Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 391/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Celnego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy: article: art. 144
journal: Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.
article: art. 16 pkt 2
journal: Dz.U. 2004 nr 4 poz 27
law: Ustawa z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych - tekst jednolity.
article: par. 10 ust. 4 pkt 1
journal: Dz.U. 2003 nr 102 poz 946
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Protokolant st. sekr. sąd. Anna Tymowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2011 r. przy udziale – sprawy ze skargi "A" sp. z o.o. w W. na informację Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie gier losowych (czynność wyrejestrowania automatu do gier o niskich wygranych) 1. uchyla zaskarżoną czynność wyrejestrowania automatu do gier o niskich wygranych; 2. stwierdza, że zaskarżona czynność nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Naczelnika Urzędu Celnego w B. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] złotych (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym pismem z dnia [...] r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w B., poinformował "A" Sp. z o.o. z siedzibą we W. (zwaną dalej Spółką) o utracie ważności poświadczenia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych Flat, nr fabryczny [...], nr rej. [...] w związku wygaśnięciem zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności, w oparciu o które przedmiotowe poświadczenie zostało dokonane, a także stwierdził, że wyrejestrował automat do gier o niskich wygranych.

Naczelnik Urzędu Celnego w B. jako podstawę prawną niniejszej informacji wskazał art. 144 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540, zwanej dalej u.g.h. ), art. 16 pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz. U. Nr 4 z 2004 r., po 27 z późn. zm., zwanej dalej u.g.z.w.), oraz § 10 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. o warunkach urządzania gier i zakładów wzajemnych ( Dz. U. Nr 102 poz. 946 z późn. zm. zwanego dalej rozporządzeniem z 2003 r.).

Spółka po otrzymaniu tego pisma w dniu [...]r. co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, skierowała do Naczelnika Urzędu Celnego w B. dwa pisma z dnia [...]r., z których jedno nazwała odwołaniem, a drugie z ostrożności procesowej wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, gdyby organ nie uznał swojej informacji za decyzję.

W odpowiedzi, pismem z dnia [...]r. Naczelnik Urzędu Celnego w B. stwierdził, iż jego zdaniem w przedmiotowej sprawie nie zostały naruszone przepisy prawa, a zatem wezwanie do usunięcia naruszenia prawa było bezpodstawne.

Organ wyjaśnił, iż pismo Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] r. nr [...] przesłane do Spółki miało na celu jedynie poinformowanie jej, iż decyzja będąca podstawą rejestracji automatu o niskich wygranych Flat, nr fabryczny [...] wygasła z mocy obowiązującego prawa tj. § 10 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. o warunkach urządzania gier i zakładów wzajemnych (Dz. U. Nr 102, poz. 946 z późn. zm.). Organ wskazał, że omawiany automat zarejestrowano dnia [...]r. w oparciu o zezwolenie, o którym mowa w art. 129 ustawy o grach hazardowych tj., decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia [...] r., nr [...], która była decyzją zmieniającą pierwotną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G., nr [...] ważną od dnia [...]r. do dnia [...]r.. Sześcioletni okres ważności zezwolenia upłynął z dniem [...]r. i tym samym obie decyzje wygasły, a poświadczenie rejestracji straciło ważność. Pismo to doręczono Spółce dnia [...]r. co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia [...]r. ( nadanej w Urzędzie Pocztowym dnia [...]r.- koperta w aktach sprawy) Spółka określiła przedmiot zaskarżenia jako " czynność wyrejestrowania automatu" Flat, nr fabryczny [...] i wnosiła o uchylenie lub stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżąca spółka zarzuciła organowi naruszenie:

1/ art. 92 ust. 1 w związku z art. 2 i art. 7 Konstytucji oraz art. 15 b ust. 4 i art. 16 pkt 2 u.g.z.w. poprzez zastosowanie w sprawie § 10 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia z 2003 r., mimo iż zostało ono w tym zakresie wydane bez upoważnienia ustawowego, ewentualnie

2/ § 10 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia z 2003 r. poprzez orzeczenie o wygaśnięciu rejestracji automatu, mimo iż nie wygasło zezwolenie, w oparciu o które jest on użytkowany,

3/ art. 128 i art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz 60 z późn. zm., zwanej dalej O.p.) poprzez orzeczenie w przedmiocie wygaśnięcia lub uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej, mimo braku podstaw prawnych w tym zakresie w Ordynacji podatkowej ani też w przepisach ustaw podatkowych.

