Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 590/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2012-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 § 1, art. 134, art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 152, art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d
journal: Dz.U. 2008 nr 69 poz 415
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jednolity
article: art. 145 § 1, art. 151
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 35, art. 43 § 1
journal: Dz.U. 1964 nr 9 poz 59
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marek Szumilas Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Protokolant st. sekr. sąd. Anna Lisowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2012 r. sprawy ze skargi H.B. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa i odstąpienia od uchylenia decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu z dnia [...] r. nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2012 r., znak [...] Wojewoda, realizując wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie WIkp. z dnia 2 lutego 2012 r., sygn. akt El SA/Go 962/11, po rozpatrzeniu odwołania H.B., utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu z dnia [...] września 2011 r., znak: [...], w której orzekł o:

* wydaniu decyzji z dnia [...] lutego 2004 r. znak [...], nr [...], w sprawie uznania H.B. z dniem [...] lutego 2004 r. za osobę bezrobotną i przyznania prawa zasiłku od dnia [...] lutego 2004r. z naruszeniem prawa;

* wydaniu decyzji z dnia [...] marca 2005 r. znak [...], nr decyzji [...] w sprawie utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych z dniem [...] lutego 2005 r. z powodu upływu maksymalnego okresu jego przysługiwania z naruszeniem prawa;

* wydaniu decyzji z dnia [...] marca 2005 r. znak [...], nr decyzji [...] w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] marca 2005 r. z powodu podjęcia zatrudnienia z naruszeniem prawa.

Jednocześnie Starosta odstąpił od uchylenia ww. decyzji z uwagi na wystąpienie przesłanek, o których mowa w art. 146 § 1 k.p.a. (od dnia doręczenia decyzji minęło 5 lat).

W uzasadnieniu organ wskazał, że H.B. zgłosiła się celem rejestracji do Powiatowego Urzędu Pracy w dniu [...] lutego 2004 r. jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku od [...] lutego 2004 r. Decyzją z dnia [...] marca 2005 r., Nr [...] H.B. pozbawiona została prawa do zasiłku, natomiast decyzją z dnia [...] marca 2005 r., Nr [...] strona utraciła status osoby bezrobotnej z dniem [...] marca 2005 r.

W związku z pismem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2011 r. oraz pismem Wójta Gminy z dnia [...] marca 2011 r. Starosta Powiatu postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r. wznowił postępowanie wyjaśniające w stosunku do decyzji wydanych w dniu [...] lutego 2004r., Nr [...], w dniu [...] marca 2005 r. Nr [...] oraz w dniu [...] marca 2004r., Nr [...]. Wznowienie postępowania organ uzasadnił, tym że wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne nieznane organowi w dniu wydania decyzji tj, ustalono, że H.B. od [...] lutego 1998r. była współwłaścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni powyżej 2 ha przeliczeniowych i w dniu rejestracji nie spełniała wymogu ustawy, by być osobą bezrobotną. Dalej organ stwierdził, że decyzja o przyznaniu statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych winna być uchylona, ponieważ wyszły na jaw nowe istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Organ przywołał treść art. 146 § 1 k.p.a., w myśl którego uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8, nie może nastąpić, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło pięć lat.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...], działający z upoważnienia Starosty Powiatu Zastępca Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy, na podstawie art. 145 i art. 151 § 2 k.p.a., odmówił uchylenia wskazanych we wstępie decyzji.

Od powyższej decyzji H.B. wniosła odwołanie.

Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji oraz poprzedzające je postanowienie i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ wskazał, iż decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011 r. Starosta Powiatu wznowił postępowanie zakończone przedmiotowymi decyzjami i w dniu [...] września 2011 r., znak: [...], orzekł o wydaniu decyzji Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy z dnia [...] lutego 2004 r., znak [...], nr decyzji [...]; decyzji Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy z dnia [...] marca 2005 r., znak [...], nr decyzji [...]; decyzji Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy z dnia [...] marca 2005 r., znak [...], nr decyzji [...] - z naruszeniem prawa i odstąpił od uchylenia powyższych decyzji z uwagi na wystąpienie przesłanek, o których mowa w art. 146 § 1 k.p.a. (od dnia doręczenia decyzji minęło 5 lat).

