Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1840/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 43
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 1ust 14
journal: Dz.U. 2012 poz 1551
law: Ustawa z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą  działalność.

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 1840/13 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 stycznia 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Grażyna Firek, Sędziowie: WSA Agnieszka Jakimowicz, WSA Urszula Zięba (spr.), Protokolant: Iwona Sadowska-Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2014 r., sprawy ze skargi E.J., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 12 września 2013 r. Nr [...], w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, - s k a r g ę o d d a l a -


UZASADNIENIE

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako organ egzekucyjny prowadzi postępowania egzekucyjne wobec zobowiązanej E.J. w oparciu o tytuły wykonawcze z dnia 3 września 2007 r. oraz z dnia 8 października 2007r. wystawione przez wierzyciela - Zakład Ubezpieczeń Społecznych - obejmujące składki na ubezpieczenia społeczne za okres od kwietnia do lipca 2007 r. oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres od maja do czerwca 2007 r.

Pismem z dnia 2 lipca 2013 r. zobowiązana wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o umorzenie zaległych składek na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012 r., poz. 1551, powoływanej dalej jako "u.u.").

Postanowieniem z dnia 10 lipca 2013 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych działając na zasadzie art. 56 § 1 pkt 5 w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2012r., poz. 1015 ze zm., powoływanej dalej jako: "u.p.e.a."), art. 1 ust. 14 u.u. oraz art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) zawiesił postępowania egzekucyjne prowadzone wobec E.J. na podstawie wspomnianych tytułów wykonawczych do dnia uprawomocnienia się decyzji o umorzeniu lub odmowie umorzenia należności.

E.J. zaskarżyła to postanowienie w drodze zażalenia, domagając się jego uchylenia i umorzenia postępowania, zarzuciwszy organowi naruszenie:

1) naruszenie art. 1 ust. 14 u.u. polegające na tym, że w zaskarżonym rozstrzygnięciu przyjęto niezgodnie ze stanem faktycznym i prawnym sprawy, że do dnia 1 września 2012r., jak i w chwili złożenia wniosku o skorzystanie z tzw. abolicji, tj. w dniu 4 lipca 2012r. było wobec niej prowadzone postępowanie egzekucyjne,

2) niezastosowanie art. 26 § 5 u.p.e.a.. przez co zaskarżonym postanowieniem zawieszono postępowanie egzekucyjne, które w ogóle nie zostało wszczęte, gdyż nie doręczono skarżącej ani tytułu wykonawczego, ani też nie dokonano żadnego zajęcia rachunku bankowego.

W uzasadnieniu zażalenia podniosła, że zgodnie z umową o rozłożenie na raty spłaty należności z tytułu składek, zawartą w dniu 11 lutego 2008 r., wierzyciel (ZUS) zobowiązał się do zawieszenia wszczętych postępowań egzekucyjnych oraz do nie wszczynania i nie wznawiania postępowań egzekucyjnych przez okres obowiązywania umowy, a także do umorzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności objętych umową. Okoliczności te wykluczają możliwość wydania zaskarżonego postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego nawet w sytuacji, gdyby faktycznie zostało ono prawidłowo wszczęte, co jednak żaląca się kwestionuje. W jej odczuciu zawieszenie postępowania egzekucyjnego stanowić miało umyślne działanie organu, uniemożliwiające jej korzystanie z dobrodziejstw tzw. ustawy abolicyjnej.

Postanowieniem z dnia 12 września 2013r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie.

Organ w pierwszej kolejności stwierdził prawidłowe doręczenie odpisów tytułów wykonawczych zarówno tych datowanych na dzień 3 września 2007 r., jak i 8 października 2007 r., które doręczono pod adresem jej zamieszkania pod nieobecność zobowiązanej, dorosłemu domownikowi – w osobie jej męża J.J.. Oznacza to, iż postępowania egzekucyjne prowadzone na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych zostały wszczęte prawidłowo, zgodnie z art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a., wskutek doręczenia zobowiązanej odpisów tytułów wykonawczych.

