Wyrok NSA, sygn. akt I FSK 71/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-03-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 116 par. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Jarmasz, Sędzia NSA Marek Kołaczek (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Hieronim Sęk, Protokolant Katarzyna Nowik, po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2013 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 grudnia 2010 r. sygn. akt I SA/Po 578/10 w sprawie ze skargi M. F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 31 maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług oraz za koszty postępowania egzekucyjnego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M. F. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w P. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

1. Wyrok Sądu pierwszej instancji oraz przedstawiony przez ten Sąd przebieg postępowania przed organami podatkowymi.

1.1. Wyrokiem z dnia 7 grudnia 2010 r., sygn. akt I SA/Po 578/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę M. F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 31 maja 2010 r., wydaną w przedmiocie orzeczenia solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług oraz za koszty postępowania egzekucyjnego.

1.2. Przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w S., w związku z bezskutecznością egzekucji prowadzonej wobec Spółdzielni Pracy "M." z siedzibą w S., decyzją z dnia 31 grudnia 2009 r., orzekł o solidarnej odpowiedzialności M. F., jako członka zarządu Spółdzielni, za jej zaległości podatkowe, w podatku od towarów i usług za: I, II, III i IV kwartał 2004 r., I, II, i III kwartał roku 2005 oraz za I, II, III, IV kwartał 2006 r.

1.3. Utrzymując, w wyniku wniesionego odwołania strony, w mocy powyższe rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, Dyrektor Izby Skarbowej w zaskarżonej do Sądu decyzji, wyjaśnił, że w świetle art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej również jako "Ordynacja podatkowa" lub "O.p."), istotne jest to, iż organ podatkowy jest zobowiązany wykazać jedynie okoliczności pełnienia obowiązków członka zarządu spółdzielni w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w zaległość podatkową oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko spółdzielni. Natomiast ciężar wykazania okoliczności uwalniających od odpowiedzialności, o których mowa w art. 116 O.p., spoczywa na członku zarządu. Następnie organ odwoławczy stwierdził, że powyższe okoliczności w postaci bezskuteczności egzekucji oraz pełnienia przez podatnika obowiązków członka zarządu spółdzielni w czasie powstania zobowiązania podatkowego, niewątpliwie w sprawie wystąpiły.

Dyrektor Izby Skarbowej uznał również za bezpodstawne stanowisko skarżącego, że wniosek spółdzielni z dnia 27 czerwca 2002 r., o wszczęcie postępowania układowego jest przesłanką do uwolnienia go od odpowiedzialności za jej zaległości. Organ ten stwierdził, że do zawarcia układu z wierzycielami doszło w dniu 23 czerwca 2003 r. a następnie układ ten został zatwierdzony postanowieniem z dnia 30 czerwca 2003 r. Sądu Rejonowego w P., XV Wydział Gospodarczy Spraw Upadłościowo - Układowych sygn. akt [...] Ukł. [...]. Zatem to M. F. jako członek organu zarządzającego był odpowiedzialny za realizację zawartego układu, jak również za wywiązywanie się spółdzielni z zobowiązań pozaukładowych. Sąd upadłościowy dokonując oceny zdolności układowej uwzględniał bieżącą (tj. dotyczącą okresu, w którym wyrażono zgodę na zawarcie układu) sytuację finansową i majątkową spółdzielni, w tym również kwoty zaległości nie objęte układem. Nie można tym samym uznać, że wniosek z dnia 27 czerwca 2002 r. o zawarcie układu uwolnił zobowiązanego od odpowiedzialności za powstałe po tym okresie zaległości spółdzielni. Organ odwoławczy podkreślił, że na mocy zawartego układu umorzono spółdzielni 40% zadłużenia oraz rozłożono na raty spłatę pozostałych wierzytelności. Jednakże spółdzielnia nie realizowała układu i w związku z powyższym postanowieniem z dnia 23 grudnia 2006 r. Sąd Rejonowy P. - Stare Miasto XI Wydział do Spraw Upadłościowych i Naprawczych uchylił powyższy układ. Okazało się, że pomimo zawartego układu i rozłożenia spłat zadłużenia na raty (umniejszonego o 40%) spółdzielnia zwiększała zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług oraz podatku dochodowym od osób fizycznych. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej art. 499 ust. 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. Nr 60, poz. 535 ze zm., dalej również jako "P.u.n.") zwalnia z obowiązku złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, gdy wierzyciel złoży wniosek o ogłoszenie upadłości, w czasie gdy zostało wszczęte postępowanie naprawcze. Nie mają one natomiast zastosowania w sytuacji, gdy z takim wnioskiem wystąpi dłużnik a to oznacza, że w sprawie nie było żadnych przeciwwskazań prawnych do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.

