Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 402/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2006-06-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch (spr.) Protokolant Anna Rusajczyk po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. H. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 7 kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 25 marca 2004 r., sygn. akt II SA/Gd 2313/01 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 26 czerwca 2001 r., nr [...] odmawiającą przyznania E. H. uprawnień kombatanckich.

W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał, że organ powinien rozpatrzyć, czy skarżący skierowany został do grupy operacyjnej utworzonej w celu walki z oddziałami UPA i podlegał dowództwu Wojska Polskiego, co mogłoby być podstawą zastosowania art. 25 ust 2 pkt 2 zd. 2 ustawy o kombatantach (...).

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 4 listopada 2004 r., nr [...], na podstawie art. 25 ust 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (jedn. tekst Dz. U. z 2002 r., nr 42, poz. 371 ze zm.) pozbawił E. H. uprawnień kombatanckich przyznanych mu przez Zarząd Wojewódzki ZBOWiD w dniu 25 września 1978 r. z tytułu utrwalania władzy ludowej od 26 marca 1946 r. do 30 września 1946 r.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że w toku postępowania zwrócono się do IPN w B., który pismem z dnia 29 września 2004 r. poinformował Kierownika Urzędu o braku informacji na temat udziału E. H. w walkach z UPA w szeregach MO pod dowództwem Wojska Polskiego.

Organ wskazał, ze art.25 ust. 2 pkt. 2 ustawy o kombatantach, który stanowi: "Pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie z tytułu działalności w latach 1944-56 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub z innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art.2 oraz w art.4

Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt. 6 cytowanej wyżej ustawy "za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu". Praca w organach Milicji Obywatelskiej nie była służbą zmilitaryzowaną. W świetle przytoczonych przepisów jakiekolwiek zadania wykonywane w MO nie mogą być uznane za działalność kombatancka oraz równorzędną z kombatancką.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy E. H. wywodził, że walczył zbrojnie z bandami UPA i Wehrwolfem. Były to jego zdaniem działania zorganizowane i zmilitaryzowane na wzór wojska. Zarzucił również, że organ nie wziął pod uwagę wyroku WSA w Gdańsku.

Nie uwzględniając zarzutów tego odwołania Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 7 kwietnia 2005 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, podzielając w całości jego uzasadnienie faktyczne i prawne.

Ponadto organ wyjaśnił, że strona uprawnienia kombatanckie uzyskała wyłącznie z tytułu walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej w okresie od 26.03.1946 r. do 30.09.1946 r. w ramach Milicji Obywatelskiej. Potwierdzają to dokumenty w postaci akt ZBoWiD Zarząd Wojewódzki w S. "jak również zaświadczenie Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w B. z dnia 15.07.1976 r., z którego treści wynika, że w tym okresie zainteresowany, jako członek MO, brał udział w walkach z bandami i reakcyjnym podziemiem.

W ocenie organu powyższe dowody z dokumentów są w pełni wiarygodne, korzystają bowiem z domniemania prawdziwości dokumentów urzędowych przewidzianego w art. 76 k.p.a., które nie zostało obalone.

Fakt, iż zainteresowany brał udział w "utrwalaniu władzy ludowej" i wyłącznie z tego tytułu uzyskał uprawnienia zgodnie z treścią przepisu art. 25 ust 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst, jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 42 poz. 371 ze zm.) stanowiłby samoistną podstawę do pozbawienia uprawnień kombatanckich. Jednocześnie organ podkreślił, że skarżący w żaden sposób nie wykazał, aby spełniał przesłanki przewidziane w treści przepisu art. 25 ust. 2 pkt 2 zd. 2 wskazanej wyżej ustawy warunkujące zachowanie dotychczasowych uprawnień kombatanckich. Takimi okolicznościami są: uczestnictwo w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939, uzyskanie uprawnień z mocy obecnie obowiązującej ustawy oraz pełnienie z poboru służby wojskowej w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 do 30 czerwca 1947.

Art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach stanowi, że za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu. Milicja Obywatelska nie była jednak zmilitaryzowaną służbą państwową. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który pojęciem zmilitaryzowania posługuje się w kategorii prawnej, a nie faktycznej. W znaczeniu prawnym pojęcie to polega na podporządkowaniu aktem prawnym określonej służby państwowej celom i zadaniom wojskowości (uchwała 7 sędziów NSA z dnia 12.06.2000 r. sygn. akt OPS 5/00 - ONSA Nr 1/2001, poz. 3 oraz wyrok SN z dnia 9.02.2001 r. sygn. akt III RN 59/00 - OSNAPiUS Nr 19/2001 r., poz. 572). Zainteresowany nie wykazał również, że jako członek MO został skierowany do specjalnej grupy operacyjnej MO utworzonej w celu walki z oddziałami UPA oraz Wehrwolfem i w czasie tej walki podlegał dowództwu Wojska Polskiego. Powyższego faktu nie potwierdza również pozostały materiał dowodowy zebrany w sprawie, a zwłaszcza pismo z Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w B. z dnia 26.08.2004 r., w którym stwierdza się, iż w aktach osobowych zainteresowanego brak informacji o jego udziale w walkach prowadzonych przez Kompanię Operacyjną KWMO z oddziałami UPA i Wehrwolfem.

