Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2996/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-09-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 2 września 2016 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędziowie sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak /spr./ sędzia del. NSA Anna Żak Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Bogdan Godlewski po rozpoznaniu w dniu 2 września 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych Wojewody Mazowieckiego oraz T. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 1523/13 w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 czerwca 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 1523/13, po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. J. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania, uchylił zaskarżoną decyzję.

Wyrok zapadł w następującym stanie sprawy:

D. Sp. z o.o. z siedzibą w W. w dniu [...] stycznia 2013 r. złożyła wniosek o wymeldowanie J. J. z lokalu nr [...] przy ul. P. w W.

Decyzją z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] Prezydent m. st. Warszawy, na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.), orzekł o wymeldowaniu J. J. z miejsca pobytu stałego.

Organ I instancji podał, że J. J. w przedmiotowym lokalu nie zamieszkuje, a opuszczając lokal nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku meldunkowego, przy czym w związku z wykonaną eksmisją nie ma możliwości powrócenia do lokalu.

J. J., nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, wniosła odwołanie, w którym organowi I instancji zarzuciła naruszenie art. art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.), powoływanej dalej jako kpa oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności.

Decyzją z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] Wojewoda Mazowiecki utrzymał w mocy powyższą decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z [...] marca 2013 r.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że na mocy aktu notarialnego Repertorium A Nr [...] została rozwiązana umowa najmu lokalu nr [...] przy ul. P. w W. J. J. zobowiązała się do wydania wyżej wymienionego lokalu oraz wymeldowania się z niego do 29 kwietnia 2011 r. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r. sygn. akt I Co 2738/12 Sąd Rejonowy dla Warszawy - Woli w Warszawie Wydział I Cywilny nadał klauzulę wykonalności powyższemu aktowi notarialnemu. Komornik przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy Pragi Północ w Warszawie w dniu [...] listopada 2012 r. dokonał eksmisji J. J. z lokalu nr [...] przy ul. P. w W., wykonując postanowienie aktu notarialnego Repertorium A Nr [...]. Do materiału dowodowego została dołączona kopia protokołu sporządzonego [...] listopada 2012 r. sygn. akt [...] z czynności komorniczych.

Organ II instancji podkreślił, że J. J. w toku postępowania potwierdziła, że od grudnia 2011 r. nie mieszka w lokalu nr [...] przy ul. P. w W. Jej niezamieszkiwanie było związane z wyjazdem do syna zamieszkałego w K. Po powrocie nie mogła wejść do omawianego lokalu z uwagi na zamurowane wejście w wyniku przeprowadzonych przez komornika czynności eksmisyjnych. Złożyła do sądu skargę na czynności komornicze, lecz sprawa została umorzona. Pomimo proponowanego lokalu zamiennego położonego przy ul. F. w W. oraz lokalu w L., nie zawarła umowy najmu na żadne mieszkanie. Od grudnia 2011 r. mieszka w K., w gminie S. Nie dokonała jednak wymeldowania z miejsca pobytu stałego, gdyż jak twierdzi, nie ma możliwości zameldowania się w miejscu, w którym obecnie przebywa, zaś meldunek jest niezbędny jej do załatwiania różnych spraw życiowych.

Zdaniem organu odwoławczego jednoznacznym jest fakt, że w wyniku zawarcia aktu notarialnego Repertorium A Nr [...] J. J. zobowiązała się do opuszczenia, przedmiotowego lokalu. Akt ten opatrzono klauzulą wykonalności. Porozumienie zawarte przed notariuszem stanowi - na równi z wyrokiem sądowym - tytuł egzekucyjny (art. 777 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania cywilnego). W ocenie Wojewody organ I instancji trafnie przyjął, iż wszelkie ustalenia w odniesieniu do opuszczenia lokalu nr [...] przy ul. P. w W. należy ocenić przez pryzmat zawartej ugody, która jest równoznaczna z wyrokiem eksmisyjnym, przy czym z uwagi na treść art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności obowiązkiem J. J. jest zameldować się na pobyt stały lub czasowy pod adresem, pod którym aktualnie zamieszkuje.

