Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 558/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 35
journal: Dz.U. 2015 poz 388
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.
article: Art. 151 c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Bożenna Blitek Sędziowie WSA Janusz Bociąga WSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Protokolant Starszy referent Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2015 r. sprawy ze skargi M. P., K. P. na decyzję Wojewody z dnia 20 marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania skargę oddala.


UZASADNIENIE

Wojewoda decyzją z dnia 20 marca 2015 r., znak: [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j.: Dz.U. z 2010 r., Nr 217, poz. 1427 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania M. P., M. H. oraz K. P. od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] 2015 r., znak: [...] orzekającej o odmowie wymeldowania z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego w budynku Nr [...] położonym w S J. P., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

Postępowanie w sprawie o wymeldowanie J. P. z miejsca pobytu stałego z budynku nr [...] w miejscowości S wszczęto w dniu 26 sierpnia 2014 r., na wniosek M. P., M. H. oraz K. P., współwłaścicieli wskazanej nieruchomości. Wymienieni wskazali wówczas, że J. P. wyprowadził się z przedmiotowego budynku w 2007 r. i obecnie na stałe mieszka u swojej konkubiny – K. P. w B. Po opuszczeniu domu posiadał do niego klucze i bywał w nim co jakiś czas, ale tylko w charakterze gościa, kiedy odwiedzał swojego ojca, który zmarł w 2012 r.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, przesłuchaniu stron postępowania, świadków, Wójt Gminy ocenił, że J. P. nie opuścił miejsca pobytu stałego - budynku nr [...] w miejscowości S - trwale i dobrowolnie, dlatego też decyzją z dnia [...] 2015 r., znak: [...] orzekł o odmowie wymeldowania J. P. z pobytu stałego z budynku Nr [...] położonego w S.

Powyższą decyzję w ustawowym terminie zaskarżyli do Wojewody: M. P., M. H. oraz K. P. Zarzucili naruszenie: art. 6 k.p.a. poprzez wykraczanie przez Wójta Gminy poza zakres swoich kompetencji i wkraczanie w kompetencje sądu powszechnego, tworzenie własnej wykładni przepisów prawa; art. 7 k.p.a. oraz art. 77 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie przez Wójta Gminy wszystkich okoliczności istotnych dla wyjaśnienia sprawy, manipulowanie faktami i stronniczość; art. 9 k.p.a. poprzez nienależyte informowanie stron przez Wójta Gminy o okolicznościach faktycznych i prawnych (uzasadnienie prawne decyzji nie zawierało treści przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, tylko interpretacje przepisu); art. 12 k.p.a. poprzez brak sprawnego i szybkiego działania, przedłużanie postępowania bez podania przyczyny; art. 107 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie powodów, dla których Wójt Gminy odmówił mocy dowodowej przedstawionym przez stronę dokumentom, błędy w uzasadnieniu prawnym poprzez nazwanie stroną tylko J. P. (w uzasadnieniu decyzji), a inne strony wnioskodawcami; art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez nieznajomość przez Wójta Gminy przepisu, na podstawie którego działa, jego własną nadinterpretację oraz manipulowanie faktami i wyrywanie z kontekstu materiału dowodowego zdań w taki sposób aby udowodnić, że opuszczenie lokalu nie było dobrowolne, przy jednoczesnym pomijaniu faktów, zeznań i dokumentów, które wskazywały na jego dobrowolność; art. 75 k.p.a. poprzez dopuszczenie dowodów zebranych z naruszeniem prawa, poprzez brak pouczenia stron podczas zeznań, przesłuchiwanie świadków w obecności innych świadków, świadkowie przesłuchiwali strony. Odwołujący się wnosili o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie o wymeldowaniu J. P. z budynku nr [...] w S ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Wojewoda rozpatrując przedmiotową stwierdził, że w dniu 1 marca 2015 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j.: Dz. U. z 2010 Nr 217, poz. 1427 z późn. zm.). Przepis art. 69 pkt 1 cytowanej ustawy stanowi, że postępowania administracyjne wszczęte na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993, z późn. zm.) i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, w sprawach indywidualnych o: 1) zameldowanie, uchylenie czynności materialno-technicznej zameldowania oraz wymeldowanie, udostępnienie danych ze zbioru PESEL i gminnych zbiorów meldunkowych - prowadzi się na podstawie niniejszej ustawy.