Powyższy dokument zawiera natomiast informację, o tym, iż zainteresowanego w dniu 1.08.1946 r. przeniesiono do komendy powiatowej w T. w charakterze milicjanta oraz , że 02.10.1946r. został "wydalony z szeregów MO. Za brakiem podstaw do uznania twierdzeń Strony dotyczącej walki z formacjami o których mowa w art. l ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach świadczy również analiza akt ZBoWiD. Zarówno z załączonego tam życiorysu E. H. oraz z treści deklaracji członkowskiej nie wynika udział w walkach z ww. ugrupowaniami, nie znajduje tam również potwierdzenia fakt podlegania w czasie prowadzonych walk dowództwu wojskowemu. Informacje tam zawarte świadczą, iż jako funkcjonariusz MO E. H. brał udział w walkach z bandami i reakcyjnym podziemiem w ramach walk prowadzonych przez Kompanię Operacyjną KWMO w B.. W aktach tych nie ma jakichkolwiek informacji zarówno w zakresie współdziałania w ramach tych walk z wojskiem, jak i podlegania jego dowództwu. W świetle informacji tam zawartych za niewiarygodne organ uznał twierdzenia strony dotyczące toczenia walk na terenie rzeszowszczyzny. Sporządzając dokumenty w 1976 r. E. H. wyraźnie wskazał, iż brał udział w walkach o utrwalanie władzy ludowej na terenie województwa bydgoskiego i poza jego granicami podając miejscowości B., K. P. oraz obszar B. T.. Jednocześnie zaznaczono, iż innych miejscowości nie pamięta. W świetle powyższego organ uznał, że twierdzenia skarżącego dotyczące walk prowadzonych w okolicach Rz. były nie wiarygodne, zwłaszcza w sytuacji gdy złożone w tym zakresie oświadczenie zostało sporządzone po upływie blisko trzydziestu lat.

Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ wywodził, że twierdzenia strony dotyczące spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach wolno uznać zarówno za nie wiarygodne, jak i za nieudokumentowane żadnym (poza twierdzeniami E. H.) dowodem. Tym samym w ocenie organu orzekającego w niniejszej sprawie brak jest podstaw do uznania, iż działalność strony spełnia przesłanki, o których mowa w art 25 ust. 2 pkt 2 zd. 2 ustawy o kombatantach.

Organ podkreślił także, iż świadczenie pracy przymusowej na rzecz III Rzeszy nie stanowi okoliczności uzasadniającej zachowanie posiadanych uprawnień kombatanckich.

E. H. wniósł skargę do Sądu, w której, poza ponowieniem zarzutów odwołania, wywodził, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawierało wiele nieścisłości oraz było tendencyjne. Wyjaśnił, iż stwierdzenie, że MO nie była służbą mundurową nie powinno być tak rygorystycznie rozumiane, bez przeanalizowania całokształtu okoliczności, w tym przypadku okresu pełnienia przez niego służby w tej formacji. Wskazywał, że nie może ponosić odpowiedzialności za brak stosownych zapisów w aktach MO. Podkreślił, iż wobec wyrażenia sprzeciwu względem ówczesnej polityki został wydalony ze służby w strukturach MO, "o czym znajdują się w aktach przekłamane i lakoniczne zapisy".

Wyjaśnił, że nie jest w stanie przedłożyć innych dowodów, jak również zeznań świadków, ponieważ większość z nich już nie żyje.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, powołując się na uzasadnienie faktyczne i prawne zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2).

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Powołany jako podstawa prawna rozstrzygnięcia przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (jedn. tekst Dz. U. z 2002 r., nr 42, poz. 371 ze zm.) stanowi, że pozbawia się uprawnień kombatanckich te osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r.

W sprawie niniejszej jest bezsporne, że skarżący uzyskał takie uprawnienia wyłącznie z tytułu udziału w walkach o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. Pozbawienie go tych uprawnień ma charakter obligatoryjny, co oznacza, że organ administracji jest związany przytoczoną wyżej normą prawa.

Wyjaśnić należy skarżącemu, iż uprawnienia kombatanckie, na mocy dotychczasowych przepisów, nie przysługiwały wyłącznie z tytułu pełnienia służby w Wojsku Polskim po dniu 30 czerwca 1947 roku lub milicji obywatelskiej, gdyż podstawą ich przyznania było wykazanie udziału w walkach o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego jednolicie przyjmuje się, że Milicja Obywatelska nie jest zmilitaryzowaną służbą państwową w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 6 i art. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (por. wyrok SN z dnia 9 lutego 2001r., sygn. akt III RN 59/00- OSNP 2001/19/572) oraz uchwałę składu 7 sędziów NSA z dnia 12 czerwca 2000r. sygn. akt OSP 5/00 – ONSA 2001/1/3).

Uprawnienia kombatanckie nie przysługują również z tytułu wykonywania w okresie II Wojny Światowej pracy przymusowej na rzecz III Rzeszy.

Organ oparł swoje rozstrzygnięcie na dokumentach znajdujących się w aktach sprawy, w tym na informacji uzyskanej z IPN w B.. Z dokumentów tych nie wynika, aby skarżący został skierowany do walki z oddziałami UPA i grupami Wehrwolfu i w czasie prowadzenia tych walk podlegał dowództwu Wojska Polskiego, dlatego tez nie można było w przedmiotowej sprawie zastosować art. 25 ust 2 pkt 2 ustawy.

Samo, niczym nie potwierdzone, oświadczenie strony o udziale w walkach z UPA i Wehrwolfem, pozostające w sprzeczności z uprzednimi oświadczeniami tej strony oraz zebranym materiałem dowodowym, nie mogło być wystarczająca przesłanką do przyznania E. H. uprawnień kombatanckich.

Skarżący został prawidłowo zawiadomiony o wszczęciu postępowania weryfikacyjnego w trybie i na zasadach określonych w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. (Dz.U. Nr 116 poz. 745), umożliwiono mu złożenie dodatkowych wyjaśnień oraz dokumentów zapewniając czynny udział w każdej fazie postępowania administracyjnego.

W świetle przedstawionych wyżej przepisów prawa materialnego oraz ustaleń faktycznych skargę należało uznać za bezzasadną.

Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.