Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1750/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6038 Inne uprawnienia  do  wykonywania czynności  i zajęć w sprawach objętych symbolem 603
Hasła tematyczne: Uprawnienia do wykonywania zawodu
Skarżony organ: Minister Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 19 ust. 2. art. 63, art. 64
journal: Dz.U. 2006 nr 99 poz 693
law: Ustawa z dnia 9 listopada 2000 r. o bezpieczeństwie morskim - tekst jednolity.
article: § 32
journal: Dz.U. 2013 poz 937
law: Rozporządzenie MInistra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 7 sierpnia 2013 r. w sprawie wyszkolenia i kwalifikacji członków  załóg statków morskich
article: art. 149 § 2, art. 151 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 marca 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 2459/17 w sprawie ze skargi T. P. na decyzję Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia [...] października 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania dyplomu kapitana żeglugi wielkiej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 7 marca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddala skargę T. P. (skarżący, skarżący kasacyjnie) na decyzję Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania dyplomu kapitana żeglugi wielkiej.

Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia:

Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., wobec spełnienia wszystkich wymaganych warunków formalnych, określonych w § 32 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 lutego 2005 r. w sprawie wyszkolenia i kwalifikacji zawodowych marynarzy (Dz. U. poz. 445, z późn. zm.), Dyrektor Urzędu Morskiego w [...] wydał skarżącemu dyplom kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r. Dyrektor Urzędu Morskiego w [...] wznowił postępowanie w przedmiocie wydania ww. dyplomu. Powyższa czynność została podjęta w oparciu o fakt istotny dla sprawy, a mianowicie posłużenie się przez skarżącego podrobionym świadectwem ukończenia Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych nr [...] w [...], za który to czyn skarżący został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] marca 2016 r. sygn. akt [...]. Po przeprowadzeniu wznowionego postępowania, organ I instancji wydał decyzję z dnia [...] marca 2017 r., znak: [...], w której uchylił decyzję dotychczasową, tj. z dnia [...] stycznia 2011 r. r., po stwierdzeniu istnienia podstaw do jej uchylenia określonych art. 145 § 1 k.p.a. Wznawiając postępowanie, organ I instancji przeprowadził ponownie postępowanie dowodowe oraz stwierdził, że skarżący w dniu [...] stycznia 2011 r., tj. w dniu wydania dyplomu kapitana żeglugi wielkiej, nie posiadał wykształcenia średniego, wymaganego ustawowo do uzyskania dyplomu. W myśl art. 71 ust. 5 ustawy o bezpieczeństwie morskim Dyrektor Urzędu Morskiego zobowiązany, zatem był odmówić wydania dyplomu, w oparciu o fakt, iż skarżący, ubiegając się o wydanie tego dokumentu, nie spełniał warunków koniecznych do jego uzyskania.

Dnia [...] maja 2017 r. Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej wydał decyzję uchylającą wyżej wskazaną decyzję w całości i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ II instancji stwierdził, iż Dyrektor Urzędu Morskiego w [...] wydał decyzję bez rozstrzygnięcia sprawy, co do jej istoty.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. Dyrektor Urzędu Morskiego w [...] uchylił decyzję z dnia [...] stycznia 2011 r. w sprawie o wydanie skarżącemu dyplomu kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej oraz odmówił ww. wydania dyplomu kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej.

Organ I instancji uznał, iż pomimo przedstawienia przez skarżącego świadectwa ukończenia liceum ogólnokształcącego z dnia [...] kwietnia 2015 r. potwierdzającego wykształcenie średnie, będącego jednym z wymagań niezbędnych do uzyskania kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej, skarżący nadal nie spełnia wszystkich warunków, od których przepisy uzależniają uzyskanie ww. dyplomu, tj. nie posiada ważnego zaświadczenia o zdanym egzaminie na kapitana żeglugi wielkiej na statkach o poj. 3000 i powyżej, o którym stanowi § 32 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 7 sierpnia 2013 r. w sprawie wyszkolenia i kwalifikacji członków załóg statków (Dz.U. z 2017 r. poz. 167), gdyż znajdujące się aktach sprawy zaświadczenie utraciło ważność z dniem [...] listopada 2015 r. Ponadto organ I instancji odniósł się do przedstawionego przez skarżącego zaświadczenia o zdaniu egzaminu na odnowienie dyplomu w dziale pokładowym (nr [...] oraz [...]), stwierdzając, iż skarżący uzyskał zaświadczenie potwierdzające zdanie egzaminu na odnowienie dyplomu, a nie na uzyskanie dyplomu. Tym samym skarżący nadal nie spełnia wszystkich warunków koniecznych do uzyskania dyplomu kapitana żeglugi wielkiej na statkach o poj. brutto 3000 i powyżej.

Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej decyzją z dnia [...] października 2017 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w części, tj. w zakresie:

a) pkt 1 rozstrzygnięcia i w tym zakresie zwrot "decyzję ostateczną Dyrektora Urzędu Morskiego w [...] z dnia [...] listopada 2010 r." zastąpił zwrotem "decyzję ostateczną Dyrektora Urzędu Morskiego w [...] z dnia [...] stycznia 2011 r.",

b) wiersza nr 1 uzasadnienia, w którym zwrot "decyzją z dnia [...] listopada 2010 r." zastąpił zwrotem "decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r.",

c) wiersza nr 8 uzasadnienia, w którym słowo "P." zastąpił słowem "T.",

d) wiersza nr 22 uzasadnienia, w którym zwrot "decyzją z dnia [...] listopada 2010 r.", zastąpił zwrotem "decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r."

W pozostałym zakresie organ II instancji utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W ocenie organu odwoławczego skarżący spełnia większość z przesłanek do uzyskania dyplomu kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej, za wyjątkiem jednej z nich tj. nie posiada ważnego dyplomu starszego oficera na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej. Organ II instancji podniósł, że znajdujące się w aktach sprawy zaświadczenie nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. o zdaniu egzaminu na kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej, ważne było przez okres pięciu lat od daty jego wystawienia, co oznacza, iż utraciło ważność z dniem [...] listopada 2015 r. Tym samym na chwilę obecną skarżący nie dysponuje ważnym zaświadczeniem, potwierdzającym zdanie egzaminu na kapitana żeglugi wielkiej. Poza tym wątpliwości budzi również spełnienie innego wymogu na uzyskanie dyplomu kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej, a mianowicie posiadanie dyplomu starszego oficera na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej, w stosunku, do którego również jest prowadzone postępowanie o uchylenie decyzji Dyrektora Urzędu Morskiego w [...] z dnia [...] października 2008 r. dotyczącej przyznania dyplomu starszego oficera na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej.

Nawiązując do zarzutu dotyczącego pisma organu z dnia 20 sierpnia 2015 r., informującego o wstrzymaniu realizacji podania na odnowienie dyplomu kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej, organ odwoławczy podkreślił, iż informacja o etapie realizacji wniosku powinna zostać wydana przez Dyrektora Urzędu Morskiego w [...] w formie postanowienia zawieszającego na podstawie art. 97 §1 pkt 4 k.p.a. realizację wniosku do czasu wydania wyroku przez sąd karny. W ocenie organu odwoławczego niezachowanie poprawnej formy nie miało jednak istotnego wpływu na wynik i rozstrzygnięcie sprawy o wydanie dyplomu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając skargę uznał, że nie jest ona zasadna, a zaskarżone rozstrzygnięcie pozostaje w zgodzie z obowiązującym prawem i na podstawie art. 150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm., dalej p.p.s.a.) skargę oddalił.

Sąd I instancji przychylił się do stanowiska organu, uznając je za prawidłowe i w sposób należyty uzasadnione. Zarzuty podniesione w skardze nie mogą wpłynąć na zmianę powyższego stanowiska, ponieważ nie zawierają argumentów, które mogłyby w sposób istotny rzutować na ocenę postępowania przeprowadzonego przez organy I i II instancji.

Wbrew zarzutom skarżącego, organy orzekające w sprawie działały zgodnie z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, takimi, jak zasada pogłębiania zaufania dla organów publicznych wyrażona w art. 8 k.p.a., zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 k.p.a., zasada pogłębienia zaufania obywateli (art. 8 k.p.a.) oraz zasada informowania stron (art. 9 k.p.a.). WSA stwierdził, iż organ I instancji podejmował, bowiem wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Tym samym, organ nie naruszył także zasad proporcjonalności, bezstronności oraz równego traktowania, również nie odstąpił od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Co także istotne dla oceny zarzutów skargi, całe postępowanie toczyło się w oparciu o zasadę informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania.