Organ II instancji podał, że ewidencja ludności jest instytucją służącą odzwierciedleniu stanu faktycznego. Dostarcza organom wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu obywatela i w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do lokalu bądź zajmowanego pomieszczenia. Nieodłącznym składnikiem systemu ewidencji ludności jest mechanizm wymeldowania, a więc formalnego usuwania informacji o zameldowaniu, jeżeli informacja ta przestaje obrazować wynikający z uprzedniego zgłoszenia stan faktyczny. Dlatego też, skoro J. J. nie mieszka w miejscu pobytu stałego, a postępowanie wyjaśniające wykazało, że opuszczenie to nastąpiło w skutek wykonanej eksmisji, decyzja orzekająca wymeldowanie jest zgodna z obowiązującymi przepisami i zasadna.

Na powyższą decyzję Wojewody Mazowieckiego J. J. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracji w Warszawie.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

- art. 77 § 1 i art. 80 kpa - poprzez dowolną ocenę zebranych dowodów skutkującą błędem w ustaleniach faktycznych i przyjęciem, że zaistniały podstawy do wymeldowania skarżącej z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. P. w W. wobec niedobrowolnego (przymusowego) opuszczenia przez nią ww. zajmowanego lokalu,

- art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności - poprzez ustalenie, że skarżąca nie posiada stałego pobytu w lokalu nr 14 przy ul. P. w W.

W uzasadnieniu skargi J. J. wskazała, że w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Okolicznością, która powinna zostać wzięta pod uwagę, jest to, iż skarżąca nie miała świadomości w momencie podpisywania aktu notarialnego w dniu [...] lutego 2011 r. dotyczącego rozwiązania umowy najmu przedmiotowego lokalu z jednoczesnym podpisaniem oświadczenia o poddaniu się egzekucji w trybie art. 777 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania cywilnego. Podkreśliła, że z dokumentacji lekarskiej wynika, że jest ona osobą o zaawansowanym otępieniu umysłowym spowodowanym wiekiem oraz przebytą operacją na otwartym mózgu. Dlatego też wnioski zawarte w zaskarżonej decyzji, że skarżąca dobrowolnie opuściła lokal w wyniku zrzeczenia się do niego wszelkich praw, są błędne. Przedmiotowa umowa została podsunięta skarżącej bez informowania o jej skutkach. J. J. podkreśliła, że nie opuściła przedmiotowego lokalu dobrowolnie, bowiem została z niego usunięta siłą. Wyjaśniła, że podczas jej kilkudniowej nieobecności, bez jej zgody, zostały zamurowane drzwi - uniemożliwiono jej tym samym wejście do lokalu. Skarżąca wytoczyła powództwo o przywrócenie jej posiadania przedmiotowego lokalu. Sprawa aktualnie zawisła jest przed Sądem Rejonowym dla Warszawy-Woli I Wydział Cywilny sygn. akt I C 1591/12.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie skarżącej, uznać należy, że w niniejszej sprawie nie można stwierdzić, aby doszło do opuszczenia przez skarżącą miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności.

Zdaniem skarżącej argumentacja zawarta w zaskarżonej decyzji narusza zasady oceny dowodów określone w ustawie. Ocena zebranego materiału dowodowego została dokonana bez jednoczesnego uwzględnienia okoliczności wskazujących na niezrozumienie przez skarżącą całości sytuacji, w jakiej się ona znajdowała w momencie podpisywania aktu notarialnego.

J. J. podkreśliła, że nie zostało jej doręczone postanowienie Sądu Rejonowego dla Warszawy – Woli I Wydział Cywilny z dnia 10 sierpnia 2012 r. sygn. akt I Co 2738/12 o nadaniu klauzuli wykonalności aktu notarialnego.

Wojewoda Mazowiecki, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi.

Na rozprawie w dniu [...] maja 2014 r. pełnomocnik skarżącej złożył do akt sprawy nieprawomocny wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Woli z 6 grudnia 2013 r. sygn. akt I C 1591/12, przywracający skarżącej posiadanie lokalu mieszkalnego, którego dotyczy zaskarżona decyzja.

