Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 639/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 67, art. 184 ust. 1, art. 207 ust. 1 pkt 2, ust. 9 i 10
journal: Dz.U. 2013 poz 885
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jednolity
article: art. 78 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia del. WSA Dorota Dąbek (spr.) Protokolant Mateusz Rogala po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "A." Spółki z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 10 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Ol 540/14 w sprawie ze skargi "A." Spółki z o.o. w S. na decyzję Zarządu Województwa [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu dofinansowania ze środków z budżetu Unii Europejskiej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od "A." Spółki z o.o. w K. na rzecz Zarządu Województwa [...] kwotę 3600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 10 grudnia 2014r., sygn. akt I SA/Ol 540/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę "A." Sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Zarządu Województwa [...] z dnia [...] kwietnia 2014r. nr [...] w przedmiocie zwrotu środków przekazanych na realizację projektu.

Powyższy wyrok Sądu I instancji zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2014r., Zarząd Województwa [...] pełniący zgodnie z art. 25 pkt 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2006r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2014r. poz. 1649, cyt. dalej jako z.p.p.r.) funkcję Instytucji Zarządzającej Regionalnym Programem Operacyjnym [...] na lata 2007-2013, utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] lutego 2014r. nr [...], zobowiązującą A. sp. z o.o. z siedzibą w S. do zwrotu środków w kwocie 431.074,91 zł wraz z należnymi odsetkami, przeznaczonych na projekt pod nazwą "Stworzenie pływającego centrum szkoleniowego sposobem na wzrost konkurencyjności Spółki A. sp. z o.o.". Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 207 ust. 12 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013r. poz. 885 ze zm.), art. 46 ust 2a ustawy z dnia 5 czerwca 1998r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2013r. poz. 596 ze zm., cyt. dalej jako u.s.w.) w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r. poz. 267, cyt. dalej jako kpa). Decyzja powyższa poprzedzona została oświadczeniem o wypowiedzeniu umowy o dofinansowanie, na podstawie § 18 ust. 1 pkt 2, 4, 6 i 7 umowy (pismo z dnia [...] września 2013r.) oraz wezwaniem beneficjenta do zwrotu pobranego dofinansowania wraz z należnymi odsetkami (pismo z dnia [...] października 2013r.).

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu [...] kwietnia 2013r. B. S.A. w O. (zwana dalej jako IP II) przeprowadziła kontrolę realizacji projektu, stwierdzając liczne nieprawidłowości w stosunku do zawartej umowy o dofinansowanie z dnia [...] grudnia 2010r. nr [...]. Cel projektu nie został zrealizowany, gdyż pomimo upływu w dniu [...] czerwca 2012r. terminu realizacji projektu, przedmiot projektu - jacht, nadal nie znajdował się na terenie województwa [...]. Niemożliwe było dokonanie oględzin jachtu, nie można było zatem też potwierdzić faktu zainstalowania tablicy pamiątkowej oraz materiałów informacyjnych na zakupionych środkach trwałych. Beneficjent nie okazał również dokumentów finansowych świadczących o prowadzeniu przez niego rejsów, szkoleń, eventów w ramach Pływającego Centrum Szkoleniowego na zakupionym jachcie, nie utworzył dwóch nowych miejsc pracy, nie okazał ewidencji środków trwałych przedsiębiorstwa oraz dowodów przyjęcia środków trwałych na ewidencję OT, nie dopełnił obowiązku poinformowania IP II o zmianie siedziby spółki i nie zachował zasady konkurencyjności w przeprowadzonym postępowaniu, gdyż wybrane oferty na zakup jachtu i części wyposażenia zostały złożone przez firmy: C. (jacht) oraz D. Sp. z o.o. M. W. (wyposażenie), którzy pełnili odpowiednio w 2009 i 2008 roku funkcje Prezesa i Członka Zarządu A. sp. z o.o. Zdaniem organu, beneficjent nie dopełnił zatem obowiązków wynikających z § 4 ust. 3 umowy o dofinansowanie, tj. nie dochował należytej staranności i nie zapewnił prawidłowej i terminowej realizacji projektu. Pierwotnie beneficjent zobowiązany był do zakończenia projektu do dnia 31 grudnia 2010r., na skutek składanych wniosków termin ten był przedłużany, ostatecznie zaś w myśl § 3 ust. 1 pkt 2 i 3 umowy o dofinansowanie upłynął w dniu 30 czerwca 2012r. Beneficjent nie poinformował IP II o potrzebie dalszego wydłużenia realizacji projektu. Informacje o występujących problemach powzięto dopiero po 9 miesiącach od założonej daty zakończenia realizacji, tj. w dniu [...] kwietnia 2013r., w trakcie czynności kontrolnych.

