Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 244/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie WSA Dariusz Pirogowicz WSA Iwona Kosińska Protokolant starszy referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2017 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 244/17

UZASADNIENIE

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku T. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...], orzekającej o stwierdzeniu nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 r., nr [...], potwierdzającej na rzecz T. K. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez Z. K. (Z. K.) udziału w prawie własności nieruchomości budynkowych położonych w W. przy ul. [...] w części 1/2 oraz z tytułu pozostawienia przez M. K. udziału w prawie własności nieruchomości budynkowych położonych w W. przy ul. [...] w 2/3 części oraz odmawiającej potwierdzenia prawa do pozostałej części rekompensaty z tytułu pozostawienia przez K. K. udziału w prawie własności nieruchomości budynkowych położonych w W. przy ul. [...], a także umarzającej postępowanie administracyjne w sprawie o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. K. i B. K. udziałów w prawie własności nieruchomości budynkowych położonych w W. przy ul. [...], woj. [...], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzje.

Przedmiotowa decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.

W dniu 31 grudnia 2008 r. T. K. zwrócił się do Wojewody [...] z wnioskiem o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w [...] przy ul. [...], woj. [...], stanowiącej współwłasność K. K., B. K., J. K., Z. K. c. B. (Z. K.), M. K. (M. K.), H. K. (H. K.) oraz Z. K., z domu K., c. W. (Z. K.). Strona podkreśliła, że składa swój wniosek w nawiązaniu do wniosku Pani A. K. przekazanego przez Wojewodę [...] do Wojewody [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2005 r.

W piśmie z dnia 1 października 2012 r. T. K., sprecyzował zakres złożonego wniosku wskazując, że wnosi o potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez K. K., Z. K. (Z. K.) i M. K.

Cofnął wniosek w części dotyczącej B. K. oraz J. K.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...], uzupełnionym postanowieniem z dnia [...] września 2013 r., nr [...], Wojewoda [...] pozytywnie ocenił spełnienie przez T. K. wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. realizacji prawa do rekompensaty poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2014 r. poz. 1090 z późn. zm.), wezwał stronę do wyboru formy realizacji uprawnień [...], wskazania numeru rachunku bankowego w przypadku wyboru świadczenia pieniężnego realizowanego w formie przelewu oraz do dołączenia operatu szacunkowego wykonanego przez rzeczoznawcę majątkowego.

Decyzją z dnia [...] marca 2014 r., nr [...], Wojewoda [...] potwierdził na rzecz T. K. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez Z. K. (Z. K.) udziału w prawie własności nieruchomości budynkowych położonych w W. przy ul. [...] w części 1/2 oraz z tytułu pozostawienia przez M. K. udziału w prawie własności nieruchomości budynkowych położonych w W. przy ul. [...] w 2/3 części. W pkt 2 ww. decyzji organ I instancji określił wartość nieruchomości budynkowych pozostawionych w W. przy ul. [...], woj. [...] poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, na kwotę [...] zł, w oparciu o operat szacunkowy z dnia [...] października 2013 r. sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego [...]. Zgodnie z pkt 3 decyzji z dnia [...] marca 2014 r. wartość udziału w wysokości 2/7 części w prawie własności nieruchomości budynkowych pozostawionych w W. przy ul. [...], należącego do Z. K. wynosi [...] zł. Z kolei na podstawie pkt 4 ww. decyzji określono wartość udziału w wysokości 1/7 części w prawie własności nieruchomości budynkowych pozostawionych w W. przy ul. [...], należącego do M. K. na kwotę [...] zł. W dalszej części decyzji z dnia [...] marca 2014 r. Wojewoda [...] ustalił wartość świadczenia pieniężnego stanowiącego 20 % wartości udziału w prawie własności nieruchomości budynkowych pozostawionych w W. przy ul. [...], należącego do Z. K., na kwotę [...] zł (pkt 5), natomiast wartość świadczenia pieniężnego stanowiącego 20% wartości udziału w prawie własności nieruchomości budynkowych pozostawionych w W. przy ul. [...], należącego do M. K. organ I instancji ustalił na kwotę [...] zł (pkt 6). Zgodnie z pkt 7 ww. decyzji organ I instancji ustalił łączną wysokość rekompensaty, przysługującej T. K. stosowanie do posiadanych udziałów w prawie do rekompensaty, na kwotę [...] zł, w tym z tytułu pozostawienia przez Z. K. udziału w prawie własności nieruchomości budynkowych położonych w W. przy ul. [...] na kwotę [...] zł oraz z tytułu pozostawienia przez M. K. udziału w. prawie własności nieruchomości budynkowych położonych w W. przy ul. [...] na kwotę [...] zł. Wojewoda [...] odmówił potwierdzenia prawa do pozostałej części rekompensaty z tytułu pozostawienia przez K. K. udziału w prawie własności nieruchomości budynkowych położonych w W. przy ul. [...] (pkt 9) oraz umorzył postępowanie administracyjne w sprawie o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. K. i B. K. udziałów w prawie własności nieruchomości budynkowych położonych w W. przy ul. [...], woj. [...], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (pkt 10).