Sąd I instancji podzielił pogląd organu odwoławczego, co do tego, iż niezachowana poprawna forma i treść pisma Urzędu Morskiego w [...] z dnia 20 sierpnia 2015 r., informującego o wstrzymaniu realizacji podania na odnowienie dyplomu kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej, nie miała istotnego wpływu na wynik i rozstrzygnięcie sprawy o wydanie dyplomu. Czym innym jest, bowiem odnowienie dyplomu, a czym innym jego uzyskanie. W przedmiotowej sprawie rozpatrywana jest kwestia wydania dyplomu (uzyskania) i przesłanek z tym związanych określonych treścią rozporządzenia, nie zaś jego odnowienia. Inną kwestią natomiast jest fakt, iż w momencie toczącego się postępowania o wydanie dyplomu, skarżący złożył w dniu [...] lipca 2015 r. wniosek o odnowienie dyplomu. Jednak upływ terminu ważności zaświadczenia jest tutaj istotnym czynnikiem, zwłaszcza, że doszłoby do niego również i wówczas, gdyby została zachowana odpowiednia forma czynności prawnej z uwagi na fakt, iż w danej sprawie nadal toczyło się postępowanie. W końcowym etapie została wydana decyzja uchylająca uzyskanie dyplomu przez skarżącego, od której następnie się odwołano, więc zaświadczenie de facto utraciło swoją ważność w czasie trwania całości postępowania w sprawie skarżącego, nie zaś z uwagi na błędną formę dotyczącą. informacji na temat etapu realizacji podania o odnowienie dyplomu. W sprawie nie pozostawały, zatem wątpliwości, co do treści normy prawnej, jak podnosi skarżący, jak również nie sprzeciwiały się temu sporne interesy stron lub interesy osób trzecich, na które wynik postępowania miał mieć bezpośredni wpływ.

Stwierdził, że na podstawie aktualnego rozporządzenia, tj. rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 7 sierpnia 2013 r. w sprawie wyszkolenia i kwalifikacji członków załóg statków morskich (Dz. U. z 2017. poz. 167), brak jest podstawy prawnej do wydania dyplomu kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej z uwagi na brak ważnego zaświadczenia o zdaniu egzaminu na kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej, które jest niezbędne do spełnienia wszystkich przesłanek do uzyskania ww. dyplomu.

Końcowo Sąd I instancji podzielił pogląd organu, iż w postępowaniu toczącym się w trybie wznowieniowym, postępowanie toczy się niejako od nowa i na nowo badane są wszystkie przesłanki merytoryczne, w przedmiocie, których było wszczęte postępowanie administracyjne. Zdaniem WSA rację ma organ stwierdzając, iż gdyby na tym etapie skarżący dopełnił wszystkich niezbędnych formalności i złożył do akt sprawy aktualne (ważne w dniu rozpoznawania sprawy) zaświadczenie o zdanym egzaminie na kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej oraz spełnił pozostałe wymogi na uzyskanie dyplomu kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej, mógłby uzyskać stosowny dyplom kapitana żeglugi wielkiej. Takiego dokumentu skarżący w toku postępowania jednak nie złożył.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący zaskarżając go w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z § 32 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dn. 7 sierpnia 2013 r. w sprawie wyszkolenia i kwalifikacji członków załóg statków morskich (Dz.U.2017.167, dalej rozporządzenie) poprzez brak uchylenia przez Sąd decyzji odmawiającej wydania skarżącemu dyplomu kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3.000 i powyżej w sytuacji, w której skarżący spełniał wszelkie wymagane prawem przesłanki formalne do uzyskania tego dyplomu, w szczególności, legitymował się ważnym zaświadczeniem o zdaniu egzaminu na kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3.000 i powyżej, tj. zaświadczeniem nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r., które było ważne w okresie, w którym organ I instancji mógł bez zwłoki rozpoznać sprawę skarżącego i wydać decyzję zgodnie z jego interesem, zaś utrata ważności posiadanego przez skarżącego zaświadczenia nastąpiła wyłącznie z winy organu I instancji, który będąc w posiadaniu wszystkich niezbędnych dokumentów i informacji, w sposób nieuzasadniony przedłużał postępowanie administracyjne do czasu, aż zaświadczenie skarżącego utraci ważność;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 19 ust. 4 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o bezpieczeństwie morskim w zw. z art. 142 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie morskim poprzez ich niezastosowanie i uznanie utraty ważności zaświadczenia nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. o zdaniu egzaminu na kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3.000 i powyżej, podczas gdy w okresie wydania tego zaświadczenia żaden z przepisów prawa nie uprawniał organów administracji do oznaczania okresu ważności tego rodzaju zaświadczeń, gdyż takie uprawnienie organów lub instytucji zostało dopiero uregulowane wraz z wejściem w życie ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie morskim (vide: art. 71 ust. 2 tej ustawy), a w szczególności z dnia 29 kwietnia 2017 r., tj. z wejściem w życie ustawy z dnia 24 lutego 2017 r. o zmianie ustawy o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki oraz niektórych innych ustaw, która to nowelizacja określiła dopiero, iż zaświadczenie o zdaniu egzaminu kwalifikacyjnego dla osób ubiegających się o uzyskanie dyplomu lub świadectwa, jest ważne przez okres 5 lat od dnia zdania egzaminu (vide: art. 71 ust. 2c ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie morskim), co doprowadziło do bezpodstawnego uznania, iż nie jest możliwe wydanie skarżącemu dyplomu kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3.000 i powyżej;

3) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji istotnych wad proceduralnych zaistniałych podczas postępowania przed organami I i II instancji, a tym samym uznanie za zasadne zawieszenie postępowania przez organ I instancji w sytuacji braku istnienia podstaw do zawieszenia postępowania, gdyż z pisma z dnia 20 sierpnia 2015 r. organu I instancji wynika, iż organ zdecydował się zawiesić postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., tj. do czasu rozstrzygnięcia sprawy karnej prowadzonej przeciwko skarżącemu, podczas gdy, pomijając brak dochowania należytej formy wydanego orzeczenia, rozstrzygnięcie sprawy i wydanie decyzji nie zależało od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, w niniejszej sprawie, bowiem skarżący sam zawiadomił organ I instancji o popełnionym przez siebie błędzie i z własnej inicjatywy przedłożył w maju 2015 r. świadectwo ukończenia szkoły średniej, co oznaczało, że ustała przesłanka określona w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i organ nie był władny do zawieszenia postępowania, gdyż wydanie decyzji nie było uzależnione od zakończenia postępowania karnego prowadzonego przeciwko skarżącemu, co doprowadziło do nieuzasadnionego przedłużenia przez organ postępowania, w czasie którego utraciło ważność zaświadczenie nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. o zdaniu egzaminu na kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3.000 i powyżej, co w oczywisty sposób miało kardynalny wpływ na wynik sprawy;

4) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 7a § 1 w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wykazał, że postępowanie organu II instancji dotknięte było istotnymi wadami, m.in. poprzez nieuznanie stanowiska skarżącego, który we właściwym terminie dochował wszystkich wymogów formalnych dla rozpatrzenia sprawy zgodnie z jego interesem, tj. spełniał wszystkie przewidziane prawem wymagania dla wydania mu dyplomu kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3.000 i powyżej, w tym również legitymował się ważnym zaświadczeniem o zdaniu egzaminu na kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3.000 i powyżej, zaś wyłącznym powodem utraty ważności tego zaświadczenia była nieuzasadniona zwłoka organu w rozpoznaniu sprawy, który bezpodstawnie wydłużył czas rozpatrywania żądania skarżącego, czym doprowadził do utraty ważności zaświadczenia w trakcie prowadzonego postępowania, co w oczywisty sposób miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w istocie doprowadziło bezpośrednio do oddalenia skargi skarżącego;

5) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 9 zd. pierwsze k.p.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wykazał, że postępowanie organu II instancji dotknięte było istotnymi wadami, m.in. poprzez brak dostatecznego informowania skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, w tym przede wszystkim brak jednoznacznego wskazania, których, w ocenie organu II instancji i Sądu, przesłanek do wydania dyplomu kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3.000 i powyżej, skarżący nie spełnia, gdyż zarówno w uzasadnieniu decyzji organu II Instancji i uzasadnieniu skarżonego wyroku, organ i Sąd nie wyjaśniają wprost, których konkretnie warunków nie spełnił skarżący, zaś Sąd w uzasadnieniu podaje wyłącznie ogólnie: "(...) gdyby na tym etapie skarżący dopełnił wszystkich niezbędnych formalności i złożył do akt sprawy aktualne (ważne w dniu rozpoznania sprawy) zaświadczenie o zdanym egzaminie na kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3.000 i powyżej oraz spełnił pozostałe wymogi na uzyskania dyplomu (...), mógłby uzyskać stosowny dyplom kapitana żeglugi wielkiej", przy czym skarżący do dziś nie wie, jakie "pozostałe wymogi uzyskania dyplomu" powinien spełnić, skoro ani Sąd ani organ nie poinformowali go o powyższym, co mogło mieć miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w istocie budzi wątpliwość, czy sprawa skarżącego została dostatecznie i dogłębnie zbadana pod kątem spełniania przez skarżącego ustawowych wymogów i w istocie doprowadziło do oddalenia skargi skarżącego;

6) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez uzasadnienie przez Sąd zaskarżonego wyroku w sposób wadliwy, uniemożliwiający prześledzenie toku rozumowania Sądu i nieodpowiadający ustawowym wymogom, w tym przede wszystkim brak zawarcia przez Sąd pełnego stanowiska, co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, tj. brak jednoznacznego wskazania, których, w ocenie Sądu, przesłanek do wydania dyplomu kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3.000 i powyżej, skarżący nie spełnia, gdyż w uzasadnieniu skarżonego wyroku, Sąd nie wyjaśnia wprost, których konkretnie warunków nie spełnił skarżący, a zamiast tego podaje wyłącznie ogólnie: " (...) gdyby na tym etapie skarżący dopełnił wszystkich niezbędnych formalności i złożył do akt sprawy aktualne (ważne w dniu rozpoznania sprawy) zaświadczenie o zdanym egzaminie na kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto i powyżej oraz spełnił pozostałe wymogi na uzyskania dyplomu (...), mógłby uzyskać stosowny dyplom kapitana żeglugi wielkiej", przy czym skarżący do dziś nie wie, jakie "pozostałe wymogi uzyskania dyplomu" powinien spełnić, skoro Sąd nie poinformował go o powyższym, co mogło mieć miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w istocie budzi wątpliwość, czy sprawa skarżącego została dostatecznie i dogłębnie zbadana pod kątem spełniania przez skarżącego ustawowych wymogów.

Organ nie skorzystał z prawa do złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.

Zarzutem procesowym najdalej idącym jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. Z treści art. 141 § 4 p.p.s.a. wynikają formalne warunki uzasadnienia Sądu I instancji. Zatem przepis ten odnosi się do elementów uzasadnienia, które pozwalają uznać, że uzasadnienie jest formalnie poprawne. Oznacza to, że formalnie poprawne jest uzasadnienie, które składa się z elementów wskazanych w treści art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten nie może być podstawą kwestionowania poglądów i ocen, które doprowadziły Sąd I instancji do rozstrzygnięcia. Jeżeli w tym zakresie, Sąd I instancji dopuszcza się naruszeń prawa, to naruszenia takie mogą być kwestionowane poprzez zarzuty podnoszące wadliwe stosowanie prawa procesowego lub materialnego, w ramach właściwej podstawy kasacyjnej, a nie poprzez treść art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zatem, do sytuacji, w której wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć tę, gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia. Sytuacja ta nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie, ponieważ uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymagane elementy, prawidłowo wyjaśniające przesłanki podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. Okoliczność, że stanowisko przyjęte przez Sąd I instancji jest odmienne od prezentowanego przez autora skargi kasacyjnej nie oznacza, że takie uzasadnienie wyroku nie odpowiada wymogom ustawowym określonym w art. 141 § 4 p.p.s.a. Należy także zauważyć, że prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga szczegółowego odniesienia się przez Sąd I instancji do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, a jedynie w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego. Zatem z samego faktu braku wyraźnego odniesienia się przez WSA do niektórych zarzutów skargi lub pominięcia w swoich rozważaniach niektórych elementów stanu faktycznego sprawy, nie można wywodzić, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. Z powyższych powodów rozpoznawany zarzut należało uznać za niezasadny.

Wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie Dyrektor Urzędu Morskiego w [...], w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., wznowił postępowanie zakończone decyzją ostateczną z dnia [...] stycznia 2011 r., przyznającą skarżącemu kasacyjnie dyplom kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej, w uwagi na fakt, że skarżący kasacyjnie dla uzyskania tego dyplomu posłużył się podrobionym świadectwem ukończenia Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych w [...]. Okoliczność tą organ ustalił w oparciu o prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w [...] XIV Wydziału Karnego z dnia [...] marca 2016 r. sygn. akt [...]. Wynikiem wznowienia postępowanie i przeprowadzenie postępowania dowodowego było wydanie przez Dyrektor Urzędu Morskiego w [...] decyzji z dnia [...] sierpnia 2017 r., którą uchylił decyzję ostateczną Dyrektora Urzędu Morskiego z dnia [...] listopada 2010 r. w sprawie wydania skarżącemu kasacyjnie dyplomu kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej i odmówił mu wydanie dyplomu kapitana żeglugi wielkiej na statku pojemność o pojemności brutto 3000 i powyżej. Organ I instancji uznał, że pomimo przedstawienia przez skarżącego kasacyjnie świadectwa ukończenia Liceum Ogólnokształcącego z dnia [...] kwietnia 2015 r., potwierdzającego wykształcenie średnie, skarżący kasacyjnie nie spełnił wszystkich warunków, od których przepisy uzależniają uzyskanie wyżej skazanego dyplomu. Nie posiada, bowiem ważnego zaświadczenia o zdanym egzaminie na kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności 3000 i powyżej, gdy znajdujący się w aktach sprawy zaświadczenie utraciło ważność z dniem [...] listopada 2015 r. Ponadto organ I instancji stwierdził, że skarżący kasacyjnie uzyskał zaświadczenie potwierdzające zdanie egzaminu na odnowienie dyplomu, a nie na uzyskanie dyplomu. W konsekwencji, czego nadal nie spełnia wszystkich warunków koniecznych do uzyskania dyplomu kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej.

Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej zasadniczo podzielił stanowisko organu I instancji, albowiem częściowe uchylenie decyzji organu I instancji dotyczyło jedynie sprostowania błędów pisarski zawartych w decyzji i jego uzasadnieniu. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że uchylenie decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r. było konieczne i uzasadnione. Jednocześnie stwierdził, że skarżący kasacyjnie nie spełnił jednej z przesłanek niezbędnych do uzyskania dyplomu kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej. Nie posiadał zaświadczenia potwierdzającego zdanie egzaminu na kapitana żeglugi wielkiej albowiem zaświadczenie złożone w aktach sprawy ważne był przez okres 5 lat od daty jego wystawienia, co oznacza, iż utraciło ono ważność z dniem [...] listopada 2015 r.

Oddalając skargę Sąd I instancji przychyla się do stanowiska organu, uznając je za prawidłowe i w sposób należyty uzasadnione.

Kwestionując zasadność wydanego wyroku, autor złożonej skargi kasacyjnej formułuje pozostałe zarzuty naruszenia przepisów postępowania, jak i naruszenia przepisów prawa materialnego, które w zasadzie zmierzającą do wykazania, że skarżący kasacyjnie w dacie wydania zaskarżonej decyzji spełniał wszystkie przesłanki do uzyskania dyplomu kapitan żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej. Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty i argumenty na ich poparcie są nietrafne.

