Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 579/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 24 par 1 pkt 5; art. 6; art. 7; art. 8; art. 5 par 2 pkt 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 252; art. 253 ust. 1; art. 259; art. 244 ust. 1;
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej
article: art. 143 par 1; art. 130 par 1 pkt 6; art. 221; art. 121 par 1;
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2015 r. sprawy ze skargi B. Aktiengesellschaft z siedzibą w B., Niemcy na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia patentu na wynalazek 1. uchyla zaskarżoną decyzję w całości; 2. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz B. Aktiengesellschaft z siedzibą w B., Niemcy kwotę 1600 (jeden tysiąc sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] Urząd Patentowy RP, powołując się na art. 10 i 26 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (tekst jednolity Dz. U. nr 26, poz. 117 z 1993 r.) w zw. z art. 315 ust. 3 i na podstawie art. 245 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r., nr 119, poz. 1117 z późn. zm.) oraz w oparciu art. 6 PCT (Dz. U. z 1991 r., nr 70, poz. 303 + załącznik) po ponownym rozpatrzeniu sprawy zgłoszenia nr [...], wydzielonego ze zgłoszenia macierzystego [...] pt. "Kompozycja farmaceutyczna drospirenonu i etynyloestradiolu, preparat farmaceutyczny i zastosowanie połączenia drospirenonu i etynyloestradiolu, zgłoszonego do ochrony w trybie PCT w dniu [...] sierpnia 2000 r. przez B. B., [...] zwaną dalej "zgłaszającym", "stroną", "skarżącą" na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego w dniu [...] listopada 2009 r. na decyzję Urzędu Patentowego z dnia [...] września 2009 r. o odmowie udzielenia patentu na ww. wynalazek utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Do wydania powyższych decyzji Urzędu Patentowego RP doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Zgłoszenie wynalazku nr [...]: "Kompozycja farmaceutyczna drospirenonu i etynyloestradiolu, preparat farmaceutyczny i zastosowanie połączenia drospirenonu i etynyloestradiolu" zostało wydzielone ze zgłoszenia macierzystego [...], p.t. "Kompozycja farmaceutyczna drospirenonu i etynyloestradiolu i jej zastosowanie", dokonanego w trybie PCT [układ o współpracy patentowej PCT (Dz. U. z 1991 r. załącznik do nru 70 poz. 303)] jako polski odpowiednik zgłoszenia opublikowanego pod numerem [...] w dniu [...]-03-2001.

Urząd Patentowy RP decyzją z [...] września 2009 r. powołując się na art. 10 i 26 ustawy o własności przemysłowej mającej zastosowanie na podstawie art. 315 ust. 3 Prawa własności przemysłowej oraz art. 6 PCT i art. 49 ust. 1 Prawa własności przemysłowej odmówił udzielenia patentu na zgłoszony wynalazek albowiem zakres żądanej ochrony był niejednoznaczny, gdyż kompozycja, preparat oraz zastosowanie nie zostały określone za pomocą odpowiednich cech technicznych.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek wniosku złożonego przez skarżącą organ decyzją z dnia [...] października 2011 r. utrzymał swoją poprzednią decyzję w mocy, zajmując analogiczne stanowisko co do niejednoznacznego wskazania zakresu ochrony z uwagi na niepodanie środków technicznych, umożliwiających realizację wynalazku, co skutkuje brakiem stosowalności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi B., B., B. na decyzję organu z dnia [...] października 2011 roku wyrokiem z dnia 8 marca 2012 r., sygn. akt VISA/Wa 2267/11 uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu oraz zasądził od Urzędu Patentowego RP na rzecz skarżącej kwotę w wysokości 1617 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu wyroku zawarł następujące rozważania. Sąd wskazał, że Urząd Patentowy RP jest związany rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania. Zgodnie z art. 252 p.w.p., do postępowania przed Urzędem Patentowym RP stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Jako organ administracji publicznej Urząd Patentowy RP musi m.in. przestrzegać zasady dochodzenia prawdy materialnej, w sposób wyczerpujący rozpatrzyć i ocenić materiał dowodowy, ocenić na podstawie materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.). Jest zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, powinien także wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kieruje się przy załatwieniu sprawy, ma obowiązek zapewnienia stronie możliwości wzięcia czynnego udziału w postępowaniu (art. 9, art. 11, art. 10 k.p.a.). Wreszcie musi uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a.

