Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 976/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2013-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3 i 3a
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: § 3 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Łent (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant Asystent sędziego Agnieszka Kujawa po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 09 stycznia 2013r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. oddala skargę


UZASADNIENIE

I SA/Bd 976/12

UZASADNIENIE

We wniosku o umorzenie należności z tytułu składek M. G. (skarżąca) powołała się na trudną sytuację rodzinną. Wskazała, że korzysta z pomocy Urzędu Gminy. Oświadczyła, że Urząd Skarbowy umorzył jej należne składki z tytułu nie wykazywania dochodów lub strat z zarejestrowanej działalności gospodarczej. Wyjaśniła, że przy założeniu własnej działalności gospodarczej nie dopilnowała i nie powiadomiła odpowiednich organów o swojej sytuacji rodzinnej, która nie pozwalała na faktyczne prowadzenie działalności. Zwróciła się o zrozumienie obecnej sytuacji rodzinnej.

Zobowiązana wskazała, że założenie własnej działalności było próbą życia bez pomocy z Gminnego Ośrodka Pomocy Rodzinie. Oświadczyła, że nie znała przepisów prawa i myślała, iż w przypadku braku dochodu nie musiała opłacać należnych składek na obowiązkowe ubezpieczenia. Podała, że jest matką czworga dzieci. Mąż nie pracuje, a Urząd Gminy udziela rodzinie pomocy finansowej i rzeczowej. Dodatkowo skarżąca zaznaczyła, że w związku z tym, iż jej dzieci są w wieku szkolnym, ponosi dodatkowe koszty, co pogarsza i tak trudną już sytuację rodzinną.

Decyzją z dnia [...]. ZUS odmówił umorzenia należności z tytułu składek, mając na uwadze dochodzenie należności z wynagrodzenia za pracę oraz instytucję uznania administracyjnego.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podniosła, że jej sytuacja finansowa jest zła i nie posiada środków na spłatę zadłużenia. Do wniosku załączyła dodatkowe dokumenty obrazujące jej sytuację majątkową.

Decyzją z dnia [...]. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia [...]. odmawiającą umorzenia należności

z tytułu składek.

Rozpatrując ponownie przedstawione przez skarżącą argumenty pod kątem konkretyzacji zasadniczej przesłanki uzasadniającej umorzenie, tj. stwierdzenia stanu całkowitej nieściągalności, w świetle przepisów art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2009r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.), dalej u.s.u.s. Zakład stwierdził, że w przedmiotowej sprawie taki stan nie zachodzi. Wprawdzie działalność nie jest już prowadzona, jednakże jest prowadzona wobec zobowiązanej egzekucja z wynagrodzenia za pracę, a także istnieje możliwość prowadzenia egzekucji z rachunku bankowego, jak również za pośrednictwem naczelnika urzędu skarbowego, przez co nie konkretyzuje się w tym przypadku przesłanka umorzenia zawarta w art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 - bowiem na obecnym etapie nie można też przesądzać braku możliwości uzyskania

w postępowaniu egzekucyjnym kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Również wysokość nieopłaconych składek przekracza kwoty kosztów upomnienia

w postępowaniu egzekucyjnym (brak konkretyzacji przesłanki umorzenia zawartej w pkt 4a).

W ocenie ZUS, sytuacja materialna skarżącej jest na tyle trudna, że uniemożliwia jej z pewnością jednorazową spłatę długu. W tym kontekście organ uznał, że ma do czynienia z przesłanką umorzenia zawartą w § 3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.07.2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003r., Nr 141, poz. 1365).

Zakład zaznaczył, że skarżąca nie wskazała na kłopoty zdrowotne swoje jak

i męża oraz dzieci, które uniemożliwiałyby jej oraz współmałżonkowi zarobkowanie. Powstały dług nie jest też następstwem klęski żywiołowej.

W związku z powyższym, według organu, nie można jednoznacznie wykluczyć podjęcia próby spłaty zadłużenia w dłuższym okresie czasu, w ratach ustalonych

w takiej wysokości by nie stanowiło to nadmiernego obciążenia budżetu domowego.

