Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 774/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2004-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 620  Ochrona zdrowia, w tym sprawy dotyczące chorób zawodowych, zakładów opieki zdrowotnej, uzdrowisk, zawodu lekarza, pielęg
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Powołane przepisy: article: 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA (del.) Stanisław Śliwa ( spr.) Sędzia WSA Zbigniew Czarnik Asesor WSA Magdalena Józefczyk Protokolant ref.-staż. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] kwietnia 2001 r., Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej choroby zawodowej uszkodzenia słuch wywołanego działaniem hałasu, II. w pozostałym zakresie skargę oddala.


UZASADNIENIE

do punktu I-go wyroku z dnia 21 stycznia 2004 r.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2001 r. Nr [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny na podstawie § 10 pkt 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kpa po rozpatrzeniu odwołania B. M. od decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] października 2000 r., Nr [...]) stwierdzającej brak podstaw do stwierdzenia u niego chorób zawodowych uszkodzenia słuchu zgodnie z 15 pozycją wykazu chorób zawodowych i przewlekłego zapalenia oskrzeli pozycja 4 ww. wykazu utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu aktu podano, że przedmiotową decyzją organ I instancji orzekł o braku podstaw do stwierdzenia chorób zawodowych u B. M. Orzeczenia lekarskie w sprawie chorób zawodowych wydał Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w R. i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.

W toku dochodzenia epidemiologicznego ustalono, że B. M. w okresie od 2 listopada 1960 r. do 2 listopada 1992 r. zatrudniony był w A. w M. i z uwagi na wykonywaną pracę był w różnych przedziałach czasowych narażony na hałas, pyły i dymy spawalnicze o działaniu drażniącym przez 7,5 godz. na zmianę roboczą. Od 2 listopada 1992 r. B. M. przebywa na rencie inwalidzkiej z ogólnego stanu zdrowia.

B. M. w latach osiemdziesiątych przez 7,5 godz./zm. wykonywał cięcie plazmą płyt duralowych, podczas którego występowało bardzo duże sproszkowanie ciętego aluminium, co powodowało zapylenie na stanowiskach pracy. W miarę potrzeb zakładu ekspozycja na ww. pyły wynosiła 12 godz. na zmianę roboczą. Pomiary środowiska pracy wykonane przez Laboratorium Badań Warunków Pracy przy A. w M. wykazały przekroczenia dopuszczalnych norm hałasu, stężenia ozonu, tlenku węgla, pyłów o zawartości krzemionki, manganów i tlenku żelaza.

Środkiem zabezpieczającym przed szkodliwym działaniem pyłów i dymów spawalniczych były wentylatory wyciągowe nad stanowiskiem spawalniczym. W okresie pracy zainteresowanego spawacze nie byli zaopatrzeni w ochronniki słuchu. Na wydziale [...] (lata narażenia od 1973 r. do 1992 r.) na hali było 5 stanowisk spawalniczych, duże elementy spawano na hali poza kabinami spawalniczymi - hala posiadała tylko wentylację grawitacyjną.

Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w R. w orzeczeniach z dnia 12 stycznia 2000 r., nr [...] i [...] nie znalazł podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - uszkodzenia słuchu, gdyż wielkość ubytku słuchu nie spełniała kryteriów orzeczniczych choroby zawodowej, jak również choroby zawodowej przewlekłego nieżytu oskrzeli z niewydolnością oddechową, gdyż stopień niewydolności oddechowej nie odpowiadał kryteriom orzeczniczym, ponadto wpływ na dynamikę procesu chorobowego miały czynniki pozazawodowe - zwłaszcza, że brak było związku czasowego pogorszenia stanu zdrowia z narażeniem zawodowym.

B. M. nie zgodził się z rozpoznaniem lekarskim i został skierowany na badania lekarskie do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. W orzeczeniu z dnia 19 czerwca 2000 r., nr [...] Instytut stwierdził brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - uszkodzenie słuchu. Stwierdził, że średnie ubytki słuchu wynoszące dla ucha prawego - 18 dB i dla ucha lewego - 21 dB nie powodują upośledzenia funkcji narządu słuchu w stopniu uzasadniającym rozpoznanie choroby zawodowej. Obserwacja w kierunku przewlekłego zapalenia oskrzeli pochodzenia zawodowego również jest negatywna, uzasadnienie orzeczenia wskazuje, że całość obrazu klinicznego przemawia za tłem infekcyjnym schorzenia.

