Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1644/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6109 Inne o symbolu podstawowym 610
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 64a, art. 64b § 3, art. 64c § 1 i § 4, art. 64d § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 151a § 1 i § 2, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 136, art. 138 § 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) WSA Anna Wesołowska Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2018 r. sprawy ze sprzeciwów [...] S.A. w [...] oraz Z. P. i W. M. od decyzji Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz [...] S.A. w [...] kwotę 697 złotych (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. zasądza od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz Z. P. i W. M. solidarnie kwotę 697 złotych (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z dnia [...] września 2017 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania Z. P. oraz W. M. od decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. potwierdzającej nabycie przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawa własności gruntu zajętego pod część linii kolejowej nr [...], położonego w [...], Dzielnica [...], oznaczonego jako działka nr [...]o pow. 0,0668 ha z obrębu [...] uregulowanego w księdze wieczystej /nr [...] oraz potwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. przez [...] S.A. prawa użytkowania wieczystego ww. gruntu wraz z prawem własności znajdujących się na nim urządzeń uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji:

W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan sprawy:

Wojewoda [...], działając na podstawie art. 37a ust 4 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2014 r., poz. 1160) w związku z art. 4 pkt 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2013 r., poz. 1594), decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. potwierdził nabycie przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawa własności gruntu zajętego pod część linii kolejowych nr [...], położonego w [...], Dzielnica [...], oznaczonego jako działka nr [...] o pow. ,0,0668 ha z obrębu [...] uregulowanego w księdze wieczystej nr [...], oraz potwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. przez [...] S.A. prawa użytkowania wieczystego ww. gruntu wraz z prawem własności znajdujących się na nim urządzeń.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyli Z. P. oraz W. M., podnosząc, że organ I instancji w toku postępowania naruszył art. 37a § 1 i § 2 ustawy z dnia 8 września 2000 r. w związku z art. 4 pkt 2 i art. 8 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 1997 r., Nr 96, poz. 591 ze zm.) poprzez zastosowanie tego przepisu do gruntu nie wchodzącego w dniu 28 lutego 2003 r. w skład linii kolejowej. Ponadto skarżący zarzucili naruszenie art. 77 § 1 w związku z art. 80 w związku z art. 7 Kpa, poprzez ustalenie, iż przedmiotowa nieruchomość wchodziła w dniu 28 lutego 2003 r. w skład linii kolejowej, pomimo braku podstaw do dokonania takiego ustalenia, a także art. 107 § 3 w związku z art. 11 Kpa, poprzez brak przedstawienia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oceny wiarygodności i mocy dowodowej dowodów przedstawionych przez wnioskodawców. Poza tym zarzucono naruszenie art. 107 § 1 zdanie pierwsze w związku z art. 7 w związku z art. 8 Kpa poprzez zawarcie elementów rozstrzygnięcia w załączniku do decyzji, który nie został podpisany przez osobę działającą w imieniu organu.

Pismem z dnia 20 września 2016 r., Z. P. i W. M. wystąpili z wnioskiem o uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 201 r., i umorzenie postepowania przed organem pierwszej instancji podnosząc, że działka nr [...] została objęta decyzją Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...].

Rozpatrując odwołanie i badając akta sprawy organ podniósł, że:

Zgodnie z art. 37a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 września 2000 r. grunty wchodzące w skład linii kolejowych, pozostające w dniu 28 lutego 2003 r. we władaniu [...] S.A., niestanowiące własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub [...] S.A., stają się z dniem 1 czerwca 2003 r. z mocy prawa własnością Skarbu Państwa za odszkodowaniem, z zastrzeżeniem ust. 7, przedmiotem użytkowania wieczystego [...] S.A., a budynki, lokale i inne urządzenia znajdujące się na tych gruntach - własnością [...] S.A. Nabycie praw w tym trybie potwierdza wojewoda w drodze decyzji i nie może ono naruszać praw osób trzecich.

Art. 37a ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" określa przesłanki, których łączne wystąpienie powoduje skutek w postaci przejścia prawa własności gruntu stanowiącego element linii kolejowej na rzecz Skarbu Państwa i jednoczesne ustanowienie prawa użytkowania wieczystego tego gruntu na rzecz [...] S.A. wraz z własnością urządzeń infrastruktury kolejowej. Dla spełnienia przesłanek wynikających z powołanego przepisu wystarczy stwierdzenie, że na gruncie w dniu 28 lutego 2003 r. usytuowana była linia kolejowa w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym, a [...] S.A. miała przedmiotową nieruchomość w tym dniu we władaniu oraz, że nieruchomość w tym dniu nie stanowiła własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub [...] S.A. Celem powyższej regulacji jest zatem uporządkowanie stosunków własnościowych gruntów będących częścią składową linii kolejowych.

