Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 73/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.) Asesor WSA Janusz Walawski Protokolant Anna Siwonia po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 marca 2006 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanego nią w mocy rozkazu Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego nr [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r., 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Ministra Obrony Narodowej na rzecz skarżącego J. K. kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego rozkazem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r., wydanym na podstawie art. 112 pkt 1, art. 115 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) oraz § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 czerwca 2004 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej, zwolnił [...] J. K. z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do rezerwy wskutek skazania prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, z dniem [...] czerwca 2005 r.

W uzasadnieniu podał, iż stosownie do postanowień art. 112 pkt 1 ww. ustawy, żołnierza zawodowego zwalnia się ze służby wskutek skazania prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, natomiast wobec J. K. Wojskowy Sąd Garnizonowy w G. wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2004 r. sygn. akt [...] orzekł taką karę.

W odwołaniu od powyższego rozkazu J. K. zarzucił organowi błędne przytoczenie treści art. 112 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, według którego żołnierza zawodowego można zwolnić z zawodowej służby wojskowej wskutek skazania prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania tej kary, nie zaś zwalnia się ze służby takiego żołnierza obligatoryjnie. Wobec takiego brzmienia tego przepisu organ nie uzasadnił dlaczego wybrał tak drastyczną sankcję. Odwołujący podniósł również okoliczność, iż zwolnienie jest dla niego krzywdzące z uwagi na brak [...] miesięcy do nabycia prawa do emerytury.

Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego rozkazem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r., na podstawie art. 132 kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 112 pkt 1, art. 115 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej, zmienił pkt [...] rozkazu Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego nr [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r. w ten sposób, że zwolnił z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do rezerwy wskutek skazania prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania tej kary, a zwolnienie z zawodowej służby wojskowej nastąpi z dniem [...] września 2005 r.

W uzasadnieniu Minister Obrony Narodowej stwierdził, iż stosownie do art. 112 pkt 1 powołanej ustawy, żołnierza można zwolnić ze służby wskutek skazania prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania tej kary. Podał również, że wyrok Wojskowego Sądu Garnizonowego w G. został zmieniony wyrokiem Wojskowego Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] września 2004 r. sygn. akt [...], zaś powyższy wyrok skazujący jest prawomocny. Zwolnienie ze służby nastąpiło na wniosek dowódcy jednostki wojskowej, który nie skorzystał z przysługującego mu na podstawie § 10 ust. 2 cyt. rozporządzenia, wniosku o pozostawienie żołnierza w dalszej służbie.

W odwołaniu od opisanego rozkazu J. K. wniósł o pozostawienie go w służbie.

Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2005 r., działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 2 kpa, po rozpoznaniu odwołania, uchylił zaskarżony rozkaz w części dotyczącej daty zwolnienia i ustalił nową datę zwolnienia na dzień [...] grudnia 2005 r., w pozostałej zaś części utrzymał go w mocy.

W uzasadnieniu podniósł w szczególności, iż fakultatywny charakter podstawy zwolnienia oznacza, że to właściwy organ wojskowy jest uprawniony do oceny i zajęcia stanowiska w przedmiocie zwolnienia lub pozostawienia żołnierza w służbie, który to organ w tym przypadku przychylił się do wniosku dowódcy o zwolnienie J. K. ze służby. Wskazał również, że zgodnie z art. 2 i 3 wojskowej ustawy pragmatycznej, żołnierzem zawodowym może być osoba o nieposzlakowanej opinii, przez co należy rozumieć również poszanowanie obowiązującego prawa, zaś zwolniony żołnierz ukarany prawomocnym wyrokiem Sądu takiej nieposzlakowanej opinii nie posiada. W odniesieniu do zmiany daty zwolnienia organ stwierdził, że zmiana ta wynika z wymogu uzyskania przez decyzję o zwolnieniu przymiotu ostateczności.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. K. wniósł o jej uchylenie oraz uchylenie utrzymanego nią w mocy rozkazu Szefa Sztabu Generalnego WP nr [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r., a nadto o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości.

Zaskarżonej decyzji zarzucił, że została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, 9, 10, 61 § 4 i 73 kpa, co miało wpływ na wynik postępowania, zaś doktryna i orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego odmawiają decyzjom mocy wiążącej w sytuacji lekceważenia przez organ administracyjny podstawowych zasad procedury administracyjnej. W ocenie skarżącego organy orzekające w sprawie, poprzez swe działania, uniemożliwiły stronie korzystanie z prawa czynnego udziału w każdym stadium postępowania.

