Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 453/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone orzeczenie
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 135f ust. 6
journal: Dz.U. 2017 poz 2067
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 15 listopada 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, , Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Protokolant Sekretarz sądowy Aneta Lubasińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2018 roku sprawy ze skargi W. T. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania policjanta winnym popełnienia zarzucanego mu czynu i wymierzenia kary nagany uchyla zaskarżone orzeczenie.


UZASADNIENIE

podstawie art. 133 ust. 8 pkt 1 i art 135n ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2067 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania asp. szt. W. T. od orzeczenia nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w Ł. z dnia [...] w przedmiocie uznania policjanta winnym popełnienia czynu polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej i wymierzenia kary dyscyplinarnej nagany, utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.

Jak wynika z akt sprawy, orzeczeniem z dnia [...] nr [...] Komendant Miejski Policji w Ł. uznał skarżącego za winnego popełnienia czynu polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej oraz wymierzył karę nagany.

W wyniku rozpoznania odwołania Komendant Wojewódzki Policji w Ł. orzeczeniem z dnia [...] nr [...] orzekł o jego uchyleniu i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez rzecznika dyscyplinarnego, wskazując, że skarżącemu postawiono nieprawidłowy zarzut. Organ odwoławczy podkreślił, że nie uściślono jakie czynności skarżący wykonywał nieprawidłowo.

W aktach sprawy znajduje się pełnomocnictwo opatrzone datą 2 stycznia 2018 r. (k. 80), w którym skarżący w związku z prowadzonym przeciwko niemu postępowaniem dyscyplinarnym wyznacza jako swojego pełnomocnika podkom. J. P..

Orzeczeniem z dnia [...] organ I instancji uznał skarżącego za winnego naruszenia dyscypliny służbowej polegającego na tym, że w dniu 21 sierpnia 2017 roku w Ł. pełniąc służbę w godzinach 14.00 - 22.00 w charakterze dowódcy patrolu zmotoryzowanego, radiowozem oznakowanym Kia Ceed [...] wspólnie ze st. sierż. E. M., nieprawidłowo wykonywał czynności służbowe związane z przewiezieniem do miejsca pobytu osoby zatrzymywanej P. M. w celu przeszukania pomieszczeń mieszkalnych w ten sposób, że po dojechaniu na ulicę A13a przed wyjściem z radiowozu nie sprawdził czy zatrzymany posiada prawidłowo zapięte kajdanki na rękach trzymanych z tyłu i udał się w kierunku budynku mieszkalnego, pozostawiając samego P. M. na tylnym siedzeniu radiowozu bez bezpośredniego nadzoru ze strony patrolanta siedzącego z przodu radiowozu na miejscu kierowcy, nie wydał polecenia st. sierż. E. M. nieopuszczania radiowozu do czasu jego powrotu, nie upewnił się o możliwości bezpiecznego doprowadzenia osoby do miejsca wykonania czynności przeszukania, niewłaściwie asekurował st. sierż. E. M. w trakcie wysiadania z radiowozu osoby zatrzymanej ze szczególnym zwróceniem uwagi czy posiada ona założone w sposób prawidłowy obręcze kajdanek na rękach, w następstwie czego dopuścił do samouwolnienia zatrzymanego i jego ucieczki - czym naruszył dyscyplinę służbową, tj. o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji zw. z § 9 ust. 1 pkt 10 i § 11 ust. 1 pkt 6 i § 34 ust. 1 pkt 2 lit. c i ust. 3 zarządzenia nr 360 Komendanta Głównego Policji z dnia 26 marca 2009 r. w sprawie metod i form wykonywania przez policjantów konwojów i doprowadzeń (Dz. Urz. KGP nr 6, poz. 29 ze zm.)

Rozstrzygnięcie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 30 stycznia 2018 r.

