Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 444/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2008-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Inne
Oświata
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 70b
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 9 grudnia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA: Małgorzata Łuczyńska Sędziowie Sędzia NSA: Irena Krzemieniewska (spr.) Sędzia WSA: Monika Krzyżaniak Protokolant Referent stażysta Dominika Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2008 roku sprawy ze skargi Zakładu A w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dofinansowania kosztów nauki młodocianego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] nr [...] 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącego Zakładu A w Ł. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

III SA/Łd 444/08

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Wójt Gminy R. odmówił przyznania dofinansowania kosztów nauki zawodu młodocianych pracowników K. P., R. J., P. K., D. S., Ł. D., K. K..

W decyzji jako podstawę prawną powołano art. 70b ust. 6 w związku z art. 70b ust. 1 - 2 i 7 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, ze zm.) z uwzględnieniem § 2, 3, 6 i 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (Dz. U. Nr 60, poz. 278. ze zm.), § 10 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz. U. Nr 113, poz. 988, ze zm.), rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 8 maja 2004 r. w sprawie klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego (Dz. U. Nr 114, poz. 1195, ze zm.).

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w toku postępowania wezwał stronę do przedłożenia aktualnych statutów Zakładu A.; udzielenia informacji, popartej stosownymi dokumentami czy Zakład A. posiada status rzemieślnika; przedstawienia programów kursów pedagogicznych, których uczestnikami byli instruktorzy praktycznej nauki zawodu M. T., G. G., K. P., J. P. i G. O.

Organ wskazał, że strona przedłożyła aktualne statuty Stowarzyszenia B. w Ł. oraz Szkoły C. w P., wyjaśniając, że w jej przypadku przygotowanie zawodowe (praktyczna nauka zawodu) jest realizowane według reżimów prawa pracy, co oznacza, że osoba o statusie pracownika młodocianego praktyczną naukę zawodu realizuje w ramach zawartej z pracodawcą umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego w formie nauki zawodu, zgodnie z przepisami rozporządzenia w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania. Strona dołączyła zaświadczenia o ukończeniu kursu pedagogicznego przez instruktorów praktycznej nauki zawodu M. T., G. G. i K. P., nie dostarczyła natomiast dokumentu stwierdzającego, że ma status rzemieślnika, nie dostarczyła umowy zawartej pomiędzy szkołą ani też nie wypowiedziała się w tym zakresie. Ponadto organ wskazał, że strona pomimo wezwania nie przedłożyła dokumentu określającego status prawny własnych warsztatów (ZDZ), wyjaśniła jednakże, iż warsztaty szkoleniowe są jedną z form prowadzenia działalności statutowej przez Stowarzyszenie, posiadają status wewnętrznej jednostki organizacyjnej Stowarzyszenia, realizują swoje zadania w oparciu o własną bazę kadrową i lokalowo - sprzętową, a ich istota funkcjonowania polega na tym, że działając w oparciu o rachunek ekonomiczny zapewniają możliwość odbycia praktycznej nauki zawodu dla uczniów i pracowników młodocianych.

Ponadto organ I instancji zaznaczył, że jest w posiadaniu statutu Stowarzyszenia B. w Ł., z którego wynika (§ 9 pkt 1), że swój cel Zakład realizuje poprzez organizację i prowadzenie kształcenia oraz doskonalenia zawodowego w szkołach ponadpodstawowych ogólnokształcących i zawodowych, ośrodkach kształcenia zawodowego, warsztatach szkoleniowych - zgodnie z ustawą o systemie oświaty, klasyfikacją specjalności i zawodów szkolnictwa zawodowego oraz zawodów gospodarczych dla potrzeb rynku pracy, a także statutu Zakładu D. w P. - Oddział Terenowy, z którego wynika (art. 1 ust. 8), że praktyczną naukę zawodu uczniowie odbywają w charakterze pracowników młodocianych lub uczniów. Praktyczna nauka zawodu młodocianych jest organizowana przez pracodawcę, który zawarł z nimi umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego. Praktyczna nauka zawodu uczniów jest organizowana przez szkołę i może być prowadzona poza szkołą na podstawie umowy jaką zawiera dyrektor szkoły z podmiotem przyjmującym uczniów na praktyczną naukę zawodu.

