Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2401/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 2
journal: Dz.U. 2014 poz 1090
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami  Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Joanna Skiba Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2014 r. sprawy ze skargi K. R., I. D., K. R., M. R., N. R. i T.T. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Skarbu Państwa, decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r.nr [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez ordynata F. R. (używającego imienia J.) majątku nieruchomego o pow. [...]ha, należącego do [...], położonego poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w pow. [...], woj. [...].

Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że z wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty wystąpili spadkobiercy F. R., których prawa spadkowe potwierdzają złożone do akt postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Do materiału dowodowego na okoliczność pozostawienia własności nieruchomości przez F. R. wnioskodawcy przedstawili: zaświadczenie Państwowego Archiwum w [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2008 r., kwestionariusz dla majątków rolnych z dnia [...] lipca 1936 r., wypełniony przez osobę reprezentującą F. R., wykaz posiadłości, gdzie jako właściciel posiadłości [...] figuruje J. R. Zdaniem organu pomimo faktu, że w dokumentach urzędowych dotyczących ordynacji [...] pochodzących z lat przedwojennych F. R. jest określany jako właściciel majątku ordynackiego, kwestią wymagającą wyjaśnienia był charakter ordynacji. Organ wskazał, że należący do tej ordynacji majątek nie był zwykłą nieruchomością ziemską, lecz był zarządzany według odrębnych zasad uregulowanych w statucie ordynacji ustanowionym w 1586 r. i zatwierdzonym aprobacją sejmową z 1589 r. Wobec tego, zdaniem organu, w celu ustalenia czy wnioskodawcom przysługuje prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia majątku [...] konieczne jest ustalenie, zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r., czy F. R. był właścicielem nieruchomości wchodzących w skład [...], według stanu na dzień jej pozostawienia.

Na podstawie analizy dokumentów stanowiących akty, na mocy których doszło do ustanowienia ordynacji organ stwierdził, że akt ustanowienia nie rozstrzygał kwestii prawa własności do majątku ordynackiego.

Na materiał dowodowy składa się także wyrok Najwyższego Trybunału Administracyjnego dot. [...], ustawa z dnia 13 lipca 1939 r. O znoszeniu ordynacji rodowych, akt ustanowienia ordynacji [...]. Do akt przedłożono również trzy opinie prawne na temat statutu ordynata i ordynacji rodowych. Organ poddał także analizie przepisy obowiązującego na obszarze położenia [...] przed odzyskaniem przez Polskę niepodległości w 1918 r. prawa rosyjskiego tj. Zwód Praw Cesarstwa Rosyjskiego. Dokonano także szczegółowej analizy aktów wykonawczych do ustaw o reformie rolnej z okresu międzywojennego. Za istotny akt prawny dotyczący ordynacji na terytorium II Rzeczypospolitej organ uznał ustawę z dnia 13 lipca 1939 r. o znoszeniu ordynacji rodowych. Szczególne znaczenie ma art. 2 tej ustawy, z którego treści wynika, że dopiero zniesienie ordynacji w myśl przepisów tej ustawy spowodowałoby przeniesienie prawa własności majątku ordynackiego na jej posiadacza.

Poza analizą stanu prawnego w zakresie sytuacji prawnej ordynata, organ odwołał się także do materiałów historycznych i naukowych, odnoszących się do kwestii ordynacji, a mianowicie:

T. Zielińska "Ordynacja w dawnej Polsce" opublik. "Przegląd Historyczny" t. 68. Z. 1, Warszawa 1977, Encyklopedia Podręczna Prawa Prywatnego założona przez Henryka Konica T. 2, Księgi wieczyste – ordynacje rodowe pod redakcją Fryderyka Zofia i Jan Wasilkowski – wyd. Instytut Wydawniczy "Biblioteka Polska" W- wa 1936 r. Aleksander Mełeń "Ordynacje w dawnej Polsce" wyd. Lwów 1929 r., St. Wróblewski "Podstawienie powiernicze" czasopismo Prawnicze i Ekonomiczne z 1903 r.