Powiatowy Inspektor Sanitarny biorąc pod uwagę powyższe negatywne orzeczenia lekarskie wydał decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, pomimo ustalonego w toku dochodzenia epidemiologicznego długotrwałego narażenia zawodowego B. M. na ponadnormatywny hałas, pyły i dymy spawalnicze o działaniu drażniącym.

Od decyzji powyższej odwołał się zainteresowany wskazując, jako przyczynę ubytku słuchu i przewlekłego zapalenia oskrzeli długoletnią pracę w warunkach szkodliwych. Wojewódzki Inspektor Sanitarny w dniu 24 października 2000 r. zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z prośbą o uzupełnienie lub ewentualną zmianę orzeczenia lekarskiego co do zawodowego uszkodzenia słuchu uzasadniając prośbę stanowiskiem NSA, który twierdzi, że warunek ubytku słuchu co najmniej o 30 dB nie znajduje uzasadnienia w przepisach obowiązującego prawa. W orzeczeniu z dnia 22 stycznia 2001 r. Instytut wyjaśnił, ze przyjęta granica ubytku słuchu "30 dB dla ucha lepiej słyszącego" jest tą wielkością ubytku, przy którym zaczyna występować pogorszenie zrozumiałości mowy, jest to ubytek odpowiadający pojęciu choroby. Wielkość ubytku poniżej 30 dB, co stwierdzono u zainteresowanego -jest objawem zwanym niedosłuchem audiometrycznym, który nie wywołuje zaburzeń mowy potocznej.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny stwierdził, że postępowanie w sprawach chorób zawodowych podlega regułom określonym w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawach chorób zawodowych (Dz.U. nr 63, poz. 294 z późn. zm.). W § 1 cyt. rozporządzenia określono pojęcie choroby zawodowej, czyli choroby, która znajduje się w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli spowodowana została działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Ponadto rozpoznany zespół objawów chorobowych musi odpowiadać skutkom biologicznym czynnika szkodliwego.

Narażenie B. M. na czynniki szkodliwe w środowisku pracy ustalono w wywiadzie epidemiologicznym i nie zostało podważone w 3 wydanych opiniach lekarskich, natomiast badania specjalistyczne nie dają podstaw do stwierdzenia chorób zawodowych - zawodowego uszkodzenia narządu słuchu i przewlekłego zapalenia oskrzeli ze względu na wielkość niedosłuchu oraz tło infekcyjne przewlekłego zapalenia oskrzeli. W związku z powyższym postanowiono jak w sentencji decyzji.

Powyższa decyzja jest przedmiotem skargi B. M. do Sądu Administracyjnego.

Skarżący domaga się uchylenia decyzji organu II instancji. W uzasadnieniu skargi zarzucił, że rozstrzygnięcie sprawy jest dla niego krzywdzące. Jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego, przez okres jego zatrudnienia, pracował w warunkach narażenia słuchu i układu oddechowego. Te okoliczności zostały potwierdzone świadectwem pracy w warunkach szczególnych.

Podczas wykonywania, przez ponad 30 lat, pracy doznał uszkodzenia słuchu i przewlekłego zapalenia oskrzeli. Nabyte uszkodzenia zdrowia nadal się pogłębiają i utrudniają mu normalną egzystencję. Skarżący pozostaje w ciągłym leczeniu którego koszty są coraz wyższe. Nie budzi żadnych wątpliwości skarżącego, że zdrowie w zakresie słuchu i układu oddechowego utracił w związku z wykonywaną pracą. Rozpoczął pracę jako człowiek zdrowy. Zdaniem skarżącego winien zostać przebadany pod kątem istnienia chorób zawodowych przez niezależnych lekarzy.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie.