2. Skarga do Sądu pierwszej instancji.

2.1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zobowiązany M. F. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji z powodu naruszenia w niej:

- art. 116 O.p., przez błędną wykładnię;

- art. 122 Ordynacji podatkowej, poprzez niewyjaśnienie wszystkich i istotnych okoliczności sprawy;

- art. 1a pkt 12 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez przedwczesne umorzenie postępowania egzekucyjnego.

2.2. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w P. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko w sprawie.

3. Uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji.

3.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził, że skarga jest bezzasadna.

3.2. W uzasadnieniu swojego stanowiska Sąd pierwszej instancji za prawidłowe uznał ustalenie organu o bezskuteczności, prowadzonej wobec spółdzielni egzekucji. Sąd stanął na stanowisku, że jeżeli dłużnik uważał, iż egzekucję umorzono zbyt wcześnie mógł wykorzystać przewidziane w ustawie środki zaskarżenia zmierzające do naprawienia ewentualnych nieprawidłowości, gdyż leżało to w jego interesie. Natomiast na obecnym etapie postępowania postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z powodu bezskuteczności egzekucji stało się prawomocne a zatem spełniła się przesłanka wymieniona w art. 116 ust. 1 O.p.

3.3. Następnie Wojewódzki Sąd administracyjny w Poznaniu ocenił jako nieprawidłowe stanowisko podatnika jakoby postępowanie układowe wykluczało możliwość złożenia przez niego wniosku o ogłoszenie upadłości.

Jak podał Sąd art. 21. ust. 1 P.u.n. nie zawiera wyłączeń, co oznacza, iż nawet w przypadku trwania układu czy postępowania naprawczego w przypadku wystąpienia przesłanek do ogłoszenia upadłości istnieje obowiązek złożenia takiego wniosku. WSA stwierdził dalej, że zgodnie z art. 11 P.u.n. dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych a dłużnika będącego osobą prawną (a więc także spółdzielnią), gdy jego zobowiązania przekroczą wartość majątku - i to nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje. Kolejno Sąd podzielił dokonaną przez organ odwoławczy, analizę, z której wynika, iż już w 2004 r. wystąpiły przesłanki niewypłacalności zarządzanej przez skarżącego spółdzielni, co obligowało go do złożenia w terminie 14 dni wniosku o ogłoszenie upadłości niezależnie od istniejącego układu. O niewypłacalności, według Sądu, świadczyło zaprzestanie spłaty wymagalnych zobowiązań spółdzielni, która generowała zaległości podatkowe, w tym w podatku od towarów i usług.

3.4. Końcowo Sąd pierwszej instancji zaznaczył także, iż nie jest trafna argumentacja skarżącego, że za zwolnieniem go z odpowiedzialności przemawia decyzja restrukturyzacyjna Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 28 marca 2004 r., którą umorzono zaległe zobowiązania podatkowe spółdzielni. Jak podał Sąd restrukturyzacja odbywała się na wniosek przedsiębiorcy i to występujący w imieniu spółdzielni o restrukturyzację należności publicznoprawnych, a nie organ podatkowy, zobowiązany był ocenić, czy zasadne jest skorzystanie z dobrodziejstw tej ustawy, czy też należało wystąpić z wnioskiem do sądu o ogłoszenie upadłości.

4. Skarga kasacyjna.

4.1. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem podatnik, reprezentowany przez radcę prawnego, wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaskarżając w niej w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucił mu, na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej również jako "p.p.s.a."), naruszenie:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niewłaściwe zastosowanie interpretacji przepisu art. 116 Ordynacji podatkowej;

- art. 116 O.p., poprzez błędną jego wykładnię, mającą wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia, jego autor argumentował, iż w prowadzonym postępowaniu podatkowym skarżący wykazywał, że w czasie gdy był członkiem zarządu prowadzone było postępowanie układowe, zatwierdzone przez Sąd Rejonowy P. – Stare Miasto, XI Wydział do Spraw Upadłościowych i Naprawczych, postanowieniem z dnia 30 czerwca 2003 r. W związku z tym, że postępowanie to zostało uchylone postanowieniem z dnia 23 grudnia 2006 r., a podatnik pełnił funkcję członka zarządu od 22 stycznia 2003 r. do 30 marca 2007 r., to nie powinien on ponosić odpowiedzialności podatkowej.