Organ I instancji zlecił wydanie opinii prawnej w kwestii statusu [...]. W opinii z dnia [...] września 2012 r. prof. dr hab. Hubert Izdebski, powołując się na koncepcję zakładowej osoby prawnej oraz na brak możliwości sprecyzowania pojęcia rodu ordynackiego stwierdził, iż wyrażenie "majątek ordynacji" musi być rozumiane ściśle – a więc to do ordynacji będącej szczególnym stosunkiem prawnym, należały jej nieruchomości. Zachodzi więc analogia w kwestii stosunków własnościowych wobec innych zakładowych osób prawnych – fundacji oraz spółki. Zdaniem prof. H. Izdebskiego każdorazowy ordynat był jedyną osobą, mogącą działać w obrocie prawnym w imieniu i na rzecz ordynacji rodowej i z tego powodu mógł być identyfikowany w praktyce obrotu jako właściciel, choć w rzeczywistości nim nie był.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że to opinia prof. H. Izdebskiego najpełniej określa status ordynata. Natomiast w opiniach przedłożonych przez wnioskodawców: z dnia [...] czerwca 2012 r. sporządzonej przez ks. dr hab. Franciszka Longchamps de Bérier i z dnia [...] października 2012 r. sporządzonej przez prof. dr hab. Macieja Kalińskiego, zostało stwierdzone, że ordynat był właścicielem nieruchomości wchodzących w skład [...]

Organ odwoławczy oceniając opinie złożone do akt przez wnioskodawców stwierdził, że w zakresie określenia statusu ordynata opinie te wykazują dość istotne wady. Przede wszystkim pomijają, że możliwość rozporządzenia majątkiem ordynacji była nie tyle ograniczona, co wyłączona oraz ustanowienie odrębnego porządku następstwa prawnego. Zdaniem organu, zakres tych wyłączeń przy jednoczesnym powiązaniu z dalszymi zmianami, w tym w prawie spadkowym powodują, że pozycji ordynata nie można określić mianem własności. W szczególności cel w postaci związania majątku rodowego wydaje się, w ocenie organu, wiązać wszystkie te odrębności w całość, pozwalając na określenie ordynacji jako osobnej instytucji prawa, o szczególnej roli społeczno – gospodarczej.

Podsumowując własne rozważania na temat statusu ordynata [...] organ odwoławczy stwierdził za prof. H. Izdebskim, iż majątek ordynacji, jako prawnie wyodrębniony majątek abstrakcyjnie rozumianego rodu był w istocie własnością ordynacji, jako określonej masy majątkowej, stanowiącej substrat szczególnej osoby prawnej typu zakładowego. Ordynacja rodowa może, z punktu widzenia misji trwałego realizowania celu określonego przez tworzącą ją osobę, poprzez odpowiednie wykorzystywanie przekazanego w tym celu zespołu składników majątkowych, być porównywana z instytucją fundacji.

Odnosząc się do przedstawionych przez wnioskodawców oświadczeń świadków organ stwierdził, że świadkowie nie przedstawiają okoliczności, które mogłyby wpłynąć na ocenę prawną statusu ordynata.

Organ uznał więc, że wobec F. R. nie zachodzi przesłanka własności nieruchomości określona w art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Natomiast potwierdził, że spełnione zostały pozostałe przesłanki zawarte w powołanym przepisie. Zdaniem organu nie ma żadnych wątpliwości, że F. R. był obywatelem polskim w dniu 1 września 1939 r. oraz, że w dniu 20 września 1939 r. został aresztowany w O. przez władze radzieckie i wywieziony do M. Skoro F. R. nie przysługiwało prawo do rekompensaty, to uprawnienie do otrzymania tego świadczenia nie przysługuje także jego spadkobiercom. Z tego względu odmowę potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia majątku nieruchomego należącego do ordynacji [...], położonego w powiecie [...], województwo [...], orzeczoną przez organ I instancji organ odwoławczy uznał za uzasadnioną.

