontekście doręczenia decyzji [...] lutego 2015 r. nr [...] organ I instancji ustalił, że należność ustalona ww. decyzją w związku z odwołaniem Grupy stała się wymagalna począwszy od 16 czerwca 2015 r. Obliczając 14-dniowy termin przewidziany na dopełnienie czynności polegającej na złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości, wniosek ten powinien zostać złożony ostatecznie w dniach od 16 czerwca 2015 r. do dnia 30 czerwca 2015 r.). Powyższa analiza sprowadza się do ustalenia, że przyjmując jako podstawę do złożenia wniosku o upadłość spółki nieuregulowanie w terminie i tym samym wymagalność należności wynikającej z decyzji nr [...], Prezes Zarządu powinien złożyć wniosek o upadłość w przedziale od dnia 16 czerwca 2015 r. do dnia 30 czerwca 2015 r.

W odniesieniu do ustaleń dotyczących właściwego czasu do złożenia przez członka zarządu wniosku o ogłoszenie upadłości zdaniem organu rozpoznającego sprawę wg stanu na dzień 31 grudnia 2013 r. zobowiązania Grupy przekraczały jej majątek, a występujące trudności w obsłudze zadłużenia skłoniły spółkę do zaciągnięcia w dniu 23 kwietnia 2014 r. pożyczki od udziałowca. Pogarszająca się sytuacja spółki związana z decyzją udziałowców o zaprzestaniu działalności potwierdza także sprawozdanie bilansowe na rok 2014. Uznając zatem pełną świadomość członka zarządu co do stanu spółki na koniec okresu bilansowego w dacie 31 grudnia 2013 r. oraz fakt braku możliwości obsługi zobowiązań i w konsekwencji zaciągnięcie w dniu 23 kwietnia 2014 r. pożyczki od udziałowca należy uznać, że właściwy czas na złożenie wniosku o upadłość trwał od dnia 31 grudnia 2013 r. do dnia 14 stycznia 2014 r.

Pismem z 16 lipca 2018 r. skarżący złożył odwołanie od ww. decyzji Dyrektora OR wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Nie zgodził się z oceną organu I instancji, że nie złożył wniosku o upadłość we właściwym czasie. Zauważył, że Dyrektor OR w swej decyzji nie wskazał który punkt art. 116 § 1 o.p. ma zastosowanie w niniejszej sprawie. Wskazał również, że dla zwolnienia się z odpowiedzialności wystarczy samo złożenie wniosku o upadłość, a zatem nie jest istotny skutek prawny, który ten wniosek wywoła.

Decyzją z [...] września 2018 r. nr [...] Prezes ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o przeniesieniu na skarżącego odpowiedzialności za zaległości Grupy.

Organ odwoławczy podkreślił, że art. 116 § 1 lit. a o.p. wymaga złożenia wniosku "we właściwym czasie" i tylko wówczas członek zarządu nie będzie ponosić odpowiedzialności za zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez niego obowiązków członka zarządu (art. 116 § 2 o.p.). Dodał, iż w każdej innej sytuacji odpowiedzialność członka zarządu pozostanie aż do chwili rozpoczęcia się procedury upadłościowej i odebrania mu wpływu na sprawy spółki przez ustanowienie syndyka.

Ponadto, zdaniem organu II instancji, oddalenie przez sąd upadłościowy wniosku o ogłoszenie upadłości, który nie został złożony we właściwym czasie, nie zwalnia członka zarządu z odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, które powstały po oddaleniu tego spóźnionego wniosku. Oznacza to, że samo składanie wniosku, choćby bezskuteczne, nie wystarczy do uniknięcia omawianej odpowiedzialności – trzeba zrobić to we właściwym czasie. Kwestię tego, jaki jest właściwy czas na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, reguluje ustawa o prawie upadłościowym.