Za nieuzasadnione uznano stanowisko beneficjenta, że opóźnienie realizacji projektu nastąpiło wskutek siły wyższej, a także, że organ przeprowadzając postępowanie w I instancji nie wyjaśnił wszelkich okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy, a w szczególności tego czy w przypadku nierozwiązania umowy beneficjent da gwarancję jej prawidłowego wykonania, mimo niedochowania pierwotnego terminu na realizację umowy. Organ wskazał, że w dniu [...] października 2013r. nastąpiło rozwiązanie z beneficjentem umowy o dofinansowanie z powodu niezrealizowania przez niego celu projektu, w związku z tym bezzasadnym było badanie, czy możliwe byłoby zakończenie projektu w terminie do dnia 31 lipca 2014r. Za bezpodstawne organ uznał też żądanie beneficjenta o przeprowadzenia dowodów z przesłuchania świadków: A. W. i R. K. i beneficjenta oraz z oględzin jachtu i z opinii rzeczoznawcy z zakresu budowy jachtów na okoliczność, że ukończenie prac remontowych na jachcie zostanie zakończone do 31 lipca 2014r. uznając, że powyższe dowody nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż beneficjent był w stanie tak zaplanować harmonogram prac związanych z realizacją przedmiotu projektu, by zarezerwować w nim czas potrzebny na rozwiązanie niespodziewanych zdarzeń oraz bieżące trudności.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, A. Sp. z o.o. zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. w szczególności art. 6, art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 11, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 67 u.f.p., poprzez naruszenie zasady praworządności, zaniechanie podjęcia kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy z pominięciem słusznego interesu strony postępowania i interesu publicznego, jak również niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego i zupełnie dowolne ustalenie, które nie pozwalało na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, oraz załatwienie sprawy, a w szczególności:

– poprzez nieuzasadnione pominięcie większości wniosków dowodowych zgłoszonych przez skarżącą w toku postępowania przed organem, a w szczególności dowodu z zeznań świadków,

– sprzeczne z prezentowanym materiałem dowodowym przyjęcie, iż do opóźnienia realizacji inwestycji, na którą przyznane było dofinansowanie, doszło wskutek okoliczności, które skarżący mógł przewidzieć,

– oparcie się na informacji udzielonej przez R. K. w toku innego postępowania przy jednoczesnym oddaleniu wniosku o jego przesłuchanie w przedmiotowej sprawie jako świadka,

– niepoparte żadnym materiałem dowodowym twierdzenie, iż skarżący nie uzyskał certyfikatu Polskiego Związku Żeglarskiego świadczącego o odbiorze technicznym łodzi w sytuacji, gdy organy nigdy nie zwracały się do skarżącej o przedstawienie takiego dokumentu.

W związku z powyższym, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] lutego 2014r. w całości. Ponadto w oparciu o art. 106 § 3 p.p.s.a. skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentu certyfikatu jachtowego wydanego przez Polski Związek Żeglarski na okoliczność, iż wbrew ustaleniom decyzji jacht [...] od dnia [...] grudnia 2011 r. jest zarejestrowany, a co za tym idzie posiada odbiór techniczny i świadczy o tym, że postępowanie dowodowe prowadzone przez organ było pobieżne i arbitralne.

W odpowiedzi na skargę, Zarząd Województwa [...] podtrzymał swoje stanowisko oraz przedstawioną w jego uzasadnieniu argumentację i wniósł o oddalenie skargi.