Uzasadniając swoje stanowiskom podał, że elementem, który zadecydował o takim rozstrzygnięciu sprawy, były orzeczenia lekarskie. Jeśli chodzi o przewlekłe zapalenie oskrzeli, to w punkcie 4 wykazu chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, czytamy: przewlekłe zapalenie oskrzeli, wywołane działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego. W orzeczeniu Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia 12 stycznia 2000 r. zawarte jest spostrzeżenie, że stopień niewydolności oddechowej obserwowany u badanego nie odpowiada kryteriom orzeczniczym. Za prawdopodobną przyczynę tego schorzenia u B. M. placówki medyczne uznają czynniki pozazawodowe, zwłaszcza tło infekcyjne. Jeśli natomiast chodzi o uszkodzenie słuchu u badanego Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, mimo starań, nie wpłynął na zmianę orzeczeń w kierunku uzyskania rozpoznania choroby zawodowej. Jednostki medyczne trwają przy swoim stanowisku, że ubytek słuchu nie osiągający nasilenia 30 dB nie może być zakwalifikowany do kategorii choroby zawodowej. W związku z tym, że Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny nie może wydawać decyzji sprzecznych z orzeczeniami lekarskimi, postanowił utrzymać w mocy decyzję organu I instancji o braku podstaw do stwierdzenia wymienionych powyżej chorób zawodowych u B. M.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że uzasadnienie niniejsze dotyczy jedynie punktu I-go wyroku z dnia 21 stycznia 2004 r., bowiem w tej części musi być ono sporządzone przez Sąd z urzędu. Uzasadnienie w zakresie dotyczącym punktu II-go tegoż wyroku zostanie sporządzone dopiero po ewentualnym złożeniu przez strony stosownego wniosku. Postępowanie administracyjne w sprawie dotyczyło ustalenia istnienia u skarżącego dwóch chorób zawodowych. Odrębne są ustalenia co do każdej z tych chorób i sprawa mogła zostać zakończona dwoma odrębnymi decyzjami. Kontrola Sądu dotyczyła odrębnie każdej z chorób. Tak więc przepis art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w zakresie obowiązku sporządzania uzasadnienia na wniosek należy stosować do każdej z objętych postępowaniem chorób odrębnie. Oddalenie więc skargi co do choroby przewlekłego zapalenia oskrzeli z poz. 4 wykazu chorób zawodowych traktować należy, jako "oddalenie skargi" w rozumieniu art. 141 § 2 powołanej ustawy. Ma to istotne znaczenie o tyle, że odmienne są tryby zaskarżania wyroków, którymi skargi oddalono i pozostałych wyroków wydawanych przez Sąd.

Skarga - w zakresie w jakim dotyczy choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu - zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja w tej części narusza przepisy (obowiązujące w dniu jej wydania) w sposób mający wpływ na wynik sprawy.

Postępowanie w sprawach chorób zawodowych podlega przepisom rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65 , poz. 294 z późn. zm.) zwanego dalej rozporządzeniem. Wskazany akt prawny reguluje zarówno kwestie o charakterze materialnym, jaki i przepisy procesowe.

Przepis § 1 powołanego rozporządzenia definiujący pojęcie choroby zawodowej, przewiduje, że za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmowało się, że dla uznania schorzenia za chorobę zawodową niezbędnym jest, by figurowało ono we wspomnianym wykazie, by zespół objawów chorobowych odpowiadał skutkom biologicznym czynnika szkodliwego oraz by istniał lub był wysoce prawdopodobny związek przyczynowy między chorobą, a warunkami pracy.

Choroby zawodowe rozpoznają jednostki organizacyjne służby zdrowia wymienione w § 7 ust. 1 - 3 rozporządzenia.

Orzeczenie rozpoznające chorobę zawodową lub wykluczające schorzenie, ewentualnie jego zawodową etiologię wydają one na podstawie dokumentacji dotyczącej zagrożeń zawodowych, wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, dokumentacji dotyczącej leczenia, wyników przeprowadzonych badań klinicznych i dokumentacji lekarskiej (§ 7 ust. 4 rozporządzenia).

Decyzję w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej lub o odmowie jej stwierdzenia wydaje właściwy inspektor sanitarny na podstawie orzeczenia lekarskiego w przedmiocie rozpoznania choroby zawodowej, o którym mowa w § 8 rozporządzenia, i wyników dochodzenia epidemiologicznego.