Nadto organ powołał się na wewnątrzszkolny systemu oceniania Szkoły C. w P. — Oddział Terenowy, stanowiącego załącznik do statutu w/w szkoły, z którego wynika, że ocenę klasyfikacyjną z praktycznej nauki zawodu zorganizowanej we własnych warsztatach (ZDZ) ustala instruktor praktycznej nauki zawodu - opiekun klasy na warsztacie (§ 7 ust. 2), a ocenę klasyfikacyjną z praktycznej nauki zawodu u pracodawcy ustala instruktor praktycznej nauki zawodu wskazany przez pracodawcę zatrudniającego młodocianego, w porozumieniu z dyrektorem szkoły (§ 7 ust. 3).

W dalszej części uzasadnienia decyzji organ I instancji wskazał na przepis art. 70 ust. 1 ustawy o systemie oświaty, odnoszący się do podmiotów, w których odbywa się praktyczna nauka zawodu oraz na przepis § 7 rozporządzenia w sprawie praktycznej nauki zawodu dotyczący umowy o praktyczną naukę zawodu. Organ zaznaczył, że stosownie do art. 70 ust. 3 ustawy o systemie oświaty, w przypadku realizowania praktycznej nauki zawodu organizowanej przez szkołę w swoich warsztatach szkolnych, pracowniach szkolnych oraz szkolnych gospodarstwach pomocniczych dla uczniów tej szkoły, nie zawiera się umowy o praktyczną naukę zawodu pomiędzy szkołą a podmiotami, o których mowa w art. 70 ust. 1.

Według organu, strona nie spełniła tego warunku, bowiem nie posiada umowy o praktyczną naukę zawodu zawartej ze szkołą, a ze świadectw pracy wynika, że młodociani pracownicy to uczniowie. Nadto, organ pierwszej instancji powołując się na przepisy § 10 rozporządzenia w sprawie praktycznej nauki zawodu wskazał, że kwalifikacje pedagogiczne oraz właściwy poziom kwalifikacji merytorycznych (odpowiedniego tytułu zawodowego) powinny być w przypadku instruktorów praktycznej nauki zawodu spełnione łącznie, natomiast strona nie spełniła powyższego warunku, bowiem instruktorzy tytuł mistrza w zawodzie posiadają od 2006 roku.

Organ pierwszej instancji podniósł, że przesłanką dofinansowania pracodawcy kosztów kształcenia młodocianych pracowników jest w pierwszej kolejności posiadanie przez pracodawcę lub osobę prowadzącą zakład w imieniu pracodawcy albo przez osobę zatrudnioną u pracodawcy kwalifikacji wymaganych do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych. Wskazał, że stosownie do § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania, przygotowanie zawodowe młodocianych może prowadzić pracodawca,

osoba prowadząca zakład pracy w imieniu pracodawcy, osoba zatrudniona u pracodawcy - pod warunkiem posiadania kwalifikacji wymaganych od instruktorów praktycznej nauki zawodu, określonych w przepisach dotyczących praktycznej nauki zawodu, przy czym kwalifikacje te nie dotyczą pracodawców, w imieniu których przygotowanie zawodowe młodocianych prowadzą uprawnieni do tego pracownicy.

Organ zaznaczył też, że druga przesłanka dofinansowania pracodawcy kosztów kształcenia młodocianych, określona przez art. 70b ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, obejmuje ukończenie nauki zawodu lub przyuczenia zawodowego i zdanie egzaminu, zgodnie z odrębnymi przepisami, zaznaczając, że "przez ukończenie nauki zawodu lub przyuczenia zawodowego należy rozumieć odbycie pełnego cyklu kształcenia, które zapewnia młodocianemu zdobycie zarówno teoretycznej, jak i praktycznej podbudowy do wykonywania pracy w danym zawodzie". Organ wskazał, że stosownie do przepisów ww. rozporządzenia w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania, nauka zawodu młodocianego kończy się egzaminem, który odbywa się na następujących zasadach określonych w tym rozporządzeniu:

1) młodociany zatrudniony u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem, dokształcający się w zasadniczej szkole zawodowej zdaje egzamin potwierdzający kwalifikacje zawodowe bezpośrednio po uzyskaniu świadectwa ukończenia zasadniczej szkoły zawodowej, zgodnie z przepisami dotyczącymi warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych,

