Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 927/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2006-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Asesor WSA Irena Szczepkowska Protokolant Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" r., nr "[...]" w przedmiocie prowadzenie robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu l instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia "[...]" roku, nr "[...]"., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. wstrzymał prowadzenie robót budowlanych w budynku mieszkalnym nr "[...]" przy ul. "[...]" w J. i nakazał inwestorom, tj. Państwu A. i S. K. – zamieszkałym w lokalu nr "[...]" - przedłożenie, w terminie 30 dni, opisu i zakresu planowanych robót budowlanych wraz z niezbędnymi szkicami oraz oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następstwie kontroli przeprowadzonej na skutek zawiadomienia organu o prowadzeniu robót remontowych i modernizacyjnych bez dokonania wcześniejszego zgłoszenia. Celem wykonywanych przez Państwa K. robót było dostosowanie mieszkania Nr "[...]" do potrzeb dziecka niepełnosprawnego, stąd odpowiednie prace prowadzone były zarówno w lokalu inwestorów, jak i częściach wspólnych nieruchomości, tj. na klatce schodowej i wejściu do budynku.

Decyzją z dnia "[...]" roku, nr "[...]"., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. stwierdził wykonanie przez inwestorów w zakreślonym terminie nałożonych obowiązków. Przedmiotowe rozstrzygnięcie wydane zostało po przedłożeniu przez Państwa K. w dniu 26 października 2004 roku wszystkich dokumentów, zgodnie z dyspozycją zawartą w postanowieniu organu z dnia "[...]" roku.

Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli J. i S. P., podnosząc, że jako współwłaściciele - w udziale 32 % - gruntu i części wspólnych budynku nie wyrażają zgody na wykonanie robót budowlanych przez Państwa K., polegających w szczególności na wykonaniu łazienki nad ich pokojem oraz przeprowadzeniu odrębnego pionu kanalizacyjnego w części wspólnej budynku. Sprzeciw względem inwestycji Państwo P uzasadniali obawą przed zwiększeniem hałasu powstającego w związku z użytkowaniem nowej łazienki oraz możliwością zalania pokoju.

Po rozpatrzeniu odwołania, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia "[...]" roku, nr "[...]", uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał na uchybienia procesowe, polegające na zaniechaniu przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. ustalenia właścicieli poszczególnych lokali budynku mieszkalnego przy ul. "[...]" w J. oraz wyjaśnienia rozbieżności w zakresie wykonania przyłącza kanalizacyjnego. Podniósł ponadto brak planu mieszkania wykonanego przez osobę uprawnioną, na podstawie którego można by ustalić stan lokalu przed oraz po remoncie i modernizacji.

Po uzupełnieniu materiału dowodowego w sprawie, decyzją z dnia "[...]" roku, nr "[...]"., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. ponownie orzekł o wykonaniu przez inwestorów, tj. Państwa A. i S. K. obowiązku określonego w art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego, uprawniającego do dalszego prowadzenia robót budowlanych, zgodnie ze zgłoszeniem dokonanym w dniu 26 października 2004 roku. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał m.in., że zakres prowadzonych robót budowlanych nie obejmuje elementów konstrukcyjnych budynku, podłączenie kanalizacyjne do nowej łazienki wykonano zaś od istniejącego na klatce schodowej pionu, który następnie został zabudowany i nie stanowi utrudnienia dla użytkowników schodów.

W złożonym od powyższej decyzji odwołaniu J. i S. P. po raz kolejny zakwestionowali poprawność ustaleń dokonanych w zakresie prowadzenia przez Państwa K. robót budowlanych, wskazując, że przyłącze kanalizacyjne łazienki nastąpiło poprzez poprowadzenie odrębnego pionu z piętra do piwnicy, nie zaś jak ustalił organ I instancji do pionu istniejącego na klatce schodowej. Skarżący wskazali ponadto, że prace prowadzone w lokalu inwestorów przyczyniają się do dalszej dewastacji ich mieszkania. Z tych względów żądają natychmiastowego przerwania robót oraz likwidacji pionu kanalizacyjnego, okna w dachu i przebudowy schodów wejściowych do budynku na poprzednie miejsce.

Decyzją z dnia "[...]" roku, nr "[...]" Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, wskazując w uzasadnieniu, że prace wykonane przez inwestorów w celu dostosowania mieszkania Nr "[...]" do potrzeb dziecka niepełnosprawnego, m.in. przez podłączenie urządzeń sanitarnych do istniejącego pionu kanalizacyjnego, nie stanowią naruszenia Prawa budowlanego. W tej sytuacji, brak zgody współwłaściciela nieruchomości, w której położony jest remontowany lokal nie może skutkować wydaniem nakazu przywrócenia wykonanych robót do stanu poprzedniego.

Na skutek skargi J. i S. P., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 11 maja 2005 roku, uchylił decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" roku oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Sąd wskazał na istotne uchybienia procesowe w ustaleniu faktycznego zakresu wykonanych prac remontowych, w tym przede wszystkim w odniesieniu do przyłącza kanalizacyjnego nowej łazienki oraz robót budowlanych wykonanych na schodach zewnętrznych budynku.