Od powyższej decyzji H.B. wniosła odwołanie, w którym wskazała, że odwołuje się od decyzji z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] i decyzji z dnia [...] maja 2011r. nr [...].

W uzasadnieniu strona wskazała, iż faktycznie razem z mężem jest współwłaścicielką ziemi o powierzchni 5 ha i 30 arów, w tym 3 ha i 86 arów przeliczeniowych. Tym samym każde ze współmałżonków, zdaniem strony, jest właścicielem połowy tego areału, który nie przekracza 2 ha przeliczeniowych, dlatego został spełniony warunek uzyskania przez odwołującą statusu osoby bezrobotnej. Ponadto strona podniosła, iż grunty orne w dniu [...] marca 2000r. zostały wydzierżawione na okres 5 lat, wobec czego wg KRUS strona nie mogła zarejestrować się jako rolnik, ponieważ nie miała ziemi w użytkowaniu.

Postanowieniem z dnia [...] października 2011 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 134 k.p.a. Wojewoda stwierdził niedopuszczalność odwołania wniesionego przez H.B. od decyzji Starosty Powiatu z dnia [...] czerwca 2011 r. znak [...].

Na powyższe postanowienie H.B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., który prawomocnym wyrokiem z dnia 2 lutego 2012 r. (sygn. akt II SA/Go 962/11) uchylił ww. orzeczenie Wojewody, zarzucając, że zostało wydane bez zbadania całokształtu okoliczności danej sprawy, z pominięciem zasad postępowania administracyjnego.

W jego uzasadnieniu Sąd zarzucił organowi II instancji, że nie wezwał strony do jednoznacznego wskazania, od której decyzji wniosła odwołanie, czy od decyzji

z dnia [...] czerwca 2011 r., czy od decyzji z dnia [...] września 2011 r. Ta czynność procesowa organu II instancji, w ocenie Sądu z pewnością usunęłaby stan niepewności, co do rzeczywistej intencji odwołującej się strony.

Wobec powyższego organ II instancji wykonując wyrok Sądu uznał,

iż odwołanie z dnia [...] września 2011 r. wniesione przez H.B. jest faktycznie odwołaniem od decyzji organu z dnia [...] września 2011r., znak: [...], nr [...], a nie odwołaniem od decyzji z dnia [...] czerwca 2011 r., jak wcześniej przyjął.

Wskazaną na wstępie decyzją, Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji z dnia [...] września 2011 r.

Organ odwoławczy analizując dokumenty sprawy stwierdził, iż organ

I instancji zasadnie uznał, iż zaszła przesłanka do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w efekcie czego doszło do wydania decyzji na podstawie art. 151 § 2 k.p.a., w której stwierdzono, że decyzje z dnia [...] lutego 2004 r., z dnia [...] marca 2005 r. oraz z dnia [...] marca 2005 r. wydane zostały

z naruszeniem prawa. Jednocześnie organ prawidłowo odstąpił od uchylenia wskazanych decyzji z uwagi na wystąpienie przesłanek, o których mowa w art. 146 § 1 k.p.a. (od dnia doręczenia decyzji minęło pięć lat).

Wojewoda nie zgodził się z twierdzeniem skarżącej podnoszonym w odwołaniu, że pomimo, iż według aktu notarialnego z dnia [...] lutego 1998 r. razem z mężem byli posiadaczami ziemi o powierzchni 5 ha 30 arów fizycznych, a 3 ha 86 arów przeliczeniowych, to każde z nich posiada połowę areału, a więc nie przekracza 2 ha przeliczeniowych. Organ w tym zakresie powołał się na wyroki sądów, które zapadły w podobnych sprawach, jak i również na stanowisko Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 marca 2012 r., że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz obowiązującego od dnia 1 czerwca 2004 r. art. 2 ust. ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, statusu bezrobotnego -

pomimo spełnienia innych wymaganych prawem warunków - nie może uzyskać osoba, która jest właścicielem lub posiadaczem (samoistnym albo zależnym) nieruchomości rolnej przekraczającej 2 ha przeliczeniowe. W ocenie organu H.B. nie spełniła warunków do nabycia statusu osoby bezrobotnej.