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r., Minister Skarbu Państwa wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 r., nr [...].

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...], Minister Skarbu Państwa orzekł o stwierdzeniu nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 r., nr [...].

Minister Skarbu Państwa uznał, że wydanie przez Wojewodę [...] decyzji z dnia [...] marca 2014 r., nr [...], nastąpiło z rażącym naruszeniem art. 13 ust 2 i 3 oraz art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., albowiem Wojewoda [...] nie uwzględnił wcześniejszej realizacji prawa do rekompensaty przez jednego ze współwłaścicieli tj. K. K. oraz nie dokonał waloryzacji wartości nieruchomości, a zatem decyzja ta dotknięta jest wadą wymienioną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku T. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ w uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, ze że zgodnie z art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. w przypadku o którym mowa w art. 6 ust. 3 tej ustawy wysokość zaliczanej kwoty oraz wysokość świadczenia pieniężnego, o których mowa w ust. 2, pomniejsza się o wartość nabytego prawa własności nieruchomości albo wartość nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartość położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali, przez osoby, o których mowa w art. 2 lub art. 3 ww. ustawy. Zatem osoby, które wcześniej na podstawie odrębnych przepisów zrealizowały część uprawnienia bądź uprawnienie to zostało zrealizowane, choćby w części przez ich poprzedników prawnych, mogą otrzymać rekompensatę, jeżeli wartość otrzymanego wcześniej przez osoby, o których mowa w art. 2 lub art. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. prawa nie przekroczy przewidzianej w ustawie wysokości świadczenia, tj. 20% wartości pozostawionego mienia (art. 13 ust. 2 i 3 ww. ustawy).

W obecnym stanie prawnym nie ma możliwości przyznania rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w kwocie wyższej niż 20% wartości nieruchomości pozostawionej (art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.). Dyspozycja wyżej wymienionego artykułu w sposób nie budzący wątpliwości określa wysokość należnej osobom uprawnionym rekompensaty. Odmienna interpretacja w/w przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. mogłaby skutkować przekroczeniem ww. limitu wynoszącego 20% wartości pozostawionych nieruchomości.

Organ podkreślił, ze w wyniku wydania przez Wojewodę [...] decyzji z dnia [...] marca 2014 r. realizacja prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości budynkowych położonych w W. przy ul. [...] osiągnęła poziom przewyższający 20%, o którym mowa w przywołanym art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.

Wartość nieruchomości nabytej przez K. K. w ramach wcześniejszej realizacji uprawnień [...] wg. operatu szacunkowego z dnia [...] października 2013 r. wyniosła [...] zł. Z kolei 20% z wartości nieruchomości pozostawionej określonej w operacie szacunkowym z dnia [...] października2013 r. wynosi [...]. Powyższe kwoty zostały wyliczone w oparciu o wartości zawarte w operatach szacunkowych z dnia [...] października2013 r.