W uzasadnieniu skargi Spółka podniosła, że będące przedmiotem skargi pismo jest w istocie decyzją w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej, ale z uwagi na bieg terminów procesowych złożyła skargę na czynność "wyrejestrowania" automatu, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).

Dalej zakwestionowała kompetencje organu do informowania o wygaśnięciu decyzji oraz wskazała, iż w jej przypadku wydanie "informacji" i "wyrejestrowanie" automatu oznacza utratę uprawnienia do korzystania z tego urządzenia oraz do jego eksploatacji na terytorium Polski. Podkreśliła, że uprawnienie to uzyskała z chwilą rejestracji automatu, co potwierdzone zostało w treści poświadczenia rejestracji na dokumencie GL-1.

Wskazała ponadto, że upoważnienie ustawowe do wydania rozporządzenia z 2003 r. zawarte w art. 16 u.g.z.w. dotyczyło wyłącznie "określenia warunków dopuszczenia" urządzenia do eksploatacji i użytkowania, a nie ich cofania, pozbawiania czy stwierdzania ich wygaśnięcia. Tym samym nie mogło ono stanowić podstawy jakiegokolwiek działania organu. W konsekwencji przepis § 10 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia z 2003 r. uznać należy za wydany bez upoważnienia ustawowego i tym samym sprzeczny z ustawą o grach i zakładach wzajemnych i ustawa zasadniczą.

Podniosła również, że poprzez "wyrejestrowanie" automatu i wydanie informacji organ naruszył wyrażoną w art. 128 O.p. zasadę trwałości decyzji ostatecznej, gdyż sprowadza się w istocie do orzeczenia o wygaśnięciu uprawnienia skarżącej i spowodowania braku możliwości praktycznego wykonywania uprawnienia w sytuacji, gdy organ wydał wcześniej ostateczną decyzję, nadającą uprawnienie do eksploatacji automatu przez okres sześciu lat. Zdaniem Spółki wzruszenie opisanej decyzji "rejestracyjnej" nastąpić mogło tylko w wyjątkowych przypadkach i w nadzwyczajnym trybie określonym w przepisach Ordynacji podatkowej lub ustaw podatkowych, co nie miało miejsca w niniejszym postępowaniu.

Nadto skarżąca Spółka wskazała, że z § 10 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia z 2003 r. nie wynika, że chodzi o "pierwotne zezwolenie" w sytuacji, gdy zezwoleń jest więcej i następuje migracja automatów pomiędzy obszarami objętymi tymi zezwoleniami. Tylko wygaśnięcie "aktualnego" zezwolenia, tj. w ramach którego się znajduje, może powodować skutek w postaci utraty ważności poświadczenia rejestracji. Potwierdza to terminologia użyta we wzorach formularzy GL-1 i GL-2. Według Spółki inna wykładnia byłaby nieuzasadniona z punktu widzenia funkcjonalnego. Poza tym zauważyła, że automat określony w treści "zaskarżonej decyzji" został zarejestrowany i dopuszczony do użytkowania w oparciu o zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie innego województwa, niż województwo [...], a następnie został przeniesiony do miejsca eksploatacji określonego w zezwoleniu udzielonym Spółce na prowadzenie działalności na terenie województwa [...]go i że to ostatnie zezwolenie nie wygasło. Organ został o tej okoliczności powiadomiony poprzez przesłanie mu formularza GL-2.

Naczelnik Urzędu Celnego w B. w odpowiedzi na skargę wniósł o odrzucenie skargi. Organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

Odnosząc się do zarzutów strony skarżącej organ celny wyjaśnił, że realizując kompetencje dotyczące zadań w zakresie rejestracji automatów i urządzeń do gier oraz do cofania ich rejestracji wykorzystuje dane zawarte w elektronicznym systemie KRAG, tj. Komputerowym Rejestrze Automatów do Gier.

Organ wskazał, że podstawowym zadaniem systemu KRAG jest gromadzenie informacji o automatach lub urządzeniach do gier o niskich wygranych, wraz ze wskazaniem ich faktycznego umiejscowienia i stanu użytkowania na terytorium kraju, jak również ściśle powiązane z tym zadaniem nadzorowanie przemieszczania tych automatów pomiędzy poszczególnymi punktami lub ośrodkami gier, ponadto dodatkowym zadaniem systemu jest przechowywanie danych o podmiotach uprawnionych do prowadzenia gier na automatach lub urządzeniach do gier, o wydanych im zezwoleniach w tym zakresie i modyfikacjach tych zezwoleń, jak też o poszczególnych punktach / ośrodkach gier, w których urządzane są gry na tych automatach / urządzeniach do gier. Organ podniósł, że kolejną funkcjonalnością systemu, opracowaną w związku z przejęciem zadań z zakresu kontroli rynku gier przez Służbę Celną jest rejestracja pozostałych zezwoleń na urządzanie gier i zakładów wzajemnych, gdyż system KRAG jest źródłem informacji dla naczelników urzędów celnych sprawujących kontrolę w zakresie automatów i urządzeń do gier.

