Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 697/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 71 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1409
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1409 z późn. zm.).
article: art. 145 § 1 pkt 5, art. 151 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 145 § 1 pkt 1lit. c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 20 września 2022 r., PS-V.8640.109.2022.AM w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie uznania za osobę bezrobotną oraz przyznania zasiłku dla bezrobotnych uchyla zaskarżoną decyzję Wojewody Pomorskiego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 22 sierpnia 2022 r., nr SR.520.061120/00008.2022.KG.


UZASADNIENIE

E. K. (dalej także jako: "strona", "pracownik", "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 20 września 2022 r. (nr PS-V.8640.109.2022.AM) utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 22 sierpnia 2022 r. (nr SR.520.061120/00008.2022.KG), którą uchylono decyzję z dnia 6 listopada 2020 r. (nr 500/katzak9350/11/20.11.2020) oraz odmówiono skarżącej uznania za osobę bezrobotną od dnia 6 listopada 2020 r., jak również odmówiono skarżącej przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 6 listopada 2020 r.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 6 listopada 2020 r. E. K. zarejestrowała się w Gdańskim Urzędzie Pracy, przekładając świadectwo pracy wystawione w dniu 28 września 2020 r. przez L. (dalej również jako: "pracodawca"). W treści przedmiotowego świadectwa pracy wskazano, że E. K. była zatrudniona w L. w okresie od 21 czerwca 2004 r. do 28 września 2020 r. w pełnym wymiarze czasu pracy, a stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania bez wypowiedzenia z winy pracownika (art. 52 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy).

Prezydent Miasta Gdańska, mając na uwadze treść przedstawionego w dniu rejestracji świadectwa pracy, decyzją z dnia 6 listopada 2020 r. (nr 500/katzak9350/11/20.11.2020) uznał z dniem 6 listopada 2020 r. E. K. za osobę bezrobotną, odmawiając jej przy tym przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 6 listopada 2020 r. na okres 180 dni.

Następnie, po upływie 180-dniowego okresu karencji, Prezydent Miasta Gdańska decyzją z dnia 10 maja 2021 r. (nr 613/katant7506/05/21.5.2021) przyznał E. K. prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 5 maja 2021 r. do dnia 5 listopada 2021 r. w wysokości 120 % kwoty określonej w art. 72 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 1409 – dalej w skrócie: "u.p.z.r.p."), odpowiednio zwaloryzowanej.

W dniu 1 czerwca 2022 r. E. K. złożyła w Gdańskim Urzędzie Pracy korektę przedłożonego przy rejestracji świadectwa pracy z wnioskiem o ponowne przeliczenie stażu pracy. Według nowego świadectwa pracy datowanego na dzień 20 maja 2022 r. E. K. była zatrudniona w L. w okresie od 21 czerwca 2004 r. do 31 grudnia 2021 r. w pełnym wymiarze czasu pracy, natomiast stosunek pracy ustał na mocy porozumienia stron (art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy). W świadectwie tym dodano, że pracownik wykorzystał urlop wychowawczy udzielony na podstawie art. 186 Kodeksu pracy m.in. od 28 września 2020 r. do 31 grudnia 2021 r.

Zgodnie z wyjaśnieniami pracodawcy dołączonymi do nowego świadectwa pracy korekty świadectwa z dnia 28 września 2020 r. dokonano w związku z ugodą sądową zawartą w dniu 19 maja 2022 r. przed Sądem Rejonowym G.

W dniu 14 czerwca 2022 r. do Gdańskiego Urzędu Pracy wpłynął skan ugody zawartej w dniu 19 maja 2022 r. przed Sądem Rejonowym G. pomiędzy E. K. a L. (sygn. akt [...]). W treści tej ugody odnotowano, że pracodawca cofa swoje oświadczenie woli o rozwiązaniu z E. K. umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika a strony zgodnie ustalają, że zawarta między nimi umowa o pracę rozwiązała się na mocy porozumienia stron z dniem 31 grudnia 2021 r. Zgodnie z ww. ugodą na wniosek E. K. pracodawca udziela jej urlopu wychowawczego w okresie od 28 września 2020 r. do 31 grudnia 2021 r.

