Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1703/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-12-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6313 Cofnięcie zezwolenia na broń
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Alicja Plucińska - Filipowicz Sędziowie sędzia NSA Jerzy Bujko (spr.) sędzia del. WSA Jerzy Siegień Protokolant Renata Sapieha po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej T. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 stycznia 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 1871/06 w sprawie ze skargi T. B. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską 1) uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2006r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, 2) zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz T. B. kwotę 400 (czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego za obie instancje.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. Komendant Wojewódzki Policji we Wrocławiu cofnął wydane T. B. pozwolenie na posiadanie broni. Podstawą do tego było stwierdzenie, że wyrokiem Sądu Rejonowego w J. G. z dnia [...] maja 2005 r. (sygn. akt [...]) T. B. został skazany za popełnienie przestępstwa prowadzenia pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwym, na podstawie art. 178a § 1 Kodeksu karnego. Wobec tego organ uznał, że należy on do osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, iż mogą użyć broni w celu sprzecznym w interesie bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Ustalenie takie obliguje organ do cofnięcia wydanego pozwolenia na broń godnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.).

T. B. odwołał się od wymienionej decyzji, lecz Komendant Główny Policji, decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uznając odwołanie za nieuzasadnione organ odwoławczy wyraził, między innymi, pogląd, iż od posiadacza broni wymagana jest nieskazitelna postawa oraz przestrzeganie ładu prawnego, które daje gwarancję, że również w zakresie posiadania i używania broni nie naruszy on norm prawnych i nie użyje broni w sposób sprzeczny z prawem.

T. B. złożył skargę na ww. decyzję Komendanta Głównego Policji, w której wniósł o jej uchylenie. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów art. 15 i art. 18 ustawy o broni, poprzez ich nieprawidłową i zbyt szeroką interpretację, a w konsekwencji przyjęcie, iż prawomocne skazanie za przestępstwo określone w art. 178a § 1 k.k. jest jednoznaczne z istnieniem uzasadnionej obawy, że może on użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w odwołaniu, skarżący wskazał także na niemożliwość zapoznania się z aktami sprawy w trakcie postępowania administracyjnego, czym organy Policji ograniczyły jego prawo czynnego udziału w postępowaniu. Skarżący wskazał również, że w jego ocenie zaskarżona decyzja jest wadliwa, ponieważ cofa pozwolenie na posiadanie 4 sztuk broni, podczas gdy strona posiada tylko 3 sztuki, a ponadto wydana została bez podstawy prawnej. T. B. podniósł także, że organy I i II instancji przy wydaniu rozstrzygnięć w sprawie nie wzięły pod uwagę pozytywnych opinii wystawionych przez Koło Łowieckie [...] i Komendanta Komisariatu Policji w K..

Wyrokiem z dnia 10 stycznia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę oddalił uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd wskazał, że przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji przykładowo wymienia tylko przestępstwa, których popełnienie uzasadnia powstanie obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Nadto nowelizacja ustawy o broni i amunicji dokonana 14 lutego 2003 r. rozszerzyła katalog przestępstw wymienionych w tym przepisie. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził następnie, że w jego ocenie dopuszczenie się przez skarżącego prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości rodzi uzasadnioną obawę, że w takim lub podobnym stanie może on korzystać z posiadanej broni, czyli używać jej z narażeniem życia i zdrowia innych osób. W tej sytuacji podnoszone przez skarżącego okoliczności uzyskania pozytywnych opinii miejscowego Komendanta Policji i Koła Łowieckiego [...] nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia, albowiem organy Policji miały obowiązek cofnąć skarżącemu pozwolenie na broń, jako osobie należącej do kręgu osób wskazanych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Sąd wskazał też, iż w orzecznictwie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie utrwalony jest pogląd, że skazanie za przestępstwo z art. 178a k.k. stanowi podstawę do cofnięcia pozwolenia na broń na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni. Za nieuzasadnione uznał też Sąd pozostałe, procesowe zarzuty skargi.

Wymieniony wyrok zaskarżył skargą kasacyjną T. B. reprezentowany przez adw. M. B.. Wyrokowi temu zarzucił:

1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż fakt skazania wyrokiem skazującym za przestępstwo może być jedyną i wystarczającą, przesłanką do wydania decyzji o cofnięciu pozwolenia na broń bez konieczności badania czy tenże fakt skazania w konfrontacji z innymi okolicznościami związanymi z osobą skarżącego rzeczywiście stwarza uzasadnioną obawę użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego;

2) naruszenie prawa procesowego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c/ oraz art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegające na nieuchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, pomimo iż decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. polegającym na niedokładnym wyjaśnieniu stanu sprawy, niezebraniu i nierozpatrzeniu w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, dowolnej ocenie zebranego materiału dowodowego, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym nieopłaconej pomocy prawnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty skargi kasacyjnej należy uznać za uzasadnione. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest przepis art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z 21 maja 1999 r. o broni i amunicji. Stanowi on, że organ cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano, należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 tej ustawy. W rozpoznawanej sprawie organy zastosowały przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 omawianej ustawy stanowiący, że pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, a w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw.

