Wyrok NSA, sygn. akt OSK 1954/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-08-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Służba zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Rausz /spr./, Sędziowie NSA Maria Rzążewska, Anna Orłowska, Protokolant Agnieszka Majewska, po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 września 2004 r. sygn. akt 3/II SA/Ka 2322/02 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia 2 września 2002 r. Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 1 września 2004 r. (3/II SA/Ka 2322/02) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę J. S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia 2 września 2002 r. Nr [...].

Jak wskazał Sąd w uzasadnieniu wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny OZ w Katowicach wyrokiem z dnia 24 lutego 2002 r. (II SA/Ka 1079/00) uchylił decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia 26 kwietnia 2000 r. Nr [...] utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Gliwicach z dnia 10 grudnia 1999 r. Nr [...], który orzekł o braku podstaw do rozpoznania u J. S. choroby zawodowej – przewlekłego zapalenia oskrzeli. Sąd zakwestionował prawidłowość orzeczeń lekarskich na podstawie których rozstrzygnięto sprawę i zalecił, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji uzupełnił materiał dowodowy przez uzyskanie orzeczenia lekarskiego odpowiadającego omówionym kryteriom i w oparciu o to orzeczenie wydał decyzję w przedmiocie choroby zawodowej.

Zaskarżoną decyzja z dnia 2 września 2002 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Katowicach powołując się na art. 138 § 1 kpa utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił, że wykonując zalecenie NSA zwrócił się 15 kwietnia 2002 r. do Kierownika Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w Sosnowcu o wydanie podsumowującego orzeczenia lekarskiego. Orzeczeniem z dnia 7 czerwca 2002 r. lekarze podtrzymali swoje orzeczenie z dnia 24 marca 2000 r. w sprawie choroby zawodowej J. S.. Stwierdzili tam, że rozpoznane u badanego przewlekłe zapalenie oskrzeli figuruje wprawdzie w wykazie chorób zawodowych, to jednak brak udokumentowania na wystąpienie niewydolności oddechowej w okresie nie dłuższym niż 5 lat od ustania narażenia zawodowego na czynniki drażniące drogi oddechowe, nie pozwala według kryteriów lekarskich na uznanie jego etiologii zawodowej. Organ odwoławczy podkreślił, że J. S. od czasu zakończenia pracy w 1991 r. był eksponowany na oddziaływanie różnych pozazawodowych czynników środowiskowych, zwłaszcza infekcyjnych, które odegrały znaczny wpływ na rozwój i dalszy przebieg schorzenia. Na końcu wyjaśnił, że wobec braku rozpoznania choroby zawodowej u J. S. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącego zarzucił rażące naruszenie przepisów prawa materialnego – rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294) poprzez uzależnienie stwierdzenia choroby zawodowej od pozanormatywnych sprzecznych z prawem przesłanek. W uzasadnieniu przypomniał, że J. S. przez wiele lat był narażony na działanie czynnika szkodliwego w postaci pyłu kopalnianego oraz gazów drażniących, co miało wpływ na wystąpienie stwierdzonego u niego schorzenia w postaci przewlekłego zapalenia oskrzeli. Następnie zwrócił uwagę na to, że organ administracji nie wykluczył jednoznacznie istnienia związku przyczynowego pomiędzy warunkami pracy a schorzeniem, co oznacza, że winien był stwierdzić istnienie choroby zawodowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, iż istota sporu w tej sprawie sprowadza się do ustalenia czy orzeczenie lekarskie z 7 czerwca 2002 r. mające charakter opinii biegłych w rozumieniu art. 84 kpa jest opinią pełną, jasną i nie zawierającą żadnych sprzeczności. W konsekwencji zaś należy ocenić, czy organ administracji sanitarnej będąc związany z mocy art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu Sądu z dnia 26 lutego 2002 r. wykonał zawarte w nim wskazania co do dalszego postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji i podanych w niej motywów stwierdził, iż ocena dowodów, jakiej dokonał w tej sprawie organ odwoławczy nie wykracza poza ramy swobodnej oceny dowodów i jako taka korzysta z ochrony przewidzianej w art. 80 kpa. Zgodnie z tym przepisem: "Organ administracji państwowej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona".

