Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1088/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec Sędziowie NSA Piotr Lechowski (spr.) AWSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant Monika Musiał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi S. F. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 21 lipca 2005r., nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 21 lipca 2005 r znak [...], po rozpatrzeniu odwołania S. F. , Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...] 2005 r znak [...] orzekającą w przedmiocie odmowy ujawnienia w operacie ewidencyjnym dla Obr. [...] miasta [...] , S. F. jako właściciela działki ewid. Nr [...] stanowiącej potok o nazwie : Pocieszna Woda. W podstawie prawnej decyzji organu odwoławczego powołanoprzepisy art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 7 ,, b ‘’ ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r Prawo geodezyjne i kartograficzne ( t.j. Dz.U. z 2000 r Nr 100 , poz. 1086 z późn. zm. )

W uzasadnieniu decyzji Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wskazał następujące okoliczności faktyczne i motywy prawne rozstrzygnięcia . Starosta [...] zawiadomieniem z dnia [...] 2005 r wszczął postępowanie z wniosku S. F. w sprawie wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów polegającej na wpisaniu S. F. jako właściciela działki ewid. [...] obrębu [...]

Wszczęcie postępowania poprzedziła zainicjowana wnioskiem S.F. z dnia [...] 2003 r , korespondencja z Burmistrzem Miasta [...], który na podstawie zawartego porozumienia , ( uległo rozwiązaniu [...]2004r.) prowadził sprawy z zakresu ewidencji gruntów i budynków. Wspomnianym wnioskiem S. F. zwracał się o wskazanie podstawy prawnej ,, uwłaszczenia ‘’ działki ewid [...] stanowiącej potok ,, Pocieszna Woda ‘’ , twierdząc , iż potok ten należał do działek prywatnych - przylegających do jego działki objętych Kw [...] c.d. Lwh [...]Stwierdzono w odpowiedzi Urzędu z dnia [...]. 2004 r , że od założenia operatu ewidencji gruntów w 1969 r potok Pocieszna Woda stanowiący działkę [...] figuruje jako własność Skarbu Państwa – Okręgowa Dyrekcja Gospodarki Wodnej, Inspektorat Eksploatacji Wód w [...] Zdaniem organu figurująca w księgach wieczystych liczba spisu L s II parcela L.kat. [...] wpisana jako Dobro Publiczne odpowiada działce ewid. [...]. S. F. dane zawarte w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym uznał za sfałszowane kwestionując tożsamość działki ewid. [...] z b. parcelą L.kat. [...] Stanowisko to podtrzymał , względem Starosty [...] , który po rozwiązaniu porozumienia z Burmistrzem Miasta [...], przejął prowadzenie ewidencji gruntów .

Starosta pismem z dnia [...] 2005 r wezwał S F. o przedłożenie w terminie 7 dni dokumentu uzasadniającego podstawę wprowadzenia zmiany podmiotowej - wpisania S. F. jako właściciela działki [...]. - Decyzją z dnia [...] 2005 r Starosta Powiatu odmówił wprowadzenia żądanej zmiany podmiotowej , przez ujawnienie S. F. jako właściciela działki ewid. [...] stanowiącej potok ,, Pocieszna Woda ‘’ w obrębie [...] .Organ odniósł się w uzasadnieniu do przedkładanych przez S.F. dokumentów.

Starosta ustalił , że księgą wieczystą Sądu Rejonowego w [...], Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w [...] – Liczba Spisu II objęta jest m.in. parcelą [...] z wpisem własności jako Dobro Publiczne. Odpowiednikiem tej parceli w ewidencji gruntów według ustaleń Starosty jest działka ewid. [...]

Ustalono dalej , że aktem własności ziemi z [...].1973 r Nr [...] stwierdzono nabycie przez A .i W. małż. C. na prawach wspólności małżeńskiej w połowie , oraz przez S. i T. małż. F. na prawach wspólności małżeńskiej w drugiej połowie działek ewidencyjnych [...] i [...], przedstawionych na wyrysie z mapy ewidencyjnej .