ZUS dodatkowo podkreślił, że każda osoba prowadząca działalność gospodarczą jest zobowiązana do terminowego opłacania składek w okresach jej prowadzenia. Przedsiębiorca bowiem prowadzi działalność na własny rachunek

i własne ryzyko i w związku z tym sam odpowiada za zobowiązania z tytułu jej prowadzenia.

Na powyższą decyzję strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu podała, że jest matką czworga dzieci w wieku szkolnym. Dwoje najmłodszych wymaga opieki w drodze do szkolnego autobusu, czym zajmuje się jej mąż. Wyjaśniła, że obowiązek utrzymania rodziny spoczywa na niej. Od stycznia 2011r. część wynagrodzenia skarżącej zajął komornik. Na życie pozostaje jej [...]zł oraz zasiłek rodzinny w kwocie [...] zł. Wskazała, że dzieci chodzą w podartych butach i używanych kurtkach, są często niedożywione. Strona podniosła, że nie może pogodzić się z decyzjami ZUS, ponieważ działalność gospodarcza, którą prowadziła nie przynosiła żadnego dochodu ani straty. Skarżąca powołała się na problemy zdrowotne. Podała, że choruje na nerwicę.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1259), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) wynika, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem Sądu, nie można tego zastosować w rozpatrywanej sprawie.

Rozstrzygnięcie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podjęte zostało na podstawie art. 28 ust. 1-4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, zwanej dalej u.s.u.s. (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 z późn. zm.). Zgodnie z ust. 1 należności z tytułu składek mogą być umarzane

w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Ustęp 2 stanowi, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. W ust. 3 określono katalog zamknięty przypadków całkowitej nieściągalności. Natomiast w ust. 3a postanowiono, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W myśl zaś ust. 3b Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a,

z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

Zgodnie z regulacją przewidzianą w powołanych przepisach decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy co oznacza, że organ przy zaistnieniu choćby jednej z przesłanek może, ale nie musi umorzyć należności z tytułu składek. Problematyka uznania administracyjnego została szeroko omówiona w dotychczasowym orzecznictwie. Powszechnie panuje zgoda co do tego, że uznanie administracyjne nie powinno i nie może oznaczać dowolności. Ograniczeniami swobody uznania są określone przez ustawodawcę dyrektywy wyboru. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona, gruntowna analiza stanu faktycznego sprawy, stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Szczególnie trzeba o tym pamiętać wtedy, kiedy organ ma pozbawić obywatela pewnych praw, nałożyć na niego obowiązek, ewentualnie tak, jak w przypadku rozpoznawanej sprawy, ma odmówić obywatelowi możliwości skorzystania z prawem przewidzianych uprawnień (por. wyrok NSA z dnia 20 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 345/06).

Uznanie ograniczają przesłanki nieściągalności nakreślone przez ustawodawcę we wspomnianym powyżej ust. 3 art. 28. Jak wcześniej wskazano, stanowią one katalog zamknięty, inaczej rzecz ujmując, sformułowano je w sposób wyczerpujący, w przeciwieństwie do normy pomieszczonej w art. 28 ust. 3b, która zawiera delegację dla Ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, do określenia w uzasadnionych przypadkach (art. 28 ust. 3a) szczegółowych zasad umarzania, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacania należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych. Przywołana regulacja w sposób ogólny, oczywiście w zakreślonych tym przepisem ramach, pozwala na sprecyzowanie innych niż nieściągalność należności z tytułu składek przypadków zastosowania ulgi w postaci umorzenia.

Wypełniając ustawowy obowiązek unormowania innych przypadków umożliwiających skorzystanie z ulgi Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej

w rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365 z późn. zm.), postanowił w § 3 ust. 1, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego

i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Zwrot w szczególności oznacza, iż w zakresie tego przepisu mieszczą się wszystkie przypadki, które będą spełniały warunki w nim określone, tj. przypadki, gdy zobowiązany w ich ramach wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Taka konstrukcja przepisu zobowiązuje Zakład podczas postępowania prowadzonego w przedmiocie przyznania umorzenia do szczególnie wnikliwej oceny sytuacji zobowiązanego pod kątem przesłanek warunkujących umorzenie, określonych w punktach 1-3 § 3 ust. 1 rozporządzenia oraz wszystkich przypadków do nich podobnych, a zarazem mieszczących się w treści § 3 ust. 1.