Następnie, w oparciu o złożone sprawozdania finansowe za 2013 i 2014 r. jak i inne znajdujące się w aktach sprawy dokumenty dotyczące sytuacji finansowej spółki (np. umowy pożyczki), Prezes ARiMR dokonał analizy sytuacji finansowej strony oraz stwierdził, że spółka wykazywała tzw. ujemny kapitał własny. Dodał, iż taka sytuacja zgodnie z art. 11 ust. 2 Prawa upadłościowego jest podstawą do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. I to nawet wtedy, gdy spółka jest w stanie na bieżąco obsługiwać spłatę swoich zobowiązań (pożyczek, kredytów, należności za świadczone jej usługi i kupowane przez nią towary). Zdaniem organu odwoławczego odsunięcie terminu wymagalności wierzytelności poprawiło płynność spółki, ale nie zmieniło proporcji między wartością zobowiązań i wartością aktywów. Taka sytuacja nie zwalniała więc zarządu z konieczności złożenia wniosku o upadłość w związku z ujemnym kapitałem własnym.

Organ II instancji podkreślił, że mając na uwadze współczesne urządzenia księgowe pozwalające sporządzić projekt bilansu każdego dnia, gdyby zarząd spółki dochował należytej staranności przy ocenie stanu wypłacalności spółki, to powinien mieć świadomość niewypłacalności spółki na koniec roku 2013 r. i złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości do 14 stycznia 2014 r.

Dodał, że sytuacji spółki nie zmieniła również zaciągnięta od jej udziałowca pożyczka na kwotę 410.000,00 zł, która zdaniem Prezesa ARiMR dowodzi jedynie pełnej świadomości zarządu spółki co do stanu jej niewypłacalności.

W konsekwencji Prezes ARiMR uznał, że złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości wraz z likwidacją do Sądu Rejonowego w [...] V Wydział Gospodarczy dopiero w dniu 10 marca 2015 r. było z całą pewnością spóźnione.

Organ II instancji zauważył również, że z dokumentacji zgromadzonej wynika, iż zarząd spółki tj. skarżący działał z zamiarem pozbycia się majątku spółki i zmierzał do jej upadłości, pozostawiając podmiot w stanie uniemożliwiającym skuteczne dochodzenie należności przypadającej ARiMR. Ponadto w dniu udzielenia pierwszej pożyczki tj. 23 kwietnia 2014 r., zarówno udziałowiec spółki jak i członek zarządu musieli mieć świadomość, że kwota pożyczki jest formą dokapitalizowania spółki, która była zobowiązana do uregulowania ciążących na niej zobowiązań.

Następnie wskazał, że pogarszanie sytuacji Grupy to również sprzedaż majątku trwałego oraz zmniejszanie zapasów gotówki oraz doprowadzenie do sytuacji strat z podstawowej działalności spółki i ujemnego kapitału własnego. Pomimo złego stanu Grupa nieprzerwanie dokonywała zakupów środków produkcji dla swoich członków, co prowadziło do powstawania strat bilansowych. Dochodziło zatem do przysparzania majątku udziałowców (członków grupy) kosztem zasobów spółki przy jednoczesnym ciągłym pogarszaniu się jej stanu finansowego.

Dodał, iż działalność zarządu przy akceptacji wspólników doprowadziła do takiego uszczuplenia majątku podmiotu i pogorszenia jego ogólnego stanu, w wyniku którego nastąpiło złożenie wniosku o upadłość Grupy. W ocenie organu II instancji samo zgłoszenie nastąpiło w takim momencie, że nie było już żadnych realnych możliwości zaspokojenia należności przypadającej ARiMR i miało tylko i wyłącznie na celu spełnienie wymogów formalnych dla uwolnienia członka zarządu od odpowiedzialności za zobowiązania Spółki.

Organ odwoławczy stwierdził w konsekwencji, że powyższe dowodzi, iż w zaskarżonej decyzji nie doszło do zarzucanego naruszenia art. 116 ust 1 pkt 1 lit. a o.p.