W dniu 5 lutego 2018 r. do organu I instancji wpłynęło odwołanie sporządzone osobiście przez skarżącego, w którym podniósł, że:

- miejsce zdarzenia znajdowało się na wąskiej leśnej drodze i nie miał możliwości udzielenia natychmiastowej pomocy st. sierż. E. M. w obezwładnieniu konwojowanego mężczyzny,

- wskazał, że zarzuca mu się, że wykonał czynności służbowe w sposób nieprawidłowy, bez jednoczesnego wskazania jak należało się zachować i dopiero wówczas dokonać oceny stopnia jego zawinienia,

- w zaskarżonym orzeczeniu w uzasadnieniu wskazane jest, iż wykonywał czynności służbowe w sposób nieprawidłowy i jednocześnie, że zebrany materiał dowodowy nie pozwolił na odtworzenie przebiegu zdarzeń związanych z ucieczką osoby zatrzymanej. Zdaniem skarżącego uznać należy, iż został ukarany na podstawie niedostatecznie zebranych dowodów.

Zaskarżonym orzeczeniem Komendant Wojewódzki Policji w Ł. utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ wskazał, że stosownie do art. 132 ust. 1 ustawy o Policji - policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. W myśl art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji -

naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności: zaniechanie czynności służbowej albo wykonanie jej w sposób nieprawidłowy.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z § 9 ust. 1 pkt 10 zarządzenia nr 360 Komendanta Głównego Policji z dnia 26 marca 2009 r. w sprawie metod i form wykonywania przez policjantów konwojów i doprowadzeń (Dz. Urz. KGP nr 6, poz. 29 e zm.) dowódca konwoju odpowiada za przebieg i sposób wykonania konwoju, a w szczególności: przed wyprowadzeniem osób konwojowanych ze środków transportu zapoznaje się z topografią budynku sądu lub prokuratury oraz z drogami dojścia do sali rozpraw, pokoju przesłuchań lub pomieszczeń albo miejsc przeznaczonych dla osób konwojowanych oraz sprawdza stan i zabezpieczenie techniczne tych pomieszczeń i miejsc.

Stosownie do § 11 zarządzenia nr 360 KGP - konwojent jest obowiązany obserwować zachowanie się osoby konwojowanej w celu zapobieżenia wydarzeniom nadzwyczajnym z udziałem tych osób. W myśl § 34 ust. 1 pkt 2 lit c zarządzenia doprowadzenia wykonuje się w odniesieniu do: osób zatrzymanych przez policjantów w sytuacjach ustawowo określonych i doprowadzanych w celu: udziału w czynnościach postępowania karnego, karnego skarbowego, postępowania w sprawach o wykroczenia albo postępowania w sprawach nieletnich. § 34 ust. 3 zarządzenia stanowi, że doprowadzenie osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2, wykonują policjanci, którzy dokonali zatrzymania lub policjanci wykonujący czynności służbowe, w ramach, których następuje doprowadzenie.

Zdaniem organu odwoławczego stan faktyczny ustalony w zaskarżonym orzeczeniu nie budzi wątpliwości wyższego przełożonego dyscyplinarnego i stanowi podstawę do dalszych rozważań. Bezspornym jest, iż w dniu 21 sierpnia 2017 r. skarżący otrzymał od asp. szt. P. K. pełniącego tego dnia służbę zastępcy dyżurnego II KP KMP Ł. polecenie udania się do miejsca zamieszkania zatrzymanego P. M. celem dokonania przeszukania pomieszczeń mieszkalnych pod kątem ujawnienia przedmiotów pochodzących z dokonanych kradzieży. Zadanie to realizowane było przez patrol, w składzie którego oprócz obwinionego znajdowała się st. sierż. E. M.. Organ podkreślił, że obwiniony był dowódcą patrolu. W toku wykonywanych czynności służbowych związanych z przewiezieniem do miejsca pobytu zatrzymanego P.M. dokonał on samouwolnienia i ucieczki. Zdaniem organu czynności z zatrzymanym były wykonywane w sposób nieprawidłowy. Na obwinionym, jako dowódcy patrolu spoczywały szczególne obowiązki związane z zapewnieniem prawidłowości wykonywanych czynności służbowych. Dotyczy to przede wszystkim przyjętej taktyki i sposobu wykonania czynności z zatrzymanym. W świetle zebranego materiału można mówić o winie obwinionego w zakresie nieprawidłowego wykonywania czynności służbowych - art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji. Zdaniem organu, skarżącemu można przypisać winę, o której mowa w art. 132a ust. 2 ustawy o Policji. Przewinienie dyscyplinarne jest bowiem zawinione wtedy, gdy policjant nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia je jednak na skutek niezachowania ostrożności w danych warunkach, mimo że możliwość taką przewidywał albo mógł przewidzieć.