Postępowanie w zakresie rozpatrywania zgłoszeń wynalazków zawarte jest w rozdziale 3 p.w.p. (art. 41 - art. 55). Stosownie do treści art. 49 ust. 2 p.w.p., przed wydaniem decyzji o odmowie udzielenia patentu Urząd Patentowy ma obowiązek wyznaczyć zgłaszającemu termin do zajęcia stanowiska co do zebranych dowodów i materiałów mogących świadczyć o istnieniu przeszkód do uzyskania patentu. Dowody i materiały mogą wykraczać poza wykaz objęty sprawozdaniem o stanie techniki. Przepis ten współgra z art. 10 k.p.a., w którym ustanowiono zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, stanowiącą jedną z fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 10 k.p.a. organ administracji publicznej prowadzący postępowanie w sprawie indywidualnej ma obowiązek zapewnić stronie czynny udział w każdym jego stadium. Omawiana zasada obejmuje m.in. prawo strony do wypowiadania się co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań. Zgodnie z ugruntowanym już stanowiskiem - prezentowanym zarówno w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak również przez doktrynę - strona ma prawo do zajęcia stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy. Jest to prawo strony do wypowiedzenia "ostatniego słowa" w sprawie stanowiącej przedmiot postępowania administracyjnego. W literaturze przedmiotu prezentowany jest pogląd, iż obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest pouczenie strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia, a także wstrzymania się od wydania decyzji do czasu (określonego wyznaczonym stronie terminem) złożenia powyższego oświadczenia. Podkreślenia wymaga ponadto, iż zasada, gwarantująca stronom możliwość wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji, odnosi się do wszystkich dowodów i materiałów, bez względu na to, z czyjej inicjatywy są one przeprowadzone lub zbierane (z urzędu czy na wniosek strony), co dotyczy również "żądań", bez względu na to, kto je wysuwa. Przesłanki odstąpienia od tego obowiązku określone zostały w art. 10 § 2 k.p.a.

Sąd podkreślił, że skarżąca do pisma [...] kwietnia 2009 r., które wpłynęło do UP przed wydaniem decyzji z dnia [...] września 2009 r., dołączyła na nowo zredagowane zastrzeżenia patentowe. Organ odniósł się do nich dopiero w decyzji z dnia [...] września 2009 r., w której odmówił udzielenia patentu na zgłoszony wynalazek. Następnie wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy przedłożyła nową wersję zastrzeżeń patentowych, do których UP zajął stanowisko w piśmie z dnia [...] lutego 2010 r. W odpowiedzi na pismo organu skarżąca przedstawiła w dniu [...] maja 2010 r. swoje pisemne stanowisko, do którego załączyła poprawione zastrzeżenia patentowe, które, jak sam zaznaczył, znacząco ograniczyła. Urząd Patentowy wyjaśnił swoje stanowisko w piśmie z dnia [...] maja 2010 r. Odpowiedziała na nie skarżąca pismem z dnia [...] września 2010 r., do którego dołączyła kolejną wersję zastrzeżeń patentowych. Organ nadal nie znajdował podstaw do udzielenia patentu, co wyraził w piśmie z dnia [...] października 2010 r. Skarżąca przedłożyła w dniu [...] lutego 2011 r. następną wersję zastrzeżeń patentowych. Organ nadal nie znajdował podstaw do udzielenia patentu, o czym powiadomił skarżącą pismem z dnia [...] marca 2011 r. Skarżąca w piśmie z dnia [...] czerwca 2011 r. wyjaśniła przyczyny zmiany zastrzeżeń patentowych, dołączyła do tego pisma poprawione zastrzeżenia patentowe, które ograniczyła do jednego punktu. Ponadto drugi aktywny składnik określiła jako 17α-etynyloestradiol czyli w sposób, w jaki został wcześniej określony w zgłoszeniu macierzystym oraz w części niezamiennej zastrzeżenia niezależnego dołączonego do podania o udzielenie patentu (w części znamiennej zastrzeżenia 1 jako składnik aktywny wskazano zaś etynyloestradiol). We wcześniejszych zastrzeżeniach patentowych drugi aktywny składnik był ujmowany jako etynyloestradiol. Skarżąca zastrzegła też nową ilość tego składnika, ograniczając ją do dawki odpowiadającej od 0,015 mg do 0,03 mg. Wcześniej na taką dawkę powoływały się, ale jedynie w zastrzeżeniach zależnych. Nadto sprecyzowała objętość wody - 900 ml, stanowiącej medium rozpuszczające. Organ niesłusznie stanął na stanowisku, że ta wersja zastrzeżeń jest zasadniczo zbliżona w swej istocie do wersji zastrzeżeń patentowych z dnia [...] kwietnia 2009 r., które zostały ocenione w decyzji UP z dnia [...] września 2009 r. W zastrzeżeniach niezależnych zgłoszonych przy piśmie z dnia [...] kwietnia 2009 r. skarżąca przede wszystkim określiła przedmiot wynalazku jako kompozycję farmaceutyczną, preparat farmaceutyczny, podczas gdy w tych ostatnich jako tabletkę. Nadto przyjęła inne dawki: w przypadku drospirenonu 2 do 4 mg, a w przypadku etynyloestradiolu (a nie - 17α-etynyloestradiolu) dawki do 0,01 mg do 0,05 mg, a także nie określiła objętości wody. Przy tym organ również nie odniósł się do tych zastrzeżeń przed wydaniem w dniu [...] września 2009 r. decyzji.

