Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 813/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183, art. 174, art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 6, art. 7, art. 11, art. 12, art. 9, art. 77
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 1, art. 2, art. 165 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędziowie: Sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik Protokolant st. inspektor sądowy Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 1171/13 w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia z dnia 28 listopada 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 1171/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. Sp. z o.o. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.

Wyrok ów zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej Kolegium) decyzją z [...] marca 2013 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] marca 2013 r.) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m. st. W. (dalej Prezydent) z dnia [...] listopada 2012 r. o nr [...] (dalej decyzja z [...] listopada 2012 r.), odmawiającą A. Sp. z o.o. w W. (dalej skarżąca bądź spółka) przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w W. przy ul. G. [...], oznaczonej jako działka nr ew. [...] w obrębie [...], opisanej w księdze wieczystej numer [...] (dalej nieruchomość), w prawo własności.

Wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 23 listopada 2006 r. sygn. akt I ACa 534/04 Miasto Stołeczne Warszawa zostało zobowiązane do złożenia oświadczenia woli o ustanowieniu na rzecz Spółdzielni [...] w W. użytkowania wieczystego na lat 40 w celu prowadzenia działalności turystycznej na nieruchomości gruntowej o pow. 2 ha 3427 m2, położonej w W. przy ul. G.

Dnia 23 maja 2012 r. skarżąca, jako obecny użytkownik wieczysty przedmiotowej nieruchomości, wystąpiła o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności. Decyzją z [...] listopada 2012 r. Prezydent Miasta Stołecznego W., za którego działał Zarząd Dzielnicy [...] Miasta Stołecznego W. (dalej Prezydent), odmówił przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości.

Prezydent wskazał, że użytkowanie wieczyste na przedmiotowej nieruchomości ustanowione zostało na podstawie wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2006 r., I ACa 534/04. Zatem w dniu 13 października 2005 r. (termin określony w ustawie) poprzednik prawny skarżącej nie był jeszcze użytkownikiem wieczystym w/w działki, wobec czego brak jest podstaw prawnych do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości we własność.

W odwołaniu od tej decyzji spółka zakwestionowała ustalenia organu I instancji, wskazując, że organ winien uwzględnić roszczenie poprzednika prawnego o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego, a nie datę wyroku, zobowiązującego do złożenia oświadczenia woli o oddanie w użytkowanie wieczyste przedmiotowego gruntu, jak również wpisu w księdze wieczystej tego prawa. Organ nie rozważył możliwości zastosowania art. 1 ust. 4 w związku z art. 1 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 83, dalej ustawa przekształceniowa), jak również pominął w tym zakresie wnioski dowodowe powołane przez skarżącą (oględziny nieruchomości i powołanie biegłego z zakresu budownictwa w celu stwierdzenia samodzielności lokali posadowionych na działce [...]), a które zdaniem spółki, winny być przeprowadzone przez Kolegium.

Kolegium po rozpatrzeniu odwołania spółki od decyzji z [...] listopada 2012 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazało, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy przekształceniowej, osoby fizyczne i prawne będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. Do oddania gruntu Skarbu Państwa albo gruntu stanowiącego własność jednostek samorządu terytorialnego, bądź ich związków w użytkowanie wieczyste stosuje się odpowiednio przepisy o przeniesieniu własności nieruchomości (art. 234 kc). Oznacza to, że tak ustanowienie, jak i przeniesienie istniejącego prawa użytkowania wieczystego następuje na mocy umowy, która musi być pod rygorem nieważności zawarta w formie aktu notarialnego (art. 158 kc). Zarówno umowa ustanowienia, jak i umowa przeniesienia istniejącego prawa użytkowania wieczystego wymaga wpisu w księdze wieczystej nieruchomości. Sprzedaż nieruchomości albo oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej wymaga zawarcia umowy w formie aktu notarialnego. Oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste i przeniesienie tego prawa w drodze umowy wymaga wpisu w księdze wieczystej (art. 27 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - Dz. U. z 2010 r. nr 102, poz. 651 ze zm., dalej ugn).