2) młodociany zatrudniony u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem, dokształcający się w ośrodku dokształcania i doskonalenia zawodowego lub u pracodawcy zdaje egzamin kwalifikacyjny na tytuł wykwalifikowanego robotnika, zgodnie z przepisami dotyczącymi zasad i warunków podnoszenia kwalifikacji zawodowych i wykształcenia ogólnego dorosłych,

3) młodociany zatrudniony u pracodawcy będącego rzemieślnikiem zdaje egzamin kwalifikacyjny na tytuł czeladnika przeprowadzany przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych, zgodnie z przepisami dotyczącymi egzaminów kwalifikacyjnych na tytuły czeladnika i mistrza w zawodzie (tj. ustawą z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle - Dz. U. z 2002 r. Nr 112, poz. 979 ze zm. i rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 października 2005 r. w sprawie egzaminów na tytuły czeladnika i mistrza w zawodzie, przeprowadzanych przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych - Dz. U. Nr 215, poz. 1820).

Według organu rozporządzenie w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania w sposób wyczerpujący określa rodzaj przeprowadzanych egzaminów na zakończenie nauki zawodu i nie zawiera żadnej delegacji umożliwiającej modyfikacje powyższych zasad, w tym decydowanie przez pracodawcę o rodzaju przeprowadzonych egzaminów na zakończenie nauki zawodu, a młodociani pracownicy nie mają zdanego egzaminu zgodnie z obowiązującymi przepisami, bowiem strona nie posiada statusu rzemieślnika. W ocenie organu strona nie spełnia warunków z art. 70b ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o systemie oświaty.

Wnioskodawca w odwołaniu od powyższej decyzji wniósł o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przyznanie dofinansowania kosztów nauki zawodu młodocianych pracowników. Skarżący uznał zarzut o braku umowy ze szkołą za bezprzedmiotowy, bowiem przepisy art. 70b ustawy o systemie oświaty odnoszą się do pracodawcy, który zawarł z młodocianym umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, a nie do szkoły, która zawarła umowę z pracodawcą w związku z organizacją u niego praktycznej nauki zawodu.

Skarżący wskazał nadto, że organ I instancji nie uwzględnił w wymaganym stopniu obowiązującego stanu prawnego w zakresie oświaty zawodowej na poziomie zasadniczym - w części dotyczącej praktycznej nauki zawodu (przygotowania zawodowego). Jego zdaniem zdobywanie wykształcenia zawodowego na poziomie zasadniczym w części obejmującej praktyczną naukę zawodu (przygotowanie zawodowe) może odbywać się w oparciu o dwa reżimy prawne prawa oświatowego i prawa pracy.

Skarżący stwierdził, że przytaczane w uzasadnieniu przedmiotowej decyzji przepisy, w szczególności wskazujące na obowiązek zawarcia umowy, dotyczą sytuacji gdy szkoła publiczna organizuje praktyczną naukę zawodu (a nie przygotowanie zawodowe) dla uczniów (nie jest to pojęcie tożsame z pojęciem młodocianego -zatrudnionego na umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego) i jednocześnie praktyczna nauka zawodu odbywa się poza szkołą. Jest to, w rozumieniu strony skarżącej, jedna z form kształcenia praktycznego uregulowana - co do zasady - w oparciu o wspomniane przepisy prawa oświatowego, jednakże nie jedyna z przewidzianych prawem. Zaznaczył, iż w tej sytuacji ma zastosowanie przypadek drugi. Młodociany (nie uczeń), w świetle przepisów działu dziewiątego Kodeksu pracy, może zawrzeć umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego w formie nauki zawodu. Zasady zatrudniania i wynagradzania młodocianych, jak również wszelkie związane z tym obowiązki i uprawnienia młodocianych pracowników (też pracodawcy), regulują przepisy Kodeksu pracy, w szczególności działu dziewiątego, jak również przepisy rozporządzenia w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania. Jednym z obowiązków młodocianego jest obowiązek dokształcenia się w okresie odbywania przygotowania zawodowego (art. 197 Kodeksu pracy). Realizacja tego obowiązku została jeszcze wzmocniona wymogami wobec pracodawcy, a określonymi w § 10 przytoczonego rozporządzenia Rady Ministrów. W tym konkretnym przypadku dokształcanie młodocianych odbywało się (z zastosowaniem § 10 pkt 1 ppkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów) w zasadniczej szkole zawodowej prowadzonej przez Zakłada A. w P. W tym modelu kształcenia praktycznego szkoła nie ma obowiązku zawierania z pracodawcą umowy o organizację przygotowania zawodowego młodocianego w formie nauki zawodu (jak w przypadku pierwszym, w którym umowa dotyczy organizacji przez szkołę praktycznej nauki zawodu uczniów, prowadzonej u pracodawcy), która funkcjonowałaby niejako równolegle do już zawartej między młodocianym a pracodawcą, umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego.