Inspektor sanitarny podejmujący decyzję na podstawie § 10 ust. 1 rozporządzenia jest przy tym związany orzeczeniem lekarskim wydanym w sprawie w tym znaczeniu, że nie ma on prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia (wyroki NSA : z dnia 9 lipca 1998 r. , II SA 634/98 , Pr. Pracy 1998 r. , Nr 12 , poz. 38 ; z dnia 24 lutego 1998 r. , I SA 1520/97 , ONSA z 1998 r. , Nr 4 poz. 150). Jednocześnie należy podkreślić, że dokonane rozpoznanie choroby nie wyłącza uprawnień organów sanitarnych do oceny wystąpienia przesłanek stwierdzenia choroby zawodowej, określonych w § 1 ust. 1 i 2 powołanego wyżej rozporządzenia (postanowienie NSA z 24 lutego 1998 r., I SA 1520/97 ONSA 1998/4/150).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest stanowisko, że uszkodzenie słuchu wywołane hałasem występującym w środowisku pracy stanowi chorobę zawodową niezależnie od stopnia tego uszkodzenia, a wymaganie, że za chorobę zawodową uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu może być uznany ubytek słuchu o wysokości co najmniej 30 dB nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa powszechnie obowiązującego (wyrok SN z 11 marca 1998 r., III RN 128/98, z 4 czerwca 1998 r., III RN 36/98, z dnia 3 lutego 1999 r., III RN 110/98).

W sprawie pozostaje poza sporem, że skarżący przez okres 1960 r. do 1992 r. narażony był na hałas w środowisku pracy, w tym także o natężeniu przekraczającym normatywy higieniczne. W świetle złożonych opinii nie budzi wątpliwości, że cierpi on na niedosłuch w stopniu większym niż fizjologiczny ubytek słuchu związany z wiekiem, z tym, że ubytki słuchu były mniejsze niż 30 dB w obu uszach.

Ustalenia takie wskazują na to, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem § 1 ust. 1 rozporządzenia.

Orzeczenie lekarskie w sposób jednoznaczny wskazuje, że u skarżącego występuje schorzenie w postaci niedosłuchu obustronnego typu odbiorczego. Organy sanitarne ustalają że w środowisku pracy B. M. występował hałas o natężeniu przekraczającym normatywy higieniczne.

Takie ustalenia zdawały się pozwalać na przyjęcie, że w przypadku skarżącego zachodzi choroba zawodowa uszkodzenia słuchu wymieniona w pkt 15 wykazu chorób zawodowych stanowiących załącznik do powołanego wyżej rozporządzenia, według stanu prawnego na dzień wydania przedmiotowej decyzji.

Orzeczenie nie wskazuje na ewentualnie inną niż narażenie na hałas w środowisku pracy, przyczynę niedosłuchu nieadekwatnego do wieku skarżącego, co -w świetle podglądu Sądu Najwyższego (wyrok z dnia 1 marca 1999 r., II RN 128/98, Wokanda Nr 8 z 1999 r. poz. 20; wyrok z dnia 4 czerwca 1998 r., II RN 36/98, OSNAPiUS z 1999 r., Nr 6, poz. 192 i inne), że uszkodzenie słuchu wywołane hałasem, jeżeli zostało spowodowane czynnikami szkodliwymi dla zdrowia występującymi w środowisku pracy -stanowi chorobę zawodową niezależnie od stopnia tego uszkodzenia.

Decyzja odmawiająca uznania wskazanego wyżej schorzenia za chorobę zawodową została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego (§ 1 ust. 1 rozporządzenia). Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu II instancji, że w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej jest związany rozpoznaniem choroby podanym w orzeczeniu lekarskim i nie jest uprawniony do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia.

Należy jednak tutaj odróżnić pojęcie "rozpoznania schorzenia" czy "rozpoznania choroby zawodowej" od pojęcia "stwierdzenia choroby zawodowej".

Rozpoznanie schorzenia, czy rozpoznanie choroby zawodowej polega na ustaleniu przez jednostki organizacyjne służby zdrowia wymienione w § 7 ust. 1 - 3 rozporządzenia w oparciu o zespół objawów chorobowych, z jaką chorobą w danym przypadku mamy do czynienia oraz rozpoznaniu czy jest to choroba wymieniona w wykazie chorób zawodowych i wskazania, która to z wymienionych tam chorób.

Stwierdzenie choroby zawodowej lub stwierdzenie braku podstaw do jej ustalenia polega na decyzyjnym określeniu tego faktu - w oparciu o orzeczenie lekarskie w sprawie choroby zawodowej (wydane przez jednostki organizacyjne określone w § 7 ust. 1 - 3 rozporządzenia) oraz wynik dochodzenia epidemiologicznego - na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia, przez właściwego inspektora sanitarnego.