Organ celny wyjaśnił, że informacja wysłana do strony skarżącej miała na celu jedynie poinformowanie Spółki, że decyzja będąca podstawą rejestracji automatu o niskich wygranych wygasła z mocy obowiązującego prawa, a zatem zdaniem organu nie zawiera rozstrzygnięcia w indywidualnej sprawie, a także nie jest czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a tym samym nie mieści się w kognicji sądu administracyjnego określonej w art. 3 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Na mocy art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej, przy czym art. 3 § 2 pkt. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwana dalej p.p.s.a.), stwierdza, iż kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Zgodnie z art. 146 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na czynność, uchyla ten akt lub stwierdza bezskuteczność czynności.

Przedmiotowa sprawa dotyczy skargi na czynność Naczelnika Urzędu Celnego w B., który to pismem z dnia [...]r., nr [...] poinformował Spółkę o utracie ważności poświadczenia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych Flat, nr fabryczny [...], nr rej. [...] w związku wygaśnięciem zezwolenia na urządzenie i prowadzenie działalności, w oparciu o które przedmiotowe poświadczenie zostało dokonane, a także stwierdził, że wyrejestrował automat do gier o niskich wygranych.

Wskazać trzeba, że zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. akty lub czynności podległe kontroli sądów administracyjnych muszą mieć indywidualny charakter, a zatem być skierowane do zindywidualizowanego adresata, który znajduje się w określonej sytuacji, a ponadto muszą dotyczyć uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Jak wskazał NSA w Warszawie w postanowieniu z 14 grudnia 2010 r. sygn. akt I OSK 2392/10 (publ. LEX nr 743419) przez "czynność" o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. należy rozumieć czynność materialno - techniczną z zakresu administracji publicznej, dotyczącą uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Stanowisko to w całości podziela skład orzekający w sprawie.

Oceniając przedmiotową czynność organu Sąd uznał, iż spełnia ona przesłanki zawarte w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., albowiem skierowana jest do konkretnego adresata – "A" Sp. z o.o. z siedzibą we W., która to Spółka w wyniku stwierdzenia wygaśnięcia rejestracji automatu i wyrejestrowania automatu do gier o niskich wygranych traci możliwości dalszej eksploatacji automatu do gry, i jest to niewątpliwie czynność organu dotycząca uprawnień strony skarżącej.

Ponadto podnieść należy, iż skoro poświadczenie rejestracji stwierdza uprawnienie określonego podmiotu do wprowadzenia do eksploatacji i użytkowania automatu lub urządzenia do gier i objęte jest ono kontrolą sądów administracyjnych to działanie organu administracji mające na celu powiadomienie strony, iż poświadczenie rejestracji automatu traci ważność wraz z wygaśnięciem zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności, w oparciu o które to przedmiotowe zaświadczenie zostało dokonane, a w konsekwencji wyrejestrowanie automatu, winno być również objęte taką kontrolą jako czynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

Wobec powyższego Sąd stwierdził, że w przedmiotowym postępowaniu ustalić należy, czy dopuszczalna jest dalsza eksploatacja automatu do gier o niskich wygranych po jego przemieszczeniu na teren objęty innym zezwoleniem, w sytuacji, gdy wygasło zezwolenie pierwotne, na podstawie którego dokonano jego rejestracji i jego poświadczenia.

Opisane zagadnienie w opinii Sądu stanowi istotę sporu pomiędzy organem administracji publicznej, a stroną wnoszącą skargę. Naczelnik Urzędu Celnego w B. stoi na stanowisku, iż wygaśnięcie pierwotnego zezwolenia wywołuje skutek utraty ważności poświadczenia rejestracji automatu, natomiast zdaniem Spółki dopuszczalna jest dalsza eksploatacja automatu o niskich wygranych nawet gdy pierwotne zezwolenie wygasło jeżeli eksploatacja ta oparta jest na aktualnym zezwoleniu i nie upłynął jeszcze sześcioletni okres rejestracji automatu.