W skardze na decyzję Ministra Skarbu państwa K. R., M. R., I. D., T. T., K. R.i N.R. zaskarżonej decyzji zarzucili:

1. naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 7 ust. 1 zd. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 80 w zw. z art. 6, 7 i 8 kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 138 § 1 pkt. 1 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez błędne przyjęcie wbrew treści zawartych w dowodach z dokumentów w postaci aktu ustanowienia Ordynacji z 1586 r. i sejmowej confirmatio tego aktu z 1589 r., że właścicielem nieruchomości wchodzących w skład Ordynacji była sama Ordynacja jako szczególny typ osoby prawnej typu zakładowego, podczas gdy z dokumentów stanowiących podstawę utworzenia Ordynacji [...] wynika, że podstawą utworzenia Ordynacji było założenie, aby prawo własności nieruchomości wchodzących w jej skład nie przeszło na rzecz osoby spoza rodu [...] i aby każdocześnie przysługiwało ono każdoczesnej osobie mającej status Ordynata, nie doszło natomiast do przeniesienia tego prawa na rzecz rodu czy samej Ordynacji,

2. naruszenie przepisu postępowania w postaci art. 7 ust. 2 w związku z art. 2 pkt. 1, art. 3 ust. 2 i art. 6 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 138 § 1 pkt. 1 kodeksu postępowania administracyjnego oraz w związku z całokształtem regulacji prawnych znajdujących według stanu na datę pozostawienia mienia Ordynacji [...] poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej zastosowanie do określenia tytułu prawnego Ordynata [...] do majątku Ordynacji [...] poprzez błędne ustalenie charakteru tytułu prawnego F.R. do nieruchomości, które wchodziły w skład Ordynacji [...] i błędne uznanie, że Ordynacja [...] miała charakter wyodrębnionej masy majątkowej stanowiącej substrat szczególnej osoby prawnej typu zakładowego,

3. naruszenie przepisu prawa materialnego w postaci art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 7, 8 i 64 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. oraz w związku z art. 138 § 1 pkt. 1 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie tegoż art. 2 ustawy wyrażające się w przyjęciu, że przepisy ustawy o realizacji prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej nie przyznają następcom prawnym osoby mającej status Ordynata [...] prawa do rekompensaty za pozostawione mienie, podczas gdy powołana ustawa przyznaje prawo do rekompensaty za pozostawienie wszelkiego rodzaju nieruchomości, które stanowiły własność osób fizycznych (kwalifikowaną jako własność wedle przepisów obowiązujących w dacie pozostawienia nieruchomości), niezależnie od konstrukcji prawnej tytułu właścicielskiego,

4. naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 138 § 1 pkt. 1 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 7 ust. 1 zd. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 7 i 77 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez błędne uznanie, że Wojewoda [...] miał prawo zaniechać dokonania ustaleń co do powierzchni oraz części składowych gruntów wchodzących w skład Ordynacji [...], podczas gdy dwuetapowy charakter postępowania w sprawach o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej nie niweczy ciążącego na organie obowiązku dokonania ustaleń co do wszystkich okoliczności sprawy, zaś ustaleń co do powierzchni i rodzaju pozostawionych nieruchomości nie dokonuje się tylko w przypadku wydania postanowienia o potwierdzeniu prawa do rekompensaty, zaś w aktach sprawy znajdował się materiał pozwalający na dokonanie ustaleń w tym przedmiocie,

5. naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 138 § 1 pkt. 1 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 6 ust. 1 pkt. 1 oraz ust. 4 w związku z art. 7 ust. 1 zd. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 6, 7, 8, 75, 77, 80 oraz 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego, wyrażające się w bezpodstawnej odmowie wiarygodności i mocy dowodowej dokumentom znajdującym się w aktach sprawy w postaci zaświadczeń archiwalnych i odpisów dokumentów urzędowych i prywatnych potwierdzających fakt, iż F.R. był właścicielem majątku nieruchomego Ordynacji [...], a także określającym w sposób szczegółowy powierzchnię i rodzaj gruntów wchodzących w skład Ordynacji [...], podczas gdy brak jest podstaw do odmowy dokonania ustaleń natury faktycznej i prawnej na podstawie tych dokumentów,

6. naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 138 § 1 pkt. 1 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 6 ust. 5 w zw. z art. 7 ust. 1 zd. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 77 poprzez uznanie, że organ I instancji prawidłowo pominął oświadczenia świadków A. C. oraz W. D. jako element materiału dowodowego w sprawie, a nadto niedokonanie ustaleń w sprawie w oparciu o treść tych oświadczeń, podczas gdy stanowią one dowody na okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia w sprawie.