Skarżący nie zgodził się także z zarzutem przeprowadzenia egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe młodocianych przed określoną komisją egzaminacyjną. W nawiązaniu do przepisu § 11 ust. 2 rozporządzenia w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania — skarżący przytoczył znajdujące tu jego zdaniem zastosowanie rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych (Dz. U. Nr 83, poz. 562, ze zm.), które w § 115 ust. 2 stanowi, że uczeń (słuchacz), który zamierza przystąpić do egzaminu zawodowego bezpośrednio po ukończeniu szkoły, składa deklarację dyrektorowi szkoły, a absolwent, który ukończył szkołę we wcześniejszych latach - dyrektorowi szkoły, którą ukończył. Deklarację składa się nie później niż do dnia 20 grudnia roku szkolnego, w którym zdający zamierza przystąpić do egzaminu zawodowego, a w przypadku absolwentów szkół, w których zajęcia dydaktyczno-wychowawcze kończą się w styczniu — nie później niż do dnia 20 września roku szkolnego, w którym zdający zamierza przystąpić do egzaminu zawodowego. Jak wywiódł dalej skarżący w rozpatrywanym stanie faktycznym pracownicy młodociani i równolegle uczniowie zasadniczej szkoły zawodowej prowadzonej przez Zakładu A. w P. nie złożyli takich deklaracji, co w konsekwencji uniemożliwiło im zdawanie egzaminu w trybie przewidzianym tym rozporządzeniem. Fakt ten jednak nie uniemożliwił tym młodocianym zdawania egzaminu potwierdzającego zdobyte kwalifikacje zawodowe jeszcze w roku, w którym ukończyli zasadniczą szkołę zawodową. Umożliwił to bowiem przepis § 6 pkt 5 rozporządzenia MEN z dnia 12 października 2005 r. w sprawie egzaminów na tytuły czeladnika i mistrza w zawodzie, przeprowadzanych przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych. Przepis ten stanowi, że egzamin czeladniczy ma prawo zdawać każdy kto posiada świadectwo ukończenia szkoły ponadgimnazjalnej albo dotychczasowej szkoły ponadpodstawowej, prowadzącej kształcenie zawodowe o kierunku związanym z zawodem, w którym zdaje egzamin. Młodociani pracownicy skorzystali z tego prawa, a pracodawca dopełnił wszelkich starań aby pomóc młodocianym w przystąpieniu do tego egzaminu, w szczególności: współpracował z komisją egzaminacyjną Izby Rzemieślniczej w zakresie ustalenia terminu i miejsca przeprowadzenia egzaminu (odbył się on w siedzibie Zakładu A. w P.) oraz pokrył koszty tego egzaminu - stosownie do postanowień § 11 pkt 6 rozporządzenia w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania.

Skarżący przedstawił cykl przygotowania zawodowego na podstawie zawartej umowy o pracę, wskazując, że z powyższego wynika, że spełnił on przesłankę art. 70b ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. Zakład A. w P. faktycznie poniósł koszty 3-letniego procesu przygotowania zawodowego młodocianych, a równocześnie młodociani ukończyli proces kształcenia zdaniem egzaminów, co zostało potwierdzone świadectwami czeladniczymi.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ obszernie przytoczył obowiązujący stan prawny.

Organ stwierdził, że w omawianym przypadku nie są spełnione łącznie warunki do przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianych pracowników, określone w art. 70b ust. 1 ustawy o systemie oświaty. Młodociani nie zdali egzaminu, zgodnie z powołanymi przepisami. W tej sytuacji wnioskujący o dofinansowanie nie przedstawił stosownego dyplomu (wydanego przez komisję okręgową) potwierdzającego spełnienie warunku określonego w ust. 1 pkt 2 art. 70b tej ustawy.

