Postanowienie WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 9/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2015-03-05 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 245 par. 2 w zw. z art. 246 par. 1 pkt 1 w zw. z art. 258 par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 05 marca 2015 r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. J. G. H. K. P. S. i S. R. w Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] listopada 2014 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki B. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.


UZASADNIENIE

M. J. G. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą H. K. P. S. i S. R. w Z. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata (k. 15). We wniosku podał, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z niepracującą żoną, która otrzymuje zasiłek rodzinny z miasta (w nieznanej wysokości) oraz trójką dzieci. Skarżący z prowadzonej działalności gospodarczej uzyskał stratę w wysokości 13.325,37 zł. Na majątek wnioskodawcy składa się dom o powierzchni [...] m2 oraz działka, na której posadowiony jest ten dom o powierzchni [...] arów. Poza tym skarżący nie ma żadnych oszczędności czy też innych przedmiotów wartościowych (k. 15-17, 20-22).

Pismami z dnia 22 stycznia 2015 r. oraz 6 lutego 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wezwał skarżącego do złożenia w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania oświadczenia, w którym należało m.in. wskazać: z jakich środków pokrywane jest bieżące utrzymanie rodziny, ponoszone miesięczne wydatki związane z bieżącym utrzymaniem rodziny wnioskodawcy oraz wysokość przychodów i dochodów osiągniętych z prowadzonej działalności gospodarczej. Dodatkowo wezwano skarżącego do nadesłania dokumentów poświadczających wysokość uzyskiwanych dochodów, a także rachunków i faktur dokumentujących wysokość miesięcznych wydatków ponoszonych przez jego rodzinę Dane powyższe były niezbędne do oceny stanu majątkowego wnioskodawcy (k. 18,23).

Wezwania zostały doręczone prawidłowo. W zakreślonym terminie wnioskodawca nadesłał jedynie kserokopię rachunku za wodę, telefon i energię elektryczną (k. 25-27).

Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Warunkiem zatem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a w związku z tym uzasadniona jest pomoc Państwa.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego akcentuje się, iż to na stronie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (vide: postanowienia NSA: z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 414/05; z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1510/04; z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04; z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04; z dnia 19 października 2007 r., sygn. akt II FZ 498/07- nie publikowane).

Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592).

W złożonym oświadczeniu skarżący wykazał, iż aktualnie jego pięcioosobowa rodzina nie uzyskuje żadnego dochodu bowiem z prowadzonej działalności gospodarczej w ostatnim okresie uzyskał stratę w kwocie 13.325,37 zł. Żona skarżącego otrzymuje jedynie zasiłek rodzinny, ale nie wiadomo w jakiej wysokości. Majątek skarżącego stanowi dom o powierzchni [...] m2 oraz działka, na której posadowiony jest ten dom o powierzchni [...] arów. Poza tym skarżący nie ma żadnych oszczędności czy też innych przedmiotów wartościowych

Przedstawione powyżej dane w zestawieniu z brakiem odpowiedzi M. J. G. na cytowanie wezwania, uniemożliwiają pełną ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawcy, a w konsekwencji pozytywne rozpatrzenie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący bowiem nie uzupełnił złożonego oświadczenia, co zupełnie uniemożliwia merytoryczną ocenę możliwości finansowych skarżącego, w zakresie źródeł dochodów oraz ponoszonych wydatków.

M. J. G. ponadto nie przedstawił innych okoliczności wskazanych w wezwaniach, które mogłyby uzasadniać jego wniosek o przyznanie prawa pomocy, tym bardziej, iż przedstawił jedynie 3 rachunki potwierdzające wysokość wydatków ponoszonych na bieżące utrzymanie rodziny (rachunek za energię elektryczną, wodę i telefon). Nieznane są również przychody i dochody uzyskiwane z prowadzonej działalności gospodarczej. W tych okolicznościach należy zatem uznać, iż uzyskiwane dochody pozwalają wnioskodawcy na ponoszenie wydatków związanych z utrzymaniem rodziny, a tym samym skarżący może również ponieść koszty sądowe powstałe w niniejszej sprawie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny oraz ponieść koszty ustanowienia pełnomocnika.

Końcowo należy podkreślić, iż instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Niemniej jednak ma ona charakter wyjątkowy i powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł dochodu i majątku. Przy czym znamiennym jest to, że to osoba ubiegająca się o prawo pomocy winna wykazać, iż należy do kręgu takich osób.

Zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 5 stycznia 2005 r. sygn. akt OZ 946/04, zawarte w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania mu tego prawa. Orzeczenie sądu w kwestii przyznania prawa pomocy, zależy zatem od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W konsekwencji, skoro strona nie wykazuje – ani w złożonym przez siebie wniosku o udzielenie prawa pomocy, ani też w odpowiedzi na wezwanie Sądu - że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania - jej wniosek należy oddalić. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 4 marca 2005r. (I OZ 6/05).

Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 13.06.2008 r. w sprawie II FZ 193/08 NSA wskazał, iż rozmiar i warunki działalności gospodarczej prowadzonej przez osobę fizyczną, ubiegającą się o zwolnienie od kosztów sądowych, muszą być uwzględniane przy badaniu całokształtu sytuacji majątkowej wnioskodawcy (LEX nr 493771) Natomiast w postanowieniu z dnia 24.06.2008 r. (sygn. akt I FZ 260/08) wskazał, iż strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielania pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (LEX nr 479125).

Końcowo jeszcze raz należy zaakcentować, iż w postępowaniu sądowoadministracyjnym wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpatrzeniu w oparciu o złożone oświadczenia strony oraz ewentualne dokumenty potwierdzające zawarte w nich dane. W sprawie niniejszej z przedstawionych wyżej przyczyn wniosek M. J. G. uznano za niewiarygodny i na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.