Wyrok NSA, sygn. akt V SA 2649/01
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2002-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 2, art. 10 ust. 1
journal: Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174
law: Obwieszczenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 15 czerwca 1984 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Teza: Organy administracji nie mają obowiązku indywidualnego powiadamiania obywateli o zmianach obowiązujących przepisów prawa. Akty prawne mające moc ogólnie obowiązującą ogłaszane są w Dziennikach Ustaw Rzeczpospolitej Polskiej i każdy obywatel może samodzielnie zapoznać się z ich treścią. W tym zakresie nie można skutecznie powoływać się na niewiedzę, nieznajomość prawa lub występować z roszczeniem do organów administracji.

TEZY

Organy administracji nie mają obowiązku indywidualnego powiadamiania obywateli o zmianach obowiązujących przepisów prawa. Akty prawne mające moc ogólnie obowiązującą ogłaszane są w Dziennikach Ustaw Rzeczpospolitej Polskiej i każdy obywatel może samodzielnie zapoznać się z ich treścią. W tym zakresie nie można skutecznie powoływać się na niewiedzę, nieznajomość prawa lub występować z roszczeniem do organów administracji.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2002 r. sprawy ze skargi Tadeusza P. na decyzję Wojewody M. z dnia 10 września 2001 r. (...) w przedmiocie odmowy zameldowania - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 13 lipca 2001 r. (...) Burmistrz Gminy W.-B. orzekł o odmowie zameldowania Tadeusza P. na pobyt stały w lokalu nr 1 przy ul. M. 22 w W., opierając swe orzeczenie na przepisach art. 9 ust. 2 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174 ze zm./.

Z uzasadnienia decyzji wynika, że lokal nr 1 przy ul. M. 22 w W. jest mieszkaniem komunalnym. Jedyną najemczynią lokalu jest Władysława Ł. - matka wnioskodawcy - Tadeusza P.

Tadeusz P. nie mieszka w przedmiotowym lokalu od 1977 r., wyprowadził się dobrowolnie do mieszkania żony. Władysława Ł. odmówiła synowi potwierdzenia uprawnień do zamieszkania w jej mieszkaniu.

Tadeusz P. jako podstawę do ubiegania się o zameldowanie wskazał decyzję Urzędu Dzielnicy W.-Ż. z dnia 30 maja 1977 r. (...), która jego zdaniem, gwarantuje mu powrót do W. i zameldowanie pod wskazanym adresem.

Burmistrz Gminy W.-B. stwierdził w tej sytuacji, że nie została spełniona żadna z dwóch przesłanek niezbędnych do zameldowania na pobyt stały, to jest zamieszkiwanie w lokalu z zamiarem stałego przebywania oraz nie zostały wykazane uprawnienia do przebywania w lokalu, w którym miało nastąpić zameldowanie.

Odnośnie zaś przedstawionej przez wnioskodawcę decyzji z dnia 30 grudnia 1977 r., organ I instancji stwierdził, że decyzja ta została wydana na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1974 r. w sprawie ograniczenia pobytu stałego osób zamierzających zamieszkać na terenie m.st. W. /Dz.U. 1975 nr 1 poz. 4/. Przepisy powyższe przestały obowiązywać z dniem 31 grudnia 1985 r., aktualnie kwestie meldunkowe reguluje ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych z dnia 10 kwietnia 1974 r. /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174 ze zm./.

Rozpoznając sprawę w następstwie odwołania Tadeusza P., Wojewoda M. decyzją z dnia 10 września 2001 r. (...) utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Wojewoda powołał się na przepis art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174 ze zm./, które przewiduje możliwość zameldowania danej osoby na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące w sytuacji, gdy osoba ta przedstawi potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie, przy czym zgodnie z art. 29 ust. 1 najemca jest obowiązany potwierdzić fakt pobytu osoby zgłaszającej pobyt stały, a właściciel /zarządca/ budynku jest obowiązany wskazać, czy osobie tej przysługuje uprawnienie do przebywania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie, a ponadto osoba w lokalu tym faktycznie przebywa /art. 10 ust. 1 cyt. ustawy/.

Tadeusz P. nie legitymuje się uprawnieniami do przebywania w tym lokalu oraz w nim nie zamieszkuje. W zakresie powołanej przez wnioskującego decyzji z dnia 30 maja 1977 r. Urzędu Dzielnicowego W.-Ż. Wojewoda M. potwierdził stanowisko Burmistrza, iż przepisy na podstawie, których wydano decyzję przestały obowiązywać z dniem 31 grudnia 1985 r. i obecnie sprawy meldunkowe regulują przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych /t.j. Dz.U. 2001 nr 87 poz. 960/. W tej sytuacji Wojewoda uznał decyzję organu I instancji za zasadną.