Na podstawie decyzji z dnia [...] marca 2014 r. T. K. nabył prawo do rekompensaty w łącznej kwocie [...] zł. Po zsumowaniu dotychczasowej realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości budynkowych położonych w W. przy ul. [...] należy wskazać ze stanowi ona wartość [...] zł.

Organ nadzoru podkreślił, ze błędne postępowanie Wojewody [...] wynika z faktu rażącego naruszenia art. 13 ust. 3 i nie uwzględnienia wcześniejszej realizacji prawa do rekompensaty przez jednego ze współwłaścicieli.

Jak wskazał organ nadzoru druga z okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji dotyczy obligatoryjnej treści decyzji określonej w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. w zakresie podania zwaloryzowanej na dzień wydania tej decyzji wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, a w przypadku, o którym mowa w art. 6 ust. 3, również wskazanie zwaloryzowanej na dzień wydania decyzji wartości nabytego prawa własności nieruchomości albo wartości nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartości położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali.

Minister Skarbu Państwa stwierdził, że Wojewoda [...] nie dokonał, pomimo obowiązku wyrażonego w art 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., waloryzacji wartości ww. nieruchomości w oparciu o Komunikaty Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.

Organ nadzoru ustalił w oparciu o akta sprawy prowadzone przez Wojewodę [...] pod sygn. [...], iż pismem z dnia 30 października 1989 r. M. H. złożyła wniosek do Urzędu W. w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Ww. wniosek został następnie przekazany Wojewodzie [...] przez Prezydenta W. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r.

Z kolei A. K. w dniu 28 września 1992 r. wnioskiem skierowanym do Urzędu Rejonowego Oddziału Geodezji i Gospodarki Gruntami w [...] zwróciła się "o przyznanie mieszkania, jako odszkodowania za mienie pozostawione na wschodzie". Wniosek ten został przekazany Wojewodzie [...] przez Prezydenta Miasta K. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2005 r, a następnie przez Wojewodę [...] do Wojewody [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2005 r.

Wojewoda [...] rozdzielił przedmiotowe postępowanie na dwie sprawy:

sprawę z wniosku T. K. o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. K., Z. K., K. K., J. K. i B. K. udziału w nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] ([...]) oraz

sprawę z wniosku W. N. (spadkobierczyni M. H. i A. K.) o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez Z. K., żonę C. K. nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] ([...]).

Wniosek W. N. Wojewoda [...] przekazał do [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] według właściwości.

Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2016 r., Wojewoda [...] odmówił potwierdzenia W. N. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w W. przy ul. [...], województwo [...]. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ I instancji wskazał, że podsumowując stan dotychczasowej realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości w W. przy ul. [...] stwierdzić należy, iż prawo do rekompensaty zostało już zrealizowane na kwotę [...] zł. Z powyższego wynika, że wcześniejsze zaliczenie wartości nieruchomości pozostawionych poza granicami Polski przekroczyło wysokość równą 20% wartości tych nieruchomości. Organ I instancji uznał zatem, że prawo do rekompensaty zostało zrealizowane.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...], Minister Skarbu Państwa uchylił w całości zaskarżoną decyzję Wojewody [...] nr [...], z dnia [...] marca 2016 r., i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ odwoławczy zalecił Wojewodzie [...] przy ponownym rozpatrywaniu sprawy przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego na okoliczność spełnienia przez C. K. i jego następców prawnych przesłanki określonej w art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., tj. zamieszkiwania na byłym terenie państwa polskiego. Ponadto organ I instancji został zobligowany do dokonania zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. oceny spełnienia przez W. N. wymogów, o których mowa w art. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.

Organ nadzoru stwierdził, ze analiza akt ww. spraw prowadzonych przez Wojewodę [...] i Wojewodę [...] wskazywała, że dotyczą one dwóch stron o sprzecznych interesach, tj. W. N. i T. K. reprezentowanych przez jednego pełnomocnika.