Zdaniem Sądu nowa wersja zastrzeżeń zgłoszona w dniu [...] czerwca 2011 r. ograniczała zakres żądanej ochrony, gdyż przedmiot wynalazku określała jako tabletkę, zawierała nowe informacje (w stosunku do zgłoszenia z dnia [...] kwietnia 2009 r.) co do ilości obu składników aktywnych, przy czym drugi czynnik także został na nowo ujęty (17α-etynyloestradiol) i podano nową jego ilość od 0,015 mg do 0,03 mg oraz dookreślono objętość wody jako medium rozpuszczającego. W tej sytuacji, zgodnie z art. 37 ust. 1 p.w.p. należało przyjąć, iż nowa wersja zastrzeżeń była dopuszczalna. Przepis ten stanowi, że do czasu wydania decyzji w sprawie udzielenia patentu zgłaszający może, z zastrzeżeniem ust. 2, wprowadzać uzupełnienia i poprawki do zgłoszenia wynalazku, które nie mogą wykraczać poza to, co zostało ujawnione, w dniu dokonania zgłoszenia, jako przedmiot rozwiązania w opisie zgłoszeniowym wynalazku obejmującym opis wynalazku, zastrzeżenia patentowe i rysunki.

Wobec tego, według oceny Sądu, organ na mocy art. 49 ust. 2 p.w.p. powinien był przed wydaniem decyzji o odmowie udzielenia patentu wyznaczyć zgłaszającemu termin do zajęcia stanowiska co do zebranych dowodów i materiałów mogących świadczyć o istnieniu przeszkód do uzyskania patentu. Dowody i 'materiały mogły wykraczać poza wykaz objęty sprawozdaniem o stanie techniki.

Ponadto, według art. 37 ust. 3 p.w.p. w przypadku wprowadzenia uzupełnień i poprawek do zgłoszenia wynalazku, a także w każdym innym przypadku, gdy w toku postępowania nastąpi zmiana zakresu żądanej ochrony, zgłaszający obowiązany jest do nadesłania odpowiednio zmienionego skrótu opisu wynalazku. Zgłaszający nie przedłożył zmienionego skrótu opisu wynalazku, a organ nie rozważył i nie skorzystał z instrumentu przewidzianego przez art. 42 ust. 1 bądź art. 46 ust. 3 i 4 p.w.p., odpowiednio stosowanego.

W postępowaniu wskutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ nie podjął omawianych czynności i wydał decyzję o odmowie udzielenia patentu.

Brak przedstawienia przez Urząd Patentowy RP argumentacji co do istnienia przeszkód do uzyskania patentu przed wydaniem skarżonej decyzji pozbawiło stronę możliwości wypowiedzenia się do postawionych zarzutów i zajęcia ostatecznego stanowiska w sprawie.

Natomiast brak zmienionego skrótu opisu wynalazku stanowił brak w materiale dowodowym i stanowiło to naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

Pozbawienie skarżącej prawa do wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji, nieuzupełnienie materiału dowodowego o zmieniony skrót opisu wynalazku stanowi, zdaniem Sądu, naruszenie wskazanych przepisów postępowania w stopniu, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd podkreślił, że skarżąca w trakcie postępowania przedkładała szereg dowodów sporządzonych w językach obcych, będących następnie przedmiotem wymiany stanowisk między nim a organem. Niektóre z nich zostały szczątkowo przetłumaczone przez skarżącą. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 27 Konstytucji RP oraz art. 4 i 5 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. Nr 90, poz. 999 z późn. zm.) językiem urzędowym jest język polski. Według ustawy o języku polskim wszystkie podmioty realizujące zadania publiczne na terenie Polski mają obowiązek dokonywania wszystkich czynności urzędowych w języku polskim, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej (art. 5 ust. 1). Przepisy prawa własności przemysłowej nie zawierają w tym zakresie odrębnych uregulowań.

Sąd zauważył, że decyzje są wydawane przez ekspertów, ale w imieniu Urzędu Patentowego RP. Winna zatem być zagwarantowana jednolitość stosowania obowiązujących przepisów przez organ.

W konkluzji Sąd stwierdził, iż Urząd Patentowy nie rozpoznał sprawy w sposób wszechstronny i wyczerpujący, a tym samym naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W świetle stwierdzonych uchybień formalnych skutkujących uchyleniem decyzji Urzędu Patentowego, Sąd uznał za zbędne rozważanie zarzutów naruszenia prawa materialnego.