Pismem z 29 października 2018 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję Prezesa ARiMR wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Strona zarzuciła organowi II instancji:

1) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 107 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, ze zm., dalej jako: "k.p.a.") poprzez niewskazanie w sentencji decyzji, który pkt art. 116 § 1 o.p. ma zastosowanie w sprawie, co powoduje iż decyzja zawiera błędną podstawę prawną a tym samym nie sposób odnieść się do prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia,

2) naruszenie przepisów art. 116 § 1 pkt 1 lit. a o.p. poprzez jego zastosowanie, podczas gdy w sprawie nie zostały spełnione przesłanki do orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu z tytułu nienależnie pobranych płatności z tytułu grup producentów rolnych.

Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu II instancji, iż strona nie złożyła wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie. Wskazał, że po otrzymaniu decyzji Dyrektora OR z [...] lutego 2015 r., nr [...] skarżący rozważając sytuację majątkową spółki uznał, iż jej majątek nie pozwala na zaspokojenie długu w wysokości 303.398.09 zł i zaistniała okoliczność wymieniona w art. 10 i art. 11 ust. 1 i 2 ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze, stąd też w dniu 10 marca 2015 r. złożył wniosek o upadłość Grupy.

Zdaniem strony organ odwoławczy błędnie również uznał, że nie jest wystarczające samo złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości.

Zdaniem strony przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości nie zaistniały na koniec okresu bilansowego w dacie 31 grudnia 2013 r. Wyjaśniła, że na ten dzień Grupa nie posiadała niezapłaconych należności, nie wystąpiła również sytuacja, że spółka nie regulowała swoich zobowiązań, czy też aby posiadane zobowiązania przewyższały jej majątek. Dodała, że Prezes ARiMR nie wykazał jakich zobowiązań spółka nie regulowała, bądź jakie zobowiązania istniejące w dacie 31 grudnia 2013 r. przewyższały jej majątek.

W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z 21 marca 2019 r. skarżący przedstawił dodatkową argumentację mającą świadczyć o braku podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości Grupy w terminie wskazanym prze organ II instancji w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga okazała się niezasadna.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji, w pierwszej kolejności Sąd stwierdza, że stan faktyczny sprawy przyjęty przez Prezesa ARiMR, przedstawiony w części historycznej uzasadnienia, uznaje za ustalony prawidłowo i przyjmuje go za podstawę oceny zaskarżonej decyzji.

Bezspornym w niniejszej sprawie jest, że postępowanie w przedmiocie przeniesienia odpowiedzialności na skarżącego zostało wszczęte po powstaniu zaległości wynikającej z ostatecznej decyzji orzekającej obowiązek zwrotu przez Grupę nienależnie pobranych płatności z tytułu grup producentów rolnych (decyzja Prezesa ARiMR z [...] czerwca 2015 r. nr [...]). Bezspornym również jest fakt bezskuteczności prowadzonej egzekucji wobec spółki (postanowienie Naczelnika US w [...] z [...] maja 2017 r. nr [...]).

Sporna pomiędzy stronami jest natomiast kwestia prawidłowości orzeczenia przez organy przeniesieniu odpowiedzialności na prezesa zarządu za zaległości spółki z tytułu nienależnie pobranych płatności. W ocenie strony organy błędnie w niniejszej sprawie zastosowały art. 116 § 1 pkt 1 lit. a o.p., w sytuacji, gdy w sprawie nie zostały spełnione przesłanki do orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania spółki.