Po analizie przedstawionych powyżej dokumentów Prezydent Miasta Gdańska decyzją z dnia 24 czerwca 2022 r. (nr SR.520.1056.2022.KA) orzekł o przyznaniu E. K. prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 1 czerwca 2022 r. do dnia 29 sierpnia 2022 r. w wysokości 120 % kwoty określonej w art. 72 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.r.p., odpowiednio zwaloryzowanej, jednakże Wojewoda Pomorski decyzją z dnia 28 lipca 2022 r. (nr PS-V.8641.80.2022.AM) uchylił powyższą decyzję Prezydenta Miasta Gdańska i umorzył postępowanie organu I instancji w tej sprawie.

Następnie Prezydent Miasta Gdańska - działając m.in. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. - dalej jako: "k.p.a.") - postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2022 r. wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją ostateczną z dnia 6 listopada 2020 r. (nr 500/katzak9350/11/20.11.2020) w związku z ujawnieniem istotnej dla sprawy nowej okoliczności faktycznej istniejącej w dniu jej wydania, nie znanej w czasie orzekania organowi, który ją wydał, a mogącej mieć wpływ na zapadłe nią rozstrzygnięcie, tj. reaktywowania w wyniku ugody sądowej z dnia 19 maja 2022 r. stosunku pracy.

W wyniku przeprowadzenia postępowania wznowieniowego Prezydent Miasta Gdańska - działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l/, art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a/ i b/ oraz art. 71 u.p.z.i.r.p. - decyzją z dnia 22 sierpnia 2022 r. (nr SR.520.061120/00008.2022.KG), sprostowaną postanowieniem z dnia 6 września 2022 r., orzekł: 1/ o uchyleniu decyzji z dnia 6 listopada 2020 r. (nr 500/katzak9350/11/20.11.2020) oraz 2/ o odmowie uznania E. K. za osobę bezrobotną od dnia 6 listopada 2020 r. oraz 3/ o odmowie przyznania jej prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 6 listopada 2020 r.

Organ wskazał, że w dniu rejestracji, tj. 6 listopada 2020 r., E. K. nie spełniała warunków do nabycia statusu osoby bezrobotnej, gdyż w wyniku ugody sądowej nastąpiła reaktywacja stosunku pracy uprzednio rozwiązanego w dniu 28 sierpnia 2020 r. Zmiana daty rozwiązania stosunku pracy spowodowała przedłużenie istnienia pomiędzy E. K. a L. stosunku pracy do dnia 31 grudnia 2021 r. W konsekwencji, na skutek zawarcia ugody sądowej - w dniu 06.11.2020 r. - strona wciąż pozostawała w zatrudnieniu będąc objęta wstecz obowiązkiem ubezpieczenia społecznego.

Organ stwierdził, że wprawdzie ugoda sądowa zawarta została w dniu 19 maja 2022 r. tj. po wydaniu weryfikowanej decyzji w sprawie statusu osoby bezrobotnej, ale ujawnione zostały wynikające z niej nowe istotne okoliczności faktyczne, o których organ w chwili wydania decyzji nie wiedział.

Reasumując organ stwierdził, że w związku z tym, iż w dniu rejestracji tj. 6 listopada 2020 r. strona nie spełniała warunków koniecznych do nabycia statusu osoby bezrobotnej w myśl art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. I/ u.p.z.i.r.p., należało odmówić przyznania takiego statusu, a w konsekwencji – biorąc pod uwagę art. 71 u.p.z.i.r.p. – odmówić przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

Wojewoda Pomorski, po rozpoznaniu odwołania E. K., decyzją z dnia 20 września 2022 r. (nr PS-V.8640.109.2022.AM) utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 22 sierpnia 2022 r.

Organ odwoławczy w pierwszej kolejności wskazał, że z gramatycznego zapisu art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z.i.r.p. wprost wynika, że zatrudnienie stanowi negatywną przesłankę do nabycia i posiadania statusu osoby bezrobotnej. Strona rejestrując się w Gdańskim Urzędzie Pracy w dniu 6 listopada 2020 r., przedstawiła świadectwo pracy wystawione przez L., zgodnie z którym była zatrudniona u tego pracodawcy w okresie od 21 czerwca 2004 r. do 28 września 2020 r. w pełnym wymiarze czasu pracy, a pracodawca rozwiązał w dniu 28 września 2020 r. stosunek pracy łączący go ze stroną bez wypowiedzenia z winy pracownika (na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy). Następnie na mocy zawartej w dniu 19 maja 2022 r. ugody sądowej pracodawca cofnął swoje oświadczenie woli o rozwiązaniu ze stroną umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika, a strony zgodnie ustaliły, że zawarta między nimi umowa o pracę rozwiązana została na mocy porozumienia stron z dniem 31 grudnia 2021 r. Skutkiem zatem zawartej ugody sądowej z dnia 19 maja 2022 r. było reaktywowanie stosunku pracy uprzednio rozwiązanego w dniu 28 września 2020 r. przez oświadczenie pracodawcy.

Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że w rozpoznawanej sprawie zachodziła przesłanka do wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a mianowicie, że w sprawie wyszła na jaw nowa istotna okoliczność faktyczna istniejąca w dniu wydania decyzji, nieznana organowi, który wydał decyzję.

Organ stwierdził, że ugoda sądowa z dnia 19 maja 2022 r. faktycznie nie istniała w dniu wydania decyzji z dnia 6 listopada 2020 r. w sprawie, co wyklucza ją jako przesłankę wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. przedmiotowego postępowania. Jednak nową jest okoliczność wynikająca z tej ugody, że E. K. w dniu wydania tej decyzji, tj. w dniu 6 listopada 2020 r. pozostawała w zatrudnieniu a okoliczność ta istniała w dniu wydania tej decyzji. To nie ugoda sądowa zmieniająca datę rozwiązania stosunku pracy na późniejszą, tj. na 31 grudnia 2021 r., a okoliczność pozostawania E. K. w zatrudnieniu w dniu 6 listopada 2020 r., jest nową okolicznością istniejącą w dniu wydania decyzji o uznaniu strony za osobę bezrobotną, nieznaną Prezydentowi Miasta Gdańska w dniu wydania tej decyzji. Okoliczność ta ma istotne znaczenie dla ustalenia statusu bezrobotnego strony w dniu 6 listopada 2020 r., bowiem skoro E. K. w tym dniu była zatrudniona, to nie mogła uzyskać z tym dniem statusu osoby bezrobotnej. Z przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z.i.r.p. wynika bowiem, że za osobę bezrobotną uznaje się osobę niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej. Z przywołanej regulacji prawnej wynika, że status osoby bezrobotnej jest w pełni zdefiniowaną instytucją prawną. Aby zostać uznanym za osobę bezrobotną wszystkie wymogi ustawowe muszą zostać spełnione łącznie, co oznacza, że brak któregokolwiek z nich wyklucza nabycie czy zachowanie tego statusu. Zawarcie ugody przed sądem powszechnym w zakresie zmiany daty rozwiązania stosunku pracy spowodowało przedłużenie istnienia pomiędzy E. K. a L. stosunku pracy do dnia 31 grudnia 2021 r. oraz objęcie strony obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym z tego tytułu do dnia zakończenia stosunku pracy. Skoro na skutek zawarcia ugody sądowej E. K. wciąż pozostawała w dniu 6 listopada 2020 r. w zatrudnieniu, będąc objęta z tego tytułu wstecz obowiązkiem ubezpieczenia społecznego, to nie mogła w tym dniu uzyskać statusu osoby bezrobotnej.

Należy również zauważyć, że do zmiany ugodą sądową trybu rozwiązania stosunku pracy oraz zmiany okresu istnienia stosunku pracy łączącego stronę z pracodawcą (L.) doszło wskutek wniesienia przez E. K. w dniu 9 października 2020 r. do Sądu Rejonowego G. powództwa o przywrócenie do pracy. W pozwie strona oświadczyła m.in., że dnia 7 września 2020 r. złożyła wniosek o urlop wypoczynkowy a następnie urlop wychowawczy. Zgodnie z treścią pozwu strona była przekonana, że urlopy te zostały jej udzielone a rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło bezpodstawnie. Biorąc pod uwagę takie przekonanie strona musiała się liczyć z koniecznością ponownej weryfikacji uprawnienia do statusu bezrobotnego w przypadku uwzględnienia jej roszczeń.

Skoro w wyniku wznowienia postępowania w sprawie w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. ustalono, że w dniu rejestracji strony w Urzędzie Pracy nie zachodziły warunki z art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z.i.r.p. do przysługiwania E. K. statusu osoby bezrobotnej, a w konsekwencji także przesłanki art. 71 ust. 1 i 2 tej ustawy do przysługiwania prawa do zasiłku dla bezrobotnych, to wcześniej wydaną w tej sprawie decyzję o przyznaniu statusu bezrobotnego oraz odmowie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych na okres 180 dni należało - w oparciu o art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. - uchylić i orzec o odmowie przyznania stronie statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 6 listopada 2020 r., co też uczyniono.