Jednocześnie Sąd wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę organ administracji przeprowadzi postępowanie administracyjne stosownie do zasad ogólnych zawartych w k.p.a., stosowanych na mocy art. 252 p.w.p., odniesie się do wszystkich okoliczności faktycznych i całego materiału dowodowego, który zgromadził w sprawie, by następnie na jego podstawie podjąć decyzję administracyjną prawidłowo uzasadnioną o przekonywującej treści.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Urząd Patentowy RP decyzją z [...] stycznia 2015 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] września 2009 r. o odmowie udzielenia patentu na zgłoszony przez skarżącą wynalazek.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że według ostatniej, aktualnie obowiązującej wersji zastrzeżeń patentowych z [...] czerwca 2011 r. przedmiotem wynalazku jest tabletka zawierająca drospirenon w ilości odpowiadającej dziennej dawce 3 mg i jako drugi aktywny czynnik 17α-etynyloestradiol w ilości odpowiadającej dziennej dawce od 0,015 do 0,03 mg wraz z jednym lub większą liczbą farmaceutycznie dopuszczalnych nośników lub zaróbek znamienna tym, że co najmniej 70% drospirenonu z tej tabletki ulega rozpuszczeniu w ciągu 30 minut, co określono przy zastosowaniu metody Mieszadłowej II USP XXIII w 900 ml wody o temperaturze 37°C jako medium rozpuszczającym, przy szybkości mieszania 50 obrotów na minutę. W ocenie organu jest to wersja zastrzeżeń patentowych z dnia [...] kwietnia 2009 r., której to wersji zastrzeżeń patentowych dotyczyła pierwsza decyzja Urzędu odmawiająca udzielenia patentu.

W obydwu wersjach zastrzeżenia 1 w części przedznamiennej określony jest skład jakościowy i ilościowy dla składników aktywnych farmakologicznie, a więc drospirenonu i 17-a-etynyloestradiolu. Taki skład kompozycji farmaceutycznej znany jest ze stanu techniki, co wskazywano Zgłaszającemu kilkakrotnie w trakcie korespondencji, a Zgłaszający nie negował tego faktu.

W części znamiennej, a więc stanowiącej o istocie wynalazku, w obydwu przypadkach określono cele wynalazku, a więc efekty, jakie w założeniu powinny być osiągnięte, a nie środki techniczne prowadzące do tego celu/efektu.

W obydwu przypadkach określono kompozycję/tabletkę poprzez korzystną, założoną jako cel wynalazku rozpuszczalność jednego ze składników czynnych - drospirenonu. W przypadku uaktualnionej wersji zastrzeżeń patentowych doprecyzowano warunki badania metodą mieszadłową.

W dalszej części swoich rozważań organ powołał się na powody i argumenty za wydaniem decyzji odmawiającej udzielenia patentu na zgłoszony wynalazek, które zamieszczone zostały w decyzji z dnia [...] września 2009 r.

Odnosząc się powtórnie do zarzutów strony wyrażonych w piśmie z dnia [...] czerwca 2011 r. dołączonym do zmienionej wersji zastrzeżeń patentowych dotyczących zarzutu naruszenia proceduralnego prawa zgłaszającego do bycia wysłuchanym organ podniósł, co następuje:

Urząd Patentowy wyjaśniał Zgłaszającemu m. in. w decyzji z dnia [...] września 2009 r. oraz w pismach procesowych, że powołanie się w zakresie ujawnienia wynalazku na publikacje w opisach patentowych [...], [...], [...] nie spełniało wymagania z art. 26 ustawy. Art. 26 ust. 1 ustawy o wynalazczości stanowi wprost, że "Zgłoszenia wynalazku w celu uzyskania patentu dokonuje się przez wniesienie do Urzędu Patentowego podania wraz z opisem wynalazku ujawniającym jego istotę, zastrzeżeniami patentowymi, skrótem opisu i w razie potrzeby rysunkami". Art. 26 ust. 4 uow stanowi, że zgłoszenie uważa się za dokonane w czasie, w którym zostało złożone w Urzędzie Patentowym. Tak więc nie można dokonać ujawnienia wynalazku w późniejszym czasie, niż data zgłoszenia.

Natomiast w piśmie z dnia [...] marca 2011 r. Urząd wyjaśniał, że dokumenty ze stanu techniki ([?] Remington Pharmaceutical Science, brak daty publikacji; Aliment. Pharmacol. Therap., C.D. Melia i S. S. Davis, 1989, 3, 513-525) omawiają ogólny stan wiedzy na temat wpływu różnych parametrów na szybkość rozpuszczania różnych form dawkowania różnych leków - nie może stanowić dostatecznego ujawnienia dla szybkiego uwalniania konkretnego leku drospirenonu dla zgłoszenia [...].

Ogólny stan wiedzy nie naprowadziłby specjalisty na konkretnie rozwiązania problemu polepszania rozpuszczalności drospirenonu. W takim przypadku zawartość opisu patentowego zmuszałaby specjalistę w danej dziedzinie do podjęcia dodatkowej pracy twórczej i eksperymentów, by na podstawie ujawnionych przez Zgłaszającego danych technicznych dojść do rezultatu o jakim mowa w zastrzeżeniu niezależnym.

