Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 209/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Drogi publiczne
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 130a ust. 10h
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wiesław Morys /spr./ Sędziowie sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska sędzia del. WSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy z wniosku Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w P. a Starostą G. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J. K. o przyznanie kosztów związanych z przechowywaniem pojazdu postanawia: wskazać Starostę G. jako organ właściwy w sprawie. 7


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 27 czerwca 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P., dalej wnioskodawca, zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego zaistniałego pomiędzy nim, a Starostą G. poprzez wskazanie Starosty G. jako organu właściwego do rozpatrzenia wniosku z dnia 9 marca 2016 r. złożonego przez J. K., prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą [...] z siedzibą w G. M., o przyznanie kosztów dozoru i wynagrodzenia za dozór pojazdu marki Fiat 126p o nr rej. [...] za okres od [...] czerwca 2004 r. do [...] marca 2005 r. oraz o zasądzenie od Starosty G. kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, zgodnie z obowiązującymi przepisami.

W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 130a ust. 10h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), dalej ustawa, koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem pojazdu, oszacowaniem sprzedaży lub zniszczeniem, powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i; decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Wniosek J. K. złożony został w dniu 18 marca 2016 r., co oznacza że postępowanie zostało wszczęte po nowelizacji art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym i dodaniu do niego ust. 10h w obowiązującym, cytowanym wyżej brzmieniu. Dlatego właściwym organem jest starosta, gdyż obecne przepisy nie przewidują już właściwości organów skarbowych w tych sprawach.

W odpowiedzi na wniosek Starosta G. wniósł o wskazanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. jako organu właściwego w sprawie. W obszernym uzasadnieniu podkreślił m.in., iż wniosek dotyczący wynagrodzenia za dozór pojazdu obejmuje okres sprzed 13 lat, a pojazd ten został przejęty przez Skarb Państwa na podstawie decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] marca 2005 r., a następnie - po odebraniu przedmiotowego pojazdu od J. K. przez pracowników Urzędu Skarbowego w P. - zlikwidowany jeszcze w 2005 r. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. pokrył koszty przechowywania przedmiotowego pojazdu od dnia [...] marca 2005 r. (data przekazania dokumentacji przez Policję) do dnia [...] kwietnia 2005 r. (data odebrania pojazdu przez pracownika Urzędu Skarbowego w P.). Niezapłacone pozostały koszty przechowywania tego pojazdu za okres od dnia [...] czerwca 2004 r., tj. od dnia przewiezienia pojazdu na polecenie Policji na parking strzeżony J. K., do dnia przekazania przez Policję dokumentacji pojazdu do Urzędu Skarbowego w P. Zdaniem Starosty G., to właśnie organ wnioskujący o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego powinien być organem właściwym w sprawie, jako że był organem egzekucyjnym, który dokonał likwidacji przedmiotowego pojazdu, a co za tym idzie - powinien rozliczyć koszty postępowania egzekucyjnego. Również był organem, który w imieniu Skarbu Państwa stwierdził przejęcie tego pojazdu przez Skarb Państwa. Starosta G. zaznaczył ponadto, że zgodnie z art. 130a ust. 10f ustawy Prawo o ruchu drogowym, starostowie są organami egzekucyjnymi wyłącznie w celu wykonania orzeczenia Sądu o przepadku pojazdu na rzecz powiatu, nie zaś w przypadku przepadku pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Wskazał również, iż zgodnie z jego wiedzą wniosek, którego dotyczy ten spór kompetencyjny, jest jednym z kilkudziesięciu wniosków złożonych przez J. K. w przedmiocie zapłaty kosztów przechowywania i dozoru pojazdów zlikwidowanych przed kilkunastu laty przez Naczelników Urzędów Skarbowych w P. i G. M. Łączna kwota żądania przez J. K. obejmuje sumę 1.624.036 zł. Przy przyjęciu, że zobowiązanym do zapłaty kosztów dozoru i wynagrodzenia za dozór byłby Powiat G. reprezentowany przez Starostę G., nie zaś Skarb Państwa, reprezentowany przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, zobowiązanie Powiatu z tego tytułu byłoby niemożliwe do zrealizowania. Mając powyższe na uwadze Starosta G. podtrzymał stanowisko, że właściwym do rozpatrzenia sprawy jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w P.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory kompetencyjne między organami jednostek samorządu terytorialnego i samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. W niniejszej sprawie wystąpił tego rodzaju spór, ponieważ zarówno Naczelnik Urzędu Skarbowego w P., do którego wpłynął wniosek J. K. z dnia 9 marca 2016 r. dotyczący przyznania kosztów dozoru pojazdu i wynagrodzenia za dozór, jak i Starosta G., któremu wniosek ten został przekazany, uznali że sprawa nie należy do ich właściwości.