Bez znaczenia prawnego w sprawie pozostają okoliczności podnoszone w odwołaniu, tj. fakt, że E. K. nie pobrała za okres, w którym przywrócono ją do pracy żadnego wynagrodzenia. Okoliczność taka ma znaczenie jedynie w przypadku wszczęcia przez Prezydenta Miasta Gdańska postępowania w sprawie uznania pobranego przez E. K. zasiłku dla bezrobotnych za nienależnie pobrane świadczenie. Zgodnie bowiem z art. 76 ust. 2 pkt 5 u.p.z.i.r.p., jedynie zasiłek wypłacony za okres, za który w związku z orzeczeniem sądu, wypłacono wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy lub odszkodowanie z tytułu wadliwego wypowiedzenia umowy o pracę należy uznać za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne.

E. K. zaskarżyła ww. decyzję Wojewody Pomorskiego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania, zarzucając im naruszenie:

1/ przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z.i.r.p. poprzez uznanie, że w dniu wydania decyzji o przyznaniu zasiłku dla bezrobotnych była osobą zatrudnioną;

2/ przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez uznanie, że zawarcie ugody w trakcie postępowania sądowego w 2022 r. stanowi przesłankę wznowieniową postępowania w sprawie przyznania zasiłku dla bezrobotnych z roku 2020.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że w dniu wydania decyzji przyznającej jej zasiłek dla osób bezrobotnych spełniała przesłanki przyznania jej ww. świadczenia. Sam fakt zawarcia ugody sądowej z byłym pracodawcą - polegającej na cofnięciu oświadczenia o wypowiedzeniu i dokonania sprostowania świadectwa pracy - nie daje podstaw do wznowienia postępowania na podstawie przesłanek wskazanych w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Fakt ugody ani dowód z ugody sądowej nie istniał w chwili wydania decyzji przyznającej świadczenie w postaci zasiłku dla bezrobotnych. Podobnie jak sprostowane świadectwo pracy. Wobec powyższego nie może to stanowić podstawy żądania zwrotu wypłaconego świadczenia dla osób bezrobotnych w związku z uchyleniem decyzji o przyznaniu świadczenia na skutek wznowienia postępowania (por. wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 439/09). Skarżąca wskazała, że nie można się zgodzić z faktem, iż w czasie gdy pobierała zasiłek był on pobierany bezpodstawnie, gdyż w tamtym czasie rzeczywiście pozostawała bez pracy. Skarżąca podkreśliła, że nie otrzymała od uprzedniego pracodawcy żadnego zwrotu wynagrodzenia w związku z cofnięciem oświadczenia o wypowiedzeniu czy jakiegokolwiek odszkodowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł o jej oddalenie oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając wydane w sprawie decyzje w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, lecz z innych przyczyn, aniżeli zostały w niej wskazane.

Przedmiotem skargi skarżąca uczyniła wydane w ramach trybu wznowienia postępowania decyzje, tj. decyzję Wojewody Pomorskiego utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdańska o uchyleniu ostatecznej decyzji z dnia 6 listopada 2020 r. (nr 500/katzak9350/11/20.11.2020) i orzekającej o odmowie uznania skarżącej za osobę bezrobotną od dnia 6 listopada 2020 r. oraz odmowie przyznania jej prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 6 listopada 2020 r.

Mając na uwadze, że zaskarżona decyzja została wydana w wyniku wznowienia postępowania, na wstępie wymaga podkreślenia, że wznowienie postępowania jest instytucją szczególną, gdyż stanowi odstępstwo od zasady trwałości decyzji administracyjnej określonej w art. 16 k.p.a. Wynikająca z art. 16 k.p.a. zasada trwałości decyzji ostatecznych ma podstawowe znaczenie dla stabilizacji opartych na decyzji skutków prawnych. Formalna strona zasady ogólnej trwałości decyzji ostatecznej wyraża się w tym, że decyzje te obowiązują tak długo, dopóki nie zostaną uchylone lub zmienione przez nową decyzję opartą na odpowiednim przepisie prawnym. Przepis art. 16 § 1 k.p.a. przewiduje możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej, ale jedynie w wyniku przeprowadzenia postępowania w trybie nadzwyczajnym, w tym w trybie wznowienia postępowania.