Należy przypomnieć, że stosownie do przepisu art. 144 u.g.h. z dniem 1 stycznia 2010 r. utraciła moc ustawa z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 27, z późn. zm.31), z wyjątkiem między innymi art. 16 pkt 2 tej ustawy, który stanowi, że Minister właściwy do spraw finansów publicznych, mając na względzie ochronę interesów uczestników gier lub zakładów oraz zapewnienie prawidłowości przebiegu takiej gry lub zakładu, określi, w drodze rozporządzenia: (...) 2/ szczegółowe warunki dopuszczenia do eksploatacji i użytkowania automatów i urządzeń do gier oraz warunki przyznania uprawnień określonym podmiotom do wprowadzenia do eksploatacji i użytkowania takich automatów lub urządzeń. Wskazać zatem należy, że od dnia 1 stycznia 2010 r. działalność gospodarcza w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych i gier na automatach o niskich wygranych uregulowana została przepisami ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych. Zgodnie z przepisem art. 129 ust. 1 tej ustawy działalność w zakresie m.in. gier na automatach o niskich wygranych na podstawie zezwoleń udzielonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy jest prowadzona, do czasu wygaśnięcia tych zezwoleń, przez podmioty, których im udzielono, według przepisów dotychczasowych tj. przepisów ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych. W związku z tym, że "pierwotne" zezwolenie Dyrektora Izby Skarbowej w G. zostało wydane pod rządami ustawy z 1992 r., należy odnieść się do tych przepisów.

Na podstawie art. 23 a ust. 1, 2 i 6 ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych, automaty i urządzenia do gier, z wyjątkiem terminali w kolekturach gier liczbowych służących wyłącznie do urządzania gier liczbowych, mogą być eksploatowane przez podmioty posiadające koncesję lub zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie gier losowych lub gier na automatach oraz przez podmioty wykonujące monopol państwa, po ich zarejestrowaniu przez naczelnika urzędu celnego. Rejestracja automatu lub urządzenia do gier oznaczająca dopuszczenie go do eksploatacji, dokonuje się na okres 6 lat. Rejestracja wygasa z upływem okresu, na jaki została dokonana, a także w przypadku wycofania z eksploatacji automatu lub urządzenia do gier. Zgodnie z art. 24 ust. 1b tej ustawy zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności m.in. w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, urządzanych na obszarze właściwości miejscowej jednego dyrektora izby celnej udziela dyrektor izby celnej, na którego obszarze właściwości miejscowej są urządzane i prowadzone takie gry.

Na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 16 pkt 2 ustawy z 1992 r. zostało wydane rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych (Dz. U. Nr 102, poz. 946 ze zm.), które w § 1 pkt 2 reguluje m.in. warunki dopuszczenia do eksploatacji i użytkowania automatów i urządzeń do gier oraz warunki przyznawania uprawnień określonym podmiotom do wprowadzenia do eksploatacji i użytkowania takich automatów lub urządzeń. Stosownie zaś do treści § 7 tego rozporządzenia warunkiem dopuszczenia automatu lub urządzenia do gier do eksploatacji i użytkowania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest rejestracja takiego automatu lub urządzenia na podstawie badania takiego automatu lub urządzenia przez upoważnioną przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych jednostkę badającą, natomiast § 9 ust. 1 i 2 stwierdzają, że po uzyskaniu przez podmiot pozytywnego wyniku badań poprzedzających rejestrację wyznaczony naczelnik urzędu celnego dokonuje rejestracji automatu lub urządzenia do gier.