Zgodnie z przepisem art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

Prowadząc postępowanie wyjaśniające w przedmiocie wymeldowania organ administracji publicznej ustala w pierwszej kolejności powód opuszczenia lokalu, następnie sprawdza czy strona dysponuje tytułem prawnym do nieruchomości oraz czy ma wolę powrotu i utrzymania związku z miejscem stałego pobytu.

Organ pierwszej instancji w trakcie postępowania wyjaśniającego przesłuchał strony postępowania i świadków. M. P., M. H. oraz K. P. słuchani w Urzędzie Gminy w trakcie postępowania wyjaśniającego prezentowali stanowisko, że J. P. wyprowadził się z budynku nr [...] w miejscowości S w 2007 r. i zogniskował swoje sprawy życiowe w B, w mieszkaniu swojej partnerki życiowej – K. P., od tamtej pory jego wizyty w budynku, w którym zameldowany jest na pobyt stały, miały charakter wyłącznie odwiedzin. Przyznali, że J. P. dysponował kluczami do przedmiotowego budynku, natomiast w lutym 2014 r. zostały zmienione zamki w drzwiach wejściowych i J. P. nie posiada kluczy do budynku. Uważają, że aktualnie wymieniony nie ma możliwości powrotu do budynku, w którym zameldowany jest na pobyt stały, ponieważ jako właściciele nie wyrażają zgody na jego powrót.

M. P.- współwłaścicielka budynku nr [...] w S, słuchana w Urzędzie Gminy 10 listopada 2014 r. wyjaśniła, że J. P. opuścił budynek nr [...] w S w 2003 r. Wówczas zamieszkał u swojej znajomej K. P., ale przyjeżdżał do budynku, w którym zameldowany jest na pobyt stały. Po śmierci teścia – A. P., J. P. remontował i malował budynek. Przyznała, że J. P. zależało, aby umieściła w księdze wieczystej zapis o przysługującym mu prawie dożywotniego zamieszkiwania w budynku nr [...] w S. Wskazała, iż aktualnie klucze do budynku nr [...] w S pozostają w jej dyspozycji oraz osoby, która remontuje budynek nr [...] w S. W pokoju, który zajmował J. P. nadal znajdują się jego rzeczy. Podała, że J. P. może w każdym momencie zabrać swoje rzeczy, natomiast po zakończeniu postępowania w przedmiocie wymeldowania J. P. z budynku nr [...] w S posprząta ten pokój i wyniesie jego rzeczy. Nie zgadza się na zamieszkanie J. P. w S w budynku nr [...], ponieważ obecnie budynek jest utrzymywany i remontowany przez osobę, która będzie ten budynek wynajmowała.

J. P. przyznał, że nie mieszka aktualnie w budynku nr [...] w miejscowości S, jednak - jak twierdzi - nie opuścił budynku zarówno dobrowolnie, jak i trwale. Wskazał, że jest zameldowany na pobyt stały pod wskazanym wyżej adresem od urodzenia i nigdy nie meldował się zarówno na pobyt stały, jak i na pobyt czasowy pod innym adresem. Wyjaśnił, że jego pobyty poza przedmiotowym budynkiem miały charakter wyłącznie czasowy. Powołał się na dokument z 19 września 1994 r. - akt notarialny Repertorium A nr [...] sporządzony przed notariuszem mgr A. K. w Kancelarii Notarialnej w B przy ulicy M nr [...]. w którym w § 8 widnieje zapis "W. i A. małżonkowie P. wydają polecenie E. i M. małżonkom P., aby oni ustanowili, na rzecz kolejnego ich syna J. P. służebność osobistą polegającą na prawie dożywotniego, nieodpłatnego mieszkania w całym budynku mieszkalnym położonym w S pod nr [...] /bez darowanej przybudówki/"(dowód w aktach sprawy).