Kolegium powołało postanowienie z [...] grudnia 2007 r. [...], w którym Sąd Najwyższy stwierdził, że "Aby uzyskać należne wnioskodawcom prawo użytkowania wieczystego zabudowanej nieruchomości, w której w księdze wieczystej, jako właściciel figuruje gmina, stwierdzone wyrokiem sądowym, wnioskodawcy muszą uzyskać wpis do księgi wieczystej, wpis ten ma, bowiem dla prawa użytkowania wieczystego charakter konstytutywny (art. 234 kc i art. 27 ugn)."

Z akt sprawy wynika, że prawo użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu powstało na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 17 listopada 2005 r. Wpis tego prawa do księgi wieczystej został dokonany w 2006 r., a więc po upływie terminu, o którym jest mowa w ustawie z 29 lipca 2005 r. Nie mają racji odwołujący się, że organ I instancji dokonał niewłaściwych ustaleń oraz, że użytkowanie wieczyste powstało z chwilą złożenia pozwu do sądu powszechnego przez ich poprzednika prawnego o zobowiązanie organu do złożenia stosownego oświadczenia woli o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste.

Samo posiadanie roszczenia o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego, jak wyjaśnił, świadczy jedynie o istnieniu interesu faktycznego do złożenia wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego. Osoba mająca jedynie roszczenie nie ma interesu prawnego (tytułu), o jakim mowa w art. 28 kpa do złożenia wniosku w sprawie o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego we własność nieruchomości. Kolegium odnosząc do kwestii naruszenia przez organ I instancji art. 7 i 77 kpa, przez pominięcie przeprowadzenia wskazanych przez skarżącego dowodów w postaci oględzin nieruchomości i powołania biegłego z zakresu budownictwa w celu stwierdzenia samodzielności lokali posadowionych na działce nr 6/1 stwierdziło, że wnioskodawca nie przedstawił jakichkolwiek dowodów na to, że jest właścicielem lokalu i że istnieje z tym lokalem związany udział w nieruchomości wspólnej obejmujący prawo użytkowania wieczystego, którego przekształcenia we własność żąda. Z odpisu księgi wieczystej wynika, że działka nr [...] położona przy ul. G. [...] stanowi odrębną nieruchomość od nieruchomości stanowiącej budynek i urządzenie. W przypadku wyodrębnienia lokali i istnienia udziału w nieruchomości wspólnej oraz w prawie użytkowania wieczystego, w księdze wieczystej zawarta jest tego rodzaju informacja. Organ administracji jest obowiązany do gromadzenia materiału dowodowego, jedynie takiego, który może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Nie ma podstaw, by Kolegium prowadziło postępowanie wyjaśniające w szerszym zakresie i zajmowało stanowisko dotyczące tych przepisów ustawy, w odniesieniu, do których w niniejszej sprawie, opisany w nich stan faktyczny nie zachodzi.

Spółka złożyła do WSA w Warszawie skargę na powyższe decyzje, wnosząc o uchylenie w całości obu zaskarżonych decyzji i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę.

W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy przekształceniowej, osoby fizyczne i prawne będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności.

W ocenie Sądu organy obu instancji zasadnie przyjęły, że skoro wpis tego prawa do księgi wieczystej został dokonany w 2006 r., a więc po upływie terminu o którym mowa w ustawie przekształceniowej, skarżący nie może skutecznie wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. Bez znaczenia jest przy tym, w ocenie Sądu, że prawo użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu powstało na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 17 listopada 2005 r., bowiem przesłanką uzasadniającą przekształcenie z woli ustawodawcy jest data wpisu prawa użytkowania wieczystego.