Kontynuując postępowanie wyjaśniające w sprawie, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. w dniu 28 lipca 2005 roku przeprowadził dowód z oględzin wykonanych robót budowlanych w budynku mieszkalnym przy ul. "[...]" w "[...]". W wyniku przedmiotowej kontroli ustalono, że zakres prac remontowych i modernizacyjnych wykonanych wewnątrz lokalu Nr "[...]" jest zgodny z dokonanym wcześniej przez inwestorów zgłoszeniem i w jakimkolwiek stopniu nie narusza interesów prawnych pozostałych właścicieli lokali. Roboty budowlane na schodach wejściowych na zewnątrz budynku wykonane zostały przez właścicieli lokali mieszkalnych tej klatki (w tym także Państwa K.) i polegały na zmianie kierunku zejścia z prostopadłego do ulicy na równoległy, tj. wzdłuż budynku oraz wymianie zniszczonej warstwy posadzki. Przyłącze kanalizacyjne do nowej łazienki lokalu Nr "[...]" przebiega krótkim odcinkiem w narożniku zabiegowym stopni klatki schodowej, a następnie poprzez łazienkę jako pion jest wyprowadzone na poddasze. Na odcinku klatki schodowej pion obudowany jest deskami, co nie stanowi żadnego utrudnienia w korzystaniu z tej części budynku. Zgodę na wykonanie przyłącza w klatce schodowej wyrazili wszyscy właściciele lokali znajdujących się w tej klatce. Sprzeciw wobec przedmiotowej inwestycji zgłosiła natomiast Pani J. P., właścicielka lokalu Nr "[...]", posiadająca odrębne wejście do mieszkania na parterze z drugiej strony budynku.

Decyzją z dnia "[...]" roku, nr "[...]"., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. ponownie stwierdził wykonanie przez Państwa A. i S. K. obowiązku określonego w art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, uprawniającego do wykonania robót budowlanych zgodnie ze zgłoszeniem z dnia 26 października 2004 roku.

Od powyższej decyzji w ustawowym terminie odwołanie wnieśli Państwo J. i S. P., zarzucając rozstrzygnięciu organu I instancji sprzeczność z Prawem budowlanym, kłamliwość, nieobiektywność i naruszenie praw współwłaściciela budynku. Po raz kolejny Państwo P. wskazali na brak zgody w wykonaniu robót budowlanych, znaczną uciążliwość w funkcjonowaniu nowego przyłącza kanalizacyjnego łazienki oraz niecelowość przebudowy schodów wejściowych do budynku.

Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia "[...]" roku, nr "[...]", Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że prace wykonane przez Państwa K. w celu dostosowania mieszkania Nr "[...]" do potrzeb dziecka niepełnosprawnego są objęte zgłoszeniem. Organ odwoławczy zwrócił ponadto uwagę na potrzebę likwidacji barier architektonicznych i technicznych w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych. Wskazał także, że ewentualne roszczenia z tytułu naruszenia własności można dochodzić na drodze postępowania cywilnego.

Skargę od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wywiodła Pani J. P., wnosząc o uchylenie lub stwierdzenie nieważności wydanego rozstrzygnięcia w związku z naruszeniem przepisów Prawa budowlanego oraz postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skarżąca ponownie podniosła brak jej zgody - jako współwłaściciela nieruchomości - na wykonanie robót budowlanych w częściach wspólnych budynku, wskazując na uciążliwości i szkody powstałe w związku z funkcjonowaniem nowego przyłącza kanalizacyjnego łazienki oraz niecelowość przebudowy schodów wejściowych do budynku. Strona poinformowała także, że podczas prac budowlanych wykonany został pion wentylacyjny do nowej łazienki, który nie został objęty zgłoszeniem a spowodował uszkodzenie komina.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Organ poinformował jednocześnie, że w sprawie stanu technicznego komina toczy się odrębne postępowanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje między innymi w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie bezspornym jest fakt, że roboty budowlane prowadzone były przez Państwa A. i S. K. bez uprzedniego zgłoszenia właściwemu organowi, zakresem obejmowały zaś zarówno lokal mieszkalny Nr "[...]", jak i części wspólne nieruchomości, tj. klatkę schodową oraz schody wejściowe do budynku mieszkalnego, położonego przy ul. "[...]" w J.

Stwierdzenie przez organ nadzoru budowlanego powyższych okoliczności, stosownie do art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. 2003, Nr 207, poz. 2016 ze zm.), skutkowało wydaniem postanowienia o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych i nałożeniem na inwestorów obowiązku przedłożenia dokumentów niezbędnych do doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem. Na mocy postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" roku Państwo K. zobowiązani zostali zatem do przedłożenia opisu i zakresu planowanych robót budowlanych wraz z niezbędnymi szkicami oraz oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Poprawność wykonania przez inwestorów powyższych obowiązków warunkowała możliwość dalszego prowadzenia robót budowlanych oraz legalność prac już wykonanych.