Zdaniem Urzędu opisy patentowe [...], [...], [...] stanowią dowód, że kompozycje, z których drospirenon jest szybko uwalniany, mogą być otrzymane bez konieczności dostarczania drospirenonu w postaci zmikronizowanej, lecz nie stanowią ujawnienia wynalazku w dacie zgłoszenia, a więc nie stanowią dowodu nie spełnienia przez niniejsze zgłoszenie art. 26 uow. Ustosunkowując się do zarzutu strony z pisma z dnia [...] czerwca 2011 r., że wymagania dotyczące zamieszczenia przykładów w zgłoszeniu organ wyjaśnił:

Rozwiązanie, na które Zgłaszający pragnie uzyskać ochronę patentową, musi być odpowiednio ujawnione w opisie patentowym. Jeśli zakres ochrony ma być szeroki (np. szybkie uwalnianie możliwe do uzyskania wieloma metodami), to i ujawnienie w opisie powinno być odpowiednio obszerne. Najkorzystniejszą formą ujawnienia wynalazku jest przykład wykonania wynalazku. Nie jest to jednak jedyna możliwość ujawnienia, Urząd dopuszcza również bardziej opisowe przedstawienie rozwiązania problemu technicznego.

Najlepszym dowodem na to, że Urząd Patentowy nie wymaga, żeby wszystkie rozwiązania objęte zastrzeżeniami były przedstawione w przykładach realizacji wynalazku jest fakt, że w sprawie macierzystej, w patencie PL [...], Zgłaszający uzyskał ochronę na kompozycje, w których drospirenon jest w postaci 1) zmikronizowanej lub 2) napylonej z roztworu na cząstki obojętnego nośnika, a więc na dwie realizacje, mimo że przykłady wykonania dotyczą jedynie, zmikronizowanej postaci drospirenonu (brak przykładu dla napylania drospirenonu z roztworu na cząstki obojętnego nośnika).

Z argumentacji Zgłaszającego wynika, że mimo stosunkowo niewielkiego nakładu pracy (jedna z możliwych realizacji rozwiązania) pragnie on uzyskać ochronę patentową na kilkanaście innych, nie przebadanych i niedokonanych realizacji.

Organ podniósł, że Zgłaszający w w/w piśmie żąda ponadto odniesienia się do decyzji w sprawie zagranicznych odpowiedników polskiego zgłoszenia, oraz powodów udzielenia patentu polskiego PL [...], dla którego to zgłoszenia opis i zastrzeżenia są "zasadniczo identyczne" jak dla niniejszego zgłoszenia.

Urząd wyjaśniał to już Zgłaszającemu w poprzednich pismach i w decyzji odmownej, że:

Obowiązujące w dacie dokonania zgłoszenia umowy międzynarodowe stanowią (zgodnie z art. 27 pkt 5 i 8 Układu o współpracy patentowej, PCT), iż każde umawiające się Państwo, przy orzekaniu zdolności patentowej wynalazku zastrzeżonego w zgłoszeniu międzynarodowym, ma swobodę stosowania kryteriów swego prawa krajowego w odniesieniu do wcześniejszego stanu techniki i innych warunków zdolności patentowej, nie będącymi wymogami co do formy lub treści zgłoszeń.

Takim warunkiem jest warunek dostatecznego ujawnienia wynalazku.

Zgodnie z orzeczeniem VI SA/Wa 2183/04 "Orzeczenia wydane przez inne urzędy patentowe nie są wiążące dla UPRP. Nie sposób przyjąć, aby uzyskanie patentu w jednym państwie automatycznie oznaczało obowiązek organu do udzielenia ochrony na ten wynalazek w innym państwie. Każde zgłoszenie podlega indywidualnemu badaniu".

Również zgodnie z orzeczeniem VI SA/Wa 112/08 [...], stosownie do art. 27 ust. 5 układu PCT...prawu krajowemu państwa, w którym zgłoszono wynalazek oddano swobodę w ustalaniu takich istotnych warunków zdolności patentowej, jakie państwo to uzna za właściwe, a nadto zgodnie z art. 27 ust. 6 PCT prawo krajowe może wymagać dostarczenia przez zgłaszającego dowodu w odniesieniu do każdego warunku zdolności patentowej przewidzianego przez to prawo. W świetle tych unormowań...posiadanie patentu europejskiego nie mogło odnieść zamierzonego skutku, sprowadzającego się w istocie do oczekiwania na zastosowanie niejako pewnego automatyzmu przy udzieleniu prawa ochronnego na zgłoszony wynalazek w Polsce.

Urząd Patentowy RP dalej podał, że w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego VISA/Wa 2267/11 pismem z dnia [...] sierpnia 2012 r. wezwał stronę do nadesłania skrótu opisu wynalazku. Poza tym zobowiązał skarżącego do nadesłania uzupełniających wyjaśnień dotyczących zgłoszenia, które są niezbędne do podjęcia decyzji na podstawie art. 245 Prawa własności przemysłowej, w tym w szczególności zarzutów postawionych dopiero w decyzji z dnia [...] października 2011 r., utrzymującej decyzję z 2009 r. Strona wykonała wezwanie organu nadsyłając w dniu [...] listopada 2012 r. pismo z wyjaśnieniami oraz skrót opisu wynalazku.