Możliwość przekształcenia dotyczy wyłącznie tych użytkowników wieczystych, których prawo istniało w dniu wejścia w życie ustawy, czyli w dniu 13 października 2005 r. Zastrzeżenie to dotyczy wszystkich kategorii nieruchomości podlegających przekształceniu i wszystkich kategorii podmiotów uprawnionych do przekształcenia. Jedyny wyjątek zawiera ustęp 4, który stanowi, że przepis ust. 2 pkt 1, czyli możliwość przekształcenia dla właścicieli lokali, których udział w nieruchomości wspólnej obejmuje prawo użytkowania wieczystego, stosuje się również do osób, które nabyły udział w użytkowaniu wieczystym po dniu wejścia w życie ustawy. Samo prawo użytkowania wieczystego musi istnieć w dniu wejścia w życie ustawy, czyli co najmniej jeden lokal musiał zostać wyodrębniony i zbyty wraz z udziałem w prawie użytkowania wieczystego przed tą datą. Jeżeli prawo użytkowania wieczystego zostało ustanowione po dniu 13 października 2005 r., to roszczenie o przekształcenie nie będzie przysługiwało. Przepis ustępu 4 nie tworzy samodzielnej podstawy do żądania przekształcenia, musi być odczytywany w powiązaniu z treścią ustępu 1, który wymaga, by prawo użytkowania wieczystego istniało w dniu wejścia w życie ustawy o przekształceniu z 2005 r. (R. Skwarło, Komentarz do art. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, Lex Omega).

Zgodnie z art. 27 ust. 1 zdanie drugie ugn, oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste i przeniesienie tego prawa w drodze umowy - wymaga wpisu w księdze wieczystej. Wpis w księdze wieczystej ma charakter konstytutywny zarówno dla ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, jak i dla jego przeniesienia, a więc przed dokonaniem wpisu prawo użytkowania wieczystego nie istnieje, nawet mimo zawarcia umowy w formie aktu notarialnego o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste (wyrok SN z 4.2.2005 r., I CK 512/04). Wpis do księgi wieczystej ma moc wsteczną od daty złożenia wniosku o wpis (art. 29 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece [Dz. U. z 2001 r. nr 124, poz. 1361 ze zm.], dalej kwh), użytkowanie wieczyste powstaje dopiero po dokonaniu wpisu, lecz od dnia złożenia wniosku (uchwała SN z 21.5.2002 r., III CZP 29/02). Art. 27 ust. 1 ugn nie wyłącza stosowania art. 29 kwh, który w swej treści stanowi, że wpis w księdze wieczystej ma moc wsteczną od chwili złożenia wniosku o dokonanie wpisu; wpis ma charakter konstytutywny, ale działa z mocą ex tunc (wyrok NSA z 29.5.2002 r., I SA 2683/00). Przepisy prawa materialnego ustanawiające zasadę wpisu do księgi wieczystej jako przesłankę powstania prawa, wiążą zmianę stanu prawnego nieruchomości z samym wpisem, a nie z jakimkolwiek innym zdarzeniem (np. art. 67 ust. 2 kwh). Zasada mocy wstecznej wpisu oznacza tylko to, że skutki prawne prawa powstałego w dacie wpisu cofają się do dnia złożenia wniosku o dokonanie wpisu, jak to się dzieje np. przy określaniu pierwszeństwa praw rzeczowych ograniczonych (postanowienie SN z: 24.1.2000 r., III CKN 558/98; 14.2.2003 r., IV CK 109/02).

Przesłanką pozytywną, uzasadniającą przekształcenie prawa użytkowania wieczystego, stanowi data wpisu tego prawa a dokładnej data złożenia wniosku o dokonanie takiego wpisu.

Organy prawidłowo przyjęły, że w niniejszym postępowaniu nie było potrzeby dopuszczenia dowodów w postaci oględzin nieruchomości i powołania biegłego z zakresu budownictwa w celu stwierdzenia samodzielności lokali posadowionych na działce [...], gdyż wnioskodawca nie przedstawił jakichkolwiek dowodów na to, że jest właścicielem lokalu oraz że istnieje z tym lokalem związany udział w nieruchomości wspólnej obejmujący prawo użytkowania wieczystego, którego żąda przekształcenia we własność. Z odpisu księgi wieczystej wynika, że działka nr [...] położona przy ul. G. [...] stanowi odrębną nieruchomość od nieruchomości stanowiącej budynek i urządzenie. W przypadku wyodrębnienia lokali i istnienia udziału w nieruchomości wspólnej oraz w prawie użytkowania wieczystego, w księdze wieczystej zawarta jest tego rodzaju informacja.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła A. Sp. z o.o. z siedzibą w W., reprezentowana przez pełnomocnika adw. B. Z., zaskarżając ów wyrok w całości.