Cofnięcia pozwolenia na broń nie uzasadnia więc sam fakt skazania za jakiekolwiek przestępstwo, lecz dopiero stwierdzenie, że posiadacz borni zalicza się do kategorii osób wymienionych przepisem art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Dlatego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażony jest pogląd (por. wyroki WSA w Warszawie z 28 maja 2004 r. sygn. akt II SA 2258, Lex nr 158939 i powołany w nim wyrok NSA z dnia 9 października 2001 r. sygn. akt III SA 866/02 oraz wyrok NSA z 20 marca 2007 r. sygn. akt II OSK 955/06, niepubl.), iż przy cofnięciu pozwolenia na broń nie można powoływać się jedynie na fakt skazania wyrokiem karnym, lecz konieczne jest wykazanie bezpośredniego związku pomiędzy popełnionym przez skarżącego czynem, za który został on skazany, i cechami charakteru oraz jego dotychczasowym postępowaniem, które mogłyby stworzyć obawy, że posiadacz pozwolenia na broń użyje broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Ustawodawca nie wprowadził bowiem generalnego zakazu posiadania broni przez wszystkie osoby skazane wyrokami sądów za popełnienie przestępstw, lecz przez osoby posiadające szczególne cechy, wskazujące na możliwość zachowań wskazanych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, w tym skazane za popełnienie przestępstw wymienionych tym przepisem albo w stosunku do których toczy się postępowanie o popełnienie takich przestępstw.

Pozbawiając pozwolenia na broń organy uznały, iż posiadacz takiego pozwolenia powinien charakteryzować się nieskazitelnym charakterem i przestrzegać prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę podzielił te poglądy i nadto wskazał na ugruntowane w orzecznictwie tego Sądu stanowisko, iż skazanie za przestępstwo z art. 178a § 1 k.k. stanowi podstawę do cofnięcia pozwolenia na broń palną na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji.

Odnosząc się do tych poglądów należy zauważyć, że zasada legalizmu, w oparciu o którą działają organy administracji publicznej (art. 6 k.p.a.) i sądy administracyjne (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), wymaga, aby zarówno organy jak i sądy działały na podstawie przepisów prawa i w granicach nimi określonymi. Sprzeczne z tą zasadą jest tworzenie w procesie stosowania prawa, zamiast ustawodawcy, dodatkowych, pozaustawowych przesłanek stosowania przepisu art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Takimi pozaustawowymi przesłankami przyjętymi w niniejszej sprawie jest niekaralność posiadacza pozwolenia na broń za jakiekolwiek przestępstwo, jego nieskazitelna postawa i absolutne przestrzeganie przez niego prawa. Pomijając fakt, iż przestrzegania prawa należy oczekiwać od wszystkich obywateli a nie tylko od posiadaczy broni należy zauważyć, iż wymienione okoliczności mogą mieć znaczenie – łącznie z prawidłowo zebranym i rozważonym materiałem dowodowym – dla oceny, czy w stosunku do posiadacza pozwolenia na broń zachodzi uzasadniona obawa użycia broni w sposób wskazany w art. 15 ust. 1 pkt 6 omawianej ustawy, lecz samodzielnie nie mogą stanowić przesłanki do zastosowania tego przepisu, gdyż przepis ten jako przesłankę jego zastosowania określa powstanie uzasadnionej obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem porządku lub bezpieczeństwa publicznego. Przyjęcie więc przez Sąd, iż w stosunku do każdego sprawcy przestępstwa prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości należy cofać wydane mu pozwolenie na broń, bez względu na jego cechy osobowe, dotychczasową opinię i ocenę okoliczności faktycznych zaistniałego zdarzenia, stanowi pozaustawowe rozszerzenie przesłanek pozbawienia pozwolenia na broń o charakterze kary dodatkowej za popełnione przestępstwo. Możliwość taką mógł wprowadzić ustawodawca a nie organy stosujące prawo w procesie jego stosowania.

Skoro więc w rozpoznawanej sprawie organy nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności sprawy mogących służyć ocenie zaistnienia przesłanek z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji i ich wszechstronnie nie oceniły a oparły się wyłącznie na fakcie skazania skarżącego z art. 178a k.k., Wojewódzki Sąd Administracyjny zaś stanowisko to zaakceptował oddalając skargę, to zarzuty skargi kasacyjnej należy uznać za uzasadnione. Wobec tego, iż wadliwość zaskarżonego wyroku wiąże się wyłącznie z naruszeniem prawa materialnego w sprawie, zaistniały podstawy do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonych decyzji administracyjnych. Dlatego na podstawie art. 188 p.p.s.a. i art. 203 pkt 1 tej ustawy orzeczono jak w sentencji.

Zasądzone od organu na rzecz skarżącego koszty postępowania za obie instancje składają się z wpisów sądowych i kancelaryjnej opłaty od wniosku za uzasadnienie wyroku. Wynagrodzenie za udział w sprawie pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy ustali Sąd I instancji.