Z powołaniem na powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2013 r. oraz o zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona. Zostało ustalone przez organy orzekające w niniejszej sprawie, że F. R. w dniu 1 września 1939 r. był obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym obszarze Rzeczypospolitej Polskiej w O., województwo [...] i opuścił go w dniu 20 września 1939 r., kiedy to został aresztowany przez władze radzieckie na zamku w O. i osadzony w więzieniu na [...] w M. Wobec tego organy uznały, że opuszczenie byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez F. R. nastąpiło na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. a zatem spełniona jest przesłanka z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Organy także przyjęły spełnienie przesłanki z art. 2 powołanej ustawy dotyczące polskiego obywatelstwa oraz okoliczności opuszczenia byłego terytorium RP. Natomiast odmowa potwierdzenia prawa do rekompensaty spadkobiercom F. R. wynika z tego, że w ocenie organów obu instancji, F. R. nie wypełnił podstawowej przesłanki wynikającej z ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., jaką jest tytuł własności do majątku Ordynacji [...], a w związku z pozostawieniem tego majątku skarżący w niniejszej sprawie dochodzą potwierdzenia prawa do rekompensaty. Jest w sprawie bezsporne, że w dniu 1 września 1939 r. F. R. był ordynatem Ordynacji [...].

Ordynacja [...], jak to wynika z materiału dokumentacyjnego została ustanowiona w 1586 r. i zatwierdzona przez Sejm w 1589 r. W toku postępowania administracyjnego zostały sporządzone trzy opinie dotyczące statusu prawnego ordynata [...]:

1) sporządzona na zleceniu organu I instancji z dnia 15.09. 2012 r. przez r. pr. adw. prof. dr hab. Huberta Izdebskiego,

2) z dnia 30.06.2012 r. sporządzona przez ks. dr hab. Franciszka Longchamps de Bérier, złożona przez wnioskodawców,

3) z dnia 24.10.2012 r. sporządzona przez prof. dr hab. Macieja Kalińskiego, złożona przez wnioskodawców.

Z analizy tych opinii wynika, że stanowisko prawne ordynata względem majątku ordynacji nasuwało od dawna wątpliwości na tle europejskich porządków prawnych i brak było jednolitości w kwestii stanowiska prawnego ordynata względem ordynacji.

W rozpoznawanej sprawie akt ustanowienia ordynacji przed królem Stefanem Batorym w 1586 r. nie zawiera żadnych postanowień regulujących prawo własności ordynata do majątku ordynacji ustanowionych tym aktem. Z uwagi na to, że dla sprawy istotne jest ustalenie czy F. R. przysługiwało prawo własności do nieruchomości wchodzących w skład Ordynacji [...], znaczenie ma tylko jak kwestie własności majątków ordynackich regulowało prawo w II Rzeczypospolitej, bo zdarzenia związane z potwierdzeniem prawa do rekompensaty dotyczą okresu II Rzeczypospolitej.

Z tego względu wszelkie rozważania tak organów jak i przedstawione w skardze odnoszące się do pozycji ordynata względem majątku ordynackiego i powoływane na te okoliczności liczne publikacje, a dotyczące prawa staropolskiego, pozostają bez znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Również obowiązujące w czasie rozbiorów na terenie ordynacji [...] ustawodawstwo rosyjskie tj. Zwód Praw Cesarstwa Rosyjskiego, którego część dotycząca prawa prywatnego zachowała moc obowiązującą na Kresach Wschodnich w okresie międzywojennym, a którego tom X cz. I zawierał przepisy odnoszące się do ordynacji rodowych, nie mogą mieć odniesienia do Ordynacji [...]. Wynika bowiem z opinii prof. dr hab. Macieja Kalińskiego, że brak jest przepisów intertemporalnych, z których wynikałoby, że regulacja zawarta w Zwodzie Praw odnosi się do stosunków z zakresu prawa rzeczowego istniejących już w dacie wejścia w życie tego prawa. (str. 4 opinii, przypis 15). A skoro Ordynacja [...] powstała w XVI wieku, to nie objęły jej regulacje t. X cz. I. Zw. Praw.