Przechodząc do meritum rozpoznawanej sprawy podnieść należy, że decyzja umorzeniowa, choć jest decyzją uznaniową, nie może być decyzją dowolną. Jeśli organ podejmuje decyzję odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek, to zasadniczym jego zadaniem jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Dotyczy to przede wszystkim dokonania ustaleń w zakresie sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Istotna jest też sytuacja rodzinna dłużnika Zakładu.

Faktem jest, iż na podstawie decyzji z dnia [...] r. wydanej przez Wójta Gminy Z. ustalono, iż działalność gospodarcza prowadzona przez zobowiązaną została wykreślona. Obecnie na podstawie umowy o pracę na czas określony do [...]. zatrudniona została w Z. W. W.

i otrzymuje wynagrodzenie w kwocie ok. [...]zł brutto.

W miesiącu [...] r. i [...] r. decyzją z dnia [...] r. GOPS przyznano skarżącej zasiłek okresowy w kwocie [...] zł/m-c. Obecnie otrzymuje zasiłek z pomocy społecznej w łącznej kwocie ok. [...]zł/m-c. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. zaświadczeniem z dnia [...] r. potwierdził pomoc społeczną w formie finansowej i rzeczowej otrzymywanej przez rodzinę skarżącej

w okresie od [...] r. do chwili obecnej.

Strona podała, że jej mąż od dnia [...] r. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Ma na utrzymaniu [...] dzieci w wieku szkolnym. Rodzina ponosi stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem: energia - ok. [...]zł, opłata za zużycie wody – [...] zł, opłata za usługi telekomunikacyjne - ok. [...] zł, opłata za Internet - ok. [...] zł, opłata za wykup gazu ok. [...] zł, abonament telewizyjny – [...] zł.

Skarżąca posiada zobowiązania z tytułu zaciągniętego kredytu w kwocie ok. [...] zł. Obecnie dochodzone jest ono na drodze postępowania egzekucyjnego przez komornika sądowego (potrącenie z wynagrodzenia za pracę w kwocie [...]zł/m-c). Ponadto posiada zobowiązanie na rzecz P. wynikające z nieopłaconej faktury z dnia [...] r. w kwocie [...] zł. Spłaca również pożyczkę z zakładu pracy (wg oświadczenia - na zakup węgla) w kwocie ok. [...] zł (potrącenie z wynagrodzenia

w kwocie [...]zł/m-c).

Organ ustalił, że skarżąca jest właścicielem samochodu osobowego marki F. [...], rok produkcji [...] oraz nie posiada żadnych nieruchomości położonych na terenie całego powiatu b.

Zaległości na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy za okres: od [...] r. do [...] r. zostały w dniach [...].

i [...]. objęte postępowaniem egzekucyjnym. Następnie egzekucja została

w dniu [...]. skierowana do Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. Naczelnik w dniu [...]. przesłał zwroty protokoły nieściągalności.

Wskazane powyżej zaległości w dniu [...] r. zostały objęte egzekucją

w formie zajęcia wynagrodzenia za pracę. Dnia [...] r. pracodawca poinformował o zbiegu egzekucji z Komornikiem Sądowym. Na dzień rozpatrzenia wniosku brak jest rozstrzygnięcia dot. wyznaczenia organu prowadzącego dalszą egzekucję.

Powyższe ustalenia mają swe odzwierciedlenie w materiale dowodowym sprawy, strona ich nie podważyła na etapie postępowania przed Zakładem i WSA przyjął je w całości.

