Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 793/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2009-08-24 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 199,  art. 245  par. 3,  art. 246  par. 1  pkt 2,  art. 260
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anetta Chołuj po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nadpłaty podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożył łącznie [...] skarg na decyzje Dyrektora Izby Celnej we W., w związku z czym łączna wysokość wpisów sądowych, do uiszczenia których jest zobowiązany, przekracza kwotę [...] zł. Nie był natomiast w stanie zgromadzić w terminie do wniesienia skarg odpowiedniej kwoty na ich opłacenie. Wnioskodawca wskazał, że jego stan majątkowy pozwala na opłacenie jedynie [...] skarg. Uiszczenie pozostałych wpisów sądowych spowodowałoby już uszczerbek utrzymania konicznego dla jego rodziny, bowiem ma na utrzymaniu dwoje małoletnich dzieci, a posiadany majątek nie może zostać spieniężony, gdyż jest niezbędny do prowadzenia działalności gospodarczej.

Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i i dwojgiem dzieci. Posiada dom o powierzchni [...] m2, nieruchomość rolną ([...] ha) oraz dwa lokale użytkowe. Nie dysponuje natomiast żadnymi zasobami pieniężnymi. Jako przedmiot o wartości powyżej 3.000 euro wymienił samochód [...], rocznik 1996. Skarżący uzyskuje dochód z prowadzonej działalności gospodarczej – [...] zł brutto i z tytułu diety [...] – [...] zł. Natomiast jego żona, jako [...] uzyskuje wynagrodzenie w kwocie [...] zł brutto.

Na wezwanie referendarza sądowego do przedłożenia dokumentów i oświadczeń dotyczących stanu majątkowego i finansowego wnioskodawcy, nadesłane zostały wyciągi z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i jego żonę, w tym związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, zeznania podatkowe małżonków za lata 2007 i 2008 z załącznikami, informacje PIT-11 za 2008 r. o dochodach żony skarżącego oraz deklaracja skarżącego na zaliczkę miesięczną na podatek dochodowy za marzec 2009 r.

Z przedłożonych dokumentów wynika, że wnioskodawca w 2007 roku rozliczał się z podatku dochodowego od osób fizycznych częściowo w formie zryczałtowanej i częściowo na zasadach ogólnych. Z zeznania podatkowego, którym rozliczał się z podatku dochodowego na zasadach ogólnych wynika, że uzyskał z prowadzonej działalności gospodarczej przychód w wysokości [...] zł i dochód, po odliczeniu kosztów uzyskania przychodu – [...] zł. Natomiast z zeznania o należnym ryczałcie wynika, że przychód wyniósł [...] zł. W 2008 r. skarżący osiągnął przychód w kwocie [...] zł i dochód – [...] zł. W pierwszym kwartale 2009 r. przychód miał wartość [...] zł, a dochód [...] zł. Żona skarżącego w 2008 r. uzyskała dochody z czterech zakładów pracy (przedszkole, gimnazjum, szkoła podstawowa i urząd miejski), a łączny jej dochód ze stosunków pracy wyniósł [..] zł i z działalności wykonywanej osobiście – [...] zł. Zgodnie z kartą wynagrodzeń gminnego gimnazjum, w którym pracuje, w pierwszym kwartale 2009 r. jej dochód netto wyniósł łącznie [...] zł. Wnioskodawca posiada cztery rachunki bankowe w PLN i dwa rachunki prowadzone w EURO (związane z prowadzoną działalnością gospodarczą), a jego żona dysponuje jednym rachunkiem, obciążonym bankową notą memoriałową na kwotę [...] zł, z tym, że przedłożony wyciąg z tego rachunku obejmuje okres 1-30 kwietnia 2009 r., a nie okres ostatnich trzech miesięcy, jak wskazano w wezwaniu.

Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 15 czerwca 2009 r. odmówiono wnioskodawcy przyznania prawa pomocy.

Od powyższego orzeczenia wniesiony został sprzeciw, w którym skarżący ponownie wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a., wezwał go do przedłożenia szczegółowego – określonego kwotowo zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków, szczegółowych wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych za ostatnie 3 miesiące, informacji o posiadanych środkach transportu, czy skarżący korzysta z pomocy społecznej lub innych form wsparcia państwowego, informacji o sposobie wykorzystania nieruchomości rolnej oraz lokali użytkowych wskazanych na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy ze wskazaniem wysokości uzyskiwanych z tego tytułu dochodów oraz innych dokumentów potwierdzających okoliczności, które uzasadniałyby przyznanie prawa pomocy, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy.