W konsekwencji kasator nie zgodził się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, jakoby prowadzone w sprawie postępowanie układowe nie miało wpływu na odpowiedzialność strony skarżącej i nie wykluczało możliwość złożenia przez podatnika wniosku o ogłoszenie upadłości.

W związku z tak przedstawioną argumentacją w skardze kasacyjnej wniesiono o:

- uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu;

- ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i rozpatrzenie skargi przez NSA;

- oraz o zasądzenie od organu na rzecz strony kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

4.2. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej ocenił, że wniesiony przez podatnika środek zaskarżenia nie zawiera zarzutów, które mogłyby stanowić usprawiedliwioną podstawę do jego uwzględnienia. W związku z tym organ podatkowy, wniósł o:

- oddalenie skargi kasacyjnej;

- oraz o zasądzenie, od skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego, wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna pozbawiona jest uzasadnionych podstaw.

5.1. Sformułowano w niej zarzut błędnej wykładni art. 116 O.p.

W uzasadnieniu tego zarzutu przywołano brzmienie art. 116 § 1 i 2 oraz art. 116a O.p. i skonstatowano, że okolicznością zwalniającą członka zarządu spółki od odpowiedzialności jest wykazanie, że w okresie w którym pełnił funkcje członka zarządu toczyło się postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe). W prowadzonym postępowaniu podatkowym skarżący wykazywał, iż w czasie, gdy był członkiem zarządu prowadzone było postępowanie układowe. Zostało ono zatwierdzone 30 czerwca 2003 r. prze Sąd Rejonowy P. Stare Miasto XI Wydział do Spraw Upadłościowych i Naprawczych. Postępowanie układowe zostało uchylone postanowieniem z 23 grudnia 2006 r.. Skarżący M. F. pełnił natomiast funkcję członka zarządu spółki w okresie od 22 stycznia 2003 r. do 30 marca 2007 r. W konsekwencji autor skargi kasacyjnej wyraził pogląd, że ponieważ czasokres pełnienia przez skarżącego funkcji członka zarządu spółki w większości pokrywa się z okresem, w którym prowadzone było postępowanie układowe, więc skarżący nie powinien ponosić odpowiedzialności podatkowej.

5.2. Mając na uwadze ustalony w sprawie stan faktyczny sprawy i argumentację autora skargi kasacyjnej przedstawioną na poparcie zarzutu błędnej wykładni art. 116 O.p. odpowiedzieć należy na pytanie: "Czy wszczęcie postępowania układowego stanowi, w świetle art. 116 § 1 pkt 1 w związku z art. 116a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, przesłankę zwalniającą członka zarządu spółdzielni od odpowiedzialności za zaległości podatkowe tego podmiotu, w sytuacji, gdy w toku postępowania układowego wystąpiły przesłanki do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości a wniosek taki nie został zgłoszony?".

5.3. Odpowiedź na tak sformułowane pytanie udzielona została w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie 7 sędziów z dnia 26 listopada 2011 r., sygn. akt I FPS 4/11 (publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W wyroku tym NSA stwierdził m.in., że cechę charakteryzującą odpowiedzialność osób trzecich stanowi okoliczność, że odpowiadają one za cudzy dług. Wydanie decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej wymaga wykazania zarówno przesłanek pozytywnych tej odpowiedzialności, jak również wykazania, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki wyłączające tę odpowiedzialność, tzw. przesłanki egzoneracyjne. Wśród przesłanek egzoneracyjnych, określonych w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, których wykazanie uwalnia osobę trzecią od odpowiedzialności za zaległości podatkowe podatnika (w tym członka zarządu stowarzyszenia za zaległości podatkowe stowarzyszenia) wymienia się działania w sferze upadłościowej lub układowej. Uwolnienie się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe wymaga wykazania przez członka zarządu, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe). Dla uniknięcia odpowiedzialności niezbędne jest wykazanie, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez winy członka zarządu (§ 2).

Przepis ten wprowadza zatem alternatywne przesłanki, które zwalniają członka zarządu od odpowiedzialności za jej zaległości podatkowe. Skutek taki wywołuje bowiem zarówno zgłoszenie we właściwym czasie wniosku o upadłość, jak i wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości lub wykazanie, że niezgłoszenie wniosku lub niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez winy członka zarządu.