W omawianym przypadku chodzi o dyplom potwierdzający zdanie egzaminu zawodowego, zgodnie z ww. przepisami dotyczącymi warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych. Dyplomu tego - w odniesieniu do młodocianych - nie może zastąpić świadectwo czeladnicze wydawane w trybie innych przepisów i przez inny organ.

Warunkiem zatem przyznania dofinansowania jest nie tylko ukończenie przez młodocianego pracownika nauki zawodu, ale też zdanie egzaminu zgodnie z odrębnymi przepisami. Obowiązujące prawo w sposób wyraźny określa jaki egzamin zdaje młodociany w zależności od tego u jakiego pracodawcy jest zatrudniony oraz gdzie się dokształca.

W przedmiotowej sprawie młodociani zatrudnieni byli u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem i dokształcali się w zasadniczej szkole zawodowej, a zatem - zgodnie z obowiązującym prawem - powinni zdać egzamin potwierdzający kwalifikacje zawodowe bezpośrednio po uzyskaniu świadectwa ukończenia zasadniczej szkoły zawodowej, zgodnie z przepisami dotyczącymi warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych.

Nie można w sposób dowolny decydować o egzaminie zdawanym przez młodocianych. W omawianym przypadku uzyskanie przez osoby, z którymi zawarto umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego świadectwa czeladniczego nie jest tożsame z tym, że zdali oni egzamin potwierdzający kwalifikacje zawodowe bezpośrednio po uzyskaniu świadectwa ukończenia zasadniczej szkoły zawodowej, zgodnie z przepisami dotyczącymi warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych. Nie ma w tym przypadku znaczenia, że strona skarżąca pokryła koszty egzaminu na tytuł czeladnika.

W skardze na powyższe rozstrzygnięcie strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz przyznanie należnego dofinansowania. W treści skargi strona podniosła argumentu podnoszone już w toku postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1. uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2. stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3. stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Przeprowadzając taką kontrolę, sąd zgodnie z art. 134 § 1 powołanej ustawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała decyzję strona skarżąca.

Przeprowadzone w tych ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji wykazało, że są one dotknięte uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie. Skarga zatem została uwzględniona.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572 ze zm.).

Zgodnie z art. 70 b ust. 1 powołanej ustawy pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli:

1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, określone w odrębnych przepisach;

2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z odrębnymi przepisami.

Wysokość kwoty dofinansowania kosztów kształcenia jednego młodocianego pracownika zależy od okresu kształcenia wynikającego z umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego i wynosi: 1) w przypadku nauki zawodu: a) 4.587 zł - przy okresie kształcenia wynoszącym 24 miesiące, b) 7.645 zł - przy okresie kształcenia wynoszącym 36 miesięcy; 2) w przypadku przyuczenia do wykonywania określonej pracy - 240 zł za każdy pełny miesiąc kształcenia (art. 70b ust. 2).

Stosownie do treści ust. 6 art. 70 b ustawy, dofinansowanie przyznaje wójt (burmistrz, prezydent miasta) właściwy ze względu na miejsce zamieszkania młodocianego pracownika, w drodze decyzji, po stwierdzeniu spełnienia warunków określonych w ust. 1. Dofinansowanie jest przyznawane na wniosek pracodawcy złożony w terminie 3 miesięcy od ukończenia przez młodocianego pracownika nauki zawodu lub przyuczenia do wykonywania określonej pracy. Do wniosku należy dołączyć kopie:

1) dokumentów potwierdzających spełnienie warunku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1;

2) umowy o pracę z młodocianym pracownikiem w celu przygotowania zawodowego;

3) dyplomu, świadectwa lub zaświadczenia potwierdzającego spełnienie warunku określonego w ust. 1 pkt 2 (art. 70 b ust. 7).

Dofinansowanie z budżetu państwa kosztów kształcenia młodocianych pracowników odbywa się w ramach dotacji celowej na zadania własne (art. 70b ust. 9).

Warunkiem skutecznego ubiegania się o dofinansowanie kosztów kształcenia jest więc łączne spełnienie przez wnioskodawcę wymienionych w przepisach art. 70 b ust. 1 pkt 1 i pkt 2 oraz ust. 7 ustawy o systemie oświaty przesłanek.