Wznowienie postępowania stwarza zatem prawną możliwość ponownego rozpoznania sprawy i jej rozstrzygnięcia zakończonego ostateczną decyzją administracyjną, która nie może być wzruszona w zwykłym trybie instancyjnym, jeżeli postępowanie w którym wydano decyzję ostateczną zostało dotknięte jedną z wad procesowych wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1-8 k.p.a. Celem wznowionego w sprawie postępowania jest: ustalenie czy zwykłe postępowanie (zakończone wydaniem decyzji) było dotknięte wadami i w jakim zakresie ewentualne wadliwości zwykłego postępowania mają wpływ na byt prawny decyzji i w konsekwencji - w razie stwierdzenia określonej wadliwości decyzji – doprowadzenie do uchylenia weryfikowanej decyzji i wydania w jej miejsce nowej i rozstrzygającej o istocie sprawy decyzji.

Kluczowe w rozpoznawanej sprawie było zatem ustalenie, czy istniały podstawy do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 6 listopada 2020 r. (nr 500/katzak9350/11/20.11.2020) orzekającą o uznaniu skarżącej z dniem 6 listopada 2020 r. za osobę bezrobotną oraz odmawiającej przyznania jej prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 6 listopada 2020 r. na okres 180 dni.

W niniejszej sprawie podstawą wznowienia postępowania przez organ było "wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał tę decyzję", a więc przesłanka wskazana w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Zgodnie bowiem z treścią art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Uchylenie ostatecznej decyzji z uwagi na wystąpienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, na co zwrócił również uwagę Wojewoda Pomorski w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, obwarowane jest łącznym wystąpieniem trzech przesłanek. Po pierwsze, ujawnione istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub dowody są nowe; drugą przesłanką jest wymóg istnienia "nowych okoliczności faktycznych" i "nowych dowodów" w dniu wydania decyzji ostatecznej, zaś trzecią przesłanką jest to, że "nowe okoliczności faktyczne" i "nowe dowody", nie były znane organowi, który wydał decyzję (por. wyrok NSA z dnia 15 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 1961/15, LEX nr 2324339). Jeżeli którykolwiek ze wskazanych warunków nie został spełniony, niemożliwe jest zatem uchylenie ostatecznej decyzji.

Należy podkreślić, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się także, że w dyspozycji art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. użyty został spójnik "lub" ("nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody"), a więc ustawodawca sformułował w tym wypadku alternatywę nierozłączną. W takiej sytuacji alternatywa dwóch zdań jest prawdziwa, jeśli co najmniej jedno z nich jest prawdziwe. Tak więc wystąpienie co najmniej jednego z członów tej alternatywy stanowi samoistną i wystarczającą przesłankę wznowienia, jeżeli równocześnie są spełnione pozostałe przesłanki tego przepisu (zob. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2021 r., sygn. akt I GSK 2106/18, LEX nr 3187136).

Wznowienie postępowania może więc następować nie tylko wówczas gdy wyjdą na jaw nowe dowody, ale także w sytuacji, gdy mamy do czynienia z nowymi okolicznościami faktycznymi istotnymi dla sprawy. Każda z tych przesłanek jest samodzielną podstawą wznowienia postępowania. W odniesieniu do nowych okoliczności istotne jest jedynie, aby miały one miejsce przed wydaniem ostatecznej decyzji, były one istotne dla sprawy, a nie były znane organowi w momencie jego wydawania.