W uzasadnieniu swojego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wskazał, że przedmiotem kontroli sądowej w niniejszym postępowaniu jest decyzja Zarządu Województwa [...] oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] lutego 2014r., a nie rozwiązanie umowy i towarzyszące temu rozwiązaniu okoliczności. Sąd wskazał, że na skutek wniosków strony, wydłużono termin realizacji umowy o 18 miesięcy, w trakcie których również nie doszło do jej wykonania, czyli do postawienia jachtu w porcie w E. bądź W. Powyższe okoliczności mogą jedynie świadczyć o braku wystarczających umiejętności do realizacji projektu, nie mogą być natomiast kwalifikowane jako siła wyższa. Zdaniem Sądu I instancji, organ trafnie więc ustalił, że działania Spółki polegające na niedopełnieniu obowiązków wynikających z § 4 ust. 3 umowy o dofinansowaniu (tj. niedochowaniu należytej staranności i niezapewnieniu prawidłowej i terminowej realizacji projektu) stanowiły naruszenie procedur, o których mowa w art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych, co dawało podstawę do rozwiązania umowy oraz orzeczenia o zwrocie środków, zaś podnoszone w tym zakresie zarzuty skargi są niezasadne. Sąd I instancji uznał też, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do istotnego naruszenia przepisów postępowania. Na rozprawie oddalono wniosek o dopuszczenie dowodu z dokumentu - certyfikatu jachtowego wydanego przez Polski Związek Żeglarski, uznając go za niedopuszczalny w świetle art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż w aktach administracyjnych znajduje się już ten dokument i Sąd zapoznał się z nim badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł A. sp. z o.o. z siedzibą w W., domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wyrokowi WSA w Olsztynie skarżący kasacyjnie, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie:

1. art. 3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 207 ust. 1, 8 i 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013r. poz. 885 ze zm., cyt. dalej jako u.f.p.) przejawiające się w tym, iż Sąd w toku kontroli legalności działalności administracji publicznej błędnie przyjął, iż w postępowaniu dotyczącym zobowiązania do zwrotu dofinansowania przedmiotem kontroli nie jest i nie może być rozwiązanie umowy o dofinansowanie i towarzyszące temu okoliczności;

2. art. 3 § 1 i 2 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo iż w toku postępowania przed organem doszło do naruszenia art. 78 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r. poz. 267 ze zm., cyt. dalej jako kpa) w związku z art. 67 u.f.p. poprzez:

a) nieuzasadnione pominięcie większości wniosków dowodowych zgłoszonych przez skarżącego w toku postępowania przed organem, a w szczególności dowodu z zeznań świadków,

b) sprzeczne z prezentowanym materiałem dowodowym przyjęcie, iż do opóźnienia realizacji inwestycji, na którą przyznane było dofinansowanie, doszło wskutek okoliczności, które skarżący mógł przewidzieć.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że przedmiotem postępowania dowodowego mającym znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy nie może być samo stwierdzenie faktu wypowiedzenia skarżącemu umowy przez IP II, lecz również prawidłowość wypowiedzenia umowy o dofinansowanie oraz okoliczności towarzyszących (sposób wywiązywania się przez skarżącego z postanowień umowy i realizowania jej celów). Organ nie przeprowadził wnioskowanych przez skarżącego dowodów z przesłuchania świadków i strony oraz dowodu z opinii biegłego na okoliczność, iż do opóźnienia w realizacji celów umowy o dofinansowanie doszło z przyczyn od niego niezależnych, a jedynie arbitralnie ustalił, iż wyłączną odpowiedzialność za niewykonanie projektu ponosi skarżący, gdyż jest profesjonalistą i wszelkie przeszkody był w stanie przewidzieć i uwzględnić w momencie składania wniosku o dofinansowanie projektu. Zdaniem skarżącego kasacyjnie, WSA powinien był stwierdzić, iż organ miał obowiązek przeprowadzić zawnioskowane dowody, a nie czyniąc tego naruszył przepis art. 78 § 1 kpa. Terminowe przeprowadzenie zawnioskowanych dowodów z pewnością doprowadziłoby do przekonania organu do twierdzenia, iż IP II działała nieprawidłowo wypowiadając umowę o dofinansowanie projektu, co sprawiłoby, że IZ nie miałaby podstaw do wydania decyzji nakładającej obowiązek zwrotu dofinansowania.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Zarząd Województwa [...] wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Organ podzielił stanowisko Sądu I instancji, że przedmiotem kontroli nie może być rozwiązanie umowy i towarzyszące temu rozwiązaniu okoliczności. Jednocześnie Sąd dokonał pełnej kontroli decyzji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014r. pod kątem prawidłowości w świetle zarówno przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, jak i ustawy o finansach publicznych, a podnoszone w skardze zarzuty naruszenia przepisów w/w ustaw nie mają miejsca. Sąd odniósł się również do kwestii kompletności materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie, poddał ocenie wnioski skarżącej do organu, odniósł się także do kwestii występowania siły wyższej przy realizacji przez skarżącą umowy o dofinansowanie, uznając, że nie miała ona w przedmiotowej sprawie miejsca.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2016r., poz. 718 z późn. zm., cyt. dalej jako p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być:

1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. oparta została na jednej z wymienionych powyżej podstaw kasacyjnych, tj. przewidzianym w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucie naruszenia przepisów postępowania, mającego wpływ na treść wyroku. Tego naruszenia skarżący kasacyjnie upatruje w niewłaściwym zastosowaniu art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, pomimo że w toku postępowania doszło do naruszenia art. 207 ust. 1, 8 i 9 u.f.p. poprzez błędne przyjęcie, że w postępowaniu dotyczącym zwrotu dofinansowania przedmiotem kontroli nie jest i nie może być rozwiązanie umowy o dofinansowanie i towarzyszące temu okoliczności, a zatem doszło do naruszenia także art. 78 § 1 kpa i art. 80 kpa w związku z art. 67 u.f.p.

Rozpoznając tak sformułowany zarzut skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach i z tego powodu nie mogła być uwzględniona.

Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest to, czy w jej ramach przedmiotem kontroli winno być rozwiązanie umowy o dofinansowanie i towarzyszące temu okoliczności i czy w związku z tym przeprowadzone w tej sprawie postępowanie dowodowe było kompletne.

Kontrolowana w tej sprawie decyzja została wydana na podstawie art. 207 ust. 10 w związku z ust. 9 i ust. 1 pkt 2 u.f.p. Przepis art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. przewiduje, że w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 - podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy, z zastrzeżeniem ust. 8 i 10. Z kolei art. 184 ust. 1 przewiduje, że wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. Decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu (art. 207 ust. 9 u.f.p.) wydaje się po bezskutecznym upływie terminu wynikającego z wezwania do zwrotu (art. 207 ust. 8 u.f.p.).

Z przytoczonych regulacji wynika, że warunkiem wydania decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu, nie jest uprzednie rozwiązanie umowy o dofinansowanie. Oczywiście nie można wykluczyć sytuacji, w której zaistnienie przesłanek uzasadniających wydanie decyzji na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. będzie jednocześnie stanowiło podstawę do rozwiązania umowy. W takim przypadku okoliczności związane z rozwiązaniem umowy nie będą jednak miały bezpośredniego prawnego znaczenia dla oceny wystąpienia przesłanek uzasadniających wydanie wspomnianej decyzji. Będą one zatem pozostawały poza przedmiotem sądowej kontroli decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu (por. m.in. wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2012r., sygn. akt II GSK 732/11; także wyrok NSA z dnia 20 października 2016r., sygn. akt II GSK 733/15).

W rozpoznawanej sprawie przed wydaniem zaskarżonej decyzji organ wypowiedział umowę o dofinansowanie, na podstawie § 18 ust. 1 pkt 2, 4, 6 i 7 umowy (pismo z dnia [...] września 2013r.) oraz wezwał beneficjenta do zwrotu pobranego dofinansowania wraz z należnymi odsetkami (pismo z dnia [...] października 2013r.). Okoliczności towarzyszące rozwiązaniu umowy o dofinansowanie nie mają jednak bezpośredniego znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Zasadnie zatem uznał Sąd I instancji, że z uwagi na przedmiot skargi tj. decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu, Sąd nie był upoważniony do wypowiadania się w kwestii prawidłowości rozwiązania umowy, gdyż wykraczało to poza ramy sądowej kontroli działalności administracji publicznej w tej sprawie. Wbrew zatem zarzutowi skargi kasacyjnej, trafnie uznał Sąd I instancji, że nie miał podstaw do kontroli wypowiedzenia umowy i okoliczności towarzyszących rozwiązaniu umowy o dofinansowanie.