W ocenie organu odwoławczego powyższy przepis, chociaż nie posługuje się pojęciem "współwłaściciela", odnosi się również do sytuacji, gdy własność nieruchomości przysługuje kilku osobom. Organ powołując się na ostatnie orzecznictwo sądów administracyjnych podkreślił, że w przypadku współwłasności

w częściach ułamkowych wskazane kryterium obszarowe dotyczące właściciela, należy odnieść do współwłasności nieruchomości rolnej. Status bezrobotnego może zatem uzyskać ten współwłaściciel nieruchomości rolnej, którego udział we współwłasności nieruchomości rolnej nie przekracza 2 ha przeliczeniowych (wyroki NSA, sygn. akt I OSK 918/05, sygn. akt I OSK 692/06 i I OSK 732/06).

Nie dotyczy to jednak współwłasności łącznej. W przeciwieństwie do współwłasności w częściach idealnych współwłasność łączna nie jest bowiem samoistnym. stosunkiem prawnym. Opiera się zawsze na szczególnym stosunku prawnym

o charakterze osobistym, w tym - tak jak w rozpoznawanej sprawie - związku małżeńskim. W czasie trwania małżeńskiej wspólności ustawowej H.B. wspólnie z mężem może korzystać oraz rozporządzać nieruchomością stanowiącą ich współwłasność. Strona nie ma oznaczonych w tej współwłasności udziałów, które mogłaby wyznaczać i ograniczać zakres jej uprawnień do nieruchomości. Może korzystać z pożytków z całej nieruchomości o powierzchni 3,8715 ha przeliczeniowych, tj. wielkości prawie dwukrotnie przewyższającej ustalony limit ustawowy (wyrok NSA z dnia 28 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 1243/07).

H.B. w skardze na decyzję Wojewody z dnia [...] maja 2012 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. o jej uchylenie wskazując, że organy obu instancji nie podjęły wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co naruszyło jej interes prawny.

W uzasadnieniu skargi H.B. zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 7-9, art. 12, art. 36, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. oraz prawa materialnego - art. 2 ust. 1 pkt 2 lit d ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r.

o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. W ocenie skarżącej zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem i wydana jedynie w oparciu o stanowisko Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 marca 2012 r,, które jest niejednoznaczne.

Skarżąca podniosła, że nie była należycie informowana o etapach prowadzonego postępowania. Na potwierdzenie powyższego strona wskazała,

iż w piśmie Wojewody z dnia [...] maja 2012r. poinformowana została, iż prawomocny wyrok został doręczony do organu odwoławczego w dniu 13 kwietnia 2012 r., natomiast w decyzji z dnia [...] maja 2012 r. jako datę doręczenia prawomocnego wyroku wskazano dzień 10 kwietnia 2012 r.

H.B. zarzuciła również, iż Wojewoda w swoim piśmie z dnia [...] marca 2012 r. kierowanym do Ministra wniósł o zajęcie stanowiska wobec art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy o promocji zatrudniania (...), natomiast decyzje wydane w jej sprawie w latach 2001-2005 wydane zostały na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. W jej uzasadnieniu organ podkreślił, że w prowadzonym postępowaniu administracyjnym nie zostały naruszone przepisy prawa procesowego. Prawidłowo organ odwoławczy uznał, iż brak było podstaw do wyjaśniania treści żądań podnoszonych w odwołaniu, gdyż skarżąca wskazała przedmiot zaskarżenia oraz argumenty i żądania, które uważała za zasadne. Również na każdym etapie postępowania odwoławczego strona była informowana o podejmowanych czynnościach,

Organ wskazał, iż decyzja o rejestracji skarżącej jako osoby bezrobotnej faktycznie wydana została na podstawie art. 2 ust, 1 pkt 2 lit. d ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, to zmiana ustawy i przepisów, która nastąpiła z dniem 1 czerwca 2004 r. nie wpłynęła na zapis stanowiący, że statusu bezrobotnego -pomimo spełnienia innych wymaganych prawem warunków - nie może uzyskać osoba, która jest właścicielem lub posiadaczem (samoistnym albo zależnym) nieruchomości rolnej przekraczającej 2 ha przeliczeniowe. Niezmieniony zapis powyższego artykułu został zawarty w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy o promocji zatrudnienia i w dalszym ciągu obowiązuje.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności organów administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie. Kryterium kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określa art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), który stanowi, iż jest ona sprawowana przez sądy administracyjne pod względem legalności. Kontrola ta polega więc na badaniu, czy organ administracji nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W związku

z powyższym usunięcie zaskarżonego aktu prawnego z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydaniu organy naruszyły prawo materialne, bądź przepisy postępowania w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1-3 p.p.s.a.