Ponadto, jak ustalono, wbrew twierdzeniom strony, układ ratalny zawarty w dniu 11 lutego 2008 r. pomiędzy zobowiązaną i wierzycielem, nie został przez nią wykonany w całości. Istotnie, w związku z rozłożeniem na raty spłaty należności z tytułu składek, postępowanie egzekucyjne uległo zawieszeniu na czas obowiązywania tejże umowy, która jednak wskutek niedotrzymania warunków przez zobowiązaną uległa rozwiązaniu z dniem 2 marca 2010 r.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie E.J. zażądał uchylenia opisanych postanowień zarzucając organowi naruszenie:

- art. 43 i art. 44 k.p.a., w ten sposób że zawiadomienie o wszczęciu postępowania egzekucyjnego, zamiast stronie, w sposób przewidziany w art. 43 k.p.a, doręczono J.J. /zmarłemu mężowi strony/,w miejscu jego pracy, a nie jako domownikowi w miejscu zamieszkania skarżącej, nie przedstawiono też, żadnego dowodu na okoliczność że, zobowiązał się on przekazać pismo adresatowi, co jest tym mniej prawdopodobne, że w dacie wskazanej na zwrotnych potwierdzeniach odbioru przebywał on na leczeniu onkologicznym w W.,

- art. 7 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonych postanowień bez rzeczywistego ustalenia stanu faktycznego sprawy, a w każdym razie z pominięciem faktu zawarcia układu ratalnego w dniu 11 lutego 2008r.,

- art. 26 § 5 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że nastąpiło skuteczne doręczenie skarżącej tytułów wykonawczych oraz nastąpiło zajęcie rachunków bankowych, które jak się okazało faktycznie, nie należały do dłużnika.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymując w całości swe dotychczasowe stanowisko w sprawie wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu zwrócono uwagę, że twierdzenia skarżącej o niewłaściwym adresie doręczenia tytułów wykonawczych nie tylko nie zostały poparte przez nią żadnymi dokumentami, lecz co więcej nie wytrzymują konfrontacji z przedłożonymi przez nią do skargi dokumentami, a to zaświadczeniem lekarskim i i decyzją ZUS z dnia 6 listopada 2009r., które potwierdzają adres zamieszkania wskazany na tytułach wykonawczych.

Dodatkowo zaświadczenie lekarskie wystawione dla męża skarżącej wcale nie potwierdza, że w dniu doręczania tytułów wykonawczych nie był on obecny w domu, gdyż nie przesądza, czy przebywał on nieprzerwanie w klinice przez trzynaście miesięcy, czy też był leczony ambulatoryjnie w trzytygodniowych odstępach czasu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., nr 270, powoływanej dalej jako ,,p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Funkcją sądownictwa administracyjnego jest więc sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Wymaga to oceny, czy zaskarżona decyzja (postanowienie) odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

W powyższym kontekście należy stwierdzić, że skarga nie jest zasadna.

Jakkolwiek podstawą prawną skarżonego przez stronę postanowienia był przepis art. 56 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2012r., poz. 1015 ze zm., powoływanej dalej jako: "u.p.e.a.") stanowiący przesłankę zawieszenia postępowania egzekucyjnego, to jednak przedmiotem wątpliwości strony był przede wszystkim wcześniejszy etap postępowania w ramach którego miało dojść do skutecznego wszczęcia postępowania administracyjnego.

W myśl art. 26 § 5 u.p.e.a. wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, względnie doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

Mając na względzie zastrzeżenia skarżącej organ, w skarżonym postanowieniu, szczegółowo naświetlił okoliczności doręczania jej pism w postępowaniu.