Wniosek o rejestrację każdego automatu lub urządzenia do gier składa się w dwóch egzemplarzach, dołączając do niego opinię techniczną zawierającą pozytywny wynik badania automatu lub urządzenia do gier poprzedzającego ich rejestrację i kopię zezwolenia, o którym mowa w art. 24 ust. 1, 1a i 1b ustawy. Wyznaczony naczelnik urzędu celnego na wniosku, o którym mowa w § 9, dokonuje poświadczenia rejestracji, w którym wskazuje numer rejestracji automatu lub urządzenia do gier do określonego zezwolenia, z wyszczególnieniem jego numeru i daty wydania. Poświadczenie rejestracji stwierdza uprawnienie określonego podmiotu do wprowadzenia do eksploatacji i użytkowania automatu lub urządzenia do gier zgodnie z § 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 2003 r.. Na podstawie § 10 ust. 3 tego rozporządzenia poświadczenia rejestracji dokonuje się na sześć lat, z zastrzeżeniem m. in. ust. 4 pkt 1, który stanowi, że poświadczenie rejestracji traci ważność wraz z wygaśnięciem zezwolenia, o którym mowa w art. 24 ust. 1, 1a i 1b ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach zakładach wzajemnych. Potwierdzenie rejestracji umieszczone przez organ na złożonym wniosku określa moment dokonania tej czynności, a w następstwie tego jedynie stwierdza, a nie kreuje uprawnienie danego podmiotu do eksploatacji i użytkowania automatu (§ 10 ust. 1 i 2). Poza tym w ten sposób informacja o dokonaniu tej czynności dociera do wnioskodawcy. Gdy wygasa dane zezwolenie na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach, poświadczenie rejestracji traci ważność z mocy prawa, czyli bez działania określonego organu (§ 10 ust. 4 pkt 1). W związku z tym w przypadku utraty ważności poświadczenia rejestracji organ, stosując § 7 rozporządzenia z 2003 r. na zasadzie wnioskowania a contrario, winien dokonać czynności materialno-technicznej przeciwnej do rejestracji, czyli wyrejestrować automat. W tej sytuacji należy uznać, że czynność jest dokonana z dniem wystawienia informacji. Doręczenie tej informacji jest formą zakomunikowania tego faktu stronie. Tym samym należy uznać, że czynność wyrejestrowania automatu spełnia cechy czynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., gdyż jest podjęta w indywidualnej sprawie, skierowana jest do oznaczonego podmiotu tam wymienionego, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, samo zaś uprawnienie lub obowiązek, którego czynność dotyczy, są określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego. Samo poświadczenie rejestracji nie może być uznane za akt lub czynność podlegającą zaskarżeniu w oparciu o powyższy przepis, gdyż na początku po rejestracji stanowi tylko czynność techniczną organu, a w przypadku utraty ważności organ w ogóle nie podejmuje działań z tego względu, że skutek następuje z mocy prawa. Dopiero następstwem tego jest konieczność podjęcia działań w celu wyrejestrowania automatu. Przy badaniu zgodności z prawem dokonanej czynności materialno-technicznej sąd administracyjny ocenia, czy w danym przypadku organ prawidłowo przyjął, że nastąpiło wygaśnięcie poświadczenia rejestracji z mocy prawa, które otworzyło drogę do dokonania czynności wyrejestrowania określonego automatu i w związku z tym wystąpiła utrata istniejących uprawnień.

W rozpatrywanej sprawie Naczelnik Urzędu Celnego w B. dokonał dnia [...] r. czynności wyrejestrowania określonego automatu, czemu dał wyraz w ostatnim akapicie informacji wystawionej tego dnia. Powołał się przy tym na to, że wystawione poświadczenie rejestracji utraciło ważności z momentem wygaśnięcia zezwolenia "w oparciu o które przedmiotowe poświadczenie zostało dokonane". Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 52 § 3 p.p.s.a., zostało wniesione w terminie czternastu dni ([...]r.) licząc od dnia kiedy Spółka dowiedziała się o dokonanej czynności, czyli od dnia doręczenia informacji ([...]r.). Skarga też została wniesiona w terminie, bo w ciągu trzydziestu dni ([...]r.) licząc od dnia doręczenia odpowiedzi organu ([...]r.).

Odnosząc się do istoty sprawy należy dokonać wykładni powołanego przez organ przepisu materialnego, tj. § 10 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia z 2003 r., stanowiącego podstawę prawną stwierdzenia, że poświadczenie rejestracji przedmiotowego automatu straciło ważność ze względu na "wygaśnięcie zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności, w oparciu o które przedmiotowe poświadczenie zostało dokonane". Stwierdzenie to poprzedzało dokonaną czynność wyrejestrowania, czyli miało wpływ na prawidłowość tej czynności.

Na gruncie tego przepisu problem prawny sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy dopuszczalna jest dalsza eksploatacja i użytkowanie automatu po jego przemieszczeniu na teren objęty innym zezwoleniem, w sytuacji, gdy wygasło zezwolenie pierwotne, na podstawie którego dokonano jego rejestracji i poświadczenia rejestracji. Naczelnik Urzędu Celnego w B. stoi na stanowisku, iż wygaśnięcie pierwotnego zezwolenia z dniem [...]r. wywołuje skutek utraty ważności poświadczenia rejestracji automatu, natomiast Spółka uważa, że dopuszczalna jest dalsza eksploatacja automatu, nawet gdy pierwotne zezwolenie wygasło, jeżeli automat został przeniesiony do miejsca eksploatacji określonego w zezwoleniu udzielonym Spółce na prowadzenie działalności na terenie województwa [...], o czym organ został powiadomiony poprzez przesłanie mu formularza GL-2 i nie upłynął jeszcze sześcioletni okres od dnia poświadczenia rejestracji automatu.