Zakres kontroli sądowoadministracyjnej wyznacza przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiąc, że sąd administracyjny rozpatrując skargę, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołana podstawą prawną. Natomiast zgodnie z przepisem art. 135 p.p.s.a. sąd administracyjny stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów albo czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przytoczone regulacje wskazują,

iż w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada niezwiązania sądu administracyjnego I instancji granicami skargi. W konsekwencji więc granice rozpoznawania sprawy przez sąd administracyjny są szersze od granic zaskarżenia określonych w skardze.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja Wojewody z dnia [...] maja 2012r., jak i poprzedzająca ją decyzja Starosty Powiatu z dnia [...] września 2011 r. naruszają prawo w stopniu istotnym uzasadniającym ich uchylenie.

Na wstępie podkreślić należy, że kontrolowana przez Sąd decyzja zapadła

w postępowaniu wznowieniowym, które ma charakter postępowania nadzwyczajnego.

Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa procesowego (B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego" Komentarz, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2005, str. 620). Enumeratywnie wymienione podstawy wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 ustawy z dnia ustawy

z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U

z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) zwanej dalej "k.p.a.", nakazują organom dokonywanie ich precyzyjnej interpretacji, zwłaszcza, iż wznowienie postępowania jest szczególnym nadzwyczajnym trybem weryfikacji decyzji ostatecznych.

W sytuacji, gdy po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ administracji publicznej stwierdzi, że przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła, to kolejnym etapem winno być przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego

w celu rozstrzygnięcia istoty sprawy będącej przedmiotem weryfikowanej decyzji ostatecznej. W rezultacie w wyniku przeprowadzonego postępowania wznowieniowego organ wydaje decyzję, w której zgodnie z art. 151 k.p.a.:

1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, albo

2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą

o istocie sprawy.

W przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146 k.p.a., organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.

Nie uchyla się też decyzji, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej (art. 146 §2 k.p.a.).

Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że organ prawidłowo postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2011 r. wznowił, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5, art. 149 i art. 150 k.p.a., postępowanie administracyjne w sprawie H.B., zakończone decyzjami ostatecznymi wydanymi z upoważnienia Starosty:

* z dnia [...] lutego 2004 r. znak [...], nr [...], w sprawie uznania H.B. z dniem [...] lutego 2004 r. za osobę bezrobotną i przyznania prawa zasiłku od dnia [...] lutego 2004 r,;

* z dnia [...] marca 2005 r. znak [...], nr decyzji [...] w sprawie utraty przez H.B. prawa do zasiłku dla bezrobotnych z dniem [...] lutego 2005 r. z powodu upływu maksymalnego okresu jego przysługiwania;

* z dnia [...] marca 2005 r. znak [...], nr decyzji [...]w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] marca 2005r. z powodu podjęcia przez stronę zatrudnienia.

Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wznawia się postępowanie zakończone decyzją ostateczną, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję.

Cytowany przepis wymaga kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek: nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody muszą zostać ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej, nadto te okoliczności i dowody musiały istnieć już wcześniej, to jest w chwili wydawania decyzji ostatecznej, lecz dla tego organu są one nowymi tylko dlatego, że organ nimi nie dysponował i nie były mu wcześniej znane.

Z akt sprawy wynika, iż H.B. została zarejestrowana jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] lutego 2004 r., a od dnia [...] lutego 2005 r. utraciła prawo do zasiłku z powodu upływu jego pobierania, natomiast z dniem [...] marca 2005 r. na wniosek strony orzeczono o utracie statusu osoby bezrobotnej z powodu podjęcia zatrudnienia.