Jak więc widać, dokonane rozpoznanie choroby zawodowej przez jednostki organizacyjne służby zdrowia wymienione w § 7 ust. 1 - 3 rozporządzenia, nie wyłącza uprawnień organów sanitarnych do oceny występowania przesłanek stwierdzenia choroby zawodowej, określonych w § 1 ust. 1 i 2 rozporządzenia, jak to błędnie przyjmuje zaskarżona decyzja.

Rozpatrując sprawę ponownie organ rozpozna wniosek B. M. o stwierdzenie u niego występowania choroby zawodowej uszkodzenia słuchu kierując się przy tym wskazanym wyżej stanowiskiem Sądu.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny po myśli przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1279) orzekł jak w sentencji wyroku.

Sąd uwzględniając skargę nie określił w wyroku w jakim zakresie zaskarżony akt nie może być wykonany, bowiem akt ten jako odmawiający stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej nie nadawał się do wykonania.

Sygn. akt SA/Rz 774/02

Uzasadnienie

do punktu II-go wyroku z dnia 21 stycznia 2004 r.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2001 r. Nr [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny na podstawie § 10 pkt 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kpa po rozpatrzeniu odwołania B. M. od decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] października 2000 r., Nr [...]) stwierdzającej brak podstaw do stwierdzenia u niego chorób zawodowych uszkodzenia słuchu zgodnie z 15 pozycją wykazu chorób zawodowych i przewlekłego zapalenia oskrzeli pozycja 4 ww. wykazu utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu aktu podano, że przedmiotową decyzją organ I instancji orzekł o braku podstaw do stwierdzenia chorób zawodowych u B. M. Orzeczenia lekarskie w sprawie chorób zawodowych wydał Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w R. i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.

W toku dochodzenia epidemiologicznego ustalono, że B. M. w okresie od 2 listopada 1960 r. do 2 listopada 1992 r. zatrudniony był w A. w M. i z uwagi na wykonywaną pracę był w różnych przedziałach czasowych narażony na hałas, pyły i dymy spawalnicze o działaniu drażniącym przez 7,5 godz. na zmianę roboczą. Od 2 listopada 1992 r. B. M. przebywa na rencie inwalidzkiej z ogólnego stanu zdrowia.

B. M. w latach osiemdziesiątych przez 7,5 godz./zm. wykonywał cięcie plazmą płyt duralowych, podczas którego występowało bardzo duże sproszkowanie ciętego aluminium, co powodowało zapylenie na stanowiskach pracy. W miarę potrzeb zakładu ekspozycja na ww. pyły wynosiła 12 godz. na zmianę roboczą. Pomiary środowiska pracy wykonane przez Laboratorium Badań Warunków Pracy przy A. w M. wykazały przekroczenia dopuszczalnych norm hałasu, stężenia ozonu, tlenku węgla, pyłów o zawartości krzemionki, manganów i tlenku żelaza.

Środkiem zabezpieczającym przed szkodliwym działaniem pyłów i dymów spawalniczych były wentylatory wyciągowe nad stanowiskiem spawalniczym. W okresie pracy zainteresowanego spawacze nie byli zaopatrzeni w ochronniki słuchu. Na wydziale [...] (lata narażenia od 1973 r. do 1992 r.) na hali było 5 stanowisk spawalniczych, duże elementy spawano na hali poza kabinami spawalniczymi - hala posiadała tylko wentylację grawitacyjną.

Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w R. w orzeczeniach z dnia 12 stycznia 2000 r., nr [...] i [...] nie znalazł podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - uszkodzenia słuchu, gdyż wielkość ubytku słuchu nie spełniała kryteriów orzeczniczych choroby zawodowej, jak również choroby zawodowej przewlekłego nieżytu oskrzeli z niewydolnością oddechową gdyż stopień niewydolności oddechowej nie odpowiadał kryteriom orzeczniczym, ponadto wpływ na dynamikę procesu chorobowego miały czynniki pozazawodowe - zwłaszcza, że brak było związku czasowego pogorszenia stanu zdrowia z narażeniem zawodowym.