W zaskarżonym kasacyjnie wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd Wojewódzki uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie, co prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Sąd I instancji podniósł, że wykonywanie obowiązku meldunkowego polegające na wymeldowaniu się reguluje art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który nakazuje osobie opuszczającej miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące wymeldowanie się w organie gminy właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Brak wykonania tego obowiązku uprawnia organy gminy do wydania na wniosek strony lub z urzędu decyzji w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące (art. 15 ust. 2 ustawy). Zameldowanie służy wyłącznie celom ewidencyjnym i jest związane z potwierdzeniem faktu zamieszkiwania pod danym adresem (art. 10 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności). Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił w przedmiotowej sprawie przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w myśl którego organ administracji wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i jednocześnie nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

Sąd Wojewódzki podniósł, że dla oceny czy organy meldunkowe właściwie zastosowały prawo materialne konieczne jest w pierwszej kolejności zbadanie czy nie doszło w toku postępowania do naruszenia przepisów proceduralnych, w tym przepisów normujących postępowanie dowodowe, a tym samym – czy prawidłowo ustalono stan faktyczny. Nie budzi bowiem wątpliwości, że kluczowe znaczenie dla postępowania ma należyte ustalenie stanu faktycznego, tylko bowiem w takim przypadku możliwe jest wywiedzenie zakresu praw i obowiązków strony takiego postępowania. W związku z tym Sąd I instancji powołał się na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lutego 2012 r. sygn. akt II OSK 2398/10 i z dnia 22 lutego 2012 r. sygn. akt II OSK 2313/10 oraz na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 grudnia 2013 r. sygn. akt III SA/Kr 463/13 i stwierdził, że w jego ocenie wskazanym wymogom organ nie sprostał, czym naruszył przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące prowadzenia postępowania.

Zdaniem Sądu I instancji, w oparciu o przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz zebrany materiał dowodowy nie można przesądzić w sposób jednoznaczny, że skarżąca opuściła przedmiotowy lokal w celu zmiany swojego centrum życiowego szczególnie, że oświadczała zarówno w trakcie postępowania administracyjnego, jak i w skardze, że ma zamiar do tego lokalu powrócić i w nim mieszkać. Sąd podkreślił, że instytucja wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego w żadnym wypadku nie może być wykorzystywana do wyprowadzenia tej osoby z lokalu. Jest faktem bezspornym, że osoba zameldowana na pobyt stały nie ma obowiązku przebywania w mieszkaniu bez przerwy. Każdy ma prawo do swobodnego poruszania się i przebywania poza miejscem pobytu stałego, nawet przez dłuższy czas.

W opinii Sądu Wojewódzkiego, w przedmiotowej sprawie organy niedostatecznie rozpatrzyły kwestię czy opuszczeniu lokalu towarzyszył zamiar skarżącej opuszczenia go w sposób trwały. Ponieważ stan faktyczny ustalony w sprawie budzi wątpliwości, jako niewyjaśniony w pełny sposób, należało zaskarżoną decyzję - w ramach jej sądowej kontroli - uchylić, celem jego wyjaśnienia. Rozpatrując ponownie niniejszą sprawę, organy meldunkowe zmuszone będą dokonać ponownej oceny zarówno dotychczasowych, jak i zmienionych już okoliczności faktycznych, w aspekcie istnienia (lub braku) zamiaru trwałego (i dobrowolnego) opuszczenia miejsca dotychczasowego pobytu stałego. Organ ponowie prowadząc postępowanie powinien skonfrontować dotychczas zebrany materiał dowodowy z twierdzeniami strony, uwzględniając również inne dowody, w tym wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Woli w Warszawie z dnia 6 grudnia 2013 r. sygn. akt I C 1591/12, stanowiący o przywróceniu skarżącej posiadania. Uzupełniając materiał dowodowy i powtórnie go oceniając organ powinien kierować się wskazanymi wyżej poglądami prawnymi. Ponadto organ powinien wziąć pod uwagę, że Sąd podziela stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 1045/13, LEX nr 1407532, że "w postępowaniu o wymeldowanie osoby z miejsca stałego pobytu w trybie art. 15 ust. 2 ustawy z 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ powinien brać pod uwagę stan faktyczny istniejący w dacie opuszczenia przez nią lokalu. Odnosi się to jednak wyłącznie do oceny kwestii dobrowolności opuszczenia lokalu. Natomiast jeśli chodzi o ocenę zamiaru opuszczenia lokalu i jego realizację, a także o ocenę trwałości opuszczenia lokalu, organ winien uwzględnić również okoliczności, jakie wystąpiły w późniejszym okresie".