I tak, odpisy tytułów wykonawczych z dnia 3 września 2007 r. o numerach: [...],[...] i [...] organ egzekucyjny doręczał razem z zawiadomieniami z dnia 3 września 2007 r. o zajęciu rachunku bankowego, oznaczonymi numerami: [...],[...] i [...]. Przesyłka zawierająca ww. odpisy tytułów wykonawczych, skierowana na adres zamieszkania E.J., wskazany przez wierzyciela w tytułach wykonawczych, tj. [...] K, ul. W., została doręczona, pod nieobecność zobowiązanej, dorosłemu domownikowi. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, dokumentującym czynność doręczenia tych pism, obok daty doręczenia 27 września 2007 r. widnieje czytelny podpis J.J. (k. 15 akt administracyjnych), który został zidentyfikowany przez doręczyciela jako mąż zobowiązanej.

Następnie analogiczna sytuacja miała miejsce w przypadku doręczania odpisów tytułów wykonawczych z dnia [...],[...] i [...] 8 października 2007 r. o numerach: [...],[...] i [...], które organ egzekucyjny przesłał zobowiązanej razem z zawiadomieniami z dnia 8 października 2007 r. o zajęciu rachunku bankowego, oznaczonymi numerami: [...],[...] i [...]. I tym razem, przesyłka zawierająca odpisy tytułów wykonawczych, skierowana na adres zamieszkania zobowiązanej, wskazany przez wierzyciela w tytułach wykonawczych, tj. [...] , ul. W., została doręczona, pod jej nieobecność, dorosłemu domownikowi. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, dokumentującym czynność doręczenia tych pism, widnieje podpis J.J. oraz data doręczenia - 16 października 2007 r. (k. 34 akt administracyjnych).

Przyjęty w art. 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., powoływanej dalej jako "k.p.a.") tryb doręczenia pism adresatowi stanowi wyjątek od zasady doręczania bezpośredniego. Z treści art. 43 k.p.a. wynika jednoznacznie, że skorzystanie w sposób skuteczny z określonego w nim trybu doręczenia wymaga spełnienia łącznie trzech wskazanych w nim warunków, którymi są: po pierwsze - adresat jest nieobecny w momencie doręczenia pisma, po drugie - pismo przyjmują osobiście za pokwitowaniem dorosłe osoby wymienione w tym przepisie, z zachowaniem kolejności w nim podanej, tj. domownik, sąsiad lub dozorca domu, po trzecie - osoby te zobowiązują się do oddania pisma osobiście adresatowi.

Prowadzenie doręczenia pisma w sposób określony w przepisie art. 43 k.p.a. stwarza domniemanie doręczenia pisma adresatowi, jednak może ono być obalone dowodem przeciwnym. Co oczywiste, domniemanie doręczenia pisma adresatowi powstaje tylko wówczas, gdy jest pewne, że pismo zostało wręczone jednej z osób wymienionych w art. 43 k.p.a. Rolą organów administracji publicznej jest wyegzekwowanie, by przesyłki doręczane adresatowi za zwrotnym potwierdzeniem odbioru na odwrocie dowodu doręczenia były szczegółowo i prawidłowo wypełniane. W warunkach niniejszej sprawy treść zapisów poczynionych na zwrotnym potwierdzeniu odbioru nie może budzić żadnych wątpliwości.

Skarżąca podnosi wprawdzie, że ani ona, ani jej mąż nigdy nie zamieszkiwali przy ul. W w K., jednakże twierdzenie takie nie wytrzymuje konfrontacji choćby tylko z dołączonymi do skargi dokumentami, a to zaświadczeniem o leczeniu męża oraz decyzją wydaną przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. W zaświadczeniu z Centrum Onkologii Kliniki Nowotworów Tkanek Miękkich i Kości, wydanym w dniu 5 marca 2008 r., wskazany został adres zamieszkania J.J. w K przy ul. W. . Z kolei decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6 listopada 2009 r. wydana na E.J., została skierowana na adres: K. ul.W.

Rację ma przy tym organ, że w świetle przytoczonych wyżej przesłanek dla przyjęcia fikcji doręczenia w oparciu o przepis art. 43 k.p.a. bez znaczenia pozostaje, czy dorosły domownik adresata (w tym przypadku mąż skarżącej) uczynił zadość przyjętemu wobec doręczyciela zobowiązaniu do oddania korespondencji. Jest to zatem okoliczność pozbawiona doniosłości prawnej, a jej dowodzenie byłoby bezcelowe.