Organy I instancji wydając decyzje w ww. sprawach przyjęły różne metody wyliczenia prawa do rekompensaty w sytuacji, gdy prawo do rekompensaty przysługiwało współwłaścicielom nieruchomości pozostawionej. Szczegółowa analiza akt ww. postępowań oraz orzecznictwa sadów administracyjnych wskazała, że błędne podejście wykazał Wojewoda [...].

Przystępując do wydania rozstrzygnięć zarówno w sprawie odwołania W. N. jak i stwierdzenia nieważności decyzji, na podstawie której rekompensatę nabył T. K., Minister Skarbu Państwa musiał wyważyć, która z wartości konstytucyjnych wskazywanych przez skarżącego we wniosku z dnia 19 września 2016 r. o ponowne rozpatrzenie prawy powinna mieć pierwszeństwo. Ostatecznie organ wyższej instancji zdecydował, że niedopuszczalna jest sytuacja, w której jeden ze spadkobierców współwłaścicieli nieruchomości pozostawionej uzyskuje prawo do rekompensaty kosztem innego spadkobiercy, gdyż godzi to w konstytucyjną zasadę sprawiedliwości społecznej wyrażonej w art. 2 Konstytucji.

Skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł T. K.

Zaskarżonej decyzji zarzucał

Naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest

- art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez jego nie zastosowanie przez Ministra Skarbu Państwa, to jest mimo zaistnienia przesłanek do uchylenia w całości decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2016 r. i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji,

- art. 6, art. 7, art. 8 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 107 § 3 K.p.a. to jest naruszenie zasady legalności, zasady podjęcia przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu obywatela, przeprowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, a także błędne uzasadnienie prawne,

- art. 7 w związku z art. 77 oraz art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewyczerpujące i fragmentaryczne rozpatrzenie materiału dowodowego, skutkujące błędnym ustaleniem okoliczności faktycznej w oparciu o wybiórczo wybrany i niekorzystny dla strony materiał dowodowy,

Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest

- art. 2 pkt. 1 i 2, art. 3 ust. 2 w związku z art. 13 ust.2 oraz art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polski poprzez bezpodstawne uznanie, iż została wydana z rażącym naruszeniem prawa,

- art. 2, art. 7, art. 31 oraz art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz Konwencji o ochronie praw i podstawowych wolności oraz art. 1 Protokołu nr 1 do ww. Konwencji poprzez naruszenie podstawowych zasad ustrojowych Rzeczypospolitej Polskiej, tj. zasady państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, zasady działania na podstawie i w granicach prawa, zapewnienia praw człowieka i obywatela, w tym ochronę dziedziczenia oraz zakazu ograniczenia obywatelowi praw skutkującego w przedmiotowej sprawie brakiem rekompensaty za część majątku (nieruchomości] pozostawionego na Kresach Wschodnich przez spadkodawcę Skarżącego, co jest szczególnie rażące w świetle orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (z 08.11.1989 K 7/89, OTK 1989 Nr 1 poz. 8, SN uzasadnienie wyroku z 10.10.2003 II CK 36/02) oraz treści wyroku Wielkiej Izby ETPC w Strasburgu z 22 czerwca 2004 r. w sprawie skargi Broniowski przeciwko Polsce.

Wnosił o uchylenie w całości decyzji z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2016 nr [...] orzekającej o stwierdzeniu nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 roku, r: [...] . i przekazanie sprawy Wojewodzie [...] do ponownego rozpoznania.

W opinii skarżącego Wojewoda [...], a następnie Wojewoda [...] i Minister Skarbu Państwa dokonali błędnej wykładni, art. 13 ust. 2 ustawy rekompensacyjnej w związku z art. 6 ust. 2 wskazanej ustawy, uznając, iż w przedmiotowej sprawie przekroczono maksymalną kwotę rekompensaty. Minister przychylając się do powyższego stanowiska, oparł się tylko i wyłącznie na wykładni językowej, pomijając równie istotną wykładnię systemową i celowościową.