Organ pierwszoinstancyjny przesłuchał świadków: G. P., B. S., M. H., H. D., A. L., K. B., S. B. oraz K. P.

G. P. słuchana 18 września 2014 r. do protokołu wyjaśniła, że do czasu jak żył A. P. widywała J. P. jak przyjeżdżał i wyjeżdżał z budynku nr [...] w S. Nie wie czy wymieniony posiada swoje rzeczy osobiste pod wskazanym wyżej adresem, czy posiada klucze do budynku, jak również dlaczego opuścił budynek. Podała, że aktualnie pod wskazanym wyżej adresem nie mieszka nikt, prowadzone są tam prace remontowe.

B. S. słuchany 18 września 2014 r. do protokołu wskazał, że z jego obserwacji wynika, iż J. P. nie mieszka pod adresem: S od około 10 lat. Świadek nie wie, czy J. P. posiada swoje rzeczy osobiste lub sprzęt codziennego użytku. Dysponuje natomiast wiedzą, że wymieniony nie posiada kluczy do drzwi wejściowych przedmiotowego budynku, ponieważ 2 lub 3 lata temu, na prośbę M. P. oraz jej zięcia M. H. wymienił zamki w drzwiach wejściowych do budynku.

W ocenie organu odwoławczego świadek M. H. dysponuje wiedzą o sposobie korzystania przez J. P. z budynku nr [...] w miejscowości S od 18 lutego 2010 r., albowiem wówczas zamieszkał na pobyt stały w budynku nr [...] A w S, informacje, co się działo wcześniej posiada z relacji swojej żony – M. H., a nie z własnych obserwacji. Z relacji świadka – M. H. wynika, iż J. P. wymienił zamki w drzwiach wejściowych do budynku nr [...] w S w 2012 r., bez porozumienia z właścicielami budynku i nie udostępnił kompletu kluczy właścicielom. Natomiast w marcu 2014 r. współwłaściciele wymienili zamek w drzwiach wejściowych do przedmiotowego budynku i nie udostępnili kompletu kluczy J. P. Świadek przyznał, że J. P. chciał zamieszkiwać w budynku, w którym zameldowany jest na pobyt stały w okresie od kwietnia do października w weekendy wraz ze swoją partnerką, ale właściciele nie wyrazili na to zgody.

Świadek H. D. - siostra J. P. słuchana w Urzędzie Gminy 29 września 2014 r. do protokołu wyjaśniła, iż do śmierci ojca – A. P., brat J. P. miał swobodny dostęp do budynku nr [...] w S, natomiast od kwietnia 2012 r. zaczęły się nieporozumienia z właścicielami. J. P. uporządkował budynek po śmierci ojca i zamierzał wraz ze swoją znajomą zamieszkiwać w budynku nr [...] w S, jednak właścicielka wyznaczyła czynsz, nie zgodziła się również, aby znajoma J. P. mieszkała razem z nim. Z rozmów z bratem wie, że chciał dożyć w domu rodzinnym, pod adresem: S.

Świadek A. L. - siostra J. P. słuchana w Urzędzie Gminy w dniu 29 września 2014 r. wyjaśniła do protokołu, że J. P. w jej ocenie opuścił budynek numer [...] w S około 2003 r. dobrowolnie, natomiast opuszczenie to ma charakter wyłącznie przejściowy. Wymieniony chciał powrócić pod wskazany wyżej adres. Ponadto posiada w budynku swoje rzeczy osobiste i ubrania. Remontował budynek i ponosił koszty napraw.

Świadek K. B. (słuchana w dniu 30 września 2014 r.) oraz S. B. (słuchana do protokołu w dniu 1 października 2014 r.) wyjaśniła, że J. P. do śmierci ojca – A. P. swobodnie korzystał z budynku, w którym zameldowany jest na pobyt stały. Przyznały, że przebywał również u swojej znajomej w B. Po śmierci A. P., J. P. porządkował dom w S i chciał w nim zamieszkać wspólnie ze swoją znajomą. K. B. wskazała, że w jej ocenie - gdyby J. P. miał możliwość zamieszkania w budynku nr [...] w S, to by to zrobił.