Organ wskazał, że na podstawie pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

z dnia [...] lutego 2011 r. oraz pisma Wójta Gminy z dnia [...] marca 2011 r. ustalono, że H.B. była i nadal jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego powyżej 2 ha przeliczeniowych od 10 lutego 1998 r. i w dniu rejestracji nie spełniała ustawowego wymogu, by być osobą bezrobotną. W tym przypadku zarówno ujawnione okoliczności faktyczne jak i dowody dotyczące własności nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych przekraczających 2 ha przeliczeniowe (w ramach współwłasności łącznej), były dla sprawy nowe, istotne, istniały w dniu wydania przez organ I instancji wymienionych wyżej decyzji ostatecznych i nie były one znane Staroście Powiatu w dacie wydawania tych decyzji.

W rozpatrywanej sprawie materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r.

o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.), którego treść, jak trafnie podkreślił Wojewoda w odpowiedzi na skargę, nie uległa zmianie z dniem 1 czerwca 2004 r., kiedy to nastąpiła zmiana ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze zm.).

W przepisie tym zawarta została definicja bezrobotnego poprzez określenie warunków, które muszą być spełnione, aby daną osobę można było uznać za osobę bezrobotną. I tak zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, bezrobotnym jest osoba niezatrudniona

i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia

w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, (...) zarejestrowana we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukująca zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli nie jest właścicielem albo posiadaczem samoistnym lub zależnym nieruchomości rolnej, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe lub nie podlega ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe. Norma ta w materii w niej uregulowanej nie przewiduje żadnych wyjątków.

Istotą tej definicji jest założenie, iż chodzi tu o osobę, która poszukuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z zamiarem i gotowością jej podjęcia. Przy czym statusu bezrobotnego - pomimo spełnienia innych wymaganych prawem warunków - nie może uzyskać osoba, która jest właścicielem lub posiadaczem (samoistnym albo zależnym) nieruchomości rolnej.

Przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, choć nie rozstrzyga tego wprost, odnosi się nie tylko do właściciela, ale także współwłaściciela nieruchomości rolnej. Nie oznacza to jednak, że wszystkie elementy definicji bezrobotnego należy oceniać według identycznych reguł zarówno w przypadku właściciela, jak i współwłaściciela nieruchomości.

W ocenie organów orzekających, w stosunku do H.B. zaistniała negatywna przesłanka do uznania jej za osobę bezrobotną, ponieważ była i jest nadai wraz z mężem Z.B. współwłaścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni użytków rolnych 3,86 ha przeliczeniowych.

Należy zauważyć, że sam fakt własności (posiadania) nieruchomości rolnej nie pozbawia osoby rejestrującej się w urzędzie pracy możliwości uzyskania statusu bezrobotnego. Uprawnienia takie wyklucza dopiero własność lub posiadanie nieruchomości o powierzchni powyżej 2 ha przeliczeniowych.

Omawiany przepis odnosić należy nie tylko do właściciela, ale również do współwłaściciela nieruchomości rolnej, współwłasność nie jest bowiem instytucją samoistną i jest ze swej istoty prawem własności. Jednak w takiej sytuacji interpretacja tego przepisu musi uwzględniać charakter instytucji współwłasności

i wynikający z niej zakres uprawnień, przysługujących współwłaścicielowi do wspólnej rzeczy. Należy mieć tu bowiem na uwadze założenia, które legły u podstaw wprowadzenia w stosunku do bezrobotnego omawianej przesłanki. Jednym z celów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy jest zapewnienie obywatelom, pozostającym bez źródła utrzymania, minimalnych norm zabezpieczenia społecznego i możliwości korzystania przez nich z podstawowych praw socjalnych. Niewątpliwie powiązanie statusu bezrobotnego z obszarem nieruchomości rolnej łączy się z przekonaniem, że przyjęta przez ustawodawcę wielkość użytków rolnych daje możliwość uzyskania z produkcji rolnej środków utrzymania niezbędnych do zaspokojenia potrzeb bytowych przeciętnej rodziny. Nie ulega wątpliwości, że takie socjalne zabezpieczenie w przypadku współwłaścicieli zależy nie od powierzchni całej nieruchomości rolnej, lecz od zakresu uprawnień, przysługujących współwłaścicielowi do wspólnej rzeczy.