5.4. Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył i podkreślił, że odmienne są cele postępowania układowego i naprawczego. Stosownie do treści art. 1, mającego zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 października 1934 r. - Prawo o postępowaniu układowym (Dz.U. Nr 93, poz. 836, ze zm.) przedsiębiorca, który wskutek wyjątkowych i niezależnych od niego okoliczności zaprzestał płacenia lub przewiduje, że w przyszłości zaprzestanie ich płacenia, może żądać otwarcia układu z wierzycielami.

Istotą tego postępowania jest zatem umożliwienie mu odzyskania płynności finansowej utraconej z powodu przejściowych trudności, wywiązywania się ze swych zobowiązań oraz dalszego prowadzenia działalności gospodarczej, a tym samych zapobieżenie upadłości przedsiębiorstwa (uchwała Sądu Najwyższego z 20 lipca 1995 r., sygn. akt III CZP87/95, OSNC 1995/11/162).

5.5. Z kolei istotą postępowania upadłościowego jest maksymalna ochrona interesów wierzycieli. Stosownie do art. 1, obowiązującego do dnia 1 października 2003 r., rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe (tekst jedn. Dz.U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512 ze zm.) przedsiębiorca będący osobą prawną będzie uznany za upadłego, jeżeli zaprzestał płacenia długów lub, gdy jego majątek nie wystarcza na zaspokojenie długów. Z treści art. 5 wynikał natomiast obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości w terminie 14 dni od ujawnienia się tych okoliczności.

5.6. Istotną kwestią jest okoliczność, że postępowaniem układowym nie mogą być objęte należności podatkowe w myśl art. 4 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu układowym. Mimo, że należności podatkowe przysługujące organowi podatkowemu z tytułu zaległości podatkowych nie mogły być objęte układem zawartym pomiędzy spółką (stowarzyszeniem) a jej wierzycielami, to złożenie we właściwym czasie wniosku o wszczęcie postępowania układowego mogło stanowić podstawę uwolnienia członków zarządu od odpowiedzialności za nieuiszczone przez spółkę składki. Zwrócił na to uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 marca 2009 r., sygn. akt I FSK 7/08 (publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Za w pełni trafne należy uznać stanowisko, zgodnie z którym już samo wszczęcie (otwarcie) postępowania układowego (naprawczego), w świetle art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, stanowi dostateczną przesłankę wyłączenia odpowiedzialności członków organów zarządzających spółki (L. Guzek, Podatkowa odpowiedzialność członków zarządu spółki z o.o., Monitor Podatkowy 2002/4/24, A. Huchla [w:] C. Kosikowski, H. Dzwonkowski, A. Huchla, Ustawa Ordynacja Podatkowa - Komentarz, ABC 2003, str. 349, R. Mastalski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja Podatkowa - Komentarz 2009, UNIMEX 2009, str. 511). Wszczęcie postępowania układowego było istotną informacją dla wierzycieli uprzywilejowanych, a do takich należy urząd skarbowy w myśl art. 4 Prawa o postępowaniu układowym.

5.7. Mając na uwadze powyższe rozważania, które Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela należy wskazać, że wszczęcie (otwarcie) postępowania układowego w powołanej wyżej sprawie miało miejsce przed powstaniem zobowiązań podatkowych tej spółki, z tytułu których dochodzona była w tym postępowaniu jego odpowiedzialność.

5.8. W sprawie rozpatrywanej obecnie wniosek spółdzielni o wszczęcie postępowania układowego został złożony dnia 27 czerwca 2002 r. Do jego zawarcia doszło w dniu 23 czerwca 2003 r. a następnie postanowieniem z dnia 30 czerwca 2003 r. został on zatwierdzony. Spółdzielnia nie realizowała układu w związku z powyższym postanowieniem z dnia 23 grudnia 2006 r. Sąd Rejonowy P. – Stare Miasto uchylił ten układ. W konsekwencji rację miał Sąd pierwszej instancji stwierdzając, że omawiany układ z wierzycielami mógłby przesądzać jedynie o wyłączeniu odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania, które obejmował, nie zaś za będące przedmiotem postępowania nowe zaległości podatkowe powstałe po jego zawarciu i zatwierdzeniu tj. w latach 2004, 2005 i 2006.