Świadek K. P. słuchana w Urzędzie Gminy w dniu 3 października 2014 r. do protokołu podała, że J. P. mieszkał w budynku nr [...] w S do 2012 r. Po śmierci A. P., wymieniony uporządkował dom i obejście, ponieważ chcieli tam zamieszkać. W ocenie świadka – J. P. był przekonany, że będzie miał prawo dożywotnio i bezpłatnie korzystać z tego budynku. W obecnej chwili J. P. chciałby korzystać z budynku, ale nie ma możliwości ponieważ zostały zmienione zamki.

Wojewoda po zapoznaniu się z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy stwierdził, że nie ma wątpliwości, iż J. P. do 2012 r. swobodnie korzystał z budynku, w którym zameldowany jest na pobyt stały. Zarówno strony postępowania jak i świadkowie przyznają, iż wymieniony ma swój pokój w przedmiotowym budynku, w którym ma swoje rzeczy osobiste i przedmioty codziennego użytku. Ponadto do kwietnia 2012 r. - do dnia zgonu A. P., J. P. swobodnie korzystał z budynku, w którym zameldowany jest na pobyt stały.

Organ odwoławczy nie kwestionuje, że wymieniony przebywał czasowo poza spornym lokalem, na co jednoznacznie wskazują wyjaśnienia J. P., K. P. oraz właścicieli nieruchomości numer [...] w S. Niemniej jednak w ocenie organu odwoławczego opuszczanie budynku w latach 2003-2012 nie miało charakteru trwałego. Wymieniony swobodnie korzystał wówczas z nieruchomości.

Organ odwoławczy dał wiarę twierdzeniom J. P., że wymieniony nie opuścił budynku nr [...] w S trwale. Przesłuchania stron i świadków jednoznacznie wskazują, że wolą rodziców J. P. było, aby wymieniony dożywotnio i nieodpłatnie korzystał z budynku, w którym zameldowany jest na pobyt stały. Akt notarialny z 19 września 1994 r. - Repertorium A nr [...] sporządzony przed notariuszem mgr A. K. w Kancelarii Notarialnej w B przy ulicy M nr [...], potwierdza prawdziwość twierdzeń w powyższym zakresie. Ponadto strony postępowania zgodnie przyznały, że J. P. wspólnie z panią K. P. remontował budynek i porządkował obejście po śmierci ojca A. P., co - w ocenie organu II instancji - również potwierdza wolę korzystania przez J. P. z budynku nr [...] w S. Ponadto z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie jednoznacznie wynika, że J. P. dążył do wpisania w księdze wieczystej, sporządzonej dla budynku nr [...] w S, prawa dożywotniego korzystania z budynku, co wywołało nieporozumienia w rodzinie i ostatecznie doprowadziło do wymiany zamków w drzwiach wejściowych do budynku, a tym samym uniemożliwienie J. P. dostępu do budynku, w którym zameldowany jest na pobyt stały.

W ocenie organu odwoławczego na obecnym etapie sprawy należało uznać, że opuszczenie przez J. P. spornego budynku nie miało charakteru dobrowolnego i trwałego, ale nastąpiło na skutek działań współwłaścicieli (wymiana zamków w drzwiach wejściowych), dlatego też utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy z [...] 2015 roku. znak: [...] orzekającą o odmowie wymeldowania J. P. z pobytu stałego z budynku Nr [...] położonego w S.

Organ drugiej instancji wskazał, że żaden przepis prawa nie stanowi w jaki sposób oraz z jaką częstotliwością osoba zameldowana na pobyt stały ma korzystać z budynku, w którym zameldowana jest na pobyt stały. Wyjaśnił także, że wymeldowanie jest następstwem opuszczenia lokalu, a nie odwrotnie. Zatem, jeśli właściciele budynku nr [...] w S chcą, aby J. P. opuścił sporny budynek to winni swoich praw dochodzić na drodze cywilnoprawnej przed sądami powszechnymi występując z wnioskiem o eksmisję wymienionego. Niedopuszczalne jest, aby właściciele budynku nr [...] w S dążyli do wymeldowania J. P. celem wyprowadzenia wymienionego ze spornego budynku, a w wyniku tego wymeldowania mogli wynieść jego rzeczy z przedmiotowego budynku. Do wyprowadzania osób z budynku/lokalu uprawnieni są komornicy sądowi na podstawie prawomocnego wyroku sądu orzekającego eksmisję.