Zdaniem skarżącego Minister stwierdzając nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 roku, nie dostrzegł, iż brak jest tożsamości układu osobowego pomiędzy wcześniejszą realizacją uprawnień [...] przez K.K., a sprawą zakończoną przywołaną decyzją z marca 2014 roku. K.K. dokonał zaliczenia, jako spadkobierca dóbr pozostawionych poza granicami Polski, nie tylko M.K. i Z. K., ale także K.K., B. K. oraz J.K. Co więcej, K.K. działał w zgodzie z ówcześnie obowiązującymi przepisami i w żadnym wypadku nie mógł przewidzieć uchwalenia w przyszłości ustawy rekompensacyjnej w brzmieniu z 2005 roku wraz z późniejszymi zmianami. Różnica w układzie osobowym prowadziła także do niemożności przewidzenia skutków prawnych decyzji podejmowanych przez K.K.

Skarżący z daleko posuniętej ostrożności procesowej podkreślił, iż w przypadku uznania przez Sąd, iż zaprezentowana przez Ministra wykładnia przepisów mieści się w granicach prawem dopuszczonych, wątpliwości budzi sama konstytucyjność takiego rozwiązania.

Podniósł iż podniesione przez Ministra zaniedbania związane z waloryzacją spełniają przesłankę naruszenia przepisów prawa, niemniej na pewno nie można ich uznać za naruszające powyższe przepisy w sposób rażący.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie i podtrzymał w całości argumentacje przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Z uwagi na treść art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd administracyjny, sprawuje, w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, ma za zadanie zakończyć proces rozliczeń z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Przepisy tej ustawy mają zastosowanie zarówno do spraw nowych jak również do sytuacji, w których osoba posiadająca zaświadczenie lub decyzję potwierdzającą prawo do rekompensaty wydane na podstawie wcześniej obowiązujących w tej materii przepisów, nie zrealizowała prawa do rekompensaty albo zrealizowała je w części. We wszystkich tych przypadkach realizacja prawa do rekompensaty następuje w formach określonych w art. 13 ustawy i w każdym przypadku zaliczenie wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej dokonuje się w wysokości równej 20% wartości tych nieruchomości. Zaznaczyć trzeba, że również gdy prawo do rekompensaty realizowane jest w formie świadczenia pieniężnego jego wysokość stanowi 20% wartości pozostawionych nieruchomości (art. 13 ust. 2 ustawy).

Tak więc zgodnie uregulowaniami zawartymi w art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.: "Zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej dokonuje się w wysokości równej 20% wartości tych nieruchomości. Wysokość świadczenia pieniężnego stanowi 20% wartości pozostawionych nieruchomości."

Na podstawie ust. 3 przywołanego wyżej art. 13: "W przypadku, o którym mowa w art. 6 ust. 3, wysokość zaliczanej kwoty oraz wysokość świadczenia pieniężnego, o których mowa w ust. 2, pomniejsza się o wartość nabytego prawa własności nieruchomości albo wartość nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartość położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali, przez osoby, o których mowa w art. 2 lub art. 3."

Fundamentalną zasadą przyjętą w tym akcie prawnym jest więc prawo do uzyskania przez osoby uprawnione, rekompensaty w wysokości równej 20% wartości pozostawionych nieruchomości.

Zgodnie z art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Postępowanie nieważnościowe podlega specyficznym regułom, a jego zakres istotnie różni się od postępowania zwyczajnego. Celem postępowania nieważnościowego nie jest bowiem merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji z jednego tylko punktu widzenia - czy decyzja jest dotknięta wadą kwalifikowaną wskazaną w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a.

Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji, będąca nadzwyczajnym środkiem weryfikacji decyzji administracyjnych, stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych wyrażonej w art. 16 k.p.a., a służącej ochronie takich wartości, jak ochrona porządku prawnego, ochrona praw nabytych, pewność, stabilność i bezpieczeństwo obrotu prawnego. Z tego też powodu tryb ten może być stosowany tylko w sytuacji bezspornego ustalenia wystąpienia przesłanek określonych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a., które to przesłanki z racji ich wyczerpującego wyliczenia nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej.