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.

Od powyższego wyroku skargi kasacyjne wnieśli Wojewoda Mazowiecki oraz T. I. sp. z o.o. D. Sp.k. z siedzibą w W.

Zaskarżając powyższy wyrok w całości Wojewoda Mazowiecki zarzucił mu naruszenie prawa:

1) materialnego, to jest art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.), poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że prawomocny wyrok eksmisyjny sądu powszechnego nie potwierdza zaistnienia przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy;

2) procesowego, to jest:

a) art. 141 § 4 p.p.s.a.,

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, 75, 77 § 1 i 80 kpa, poprzez błędne przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że organ administracji publicznej naruszył przepisy postępowania administracyjnego,

które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy.

Wskazując na powyższe Wojewoda Mazowiecki wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Zaskarżając powyższy wyrok w całości T. sp. z o.o. D. Sp.k. oparła skargę kasacyjną na zarzutach:

1) naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa, poprzez błędną ocenę, że organy I i II instancji zaniechały wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym zaniechały ustaleń w przedmiocie zamiaru J. J. trwałego opuszczenia lokalu nr [...] przy ul. P. w Warszawie oraz zaniechały wszechstronnego zebrania i rozważenia materiału dowodowego sprawy w sytuacji, gdy organy administracji w sposób wszechstronny i wystarczający dla rozstrzygnięcia w świetle prawidłowej wykładni prawa materialnego zgromadziły materiał dowodowy i rozważyły okoliczności faktyczne sprawy;

2) naruszenia prawa materialnego, to jest art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, poprzez błędną wykładnię uznającą, że w sytuacji przeprowadzenia wobec osoby wymeldowanej eksmisji z lokalu, w którym była zameldowana, brak zamiaru po jej stronie trwałego opuszczenia takiego lokalu jest znamienny dla zasadności decyzji o wymeldowaniu.

Wskazując na powyższe skarżąca kasacyjnie spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie od uczestniczki postępowania na rzecz skarżącej spółki kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedziach na skargi kasacyjne pełnomocnik z urzędu J. J. wniósł o ich oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, oświadczając, że koszty te zostały w całości niepokryte.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 718), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając w tak zakreślonych granicach obie skargi kasacyjne wniesione w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, iż zostały one oparte na usprawiedliwionych podstawach.

Przede wszystkim uzasadniony jest podniesiony w obu skargach kasacyjnych zarzut naruszenia prawa materialnego, to jest art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.), poprzez błędną wykładnię, która nie uwzględniła, że w rozpatrywanej sprawie przeprowadzono wobec osoby wymeldowanej eksmisję z lokalu, w którym była zameldowana.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 tej ustawy, osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca.

W myśl ust. 2 przywołanego artykułu, organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, zgodnie z którym przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy jest spełniona, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (por. np. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX nr 50123; wyrok NSA z dnia 21 marca 2001 r., sygn. akt V SA 2950/00, LEX nr 80643; wyrok NSA z dnia 23 września 1999 r., sygn. akt V SA 252/99, LEX nr 49952). Brak cechy dobrowolności opuszczenia lokalu nie zawsze stanowi przeszkodę do wymeldowania. Typowym przykładem tego jest wykonanie eksmisji osoby zamieszkałej w lokalu na podstawie wyroku sądu wykonanego przez komornika. Dochodzi wówczas do przymusowego opuszczenia miejsca pobytu o charakterze najczęściej trwałym, skutkujące powstaniem obowiązku wymeldowania. Innymi słowy na równi z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy traktować wykonanie przez komornika sądowego w drodze postępowania egzekucyjnego prawomocnego orzeczenia sądowego nakazującego eksmisję danej osoby z lokalu. Wykonanie prawomocnego wyroku sądu powszechnego orzekającego eksmisję nie może być uznane za działanie nielegalne (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 8 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Po 1037/14 - LEX nr 1760449).