Organ odwoławczy nie zgadza się ze stanowiskiem prezentowanym przez odwołujących się, że organ pierwszoinstancyjny działał w sposób stronniczy, manipulował faktami i wykroczył poza swoje uprawnienia. Organ pierwszej instancji przesłuchiwał świadków, gromadził materiał dowodowy, który pozwolił mu obiektywnie ocenić zaistniałą sytuację. Podkreślono, że orzeczenie organu administracji publicznej w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego bądź odmowy wymeldowania z miejsca pobytu stałego nie ma wpływu na tytuł prawny do nieruchomości. Nie stwierdzono też naruszenia przez organ pierwszej instancji przepisów: art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 77 k.p.a. Wskazano również, że strony postępowania - właściciele budynku nr [...] w S, mieli też pełną wiedzę na temat prowadzonego postępowania, ponieważ organ pierwszej instancji na ich wyraźną prośbę przekazywał kopię akt.

Słusznie zauważyli odwołujący się, że w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] 2015 r. Wójt Gminy nie powołał treści przepisu art. 15 ust. 2 obowiązującej wówczas ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a tym samym naruszył przepis art. 107 § 3 k.p.a. Organ pierwszej instancji winien w przyszłości unikać takich błędów.

Zwrócono również uwagę organowi pierwszej instancji, że dokumentacja urzędowa (notatka, protokół, decyzja/postanowienie itp.) powinna być sporządzana precyzyjnie. W sytuacji, gdy zachodzi konieczność wskazania: osoby, to każdorazowo należy podać jej dane personalne czyli imię i nazwisko wraz z adresem zamieszkania; osoby prawnej lub innej jednostki organizacyjnej - wówczas należy podać pełną nazwę i siedzibę podaną stosownie do danych z rejestru, ewidencji lub umowy powołującej podmiot do życia. W świetle powyższego za niewłaściwe należało uznać zwroty, takie jak J. P. czy M. P. Powyższe uchybienia nie miały jednak wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy.

Odnosząc się do pisma M. P., M. H. oraz K. P. z dnia 20 lutego 2015 r., w którym strony postępowania wyraziły wątpliwość, czy organ pierwszoinstancyjny przekazał Wojewodzie kompletny materiał dowodowy wyjaśniono, że w dniu 13 marca 2015 r. M. H. oraz K. P. stawili się bez wezwania w Wydziale Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców Urzędu Wojewódzkiego, celem porównania kopii dokumentacji sprawy znak: [...], którą otrzymali z organu pierwszej instancji, z dokumentacją przesłaną przez Wójta Gminy do organu odwoławczego. Wymienieni do protokołu oświadczyli wówczas, że Wojewoda dysponuje kompletnym materiałem dowodowym.

Skargę na powyższą decyzję Wojewody z dnia 20 marca 2015 r., znak: [...] wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie M. P. i K. P. zaskarżając tę decyzję w całości.

Skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 78 § 1 k.p.a, poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla wyjaśnienia sprawy, przez co nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie.

Wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji z powodu wskazanego naruszenia, które miało istotny wpływ na wynik postępowania oraz zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Wskazano, że organ drugiej instancji nie wziął pod uwagę wniosku o uwzględnienie znajdujących się w aktach sprawy dowodów pominiętych przez organ pierwszej instancji w postaci: zaświadczenia ze wspólnoty mieszkaniowej potwierdzającego stały charakter przebywania J. P. w bloku nr [...] na Osiedlu B w B oraz korespondencji między prawnikami, pełnomocnikami J. P. i M. P., z której jednoznacznie wynika, że J. P. opuścił dobrowolnie i na stałe dom w S i jest zainteresowany jedynie stworzeniem tam domku letniskowego. Podniesiono, że J. P. przyznał, że nie opuścił budynku dobrowolnie jak i trwale, natomiast w aktach sprawy znajduje się jego zeznanie, że budynek opuścił dobrowolnie. Z całości materiału wynika również, że o ile na początku opuszczenie nie miało stałego charakteru, to niewątpliwie taki przybrało.