Sądowi znane jest stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące oceny skutków dla ustalenia statusu osoby bezrobotnej pozostającej w związku małżeńskim, której składnikiem majątku jest gospodarstwo rolne (por. wyrok NSA

z dnia 28 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 1243/07, Lex Polonica nr 2096674). Jednakże Sąd w składzie rozpoznającym sprawę nie podziela zawartej tam argumentacji.

Jako trafne i przekonywujące należy natomiast uznać stanowisko zawarte

w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2006 r., sygn. akt

I OSK 692/06, Lex Polonica nr 1028228, w którym rozstrzygnięto, że w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego współwłaściciel może podlegać tym samym ograniczeniom jak właściciel tylko wtedy, gdy wielkość jego udziału odpowiadać będzie powierzchni nieruchomości, jaką ustawodawca przypisał właścicielowi. Przewidziane w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy kryterium obszarowe dotyczące właściciela należy odnieść do wielkości udziału współwłaściciela nieruchomości rolnej. Status bezrobotnego nie może uzyskać zatem ten współwłaściciel, którego udział we współwłasności nieruchomości rolnej odpowiadać będzie części nieruchomości o powierzchni co najmniej 2 ha przeliczeniowe. NSA podkreślił, że przypisanie współwłaścicielowi całej powierzchni nieruchomości rolnej, stawiałoby współwłaściciela w znacznie gorszej sytuacji niż właściciela. Na takie rozwiązanie zaś nie ma żadnych racjonalnych i prawnych podstaw.

Prezentowany pogląd w ww. wyroku stał się również podstawą rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który w prawomocnym wyroku z dnia 6 maja 2011 r., sygn. akt IV SA/Wr 130/11, Lex Polonica nr 2589642 stwierdził, że przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy o promocji zatrudnienia

i instytucjach rynku pracy odnosić należy nie tylko do właściciela, ale również do współwłaściciela nieruchomości rolnej, współwłasność nie jest bowiem instytucją samoistną i jest ze swej istoty prawem własności. W takiej sytuacji interpretacja tego przepisu musi uwzględniać charakter instytucji współwłasności i wynikający z niej zakres uprawnień, przysługujących współwłaścicielowi do wspólnej rzeczy. Należy mieć tu bowiem na uwadze założenia, które legły u podstaw wprowadzenia

w stosunku do bezrobotnego omawianej przesłanki. Jednym z celów ustawy

o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy jest zapewnienie obywatelom, pozostającym bez źródła utrzymania, minimalnych norm zabezpieczenia społecznego i możliwości korzystania przez nich z podstawowych praw socjalnych. Niewątpliwie powiązanie statusu bezrobotnego z obszarem nieruchomości rolnej łączy się z przekonaniem, że przyjęta przez ustawodawcę wielkość użytków rolnych daje możliwość uzyskania z produkcji rolnej środków utrzymania niezbędnych do zaspokojenia potrzeb bytowych przeciętnej rodziny. Nie ulega wątpliwości, że takie socjalne zabezpieczenie w przypadku współwłaścicieli zależy nie od powierzchni całej nieruchomości rolnej, lecz od zakresu uprawnień, przysługujących współwłaścicielowi do wspólnej rzeczy.

W tym miejscu należy wskazać, że o ile współwłasność w częściach ułamkowych jest instytucją samoistną, nie związaną bezpośrednio z innym stosunkiem prawnym, o tyle współwłasność łączna ma charakter służebny i istnieje po to, aby stosunek podstawowy mógł prawidłowo funkcjonować. Współwłasność łączna wynikająca ze wspólności majątkowej między małżonkami ma zapewnić podstawy ekonomiczne do prawidłowego funkcjonowania małżeństwa. Służy więc ona wzmocnieniu stosunku osobistego między małżonkami. Charakteryzuje się ona tym, że jest to współwłasność bezudziałowa, w czasie trwania wspólności żaden

z małżonków nie może rozporządzać swoimi prawami do majątku wspólnego i nie może wyzbyć się ich na rzecz osób trzecich, żaden z małżonków nie może rozporządzać ani zobowiązywać się do rozporządzania udziałem, który w razie ustania wspólności przypadnie mu w majątku wspólnym lub w poszczególnych przedmiotach należących do tego majątku, a w czasie trwania wspólności nie może żądać podziału majątku wspólnego (art. 35 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).