Na wstępie wyjaśnić zatem należy, że z art. 116 § 1 o.p. wynika, że za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu 1/ nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1508 oraz z 2018 r. poz. 149 i 398) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy; 2/ nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Z orzecznictwa sądowego wynika, że przesłanka egzoneracyjna będzie spełniona w szczególności, gdy po ustaleniu, że stan spółki uzasadnia zgłoszenie wniosku o upadłość zarząd (członek zarządu) niezwłocznie złoży odpowiedni wniosek. Członek zarządu nie może uwolnić się od odpowiedzialności, jeżeli ponosi winę, choćby nieumyślną w złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości po terminie (patrz: wyrok z 28 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FSK 2033/08). Udowodnienie okoliczności egzoneracyjnych określonych w art. 116 § 1 o.p. obciąża osoby, których dotyczy odpowiedzialność (patrz: wyrok z 20 sierpnia 2008 r., sygn. akt I FSK 709/07).

Wina w niezgłoszeniu upadłości wyłącza możliwość uwzględnienia jednej z przesłanek egzoneracyjnych, tj. uwalniającej członka zarządu od odpowiedzialności za długi podatkowe kierowanej przez niego osoby prawnej. O winie w niezgłoszeniu upadłości we właściwym czasie możemy mówić wtedy, gdy członek zarządu nie dopełni określonych przepisami szczególnymi wymogów związanych ze zgłoszeniem upadłości.

Wymogi te zostały zaś skonkretyzowane w ustawie z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2015 r. poz. 233, dalej jako: "u.p.u.n." – w wersji obowiązującej w dacie złożenia przez skarżącego wniosku o upadłość spółki - 10 marca 2015 r.). Jak bowiem podkreślono w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 sierpnia 2009 r. (sygn. akt II FPS 3/09), w praktyce i orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że ocena, czy zgłoszenie upadłości nastąpiło we "właściwym czasie", powinna być dokonywana w świetle przepisów dotyczących postępowania upadłościowego i układowego.

W myśl art. 21 u.p.u.n. dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości (ust. 1). Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek, o którym mowa w ust. 1, spoczywa na każdym, kto ma prawo go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami (ust. 2). Upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny (art. 10 u.p.u.n.). Stosownie do regulacji zawartej w art. 11 tej ustawy, dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych (ust. 1). Dłużnika, będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje (ust. 2).

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że badanie "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości jest przesłanką obiektywną, ustalaną na podstawie okoliczności faktycznych każdej sprawy.

W rozpatrywanej sprawie organ dokonał analizy sytuacji finansowej Grupy latach 2013-2015 w oparciu m.in. o sprawozdania finansowe, rachunki zysków i strat oraz inne dokumenty świadczące o kondycji finansowej spółki, w tym w szczególności umowy pożyczki zawierane z udziałowcem Grupy w 2014 r. Organ ustalił m.in., że na koniec 2013 r. spółka nie wykonywała swoich wymagalnych zobowiązań, zaznaczając przy tym, iż bez znaczenia jest, czy nie wykonywała ona wszystkich zobowiązań, czy też tylko niektórych z nich oraz że nieistotny jest również rozmiar niewykonywanych przez stronę zobowiązań. Organ odwoławczy słusznie zauważył, że z zapisów sprawozdania finansowego Grupy za rok 2014, na koniec roku 2013 aktywa tego podmiotu wynosiły 1.926.048,22 zł, a zobowiązania 2.061.035,22 zł. Natomiast w następnych latach sytuacja finansowa spółki pogarszała się, bowiem w 2014 r. aktywa wynosiły 153.444,93 zł, a zobowiązania i rezerwy na zobowiązania stanowiły 326.181,75 zł na dzień 31 grudnia 2014 r. Spółka zamknęła rok 2014 ujemną stratą netto w kwocie 11.499,82 zł, a następnie rok 2015 zamknęła również ujemną stratą netto w kwocie 19.531,62 zł.

Z powyższego wynika, że spółka na koniec 2013 r. wykazywała ujemny kapitał własny, co zgodnie z art. 11 ust. 2 u.p.u.n. było podstawą do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Zgodzić się przy tym należy z organem odwoławczym, że biorąc pod uwagę fakt, iż współczesne urządzenia księgowe pozwalają sporządzić projekt bilansu każdego dnia, gdyby zarząd spółki dochował należytej staranności przy ocenie stanu wypłacalności Grupy, powinien mieć świadomość jej niewypłacalności na koniec 2013 r. i złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości do 14 stycznia 2014 r. We wskazanym terminie spółka nie złożyła jednak wniosku o ogłoszenie upadłości.