Ponadto w piśmie z dnia [...] sierpnia 2012 r. Urząd Patentowy RP wyjaśnił powody, dla których podjęta była decyzja o przyznaniu patentu w sprawie zgłoszenia [...] (patent PL [...]). Decyzja ta (ewentualnie inne analogiczne) była podjęta w roku 2008 ([...]-10-2008 r.). Urząd kierował się orzecznictwem sądów administracyjnych dostępnych w tym czasie w podobnych sprawach. Szereg wyroków podnosiło kwestię harmonizacji prawa polskiego w dziedzinie własności intelektualnej ze wskazaniem, że jeżeli udzielony był patent europejski w danej sprawie, to są przesłanki do udzielenia patentu krajowego (patrz. np. wyroki II GSK 239/06 = VI SA/Wa 2014/05, VI SA/Wa 1855/06). Dla zgłoszenia [...], które jest polskim odpowiednikiem zgłoszenia [...], istotnie został udzielony patent PL [...]. Powoływano się na udzielony patent europejski EP [...], w którym zastrzeżenia zostały zredagowane podobnie jak w przedmiotowej sprawie [...], to znaczy przez osiągany efekt.

Tu należy mieć na uwadze, że nie każdy patent jest trafnie udzielony. Rozsądzaniu kwestii nieuprawnionego udzielenia patentu zajmują się Komisje Odwoławcze (w Europejskim Urzędzie Patentowym) czy Kolegia ds. Spornych (w UPRP). W sprawie patentu europejskiego EP [...] toczyło się wciąż ([...] sierpnia 2012 r.) postępowanie sporne, a w dniu [...] marca 2013 r. wydano decyzję o unieważnieniu patentu.

Urząd Patentowy RP powołał się również na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wydany w sprawie VISA/Wa 112/08, w którym Sąd ten orzekło niedopuszczalności określania wynalazku przez efekt a także na "Poradnik wynalazcy", w którym omawiana jest kwestia dopuszczalności lub niedopuszczalności określeń funkcjonalnych przy redagowaniu zastrzeżeń patentowych. Organ odpowiadając na pismo strony z [...] kwietnia 2014 r. nie dopatrzył się własnych błędów w interpretacji Poradnika Wynalazcy.

Na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] stycznia 2015 r. B. z siedzibą w B., B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej:

1. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. polegające na braku wyłączenia z urzędu od ponownego rozpoznania sprawy przez Urząd Patentowy eksperta, który brał już udział w rozpatrywaniu sprawy zakończonej zaskarżoną decyzją;

2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy poprzez naruszenie art. 7 k.p.a., 77 k.p.a. i 80 k.p.a. polegające na pominięciu i nie wyjaśnieniu istotnych okoliczności sprawy mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, braku odniesienia się do dowodów i argumentów przedstawionych przez skarżącego w toku postępowania, a w szczególności na braku wyjaśnienia kwestii, dlaczego zdaniem Urzędu Patentowego rozpuszczalność drospirenonu nie może zostać uznana za środek techniczny, który prowadzi do uzyskania efektu zwiększonej dostępności biologicznej składnika aktywnego;

3. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy poprzez naruszenie art. 8 k.p.a. w zw. z art. 32 Konstytucji RP oraz w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez naruszenie zasady budowania zaufania obywateli wobec organów administracji publicznej polegające na braku jakiegokolwiek wyjaśnienia dlaczego wobec tego samego podmiotu w analogicznym stanie faktycznym, działając w oparciu o te same przepisy prawa w odniesieniu do patentu PL [...] Urząd Patentowy uznał rozpuszczalność drospirenonu za środek techniczny i nie miał zastrzeżeń do określonego sformułowania zastrzeżeń patentowych, a w odniesieniu do zgłoszenia patentowego nr P [...] już tej cechy za środek techniczny nie uznał,

4. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy poprzez naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. polegające na braku prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, w szczególności poprzez brak wskazania jakichkolwiek argumentów w zakresie zmiany stanowiska Urzędu Patentowego w zakresie braku uznania cech technicznych wynalazku wskazanych w zastrzeżeniach Patentowych zgłoszenia P [...] za środki techniczne prowadzące do osiągnięcia określonego rezultatu;

5. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy poprzez naruszenie art. 6 k.p.a. polegające na przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sposób rażąco sprzeczny z zasadą praworządności, a w szczególności stosowanie w sposób nieuzasadniony różnych kryteriów do oceny uznania tych samych cech wskazanych w zastrzeżeniach patentowych jako cech technicznych definiujących istotę wynalazku;

6. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy poprzez naruszenie art. 6 k.p.a., 7 k.p.a. i 8 k.p.a. polegające na braku bezstronności przy ponownym rozpatrywaniu sprawy zakończonej zaskarżoną decyzją na skutek uchylenia decyzji z dnia [...] listopada 2011 r. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyniku rozpatrywania sprawy przez tego samego eksperta, który wydał uchyloną wcześniej przez Sąd decyzję, co jest sprzeczne z zasadą praworządności, wnikliwego wyjaśnienia sprawy oraz budowania zaufania obywateli do organów administracji;