W myśl art. 4 ust. 2 ww. ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym, w brzmieniu obowiązującym w dniu 28 lutego 2003 r. (Dz. U. Nr 96, poz. 591 ze zm.), linia kolejowa oznacza - drogę szynową wraz z przyległym pasem gruntu, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego oraz zajęte pod nie grunty. Natomiast przyległy pas gruntu oznacza pasy gruntu wzdłuż drogi szynowej usytuowane po obu jej stronach oraz przestrzeń nad i pod powierzchnią gruntu, niezbędne do bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego (art. 4 pkt 4 ww. ustawy).

Kwestię zaś budynków, budowli i urządzeń przeznaczonych do prowadzenia ruchu kolejowego regulowało rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie określenia rodzajów budynków, budowli i urządzeń przeznaczonych do prowadzenia ruchu kolejowego (Dz. U. z 2001 r., Nr 66, poz. 676).

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że przedmiotowy grunt, według stanu na dzień 28 lutego 2003 r., stanowił własność Z. P. oraz W. M. (zob. treść księgi wieczystej nr [...]). W ocenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa nie budzi również żadnych wątpliwości, że działka nr [...] znajdowała się, w tej dacie we władaniu [...] S.A. Wskazuje na to znajdujący się w aktach sprawy wykaz inwentarzowy urządzeń znajdujących się na przedmiotowym gruncie. Potwierdzili to również sami skarżący, którzy wskazali w odwołaniu, że od lat 50 XX wieku na przedmiotowym gruncie znajdowały się bocznice kolejowe, a co za tym idzie teren ten znajdował się w użytkowaniu przez [...] S.A.

Z wykazu inwentarzowego urządzeń znajdujących się na działce nr [...] wynika zdaniem organu, że na przedmiotowym gruncie znajdują się tory główne zasadnicze linii nr [...], tory główne dodatkowe linii nr [...], urządzenia sieci trakcyjnej, urządzenia srk na stacji [...], urządzenia oświetlenia zewnętrznego, a także sieć kanalizacyjna. Jednak w oparciu o informacje zawarte w kolumnie "rok budowy/remontu" nie można jednoznacznie stwierdzić, czy tory główne zasadnicze zostały wybudowane, czy też wyremontowane w 2009 r. Z informacji znajdujących się ww. dokumencie nie można również stwierdzić, czy urządzenia oświetlenia zewnętrznego zostały wybudowane czy też wyremontowane w 1989 r. lub 2014 r. Wyjaśnienie powyższej kwestii ma w ocenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa zasadnicze znaczenie dla możliwości ewentualnego potwierdzenia nabycia prawa własności ww. urządzeń przez [...] S.A. z dniem 1 czerwca 2003 r.

Odnosząc się natomiast do kwestii czy na działce nr [...], według stanu na dzień 28 lutego 2003 r., znajdowały się elementy linii kolejowej w rozumieniu art. 37a ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego ,,Polskie Koleje Państwowe", czy też bocznica Kolejowa, organ stwierdził, że w świetle postanowień art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym (według stanu na dzień 28 lutego 2003 r.), pod pojęciem linii kolejowej należy rozumieć drogę szynową wraz z przyległym pasem gruntu, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego oraz zajęte pod nie grunty. Natomiast według art. 4 pkt 3 tej ustawy bocznica kolejowa stanowi boczną drogę szynową wraz z przyległym pasem gruntu, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu wraz z zajętymi pod nie gruntami, która ma połączenie z linią kolejową i służy celom władającego nią podmiotu, w szczególności do czynności załadunkowych i wyładunkowych.

Zatem na gruncie ww. ustawy pomiędzy pojęciami "bocznica kolejowa" i "linia kolejowa" zachodzi stosunek przeciwieństwa, ponieważ nie ma takich bocznic, które byłyby liniami kolejowymi i nie ma takich linii, które byłyby bocznicami. Na podobnym stanowisku stanął również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 października 2008 r., sygn. akt V CSK 121/08 (publ. LEX nr 479335), w którym stwierdził, że bocznica kolejowa, która nie została określona jako linia kolejowa, ale droga kolejowa połączona z linią kolejową, nie jest taką linią a co za tym idzie nie stanowi infrastruktury kolejowej.

Organ zwraca uwagę, iż ustawa nie definiuje pojęć "droga szynowa", "ruch kolejowy", "tor kolejowy" i "stacja kolejowa".