Wskazać należy, że prawidłowe wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania, zgodnie z art. 149 § 2 k.p.a., dało organowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. W rozpoznawanej sprawie niekwestionowanym jest fakt, że skarżący kasacyjnie, aby uzyskać dyplom kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej, posłużył się sfałszowanym świadectwem ukończenia szkoły średniej. Okoliczność ta dała podstawę do stwierdzenia, że skarżący kasacyjnie na dzień wydania decyzji o przyznaniu mu wyżej wskazanego dyplomu, to jest [...] stycznia 2011 r., nie posiadał średniego wykształcenie, które było jednym z wymogów formalnych wymaganych do jego otrzymania. Zgodnie, bowiem z art.19 ust. 2 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o bezpieczeństwie morskim (Dz.U.2006.99.693), osoby ubiegające się o uzyskanie dyplomów oficerskich obowiązane są posiadać, co najmniej wykształcenie średnie, a osoby ubiegające się o uzyskanie świadectw nieoficerskich obowiązane są posiadać co najmniej wykształcenie podstawowe. Obowiązek posiadania co najmniej wykształcenia średniego nie dotyczy osób ubiegających się o najniższe dyplomy w dziale maszynowym, a także w dziale pokładowym w żegludze krajowej i w rybołówstwie morskim. Wymóg posiadania co najmniej wykształcenia średniego lub średniego branżowego - w przypadku osób ubiegających się o uzyskanie dyplomów - przewiduje także przepis art. 63 ust 1 pkt 1 lit. a) ustawa z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie morskim (Dz.U.2018.181 t.j.), obowiązująca od dnia 25 stycznia 2012 r. Powyższe ustalenia, w świetle przywołanych przepisów, dały podstawę do uznania, że decyzja z dnia [...] stycznia 2011 r. przyznająca skarżącemu kasacyjnie dyplom kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej została wydana z wadą procesową powodującą wznowienie postępowania (posłużenie się fałszywym świadectwem ukończenia szkoły średniej - art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.), a także z naruszeniem przepisów prawa materialnego, bowiem skarżący kasacyjnie nie spełnił przesłanki z art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o bezpieczeństwie morskim, nie posiadał wymaganego co najmniej średniego wykształcenia.

W konsekwencji stwierdzenia, że decyzja z dnia [...] stycznia 2011 r. dotknięta jest zarówno wadą formalną i jednocześnie wadliwa jest materialnie, organ zobligowany był po wznowieniu postępowania, do uchylenia decyzji przyznającej skarżącemu kasacyjnie wyżej opisany dyplom. Decyzja uchylająca dotychczasową decyzję (art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.) musi zawierać rozstrzygnięcie o istocie sprawy, albowiem uchylenie dotychczasowej decyzji ostatecznej skutkuje powrotem sprawy do odpowiedniego stadium zwykłego postępowania instancyjnego. Jednocześnie organ, po uchyleniu decyzji dotychczasowej, stosuje prawo obowiązujące w chwili orzekania. Dlatego organ dokonując merytorycznej oceny sprawy, zasadnie czynił to przez pryzmat art. 63 i art. 64 ustawa z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie morskim oraz § 32 rozporządzenia, który określa szczegółowe wymagania niezbędne do uzyskania dyplomu kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej.

W myśl § 32 rozporządzenia do uzyskania dyplomu kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej wymagane jest zdanie egzaminu na ten dyplom oraz posiadanie: 1) dyplomu starszego oficera na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej, dodatkowej 12-miesięcznej praktyki pływania na stanowisku starszego oficera na morskich statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej w żegludze międzynarodowej albo 2) dyplomu starszego oficera na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej, dyplomu kapitana na statkach o pojemności brutto od 500 do 3000 oraz dodatkowej 6-miesięcznej praktyki pływania na stanowisku starszego oficera na morskich statkach handlowych o pojemności brutto 3000 i powyżej w żegludze międzynarodowej nabytej po uzyskaniu obu dyplomów. W świetle wyżej wskazanej regulacji organ, a za nim WSA prawidłowo uznał, że skarżący kasacyjnie nie spełnił wymogów do uzyskania dyplomu kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej, ponieważ nie poziadał ważnego zaświadczenia o zdaniu egzaminu na dyplom kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej. Przedłożone przez skarżącego kasacyjnie, znajdujące się aktach sprawy, zaświadczenie nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. utraciło ważność z dniem [...] listopada 2015 r.