Rozpatrując ponownie przedstawione przez skarżącą argumenty pod kątem konkretyzacji zasadniczej przesłanki uzasadniającej umorzenie, tj. stwierdzenia stanu całkowitej nieściągalności, w świetle przepisów art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Zakład prawidłowo stwierdził, że w przedmiotowej sprawie taki stan nie zachodzi. Wprawdzie działalność nie jest już prowadzona, jednakże jest prowadzona wobec zobowiązanej egzekucja

z wynagrodzenia za pracę, a także istnieje możliwość prowadzenia egzekucji

z rachunku bankowego, jak również za pośrednictwem naczelnika urzędu skarbowego, przez co nie konkretyzuje się w tym przypadku przesłanka umorzenia zawarta w art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 - bowiem na obecnym etapie nie można też przesądzać braku możliwości uzyskania w postępowaniu egzekucyjnym kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Również wysokość nieopłaconych składek przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym (brak konkretyzacji przesłanki umorzenia zawartej w pkt 4a). Rozstrzygnięcie to zapadło po poczynieniu ustaleń dokonanych

w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego

w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji zgodnej z unormowaniami z zakresu procedury administracyjnej i przystaje do treści art. 28 u.s.u.s.

Dalej, w ocenie ZUS, sytuacja materialna skarżącej jest na tyle trudna, że uniemożliwia jej z pewnością jednorazową spłatę długu. W tym kontekście organ uznał, że ma do czynienia z przesłanką umorzenia zawartą w § 3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.07.2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003r., Nr 141, poz. 1365).

WSA uznał również, że organ prawidłowo dokonał oceny tego stanu i uznał, że w niniejszej sprawie wystąpiła przesłanka do umorzenia, z uwagi na aktualną sytuację finansową i w szczególności na stan rodziny.

Należy podkreślić, że w analizowanej sytuacji interes podatniczki przemawiał za tym, gdyż znalazła się ona w trudnej sytuacji rodzinnej, co wykazała na etapie postępowania administracyjnego, a powtórzyła w skardze. I tak też, poprawnie, uznał organ, który oceniając sytuację finansową i życiową podatniczki stwierdził, że istotnie jest ona trudna. W uzasadnieniu skargi podano, że skarżąca jest matką czworga dzieci w wieku szkolnym. Dwoje najmłodszych wymaga opieki w drodze do szkolnego autobusu, czym zajmuje się jej mąż. Wyjaśniono, że obowiązek utrzymania rodziny

spoczywa na wnioskodawczyni. Od stycznia 2011r. część wynagrodzenia skarżącej zajął komornik. Na życie pozostaje jej [...] zł oraz zasiłek rodzinny w kwocie [...] zł. Wskazano, że dzieci chodzą w podartych butach i używanych kurtkach, są często niedożywione. Strona podniosła, że nie może pogodzić się z decyzjami ZUS, ponieważ działalność gospodarcza, którą prowadziła nie przynosiła żadnego dochodu ani straty. Skarżąca powołała się na problemy zdrowotne. Podała, że choruje na nerwicę.

Analizując zastrzeżenia złożone w skardze, na początek należy wskazać, że fakt, iż działalność gospodarcza, którą prowadziła skarżąca nie przynosiła żadnego dochodu ani straty, nie został uznany za ustawodawcę za okoliczność istotną na etapie badania przesłanek umożliwiających umorzenie zaległości. Następnie WSA doszedł do wniosku, że pozostałe argumenty skargi są dwojakiego rodzaju. Mianowicie te, które organ wziął pod uwagę, tj. trudna sytuacja materialna i rodzinna; oraz te, które zostały podniesione dopiero na etapie skargi, tj. kwestie zdrowotne skarżącej.

Co do pierwszej grupy zastrzeżeń, to w ocenie Sądu, w skardze, podatniczka przedstawiła jedynie argumenty na to, że jest w trudnej sytuacji, co pozytywnie już ocenił ZUS. Opierając skargę na argumentach przemawiających za tym, że miała tu interes w umorzeniu zaległości, nie mogła oczekiwać ich skuteczności co do uchylenia decyzji, gdyż te argumenty zostały ocenione po myśli skarżącej.