Kwestię zmiany miejsca punktu, ośrodka eksploatacji automatu lub urządzenia do gier reguluje § 14 ust. 3 rozporządzenia z 2003 r., który stanowi, że taka zmiana jest dopuszczalna pod warunkiem, że podmiot prowadzący gry na automatach o niskich wygranych, co najmniej na 7 dni przed zmianą miejsca, punktu, ośrodka eksploatacji powiadomi wyznaczonego naczelnika urzędu celnego właściwego według miejsca dotychczasowej oraz przyszłej eksploatacji automatu lub urządzenia do gier o zamiarze przemieszczenia oraz poda: dokładną datę przemieszczenia, adres miejsca punktu, ośrodka dotychczasowej eksploatacji, adres miejsca, punktu, ośrodka przyszłej eksploatacji. Zgodnie z konstrukcją druku GL-2, zawiadamiając o zamiarze przemieszczenia automatu, oprócz adresu przyszłej eksploatacji, należy podać numer zezwolenia obejmującego miejsce przyszłej eksploatacji.

W wyniku analizy wskazanych przepisów, należy zatem stwierdzić, iż warunkiem dopuszczenia automatu lub urządzenia do gier, do eksploatacji i użytkowania na terytorium Rzeczpospolitej Polski jest czynność rejestracji (poświadczenie rejestracji) takiego automatu lub urządzenia dokonana przez właściwego naczelnika urzędu celnego. Natomiast przez wygaśnięcie zezwolenia, o którym mowa w § 10 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia z 2003 r. w zw. z art. 24 ust. 1, 1a i 1b u.g.z.w. należy w ocenie Sądu rozumieć sytuację, w której dochodzi do wygaśnięcia zezwolenia, na podstawie którego aktualnie prowadzona jest działalność obejmująca eksploatację automatu, a nie zezwolenia "pierwotnego". Niniejsze przepisy odnoszą się ogólnie do zezwolenia z art. 24 ust. 1, 1a i 1b ustawy o grach i zakładach wzajemnych, nie zaś do konkretnego zezwolenia pierwotnego. Sąd prezentuje taki pogląd, także ze względu na treść § 10 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia z 2003 r., albowiem gdyby wskazany przepis odnosił się wyłącznie do zezwoleń pierwotnych to przeczyłby przepisom § 14 ust. 3 tego rozporządzenia umożliwiającym przemieszczanie automatów, gdyż z chwilą wygaśnięcia pierwotnego zezwolenia, dany automat o niskich wygranych zostałby całkowicie wykluczony z eksploatacji na terenie Rzeczpospolitej Polskiej.

Tutejszy Sąd podzielił stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku zawarte w wyroku z dnia 31 maja 2011 r. sygn. akt II SA/Bk 157/11 oraz z dnia 16 czerwca 2011 r. sygn. akt II SA/Bk 164/11 stwierdzające, iż jeżeli ustawodawca zamierzałby w sposób jednoznaczny powiązać konieczność dokonania poświadczenia rejestracji automatu z określonym zezwoleniem, to przepisy odnoszące się do poświadczeń rejestracji umieściłby wprost w ustawie, a nie w rozporządzeniu. Zdaniem Sądu przyjęta przez ustawodawcę konstrukcja określenia warunków poświadczenia rejestracji automatu w akcie podstawowym wiąże tę czynność z automatem, a nie z określonym zezwoleniem.