Jedynym aktem prawnym, który wprost odnosi się do problematyki ordynacji rodowych, uchwalonym w okresie międzywojennym jest ustawa z dnia 13 lipca 1939 r., O znoszeniu ordynacji rodowych (Dz. U. Nr 63, poz. 417). Przepis art. 1 ust. 2 zawiera legalną definicję ordynacji rodowych. Zgodnie z nim przez ordynacje rodowe rozumie się wszelkie rozporządzenia, mocą których określony majątek stanowi niezbywalną własność rodu i ma być zachowany dla wszystkich lub przynajmniej dla większej ilości przyszłych pokoleń, czy to przez ustanowienie na rzecz rodu własności zwierzchniczej tego majątku, czy też przez ograniczenie właściciela w prawie rozporządzania tym majątkiem.

Już z tej definicji wynika, że majątek ordynacji stanowi "niezbywalną własność rodu", a nie własność ordynata, którego ustawa w żadnym przepisie nie określa terminem właściciela, a tylko jako posiadacza ordynacji ( np. art. 2 ust. 1 i 2, art. 3 ust. 1 lit. a, art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1, art. 14 ust. 1). Natomiast art. 2 ust. 1 ustawy zawiera regulację zgodnie z którą majątek ordynacji staje się z chwilą jej zniesienia własnością ostatniego posiadacza ordynacji. Gdyby ustawodawca uznawał ostatniego posiadacza ordynacji za właściciela majątku ordynacji, to nie wprowadzałby regulacji wskazanej w art. 2 ust. 1, bo nie byłoby potrzeby potwierdzania prawa własności ustawą osobie, której prawo własności do określonego przedmiotu przysługiwało już wcześniej na mocy innych regulacji prawnych.

Jest bezsporne, że nie było prowadzone postępowanie o zniesienie ordynacji [...] w trybie przepisów powołanej ustawy. Tak więc własność majątku tej ordynacji nie mogła być przyznana F. R., jako ostatniemu posiadaczowi ordynacji, na skutek zniesienia ordynacji. Również w rozporządzeniach wykonawczych Rady Ministrów do ustawy z dnia 28 grudnia 1925 r. o wykonaniu reformy rolnej, ustalających wykazy imienne nieruchomości przeznaczonych w poszczególnych latach na cele reformy rolnej, w odniesieniu do gruntów pochodzących z ordynacji rodowych wskazuje się posiadaczy w odróżnieniu od gruntów pochodzących z innych majątków, co do których wykazy wskazują właścicieli.

Przykładowo można tu powołać rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 lutego 1935 r. (Dz. U. Nr 9, poz. 48), w którym § 2 pkt 17 wprost odnosi się do Ordynacji [...] i wskazuje J.R. jako posiadacza, czy rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 lutego 1937 r. (Dz. U. Nr 10, poz. 74), którego § 2 pkt 107 również odnosi się do Ordynacji [...] i również wskazuje J. R. jako posiadacza. Nie ma żadnych podstaw do przyjęcia, że terminów "właściciel" i "posiadacz" używano w tych aktach prawnych zamiennie, gdyż konsekwentnie w odniesieniu do majątków ordynackich wymienia się w nich posiadaczy, a w stosunku do innych majątków wskazuje się właścicieli.

Powyżej wymienione akty prawne wprost dowodzą, że w okresie II Rzeczypospolitej ustawodawca nie uznawał ordynatów za właścicieli majątków ordynackich tylko za posiadaczy tych majątków. Taką wykładnię pozycji prawnej ordynata względem majątku ordynacji reprezentowało też orzecznictwo sądowe II Rzeczypospolitej czego przykładem jest przywołany przez organ wyrok Najwyższego Trybunału Administracyjnego z dnia 6 grudnia 1923 r. L. Rej. 573/22, którego motywy opublikowane w "Gazecie Sądowej Warszawskiej" z dnia 1924 r. nr 1 załączone są do akt administracyjnych. Najwyższy Trybunał Administracyjny w tych motywach wskazał, że "(...) jedną z cech ordynacji jest, że ordynat jest tylko użytkownikiem mającym prawo wyłącznie do dochodów z obowiązkiem zachowania samej substancji majątku dla żyjących i przyszłych członków rodu (...)" oraz "(...) i to właśnie stanowi najistotniejszą cechę ordynacji, że właścicielem majątku jest osoba prawna, która składa się z członków wskazanego rodu, przedstawicielem zaś tego ostatniego jest każdorazowo ordynat, reprezentujący właściciela z samego prawa (...)".