Analizując wyrys z mapy katastralnej przedstawiający podział parceli gruntowych L. kat. [...] na [...],[...],[...],[...] podział L. kat. [...] na [...] , [...] L. kat. [...] na [...] i [...] oraz wykaz zmian ustalił Starosta , że działka ewid. [...] obj.awz z 1973 r powstała z parcel L.kat. [...] i [...] , a działka ewid. [...] z parcel L.kat. [...] i [...].

Obecnie w następstwie zniesienia współwłasności nieruchomości objętych awz z 1973 r , T. i S. F. wpisani SA jako właściciele nieruchomości stanowiących działkę [...] i współwłaściciele działki [...]

Powołując się na te dokumenty , a nadto odpisy z ksiąg wieczystych [...] cd.Lwh 450 dla pgr. [...] , [...] i [...] w których jako współwłaściciele wpisani byli m.in. rodzice zony S. F. , ustalił Starosta , iż żaden z tych dokumentów nie potwierdza prawa własności S, F. do działki ewid. [...]

W odwołaniu od tej decyzji S. F. podnosił , że potok w całości należał do parceli gruntowej [...] i stanowił współwłasność W. C. i A. C..Parcela ta oraz pgr [...] i [...] objęte były KW [...] cd. Lwh 450 z 1933 r. , która zaginęła .Zdaniem odwołującego , potok wg. mapy katastralnej z 1870 r stanowił parcelę [...] własności dziedzica Z., a w 1958 r włączony został do parceli [...] .Zdaniem odwołującego się ,, Księga Wieczysta Dobro Publiczne m.in. pgr. [...] rok księgi 1870 r. jest podrobioną , sfałszowaną , nie był uwłaszczony i wywłaszczony. Jest podrobione i sfałszowane przez Urząd Miasta [...] pgr. [...] własność Z.’’. Według skarżącego Z. sprzedał [...] – wówczas - ,, K ‘’ dziadkom żony B. i F.i C.

Rozpatrując odwołanie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego poczynił ustalenia dalsze. Stwierdzono , że w poz. 371 załącznika Nr 1 do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r w sprawie śródlądowych wód powierzchniowych lub ich części stanowiących własność publiczną ( Dz.U. z 2003 r Nr 16 , poz. 149 ) , wymieniony jest potok górski [...] jako dopływ rz.. [...] , zakwalifikowany do śródlądowych wód powierzchniowych lub ich części , stanowiących własność publiczną istotnych dla kształtowania zasobów wodnych i ochrony przeciwpowodziowej. Potok ten odpowiada działce ewidencyjnej [...] obowiązującego operatu ewidencji , w jednostce rejestrowej [...] .W rejestrze jako zarządzający ujawniona jest Okręgowa Dyrekcja Gospodarki Wodnej. , Inspektorat Wód w [...] , a zgodnie z aktualną strukturą organizacyjną potok pozostaje w zarządzaniu Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej– Inspektorat w [...]

Wskazując na postanowienia § 12 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r w sprawie ewidencji gruntów i budynków , organ odwoławczy podkreślił , iż przepis ten określa rodzaje dokumentów , które stanowić mogą podstawę wprowadzenia zmian podmiotowych w ewidencji gruntów. Podkreślono , że organy prowadzące ewidencję nie mogą samodzielnie rozstrzygać kwestii praw własności do gruntu, i wskazano na rejestracyjną funkcję operatu ewidencji gruntów .

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji , że składający odwołanie S.F. nie przedłożył dokumentu stwierdzającego prawo własności do działki [...] ani też nie wykazał , że prawo własności przylegającej do niej działki [...] ma inny zasięg , obejmujący i potok .