W konsekwencji za nieuzasadniony uznać zatem należy zarzut sformułowany w punkcie 1 skargi kasacyjnej wadliwości dokonanej przez Sąd I instancji kontroli zaskarżonej decyzji, tj. naruszenia art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. Przepis art. 3 § 1 p.p.s.a. przewiduje, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, a w § 2 wymieniono rodzaje aktów podlegających skardze do sądu. Sąd mógłby naruszyć art. 3 § 1 i § 2 p.p.s.a. poprzez wykroczenie poza wyznaczoną nim właściwość rzeczową bądź odmowę merytorycznego rozpoznania sprawy leżącej w jego właściwości. Nie mógł zaś im uchybić dokonując tej kontroli, nawet gdyby jej wynik nie odpowiadał prawu. W niniejszej sprawie Sąd I instancji dokonał oceny zaskarżonej decyzji i zastosował środek przewidziany w ustawie, tzn. wydał wyrok. Zarzut skargi kasacyjnej jest zatem w tym zakresie nieuzasadniony.

Niezasadny jest też zarzut zawarty w punkcie 2 skargi kasacyjnej, tj. zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, pomimo że w toku postępowania dotyczącego zwrotu dofinansowania doszło do naruszenia art. 78 § 1 kpa i art. 80 kpa w związku z art. 67 u.f.p.

Art. 67 u.f.p. przewiduje, że do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa. Art. 78 §1 kpa przewiduje obowiązek organu przeprowadzenia dowodu na żądanie strony, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Z kolei z art. 80 kpa wynika obowiązek dokonania oceny czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, Sąd I instancji prawidłowo ocenił zasadność uznania przez organy administracyjne, że w sprawie doszło do spełnienia przesłanek przewidzianych w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., tj. do naruszenia procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, pod użytym w tym przepisie pojęciem "innych procedur" należy rozumieć nie tylko procedury określone przepisami prawa powszechnie obowiązującego, ale również postanowienia umowy zawartej w wyniku wyłonienia danego projektu do sfinansowania (por. m.in. wyrok NSA z dnia 20 października 2016r., sygn. akt II GSK 733/15; wyrok NSA z dnia 13 października 2015r., sygn. akt II GSK 2109/14; wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2015r., sygn. akt II GSK 1141/14). Podpisana przez beneficjenta według wzoru umowa określała procedurę wykonywania przez niego projektu. Naruszenie zatem wynikających w tej umowy warunków słusznie uznał organ w tej sprawie za podstawę do wydania decyzji o zwrocie kwoty dofinansowania.

Skarżący kasacyjnie mylnie identyfikuje pogląd Sądu dotyczący braku kognicji w zakresie badania prawidłowości rozwiązania umowy o dofinansowanie z zaakceptowanym przez Sąd powodem odmowy przez organ przeprowadzenia dowodów zawnioskowanych przez skarżącego na okoliczność wykazania, że brak realizacji celu projektu wynikał z przyczyn od niego niezależnych. Należy podkreślić, że są to dwa różne zagadnienia. Sąd w zaskarżonym wyroku zasadnie stwierdził, że samo rozwiązanie umowy i okoliczności mu towarzyszące nie mogą stanowić przedmiotu sądowej kontroli w tej sprawie, ale równocześnie zasadnie dokonał kontroli prawidłowości ustaleń organu co do istnienia przesłanek stanowiących podstawę do wydania zaskarżonej decyzji, tj. przesłanek z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. w związku z art. 184 u.f.p., a więc związanych z naruszeniem przez skarżącego procedur przewidzianych w umowie. Te okoliczności bowiem mogły i powinny były stanowić przedmiot oceny w tej sprawie, gdyż stanowiły podstawę do wydania zaskarżonej decyzji.