Organ stwierdził, że w sprawie sporna jest treść rozstrzygnięcia przełożonego dyscyplinarnego w zakresie w jakim uznając obwinionego za winnego orzekł karę dyscyplinarną nagany. Wyjaśnił, że stosownie do 134h ust. 1 ustawy o Policji - wymierzona kara powinna być współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia, w szczególności powinna uwzględniać okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa dla służby, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków, pobudki działania, zachowanie obwinionego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu oraz dotychczasowy przebieg służby. Organ wskazał, że ostatnia opinia służbowa obwinionego za okres od 30 kwietnia 2014 r. do dnia 30 kwietnia 2017 r. jest pozytywna. Analiza akt osobowych wskazuje, że w toku dotychczasowego przebiegu służby obwiniony był wielokrotnie wyróżniany nagrodami zarówno pieniężnymi jak i urlopami okolicznościowymi. Notatka urzędowa sporządzona przez podinsp. T. T. - Komendanta II Komisariatu Policji KMP w Ł. wskazuje na znaczne zaangażowanie funkcjonariusza w wykonywanie obowiązków służbowych i osiągane wyniki w służbie. Po zaistnieniu zdarzenia obwiniony niezwłocznie poinformował dyżurnego II KP KMP w Ł. oraz podjął działania związane z rozpytaniem osoby zamieszkującej w budynku, co pozwoliło na ustalenie, że faktycznie P. M. nie mieszka pod tym adresem od dłuższego okresu czasu oraz uzyskanie informacji o miejscu zamieszkania matki dziewczyny w/w.

W związku z powyższym zdarzeniem w poszukiwania konwojowanego zaangażowano znaczne siły policyjne w postaci 12 funkcjonariuszy i 6 radiowozów oraz ogłoszono alarm dla funkcjonariuszy V KP KMP w Ł. oraz alarm dla funkcjonariuszy Wydziału Prewencji II KP KMP w Ł.. Miało to wpływ na funkcjonowanie jednostek organizacyjnych Policji. Nie bez znaczenia jest również fakt, iż o godzinie 21.30 P. M. został ponownie zatrzymany na stacji benzynowej CIRCLE przez patrol z II KP KMP w Ł.. Organ uznał karę za proporcjonalną do całokształtu okoliczności faktycznych towarzyszących sprawie. Kara ta jest najniższa z katalogu opisanego w art. 134 ustawy o Policji i oznacza wytknięcie ukaranemu przez przełożonego dyscyplinarnego niewłaściwego postępowania - art. 134a ustawy o Policji.

Odnosząc się do zgłaszanego przez obwinionego wniosku o odstąpienie od ukarania organ odwoławczy podkreślił, iż stosownie do art. 135j ust. 4 ustawy o Policji - przełożony dyscyplinarny może odstąpić od ukarania, jeżeli stopień winy lub szkodliwości przewinienia dyscyplinarnego dla służby nie jest znaczny, a właściwości i warunki osobiste policjanta uzasadniają przypuszczenie, że pomimo odstąpienia od ukarania będzie przestrzegał dyscypliny służbowej oraz zasad etyki zawodowej. W przedmiotowej sprawie nie wystąpiły okoliczności opisane w art. 135n ust. 6 ustawy o Policji.