Przekładając powyższe na grunt niniejszej sprawy, wskazać należy, że "nowym dowodem" jest ugoda sądowa, która - jak trafnie podnosi w skardze skarżąca - nie istniała w dniu wydania decyzji orzekającej w zakresie uznania jej za bezrobotną oraz w przedmiocie przysługującego jej prawa do zasiłku, co wyklucza ją jako przesłankę wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Jednak nową jest również okoliczność wynikająca z tej ugody, a mianowicie to, że skarżąca w dniu wydania weryfikowanej decyzji tj. 6 listopada 2020 r., pozostawała w zatrudnieniu, a okoliczność ta istniała w dniu wydania tej decyzji. Zatem to nie ugoda zawarta przed sądem pracy, na mocy której skorygowano świadectwo pracy skarżącej w ten sposób, że zmieniono m.in. datę i sposób rozwiązania stosunku pracy (tj. wskazano, że rozwiązanie umowy o pracę nastąpiło na mocy porozumienia stron z dniem 31 grudnia 2021 r.), lecz okoliczność pozostawania skarżącej w zatrudnieniu w dniu 6 listopada 2020 r., stanowi nową okoliczność faktyczną istniejącą w dniu wydania decyzji orzekającej o statusie i prawie skarżącej do zasiłku dla bezrobotnych. Okoliczność ta ma istotne znaczenie dla ustalenia statusu i prawa do zasiłku dla bezrobotnych, bowiem skoro skarżąca w dniu 6 listopada 2020 r. była zatrudniona, to nie mogła uzyskać statusu osoby bezrobotnej uprawniającego do uzyskania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Z treści art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (w dacie wydania decyzji ostatecznej - t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 1409 ze zm. – dalej "u.p.z.i.r.p.") wprost wynika, że za osobę bezrobotną uznaje się m.in. osobę niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej. Natomiast stosownie do art. 71 ust. 1 u.p.z.i.r.p. zasiłek dla bezrobotnych przysługuje bezrobotnemu zarejestrowanemu w powiatowym urzędzie pracy, z zastrzeżeniem art. 75.

Okoliczność, że skarżąca była osobą zatrudnioną w dacie wydania ostatecznej decyzji stanowiła zatem "nieznaną organowi istotną okoliczność faktyczną mającą wpływ na wynik sprawy", stanowiącą niewątpliwie podstawę do uchylenia weryfikowanej decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 6 listopada 2020 r.

Choć organy prawidłowo zidentyfikowały wystąpienie podstawy do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a następnie w prawidłowy sposób przyjęły, że skarżąca utraciła status osoby bezrobotnej od dnia 6 listopada 2020 r., tj. od dnia zarejestrowania, to pominęły jednak bezsporną okoliczność, iż była ona osobą zatrudnioną jedynie do dnia 31 grudnia 2021 r. Od dnia 1 stycznia 2022 r. skarżąca nie pozostawała już w stosunku pracy ze swoim pracodawcą (L.) i stała się, na co wskazywała, osobą bezrobotną w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z.i.r.p. W tym miejscu zauważyć zatem należy, że samo dokonanie wpisu do rejestru osób bezrobotnych ma charakter deklaratoryjny, tj. potwierdzający fakt, że określony podmiot nie świadczy pracy spełniając jednocześnie warunki określone w art. 2 ust. 1 pkt 2 przywołanej ustawy. Wszystkie wydane w niniejszej sprawie decyzje, tj. zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji niewątpliwie zapadły po ustaniu stosunku pracy skarżącej, co miało miejsce w dniu 31 grudnia 2021 r. Niezasadnym zatem było pozbawienie skarżącej statusu osoby bezrobotnej począwszy od dnia 6 listopada 2020 r. na czas nieokreślony, bez uprzedniego wyjaśnienia, czy po dniu 31 grudnia 2021 r. podjęła ona dalsze zatrudnienie. Ustalenie tej okoliczności w sposób bezsporny jest również istotne ze względu na niekorzystne dla skarżącej skutki wynikające z zaskarżonej decyzji. W wyniku wydania przez organ I instancji decyzji, skarżąca została nie tylko pozbawiona statusu osoby bezrobotnej, ale również prawa do zasiłku dla bezrobotnego począwszy od dnia 6 listopada 2020 r.

Mając na względzie powyższe, zdaniem Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, organy nie wyjaśniły w sposób należyty stanu faktycznego rozpoznawanych spraw, czym dopuściły się przede wszystkim istotnego naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a w konsekwencji też nie rozstrzygnęły o całości przedmiotu postępowania wznowieniowego, czym naruszyły z kolei art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.

We wznowionym postępowaniu, decyzja kończąca to postępowanie wydana na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., powinna zawierać rozstrzygnięcie składające się z dwóch elementów, z których jeden - eliminuje z obrotu prawnego dotychczasową decyzję (uchyla), drugi zaś - ponownie rozstrzyga sprawę co do jej istoty. Rozstrzyganie o istocie sprawy obejmuje stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydawania orzeczenia. W przeciwnym wypadku należałoby przyjąć, że postępowanie wznowione ogranicza się wyłącznie do oceny wpływu przyczyny wznowienia na prawidłowość wydanej wcześniej decyzji ostatecznej.