W związku z tym każdy z małżonków ma prawo do całego majątku, jednak zaznaczyć należy, że prawo to musi być godzone z analogicznym uprawnieniem drugiego małżonka. Zgodnie z art. 43 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U, z 2012 r. poz. 788), zwanej dalej jako "k.r.o", zasadą jest, że oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym - co do zasady - tak długo jak trwa wspólność małżeńska. Zasada ta znajduje zastosowanie niezależnie od przyczyn ustania wspólności, co dotyczy zarówno ustania wspólności ustawowej, jak i umownej, chyba że w tym ostatnim przypadku małżonkowie zawierając umowę majątkową małżeńską postanowili inaczej, ustanawiając udziały nierówne (art. 501 k.r.o.). Wyjątek od zasady równości udziałów małżonkowie mogą zatem ustanowić w treści intercyzy. Drugim wyjątkiem od tej zasady jest sądowe ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym, które może nastąpić na żądanie uprawnionego i tylko wówczas, gdy zaktualizują się przesłanki wymienione w art. 43 § 2 k.r.o., czyli ważne powody uzasadniające takie ustalenie oraz nierówny stopień przyczyniania się małżonków do powstania majątku wspólnego.

Z powyższego wynika, że faktycznym miernikiem uprawnień każdego

z małżonków jest udział, który będzie mu przysługiwał w przypadku ustania wspólności. Brak możliwości wyodrębnienia udziałów przed ustaniem wspólności ustawowej nie może uzasadniać odmiennego traktowania tego rodzaju współwłasności. Współwłaścicielowi bowiem, niezależnie od rodzaju współwłasności nie przysługuje niepodzielnie prawo do rzeczy, lecz jest ono ograniczone prawem innych osób. Dlatego też, o ile faktyczny udział współwłaściciela we współwłasności nie przekroczy 2 ha przeliczeniowe i nie jest on dodatkowo posiadaczem użytków rolnych z innego tytułu, to brak jest uzasadnionych podstaw do odmowy przyznania statusu bezrobotnego z omawianej przesłanki.

Ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, tj. decyzji z dnia [...] lutego 2005 r. ustalającej wysokość podatku rolnego wynika, że H.B. i jej mąż Z.B. są podatnikami tego podatku z gruntów stanowiących gospodarstwo rolne o powierzchni 5,30 ha fizycznych (3,86 ha przeliczeniowych) - k. 89 akt sprawy, natomiast z aktu notarialnego sporządzonego w dniu 10 lutego 1998 r. oraz z odpisu księgi wieczystej (k. 84 akt sprawy) nie wynika, aby H. i Z.B. pozostawali w rozdzielności majątkowej.

W ocenie Sądu, rozróżnienie współwłasności ułamkowej i współwłasności łącznej dla określenia statusu bezrobotnego (w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy), nie może odbywać się z pokrzywdzeniem dla osób pozostających w związku małżeńskim nie posiadających rozdzielności majątkowej. Odmienna interpretacja tego przepisu mogłaby stanowić bodziec do fikcyjnego znoszenia przez osoby (małżonków), ubiegające się

o przyznanie statusu osoby bezrobotnej, ustawowej małżeńskiej wspólności majątkowej.

Sąd stwierdza, że organy orzekające w sprawie, naruszyły art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, poprzez jego błędną wykładnię.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny uwzględnić wyrażoną powyżej ocenę prawną i wskazania Sądu celem dokonania właściwych ustaleń faktycznych koniecznych do realizacji prawdy materialnej, zgodnie z dyspozycją wynikającą z przepisu art. 153 p.p.s.a.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu z dnia [...] września 2011r., określając jednocześnie, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana, do czego obligował go przepis art. 152 p.p.s.a.

14