Orzeczenie doręczono skarżącemu w dniu 21 marca 2018 r.

W skardze skierowanej do sądu W. T. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. :

1) art. 135j ust. 1 pkt 2,3 i 5 ustawy o Policji poprzez dokonanie niewłaściwej oceny zebranego w postępowaniu dyscyplinarnym materiału dowodowego i w konsekwencji wydanie orzeczenia o ukaraniu, a nie o odstąpieniu od ukarania, co jest rażąco niewspółmierną dolegliwością, gdyż pociąga daleko idące skutki w sferze uposażenia obwinionego, w sytuacji gdy stopień winy i stopień szkodliwości przewinienia dyscyplinarnego dla służby nie jest znaczny, a właściwości i warunki osobiste policjanta oraz dotychczasowy przebieg służby uzasadniają przypuszczenie, że pomimo odstąpienia od ukarania będzie on przestrzegał dyscypliny służbowej oraz zasad etyki zawodowej,

2) art. 135g ust. 1 ustawy o Policji poprzez dokonanie oceny zebranego w postępowaniu dyscyplinarnym materiału dowodowego w sposób dowolny, bez uwzględnienia przeważających okoliczności przemawiających na korzyść skarżącego i niewzięciu pod uwagę treści jego wyjaśnień, przy akcentowaniu okoliczności wyłącznie dla niego niekorzystnych, które jednak nie są wcale tak oczywiste i ewidentne jak wskazali przełożeni dyscyplinami, albowiem fakt ucieczki zatrzymanego nie oznacza automatycznie, że obwiniony naruszył wskazane w orzeczeniu przepisy Zarządzenia nr 360 Komendanta Głównego Policji z dnia 26 marca 2009 r. w sprawie metod i form wykonywania przez policjantów konwojów i doprowadzeń, a zaangażowanie 12 policjantów i ogłoszenie alarmu nie powinno być uznane za zaangażowanie znacznych sił policyjnych, tym bardziej, że po 70 minutach doszło do ponownego zatrzymania, w konsekwencji wpływ na funkcjonowanie jednostek organizacyjnych Policji nie był istotny.

3) art. 134h ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji poprzez niewzięcie pod uwagę starań obwinionego o zmniejszenie skutków zdarzenia.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości, a także na podstawie art. 135 p.p.s.a. poprzedzającego je orzeczenia Komendanta Miejskiego Policji w Ł. w całości oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm prawem przepisanych.

Na rozprawie w dniu 25 października 2018 r. skarżący poparł skargę. Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd dopuścił dowód z dokumentów załączonych do skargi: rozkazu personalnego nr 2082 oraz orzeczenia Komendanta Miejskiego Policji nr [...].

Zarządzeniem z dnia 8 listopada 2018 r. wezwano pełnomocnika organu do uzupełnienia akt administracyjnych przez nadesłanie w terminie 3 dni od dnia doręczenia wezwania dowodów doręczenia pełnomocnikowi skarżącego podkom. J. P. orzeczenia organu I instancji z dnia [...] oraz zaskarżonego orzeczenia Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. z dnia [...]

W dniu 13 listopada 2018 r. do Sądu wpłynęło pismo pełnomocnika organu wraz z notatką służbową nadkom. K. S. z dnia 9 listopada 2018 r., w której wyjaśnił, że orzeczenia I i II instancji przekazał niezwłocznie po ich otrzymaniu ustanowionemu w dniu 2 stycznia 2018 r. pełnomocnikowi podkom. J. P., notatkę urzędową z dnia 9 listopada 2018 r. podkom. J. P., w której wyjaśnił, że z uwagi na upływ czasu nie jest w stanie podać daty, w której zapoznał się z orzeczeniami I i II instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga W. T. zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2017r., poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny wyznacza art. 134 § 1 dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Oznacza to, że sąd bada legalność zaskarżonej decyzji administracyjnej, postanowienia lub innego aktu z zakresu administracji publicznej wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu.