Nie można również odmówić racji rozumowaniu organu w zakresie oceny znaczenia dołączonego do skargi zaświadczenia lekarskiego. Treść tego zaświadczenia wskazuje bowiem jedynie, że w okresie od 3 października 2006 r. do dnia 14 listopada 2007 r. J.J. otrzymywał leczenie chemiczne w cyklach co 21 dni. Z jego treści nie wynika natomiast jednoznacznie, czy mąż zobowiązanej przez okres przeszło 13 miesięcy nieprzerwanie przebywał w klinice, czy też leczony był ambulatoryjnie, w trzytygodniowych odstępach czasu.

W tych okolicznościach nie może budzić wątpliwości, iż wszczęcie egzekucji nastąpiło zgodnie z art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a., a to wskutek doręczenia zobowiązanej odpisów tytułów wykonawczych. Dla określenia momentu wszczęcia egzekucji nie miało natomiast żadnego znaczenia przesłanie do Kredyt Banku SA zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych zobowiązanej, gdyż czynności te w rezultacie nie doprowadziły do zastosowania środka egzekucyjnego, ponieważ zobowiązana nie posiadała rachunku bankowego w tym banku.

Wbrew twierdzeniom skarżącej wobec dokonanych przez organ ustaleń nie mogło też budzić wątpliwości, iż należności z tytułu składek wymienione we wskazanych wcześniej tytułach wykonawczych, w chwili składania przez nią wniosku, były objęte postępowaniami egzekucyjnymi. Żadne z okoliczności (układ ratalny, stwierdzenie nadpłaty), na które powołuje się skarżąca, nie skutkowały wygaśnięciem obowiązków pieniężnych objętych tymi tytułami wykonawczymi. Wbrew jej twierdzeniom, układ ratalny zawarty w dniu 11 lutego 2008 r. pomiędzy zobowiązaną i wierzycielem, nie został przez nią wykonany w całości. Istotnie, w związku z rozłożeniem na raty spłaty należności z tytułu składek, postępowanie egzekucyjne uległo zawieszeniu na czas obowiązywania tejże umowy, która jednak wskutek niedotrzymania warunków przez zobowiązaną uległa rozwiązaniu z dniem 2 marca 2010 r.

W świetle zaś pisma Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 sierpnia 2013 r. znak: [...], po rozliczeniu wszystkich wpłat dokonanych przez zobowiązaną (zarówno w czasie trwania układu ratalnego, jak i po jego zerwaniu), oraz stwierdzonych nadpłat, które zostały zaliczone na poczet najstarszych zaległości, do uregulowania pozostały składki objęte wymienionymi na wstępie tytułami wykonawczymi.

Skoro więc toczyło się postępowanie egzekucyjne a zobowiązana pismem z dnia 2 lipca 2013 r. wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o umorzenie zaległych składek na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność, Dyrektor Oddziału ZUS, umocowany był do zawieszenia postępowania egzekucyjnego a umocowanie to wynikało z jednoznacznej treści obowiązujących przepisów prawnych. W szczególności, przepis art. 56 par 1 pkt 5 u.p.e.a. stanowi, że oprócz wymienionych w pkt 1 – 4 przepisu przypadkach, postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu "w innych przypadkach przewidzianych w ustawach". Takim innym przypadkiem jest właśnie przywołany w zaskarżonych aktach przepis art. 1ust 14 cytowanej już ustawy o umorzeniu należności z tytułu nieopłaconych składek, stanowiący, iż "w okresie od dnia złożenia wniosku o umorzenie do dnia uprawomocnienia się decyzji, o której mowa w ust. 13, postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu".

Ponieważ więc uprawnione organy prawidłowo zastosowały adekwatne przepisy prawa na zasadzie art. 151 p.p.s.a., należało orzec o oddaleniu skargi E.J.