W niniejszej sprawie strona skarżąca wystąpiła z wnioskiem o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianych pracowników, z którymi zawarła umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego. W sprawie poza sporem jest, że młodociani pracownicy byli zatrudnieni u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem, oraz że ukończyli naukę zawodu, co potwierdzają świadectwa ukończenia zasadniczej szkoły zawodowej, a ponadto zostało udokumentowane zakończenie nauki zawodu przez młodocianych pracowników egzaminem przed komisją egzaminacyjną izby rzemieślniczej z wynikiem pozytywnym i uzyskanie świadectw czeladnika w zawodzie ślusarza.

W istocie przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest interpretacja przesłanki określonej w pkt 2 art. 70 b ust. 1 ustawy o systemie oświaty. W odniesieniu do młodocianego pracownika są to takie okoliczności, jak ukończenie nauki zawodu oraz zdanie egzaminu, zgodnie z odrębnymi przepisami.

Kluczowe znaczenie dla ustalenia pojęcia "zdał egzamin" mają przepisy odrębnych aktów, do których odwołanie zawiera art. 70 b ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty.

Zgodnie z art. 191 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) młodociany nie posiadający kwalifikacji zawodowych może być zatrudniony tylko w celu przygotowania zawodowego.

Na podstawie art. 191 § 3 i art. 195 § 2 Kodeksu pracy wydane zostało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 roku w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (Dz.U. Nr 60, poz. 278 ze zm.).

Sąd uznał za zasadny postawiony w skardze zarzut błędnej wykładni przez organy administracji art. 70b ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. Nie jest bowiem do zaakceptowania interpretacja powyższego przepisu przyjęta przez organy administracji orzekające w niniejszej sprawie, że w sytuacji, gdy młodociany po ukończeniu nauki zawodu u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem nie przystąpi bezpośrednio po zakończeniu nauki do egzaminu potwierdzający kwalifikacje zawodowe, zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków i sposobów oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych (Dz.U. z 2007 r. Nr 83, poz. 562 ze zm.), a zda egzamin na tytuł czeladnika, zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 października 2005 roku w sprawie egzaminów na tytuły czeladnika i mistrza w zawodzie, przeprowadzanych przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych (Dz.U. z 2005 roku Nr 215, poz. 1820), to pracodawcy nie przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia tego młodocianego.

Przepis § 11 ust. 2 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych wprawdzie określa, że w sytuacji, gdy młodociany był zatrudniony u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem i dokształcał się w zasadniczej szkole zawodowej, zdaje egzamin potwierdzający kwalifikacje zawodowe, bezpośrednio po uzyskaniu świadectwa ukończenia zasadniczej szkoły zawodowej, zgodnie z przepisami dotyczącymi warunków i sposobów oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych, a więc stosownie do przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2007 r.

Zdaniem Sądu, powyższe przepisy nie wyczerpują jednak katalogu przepisów odrębnych, określonych w art. 70 b ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. Młodociany pracownik zatrudniony u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem, tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, może bowiem zdać egzamin na tytuł czeladnika zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 października 2005 roku, tym bardziej, że w § 6 tego rozporządzenia ustawodawca przewidział możliwość dopuszczenia przez izbę rzemieślniczą do egzaminu czeladniczego nie tylko osobę, która ukończyła naukę zawodu u rzemieślnika, ale także osobę, która posiada świadectwo ukończenia szkoły ponadgimnazjalnej albo dotychczasowej szkoły ponadpodstawowej, prowadzącej kształcenie zawodowe o kierunku związanym z zawodem, w którym zdaje egzamin (§ 6 pkt 5 rozporządzenia).

A zatem warunek zdania egzaminu, zgodnie z odrębnymi przepisami, wskazany w art. 70 b ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, będzie spełniony także wówczas, gdy młodociany zatrudniony u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem zda egzamin na tytuł czeladnika. Zdaniem Sądu, w przypadku młodocianego zatrudnionego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem, przepisami odrębnymi, w rozumieniu art. 70 b ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, nie są bowiem jedynie przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania oraz przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków i sposobów oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych. Zawarte w art. 70 b ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty sformułowanie "i zdał egzamin, zgodnie z odrębnymi przepisami" odnosi się do wszystkich tych odrębnych przepisów, które pozwalają młodocianemu zdać egzamin po zakończeniu nauki. Gdyby ustawodawca zakładał zdanie egzaminu przez młodocianego wyłącznie zgodnie z § 11 pkt 1- 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania, wskazałby to wprost w art. 70 b ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. Skoro tego nie uczynił, to brak jest podstaw do stosowania wykładni przyjętej przez organy administracji w niniejszej sprawie.