Przeprowadzone dotychczas postępowanie administracyjne mające na celu stwierdzenie wykonania przez inwestorów nałożonych obowiązków, uprawniających do dalszego prowadzenia robót budowlanych w spornym budynku uznać należy za poprawne jedynie w odniesieniu do określenia zakresu prac remontowych i modernizacyjnych. Istotne uchybienia w omawianym zakresie dotyczą natomiast ustalenia prawa inwestorów do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, które w świetle art. 30 ust. 2 w zw. z art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego stanowi obligatoryjny element zgłoszenia robót budowlanych.

Do akt sprawy załączony został wypis z aktu notarialnego z dnia "[...]" roku, Repertorium "[...]", na mocy którego Państwo A. i S. K. nabyli lokal Nr "[...]" (odrębna własność lokalu) w budynku przy ul. "[...]" w J. wraz z udziałem wynoszącym 323/1000 w częściach wspólnych budynku i urządzeniach niesłużących wyłącznie właścicielom poszczególnych lokali oraz taki sam udział w działce gruntu pod budynkiem. Inwestorzy posiadają zatem prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jedynie w odniesieniu do lokalu Nr "[...]", stanowiącego ich odrębną własność. Odmienna sytuacja ma miejsce w zakresie części wspólnych nieruchomości – klatki i schodów wejściowych do budynku – których Państwo K. są jedynie współwłaścicielami. W tym przypadku wykazanie przez inwestorów prawa do dysponowania także częściami wspólnymi nieruchomości uzależnione jest od wyraźnej zgody pozostałych współwłaścicieli, niezależnie od usytuowania ich lokali mieszkalnych. Złożenie zgodnych oświadczeń woli przez współwłaścicieli pozwala przyjąć, że stosownie do art. 199 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) zdecydowali oni o takim wykorzystaniu wspólnej nieruchomości.

Brak zgody chociaż jednego ze współwłaścicieli wyklucza możliwość uznania, że inwestor legitymuje się prawem do dysponowania nieruchomością wspólną na cele budowlane (por. wyrok NSA z 23.02.1998r., IV SA 779/97, LEX nr 43303). W niniejszej sprawie, wobec wyraźnego sprzeciwu względem inwestycji J. P. – współwłaściciela części wspólnych budynku i gruntu – zachodzi konieczność rozważenia wykonania przez Państwa K. nałożonych obowiązków w dwóch aspektach, tj, w odniesieniu do robót budowlanych prowadzonych wewnątrz lokalu mieszkalnego Nr "[...]" - stanowiącego odrębną własność Państwa K. oraz w częściach wspólnych budynku mieszkalnego położonego przy ul. "[...]" w J.

Biorąc pod uwagę powyższą argumentację, przyjąć należy, że inwestorzy wykonali obowiązki nałożone postanowieniem z dnia "[...]" roku jedynie w odniesieniu do robót budowlanych prowadzonych w lokalu Nr "[...]". W zakresie zaś prac w częściach wspólnych budynku, polegających na przeprowadzeniu pionu kanalizacyjnego w klatce schodowej i pracach modernizacyjnych schodów wejściowych do budynku, Państwo K. – wobec braku zgody J. P. - nie wykazali prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien zatem uwzględnić okoliczność braku zgody współwłaściciela nieruchomości na prowadzenie robót budowlanych, a rozstrzygając w zakresie wykonania przez inwestorów nałożonych obowiązków wziąć pod uwagę konieczność dysponowania przez Państwa K. prawem do nieruchomości na cele budowlane, w rozumieniu lokalu mieszkalnego Nr "[...]" i części wspólnych budynku położonego przy ul. "[...]" Nr "[...]" w J., w obrębie których prowadzone były roboty budowlane. Ponadto, w przypadku kwestionowania wydanych w sprawie rozstrzygnięć także przez S. P. konieczne jest zbadanie posiadania przez wskazaną osobę interesu prawnego w postępowaniu. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, współwłaścicielem części wspólnych i gruntu, na którym usytuowany jest sporny budynek mieszkalny jest J. P.

W tym miejscu wskazać należy, że Sąd w pełni podziela pogląd organu, że osobom niepełnosprawnym należy zapewnić równość szans poprzez eliminację wszelkich przeszkód utrudniających lub zniechęcających do brania czynnego udziału w życiu społeczeństwa. Likwidacja barier architektonicznych nie może jednak odbywać się z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa.

W niniejszej sprawie, stwierdzenie przez organy obu instancji, że nałożone obowiązki zostały wykonane przez inwestorów względem całości prowadzonych robót w budynku mieszkalnym położonym przy ul. "[...]" stanowi naruszenie prawa materialnego, tj. art. 51 ust. 3 Prawa budowlanego, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skutkuje uchyleniem wydanych w sprawie decyzji. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zaskarżonego orzeczenia podjęto stosownie do art. 152 powołanej ustawy.