Zaległości podatkowe za wskazane wyżej okresy 2004, 2005 i 2006 r. powstały w czasie pełnienia przez skarżącego obowiązków członka zarządu. Zgodnie z art. 15 § 1 Prawa o postępowaniu układowym, od daty otwarcia postępowania układowego do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia, co do układu lub umorzenia postępowania nie może być ogłoszona upadłość dłużnika. Z przepisu tego wynika, że datą graniczną, do której niemożliwe jest ogłoszenie upadłości dłużnika jest moment uprawomocnienia się postanowienia o otwarciu układu, a także uprawomocnienia się postanowienia w przedmiocie zatwierdzenia układu albo umorzenia postępowania na etapie postępowania o otwarcie postępowania układu lub na etapie zawierania lub zatwierdzenia układu, ale nie uchylenia układu. Takie ustawowe pierwszeństwo postępowania układowego przed postępowaniem upadłościowym powoduje, że ewentualne wnioski o ogłoszenie upadłości złożone po otwarciu postępowania układowego podlegałyby oddaleniu – co jednoznacznie wynika z art. 15 § 2 Prawa o postępowaniu układowym. Wystąpienie, zatem przesłanki egzoneracyjnej, co do zaległości podatkowych z tytułu zobowiązań powstałych po zatwierdzeniu układu, wymaga wykazania, że we właściwym czasie, po wystąpieniu przesłanek upadłości, został zgłoszony wniosek o jej ogłoszenie bądź, że niezgłoszenie takiego wniosku nastąpiło bez winy zobowiązanego (wyrok Sądu Najwyższego z 14 grudnia 2010 r., sygn. akt I UK 278/10; wyrok Sądu Najwyższego z 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II UK 171/10).

5.9. Decydujące jest zatem, że układ zatwierdzony przez Sąd Rejonowy w dniu 30 czerwca 2003 r. dotyczył wierzytelności powstałych wcześniej, przed datą zawarcia i zatwierdzenia układu. Zaległości w podatku od towarów i usług, o które chodzi w niniejszej sprawie dotyczą okresu późniejszego – kwartałów I, II, III i IV 2004, I, II i III 2005 r. oraz I, II, III i IV 2006 r. a zatem po zatwierdzeniu układu. Powoduje to konieczność uznania, że sporne zaległości podatkowe nie były objęte postępowaniem układowym, ponieważ możliwość uwolnienia się członka zarządu od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółdzielni przez wykazanie, że we właściwym czasie wszczęto postępowanie układowe następuje tylko w odniesieniu do zaległości powstałych przed zatwierdzeniem układu. Jeżeli natomiast po zawarciu i zatwierdzeniu postępowaniu układowego spółdzielnia stała się lub nadal była niewypłacalna zaistniały podstawy do zgłoszenia wniosku o upadłość.

5.10. Przesłanką ogłoszenia upadłości przedsiębiorcy, na podstawie przepisów, które miały zastosowanie – Prawo upadłościowe z 1934 r. – jest zaprzestanie płacenia długów (art. 1 § 1) oraz sytuacja w której regulowane są zobowiązania, lecz majątek nie wystarcza na zaspokojenie długów (art. 1 § 2), przy czym krótkotrwałe wstrzymanie płacenia długów wskutek przejściowych trudności nie jest podstawą ogłoszenia upadłości (art. 2). Termin dwutygodniowy na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości biegnie, a jeżeli rozpoczął bieg ulega zawieszeniu, gdy przedsiębiorca złożył wniosek o ogłoszenie postępowania układowego (art. 5 § 3 Prawa upadłościowego).

5.11. Przepis art. 116 § 1 pkt 1 lit. a Ordynacji podatkowej enumeratywnie wymienia przesłanki uwolnienia członków zarządu od solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej, spółki akcyjnej w organizacji (w sprawie niniejszej spółdzielni, na podstawie art. 116a Ordynacji podatkowej). Prawodawca przewidział taką możliwość poprzez zgłoszenie we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania zapobiegającemu ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego).

5.12. Skarżący, jako członek zarządu spółdzielni, nie wypełnił przesłanek wynikających z przepisu art. 116 § 1 w związku z art. 116a Ordynacji podatkowej, jak słusznie orzekł Sąd pierwszej instancji. Wobec powyższego należy uznać, że zarzuty skargi kasacyjnej okazały się niezasadne.

5.13. Ponieważ stan faktyczny i prawny w sprawie rozpatrywanej w dniu dzisiejszym pozwala na zastosowanie rozważań poczynionych w sprawie sygn. akt I FPS 4/11, zaś skład rozpoznający niniejszą sprawę w całej rozciągłości aprobuje zacytowane wyżej poglądy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono stosownie do treści art. 204 pkt 1 tej ustawy.