Na podkreślenie zasługuje również to, że rozporządzenie w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania zostało wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w Kodeksie pracy, a nie w ustawie o systemie oświaty, oraz że rozporządzenie nie przewiduje żadnych konsekwencji w przypadku zdania, przez młodocianego zatrudnionego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem, egzaminu czeladniczego przed komisją egzaminacyjną izby rzemieślniczej.

Zauważyć należy, że skoro pracodawca niebędący rzemieślnikiem nie może zmusić młodocianego, z którym zawarł umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, do zdania egzaminu zgodnie z przepisami dotyczącymi warunków i sposobów oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych, to nie może być obciążony negatywnymi konsekwencjami czegoś, co nie jest zależne od niego. Ponadto skoro istnieje możliwość zdania egzaminu na podstawie innych przepisów, a ustawa nie precyzuje jakie konkretnie przepisy powinny mieć zastosowanie, tym bardziej nie można interpretować, iż w tym konkretnym przypadku chodzi wyłącznie o egzamin zdany zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2007 r.

W ocenie Sądu, przepis art. 70 b ustawy o systemie oświaty ma na celu umożliwienie młodocianym pracownikom naukę zawodu.

Zapewnienie młodym ludziom zdobywającym wykształcenie zawodowe, możliwości nauki zawodu stanowi realizację konstytucyjnego prawa do nauki wyrażoną w art. 70 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z preambułą do ustawy o systemie oświaty, oświata w Rzeczypospolitej Polskiej stanowi wspólne dobro całego społeczeństwa; kieruje się zasadami zawartymi w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a także wskazaniami zawartymi w Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka, Międzynarodowym Pakcie Praw Obywatelskich i Politycznych oraz Konwencji o Prawach Dziecka. Nauczanie i wychowanie - respektując chrześcijański system wartości - za podstawę przyjmuje uniwersalne zasady etyki. Kształcenie i wychowanie służy rozwijaniu u młodzieży poczucia odpowiedzialności, miłości ojczyzny oraz poszanowania dla polskiego dziedzictwa kulturowego, przy jednoczesnym otwarciu się na wartości kultur Europy i świata. Szkoła winna zapewnić każdemu uczniowi warunki niezbędne do jego rozwoju, przygotować go do wypełniania obowiązków rodzinnych i obywatelskich w oparciu o zasady solidarności, demokracji, tolerancji, sprawiedliwości i wolności.

Zwrócić należy uwagę, że określona w ustawie o systemie oświaty pomoc finansowa dla pracodawców zatrudniających osoby młodociane jest formą zachęty do zatrudniania takich osób oraz oznacza wyrównanie szans rynkowych tych pracodawców w konkurencji z innymi, zatrudniającymi osoby wykwalifikowane. W tej sytuacji rozbieżności w interpretacji przepisów nie powinny powodować utraty przez pracodawcę przysługującego mu prawa.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 6 lutego 2007 r. w sprawie o sygn. akt P 25/06, OTK - A 2007/2/9 stwierdził, że dla demokratycznego państwa prawnego istotne jest, aby prawo, przez niespójną regulację, nie tworzyło pułapek dla jego odbiorców i aby zarówno ustawodawca, jak i stosujący prawo mogli, nawet dokonując podstawowych zabiegów wykładni, tak samo rozumieć te same normy prawne, bez konieczności wchodzenia w spór z urzędem weryfikującym postępowanie adresatów prawa.

Art. 70 b ustawy o systemie oświaty został dodany przez art. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. Nr 145, poz. 1532). W opinii Biura Legislacyjnego Kancelarii Senatu z dnia 5 maja 2004 r. do ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty (druk senacki nr 692) czytamy, że ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty, została uchwalona w oparciu o projekt rządowy. Jedyna zmiana wprowadzana tą nowelizacją dotyczy dofinansowania kosztów kształcenia młodocianych, poniesionych przez pracodawców, którzy zawarli z młodocianymi umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego. Rozwiązanie prawne przewidujące dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego ma zastąpić dotychczasową ulgę uczniowską, którą regulowała ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. Ustawa wprowadza rozwiązanie prawne, na podstawie którego pracodawcy zatrudniający pracowników młodocianych w celu przygotowania zawodowego, uzyskają dofinansowanie kosztów kształcenia.