Co do drugiej grupy, to rzeczywiście Zakład przyjął, że skarżąca nie wskazała na kłopoty zdrowotne swoje jak i męża oraz dzieci, które uniemożliwiałyby jej oraz współmałżonkowi zarobkowanie. W tym miejscu odnosząc się do podnoszonej przez skarżącą w skardze okoliczności złego zdrowia, należy stwierdzić, iż nie może ona odnieść oczekiwanego przez stronę skutku, albowiem okoliczność ta została podniesiona dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, a zatem już po wydaniu zaskarżonej decyzji. Jest to zatem nowa okoliczność, której Sąd nie mógł uwzględnić przy ocenie zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia. Stosownie bowiem do art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Oznacza to, że Sąd rozpatruje sprawę w oparciu o stan faktyczny ustalony w toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji i utrwalony w aktach sprawy oraz na podstawie stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonej decyzji ostatecznej (por. wyrok NSA z dnia 09 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 508/10; wyrok NSA z dnia 06 listopada 2008 r., sygn. akt II FSK 1023/07; wyrok NSA z dnia 24 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 899/09). Zmiana stanu faktycznego lub prawnego, która nastąpiła po wydaniu zaskarżonej decyzji, zasadniczo

nie podlega uwzględnieniu (por. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2009 r., sygn. akt I FSK 284/08).

W tej sytuacji, podnoszona przez stronę nowa okoliczność zmieniająca jej sytuację majątkową, rodzinną lub zdrowotną, może stanowić podstawę do wystąpienia z ponownym wnioskiem o przyznanie ulgi w postaci umorzenia należności z tytułu składek, albowiem odmowa ich umorzenia nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej i - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2000 r. w sprawie o sygn. akt III SA 398-399/99 - zobowiązany do uiszczenia zaległości może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje zwłaszcza, jeśli jego sytuacja ulegnie pogorszeniu. Jakkolwiek pogląd ten wypowiedziano

w oparciu o przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa, to jednak jest on w pełni aktualny także na gruncie ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Mimo ustalenia istnienia w stanie faktycznym sprawy przesłanki do umorzenia należności z tytuł składek wynikającej z § 3 pkt 1 rozporządzenia Zakład miał prawo, jak wcześniej już powiedziano, orzekając w warunkach uznania administracyjnego do odmowy przyznania wnioskowanej ulgi. Dodać do tego wypada, że dokonując takiego rozstrzygnięcia nie naruszył zastosowanych przepisów prawa.

Wziął pod uwagę, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, tj. wszelkie dokumenty złożone przez stronę oraz wszelkie podniesione przez nią okoliczności. W sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny sprawy i bez przekroczenia zasady swobodnej oceny dowodów dokonał jego oceny.

Należy powtórzyć, że decyzja umorzeniowa ma charakter decyzji uznaniowej, co oznacza, iż ZUS nawet gdy stwierdzi zaistnienie przesłanki do umorzenia, czy to

z ustawy czy to z rozporządzenia, nie ma obowiązku umorzenia należności z tytułu składek. Organ jedynie może dokonać takiego umorzenia, zaś Sąd nie może ingerować w swobodę podejmowania decyzji przez organ w tym zakresie. Tylko naruszenie przez organ wydający decyzję przepisów prawa może skutkować uchyleniem tej decyzji. Podkreślić w tym miejscu należy, iż w uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi: "(...) Przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy może, ale nie musi, umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek

w przypadku ich całkowitej nieściągalności stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone.

ZUS odmówił umorzenia gdyż uznał, że przedstawiona sytuacja skarżącej nie wskazuje na brak możliwości zarobkowania przez nią , ale też i przez męża. Według organu, nie można jednoznacznie wykluczyć podjęcia próby spłaty zadłużenia

w dłuższym okresie czasu, w ratach ustalonych w takiej wysokości by nie stanowiło to nadmiernego obciążenia budżetu domowego.

W ocenie Sądu, przyszła sytuacja skarżącej – oczywiście – może być brana przez organ pod uwagę podczas podejmowania decyzji dotyczącej umorzenia na etapie uznania administracyjnego. Otrzymywanie przez osobę ubiegającą się o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne stałego miesięcznego wynagrodzenia za pracę, a także młody wiek i dobre zdrowie wskazują na możliwość uzyskiwania dochodów, a co za tym idzie, możliwość poprawy, w określonej perspektywie czasowej, sytuacji materialnej zobowiązanego (por. wyrok NSA z dnia

18 maja 2011 r., sygn. akt II GSK 542/10).

Mając na względzie powyższe oraz art. 151 p.p.s.a., WSA orzekł jak

w sentencji.

H.Adamczewska-Wasilewicz M. Łent U. Wiśniewska