Skarżąca kasacyjnie zarzuciła wyrokowi naruszenie prawa materialnego przez jego błędną interpretację, w tym:

1. naruszenie art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przez uznanie, że przekształceniu w prawo własności nie podlega prawo użytkowania wieczystego, które istniało przed dniem 13 października 2005 r. w formie roszczenia, a zostało dopiero formalnie ujawnione w księdze wieczystej po tym dniu;

2. art. 1 ust. 4 w związku z art. 1 ust. 2 punkt 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności poprzez uznanie, że zawsze prawo użytkowania wieczystego musiało istnieć w dacie 13 października 2005 r., skoro możliwość przekształcenia istnieje wobec prawa użytkowania wieczystego powstałego później, o czym ustawa wprost stanowi.

W przedmiotowej sprawie, zdaniem skarżącej, doszło również do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, co zdaniem skarżącego, w sposób istotny wpływa na przebieg postępowania, tj.: art. 6, 7, 9, 11, 12 i 77 kpa - przez brak ustalenia przez organ orzekający czy w sprawie nie zaistniał taki stan faktyczny polegający na byciu właścicielem lokalu i czy nie istniało związane z tym lokalem prawo użytkowania wieczystego, nawet w formie niewyodrębnionej do osobnej księgi wieczystej.

Skarżąca kasacyjnie wniosła o:

1. zmianę w całości zaskarżonego wyroku przez uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. i poprzedzającej decyzji m. st. W., względnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania;

2. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm., dalej ppsa), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącą zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1/1).

W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania (art. 183 § 2 pkt 1 ppsa).

W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 ppsa.

Zarzut naruszenia prawa materialnego w postaci art. 1 ust. 1 ustawy przekształceniowej nie zasługiwał na uwzględnienie. Przepis ten brzmi: "Osoby fizyczne i prawne będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności." Norma ustanowiona w tym przepisie wskazuje, że możliwość wystąpienia z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego została przyznana jedynie podmiotom, którym w dniu 13 października 2005 r. przysługiwało to prawo. Wyrokiem z dnia 10 marca 2015 r., K 29/13 (OTK-A 2015/3/28, dalej wyrok K 29/13) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 1 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2012 r., poz. 83) w zakresie, w jakim przyznaje uprawnienie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osobom fizycznym i prawnym, które nie miały tego uprawnienia przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 roku o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r., Nr 187, poz. 1110) jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a ponadto: a) w zakresie, w jakim dotyczy nieruchomości stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego, jest niezgodny z art. 165 ust. 1 Konstytucji [...].

W uzasadnieniu wyroku K 29/13, w zakresie normatywnym istotnym dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy, Trybunał Konstytucyjny wskazał w szczególności, że "Rozszerzenie czasowe uwłaszczenia nie dotyczy daty powstania stosunku prawnego, polega natomiast na zniesieniu daty końcowej, do której podmioty uprawnione mogą zgłaszać swe żądanie. Według art. 1 ust. 5 ustawy o przekształceniu z 2005 r. w jej pierwotnym brzmieniu, datą tą był 31 grudnia 2012 r. Ponieważ ustawa nowelizująca z 2011 r. przepis ten usunęła, obecnie nie ma terminu ograniczającego zgłaszanie żądań" (cz. III pkt 4.1)... "zasadniczym skutkiem kwestionowanego rozszerzenia kręgu uprawnionych jest przyznanie prawa własności osobom fizycznym i prawnym, które - jako użytkownicy wieczyści - wykorzystują nieruchomości w celu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, czy też - jak to określali w czasie rozprawy wnioskodawcy - na cele komercyjne.