7. naruszenie przepisu art. 32 Konstytucji RP poprzez błędne zastosowanie tego przepisu i nieuwzględnienie podstawowej zasady równości podmiotów wobec prawa oraz równego traktowania podmiotów przez władze publiczne, co w sferze prawa administracyjnego winno przejawiać się w tym, że podmioty o tym samym statusie prawnym mogą na gruncie tych samych przepisów oczekiwać takich samych rozstrzygnięć orzekających o przyznaniu im uprawnień wynikających z przepisów prawa, zwłaszcza w sytuacji, gdy przedmiotem rozstrzygnięcia są analogiczne sprawy dotyczące sfery uprawnień tego samego podmiotu;

8. naruszenie art. 6 Układu PCT poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji wadliwe uznanie, iż zastrzeżenie patentowe zgłoszenia P [...] nie definiuje przedmiotu żądanej ochrony, nie jest jasne i zwięzłe oraz nie jest w całości poparte opisem;

9. naruszenie prawa materialnego tj. art. 10 uow w zw. z 26 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (tekst jednolity Dz. U. z 1993 r., Nr 26, poz. 117 ze zm.), zwanej dalej "uow", mającej zastosowanie na podstawi art. 315 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity Dz. U. z 2003 r., Nr 119, poz. 1117 ze zm.), zwanej dalej "p.w.p." poprzez niewłaściwą jego wykładnię w zakresie pojęcia ujawnienia istoty wynalazku i w konsekwencji brak uznania, iż wynalazek spełnia wymogi ustawowe w zakresie przesłanek udzielenia patentu;

10. naruszenie prawa materialnego tj. art. 26 uow w zw. z art. 315 ust. 3 p.w.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji wadliwe uznanie, iż zastrzeżenia patentowe zgłoszenia P [...] nie zawierają cech technicznych umożliwiających urzeczywistnienie wynalazku;

11. naruszenie prawa materialnego tj. art. 10 uow w zw. z art. 315 ust. 3 p.w.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w stanie faktycznym i prawnym sprawy i w konsekwencji wadliwe uznanie, iż wynalazek ujawniony w zgłoszeniu patentowym nr P [...] nie spełnia przesłanki przemysłowego jego zastosowania.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o:

1) stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji z dnia [...] stycznia 2015 r. w całości,

a na wypadek gdyby Sąd uznał, że nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji o:

2) uchylenie w całości decyzji Urzędu Patentowego z dnia [...] stycznia 2015 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Urzędu Patentowego z dnia [...] września 2009 r. o odmowie udzielenia patentu na wynalazek zgłoszony za nr [...], a w każdym z powyższych przypadków o:

3) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Urząd Patentowy RP w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.).

Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W pierwszym rzędzie Sąd uznał za niezbędne ustosunkowanie się do zarzutu pierwszego i szóstego skargi, w których skarżąca wskazuje na naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz art. 6 k.p.a., 7 k.p.a. i 8 k.p.a. z uwagi na to, że na skutek uchylenia decyzji z dnia [...] listopada 2011 r. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawa była rozpatrywana przez tego samego eksperta, który wydał uchyloną wcześniej przez Sąd decyzję. Zarzuty te według oceny Sądu zasługują na uwzględnienie.

W myśl art. 252 p.w.p. w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania przed Urzędem Patentowym stosuje się, z zastrzeżeniem art. 253, odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 253 ust. 1 p.w.p. przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego o terminach załatwiania sprawy nie stosuje się do rozpatrywania zgłoszeń dokonanych w celu uzyskania patentu, dodatkowego prawa ochronnego, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji, zaś ustęp 2 cytowanego artykułu stanowi, że przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego o wznowieniu postępowania i stwierdzeniu nieważności decyzji nie stosuje się, jeżeli okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania bądź stwierdzenie nieważności w decyzji mogą być podniesione w sporze o unieważnienie udzielonego patentu, dodatkowego prawa ochronnego, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji.

Zgodnie z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Przepis, ten został wprowadzony do kodeksu postępowania administracyjnego na podstawie nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez art. 1 pkt 4 tejże ustawy (Dz. U. z 2010 r. nr 6, poz. 18). Nowelizacja kodeksu postępowania administracyjnego w tym zakresie weszła w życie z dniem 11 kwietnia 2011 r.

Z wzajemnej relacji cytowanych wyżej przepisów wynika, że art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 252 p.w.p. znajduje swoje zastosowanie także w stosunku do eksperta Urzędu Patentowego RP.

Z akt sprawy wynika, że decyzja Urzędu Patentowego RP z dnia [...] października 2011 r. została sporządzona i podpisana przez eksperta L. N. Następnie po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyroku uchylającego powyższą decyzję ekspert L. N. w dniu [...] stycznia 2015 r. po raz drugi wydała decyzję utrzymującą w mocy decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] września 2009 r. o odmowie udzielenia patentu na wynalazek.

Niewątpliwie eksperta Urzędu Patentowego należy zaliczyć do pracownika urzędu administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 259 p.w.p., zgodnie z którym centralnym organem administracji rządowej w sprawach z zakresu własności przemysłowej jest Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej.