Poza tym nieobowiązujący już przepis art. 24 ust. 1b u.g.z.w., do którego odwołuje się § 10 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia z 2003 r. wskazując na zezwolenie, które wygasa stanowi, że zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, loterii fantowej, loterii audioteksowej, gry bingo fantowe i loterii promocyjnej urządzanych na obszarze właściwości miejscowej jednego dyrektora izby celnej udziela dyrektor izby celnej, na którego obszarze właściwości miejscowej są urządzane i prowadzone takie gry. Sąd podzielił również argumentację wyrażoną w uzasadnieniach wyroków sądów administracyjnych (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 16 czerwca 2011 r., sygn. II SA/Bk 164/11; wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 sierpnia 2011 r., sygn. III SA/Wr 232/11 oraz sygn. III SA/Wr 233/11, (publ. orzeczenia.nsa.gov.pl.), że przez wygaśnięcie zezwolenia należy rozumieć sytuację, w której dochodzi do wygaśnięcia zezwolenia, na podstawie którego aktualnie prowadzona jest działalność obejmująca eksploatację automatu, a nie – wbrew twierdzeniom organu - zezwolenia "pierwotnego". Przepisy te bowiem – na co słusznie zwróciła uwagę Spółka - odnoszą się ogólnie do "zezwolenia z art. 24 ust. 1, 1a i 1b ustawy o grach i zakładach wzajemnych" (druki GL-1 , poz. D.2.1), nie zaś do "zezwolenia pierwotnego". Przyjęcie odmiennej interpretacji przeczyłoby przepisom § 14 ust 3 Rozporządzenia z 2003 r. umożliwiającym przemieszczanie automatów z zachowaniem pewnych warunków. Przyjęcie koncepcji uzależniającej ważność poświadczenia rejestracji od zezwolenia pierwotnego w sposób jednoznaczny uniemożliwiłoby zabieg przeniesienia automatów "do innego zezwolenia", na innym terenie, bowiem z chwilą wygaśnięcia pierwotnego zezwolenia, dany automat o niskich wygranych wykluczony zostałby całkowicie z eksploatacji. Zdaniem Sądu z treści analizowanych przepisów wynika, iż możliwa jest dalsza eksploatacja automatu o niskich wygranych po jego przemieszczeniu do innego województwa gdzie zezwolenie nie wygasło, pomimo wygaśnięcia zezwolenia pierwotnego, jednakże pod warunkiem zgłoszenia zamiaru przemieszczenia przed wygaśnięciem zezwolenia, na podstawie którego jest prowadzona aktualnie działalność oraz przy założeniu, że sześcioletni okres ważności rejestracji automatu jeszcze nie upłynął. Dopiero wygaśnięcie zezwolenia, w ramach którego aktualnie automat jest użytkowany spowoduje utratę ważności poświadczenia rejestracji. Tym samym organ stosując § 10 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia z 2003 r. błędnie przyjął, że w każdym przypadku wygaśnięcie pierwotnego zezwolenia powoduje utratę ważności poświadczenia rejestracji. Konsekwencją tego było niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy z powołaniem się na określone dowody, których nie dołączono do akt postępowania, a mianowicie, czy automat został przemieszczony na teren danego województwa i czy wygasło też zezwolenie, w ramach którego automat był aktualnie użytkowany.

Reasumując należy stwierdzić, że zaskarżona czynność Naczelnika Urzędu Celnego w B. polegająca na wyrejestrowaniu określonego automatu była co najmniej przedwczesna. W ocenie Sądu organ naruszył przepis materialny, tj. § 10 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia z 2003 r. poprzez dokonanie jego błędnej wykładni i zastosowania w sytuacji, gdy nie zostały wyjaśnione wszystkie istotne okoliczności faktyczne sprawy na podstawie art. 122 O.p. w związku z art. 8 u.g.h. Organ kierował się jedynie informacjami znajdującymi się w Komputerowym Rejestrze Automatów do Gier, nie podejmując żadnych działań mających na celu określenie stanu faktycznego sprawy. Nie zweryfikował informacji w nim zawartych poprzez zebranie stosownej dokumentacji, w tym decyzji organów dotyczących wydanych zezwoleń i ich ważności, poświadczenia rejestracji i przemieszczenia automatu. Organ nie odniósł się ani w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, ani w odpowiedzi na skargę, do twierdzeń Spółki zawartych w odwołaniu, do którego nawiązał w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa oraz w skardze, że przedmiotowy automat został przeniesiony do miejsca eksploatacji określonego w zezwoleniu udzielonym skarżącej na prowadzenie działalności na terenie województwa [...], które nie wygasło. W tym zakresie strona powołała się na okoliczność powiadomienia organu w przesłanym formularzu GL-2.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ uwzględni powyższą ocenę prawną i przeprowadzi stosowne postępowanie w tym zakresie i dołączy do akt właściwe dokumenty. W szczególności zbada pierwotną decyzję w przedmiotowej sprawie i ustali czy doszło do jej wygaśnięcia, a ponadto czy przed datą jej ewentualnego wygaśnięcia nie nastąpiło przeniesienie automatu na teren innego województwa, na którego obszarze strona skarżąca posiada ważne zezwolenie na prowadzenie punktów gry na automatach o niskich wygranych. W przypadku stwierdzenia przez organ, że nie doszło do wygaśnięcia zezwolenia tam gdzie aktualnie jest używany automat nie będzie podstaw do dokonania czynności wyrejestrowania automatu do gry z tego powodu.

Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, że organ naruszył § 10 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia z 2003 r. w takim zakresie, w jakim Sąd wywiódł powyżej. Natomiast nie naruszył tego przepisu w związku z art. 16 pkt 2 u.g.z.w., art. 144 u.g.h. i art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, gdyż przepis ten został wydany w oparciu o obowiązującą ustawową delegację i w jej ramach. Zdaniem Sądu czynność rejestracji automatu i wydania poświadczenia rejestracji mieści się w "warunkach dopuszczenia do eksploatacji" automatu i "warunkach przyznania uprawnień określonym podmiotom do wprowadzenia do eksploatacji", a utrata ważności poświadczenia rejestracji i czynność wyrejestrowania w "warunkach (...) użytkowania" automatu i "warunkach przyznania uprawnień określonym podmiotom do (...) użytkowania" automatów. Proces rejestracji automatów do gier o niskich wygranych obejmuje ze swojej istotny również możliwość wycofania automatów z eksploatacji poprzez wyrejestrowanie w określonych warunkach. Wskazać także należy, że skoro ustawodawca wiązał dopuszczenie do eksploatacji i użytkowania automatów do gier o niskich wygranych z posiadaniem przez podmiot zezwolenia określającego konkretną liczbę punktów gier, a przez to konkretną liczbę automatów działających w ramach tego zezwolenia (art. 15 b ust. 4 w związku z art. 9 pkt 3, art. 32 ust. 1 i art. 35 ust. 1 u.g.z.w.), to nie sposób przyjąć, że delegacja ustawowa zawarta w art. 16 pkt 2 u.g.z.w. nie zawierała i nie zawiera w chwili obecnej "aspektu negatywnego", dotyczącego możliwości wyłączenia z eksploatacji automatów lub urządzeń do gier poprzez ich wyrejestrowanie w określonych warunkach.

Niezasadny okazał się też zarzut naruszenia art. 128 i art. 208 O.p. w zakresie w jakim Spółka uznaje, że "dopuszczenie do eksploatacji" automatu nastąpiło poprzez wydanie decyzji administracyjnej, która stała się ostateczna poprzez brak wniesienia odwołania. Według Spółki decyzja ta nadała jej prawo do korzystania z zarejestrowanego urządzenia przez okres rejestracji, tj. przez sześć lat, a w sprawie nie wystąpił żaden przypadek uzasadniający wzruszenie takiej ostatecznej decyzji. Ustosunkowując się do tego należy zauważyć, że brak jest podstaw prawnych do przyjęcia takiego stanowiska. Czynność rejestracji automatu i wydanie poświadczenia rejestracji nie może być uznane za decyzję administracyjną, gdyż prawodawca ani w ustawie, ani w przepisach wykonawczych nie wskazał, że w tym przypadku organ ma wydać rozstrzygnięcie w formie decyzji administracyjnej. Tam, gdzie prawodawca przewidywał taką formę załatwienia sprawy, to wyraźnie stanowił w określonych przepisach, np. w art. 2 ust. 3, art. 24 ust. 5 i art. 52 ust. 1 u.g.z.w. Podobnie w chwili obecnej, np. w art. 2 ust. 6 i 7, art. 23 a ust. 4 i 7, art. 23f ust. 4 i 5, art. 26, art. 33 ust. 4 i art. 58 u.g.h. Odnośnie rejestracji automatu i poświadczenia rejestracji brak jest takich uregulowań.

Mając na uwadze to, że nie wszystkie okoliczności w stanie faktycznym zostały wyjaśnione Sąd nie mógł skorzystać z możliwości prawnej przewidzianej w art. 146 § 2 p.p.s.a., tj. uznać uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa. W tym stanie rzeczy, Sąd działając na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną czynność. Natomiast z tego względu, że zaskarżona czynność wyrejestrowania określonego automatu wywołuje określone skutki prawne także poprzez to, że organ wcześniej uznał, iż stosowne poświadczenie rejestracji utraciło ważność, Sąd na mocy art. 152 p.p.s.a. orzekł, iż zaskarżona czynność nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Natomiast w oparciu o przepis art. 200 i art. 205 § 2 i 3 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.) zasądził od Naczelnika Urzędu Celnego w B. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł (wpis sądowy – [...] zł, koszty zastępstwa procesowego – [...] zł i opłata skarbowa od pełnomocnictwa – 17 zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.