Postanowienie WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 210/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2013-06-17 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku F. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wnioskiem złożonym na formularzu PPF w dniu 10 maja 2013 r. skarżący F. W. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej.

Na podstawie oświadczenia wnioskodawcy o stanie rodzinnym, majątku i dochodach z dnia 8 maja 2013 r. oraz przedłożonych przez niego na wezwanie referendarza sądowego dokumentów źródłowych (odpisów: zeznania podatkowego PIT-36 za 2012 r., informacji PIT-8C i PIT-11 za 2012 r., potwierdzenia wpłaty na konto urzędu skarbowego, umowy rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego z dnia [...] kwietnia 2012 r., aneksu do ww. umowy z dnia [...] kwietnia 2012 r., załącznika do umowy kredytu z dnia [...] kwietnia 2012 r., umowy o ustanowieniu kaucji z dnia [...] kwietnia 2012 r., oświadczenia o złożeniu kaucji, harmonogramu spłat z dnia 13 sierpnia 2012 r., wyciągów z rachunku bankowego, decyzji z dnia [...] lipca 2008 r. o ustaleniu prawa do renty na dalszy okres, decyzji z dnia [...] marca 2013 r. o waloryzacji emerytury, potwierdzenia zawarcia umowy ubezpieczenia, pisma wnioskodawcy do ubezpieczyciela z dnia [...] marca 2013 r., pisma ubezpieczyciela z dnia [...] marca 2013 r., wezwania do zapłaty z dnia 6 grudnia 2012 r., dowodów obrazujących wysokość składki na ubezpieczenie, terminarza spłaty pożyczki, umowy pożyczki gotówkowej z dnia [...] lipca 2012 r., dowodów obrazujących wysokość opłat za gaz, prąd, wodę i odprowadzanie ścieków, usuwanie nieczystości, decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za 2013 r., decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012, dokumentacji medycznej, dodatkowego oświadczenia wnioskodawcy) ustalono, że wnioskodawca otrzymuje emeryturę w wysokości 2.690,95 zł netto, prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z małżonką, która pobiera emeryturę w wysokości 1.610,24 zł netto. Małżonkowie nie posiadają oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, ich majątek stanowią nieruchomość gruntowa o obszarze 1.005 m2 zabudowana domem o powierzchni 157,60 m2 oraz samochód (rok produkcji 1998) o wartości około 6.000 zł, nadto wnioskodawca dzierżawi grunty rolne o łącznym obszarze 4,84 ha. Z tego tytułu otrzymał na konto 26 marca br. płatności z ARiMR w kwocie 3.559,02 zł. W maju br. wnioskodawca spłacił ostatnią ratę (w kwocie 192,67 zł) zaciągniętej w lipcu 2012 r. pożyczki gotówkowej. Aktualnie spłaca jedynie kredyt zaciągnięty w kwietniu 2012 r. na [...] z dotacją [...], którego miesięczna rata kształtuje się obecnie na poziomie 160–170 zł (w czerwcu br. stanowi kwotę 163,49 zł). Saldo zadłużenia z tego tytułu wynosi aktualnie 4.346,36 zł. Do koniecznych i udokumentowanych wydatków małżonków należy zaliczyć: opłaty za media (gaz, prąd, wodę i odprowadzanie śmieci oraz usuwanie nieczystości) w średniej miesięcznej wysokości 319 zł, składki na ubezpieczenie w wysokości 225 zł (płatne co trzy miesiące) oraz podatek od nieruchomości w wysokości 141 zł (kwartalnie). Nadto, jak wskazał wnioskodawca, ponoszą oni wydatki w wysokości około 150 zł miesięcznie na zakup leków, których nie mogą udokumentować.

W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowane jest stanowisko, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, iż może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, które pozbawione są środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (por. postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., I GZ 107/05). Przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. co do zasady nie ma więc zastosowania do osób osiągających dochody z własnej pracy i posiadających jakikolwiek majątek, nawet jeśli koszty sądowe stanowią poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny (por. postanowienie NSA z dnia 18 stycznia 2005 r., OZ 1099/04). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r., OZ 862/04). Sąd w przytoczonym postanowieniu dodał, że osoba ubiegająca się o prawo pomocy powinna w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby oszczędności poczynione w ten sposób okazały się niewystarczające, może zwrócić się o pomoc państwa. W postanowieniach z dnia 6 października 2004 r. (GZ 61/04, GZ 64/04) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (FZ 478/04) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia.

Z przedłożonego materiału dowodowego wynika zaś, że wnioskodawca wraz z małżonką uzyskują dochód ze świadczeń emerytalnych w łącznej wysokości 4.301,19 zł netto, są właścicielami domu i samochodu osobowego, nadto dzierżawią nieruchomość rolną, z czego mają dodatkowe profity w postaci płatności z ARiMR. Tym samym wnioskodawca obiektywnie nie jest człowiekiem ubogim, pozbawionym majątku i środków do życia. Wymaga podkreślenia, że konieczne wydatki ponoszone przez małżonków (na spłatę kredytu, zakup leków, uiszczenie opłat za media, należnych składek na ubezpieczenie i podatku od nieruchomości) stanowią łącznie kwotę 756 zł. Oznacza to, że co miesiąc pozostaje im kwota 3.545,19 zł, którą mogą swobodnie dysponować, przeznaczając na wyżywienie i inne potrzeby. Mając na uwadze, że ta kwota wielokrotnie przewyższa wysokość należnego w niniejszej sprawie wpisu od skargi kasacyjnej (100 zł), stwierdzić należy, że wnioskodawca nie wykazał, iż nie ma możliwości finansowych poniesienia tej opłaty sądowej, zwłaszcza że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że koszty postępowania winny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami.

Z tych względów stwierdzono, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy.

Końcowo, referendarz sądowy zauważa, że powyższej oceny nie zmienia fakt, że przed tut. Sądem toczyły się cztery postępowania, w których zapadły wyroki oddalające skargi, co wiąże się z koniecznością uiszczenia wpisów w wysokości 100 zł od ewentualnych skarg kasacyjnych w każdym z nich.

W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.