Wśród wad kwalifikowanych stanowiących przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wymienia rażące naruszenie prawa.

O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu tego przepisu decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną, a więc chodzi o sytuację, gdy istnienie tej sprzeczności da się ustalić poprzez proste ich zestawienie. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Natomiast skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa.

O tym, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa, skutkujące koniecznością wyeliminowania decyzji ostatecznej z obrotu prawnego, decyduje więc przede wszystkim oczywistość naruszenia prawa, prowadząca do nadania prawa lub odmowy jego przyznania wbrew przesłankom przepisu. Taka oczywistość zachodzi w rozpoznawanej sprawie.

Organ ustalił w sposób nie budzący wątpliwości, iż K.K. w ramach wcześniejszej realizacji uprawnień [...] nabył nieruchomość której wartość według operatu szacunkowego z dnia [...] października2013 r. wyniosła [...] zł.

Na podstawie decyzji z dnia [...] marca 2014 r. T. K. nabył prawo do rekompensaty w łącznej kwocie [...] zł. Po zsumowaniu jej z dotychczasową realizacją prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości budynkowych położonych w W. przy ul. [...] należy wskazać, że całkowita wartość realizacji prawa do rekompensaty stanowi [...] zł, tj. kwotę przekraczającą 20% wartości pozostawionych nieruchomości.

Postępowanie Wojewody [...] wynikało z faktu rażącego naruszenia art. 13 ust. 3 i dotyczy maksymalnej wartości prawa do rekompensaty stanowiącej 20% wartości nieruchomości pozostawionej, poprzez nie uwzględnienie wcześniejszej realizacji prawa do rekompensaty przez jednego ze współwłaścicieli K.K.

Jak już wskazano, rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie zachodzi w sytuacji braku oczywistości naruszenia prawa.

Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie ma miejsca. Organ nadzoru prawidłowo ocenił iż naruszenie prawa jest oczywiste i należy ocenić je jako rażące.

Za konkretną nieruchomość pozostawioną poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej uprawnieni nie mogą otrzymać świadczenia przewyższającego wysokość 20% jego wartości. Jeżeli więc za dany majątek pozostawiony poza obecnymi granicami została już poprzednio przyznana rekompensata, to - stosownie do art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. - wysokość aktualnie zaliczanej kwoty oraz wysokość świadczenia pieniężnego winna być pomniejszona o wartość nabytego prawa własności nieruchomości albo wartość nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartość położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali.

Jak wskazał słusznie organ Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1494/11 podkreślił, że prawo do rekompensaty stanowi jedną całość i przysługuje za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Przysługuje właścicielowi, współwłaścicielowi i ich spadkobiercom, ale nie wszystkim, a tylko spełniającym warunki określone w ustawie. Nie jest tak, że każdemu ze spadkobierców przysługuje oddzielne prawo do rekompensaty. Prawo to jest bowiem jedno i przysługuje osobom, które wykażą, że spełniają warunki do realizacji tego prawa.

Skoro rekompensatę za pozostawione mienie przyznaje się jako całość za pozostawione mienie dla wszystkich osób uprawnionych, to w świetle art. 13 ust. 3 ustawy wysokość świadczenia pieniężnego powinna zostać pomniejszona o wartość nabytej nieruchomości.

Przechodząc na grunt sprawy niniejszej, w sytuacji gdy nastąpiła już realizacja prawa do rekompensaty, poprzez nabycie przez K.K. nieruchomości w zamian za nieruchomość pozostawioną w W. przy ul [...] zgodnie z art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. organ rozpoznając wniosek T.K. winien to uwzględnić.

Nie uwzględnienie przez organ wcześniejszej realizacji prawa do rekompensaty przez jednego ze współwłaścicieli stanowi rażące naruszenie prawa.

Rekompensatę za pozostawione mienie przyznaje się jako całość za pozostawione mienie dla wszystkich współwłaścicieli.