W opinii prawnej dnia 11 marca 2004 r. dotyczącej projektu ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty (druk sejmowy nr 25620) czytamy natomiast, że nowelizacja polega na dodaniu do ustawy o systemie oświaty art. 70b, a zmiana ta, to zgodnie z treścią uzasadnienia, konsekwencja usunięcia w przepisach podatkowych mechanizmów stosowania ulg podatkowych, które przysługiwały pracodawcom za wyszkolenie młodocianych pracowników. Te fiskalne zachęty służyły promocji zatrudniania młodocianych pracowników i ich kształcenia, rekompensując w części koszty, jakie ciążą na pracodawcy. W związku ze zniesieniem przedmiotowych ulg, projektodawcy proponują wprowadzenie systemu bezpośredniego dofinansowania pracodawców zawierających z młodocianymi umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego. W powyższej opinii czytamy również, że celem regulacji jest zachęcenie pracodawców do zatrudniania młodocianych.

Z powyższego wynika, że zmiana ustawy o systemie oświaty, polegająca na dodaniu art. 70 b miała być formą zachęty dla pracodawców do zatrudniania młodocianych pracowników, zaś interpretacja przyjęta przez organ może wywołać odmienne skutki, niezgodne z wolą ustawodawcy. Dlatego też nie do zaakceptowania jest bardzo formalistyczna interpretacja przepisu ustawy o systemie oświaty, przyjęta przez organy w niniejszej sprawie, nie znajdująca zresztą oparcia nawet w literalnej wykładni art. 70 b ust. 1 pkt 2.

Ustawodawca wprowadzając regulację dotyczą wspierania pracodawców zakładał, iż przyznanie dofinansowania dotyczyć będzie tych pracodawców, którzy w sposób skuteczny i efektywny prowadzą kształcenie młodocianych pracowników (albowiem warunkiem dofinansowania jest m.in. uzyskanie przez młodocianego pracownika po zakończeniu kształcenia, pozytywnego wyniku zewnętrznego egzaminu zawodowego).

Skoro w niniejszej sprawie młodociany pracownik ukończył naukę zawodu i zdał egzamin na tytuł czeladnika z wynikiem pozytywnym, to pracodawcy przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego na podstawie art. 70 b ustawy o systemie oświaty. Organ administracji decydujący o przyznaniu dofinansowania i sprawdzający zgodnie z art. 70b ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, czy młodociany pracownik zdał egzamin zgodnie z odrębnymi przepisami, nie jest uprawniony do wkraczania w kompetencje komisji egzaminacyjnej izb rzemieślniczych. Świadectwo czeladnicze, jako wyraz dopuszczenia danej osoby do egzaminu jest dla organu wiążące. Niezasadne jest więc stanowisko organu administracji, że ukończenie nauki zawodu u innych podmiotów nie pozwala na dopuszczenie przez izbę rzemieślniczą danej osoby do egzaminu czeladniczego.

Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. nie wynika, czy kwestionowało również w sprawie przesłankę wynikającą z art. 70 b ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty. Stanowisko organu II instancji w tej kwestii ma o tyle istotne znaczenie, że strona skarżąca w odwołaniu odnosiła się do stanowiska organu I instancji przedstawionego w uzasadnieniu decyzji, a dotyczącego niezawarcia umowy o praktyczną naukę zawodu pomiędzy szkołą a pracodawcą. Ponadto organ I instancji w uzasadnieniu decyzji stwierdził, że w sprawie nie zostały spełnione warunki z art. 70 b ust. 1 i 2 ustawy, co należy rozumieć, że kwestionuje spełnienie obu przesłanek określonych w art. 70b ustawy o systemie oświaty, chociaż nie wyjaśnił tego w sposób zrozumiały w uzasadnieniu decyzji.

Podsumowując Sąd stwierdził, iż w trakcie rozpatrywania niniejszej sprawy organy administracji publicznej naruszyły także przepisy postępowania administracyjnego. Niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności w sprawie oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania.

Powyższe oznacza, że w sprawie doszło do naruszenia art. 70b ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, poprzez błędną jego wykładnię, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy oraz do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji winny ponownie ocenić zebrany materiał dowodowy.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy.

TG