Na marginesie zauważyć jedynie należy, że nawet gdyby przyjąć późniejszą datę uzyskania przez zarząd wiedzy o ww. sytuacji finansowej spółki (podpisanie przez prezesa zarządu dokumentów dotyczących sprawozdania finansowego w dniu 27 marca 2014 r.), również i w tym wypadku złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości dopiero 10 marca 2015 r. uznać należało za nieskuteczne wobec treści art. 21 ust. 1 w zw. z art. 11 ust. 2 u.p.u.n. Dodatkowo wskazać należy, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że zły stan finansowy spółki po 31 grudnia 2013 r. stale się pogarszał, a zatem niewątpliwie złożenie wniosku dopiero w marcu 2015 r. było działaniem spóźnionym.

Na prawidłowość rozstrzygnięcia organu II instancji nie wpływa w żaden sposób również uzyskanie przez spółkę pożyczek od jej udziałowca, w tym udzielonej na kwotę 410.000,00 zł w dniu 23 kwietnia 2014 r. W uzasadnieniu wniosku o ogłoszenie upadłości z 10 marca 2015 r. wskazano bowiem, że spółka nie reguluje swoich wymagalnych zobowiązań wynikających z umowy pożyczki zawartej z [...] oraz istnieją niewymagalne jeszcze zobowiązania wobec ww. wspólnika wynikające z kolejnych umów pożyczkowych. W złożonym wniosku wnioskująca o upadłość spółka zwracała uwagę na zobowiązania wobec ARiMR.

Postanowieniem z [...] czerwca 2015 r. wydanym w sprawie o sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w [...] oddalił przedmiotowy wniosek złożony przez Grupę. W uzasadnieniu ww. postanowienia sąd rozpoznający sprawę wskazał, że ogłoszenie upadłości może nastąpić tylko wówczas gdy istnieje co najmniej dwóch wierzycieli podmiotu, którego dotyczy wniosek a w danym przypadku, mając na względzie to, że pożyczki od wspólnika spółki należy traktować jako jego wkład istnieje tylko jeden wierzyciel tj. ARiMR. Należy również zauważyć, iż wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony 10 marca 2015 r., a w dacie tej zobowiązanie wobec ARiMR nie było jeszcze wymagalne, co stało się dopiero 27 kwietnia 2015 r.

Zgodnie z art. 14 § 3 u.p.u.n. (o czym powinien wiedzieć skarżący pełniący funkcję prezesa zarządu) wierzytelność wspólnika albo akcjonariusza z tytułu pożyczki udzielonej spółce kapitałowej uważa się za jego wkład do spółki w przypadku ogłoszenia jej upadłości w terminie dwóch lat od dnia zawarcia umowy pożyczki. Jednocześnie jak wynika z ustaleń organu egzekucyjnego dokonanych w trakcie egzekucji z majątku spółki począwszy od roku 2014 spółka faktycznie nie prowadziła działalności, co oznacza, że w dniu udzielenia pierwszej pożyczki, tj. w dniu 23 kwietnia 2014 r. zarówno udziałowiec spółki jak i członek zarządu musieli mieć świadomość, że kwota pożyczki jest formą dokapitalizowała spółki, która była zobowiązana do uregulowania ciążących na niej zobowiązań. W świetle powyższych okoliczności zarówno [...] jak i skarżący powinni mieć świadomość, że wierzytelność wynikająca z udzielonej pożyczki będzie uważana za wkład wspólnika do spółki. W związku z podjęciem decyzji o zaprzestaniu działalności spółki [...] powinna przewidywać także, iż przekazane spółce środki finansowe nie będą jej zwrócone.