Przeprowadzona przez Sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że organ odwoławczy dopuścił się naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, co stanowiło podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia.

Przedmiotem kontroli jest orzeczenie nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. z dnia [...] utrzymujące w mocy orzeczenie Komendanta Miejskiego w Ł. nr [...] z dnia [...] o uznaniu skarżącego winnym popełnienia zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego i wymierzeniu skarżącemu kary dyscyplinarnej nagany.

Zaznaczyć należy, że kwestię odpowiedzialności dyscyplinarnej policjantów reguluje ustawa z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji (Dz. U. z 2017 r. poz. 2067 t.j. ze zm.), w Rozdziale 10 zatytułowanym "Odpowiedzialność dyscyplinarna i karna policjantów". Zgodnie z art. 138 ustawy od orzeczenia oraz postanowienia kończącego postępowanie dyscyplinarne policjantowi przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego.

W ustawie zawarto uregulowania materialnoprawne odpowiedzialności policjantów, jak również regulację procesową postępowania dyscyplinarnego. Regulacja postępowania dyscyplinarnego jest regulacją pełną w zakresie wszczęcia, przebiegu i formy zakończenia postępowania. Jedynie w art. 135p ust. 1 powołanej ustawy o Policji ustawodawca odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu postępowania karnego, stanowiąc, że w zakresie nieuregulowanym w niniejszej ustawie do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, dotyczące wezwań, terminów, doręczeń i świadków, z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych. W postępowaniu dyscyplinarnym do świadków nie stosuje się również art. 184 Kodeksu postępowania karnego.

Powołana ustawa o Policji nie odsyła w zakresie w niej nieuregulowanym do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Również art. 1 pkt 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego nie daje podstawy do stosowania do postępowania dyscyplinarnego przepisów tego Kodeksu. Sprawa odpowiedzialności dyscyplinarnej nie jest sprawą indywidualną rozstrzyganą w formie decyzji administracyjnej. Zarówno zatem z uwagi na przedmiot postępowania dyscyplinarnego, jak i regulację szczególną zawartą w powołanej ustawie o Policji, przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się do postępowania dyscyplinarnego policjantów (por. wyrok NSA z dnia 5 grudnia 2006r., sygn. akt l OSK 472/06, Lex nr 290653).

Wskazać należy, że stosownie do treści art. 132 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów. Zgodnie z art. 135 f ust. 1 tej ustawy w toku postępowania dyscyplinarnego obwiniony ma prawo do: 1) odmowy składania wyjaśnień; 2) zgłaszania wniosków dowodowych; 3) przeglądania akt postępowania dyscyplinarnego oraz sporządzania z nich notatek, z zastrzeżeniem ust. 2; 4) (utracił moc); 4a) ustanowienia obrońcy, którym może być policjant, adwokat albo radca prawny; 5) wnoszenia do przełożonego dyscyplinarnego zażaleń na postanowienia wydane w toku postępowania przez rzecznika dyscyplinarnego, w terminie 3 dni od dnia doręczenia i w przypadkach wskazanych w ustawie; od postanowień wydanych przez przełożonego dyscyplinarnego zażalenie przysługuje do wyższego przełożonego dyscyplinarnego, z zastrzeżeniem art. 135k ust. 4.

Zgodnie z ust. 3 powołanego przepisu ustanowienie obrońcy uprawnia go do działania w całym postępowaniu dyscyplinarnym, nie wyłączając czynności po uprawomocnieniu się orzeczenia, jeżeli nie zawiera ograniczeń. O zmianie zakresu pełnomocnictwa uprawniającego do działania w postępowaniu dyscyplinarnym lub o jego cofnięciu obwiniony niezwłocznie zawiadamia obrońcę oraz rzecznika dyscyplinarnego.