Zdaniem Trybunału, dokonana charakterystyka grupy beneficjentów ustawy nowelizującej z 2011 r. ma zasadnicze znaczenie dla oceny konstytucyjnej kwestionowanych przepisów" (cz. III pkt 4.2)... "Skutkiem stwierdzenia przez Trybunał zakresowej niezgodności art. 1 ust. 1 i 3 ustawy o przekształceniu z 2005 r. z art. 2 Konstytucji oraz - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego - z art. 165 ust. 1 Konstytucji jest brak podstawy prawnej dla przekształcenia, w trybie administracyjnym, prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Skutek ten jest ograniczony tylko do tych sytuacji, w których - do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej z 2011 r., czyli na podstawie wcześniej obowiązujących przepisów - użytkownikowi wieczystemu nie przysługiwało uprawnienie do żądania przekształcenia.

Wyłączenie ustawowej podstawy uwłaszczenia obejmuje przede wszystkim osoby prawne, z wyjątkiem: 1) spółdzielni mieszkaniowych będących właścicielami budynków mieszkalnych lub garaży położonych na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste i 2) tych osób prawnych, którym - jako właścicielom lokali - służył związany z prawem własności udział w użytkowaniu wieczystym gruntu. Tylko te dwie kategorie osób prawnych znalazły się bowiem w kręgu beneficjentów uwłaszczenia w ustawie o przekształceniu z 2005 r., w jej pierwotnym kształcie (art. 1 ust. 2 pkt 1 i 2). Pozostałe osoby prawne uzyskały ten przywilej bez żadnego konstytucyjnego uzasadnienia, na mocy przepisu uznanego przez Trybunał za niezgodny z Konstytucją" (cz. III pkt 9.1 uzasadnienia wyroku K 29/13).

Wyrok K 29/13 i zaprezentowana przez Trybunał Konstytucyjny wykładnia art. 1 ust. 1 i 3 ustawy przekształceniowej wzmacnia wykładnię prawa materialnego zaprezentowaną w zaskarżonym wyroku – zwłaszcza w zakresie wykładnia art. 1 ust. 1 i art. 1 ust. 4 w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 1 ustawy przekształceniowej.

Zagadnieniem istotnym w niniejszym postępowaniu był fakt, czy skarżącej przysługiwało prawo użytkowania wieczystego w dniu wskazanym przez ustawodawcę. Nie ulega wątpliwości, że zgodnie z art. 27 ust. 1 zdanie drugie ugn, oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste i przeniesienie tego prawa w drodze umowy - wymaga wpisu w księdze wieczystej. Wpis w księdze wieczystej ma charakter konstytutywny zarówno dla ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, jak i dla jego przeniesienia. Przed dokonaniem wpisu prawo użytkowania wieczystego nie istnieje, nawet pomimo zawarcia umowy w formie aktu notarialnego o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste (wyrok SN z 4.2.2005 r., I CK 512/04). W uzasadnieniu postanowienia z dnia 6 grudnia 2007 r., IV CSK 323/07, Sąd Najwyższy stwierdził, że "aby uzyskać należne im prawo, stwierdzone wyrokiem sądowym [Sądu Apelacyjnego z dnia 31 marca 2003 r. zobowiązującego Gminę do złożenia oświadczenia woli o ustanowieniu na rzecz wnioskodawców prawa użytkowania wieczystego], wnioskodawcy muszą uzyskać wpis do księgi wieczystej, wpis ten ma bowiem dla prawa użytkowania wieczystego charakter konstytutywny (art. 234 kc i art. 27 ugn)..., dopóki nie nastąpi wpis, wnioskodawcy nie są wieczystymi użytkownikami nieruchomości" (s. 5, 6-7 postanowienia IV CSK 323/07).

Wpis do księgi wieczystej ma moc wsteczną, ale jedynie od daty złożenia wniosku o wpis - art. 29 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych w hipotece (obecnie Dz. U. z 2013 r., poz. 707 ze zm., dalej kwh), użytkowanie wieczyste powstaje dopiero po dokonaniu wpisu, lecz od dnia złożenia wniosku (uchwała SN z 21.5.2002 r., III CZP 29/02). Art. 27 ust. 1 ugn nie wyłącza stosowania przepisu art. 29 kwh, który w swej treści stanowi, że wpis w księdze wieczystej ma moc wsteczną od chwili złożenia wniosku o dokonanie wpisu; wpis ma charakter konstytutywny, ale działa z mocą ex tunc (wyrok NSA z 29.5.2002 r., I SA 2683/00; postanowienie SN z 24.1.2000 r., III CKN 558/98; 14.2.2003 r., IV CK 109/02). Przesłanką pozytywną, uzasadniającą przekształcenie prawa użytkowania wieczystego jest zatem data wpisu tego prawa a dokładnej data złożenia wniosku o dokonanie takiego wpisu.