Prawo rekompensaty jest prawem przysługującym wspólnie wszystkim współwłaścicielom lub spadkobiercom stosownie do wielkości ich udziałów we współwłasności czy spadku i istniała możliwość realizacji tego prawa w różnym czasie, tak jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie, przy potwierdzeniu prawa do rekompensaty, należy uwzględnić nie tylko wielkość udziałów we współwłasności czy w spadku, ale również fakt, że niektóre z osób uprawnionych zrealizowały już przysługujące im prawo do rekompensaty. Wartość częściowo zrealizowanego w różnych formach prawa do rekompensaty, jak już wyżej powiedziano, stosownie do treści art. 13 ust. 3 ustawy skutkuje pomniejszeniem wartości całego prawa. W sytuacji, gdy prawo do rekompensaty zostało zrealizowane tylko przez część osób uprawnionych, wartości zrealizowanego przez nich prawa powinny zostać zaliczone na poczet ich udziałów w prawie do rekompensaty ustalonych według udziałów we współwłasności lub w spadku. Postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty nie jest oczywiście postępowaniem o zniesienie współwłasności czy dział spadku.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OSK 593/12 prawo rekompensaty jest prawem przysługującym wspólnie wszystkim współwłaścicielom lub spadkobiercom stosownie do wielkości ich udziałów we współwłasności czy spadku i istniała możliwość realizacji tego prawa w różnym czasie, tak jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie, przy potwierdzeniu prawa do rekompensaty, należy uwzględnić nie tylko wielkość udziałów we współwłasności czy w spadku, ale również fakt, że niektóre z osób uprawnionych zrealizowały już przysługujące im prawo do rekompensaty. Wartość częściowo zrealizowanego w różnych formach prawa do rekompensaty, jak już wyżej powiedziano, stosownie do treści art. 13 ust. 3 ustawy skutkuje pomniejszeniem wartości całego prawa. W sytuacji, gdy prawo do rekompensaty zostało zrealizowane tylko przez część osób uprawnionych, wartości zrealizowanego przez nich prawa powinny zostać zaliczone na poczet ich udziałów w prawie do rekompensaty ustalonych według udziałów we współwłasności lub w spadku.

W odniesieniu do sformułowanych przez Skarżącego zarzutów naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 6, art. 7, art 8 i 80 k.p.a. w związku z art 107 § 3 k.p.a. oraz art. 7 w związku z art. 77 oraz art. 80 k.p.a. należy wskazać, że Minister Skarbu Państwa oparł swoje rozstrzygnięcie na materiale dowodowym zgromadzonym przez Wojewodę [...] w postępowaniu zakończonym decyzją Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 r., nr [...], potwierdzającą na rzecz T.K. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez Z.K. i M. K. udziałów w prawie własności nieruchomości budynkowych położonych w W.

Brak kompletności materiału dowodowego nie była kwestionowana przez stronę postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 r.

Niezasadny jest również zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Minister Skarbu Państwa w sposób szczegółowy dokonał wszechstronnej analizy całego zebranego materiału dowodowego.

W odniesieniu do zarzutu art. 2 pkt. 1 i 2, art. 3 ust. 2 w związku z art. 13 ust. 2 oraz art. 1 ust. 1 ustaw z dnia 8 lipca 2005 r. należy stwierdzić że w zaskarżonej decyzji z dnia [...] listopada 2016 r., oraz w poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] sierpnia 2016 r., Minister Skarbu Państwa szczegółowo wyjaśnił w czym przejawia się rażące naruszenie przepisów przez Wojewodę [...].

Należy zaznaczyć, ze stanowisko Ministra Skarbu Państwa znalazło oparcie w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyroki WSA w Warszawie z dnia 9 października 2008 r. o sygn. akt: ISA/Wa2016/07 oraz z dnia 12 listopada 2008 r. o sygn. akt I SA/Wa 776/08) zgodnie, z którymi powinna być bezwzględnie rozliczona wcześniejsza realizacja prawa do rekompensaty dokonana przez ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty lub ich poprzedników prawnych.