Podkreślić należy, odwołując się do uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2002 r. (sygn. akt OPS 11/02), że celem wznowionego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości zakończonego postępowania zwykłego, ustalenie, czy i w jakim zakresie wadliwość postępowania zwykłego wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym oraz, w razie stwierdzenia określonej wadliwości decyzji dotychczasowej, doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy albo stwierdzenie, że decyzja dotychczasowa wydana została z określonym naruszeniem prawa (art. 151 § 1 pkt 1 i 2 i § 2 k.p.a.).

Zatem wznowienie postępowania w sprawie uznania za osobę bezrobotną i przyznania prawa do zasiłku powinno doprowadzić do ponownej oceny uprawnień osoby wnioskującej.

Skoro przedmiotem rozpoznania Prezydenta Miasta Gdańska, w realiach kontrolowanej sprawy, była kwestia uznania skarżącą za osobę bezrobotną oraz - co za tym idzie - przyznania jej prawa do zasiłku dla bezrobotnych, to organ ten powinien wydać rozstrzygnięcie w przedmiocie tej sprawy z uwzględnieniem przepisów prawa materialnego regulujących te zagadnienia. Nie zostało w żaden sposób jednak wyjaśnione w uzasadnieniu decyzji organów obu instancji, dlaczego ograniczono się w tym zakresie do daty 6 listopada 2020 r. Nie można bowiem uznać, że okoliczność zarejestrowania skarżącej pierwotnie w tej właśnie dacie jako bezrobotnej, powoduje że przy ponownym rozpoznaniu sprawy w toku wznowienia postępowania wydaniu decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., organ zostaje tą datą bezwzględnie związany, nie mogąc przyjąć innej, zgodnej z rzeczywistym stanem rzeczy daty, od której skarżącej przyznany powinien być status osoby bezrobotnej. Inaczej rzecz ujmując organ prowadzący postępowanie wznowieniowe, uznając że skarżąca nie była osobą bezrobotną w początkowo przyjętej dacie wskazanej w decyzji pierwotnej powinien dokonać wszechstronnej oceny, przeprowadzając ewentualnie uzupełniające postępowanie wyjaśniające, czy skarżąca stała się bezrobotną od innej daty, a jeżeli tak, to wskazać od jakiej daty status ten jej przysługuje, względnie przysługiwał z uwzględnieniem nowych okoliczności faktycznych nieznanych uprzednio organowi, który ujawnienie się stanowiło przesłankę wznowienia postępowania (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 8 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Po 559/22, LEX nr 3436165).

W ocenie Sądu, wznowienie postępowania nie może zatem skutkować - w przypadku uchylenia decyzji dotychczasowej - pozbawieniem strony skarżącej uprawnień za cały okres, w tym także ten, gdy strona spełniała materialnoprawne warunki do ich przyznania. Konsekwencją odmiennej wykładni art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 71 ust. 1 i w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z.i.r.p. byłaby bezpowrotna utrata uprawnień do posiadania statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 18 września 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 393/15, LEX nr 1814065; wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OSK 1702/14 niepubl.). Wbrew temu, co wynika ze stanowiska organów, istotą sprawy nie jest rozstrzygnięcie, czy skarżąca w stanie prawnym i faktycznym istniejącym w dniu 6 listopada 2020 r. spełniała przesłanki uznania jej za bezrobotną (i nabyła związane z tym uprawnienie do zasiłku), ale czy może być - a jeżeli tak - to z jaką datą, uznana za osobę bezrobotną, a w konsekwencji też legitymującą się prawem do zasiłku.

Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ w zw. z art. 135 p.p.s.a., sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Ponownie rozpoznając sprawę organy będą zobowiązane uwzględnić ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu i wynikające z niej wskazania, co do dalszego postępowania.

W odniesieniu do wniosku skarżącej o zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania Sąd pragnie wyjaśnić, że zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W niniejszej sprawie skarżąca działając osobiście i będąc zwolniona od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. b/ p.p.s.a., nie poniosła żądnych kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, a zatem brak było podstaw do zasądzenia na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania.

Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym stosownie do treści art. 119 pkt 2 p.p.s.a., tj. zgodnie z wnioskiem organu zawartym w odpowiedzi na skargę oraz wobec braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez stronę skarżącą.