Spór kompetencyjny może powstać tylko w ramach konkretnej sprawy administracyjnej, która jest przedmiotem prowadzonego postępowania, albo co do której odmówiono nadania biegu postępowaniu (p. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r. sygn. akt I OW 205/13, publ. CNOSA). Wymaga to precyzyjnego oznaczenia przedmiotu sprawy, czyli kwestii, która ma być w niej rozstrzygnięta przez jeden z organów pozostających w sporze. W rozpatrywanym przypadku chodzi o wypłatę kosztów obejmujących wynagrodzenie za dozór i zwrot kosztów dozoru pojazdu usuniętego z drogi w trybie art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym, przysługujących jednostce prowadzącej parking strzeżony. Własność pojazdu objętego wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie przeszła na rzecz Skarbu Państwa z mocy samej ustawy po upływie 6 miesięcy od dnia jego usunięcia, na podstawie art. 130a ust. 10 cytowanej ustawy, co zostało potwierdzone orzeczeniem właściwego organu. Przepis ten, stosownie do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt P 4/06, utracił moc z dniem 12 czerwca 2009 r. W myśl § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. Nr 191, poz. 1377), który także został uznany za niezgodny z Konstytucją przywołanym wyrokiem z dnia 3 czerwca 2008 r., o przejściu na rzecz Skarbu Państwa orzekał naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego, przy czym, jak zauważył Trybunał Konstytucyjny, dokonywał tego decyzją mającą charakter wyłącznie deklaratoryjny. Naczelnik urzędu skarbowego był wówczas także organem właściwym do załatwienia sprawy kosztów dozoru pojazdu. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. akt I OPS 1/10, stwierdził że jednostce wyznaczonej do prowadzenia parkingu strzeżonego – zgodnie z 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.) w związku z § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 50, poz. 449) – może być przyznane wynagrodzenie za dozór pojazdu usuniętego z drogi za cały okres wykonywania dozoru oraz zwrot kosztów. Przy czym wskazał, iż właściwy organ powinien wydać w tym przedmiocie postanowienie, na które przysługiwało zażalenie, a następnie skarga do sądu administracyjnego. Przesądził jednocześnie, że to Skarb Państwa był zobowiązany do poniesienia analizowanych należności. Ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152, poz. 1018), która weszła w życie z dniem 4 września 2010 r., znowelizowano art. 130a ustawy, nadając jego ust. 10 brzmienie: Starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu. Zatem orzekanie o przepadku własności pojazdu przekazano do właściwości sądu, zastrzegając iż przepadek następuje na rzecz powiatu, a nie jak dotychczas – Skarbu Państwa. Zobowiązano też starostę do wystąpienia do sądu z wnioskiem o wydanie tego orzeczenia, skracając z sześciu do trzech miesięcy termin, w jakim właściciel usuniętego pojazdu lub osoba uprawniona może go wcześniej odebrać. Jednocześnie w art. 130a ust. 10h ustawy ustanowiono zasadę, w myśl której koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu wskazując, że decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Ubocznie trzeba stwierdzić, że upoważnienie starosty do wydania decyzji nie musi oznaczać, że koszty te ponosi powiat. Bowiem przyjętą w judykaturze zasadą jest obciążenie nimi każdoczesnego właściciela pojazdu.