W oparciu o powyższe ustalenia wskazać zatem należy, że w przedmiotowej sprawie fakt udzielenia spółce w 2014 r. pożyczek przez jej udziałowca świadczyć mógł jedynie o tym, że prezes zarządu miał pełną świadomość co do stanu spółki na koniec okresu bilansowego w dacie 31 grudnia 2013 r., a w związku z brakiem możliwości obsługi wymagalnych zobowiązań dokonano dokapitalizowania spółki poprzez zawarcie z [...] ww. umów pożyczki. Powyższy fakt nie miał zaś wpływu na ustalenie daty zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki w celu uwolnienia się członka zarządu od odpowiedzialności za długi Grupy.

Należy również podkreślić, że wbrew twierdzeniom strony o zgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości możemy mówić jedynie w sytuacji, gdy sąd tę upadłość ogłosi oraz zostanie wszczęte i prowadzone postępowanie upadłościowe. Tylko pozytywne rozpoznanie wniosku o ogłoszenie upadłości stanowi realizację przesłanki egzoneracyjnej. Rację zatem należało przyznać Prezesowi ARiMR, że złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości w 10 marca 2015 r., z uwagi na charakter i rodzaj rozstrzygnięcia, nie oznacza, iż doszło do skutecznego zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości.

Tym samym, w ocenie Sądu, zarzut naruszenia art. 116 § 1 pkt 1 lit. a o.p. uznać należało za niezasadny.

Nietrafny okazał się również zarzut naruszenia przez Prezesa ARiMR art. 107 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez niewskazanie w sentencji decyzji, który punkt art. 116 § 1 o.p. ma zastosowanie w sprawie, co powoduje, iż decyzja zawiera błędną podstawę prawną, a tym samym nie sposób odnieść się do prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia.

Wskazać bowiem należy, że podstawą prawną decyzji organu II instancji był art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., który Prezes ARiMR prawidłowo powołał w sentencji zaskarżonej decyzji. Co zaś tyczy się art. 116 § 1 o.p., organ odwoławczy w treści uzasadnienia swej decyzji (s. 8 i s. 15) wskazał dokładnie przepis, który miał zastosowanie w niniejszej sprawie – art. 116 § 1 pkt 1 lit. a o.p. Ponadto Prezes ARiMR na stronach 17-18 zaskarżonej decyzji, w odpowiedzi na zarzut strony postawiony w odwołaniu, szczegółowo odniósł się do kwestii niepełnego powołania podstawy prawnej decyzji wydanej przez organ I instancji.

Należy jednocześnie zauważyć, że o braku zasadności ww. zarzutu skargi świadczy fakt, że strona organowi II instancji zarzuciła właśnie naruszenie art. 116 § 1 pkt 1 lit. a o.p. poprzez jego zastosowanie, a zatem nie sposób przyjąć, że skarżący w związku z brakiem powołania ww. przepisu w podstawie prawnej decyzji Prezesa ARiMR nie był w stanie odnieść się do prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia.

Odnosząc się ponadto do argumentów strony zawartych w piśmie procesowym z 21 marca 2019 r. wskazać należy, że na ich podstawie nie sposób jest postawić organom orzekającym w niniejszej sprawie konkretnego zarzutu naruszenia zarówno prawa materialnego jak i procesowego. Treść powyższego pisma to jedynie teoretyczne rozważania strony w zakresie stanu jej majątku i polemika z ustaleniami organów w tym zakresie, które to ustalenia Sąd uznał za rzetelne i prawidłowe.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a zarzuty przedstawione w skardze nie zasługują na uwzględnienie. Organ II instancji w treści zaskarżonej decyzji w sposób wyczerpujący wyjaśnił podstawy i przesłanki podjętego rozstrzygnięcia odwołując się prawidłowo do mających zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów.

Sąd nie stwierdził ponadto żadnego innego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.

Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.