W tym miejscu stwierdzić należy, że zarzut zawartym w punkcie 2 petitum skargi kasacyjnej nie ma uzasadnionych podstaw. Autor skargi kasacyjnej podnosząc ten zarzut pominął fakt, że z treści powyższego zaświadczenie wynika, iż ważne jest ono przez okres pięciu lat od daty jego wydania. Okres ważności zaświadczenia wynika z § 81 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 lutego 2005 r. w sprawie wyszkolenia i kwalifikacji zawodowych marynarzy (Dz.U.2005.47.445) to jest rozporządzenia obowiązującego w chwili wydania zaświadczenia oraz art. 144 ustawa z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie morskim zgodnie, z którym wydane na podstawie dokumenty przepisów dotychczasowych zachowują ważność przez okres na jaki zostały wydane. Stąd nie doszło do naruszenia wskazanych w tym zarzucie przepisów.

Za niezasadne uznać należy zarzuty zawarte w punkcie 1 i 3 petitum skargi kasacyjnej, w których jej autor wskazuje, że skarżący kasacyjnie spełnił wszystkie konieczne wymogi do odnowienia dyplomu, a także do wydania dyplomu oraz nie wystąpiły przesłanki do wznowienia postępowania, a organ nie miał podstaw do zawieszenia postępowania, gdyż nie zachodziła przesłanka z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Bezpodstawne zawieszenie postępowania, według skarżącego kasacyjnie, spowodowało utratę ważności zaświadczenia nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r.

Odnosząc się do podniesionych zarzutów wskazać należy, że co do zasadności wznowienia postępowania NSA wypowiedział się już powyżej i nie ma potrzeby powtarzania tej argumentacji. Podkreślić należy, że rozpoznawana sprawa zaistniała w wyniku wznowienia postępowania (z urzędu) zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] stycznia 2011 r., przyznającą skarżącemu kasacyjnie dyplom kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej. W toku postępowania organy nie wydały postanowienia o zawieszeniu postępowania. Jak sam skarżącemu kasacyjnie wskazał w skardze kasacyjnej, pismem z dnia 20 sierpnia 2015 r. organ I instancji poinformował go o "wstrzymaniu realizacji jego podania o odnowienie dyplomu". Podnoszenie kwestii ewentualnej bezczynności organu w rozpatrywaniu wniosku o odnowienie dyplomu lub przewlekłości tego postępowania, czy też nieprawidłowego zawieszenia tego postępowania pozostaje poza granicami niniejszej sprawy. Tym bardziej, że w przedmiotowej sprawie rozpoznawana była kwestia wydania (uzyskanie) dyplomu i przesłanki z tym związane, a nie jego odnowienie. Na marginesie zauważyć należy, że pomimo otrzymania pisma z dnia 20 sierpnia 2015 r. o wstrzymaniu realizacji podania skarżącego kasacyjnie o odnowienie dyplomu, nie korzystała on ze środków prawnych pozwalających zakwestionować mu ten stan rzeczy. Dlatego zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu I instancji, że zaświadczenie nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. utraciło swoją ważność w czasie trwania całości postępowania w sprawie, nie zaś z uwagi na błędna formę dotyczącą informacji na temat rozpoznawania podania o odnowienie dyplomu.

Za niezasadny uznać należy także zarzut zawarty w punkcie 4 petitum skargi kasacyjnej. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej organy przeprowadziły postępowanie z poszanowaniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego. W toku postępowania organy podjęły wszelkie niezbędne czynności celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W wyniku poczynionych prawidłowych ustaleń organy stwierdziły, a WSA stanowisko to zaakceptował, że skarżący kasacyjnie w dacie wydania decyzji przez organ I instancji, nie posiadał ważnego zaświadczenia potwierdzającego zdanie egzaminu na kapitana żeglugi wielkiej. Dlatego organy trafnie uznały, że skarżący kasacyjnie nie spełnił jednej przesłanki koniecznej do uzyskania dyplomu kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej wynikającej z art. 64 ust. 1 pkt 5 ustawa z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie morskim oraz § 32 rozporządzenia, to jest zdanie egzaminu na dyplom kapitana żeglugi wielkiej na statkach o pojemności brutto 3000 i powyżej. Brak ważnego zaświadczenia nie pozwolił organom przyjąć, że skarżący kasacyjnie zdał egzamin na dyplom o który się ubiegał i spełnił wszystkie wymogi do jego uzyskania.

W świetle przedstawionej powyżej argumentacji z uwagi na to, że zarzuty postawione w skardze kasacyjnej okazały się niezasadne, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 182 § 2 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.