B. M. nie zgodził się z rozpoznaniem lekarskim i został skierowany na badania lekarskie do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. W orzeczeniu z dnia 19 czerwca 2000 r., nr [...] Instytut stwierdził brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - uszkodzenie słuchu. Stwierdził, że średnie ubytki słuchu wynoszące dla ucha prawego - 18 dB i dla ucha lewego - 21 dB nie powodują upośledzenia funkcji narządu słuchu" w stopniu uzasadniającym rozpoznanie choroby zawodowej. Obserwacja w kierunku przewlekłego zapalenia oskrzeli pochodzenia zawodowego również jest negatywna, uzasadnienie orzeczenia wskazuje, że całość obrazu klinicznego przemawia za tłem infekcyjnym schorzenia.

Powiatowy Inspektor Sanitarny biorąc pod uwagę powyższe negatywne orzeczenia lekarskie wydał decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, pomimo ustalonego w toku dochodzenia epidemiologicznego długotrwałego narażenia zawodowego B. M. na ponadnormatywny hałas, pyły i dymy spawalnicze o działaniu drażniącym.

Od decyzji powyższej odwołał się zainteresowany wskazując, jako przyczynę ubytku słuchu i przewlekłego zapalenia oskrzeli długoletnią pracę w warunkach szkodliwych. Wojewódzki Inspektor Sanitarny w dniu 24 października 2000 r. zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z prośbą o uzupełnienie lub ewentualną zmianę orzeczenia lekarskiego co do zawodowego uszkodzenia słuchu uzasadniając prośbę stanowiskiem NSA, który twierdzi, że warunek ubytku słuchu co najmniej o 30 dB nie znajduje uzasadnienia w przepisach obowiązującego prawa. W orzeczeniu z dnia 22 stycznia 2001 r. Instytut wyjaśnił, ze przyjęta granica ubytku słuchu "30 dB dla ucha lepiej słyszącego" jest tą wielkością ubytku, przy którym zaczyna występować pogorszenie zrozumiałości mowy, jest to ubytek odpowiadający pojęciu choroby. Wielkość ubytku poniżej 30 dB, co stwierdzono u zainteresowanego - jest objawem zwanym niedosłuchem audiometrycznym, który nie wywołuje zaburzeń mowy potocznej.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny stwierdził, że postępowanie w sprawach chorób zawodowych podlega regułom określonym w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawach chorób zawodowych (Dz.U. nr 63, poz. 294 z późn. zm.). W § 1 cyt. rozporządzenia określono pojęcie choroby zawodowej, czyli choroby, która znajduje się w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli spowodowana została działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Ponadto rozpoznany zespół objawów chorobowych musi odpowiadać skutkom biologicznym czynnika szkodliwego.

Narażenie B. M. na czynniki szkodliwe w środowisku pracy ustalono w wywiadzie epidemiologicznym i nie zostało podważone w wydanych opiniach lekarskich, natomiast badania specjalistyczne nie dają podstaw do stwierdzenia chorób zawodowych - zawodowego uszkodzenia narządu słuchu i przewlekłego zapalenia oskrzeli ze względu na wielkość niedosłuchu oraz tło infekcyjne przewlekłego zapalenia oskrzeli. W związku z powyższym postanowiono jak w sentencji decyzji.

Powyższa decyzja jest przedmiotem skargi B. M. do Sądu Administracyjnego.

Skarżący domaga się uchylenia decyzji organu II instancji. W uzasadnieniu skargi zarzucił, że rozstrzygnięcie sprawy jest dla niego krzywdzące. Jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego, przez okres jego zatrudnienia, pracował w warunkach narażenia słuchu i układu oddechowego. Te okoliczności zostały potwierdzone świadectwem pracy w warunkach szczególnych.

Podczas wykonywania, przez ponad 30 lat, pracy doznał uszkodzenia słuchu i przewlekłego zapalenia oskrzeli. Nabyte uszkodzenia zdrowia nadal się pogłębiają i utrudniają mu normalną egzystencję. Skarżący pozostaje w ciągłym leczeniu którego koszty są coraz wyższe. Nie budzi żadnych wątpliwości skarżącego, że zdrowie w zakresie słuchu i układu oddechowego utracił w związku z wykonywaną pracą. Rozpoczął pracę jako człowiek zdrowy. Zdaniem skarżącego winien zostać przebadany pod kątem istnienia chorób zawodowych przez niezależnych lekarzy.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie.