Nie można podzielić zarzutu skarżącego, że w toku postępowania administracyjnego nie spełniono wymogów przewidzianych w art. 78 § 1 i art. 80 kpa, na skutek czego miało dojść do wadliwie ustalonego stanu faktycznego sprawy. W rozpoznawanej sprawie skarżący kasacyjnie nie podważył w skuteczny sposób stanowiska Sądu I instancji, że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone zgodnie z prawem, w rezultacie czego prawidłowo zastosowano przepisy prawa materialnego. Autor skargi kasacyjnej ograniczył się jedynie do zarzucenia arbitralności w odmowie przeprowadzenia wnioskowanych przez niego dowodów z przesłuchania świadków i strony, opinii biegłego i oględzin jachtu na okoliczność przyczyn opóźnienia realizacji umowy. Nie wykazał jednak, z jakich konkretnie powodów w toku postępowania doszło jego zdaniem do naruszenia art. 78 § 1 i art. 80 kpa. Skarga kasacyjna nie spełnia też warunku niezbędnego dla skuteczności zarzutu procesowego, tzn. nie wyjaśnia w sposób prawidłowy, jaki może być związek zarzucanego naruszenia prawa procesowego z rozstrzygnięciem, poprzestając jedynie na wskazaniu, że pozwoliłoby to przekonać organ do stwierdzenia nieprawidłowości wypowiedzenia umowy, podczas gdy – jak wyżej wskazano – kwestia prawidłowości wypowiedzenia umowy stanowi okoliczność pozostającą poza zakresem kontroli w rozpoznawanej sprawie.

Sąd I instancji słusznie uznał, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo. Fakty istotne zostały bowiem prawidłowo ustalone i rozważone w sposób niezbędny dla rozstrzygnięcia sprawy. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był kompletny i wystarczający do poczynienia prawidłowych ustaleń faktycznych. Organ nie przeprowadził wprawdzie wszystkich wnioskowanych przez stronę skarżącą dowodów, nie oznacza to jednak, że doszło do naruszenia art. 78 § 1 kpa. Wnioski dowodowe strony skarżącej zmierzały do wykazania, że nie było podstaw do rozwiązania umowy, gdyż brak realizacji celów projektu wynikał z przyczyn od niej niezależnych oraz że rzeczowe zakończenie projektu było możliwe do 31 lipca 2014r. Sąd I instancji trafnie ocenił, że oddalając te wnioski dowodowe organ prawidłowo podał przyczyny nieprzeprowadzenia tych dowodów wskazując, że pozostały zebrany materiał dowodowy był wystarczający do ustalenia, że zgodnie z treścią umowy skarżąca powinna była odpowiednio zaplanować harmonogram prac związanych z realizacją projektu, oraz że istotne znaczenie mają okoliczności naruszenia umowy na dzień jej wypowiedzenia, a nie późniejsze. Zebrane dowody wskazywały, że prace na jachcie nie zostały zakończone. W ocenie stanu technicznego jachtu przeprowadzonej na zlecenie strony w dniu [...] czerwca 2013r. stwierdzono, że jego przebudowa w zakresie dostosowania do zadań szkoleniowo-dydaktycznych zastała zakończona, ale do zwodowania należy jeszcze dokończyć prace instalacyjne systemów jachtowych. Podkreślić przy tym należy, że projekt miał być realizowany na terenie województwa [...], bezsporne zaś było, że podczas kontroli przeprowadzonej w dniu [...] kwietnia 2013r., czyli 9 miesięcy po upływie określonego w umowie terminu realizacji projektu, jacht nadal znajdował się w stoczni w G. Trafnie zwrócił uwagę Sąd I instancji, że na skutek wniosków strony, wydłużono termin realizacji umowy o 18 miesięcy, w trakcie których również nie doszło do jej wykonania, czyli do postawienia jachtu w porcie w E. bądź W. Zasadnie też Sąd ocenił, że wskazywane przez skarżącego okoliczności mogą jedynie świadczyć o braku wystarczających umiejętności do realizacji projektu, nie mogą być natomiast kwalifikowane jako siła wyższa. Zasadnie zatem oceniono, że działania skarżącego polegające na niedopełnieniu obowiązków wynikających z § 4 ust. 3 umowy o dofinansowaniu (tj. niedochowaniu należytej staranności i niezapewnieniu prawidłowej i terminowej realizacji projektu) stanowiły naruszenie procedur, o których mowa w art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych, co dawało podstawę do orzeczenia o zwrocie środków, zaś podnoszone w tym zakresie zarzuty skargi były niezasadne.