Trzeba zwrócić uwagę, że w wyniku nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. wskazanie podmiotu zobowiązanego do zapłaty kosztów dozoru pojazdu powstałych w okresie poprzedzającym jej wejście w życie, w tym zwłaszcza za okres od dnia, w którym art. 130a ust. 10 ustawy we wcześniejszym brzmieniu utracił moc wskutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt P 4/06, może budzić wątpliwości, gdyż regulacja jest niejednoznaczna i nie obejmuje wszystkich stanów faktycznych. Należy wszak podkreślić, że wniosek w niniejszej sprawie został złożony w czasie, kiedy przepis art. 130a ust. 10h ustawy Prawo o ruchu drogowym już obowiązywał. Jego skutkiem jest utrata kompetencji w unormowanej w nim materii przez naczelników urzędów skarbowych jako organów egzekucyjnych uprawnionych do przyznawania kosztów na podstawie art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ustawą nowelizującą uregulowano też tryb wykonania orzeczenia sądu o przepadku pojazdu. Według art. 130a ust. 10f ustawy "Do wykonywania orzeczeń sądu o przepadku pojazdu jest zobowiązany starosta. Wykonanie orzeczenia następuje w trybie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z uwzględnieniem przepisów niniejszej ustawy". Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie (p. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 7 grudnia 2012 r., sygn. I OW 156/12, 16 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OW 226/12, 6 marca 2014 r., sygn. akt I OW 326/13, publ. CBOSA), że systemowe odczytanie przepisów ustawy nowelizującej prowadzi do wniosku, iż celem ustawodawcy była zmiana dotychczasowej praktyki postępowania w zakresie likwidacji pojazdów przejmowanych na podstawie art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym, i wskazanie starostów jako właściwych do prowadzenia spraw w tym przedmiocie. Zatem z przepisów przejściowych wprowadzających jednolitą procedurę co do przepadku pojazdów również w zakresie postępowań niezakończonych przed wejściem w życie przepisów znowelizowanych należy wyprowadzić jednolitą regułę właściwości starostów w tych sprawach, także w zakresie wykonywania orzeczeń sądu, mimo iż przepadek nie nastąpił na rzecz powiatu, zgodną z regułą wynikającą z art. 130a ust. 10f znowelizowanej ustawy Prawo o ruchu drogowym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lutego 2013 r., sygn. I OW 207/12, publ. CBOSA). Z tego względu bez znaczenia pozostaje to, że należności w niniejszej sprawie dotyczą okresu sprzed wejścia w życie ustawy z 22 lipca 2010 r. Okoliczność ta nie ma wpływu na właściwość organu rozstrzygającego o tych okolicznościach, sprawia natomiast, że organ ten winien uwzględnić zasady ich ustalania, m.in. określając podmiot zobowiązany w tym zakresie, które to zasady odnoszą się do danego okresu i wynikają z przepisów prawa (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2017 r., sygn. akt I OSK 3226/15, publ. jw.). Tego rodzaju pogląd prawny wynika z utrwalonej linii orzeczniczej (tak Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w postanowieniach z dnia 17 marca 2016 r., sygn. akt I OW 268/15, z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. akt I OW 171/15, z dnia 17 czerwca 2015 r., sygn. akt I OW 46/15, z dnia 25 maja 2016 r., sygn. akt I OW 23/16 i z dnia 12 maja 2017 r., sygn. akt I OW 39/17, publ. CBOSA), z którym Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w całości się zgadza. Wbrew twierdzeniu wnioskodawcy nie zmienił jej wyrok z dnia 13 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OPS 4/14.

Mając powyższe okoliczności na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.

Odnosząc się do wniosku Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. o zwrot kosztów postępowania uznać należy, że jest on bezzasadny. Brak jest podstaw prawnych do orzeczenia o zwrocie kosztów postępowania zainicjowanego wnioskiem w sprawie rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego. Niezależnie od wyniku postępowania w tych sprawach w każdym przypadku strony ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Organ występujący z takim wnioskiem nie dochodzi bowiem swoich praw, ale zwraca się do sądu administracyjnego o wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy. Przepisy P.p.s.a. nie przewidują w tego rodzaju sprawach rozliczenia przez Sąd kosztów postępowania pomiędzy stronami. Zgodnie zaś z art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej, a takiego przepisu brak (p. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OW 132/13, publ. CBOSA).

-----------------------

2