Rację ma ks. dr hab. Franciszek Longchamps de Bérier stwierdzając w swojej opinii (str. 5), że ponieważ prawo polskie nie jest precedensowe, to opinia zawarta w uzasadnieniu wyroku Najwyższego Trybunału Administracyjnego nie stanowi o prawie II Rzeczypospolitej Polskiej. Jednakże zestawiając wykładnię przedstawioną w powołanym wyroku Najwyższego Trybunału Administracyjnego a także omówione wyżej regulacje prawne należy stwierdzić, że w prawie II Rzeczypospolitej ordynat nie był uznawany za właściciela majątku ordynacji. W tej sytuacji, wobec braku tytułu własności F. R. do majątku Ordynacji [...], prawidłowo organy orzekły, że jego spadkobiercom nie przysługuje prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia tego majątku poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, co skutkowało odmową potwierdzenia tego prawa.

Nieuwzględnienie przez organ stanowisk zaprezentowanych przez prof. dr hab. Macieja Kalińskiego i ks. dr hab. Franciszka Longchamps de Bérier, w ich opiniach, które zostały załączone do materiału dowodowego przez wnioskodawców, jest w świetle powyższych rozważań uzasadnione.

Ze stanowiskiem organów, że ordynat nie był właścicielem majątku ordynacji koresponduje natomiast opinia sporządzona na zlecenie organu I instancji przez r. pr. adw. prof. dr hab. Huberta Izdebskiego. Autor opinii stwierdza w niej, że w okresie II Rzeczypospolitej nie było prawnych podstaw by uznawać każdorazowego ordynata za właściciela ordynacji, a tym samym właściciela majątku ordynacji. Według opiniującego ordynat był wyłącznym prawnym przedstawicielem ordynacji. W tym miejscu należy nadmienić, że kto zostawał następnym ordynatem po śmierci poprzedniego decydował status ordynacji i stanowisko to było wyłączone spod działania przepisów prawa spadkowego, co jest także cechą odróżniającą pozycję ordynata od pozycji właściciela.

Nie można uznać za dowody własności majątku Ordynacji [...] przez J.R. złożoną przez wnioskodawców liczną korespondencję z okresu międzywojennego związaną z Ordynacją [...], w której w nagłówkach powoływano tytuł Ordynacji [...], chociaż i w tym tytule nie wskazywano, że chodzi o własność J. R., czy też dokumentów dotyczących tej ordynacji a sporządzonych przez osoby upoważnione przez J. R. Na stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji przez organ pozostają bez wpływu oświadczenia świadków A. C. i W. D., gdyż pozycję ordynata wobec majątku ordynacji mogą określać tylko aspekty prawne a nie odczucia świadków.

Wobec uznania przez organ, że poprzednikowi prawnemu wnioskodawców nie przysługiwał tytuł własności do majątku O. O., zaniechanie przez organ szczegółowego ustalenia powierzchni i rodzaju gruntów wchodzących w skład tego majątku pozostaje bez wpływu na wynik sprawy.

Należy jeszcze wskazać, że jak to wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji, przed Wojewodą [...] toczyło się postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez F. R. majątku ziemskiego [...], pow. [...], woj. [...], które zakończyło się decyzją z [...].12.2011 r. potwierdzającą prawo do rekompensaty jego spadkobiercom. Wynika z tego, że niezależnie od posiadania majątku Ordynacji [...] F. R. był właścicielem majątku ziemskiego [...], który był osobistą jego własnością, uzasadniającą potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu jego pozostawienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

W świetle poczynionych przez Sąd, w niniejszym uzasadnieniu, ustaleń i wywodów wszystkie zarzuty skargi okazały się nieuzasadnione co skutkuje jej oddalenie.

Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.