Z uwagi na powyższe okoliczności za niezasadne należy uznać argumenty organu zawarte w odpowiedzi na skargę. Organ powołując się na przepisy art. 244 ust. 1 p.w.p. stwierdził, że co prawda ekspert, który wydal zaskarżoną decyzję wyłączony jest od udziału w postępowaniu w sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od tej decyzji lecz nie oznacza to jednak, że ekspert ten jest wyłączony również w dalszym - niejako toczącym się od nowa - postępowaniu, jakie może nastąpić na skutek uchylenia decyzji wydanej w wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie, czy też, jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie, w przypadku wydania przez sąd administracyjny orzeczenia uchylającego obie decyzje, W tym zakresie organ powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 października 2009 r. (sygn. akt II FSK 785/08). W myśl tego wyroku w Ordynacji podatkowej nie ma normy prawnej zakazującej uczestnictwa w postępowaniu organu pierwszoinstancyjnego przy ponownym rozpoznaniu sprawy pracownika tego organu, który brał udział w wydaniu uchylonej decyzji (czy to w fazie opracowywania projektu decyzji, czy też przy jej podpisywaniu, podejmowaniu). Nie podlega zatem wyłączeniu od załatwienia sprawy pracownik organu podatkowego I instancji upoważniony (na podstawie art. 143 § 1 O.p.) przez organ podatkowy do załatwiania spraw w jego imieniu w przypadku uchylenia decyzji przez organ odwoławczy i przekazania temu organowi sprawy do ponownego rozpatrzenia. W takiej sytuacji sprawa załatwiana jest ponownie, od nowa przez organ I instancji i może - na żądanie strony - podlegać ponownej kontroli instancyjnej w pełnym zakresie (LEX nr 550431).

Zdaniem Sądu ze stanowiskiem organu nie można się zgodzić. W konsekwencji należy uznać, że ekspert Urzędu Patentowego, który wydał decyzję utrzymującą w mocy decyzję o odmowie udzielenia prawa ochronnego na zgłoszony wynalazek następnie uchyloną przez sąd administracyjny jest wyłączony od udziału w ponownym rozpoznaniu sprawy przez Urząd Patentowy. Eksperta takiego należy uznać za pracownika, który brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji w rozumieniu art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w związku z art. 252 k.p.a.

Sąd zauważa, że celem wyłączenia pracownika jest zapewnienie bezstronności w postępowaniu administracyjnymi. W doktrynie wskazuje się, że ratio legis tego przepisu było uniknięcie sytuacji, w której pracownik raz już uczestniczący w czynnościach postępowania administracyjnego i mający przez to ugruntowany pogląd, czy to tylko, np. na stan faktyczny sprawy - jeżeli brał udział wyłącznie w postępowaniu dowodowym, czy też również na sposób rozstrzygnięcia sprawy - gdy wydawał decyzję z upoważnienia organu, byłby niejako determinowany przez swoje wcześniejsze doświadczenia związane z udziałem w postępowaniu (Chróścielewski Wojciech, glosa do uchwały NSA z dnia 22 lutego 2007 r., II GPS 2/06. Teza nr 1). Dlatego też przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. należy rozumieć możliwie szeroko z uwzględnieniem zasady dwuinstancyjności wyrażonej w art. 78 Konstytucji RP. Zasada ta odnosząca się do gwarancji bezstronności w rozpoznaniu spraw przez organy administracji publicznej została zaakceptowana w orzecznictwie. Przykładowo w uzasadnieniu wyroku z dnia 31 stycznia 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "Na gruncie podobnej regulacji, zawartej w Kodeksie postępowania administracyjnego (art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.) zwraca się uwagę, że ratio legis instytucji wyłączenia pracownika jest ochrona prawidłowości i rzetelności postępowania oraz bezstronności orzekania, czyli jednych z najistotniejszych wartości procedury administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 18 marca 2009 r. sygn. akt I OSK 1507/08 oraz powołana tam literatura i orzecznictwo, opubl.bazaorzeczeń.nsa.gov.pl). Poglądy te należy uznać za aktualne przy wykładni art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej mającego zastosowanie w przypadku procedury odwoławczej uregulowanej w art. 221 Ordynacji podatkowej. Przewidziany w art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej zakaz, wzmacnia zasadę zaufania do organów podatkowych, wyrażoną w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, a także równoważy brak dewolutywności środka zaskarżenia określonego w art. 221 tej ustawy. Brak klasycznej instancyjności postępowania rozumianej jako rozpatrywanie sprawy przez inny organ (wyższego stopnia) niż ten, który wydał decyzję, nie może być decydującym czynnikiem skutkującym odstąpieniem od wymogu respektowania dyspozycji art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji Podatkowej (sygn. akt II GSK 1530/10).

Omówione wyżej stanowisko znalazło również odzwierciedlenie w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2014 r. I OSK 1845/14 a także z dnia 14 października 2014 r. sygn. akt II GSK 1219/13.

Z uwagi na stwierdzone naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy Sąd rozpatrywanie zarzutów o charakterze merytorycznym uznał za przedwczesne.

Z tych wszystkich względów Sąd na mocy art. 152 i 200 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.