Organ odwoławczy wykonał wskazanie Naczelnego Sądu Administracyjnego zwracając się do lekarzy o wydanie kolejnego orzeczenia w sprawie choroby zawodowej J. S.. Następnie zaś z uwzględnieniem tej opinii, ponownie rozważył zebrany w sprawie materiał dowodowy, który jest jednoznaczny w swej wymowie. Wynika z niego, że u skarżącego stwierdzono przewlekłe zapalenie oskrzeli z cechami częściowej niewydolności oddechowej. Jednakże z przyczyn medycznych lekarze wykluczyli zawodową etiologię schorzenia. Mając powyższe na uwadze, organ administracji sanitarnej wykluczył istnienie związku przyczynowego między warunkami pracy a chorobą, którą rozpoznano o J. S..

Zarzuty postawione organowi administracji w skardze nie stanowią w ocenie Sądu o naruszeniu przez ten organ art. 80 kpa. To, że organ administracji sanitarnej dokonał na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustaleń odmiennych od tych, które prezentuje skarżący nie świadczy jeszcze o dowolnej ocenie dowodów. Sąd podkreślił, że lekarze orzecznicy uzasadnili, jakimi metodami posłużyli się wydając swoje orzeczenie. W szczególności wskazali pozazawodowe czynniki środowiskowe, które w ich ocenie, miały wpływ na rozwój i przebieg schorzenia.

Pismem z dnia 1 października 2004 r. skargę kasacyjną na powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 września 2004 r. złożył J. S.. Pełnomocnik skarżącego zarzucił wyrokowi na podstawie art. 174 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi naruszenie przepisów prawa procesowego mające wpływ na treść rozstrzygnięcia polegające na nie uwzględnieniu faktu, że dolegające skarżącemu schorzenie jest następstwem szkodliwych warunków pracy, nadto orzeczeniu zarzucił przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów przez przypisanie zbyt dużej roli czynnikom pozazawodowym jako stanowiącym przyczynę schorzenia, mimo że schorzenie to sięga swą genezą okresu, gdy czynniki te nie występowały, a także naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294) przez niewłaściwą jego wykładnię i uzależnienie stwierdzenia choroby zawodowej od pozanormatywnych , sprzecznych z prawem przesłanek, nadto w toku postępowania Sąd błędnie przyjął, że dolegające skarżącemu schorzenie oskrzeli wywołane czynnikami szkodliwymi w środowisku pracy nie ma etiologii zawodowej, albowiem spowodowane zostało czynnikami pozazawodowymi.

Wskazując na podstawy skargi kasacyjnej pełnomocnik podniósł, że w toku postępowania Sąd doszedł do błędnego przekonania, że dolegające skarżącemu schorzenie nie uzasadnia uznania go za zawodowe albowiem nie zostało ono w taki sposób zakwalifikowane przez placówki medyczne, podczas gdy czynnik szkodliwy, który mógł spowodować schorzenie występował niemal wyłącznie w środowisku pracy skarżącego, co uzasadnia stwierdzenie z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, że warunki pracy stanowiły przyczynę schorzenia.

Wskazując na powyższe pełnomocnik skarżącego wniósł o zmianę wyroku w taki sposób, że Sąd uchyli zaskarżoną decyzję i przekaże sprawę organowi II instancji do ponownego rozpoznania celem wydania decyzji stwierdzających u skarżącego schorzenie wymienione w poz. 4 wykazu chorób zawodowych. Ponadto pełnomocnik wniósł o zasądzenie kosztów procesu wraz z kosztami zastępstwa adwokackiego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, iż bezspornym jest, że odwołujący przez wiele lat pracował w KWK Sośnica jako górnik. Bezspornym jest również, że w środowisku pracy skarżącego występował czynnik szkodliwy w postaci pyłu węglowego. Nie ulega więc wątpliwości, że czynniki te negatywnie wpływały na układ oddechowy odwołującego i stwarzały ryzyko powstania choroby oskrzeli, co prowadzi do logicznego wniosku, że warunki pracy miały niewątpliwy wpływ na wystąpienie zachorowania. Prawdą jest również, że powód palił tytoń. Nie można jednak stawiać znaku równości pomiędzy paleniem tytoniu a stałym oddziaływaniem czynnika szkodliwego tj. pyłów kopalnianych obecnych pod ziemią zakładu górniczego. Nie ulega wątpliwości, że wpływ czynników zawodowych miał większy wpływ na degradację zdrowia niż palenie tytoniu. Nie ma też znaczenia okres, w którym to oddziaływanie już nie występowało, albowiem schorzenie oskrzeli pojawiło się u odwołującego już znacznie wcześniej – zanim zaprzestał on pracy górniczej. Zasadnym jest zatem stwierdzenie, że to czynnik szkodliwy obecny przy wykonywaniu pracy górniczej stanowi przyczynę powstania schorzenia oskrzeli.