W skardze na powyższą decyzję Tadeusz P. wniósł o jej uchylenie. Zarzucił, że ani organ I ani II instancji nie wyjaśniły mu czy w związku z wejściem w życie nowej ustawy regulującej kwestie meldunkowe Urząd nie miał obowiązku powiadomić go o utracie mocy prawnej decyzji z 1977 r. Ponadto podniósł, że po rozwodzie stracił uprawnienia do zamieszkiwania w lokalu byłej żony, obecnie wraz z konkubiną, która spodziewa się dziecka mieszka w hotelu robotniczym w S.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda M. wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko i argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Stosownie do przepisów art. 1 i art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Sąd administracyjny powołany jest do kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej legalności, to znaczy zgodności z przepisami postępowania administracyjnego oraz z przepisami prawa materialnego, na podstawie których została wydana.

Oceniając decyzję Wojewody M. w omówionym zakresie, Sąd nie stwierdził, aby została ona wydana z naruszeniem prawa.

Zgodnie z ustawą z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174 ze zm./, do zameldowania na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące niezbędne jest faktyczne przebywanie w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie /art. 10 ust. 1/, a także wykazanie się uprawnieniem do przebywania w tym lokalu /art. 9 ust. 2/. Obie przesłanki winny wystąpić łącznie.

Zakres postępowania organu dokonującego zameldowania obejmuje tylko dokonanie czynności materialno-technicznej /zameldowanie/, mającej deklaratoryjny charakter, dokonywanej na podstawie wymaganych dokumentów /m.in. "potwierdzenia uprawnienia"/, przy czym kompetencje organu do samodzielnego rozstrzygania wyłaniających się wątpliwości dotyczą kompletności dokumentacji, jej pochodzenia od osób upoważnionych, wiarygodności złożonej dokumentacji etc. Kompetencje te nie rozciągają się natomiast na problematykę ustalania uprawnienia, którego dotyczy wymagane "potwierdzenie", jeżeli uprawnienie to ma charakter cywilny lub wynika ze stosunku cywilnoprawnego i jeżeli jest ono sporne /por. uchwała składu siedmiu sędziów SN z dnia 11 lutego 1993 r. III AZP 28/92 - OSNCP 1993 nr 7-8 poz. 117/.

Nie budzi wątpliwości okoliczność, że skarżący nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu od 1977 r.; opuścił go dobrowolnie i nie zostały potwierdzone jego uprawnienia do pobytu w lokalu przez osobę najemcy.

Mając na uwadze powyższe okoliczności i dyspozycję art. 80 Kpa należy stwierdzić, że organ orzekający miał podstawę do oceny, iż nie zostały spełnione obie z niezbędnych do zameldowania Tadeusza P. przesłanek, to jest przebywania w lokalu oraz posiadania uprawnienia do pobytu w nim.

Nie można zatem uznać, że Wojewoda M. odmawiając zameldowania Tadeusza P. naruszył prawo. Tylko zaś naruszenie prawa uzasadniałoby wzruszenie zaskarżonej decyzji.

Odnośnie zaś podnoszonego przez skarżącego zarzutu, że posiada on prawo do zameldowania w spornym lokalu na podstawie decyzji Urzędu Dzielnicy W.-Ż. z dnia 30 kwietnia 1977 r. (...), to zgodzić się należy ze stanowiskiem organów administracji, że decyzja ta nie stanowi podstawy do żądania zameldowania. Przede wszystkim z tego powodu, że rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1974 r., które stanowiło podstawę wydania tej decyzji utraciło moc prawną w związku nowym uregulowaniem kwestii meldunkowych. Organy administracji nie mają obowiązku indywidualnego powiadamiania obywateli o zmianach obowiązujących przepisów prawa. Akty prawne mające moc ogólnie obowiązującą ogłaszane są w Dziennikach Ustaw Rzeczpospolitej Polskiej i każdy obywatel może samodzielnie zapoznać się z ich treścią. W tym zakresie nie można skutecznie powoływać się na niewiedzę, nieznajomość prawa lub występować z roszczeniem do organów administracji.

Nie ma również wpływu na wynik rozstrzygnięcia, niewątpliwie trudna sytuacja mieszkaniowa i osobista skarżącego, który wraz z konkubiną spodziewającą się dziecka mieszka w hotelu robotniczym. Przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jednoznacznie określają warunki niezbędne do dokonania czynności zameldowania i nie przewidują możliwości odwołania się do zasad współżycia społecznego bądź uwzględnienia trudnej sytuacji życiowej osoby ubiegającej się o zameldowanie.

Z tych względów i na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ należało orzec, jak w sentencji wyroku.