W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości swoje stanowisko zarówno faktyczne, jak i prawne, zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w szczególności przez kontrolę działalności administracji publicznej, zaś kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Skarga oceniana pod tym względem zasługuje na uwzględnienie, lecz z powodów innych, niż w niej wskazane. Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego rozkazem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r., wydanym po wniesieniu przez skarżącego odwołania od wcześniejszego rozkazu tego organu nr [...] z dnia [...] kwietnia 2005r., zmienił częściowo jego osnowę, powołując się na art. 132 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.).

Wzmiankowany przepis w § 1 stanowi, że jeżeli odwołanie wniosły wszystkie strony, a organ administracji publicznej, który wydał decyzję, uzna, że odwołanie zasługuje w całości na uwzględnienie, może wydać nową decyzję, w której uchyli lub zmieni zaskarżoną decyzję, zaś w § 2, iż § 1 stosuje się także w przypadku, gdy odwołanie wniosła jedna ze stron, a pozostałe strony wyraziły zgodę na uchylenie lub zmianę decyzji zgodnie z żądaniem odwołania. Rozwiązanie zawarte w tym przepisie jest odstępstwem od generalnej zasady związania organu I instancji własną decyzją, określonej w art. 110 kpa. Stanowi ono przejaw przyznanego organowi I instancji uprawnienia autokontroli swoich rozstrzygnięć. Przepis art. 132 § 1 i § 2 wprowadza jednak dwie przesłanki uprawniające organ I instancji do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją nieostateczną tego organu, które muszą być spełnione łącznie.

Pierwszą z nich jest wniesienie odwołania przez wszystkie strony (art. 132 § 1 kpa), ewentualnie, gdy wniosła je tylko jedna z nich, pozostałe wyraziły zgodę na uchylenie lub zmianę decyzji zgodnie z żądaniem odwołania (art. 132 § 2 kpa). Drugą natomiast jest bezwzględny wymóg, by odwołanie zasługiwało na uwzględnienie w całości .

W rozpatrywanej sprawie bezspornie pierwsza z przesłanek została spełniona, bowiem w postępowaniu przed organem występowała tylko jedna strona, którą był skarżący. Rozważenia wymaga więc kwestia, czy również druga z przesłanek została spełniona. Zestawienie wniesionego przez J. K. odwołania od omawianego rozkazu z jego osnową uzasadnia udzielenie negatywnej odpowiedzi na tak zadane pytanie. Z odwołania wynika bowiem, że rozkaz o zwolnieniu skarżącego ze służby jest dla niego krzywdzący, zważywszy, jak podaje "na długoletnią służbę i okres jedynie [...] miesięcy pozostałych do nabycia prawa do emerytury", a nadto nie zawiera uzasadnienia, choć wbrew organowi, jest rozstrzygnięciem uznaniowym. Może to wskazywać, iż intencją skarżącego było jego uchylenie jako naruszającego prawo.

Tymczasem Szef Sztabu Generalnego WP postąpił jak organ odwoławczy, przytaczając w rozkazie wydanym na podstawie art. 132 kpa właściwe brzmienie przepisu stanowiącego podstawę zwolnienia skarżącego ze służby i uzupełniając uzasadnienie, a nadto zmieniając datę zwolnienia na późniejszą. Nie sposób uznać, by takie działanie można potraktować jako uwzględnienie odwołania w całości. W piśmiennictwie można spotkać także stanowisko, że skoro organ administracji publicznej jest związany żądaniem odwołania, to musi być ono wystarczająco skonkretyzowane, aby organ I instancji mógł ustosunkować się do żądań i zarzutów odwołania (M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wydanie II, Zakamycze 2005, str. 767).

W niniejszej sprawie brak natomiast jednoznacznego określenia żądania uchylenia zaskarżonego rozkazu, co dodatkowo przemawia za jego wadliwością.

Konkludując należy stwierdzić, iż Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego wydając rozkaz nr [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r. bezpodstawnie zastosował instytucję autokontroli wynikającą z art. 132 kpa, gdy faktycznie jego działanie wkracza w kompetencje organu odwoławczego, czym została naruszona jego właściwość, a to powoduje nieważność ww. rozkazu z przyczyny określonej w art. 156 § 1 pkt 1 kpa.

Z kolei zaskarżona decyzja Ministra Obrony Narodowej, utrzymująca w mocy wspomniany rozkaz, którym Szef Sztabu Generalnego WP tylko częściowo zmienił swój poprzedni rozkaz, jest dotknięta wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa z powodu wydania jej z rażącym naruszeniem prawa.

W tej sytuacji zbędne stały się rozważania dotyczące meritum sprawy.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 i pkt 2 kpa, orzekł jak w sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w całości Sąd orzekł na podstawie art. 152, zaś o kosztach w oparciu o art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.