Uzasadniając swoje stanowisko podał, że elementem, który zadecydował o takim rozstrzygnięciu sprawy, były orzeczenia lekarskie. Jeśli chodzi o przewlekłe zapalenie oskrzeli, to w punkcie 4 wykazu chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, czytamy: przewlekłe zapalenie oskrzeli, wywołane działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego. W orzeczeniu Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia 12 stycznia 2000 r. zawarte jest spostrzeżenie, że stopień niewydolności oddechowej obserwowany u badanego nie odpowiada kryteriom orzeczniczym. Za prawdopodobną przyczynę tego schorzenia u B. M. placówki medyczne uznają czynniki pozazawodowe, zwłaszcza tło infekcyjne. Jeśli natomiast chodzi o uszkodzenie słuchu u badanego Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, mimo starań, nie wpłynął na zmianę orzeczeń w kierunku uzyskania rozpoznania choroby zawodowej. Jednostki medyczne trwają przy swoim stanowisku, że ubytek słuchu nie osiągający nasilenia 30 dB nie może być zakwalifikowany do kategorii choroby zawodowej. W związku z tym, że Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny nie może wydawać decyzji sprzecznych z orzeczeniami lekarskimi, postanowił utrzymać w mocy decyzję organu I instancji o braku podstaw do stwierdzenia wymienionych powyżej chorób zawodowych u B. M.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że uzasadnienie niniejsze dotyczy jedynie punktu II-go wyroku z dnia 21 stycznia 2004 r. - dotyczącego choroby zawodowej przewlekłego zapalenia oskrzeli. Uzasadnienie do punktu I wyroku - dotyczącego uszkodzenia słuchu - zostało sporządzone w okresie wcześniejszym. Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrując zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 27 maja 2004 r. w przedmiocie oddalenia wniosku B. M. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o doręczenie mu odpisu wyroku z uzasadnieniem w części dotyczącej punktu II wyroku z dnia 21 stycznia 2004 r. wskazał, że uzasadnienie co do obu punktów wyroku winien był Sąd sporządzić jednocześnie. W takiej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny zobligowany był sporządzić uzasadnienie dotyczące punktu II wyroku z urzędu.

Skarga - w zakresie w jakim dotyczy choroby zawodowej przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego uszkodzenia (pkt 4 wykazu) nie zasługuje na uwzględnienie.

Postępowanie w sprawach chorób zawodowych - w okresie rozpoznawania wniosku skarżącego - podlegało przepisom rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.) zwanego dalej rozporządzeniem. Wskazany akt prawny reguluje zarówno kwestie o charakterze materialnym, jaki i przepisy procesowe.

Przepis § 1 powołanego rozporządzenia definiujący pojęcie choroby zawodowej, przewiduje, że za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmowało się, że dla uznania schorzenia za chorobę zawodową niezbędnym jest, by figurowało ono we wspomnianym wykazie, by zespół objawów chorobowych odpowiadał skutkom biologicznym czynnika szkodliwego oraz by istniał łub był wysoce prawdopodobny związek przyczynowy między chorobą, a warunkami pracy.

Choroby zawodowe rozpoznają jednostki organizacyjne służby zdrowia wymienione w § 7 ust. 1-3 rozporządzenia.

Orzeczenie rozpoznające chorobę zawodową lub wykluczające schorzenie, ewentualnie jego zawodową etiologię wydają one na podstawie dokumentacji dotyczącej zagrożeń zawodowych, wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, dokumentacji dotyczącej leczenia, wyników przeprowadzonych badań klinicznych i dokumentacji lekarskiej (§ 7 ust. 4 rozporządzenia).

Decyzję w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej lub o odmowie jej stwierdzenia wydaje właściwy inspektor sanitarny na podstawie orzeczenia lekarskiego w przedmiocie rozpoznania choroby zawodowej, o którym mowa w § 8 rozporządzenia, i wyników dochodzenia epidemiologicznego.

Inspektor sanitarny podejmujący decyzję na podstawie § 10 ust. 1 rozporządzenia jest przy tym związany orzeczeniem lekarskim wydanym w sprawie w tym znaczeniu, że nie ma on prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia (wyroki NSA : z dnia 9 lipca 1998 r. , II SA 634/98 , Pr. Pracy 1998 r., Nr 12 , poz. 38 ; z dnia 24 lutego 1998 r., I SA 1520/97 , ONSA z 1998 r., Nr 4 poz. 150), Jednocześnie należy podkreślić, że dokonane rozpoznanie choroby nie wyłącza uprawnień organów sanitarnych do oceny wystąpienia przesłanek stwierdzenia choroby zawodowej, określonych w § 1 ust. 1 i 2 powołanego wyżej rozporządzenia (postanowienie NSA z 24 lutego 1998 r., I SA 1520/97 ONSA 1998/4/150).