Podkreślono , że złożone dokumenty i przekonanie , iż w zapisach wieczystoksięgowych poczyniono fałszerstwa nie stanowią podstawy do wprowadzenia zmian do ewidencji gruntów , co uzasadniało utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożył S.F..Nie wskazując naruszonego przepisu prawa , skarżący zarzucił organom , że ,, poświadczają fałszywie , mataczą ‘’ , iż nie dostarczył dowodu , że potok stanowi jego prywatną własność , domagając się zwrotu potoku ,, Pocieszna Woda ‘’ stanowiącego pas gruntu przylegającego do ogrodzenia działki ewidencyjnej [...], do muru oporowego na lewym brzegu potoku , na całej długości posesji .

W uzasadnieniu skargi i jej pisemnego uzupełnienia z dnia [...] 2006 r w nawiązaniu do otrzymanej odpowiedzi na skargę , skarżący podniósł , że potok oznaczony jest w ewidencji gruntów jako działka [...] od 1969 r. i figuruje jako własność Skarbu Państwa , ale prawo własności Skarbu Państwa względem tej działki nie służy , gdyż nie jest ona identyczna z parcelą [...] , wpisaną w Kw spis II dla miasta [...] jako dobro publiczne albowiem powódź w 1934 r przesunęła koryto potoku na parcele [...] i [...]. W dalszych wywodach skargi i jej uzupełnieniu skarżący podtrzymał zarzuty odwołania , ze ,, nie ma w żadnych dokumentach z jakiej ustawy Skarb Państwa stał się właścicielem potoku , a poświadczenie , że od 1969 r jest fałszywe. Zdaniem skarżącego potok jest jego własnością gdyż płynie przez działkę [...], a organy niewłaściwie oceniły zebrane przez niego dowody.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o oddalenie skargi , podtrzymując ustalenia i stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył :

Skarga nie jest uzasadniona .postępowaniu przed sąd administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 , poz. 1270 z późn.zm ) ,

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie .Przepis art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153 , poz. 1269 ) stanowi , że kontrolę tę , sądy sprawują pod względem zgodności z prawem. Zarazem przepis art. 134 §1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określa , że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy , nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonana na powyższych zasadach kontrola zaskarżonej decyzji , prowadzi do wniosku , iż jest ona zgodna z prawem , co skargę czyni bezzasadną. Zaskarżona decyzja wydana została w postępowaniu ewidencyjnym prowadzonym na podstawie ustawy z dnia 17 maja 1989 r Prawo geodezyjne i kartograficzne ( obecnie t.j. Dz.U. z 2005 r Nr 240 , poz. 2027 z późn.zm. ) oraz wydanego na jej podstawie Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r w sprawie ewidencji gruntów i budynków

( Dz.U. Nr 34 , poz. 454 ).

W związku z zarzutami skargi , a zwłaszcza podnoszonymi zarzutami ,Iż przedłożonymi dokumentami wykazał skarżący , że jest właścicielem działki stanowiącej potok przylegający do ogrodzenia działki ewid. [...], niezbędne jest przypomnienie istoty postępowania , w którym zapadła zaskarżona decyzja.

Zgodnie z przepisem art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 17 maja 1989 r Prawo geodezyjne i kartograficzne ( obecnie tj.Dz.U. z 2005 r Nr 240 , z późn.zm. ) - dalej ustawa - istotę ewidencji gruntów i budynków stanowi jednolity dla kraju , systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach , budynkach i lokalach , ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami , budynkami i lokalami. Organem prowadzącym ewidencję gruntów i budynków oraz gleboznawczą klasyfikacje gruntów jak już wyżej wskazano jest Starosta (art. 22 ust.1 ).

Przepis art. 20 ustawy określa rodzaje informacji o gruntach ( ust.1 pkt 1 ) oraz ich właścicielach ( ust.2.) , które obejmuje ewidencja gruntów .Informacje te mają charakter przedmiotowy – w odniesieniu do gruntów – dotyczący ich położenia , granic , powierzchni , rodzajów użytków rolnych oraz klas gleboznawczych , oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów , jeżeli zostały założone dla

nieruchomości , w skład której wchodzą grunty ( art.20 ust.1 pkt 1 ). Informacje podmiotowe ( art.20 ust.2 pkt ) dotyczą wykazania właścicieli , a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych - innych osób fizycznych lub prawnych w których władaniu znajdują się grunty , budynki lub ich części.