Obrońca nie może podejmować czynności na niekorzyść obwinionego. Może on zrezygnować z reprezentowania obwinionego w toku postępowania dyscyplinarnego, zawiadamiając o tym obwinionego oraz rzecznika dyscyplinarnego. Do czasu ustanowienia nowego obrońcy, jednak nie dłużej niż 14 dni od dnia zawiadomienia obwinionego, obrońca jest obowiązany podejmować niezbędne czynności (ust. 4). Udział obrońcy w postępowaniu dyscyplinarnym nie wyłącza osobistego działania w nim obwinionego (ust. 5).

Stosownie natomiast do art. 135 f ust. 6 ustawy o Policji orzeczenia, postanowienia, zawiadomienia i inne pisma, wydane w toku postępowania dyscyplinarnego, doręcza się obwinionemu oraz obrońcy, jeżeli został ustanowiony. W razie doręczenia obwinionemu i obrońcy w różnych terminach pisma, od którego przysługuje odwołanie lub zażalenie, termin do złożenia odwołania lub zażalenia liczy się od dnia doręczenia, które nastąpiło wcześniej.

Jak wynika z akt sprawy, skarżący w dniu 2 stycznia 2018 r. w związku prowadzonym przeciwko niemu postępowaniem dyscyplinarnym ustanowił pełnomocnika – podkom. J. P. (k. 80 akt admin.), który brał udział w niektórych prowadzonych czynnościach tj. przesłuchaniu obwinionego ( k- 81-82) i zapoznawał się z aktami postępowania dyscyplinarnego ( k-85, 85odw). Stosownie zatem do treści powołanego wyżej przepisu art. 135f ust. 6 ustawy o Policji wydane w sprawie orzeczenia powinny zostać doręczone zarówno skarżącemu (obwinionemu) jak i jego obrońcy. Orzeczenie organu I instancji zostało doręczone skarżącemu w dniu 30 stycznia 2018 r. (pokwitowanie odbioru orzeczenia k. 93 odw. akt admin.), natomiast orzeczenie organu II instancji doręczono skarżącemu w dniu 21 marca 2018 r. (pokwitowanie odbioru orzeczenia k. 102 akt admin.). Z akt sprawy nie wynika natomiast, w jakiej dacie i czy w ogóle doręczono ww. orzeczenia pełnomocnikowi skarżącego. Akta administracyjne sprawy nie zawierają dowodów doręczenia pełnomocnikowi skarżącego orzeczeń wydanych przez organ I i II instancji. Sąd zwrócił się do organu o nadesłanie dowodów doręczenia pełnomocnikowi skarżącego podkom. J. P. orzeczenia organu I instancji z dnia [...] oraz zaskarżonego orzeczenia Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. z dnia [...] W odpowiedzi organ nadesłał jedynie notatkę służbową sporządzoną przez nadkom. K. S. z dnia 9 listopada 2018 r. informującą, że orzeczenia organu I i II instancji przekazał niezwłocznie po ich otrzymaniu ustanowionemu w dniu 2 stycznia 2018 r. pełnomocnikowi podkom. J. P. oraz notatkę urzędową z dnia 9 listopada 2018 r. sporządzoną przez podkom. J. P., w której oświadczył on, że z uwagi na upływ czasu nie jest w stanie podać kiedy zapoznał się z orzeczeniami nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w Ł. z dnia [...] i nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. z dnia [...]. Dodał również, "że faktycznie zapoznał się z tymi orzeczeniami". (k. 51-54).

W ocenie Sądu, załączone notatki służbowe nie stanowią dowodu doręczenia pełnomocnikowi skarżącego orzeczeń organu I i II instancji. Z treści nadesłanych notatek nie wynika fakt doręczenia tych orzeczeń, a jedynie fakt zapoznania się z nimi przez pełnomocnika, a nie są to pojęcia równoznaczne. Skoro ani z akt sprawy, ani załączonych na etapie postępowania sądowoadministracyjnego dokumentów nie wynika, że orzeczenia Komendanta Miejskiego Policji w Ł. z dnia [...] i Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. z dnia [...] zostały doręczone ustanowionemu przez skarżącego obrońcy, należało uznać, w ocenie Sądu, że organy obu instancji dopuściły się naruszenia art. 135 f ust. 6 ustawy o Policji w stopniu mogącym mieć wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, co skutkowało jego uchyleniem.