Odnosząc się do zarzutu art. 2, art. 7, art. 31 oraz art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz Konwencji o ochronie praw i podstawowych wolności oraz art. 1 Protokołu nr 1 do ww. Konwencji należy wskazać, że żadna z zasad przywołanych przez Skarżącego nie została naruszona w wyniku wydania przez Ministra Skarbu Państwa decyzji z dnia [...] listopada 2016 r., utrzymującej w mocy decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2016 r..

Należy zauważyć iż organ nadzoru słusznie dostrzegł jeszcze jeden problem występujący w sprawie niniejszej a mianowicie organ po przeanalizowaniu akt spraw prowadzonych przez Wojewodę [...] pod sygn. [...] oraz przez Wojewodę [...] pod sygn. [...] i zapadłych w nich rozstrzygnięć stwierdził, że oba ww. organy przyjęły inny sposób obliczania wartości prawa do rekompensaty przy częściowej realizacji uprawnień [...] przez pozostałych współwłaścicieli (i ich spadkobierców) mienia pozostawionego. Zarówno w ocenie Ministra Skarbu Państwa jak i w ocenie Wojewody [...] w wyniku wydania przez Wojewodę [...] decyzji z dnia [...] marca 2014 r. przekroczono dopuszczalny limit wysokości rekompensaty przysługującej spadkobiercom współwłaścicieli nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w W. przy ul. [...].

W konsekwencji jak ustalił organ w decyzji nr [...] z dnia [...] marca 2016 r., nr [...], odmawiającej potwierdzenia W.N. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia w W. przy ul. [...], wynika że Wojewoda [...] nie kwestionował spełnienia przez stronę przesłanek potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Organ wojewódzki za podstawę odmowy uznał okoliczność, iż wcześniejsza realizacja prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez współwłaścicieli nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] konsumowała wysokość całkowitej rekompensaty stanowiącej 20% wartości nieruchomości pozostawionej.

Taki stan rzeczy jak słusznie zauważył organ wymagał wskazania, która z ww. decyzji organów I instancji jest zgodna z prawem, a która obarczona jest wadami prawnymi i określenia ciężaru zidentyfikowanych wad prawnych.

Po przeprowadzaniu postępowania Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] sierpnia 2016r., orzekł o stwierdzeniu nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 roku, ponieważ uznał, że w ustalonych okolicznościach faktycznych i prawnych zaszły przesłanki do stwierdzenia nieważności ww. decyzji organu I instancji określone w art. 156 §1 pkt 2 k.p.a.

Minister Skarbu Państwa miał obowiązek kierować się nie tylko interesem T. K., ale i pozostałych spadkobierców współwłaścicieli mienia pozostawionego w [...].

Jak wskazał organ, zdecydował się na wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego od decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] marca 2016 r., nr [...] , odmawiającej potwierdzenia W.N. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w [...] przy ul. [...].

Organ jak słusznie zauważył, nie ma prawa chronić interesów jednego podmiotu kosztem praw drugiego.

Prawidłowości podjętej przez Ministra decyzji nie zmienia okoliczność iż można zgodzić się ze skarżącym że na tym etapie postepowania podniesione przez Ministra zaniedbania związane z waloryzacją spełniają przesłankę naruszenia przepisów prawa, niemniej nie można ich uznać za naruszające powyższe przepisy w sposób rażący.

Wbrew zarzutom skargi organ nie dopuścił się naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawnych, w tym art. 107 § 3 k.p.a., bowiem zajęte stanowisko uzasadnił w sposób czytelny i wyczerpujący a istota postępowanie nadzwyczajnego nie wymagała czynności dowodowych - stąd nie mogło dojść do naruszenia art. 77 k.p.a. Również nie zachodziły przesłanki do wydania (po ponownym rozpoznaniu sprawy) innej decyzji, niż opartej na przyjętej przez organ podstawie prawnej.

Skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu o czym sąd orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.