W uzasadnieniu skargi podano, że zarówno organ pierwszej jaki i drugiej instancji nie wziął pod uwagę, że przedmiotowa nieruchomość jest połączona z nieruchomością siostry J. P., A. L. i każda wizyta w jej domu była przez świadków interpretowana jako wizyta w przedmiotowym domu. W taki sam sposób interpretowano odwiedziny u rodziców. Organ pierwszej instancji nie przeprowadził wizji w przedmiotowym lokalu i pozostawienie przez J. P. przedmiotów z okresu młodości w domu, z którego się wyprowadził uznano za prowadzenie tam gospodarstwa domowego.

Organ drugiej instancji zauważył, że wolą rodziców J. P. było, aby dożywotnio nieodpłatnie korzystał z budynku, jednak taki wyraz woli nie stanowi o fakcie przebywania w przedmiotowym lokalu. Również to, że poddał budynek gruntownemu remontowi nie przeświadcza o tym, że mieszka w nim.

Organ drugiej instancji wskazał, ze żaden przepis prawa nie stanowi w jaki sposób oraz z jaką częstotliwością osoba zameldowana na pobyt stały ma korzystać z budynku. Interpretując w ten sposób przepisy nigdy nie powinny zatem być wydawane decyzje o wymeldowaniu. Zgodnie z treścią przepisu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Zamieszkanie jest tylko wówczas stałym miejscem pobytu przebywającej w nim osoby, gdy stanowi dla niej wyłączne centrum życiowe. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że za "miejsce stałego pobytu" należy uznać miejsce koncentracji życiowych interesów danej osoby, w którym to osoba realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe tj. mieszka, nocuje, spożywa posiłki, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego użytku (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny i znajomych, wychodzi do pracy, przyjmuje i nadaje korespondencję itp. (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 6 marca 2012 r., II SA/Rz 1180/11, LEX nr 1138768). Z kolei "o trwałości opuszczenia miejsca pobytu świadczy upływ czasu, tj. okres pozostawania poza miejscem dotychczasowego pobytu, a o dobrowolności opuszczenia, samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem, nie wywołana przymusem fizycznym czy psychicznym osoby trzeciej" (zob. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 22 listopada 2012 r., II SA/Bk 468/12, LEX nr 1248682).

O ile opuszczenie przed kilkunastu laty przez J. P. domu było dobrowolne, ale nie miało charakteru stałego, to już w chwili wszczęcia niniejszego postępowania administracyjnego oraz wydania niniejszej decyzji, przybrało niewątpliwie charakter stały.

Fakt zamieszkiwania J. P. w bloku w B, nieposiadanie przez niego praw do przedmiotowego lokalu oznacza, że przedmiotowy lokal nie stanowi już dla niego centrum spraw życiowych, a co za tym idzie miejsca pobytu stałego. Okoliczność, że w przedmiotowym lokalu pozostały Jego rzeczy osobiste, nie jest okolicznością wystarczającą do przyjęcia, że nie doszło do opuszczenia przez niego lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zameldowanie ma charakter rejestracyjny i powinno odzwierciedlać stan rzeczywisty w zakresie pobytu danej osoby.

Wskazano, że ewidencja ludności służąca rejestrowaniu pobytu ma charakter wyłącznie porządkowy, co oznacza, że zameldowanie nie jest związane z rozstrzyganiem uprawnienia do lokalu, ani tym samym prawem do przebywania. Jedynie stwierdzenie faktu przebywania w lokalu powinno być kryterium rozstrzygającym o zameldowaniu, natomiast podstawę do wymeldowania stanowi ustalenie przez właściwy organ faktu opuszczenia lokalu. Źródłem ciążącej na organie administracji powinności dokonania czynności wymeldowania jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu Stanowisko takie potwierdza wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt: K 20/01, (Dz. U. z 2002 roku Nr 78, poz. 716). Z orzeczenia tego wynika, że ewidencja ludności służy wyłącznie zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkiwania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego a nie stanu prawnego. Nie rozstrzyga zatem o prawie do lokalu, ani o uprawnieniach do przebywania w nim. Przepisy meldunkowe nie mogą zatem służyć utrzymaniu fikcji pobytu w lokalu osoby, która tam rzeczywiście nie przebywa.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2014 r., poz. 1647), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonego aktu podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania tego rozstrzygnięcia.

