Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1802/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Gorzan Sędziowie NSA Sylwia Zapalska as. sąd. WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Protokolant: sekr. sąd. Magdalena Rossa po rozpoznaniu w dniu 04 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi G.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę /-/ K. Nikodem /-/ G. Gorzan /-/ S. Zapalska


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego jako organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne wobec G. S. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego w dniu [...]2003 r. W toku postępowania egzekucyjnego dokonano zajęcia wynagrodzenia za pracę zobowiązanej oraz wierzytelności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych. Na skutek wyegzekwowania dochodzonych należności, postępowanie egzekucyjne zakończono w dniu [...]2004 r.

W dniu [...]2004 r. wpłynęła do Dyrektora Izby Skarbowej skarga na czynności organu egzekucyjnego – Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o uchylenie dokonania czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność skarżącej w stosunku do Urzędu Skarbowego i umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu podania zobowiązana wskazuje, że decyzją z dnia [...]2004 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Uchylając zaskarżoną decyzję, organ odwoławczy wycofał z obrotu prawnego decyzję wadliwą, określającą kwotę długu celnego w wysokości ustalonej na podstawie wyceny towaru. Zdaniem zobowiązanego, skoro w decyzji zakwestionowano wymiar cła, który został oparty na dokonanej wycenie, to koszty sporządzonej opinii nie mogą obciążać zobowiązanej, ponieważ brak winy w powstaniu kosztów, nie może skutkować nałożeniem na stronę obowiązku ich uiszczenia.

Dyrektor Izby Skarbowej rozpatrzył podanie w zakresie złożonej skargi na czynności organu egzekucyjnego, wskazując jednocześnie, że właściwym do rozpatrzenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego jest Naczelnik Urzędu Skarbowego .

Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...]2004 r. nr [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Organ egzekucyjny w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że w myśl unormowań określonych w art. 59§ 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2002 r. nr 110, poz. 968, ze zm.) umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje po zaistnieniu przesłanek wymieniony w tym przepisie. Zdaniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w sprawie nie występują przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...]2003 r. nr [...] złożono zażalenie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że Naczelnik Urzędu Skarbowego odniósł się wyłącznie do części uzasadnienia wniosku, w którym strona powołuje się na swą trudną sytuację materialną, natomiast w ogóle nie odniósł się do zarzutów dotyczących wycofania z obrotu prawnego decyzji będącej podstawą ustalania kosztów wyceny towaroznawczej. Obowiązkiem wierzyciela - Izby Celnej było powiadomienie organu egzekucyjnego o uchyleniu przedmiotowej decyzji. Izba Celna powinna złożyć wniosek o zawieszenie postępowania bądź jego umorzenie z uwagi na ewentualny brak wymagalności należności objętych tytułem wykonawczym. Skoro Izba Celna nie dopełniła tego obowiązku, obowiązek sprawdzenia, czy przedmiotowa decyzja nie została uchylona, spoczywał, zdaniem G. S., na organie egzekucyjnym, który powinien przed przystąpieniem do czynności egzekucyjnej, przeprowadzić postępowanie w tym zakresie.

Postanowieniem nr [...] z dnia [...]2004 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Podzielił stanowisko organu egzekucyjnego, wskazując na uregulowanie prawne zawarte w art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który to przepis wskazuje wyraźnie na okoliczności, których zaistnienie powoduje umorzenie postępowania egzekucyjnego. Żadna z tych okoliczności nie wystąpiła. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że organ egzekucyjny przyjmując tytuł do realizacji, obowiązany jest jedynie do badania dopuszczalności egzekucji administracyjnej, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku nim objętego. W trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny obowiązany jest do odstąpienia od czynności egzekucyjnych tylko wtedy, gdy zobowiązany okazał dowody stwierdzające wykonanie, umorzenie bądź nieistnienie obowiązku (art. 45 § 1 i 3 ). Wierzyciel nie przedstawił organowi egzekucyjnemu żadnej informacji, że należności objęte tytułem wykonawczym są niewymagalne bądź zaistniała jakakolwiek inna okoliczność mająca wpływ na prowadzone postępowanie egzekucyjne.

W skardze na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]2004 r. nr [...] skarżąca zarzuciła naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez uznanie, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego i wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego .. Strona skarżąca wskazuje, że w toku postępowania w sprawie weryfikacji zgłoszenia celnego SAD [...] z dnia [...]2002 r., jak również w toczącym się równolegle postępowaniu egzekucyjnym, strona konsekwentnie podnosiła zarzut braku wymagalności i zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Sprawa ta nie została do dnia wniesienia skargi rozstrzygnięta ostateczną decyzją. Ponownie skarżąca wskazuje, że Izba Celna powinna zawiadomić organ egzekucyjny o uchyleniu decyzji w sprawie wymiaru cła. Zdaniem skarżącej, w sprawie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego i uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi , podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej jest dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi oraz trafności ich wykładni.

W postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie bowiem z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm.) wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd jest zobowiązany do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa przez organy administracji podatkowej.

Jednakże w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa przy rozpatrywaniu sprawy o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Organy wskazały prawidłową podstawę prawną i w oparciu o nią przy uwzględnieniu okoliczności sprawy, rozpatrzyły wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Egzekucja ze swej natury ma doprowadzić do wyegzekwowania należności wierzyciela. Dlatego też postępowanie egzekucyjne winno zakończyć się poprzez realizację tytułu wykonawczego. Tylko w przypadkach enumeratywnie określonych w art. 59 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. (Dz. U. nr 24, poz. 151, ze zm.) ustawodawca przewidział możliwość zakończenia postępowania egzekucyjnego poprzez umorzenie postępowania egzekucyjnego. W §1 powołanego artykułu wskazano na przesłanki, których wystąpienie obliguje organ egzekucyjny do umorzenia postępowania. Można wyodrębnić przesłanki merytoryczne, takie jak: nieistnienie obowiązku (obowiązek został wykonany, został umorzony, nie jest wymagalny, nie istniał, czy też wygasł), obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo przepisu prawa, błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego. Natomiast przesłankami formalnoprawnymi stanowiącymi podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego są : brak upomnienia, zawieszenie postępowania na żądanie wierzyciela i nie podjęcie przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia żądania. Umarza się postępowanie egzekucyjne również na żądanie wierzyciela i w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Natomiast zgodnie z § 2 art. 59 powołanej wcześniej ustawy, postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Skarżąca dopiero w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wskazuje, że podstawą prawną umorzenia postępowania egzekucyjnego winien być art. 59 § 1 pkt 2. Zgodnie z powołaną podstawą postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Okolicznością uzasadniającą umorzenie postępowania egzekucyjnego, w ocenie skarżącej, ma być fakt, że Izba Celna uchyliła do ponownego rozpatrzenia decyzję określającą kwotę długu celnego ustalonego na podstawie wyceny towaroznawczej. Kosztami postępowania obejmującymi wycenę towaru została obciążona skarżąca. Jej zdaniem, brak ostatecznego rozstrzygnięcia w zakresie wyceny towaroznawczej, obliguje organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Zgodnie z art. 29 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. nr 24, poz. 151, ze zm.) organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W związku z powyższym organ egzekucyjny nie jest uprawniony do stwierdzenia nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Organ egzekucyjny nie może badać sprawy od strony merytorycznej. Strona skarżąca składając wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego nie wykazała, że obowiązek objęty tytułem egzekucyjnym nie istnieje. Wskazała wyłącznie na wydanie decyzji, która ma, jej zdaniem wpływ na toczące postępowanie egzekucyjne. Żaden przepis prawa nie nakłada na organ egzekucyjny obowiązku dociekania, czy istnieją przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego, chociażby poprzez uzyskania stanowiska wierzyciela, w sytuacji żądania przez zobowiązanego umorzenia postępowania egzekucyjnego. Uzyskanie stanowiska wierzyciela jest wymagane przez przepisy prawa wyłącznie przed rozpatrzeniem wniesionych, na podstawie art. 33 powołanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Jednakże w tym trybie nie toczyło się postępowanie. W związku z tym należy stwierdzić, że strona, która powołuje się na okoliczności uzasadniające umorzenie postępowania egzekucyjnego musi przedłożyć dowody, które wskazywałyby jednoznacznie na zaistnienie jednej z przesłanek wymienionych w art. 59 § 1 powołanej wyżej ustawy. Organ egzekucyjny nie może oprzeć pozytywnego dla dłużnika rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego wyłącznie na przedstawionym przez wnioskującego przebiegu postępowania przed organami właściwymi do rozpatrzenia sprawy co do meritum i jego własnym przeświadczeniu, że istnieją przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego. W sprawie skarżąca w toku postępowania egzekucyjnego nie przedłożyła żadnych dowodów na okoliczność, że obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł albo nie istniał. Nadto również wierzyciel nie przekazał organowi egzekucyjnemu żadnych informacji w tym zakresie. Dlatego też nie można organowi egzekucyjnemu postawić zarzutu naruszenia art. 59§ 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 24 poz. 151, ze zm.).

Z tych przyczyn, nie dopatrując się naruszenia procesowego i materialnego prawa podatkowego, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm.).

/-/ K. Nikodem /-/ G. Gorzan /-/ S. Zapalska

AR