Naczelny Sąd Administracyjny podkreślał ponadto, że z brzmienia art. 15 ust. 2 ustawy z 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie wynika, by organ musiał dokonywać ustaleń w kwestii dobrowolności opuszczenia miejsca stałego pobytu przez osobę, wobec której wszczęto postępowanie, poza tym przepisy meldunkowe abstrahują od oceny motywów podjętych kroków (wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2015 r. sygn. akt II OSK 989/14 - LEX nr 1989300). Zamiar zamieszkiwania lub chęć ponownego zamieszkiwania w miejscu zameldowania musi wynikać nie tylko z twierdzeń osoby zainteresowanej, ale również z całokształtu okoliczności faktycznych i uwarunkowań prawnych w danej sprawie, takich jak: koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (wyrok NSA z dnia 19 listopada 2015 r. sygn. akt II OSK 641/14 - LEX nr 1990901).

W rozpatrywanej sprawie J. J. opuściła przedmiotowy lokal mieszkalny, bowiem wobec niej została skutecznie przeprowadzona eksmisja z tego mieszkania. O trwałości opuszczenia przez nią lokalu świadczy fakt, że z powodu eksmisji wymieniona nie przebywa w miejscu zameldowania na pobyt stały i nie jest obecnie możliwe, żeby mogła powrócić do spornego lokalu i zamieszkać w nim ponownie.

Wykonanie orzeczenia eksmisyjnego przez komornika stanowi wyegzekwowanie przez organ państwa prawomocnego nakazu opuszczenia lokalu, co zastępuje dobrowolne jego opuszczenie. Ani organy administracyjne, ani sądy administracyjne nie są przy tym upoważnione do oceny ewentualnej prawidłowości wykonanej eksmisji ani przyczyn jej orzeczenia.

Źródłem powinności organu administracji publicznej, właściwym do rozpoznawania sprawy w przedmiocie wymeldowania, jest więc dokonanie czynności wymeldowania, gdy nastąpił fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu. Podkreślić przy tym należy, że wymeldowanie jest potwierdzeniem określonego faktu. Wskazane w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przesłanki umożliwiają sprecyzowanie stanu faktycznego, którego efektem ma być stwierdzenie, czy dana osoba opuściła lokal mieszkalny.

W świetle powyższego zarzut naruszenia prawa materialnego, to jest art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, ma uzasadnione podstawy.

Uzasadnione są też podniesione w obu skargach kasacyjnych zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa, poprzez błędne przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że organy obu instancji naruszyły wyżej wymienione przepisy postępowania administracyjnego. Organy administracyjne nie naruszyły tych przepisów i prawidłowo uznały, że w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Trafnie ponadto Wojewoda Mazowiecki zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., bowiem Sąd I instancji zawarł wadliwe wskazania co do dalszego postępowania i zupełnie pominął w swych rozważaniach fakt wyeksmitowania J. J. z przedmiotowego lokalu.

Mając na względzie powyższe stwierdzić trzeba, że podniesione w skargach kasacyjnych zarzuty mają uzasadnione podstawy, a istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

Uznając, że z uwagi na sytuację skarżącej w pierwszej instancji J. J. (stan majątkowy, wiek i stan zdrowia) w sprawie tej zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek przemawiający za odstąpieniem od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości lub w części, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 2 sentencji wyroku.

Wskazać jednocześnie należy, że Naczelny Sad Administracyjny nie orzekł o przyznaniu wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. W związku z tym należne od Skarbu Państwa wynagrodzenie pełnomocnika za wykonaną pomoc prawną z urzędu (także przed Naczelnym Sądem Administracyjnym) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.