Wobec powyższego nie ulega wątpliwości, że za podmiot będący użytkownikiem wieczystym w dniu wskazanym przez przepis art. 1 ust. 1 ustawy przekształceniowej może zostać uznany jedynie taka osoba fizyczna bądź prawna, wobec której w danym dniu istniał wpis w księdze wieczystej ustanawiający prawo użytkowania wieczystego na jego rzecz, bądź następcy prawni tychże osób (art. 1 ust. 3 ustawy przekształceniowej). Z prawidłowego ustalenia zawartego w uzasadnieniu decyzji z 21 listopada 2012 r. wynika, że spółka złożyła wniosek o wpisanie prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości w Sądzie wieczystoksięgowym dnia 07 lutego 2007 r. Prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości zostało ustanowiwione na podstawie wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2006 r., sygn. akt I ACa 534/04, gdyż to ten wyrok, a nie wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 10 maja 2002 r., sygn. akt II C 962/99, był wyrokiem prawomocnym (art. 365 § 1 kpc; kserokopie ww wyroków i wyroku Sądu Najwyższego z dnia 12 września 2007 r., sygn. akt I CSK 212/07; odpis zwykły księgi wieczystej KW nr [...]; k. 2-5, 14-26 akt administracyjnych).

Z powyższych względów na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut naruszenia prawa materialnego w postaci art. 1 ust. 4 w zw. z art. 1 ust. 2 punkt 1 ustawy przekształceniowej. Słusznie zauważył bowiem Sąd I instancji, że przepis powyższy może znaleźć zastosowanie jedynie w przypadku, w którym samo prawo użytkowania wieczystego istniało w dniu wejścia w życie ustawy, czyli co najmniej jeden lokal musiał zostać wyodrębniony i zbyty wraz z udziałem w prawie użytkowania wieczystego przed tą datą. Jeżeli prawo użytkowania wieczystego zostało ustanowione po dniu 13 października 2005 r., to roszczenie o przekształcenie nie będzie przysługiwało. Przepis ustępu 4 nie tworzy samodzielnej podstawy do żądania przekształcenia, musi być odczytywany w powiązaniu z treścią ustępu 1, który wymaga, aby prawo użytkowania wieczystego istniało w dniu wejścia w życie ustawy o przekształceniu z 2005 r. (Radosław Skwarło, Komentarz do art. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, Lex Omega).

Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 6, 7, 9, 11, 12 i 77 kpa, przez "brak ustalenia przez organ orzekający czy w sprawie nie zaistniał taki stan faktyczny polegający na byciu właścicielem lokalu i czy nie istniało związane z tym lokalem prawo użytkowania wieczystego, nawet w formie niewyodrębnionej do osobnej księgi wieczystej", nie został skonstruowany prawidłowo, bowiem autor skargi kasacyjnej nie wskazał normy odniesienia, a wyłącznie normy dopełnienia. Kierując się uchwałą I OPS 10/09, naczelny Sąd Administracyjny uznał, że mimo tej wady, nadawał się do merytorycznego rozpatrzenia. Wskazany zarzut naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 6, 7, 9, 11, 12 i 77 kpa, stanowi wyłącznie pochodną zarzutów naruszenia prawa materialnego, stąd ocena zarzutów prawa materialnego determinowała ocenę zarzutu procesowego, czyniąc go nieusprawiedliwionym. Skarżąca kasacyjnie nie przedkłada żadnych dowodów, mogących prowadzić do odmiennych ustaleń, niż wyżej przytoczone.

Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ppsa oddalił skargę kasacyjną.