Okoliczność, że skarżący złożył osobiście w terminie odwołanie od orzeczenia nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w Ł. nie czyni nieistotnym naruszenia art. 135f ust. 6 ustawy, polegającego na niedoręczeniu orzeczenia organu I instancji jego pełnomocnikowi, ponieważ zgodnie z powyższym przepisem orzeczenie dyscyplinarne powinno być doręczone obwinionemu oraz obrońcy. Użyte przez ustawodawcę sformułowanie: " orzeczenia, postanowienia, zawiadomienia i inne pisma,/.../ doręcza się obwinionemu i obrońcy, jeżeli został ustanowiony" zawiera kategoryczny nakaz doręczania wszelkich pism zarówno obwinionemu jak i pełnomocnikowi, a niewywiązanie się z tego obowiązku stanowi naruszenie gwarantowanego przez Konstytucję RP i ustawę o Policji prawa obwinionego do obrony. Ponieważ przepis art. 135 f ust. 6 w zd. 2 stanowi, że w razie doręczenia obwinionemu i obrońcy w różnych terminach pisma, od którego przysługuje odwołanie lub zażalenie, termin do złożenia odwołania lub zażalenia liczy się od dnia doręczenia, które nastąpiło wcześniej, termin do wniesienia odwołania biegł już od daty doręczenia orzeczenia skarżącemu, a jego odwołanie wniesione z zachowaniem 7 dniowego terminu z art. 135k ust. 1 ustawy jest skuteczne. Nie może ono jednak zostać rozpoznane przez organ II instancji zanim zaskarżone do niego orzeczenie nie zostanie doręczone także obrońcy obwinionego. Ustanowiony przez obwinionego obrońca powinien mieć możliwość realnego zapoznania się z orzeczeniem i ewentualnego zajęcia stanowiska – uzupełnienia odwołania - jeżeli stwierdzi taką potrzebę ( zarzuty podnoszone w skardze do sądu miały szerszy zakres niż zarzuty podnoszone w odwołaniu). A więc pełnomocnik powinien mieć czas na podjęcie skutecznych działań w interesie swojego mocodawcy, oczywiście nie dłuższy niż 7 dni , biorąc pod uwagę, że termin do wniesienia odwołania został przez ustawodawcę określony jako 7 dniowy.

Odmienna wykładnia tego przepisu podważałaby istotę gwarantowanego w art. 42 ust. 2 Konstytucji RP i ustawie o Policji prawa obwinionego do obrony i czyniła to prawo iluzorycznym. Zgodnie z art. 42 ust. 2 Konstytucji RP każdy, przeciw komu prowadzone jest postępowanie karne, ma prawo do obrony we wszystkich stadiach postępowania. Może on w szczególności wybrać obrońcę lub na zasadach określonych w ustawie korzystać z obrońcy z urzędu.

W tym miejscu odwołać można się do argumentów prezentowanych w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 marca 2007 r. sygn. K 47/05 ( OTK-A 2007/3/27, Dz. U. 2007/57/390) , który odwołał się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 lutego 2004 r. sygn. SK 39/02 gdzie stwierdzono, że konstytucyjne prawo do obrony należy rozumieć szeroko, jest ono bowiem nie tylko fundamentalną zasadą procesu karnego, ale też elementarnym standardem demokratycznego państwa prawnego. Prawo to przysługuje każdemu od chwili wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego (w praktyce od chwili przedstawienia zarzutów) aż do wydania prawomocnego wyroku, obejmuje również etap postępowania wykonawczego. Prawo do obrony w procesie karnym ma wymiar materialny i formalny. Obrona materialna to możność bronienia przez oskarżonego jego interesów osobiście (np. możność odmowy składania wyjaśnień, prawo wglądu w akta i składania wniosków dowodowych). Obrona formalna to prawo do korzystania z pomocy obrońcy z wyboru lub z urzędu. Obrońca jest pełnomocnikiem oskarżonego, jego procesowym przedstawicielem, a jego głównym zadaniem jest ochrona oskarżonego w taki sposób, aby cel procesu karnego został osiągnięty z zagwarantowaniem prawa do obrony. Charakter działań obrońcy determinowany jest interesem prawnym oskarżonego, dla którego ochrony przepisy procedury karnej przewidują szereg koniecznych uprawnień.