Wobec zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności zaś wyników przeprowadzonej kontroli, nie było podstaw do uznania wnioskowanych przez skarżącego dowodów za spełniające warunek z art. 78 § 1 kpa, tj. mających za przedmiot okoliczności mające znaczenie dla sprawy. Stan faktyczny sprawy został już przez organ należycie oceniony. Zawarty w art. 78 § 1 i 2 kpa obowiązek organu uwzględnienia żądania przeprowadzenia dowodu nie oznacza, że ma on przeprowadzić wszelkie wnioskowane dowody. Przewidziane w art. 78 § 1 i 2 kpa uprawnienie strony podlega ograniczeniom ze względu na celowość i szybkość postępowania. Z tych powodów nie podlegają przeprowadzeniu dowody zgłoszone przez stronę na okoliczność nie mającą znaczenia dla sprawy i zgłoszone przez stronę na okoliczność już dostatecznie wyjaśnioną innymi dowodami. Organ może nie uwzględnić żądania przeprowadzenia dowodu, jeżeli ma to na celu przewleczenie sprawy (por. m.in. wyrok NSA w Gdańsku z dnia 2 października 1998 r., I SA/Gd 1863/96, LEX nr 37600). Ocena, czy przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, należy do uznania organu, który jest związany w tej mierze przepisami prawa materialnego stanowiącymi podstawę rozstrzygnięcia (por. A. Wróbel w: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, komentarz do art. 178, pkt 3, LEX/el. 2016). Wobec zatem uznania w rozpoznawanej sprawie, że dowody wnioskowane przez stronę nie mogły podważyć poczynionych już ustaleń dotyczących niewykonania przez beneficjenta umowy, przeprowadzenie tych dowodów zasadnie zostało uznane za zbędne. W świetle przytoczonej regulacji prawnej to, że nie wszystkie wnioskowane dowody zostały przez organ uwzględnione albo że poczynione przez organ ustalenia nie odpowiadają tezom strony, nie oznacza naruszenia wymogów procedury administracyjnej. Zasadnie zatem uznał Sąd I instancji, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do istotnego naruszenia przepisów postępowania. Przeprowadzonych w tej sprawie dowodów nie sposób też było ocenić inaczej niż to zrobiono w tej sprawie, tj. jako dowodzących, że niewykonanie umowy nie było skutkiem siły wyższej, lecz okoliczności, którym skarżący był w stanie przeciwdziałać. W rozpoznawanej sprawie nie przekroczono zatem dopuszczalnych granic swobodnej oceny dowodów, o której mowa w art. 80 kpa. W skardze kasacyjnej również nie wykazano takiego przekroczenia. Zasadnie zatem Sąd ocenił, że w sprawie przeprowadzono prawidłowe i wyczerpujące postępowanie dowodowe, oparte na prawidłowej i wszechstronnej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego.

W konsekwencji za nieuzasadnione uznać też należy zarzuty naruszenia tzw. przepisów wynikowych, tj. przepisów wskazujących na konieczność zastosowania przez sąd środków przewidzianych ustawą. W rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia art. 151 p.p.s.a., zasadnie bowiem Sąd I instancji oddalił skargę, wobec braku podstaw do jej uwzględnienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze uznać zatem należy, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Z tego powodu Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, działając na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 209 p.p.s.a. oraz w związku z § 4 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j.: Dz.U. z 2013r., poz. 490), który znajduje w sprawie zastosowanie ze względu na treść § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015r., poz. 1804).