Odwołujący podnosi, że skoro w środowisku tym występowały czynniki szkodliwe i przez cały okres pracy odwołujący narażony był na ich działanie, to istnieje prawdopodobieństwo graniczące z pewnością, że pył kamienno węglowy stał się przyczyną dolegającego odwołującemu schorzenia, nadto że schorzenie to jest zawodowym przewlekłym zapaleniem oskrzeli. Dokonane przez organy sanitarne badania przeprowadzone zostały w sposób niedokładny, nie zweryfikowano wcześniej przeprowadzonych badań. Dokonana w toku tegoż postępowania diagnostyka miała charakter rutynowy, bez wymaganej wnikliwości pozwalającej na dogłębne ustalenie przyczyn chorobowych.

Bezspornym jest, że J. S. był przez wiele lat narażony na działanie czynnika szkodliwego w postaci pyłów kamiennych, co prowadzi do logicznego wniosku, że warunki pracy miały niewątpliwy wpływ na wystąpienie zachorowania. Rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oddalające skargę stoi w sprzeczności z wyrokiem Sadu Najwyższego z dnia 4 czerwca 1998 r. (sygn. akt III RN 36/98) zgodnie z którym dla uwolnienia się od obowiązku świadczeń związanych ze stwierdzeniem choroby zawodowej konieczne byłoby wykazanie, że dane schorzenie nie ma związku z rodzajem pracy wykonywanej przez osobę nim dotkniętą, natomiast wytyczne Ministra Zdrowia o rozpoznawaniu chorób zawodowych ustalające surowsze niż rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych kryteria kwalifikowania schorzeń są pozbawione mocy prawnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do postanowień art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w § 2 art. 183. Żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w cyt. art. 183 § 2 omawianej ustawy nie zachodzi w niniejszej sprawie. Zatem sprawa ta mogła być przez Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznana tylko w granicach zakreślonych skargą kasacyjną. Granice skargi kasacyjnej wyznaczają między innymi wymienione w art. 176 powołanej ustawy podstawy kasacyjne, które zgodnie z art. 174 ustawy mogą stanowić: 1/ naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2/ naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik spraw. W podstawach kasacji wnoszący skargę kasacyjną musi wskazać wyraźnie konkretną normę prawa materialnego, czy procesowego, której naruszenie zarzuca zaskarżonemu orzeczeniu. W niniejszej sprawie wnoszący skargę kasacyjną J. S. w podstawie kasacyjnej zarzucił, powołując się na art. 174 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w pierwszym rzędzie naruszenie przepisów prawa procesowego mające wpływ na treść rozstrzygnięcia nie wskazując ani w samej podstawie kasacyjnej ani w jej uzasadnieniu jaki to przepis bądź przepisy postępowania – które Sąd naruszył – tj. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, są w tym przypadku przedmiotem zarzutu. Naczelny Sąd Administracyjny będąc związany granicami skargi kasacyjnej, nie może domyślać się, czy interpretować intencji autora skargi kasacyjnej co do jej podstaw. Musi opierać się na przepisach wyraźnie w skardze wskazanych. Tymczasem jak wykazano w sprawie niniejszej wnoszący skargę kasacyjną w postawie kasacyjnej gdzie zarzucał naruszenie przez sąd I instancji prawa procesowego nie wskazał jakie konkretnie przepisy z tego zakresu były przedmiotem naruszenia w zaskarżonym skargą kasacyjną orzeczeniu. Jako drugą z podstaw kasacji podano w skardze kasacyjnej naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.XI.1983 r. w sprawie chorób zawodowych przez niewłaściwą jego wykładnię. Tak sformułowana podstawa skargi kasacyjnej mogłaby sugerować, że skarżący domagał się od Naczelnego Sądu Administracyjnego kontroli zaskarżonego wyroku w odniesieniu do bliżej nie sprecyzowanych przepisów prawa materialnego, które ewentualnie mogłyby mieć w sprawie zastosowanie. Otóż pogląd taki byłby nieuzasadniony ponieważ jak zaznaczono w podstawie kasacji zarzut naruszenia prawa musi być postawiony w odniesieniu do konkretnej normy prawnej. W tym przypadku tak jak i w podstawie kasacyjnej zarzucającej naruszenie przepisów prawa procesowego nie wymieniono konkretnego przepisu – czy przepisów – prawa materialnego, które Sąd I instancji rozpoznając tę sprawę naruszył.

Brak wskazania konkretnych przepisów jako podstaw kasacji uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie sprawy.

Powyższe prowadzi do wniosku, że skarga kasacyjna J. S. nie ma usprawiedliwionych podstaw i z tego względu na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – należało ją oddalić.