W sprawie jest niekwestionowane, że skarżący w okresach od 1 maja 1961 r. do 25 lutego 1964 r., od 10 czerwca 1964 r. do 30 listopada 1973 r., od 1 grudnia 1973 r. do 2 listopada 1992 r. był zatrudniony w A. w M. jako spawacz i pozostawał w narażeniu na pyły, dymy spawalnicze o działaniu drażniącym.

Jest także niesporne, że w toku postępowania przeprowadzono dwa badania uprawnionych jednostek służby zdrowia - Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w R. oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Obie jednostki służby zdrowia stwierdziły u skarżącego brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących.

Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w R. uzasadniając swoje stanowisko odnośnie braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących podał, że badany zakończył pracę zawodową w 1992 r., a nasilenie dolegliwości nastąpiło po zaprzestaniu zatrudnienia. Przeprowadzona analiza dokumentacji lekarskiej, przeprowadzone badania specjalistyczne i ocena narażenia zawodowego nie pozwoliły na rozpoznanie choroby zawodowej. Ośrodek Medycyny pracy podał, że wpływ na dynamikę procesu chorobowego mają czynniki pozazawodowe, zwłaszcza, że brak jest związku czasowego pogarszania się stanu zdrowia skarżącego z narażeniem zawodowym.

Wobec faktu, że rozpoznanie pierwszej jednostki służby zdrowia okazało się dla skarżącego negatywne, organ dopełniając obowiązek przewidziany § 9 ust. 1 rozporządzenia dopuścił kolejny dowód z badania skarżącego przez inny Instytut (w S.).

Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. również stwierdził u skarżącego brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących. Uzasadniając swoje stanowisko podał, że biorąc pod uwagę wywiad chorobowy, a zwłaszcza częste infekcje dróg oddechowych, nasilenie się dolegliwości po ustaniu zatrudnienia oraz okres czasu od ustania narażenia brak jest podstaw do rozpoznania zawodowej etiologii przewlekłego zapalenia oskrzeli, a całość obrazu klinicznego przemawia za jego tłem infekcyjnym.

Obowiązkiem organów było poddanie ocenie przedmiotowych orzeczeń lekarskich. Obowiązek taki wynika dla inspektora sanitarnego z przepisu art. 7 kpa ustanawiającego zasadę dążenia do prawdy obiektywnej oraz art. 77 § 1 kpa, który stanowiąc gwarancję realizacji tej zasady obciąża organ administracyjny obowiązkiem zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Stosowanie tych przepisów oraz innych przepisów kpa jest konsekwencją faktu, że jest to postępowanie administracyjne podległe regulacjom rozporządzenia, co oznacza, że jeśli rozporządzenie nie zawiera odmiennych regulacji zastosowanie mają przepisy kodeksu.

Przeprowadzone postępowanie dowodowe nie wykazało, że u skarżącego występuje choroba spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Wyklucza to możliwość stwierdzenia u niego choroby zawodowej w rozumieniu § 1 rozporządzenia definiującego pojęcie choroby zawodowej.

Danie wiary wskazanym wyżej rozpoznaniom i odmowa uznania za wiarygodne twierdzeń skarżącego jest uzasadnione z uwagi na wysokie kwalifikacje pracowników Instytutu Medycyny Pracy w S. i Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w R. Obie opinie, są zgodne co do swojej treści, dlatego stanowisko organu II instancji co do braku podstaw do stwierdzenia u B. M. choroby zawodowej przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów przez organ ustanowionej art. 80 kpa.

Sąd mógłby tę ocenę podważyć wyłącznie w przypadku naruszenia przepisów postępowania przy przeprowadzaniu postępowania dowodowego lub gdyby ocena ta była dowolna, to jest sprzeczna z logiką, wiedzą i zasadami doświadczenia życiowego. Takiego zarzutu ocenie dowodów przeprowadzonej przez organ II instancji uczynić nie można.

Z przytoczonych wyżej względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja w części dotyczącej choroby zawodowej przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących nie narusza prawa, dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w punkcie II sentencji wyroku.