Powyższe informacje o gruntach , budynkach i lokalach ( zarówno podmiotowe jak i przedmiotowe ) zawiera tzw. Operat ewidencyjny , który składa się z map , rejestrów i dokumentów uzasadniających wpisy do tych rejestrów (art. 24 § 1 ustawy).

Określając przedmiot ewidencji gruntów oraz sposób gromadzenia informacji w postaci operatu ewidencyjnego , ustawa w zasadzie nie określa zasad prowadzenia ewidencji gruntów i wprowadzenia w niej zmian. W dacie wydania zaskarżonej decyzji czyniły to przepisy powołanego wyżej Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r w sprawie ewidencji gruntów i budynków , zwanego dalej Rozporządzeniem.

Z przepisów Rozdziału 3 Rozporządzenia ( § 44 in .) regulującego prowadzenie ewidencji gruntów i budynków oraz szczegółowe zasady wymiany danych ewidencyjnych wynika , że podstawową zasadą prowadzenia ewidencji jest zasada aktualności , t.j. utrzymywania operatu ewidencji w zgodności z dostępnymi dla organu aktualnymi dokumentami i materiałami źródłowymi ( § 44 pkt 2). Aktualizacja operatu ewidencyjnego zgodnie z § 45 ust.1 następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Nie jest więc aktualizowaniem ewidencji wprowadzanie zmian na podstawie dokumentów stwierdzających stan wcześniejszy , niż wynikający z aktualnie obowiązującego stanu prawnego.

Skarżący domaga się w postępowaniu ewidencyjnym wpisania go do ewidencji gruntów jako właściciela działki stanowiącej potok ,, P ‘’na odcinku przylegającym do stanowiącej jego własność działki ewid. [...].

Żądanie takie ma charakter żądania wprowadzenia do ewidencji zmiany podmiotowej , przez wpisanie skarżącego jako właściciela , w miejsce wpisanego w jednostce rejestrowej G-182 Skarbu Państwa. Skarżący konstruując swoje żądanie , całkowicie pomija okoliczność , że akt własności ziemi z 1973 r wydany w trybie przepisów ustawy z dnia 27 października 1971 r o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych ( Dz.U. Nr 27 , poz. 250 z późn.zm. ) , stwierdzał stan prawny własności gruntów według stanu na dzień 4 listopada 1971 r .Powoływanie się zatem na stan własności istniejący przed tą datą i na podstawie innych tytułów jest niedopuszczalne .

Zgodnie z § 10 ust.1 pkt 2 Rozporządzenia ewidencja obejmuje dane dotyczące właścicieli nieruchomości. Przepis § 12 ust.1 tego rozporządzenia ,w punktach 1 do 5 określa rodzaje dokumentów i aktów na podstawie , których uwidacznia się w ewidencji prawa do gruntów , budynków i lokali. Przepis ten stanowi , że podstawę uwidocznienia prawa własności w ewidencji stanowią : wpis dokonany w księgach wieczystych ( pkt 1 ) , prawomocne orzeczenie sądowe ( pkt 2 ) , umowa zawarta w formie aktu notarialnego dotycząca ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych (pkt.3) – a zatem prawa własności do wpisu jako właściciela , ostateczna decyzja administracyjna ( pkt 4 ) oraz dyspozycja zawarta w aktach normatywnych (pkt 5 ).Dalszy ( 6 ) i ostatni zarazem punkt tego przepisu nie dotyczy ujawnienia właściciela.