Zgodnie z treścią art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j.: Dz.U. z 2015 r., poz. 388), która weszła w życie z dniem 1 marca 2015 r. Wprawdzie postępowanie w sprawie zostało wszczęte na skutek wniosku o wymeldowanie z dniu 26 sierpnia 2014 r., jednakże zgodnie z art. 69 pkt 1 cyt. ustawy "Postępowania administracyjne wszczęte na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993, z późn. zm.) i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, w sprawach indywidualnych o zameldowanie, uchylenie czynności materialno-technicznej zameldowania oraz wymeldowanie, udostępnienie danych ze zbioru PESEL i gminnych zbiorów meldunkowych - prowadzi się na podstawie niniejszej ustawy".

Organ odwoławczy oparł swoje rozstrzygnięcie na treści art. 35 powyższej ustawy, zgodnie z którym "Organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się". Decyzja organu pierwszej instancji została wydana na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j.: Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.). Zgodnie z art. 15 ust. 1 tej ustawy osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Z kolei w myśl ust. 2 powołanego przepisu organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

Porównanie przepisów ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności z przepisami ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych wykazuje, że norma prawna określająca podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia o wymeldowaniu - pomimo wejścia w życie nowej ustawy – została zachowana w dotychczasowym brzmieniu. Nadal podstawą wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego jest opuszczenie przez nią tego miejsca i nie dopełnienie obowiązku wymeldowania. Oznacza to, że nie zaistniała podstawa do umorzenia przez organ odwoławczy postępowania w sprawie wymeldowania J. P. z miejsca zameldowania – S.

Z powyższych względów zachowują również aktualność poglądy orzecznictwa wyrażane na gruncie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Zameldowanie i wymeldowanie są aktami rejestracji danych dotyczących pobytu danej osoby w określonym lokalu bądź ustania tego pobytu w dotychczasowym miejscu (opuszczenia lokalu). Jak stanowi przepis art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, "Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania" (identyczną regulację zawierał art. 6 ust. 1 ustawy z 1974 r. stanowiący, że pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania".

Zamieszkanie w lokalu w rozumieniu art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności winno łączyć się ze skoncentrowaniem w tym lokalu (z przeniesieniem do tego lokalu) centrum życiowego danej osoby. Zatem miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 maja 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 600/05; Lex nr 192912).

W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest jednolity pogląd dotyczący dobrowolności i trwałości "opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu", zgodnie z którym przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne.

W świetle oświadczenia J. P. do protokołu z dnia 10 września 2014 r. należy przyjąć, że o ile początkowo spełniona została przesłanka dobrowolności czasowego opuszczenia budynku - skoro stwierdził on, że w istocie opuścił budynek nr [...] w S, z którego nikt go nie wyrzucił (k. 30), to następnie w wyniku działań współwłaścicieli polegających na wymianie zamków w drzwiach wejściowych i uniemożliwiających tym samym dostęp do budynku, kwalifikacja dobrowolności opuszczenia nie znajdowała uzasadnienia, zwłaszcza w sytuacji, gdy z korespndencji pełnomocników stron wynika, że J. P. prowadził negocjacje w kierunku mozliwości przebywania w przedmiotowym budynku, a zatem podejmował środki prawne zmierzające do przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z budynku i powrotu do niego. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadmistracyjnym, jeżeli stronie uniemożliwiono dostęp do lokalu np. wobec wymiany zamków w drzwiach, to nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 marca 2003 r., sygn. akt V SA 2323/02, LEX nr 159183; z dnia 17 września 2003 r., sygn. akt V SA 402/03, LEX nr 159179; z dnia 3 kwietnia 2000 r., sygn. akt V SA 1784/99, LEX nr 49415; z dnia 21 marca 2001 r., sygn. akt V SA 2950/00, LEX nr 80643; z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX nr 50123).