Jak wynika z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 lutego 2000 r. w sprawie wykazu linii kolejowych, które ze względów gospodarczych, społecznych, obronnych lub ekologicznych mają znaczenie państwowe (Dz. U. z 2000 r., Nr 13 poz. 156), wydanego na podstawie art. 5 ust 2 ww. ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r., oznaczenie linii kolejowej następuje poprzez wskazanie stacji początkowej i końcowej (w niektórych przypadkach także stacji pośrednich), pomiędzy którymi przebiega dana linia kolejowa.

Dlatego też zdaniem organu stacje kolejowe, pomiędzy którymi przebiega dana linia kolejowa, wchodzą w jej skład.

Jak wynika z przytoczonej powyżej definicji zawartej w art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. transporcie kolejowym w skład linii kolejowej wchodzą budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego, natomiast zgodnie z definicją bocznicy określoną w art. 4 pkt 3 tej ustawy w jej skład wchodzą budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu.

Ustawodawca dokonał rozróżnienia "ruchu kolejowego" od "ruchu", bowiem ruch kolejowy był rozumiany jako ogół czynności umożliwiających przemieszczanie się pojazdu kolejowego i zapewniających wykonanie przewozu kolejowego po ogólnodostępnej infrastrukturze kolejowej, tj. na terenie kolei w rozumieniu definicji zawartej w art. 4 pkt 10 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym. Na gruncie ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym przyjęto jednocześnie, że na bocznicy kolejowej ruch kolejowy nie jest prowadzony z uwagi na to, że nie jest ona udostępniana publicznie, przeważnie jest eksploatowana do wyłącznych potrzeb ładunkowych przedsiębiorcy (zakłady przemysłowe, elektrownie), który nią włada.

Desygnaty określenia budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego znajdują się w rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 5 ust. 4 ustawy o transporcie kolejowym Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie określenia rodzajów budynków, budowli i urządzeń przeznaczonych do prowadzenia ruchu kolejowego (Dz./u. z 2001 r" Nr 66 poz. 676).

Zgodnie z § 1 pkt 2 lit. a przywołanego rozporządzenia określenie budowlami przeznaczonymi do prowadzenia ruchu kolejowego są drogi szynowe wraz z podtorzem na liniach i stacjach kolejowych, w tym również na stacjach rozrządowych i postojowych, z wyłączeniem bocznic kolejowych.

W literaturze przedmiotu przyjmuje się powszechnie, że tory kolejowe znajdujące się w obrębie stacji kolejowej (tory stacyjne) dzieli się na: główne i boczne. Większość autorów wyodrębnia dodatkowo w ramach stacji tory specjalnego przeznaczenia (Zob. Zalewski P., Siedlecki P., Drewnowski A., Technologia transportu kolejowego, Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, Warszawa 2004, s. 57, Towpik K., Infrastruktura transportu kolejowego, Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, Warszawa 2009, s. 29, Cieślakowski St. J.: "Stacje kolejowe". WKŁ, Warszawa 1992, s. 69.).

Do torów bocznych zalicza się m.in. tory rozrządowe, ładunkowe, postojowe oraz warsztatowe. Warto w tym miejscu wskazać, że torami (stacyjnymi) specjalnego przeznaczenia są m.in. tory dojazdowe do bocznic kolejowych, co jednoznacznie wskazuje na wyraźny podział pomiędzy torami stacyjnymi prowadzącymi do bocznicy, a bocznicami kolejowymi i brak możliwości ich utożsamiania.

Tezę powyższą potwierdza treść § 32 ust 2 pkt. 6 i 7 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (Dz. U. z 1998 r., nr 151 poz. 987). Prawodawca dokonał w nim wyraźnego rozróżnienia pomiędzy stacyjnymi torami bocznymi, a torami bocznicy kolejowej w zakresie standardów technicznych jakim powinny one odpowiadać. Podkreślenia wymaga w tym miejscu również fakt, iż tożsamą klasyfikację torów kolejowych na stacji kolejowej zawiera § 4 ust. 7 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 11 lutego 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad i warunków prowadzenia ruchu na liniach kolejowych (Dz. U. z 2000 r., Nr 34, poz. 400), które zostało wydane na podstawie art. 7 ust. 3 ww. ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r.