Żadnego z wymienionych dokumentów skarżący nie przedłożył mimo dwukrotnego zakreślenia przez organ terminu. Z przedłożonych dokumentów nie wynika wprost , że skarżący jest właścicielem działki ewidencyjnej [...] oznaczonej jako potok. Nadal jest aktualne orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym nie jest dopuszczalne w postępowaniu ewidencyjnym ustalanie przez organy ewidencyjne samodzielnie praw własności do gruntów czy rozstrzyganie w sprawach sporów o zasięg prawa własności ( Por. np. wyrok NSA z 6.11. 2001 II SA 2099/00 Lex.nr .82005 czy z 7.07.1999 II SA 119/99 Lex.nr. 46215).Te ostatnie spory są przedmiotem postępowań o rozgraniczenie lub innych spraw przed sądami powszechnymi ,w których przedmiotem rozstrzygnięcia jest zasięg prawa własności. Oczekiwanie zatem skarżącego , że organ prowadzący ewidencję , na podstawie przedłożonych przez niego dokumentów , z których żaden nie mieści się w kategorii dokumentów określonych § 12 ust.1 pkt 1-5 Rozporządzenia , samodzielnie ustali jego prawo własności w miejsce Skarb Państwa co do działki stanowiącej potok [...], nie znajduje oparcia w przepisach prawa.

W związku z przewijającym się przez całą sprawą wątkiem własności potoku , należy przypomnieć , że zgodnie z przepisem art.2 ustawy z dnia 30 maja 1962 r. Prawo wodne (Dz.U. z 1962 r Nr 34 , poz. 158 z późn.zm. ) , w granicach określonych liniami brzegów grunty pokryte powierzchniowymi wodami płynącymi , z wyjątkiem rowów stanowiły własność Państwa. Na tle przepisów tej ustawy Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów z dnia 1971.11.08 III CZP 28/71 ( OSNC 1972/3/430 , wyjaśnił , że wody i grunty , które stosownie do ustawy wodnej z dnia 19 września 1922 ( tj. Dz.U. z 1928 r. Nr 62 , poz. 574 z późn.zm. ) stanowiły własność prywatną , a według prawa wodnego z dnia 30 maja 1962 r zostały zaliczone do mienia stanowiącego własność Państwa stały się własnością Państwa z dniem wejścia w życie prawa wodnego.

Już według tej ustawy rodzaj wody ( powierzchniowa płynąca z wyjątkiem rowów) , decydował o tym , że stanowi ona własność państwa , a linia brzegu gruntów pokrytych taka wodą , decydowała o granicach własności gruntów pokrytych tymi wodami. Oznaczało to , że zmiana linii brzegów , zmieniała granice własności gruntu państwowego.

Obowiązująca obecnie ustawa z dnia 18 lipca 2002 r Prawo wodne ( tj. Dz.U. z 2005 r Nr 239 , poz. 2029 ) , reguluje także sprawy własności wód i gruntów pokrytych wodami. W szczególności zgodnie z art.10. ust.2 wody stanowiące własność Skarbu Państwa lub jednak samorządu terytorialnego są wodami publicznymi , przy czym ( ust.3 ) , te z nich które są wodami płynącymi nie podlegają obrotowi cywilnoprawnemu , z wyjątkiem przypadków określonych w ustawie.

Organ odwoławczy prawidłowo ustalił , że w pozycji 371 załącznika Nr 1 do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r w sprawie śródlądowych wód powierzchniowych lub ich części stanowiących własność publiczną ( DZ.U. z 2003 r Nr 16 , poz. 149 ) , do wód takich zaliczony został potok górski [...] Woda - dopływ [...].Oznacza to , że zgodnie z art. 14 ust.1 ustawy Prawo wodne grunty pokryte wodami tego potoku stanowią własność właściciela tych wód.

Powyższe akty normatywne wyjaśniają podstawę wpisu Skarbu Państwa w ewidencji gruntów jako właściciela działki , pokrytej potokiem [...].

Z tych względów , kwestia zmian numeracji działki pokrytej potokiem i zmian biegu potoku , nie ma doniosłości prawnej dla oceny zasadności żądanej zmiany odnoszącej się do gruntu pokrytego powierzchniową wodą płynącą.

Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz.U. Nr 153 , poz. 1270 z późn.zm. ) .