Ponadto J. P. konsekwentnie utrzymywał w toku postępowania, że opuszczenie budynku miało charakter jedynie czasowy, a nie trwały. Kwestia charakteru opuszczenia miejsca pobytu stałego jest niewątpliwie ocenna w świetle argumentacji wszystkich stron postępowania oraz przesłuchiwanych świadków. Niewątpliwie jednak szczególnie istotne znaczenie przedstawia w tym zakresie stanowisko osób wnioskujących o wymeldowanie J. P. w sytuacji, gdy w istocie stanowisko to potwierdza brak przymiotu trwałości opuszczenia przez J. P. budynku nr [...] w S. Ze znajdujących się w aktach sprawy pism pełnomocnika M. P. adwokat K. S. wynika, że w czerwcu 2013 r. J. P. przebywał w domu stanowiącym własność M. P. i korzystał z niego, w związku z czym M. P. wzywała J. P. "do zapłaty za korzystanie z przedmiotowej nieruchomości po 500 zł za każdy miesiąc, poczynając od czerwca 2012 r." (pismo z dnia 5 czerwca 2013 r., k. 62). Z pisma tego samego pełnomocnika z dnia 19 lipca 2013 r. (k. 65) kierowanego do pełnomocnika J. P. wynika, że M. P. wystąpiła z następującą propozycją: "Na okres generalnego remontu domu Pana Klient udostępni zajmowane pomieszczenia oraz zabezpieczy swój majątek na własny koszt. Ponadto ustali z Moją Mocodawczynią jednolity system zamykania drzwi (jeden zamek – klucze dla wszystkich – oprócz pomieszczenia, które będzie zajmował)". Wreszcie w piśmie z dnia 8 października 2013 r. (k. 68) kierowanym do pełnomocnika J. P. M. P. wzywała "do niezwłocznego zabrania przedmiotów będących własnością Pańskiego Klienta, a znajdujących się obecnie w przygotowywanym do remontu domu".

W świetle powyższego stanowiska M. P. trafne było ustalenie organów, że nie zaistniała podstawa do wymeldowania J. P. z dotychczasowego miejsca stałego zameldowania w budynku nr [...] w S skoro wnioskodawczyni wzywała do zapłaty za korzystanie z budynku od czerwca 2012 r. i potwierdzała, że w budynku tym znajduje się majątek J. P. wymagający zabezpieczenia na czas remontu. Wiarygodne są w tym stanie rzeczy oświadczenia J. P., że nie miał on zamiaru w sposób trwały opuścić budynku nr [...] w S, w którym pozostawił swoje rzeczy. Nie ma też wątpliwości – w świetle wyjaśnień stron i zeznań świadków - że J. P. również do kwietnia 2012 r., tj. do dnia zgonu jego ojca – A. P. swobodnie korzystał z budynku, w którym zameldowany jest na pobyt stały, a po śmierci ojca remontował budynek i porządkował obejście. W tym stanie rzeczy niekwestionowana okoliczność przebywania J. P. od 2003 r. poza przedmiotowym budynkiem w związku z pobytem w mieszkaniu K. P. nie uzasadnia wniosku, że miejsce jego stałego pobytu, tj. budynek nr [...] w S zostały opuszczone przez J. P. w sposób trwały.

W ocenie Sądu zgodzić się należy ze stanowiskiem organu odwoławczego, że w ustalonym stanie faktycznym obowiązujące przepisy prawa nie dostarczyły podstaw do wymeldowania J. P. z miejsca pobytu stałego.

Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania administracyjnego ani prawa materialnego, zwłaszcza tych wskazywanych w skardze do sądu administracyjnego, w takim stopniu, który miałby wpływ na treść rozstrzygnięcia. Z powyższych powodów skargę, jako nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało oddalić.