Na powyższe wezwanie wnioskodawca odpowiedzi nie udzielił.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W świetle powyższego, Sąd mając na uwadze zebrany materiał dowodowy ponownie rozpoznał wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy.

Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Regulacja ta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p. p. s. a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. W rezultacie to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa, przy czym do Sądu należy uznanie tych dowodów za dostateczne do zwolnienia od kosztów.

Przy ocenie możliwości płatniczych wnioskodawcy trzeba pamiętać o tym, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje bowiem powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. W istocie konstytucyjną zasadą jest również prawo do sądu ustanowione w art. 45 ust. 1, dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonania wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (zob. w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Zakamycze 2005, s. 585).

Przechodząc do analizy złożonego przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy, w pierwszej kolejności należy zauważyć, że nie zostały przedłożone żądane w trybie art. 255 p.p.s.a. dokumenty i oświadczenia, których złożenie pozwoliłoby Sądowi na dokonanie wyczerpującej i nie budzącej wątpliwości oceny sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy. Mianowicie brak jest zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków, pozwalającego dokonać oceny możliwości poczynienia oszczędności w budżecie domowym rodziny wnioskodawcy. Nie złożono też oświadczenia o sposobie wykorzystywania posiadanej nieruchomości rolnej, z której można pozyskiwać dodatkowe dochody. Wprawdzie wnioskodawca wskazał, że posiadany majątek jest mu niezbędny do prowadzenia działalności gospodarczej, jednakże działalność ta polega na sprzedaży pojazdów mechanicznych (jak podano w jednym z zeznań podatkowych). Jest zatem mało prawdopodobne, aby nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha była w całości wykorzystywana do tego rodzaju działalności. Nie złożono szczegółowych wyciągów z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego oraz jego żonę za okres ostatnich 3 miesięcy. Brak jest również odpowiedzi wnioskodawcy na pytanie o szczegółową informację dotyczącą posiadanych środków transportu oraz o korzystaniu bądź nie korzystaniu z pomocy społecznej. Wobec niewykonania wskazanego wezwania ocena możliwości płatniczych skarżącego musi zostać dokonana na podstawie stanu faktycznego wynikającego z akt sprawy.

Przedłożone dotychczas dokumenty świadczą o tym, że skarżący ma możliwość opłacenia kosztów sądowych bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Na obecnym etapie postępowania wpis sądowy w sprawie wynosi [...] zł. Odnosząc się natomiast do podniesionej przez skarżącego okoliczności, że łączna wysokość w zainicjowanych przez niego sprawach sądowych wynosi około [...] zł, stwierdzić należy, iż skarżący winien był przewidzieć konieczność uiszczenia stosownych wpisów. Tym bardziej, że w 2008 r. odnotował dochód w wysokości ponad [...] zł. Już z tej informacji wynika, że powinien dysponować oszczędnościami na opłacenie kosztów związanych ze swym udziałem w powyższych sprawach, przy uwzględnieniu wydatków niezbędnych do utrzymania domu i czteroosobowej rodziny. Nadto wskazać trzeba, że w pierwszych trzech miesiącach 2009 r. uzyskał przychód w kwocie nieco ponad [...] zł, z którego również mógł poczynić rezerwy. Ponoszenie zaś wysokich kosztów uzyskania przychodu, na skutek których dochód wnioskodawcy wyniósł [...] zł, nie świadczy o złej sytuacji finansowej, lecz ma wpływ na podstawę opodatkowania. Dodatkowy dochód rodziny skarżącego stanowi wynagrodzenie jego żony w kwocie około [...] zł netto miesięcznie. Z wyciągu z posiadanego przez nią rachunku bankowego wynika, że jest on obciążony bankową notą memoriałową. Nie jest jednak wiadome, z czego wynika to obciążenie, a jako dostępne środki na dzień 4 maja 2009 r. wskazana jest kwota [...] zł.

W świetle przedstawionych rozważań nie jest zatem możliwe stwierdzenie, że wnioskodawca należy do kręgu osób, wobec których należy zastosować instytucję prawa pomocy, ponieważ jak już wyżej wspomniano, instytucja ta ma charakter wyjątkowy i powinna być stosowana wobec osób, które rzeczywiście nie są w stanie partycypować w kosztach procesu.

Reasumując, Sąd uznał, iż wnioskodawca nie wykazał dostatecznie, że zachodzą wobec niego przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych, przy czym nieuwzględnienie przedmiotowego wniosku nie stanowi, w ocenie Sądu, ograniczenia dostępności do sądu.

Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nie znajdując przesłanek dla przyznania wnioskodawcy pomocy ze strony Skarbu Państwa w finansowaniu kosztów sądowych, orzekł jak w sentencji postanowienia.