Trybunał Konstytucyjny wskazał, że choć postępowania karnego, o którym mowa w art. 42 ust. 2 Konstytucji RP, nie można utożsamiać z postępowaniem dyscyplinarnym, to jednak zauważyć należy, iż w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego przyjmuje się, że wszystkie gwarancje, ustanowione w rozdziale II Konstytucji, znajdują zastosowanie także w postępowaniu dyscyplinarnym. Odnoszą się one do wszelkich postępowań represyjnych, tzn. postępowań, których celem jest poddanie obywatela jakiejś formie ukarania lub jakiejś sankcji (por. orzeczenia z: dnia 7 marca 1994 r. sygn. K. 7/93, OTK w 1994 r., cz. I, s. 41 i z dnia 26 kwietnia 1995 r. sygn. K. 11/94, OTK w 1995 r., cz. I, s. 137) jeszcze pod rządami poprzednich przepisów konstytucyjnych. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego ta konstatacja nie straciła aktualności na gruncie nowej Konstytucji, a tym samym przepisy art. 42-45, a także art. 78 Konstytucji znajdują zastosowanie do oceny nie tylko regulacji o stricte karnym charakterze, ale też odpowiednio do innych regulacji o represyjnym charakterze. Niewątpliwie znajdują one zastosowanie również do podstaw i procedury odpowiedzialności dyscyplinarnej.

W konkluzji swoich rozważań Trybunał wskazał, że zakres stosowania art. 42 Konstytucji RP obejmuje nie tylko odpowiedzialność karną w ścisłym tego słowa znaczeniu, a więc odpowiedzialność za przestępstwa, ale również inne formy odpowiedzialności prawnej związane z wymierzaniem kar wobec jednostki. Jednoznacznie stwierdził także, że realizacja prawa do obrony musi mieć charakter rzeczywisty, a nie jedynie iluzoryczny.

W związku z powyższym należy stwierdzić, że art. 135f ust. 6 zdanie 2 ustawy o Policji dotyczy wyłącznie sposobu liczenia zachowania terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia w sytuacji, gdy daty doręczenia orzeczenia czy postanowienia obwinionemu i jego obrońcy są różne. W żadnym razie złożenie w terminie odwołania przez samego obwinionego nie zwalnia organu z obowiązku doręczenia za pokwitowaniem orzeczenia także jego obrońcy.

Rozpoznając w takiej sytuacji odwołanie skarżącego, organ II instancji nie tylko zaakceptował naruszenie przez Komendanta Miejskiego Policji w Ł. art. 135f ust. 6 ustawy ale sam także dopuścił się naruszenia tego przepisu, naruszając tym samym podstawowe prawo obwinionego do obrony, gwarantowane przez Konstytucję, co uzasadniało uchylenie zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

W takim stanie rzeczy Sąd nie miał podstaw do merytorycznej oceny zaskarżonego orzeczenia i zasadności zarzutów zawartych w skardze. Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien wziąć pod uwagę ocenę wyrażoną w uzasadnieniu oraz przeprowadzić czynności zmierzające do prawidłowego udziału pełnomocnika skarżącego w toku prowadzonego postępowania, a więc po zwrocie akt do organu, orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji powinno zostać doręczone obrońcy skarżącego, który powinien mieć czas na skontaktowanie się ze skarżącym i ewentualne uzupełnienie odwołania. Dopiero wówczas organ II instancji będzie mógł rozpoznać odwołanie wniesione przez skarżącego.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonego orzeczenia.

E.C.