W obliczu powyższego pogląd, zgodnie z którym na gruncie ustawy o transporcie kolejowym, według stanu na dzień 28 lutego 2003 r., pojęcie tor stacyjny boczny może być utożsamiane z pojęciem bocznicy kolejowej nie znajduje zdaniem organu uzasadnienia, ani w definicji linii kolejowej, która w żaden sposób nie różnicuje statusu torów kolejowych znajdujących się na stacji kolejowej, ani też w konkretyzujących zapisy ustawowe postanowieniach rozporządzeń wydanych na jej podstawie, w których zastosowano podział przyjęty w nauce z zakresu technologii transportu kolejowego zaliczając tor stacyjny do infrastruktury wchodzącej w skład stacji kolejowej będącej częścią linii kolejowej (a nie bocznicy kolejowej). Dopuszczalność wykorzystania toru stacyjnego, jak i toru bocznicy kolejowej do wykonywania tych samych funkcji technologicznych (przeładunek towaru) nie może być zdaniem organu argumentem przesądzającym o możliwości utożsamiania tych dwóch pojęć. Tor stacyjny stanowi bowiem integralną część stacji kolejowej, a w konsekwencji linii kolejowej, bowiem umożliwia wykonywanie na stacji kolejowej szeregu czynności eksploatacyjnych, niezbędnych z punktu widzenia prawidłowej realizacji procesu przewozowego o charakterze publicznym. Przyjęte w ustawie rozróżnienie na linie kolejowe i bocznice kolejowe ma na celu przede wszystkim zróżnicowanie sytuacji prawnej uczestników procesu przewozowego realizowanego na torach ogólnodostępnych od sytuacji prawnej przedsiębiorców wykorzystujących infrastrukturę transportu kolejowego do realizacji własnych potrzeb związanych z funkcjonowaniem przedsiębiorstwa.

W ocenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa, Wojewoda [...] w ponownie prowadzonym postępowaniu, mając na uwadze powyższe, powinien przeanalizować, czy na działce nr [...] znajduje się bocznica kolejowa czy też elementy infrastruktury kolejowej w rozumieniu art. 37a z dnia 8 września 2000 r. Tym bardziej, że treść pism Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] z dnia [...] listopada 2010 r. oraz z dnia [...] stycznia 2011 r., które zostały przedstawione przez skarżącego wskazuje, że na przedmiotowej działce mogą znajdować się elementy bocznicy kolejowej, która od lat 50 - tych XX wieku użytkowana była przez [...] S.A.

W kontekście zarzutów podniesionych w odwołaniu organ wskazał, że dowodem przesądzającym o tym, że na przedmiotowym gruncie znajduje się bocznica kolejowa nie może, być w ocenie organu odwoławczego, oświadczenie geodety uprawnionego J. B., znajdujące się na kolejowej mapie sytuacyjno-wysokościowej sporządzonej w skali 1:500 Nr [...], która została przedstawiona przez pełnomocnika skarżącego przy piśmie z dnia 6 października 2015 r. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika bowiem, aby ww. geodeta posiadał wiadomości specjalne z zakresu technologii kolejowej. Ponadto nie wskazał jakichkolwiek okoliczności, które świadczyłby o tym, iż znajdująca się na przedmiotowych działkach infrastruktura kolejowa stanowi element bocznicy kolejowej, a nie linii kolejowej nr [...].

Dodatkowo organ podniósł, że przepis art. 107 § 1 Kpa określa elementy treści typowej decyzji administracyjnej. Do elementów tych należy rozstrzygnięcie, stanowiące element kluczowy, bez którego decyzja nie może istnieć. Treść rozstrzygnięcia jest zawsze związana z przedmiotem postępowania i stanowi swoistą odpowiedź organu administracyjnego na postawione w podaniu żądanie strony. Rozstrzygnięcie stanowi wiążące ustalenie konsekwencji stosowanego przepisu prawa materialnego. Zwane jednocześnie osnową lub sentencją decyzji, powinno być sformułowane jasno i precyzyjnie. Przepisy Kpa nie zawierają przepisu zakazującego zamieszczenia części rozstrzygnięcia w załączniku do decyzji, ani też nie precyzują, jakie warunki formalne powinien spełniać załącznik do decyzji, zawierający elementy rozstrzygnięcia. Z powyższego wynika zdaniem organu, że załącznik do decyzji administracyjnej, w którym zawarto pewne elementy rozstrzygnięcia, jeżeli chodzi o jego formalne wymogi powinien zawierać elementy decydujące o możliwości uznania go za integralną część decyzji, do której się odnosi. Powinien zatem zawierać podpis osoby reprezentującej organ wydający decyzję, oraz adnotację, iż stanowi załącznik do decyzji oznaczonej datą wydania i numerem.

Jak wynika z pkt III decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] czerwca 2015r. urządzenia znajdujące się na gruncie opisanym w pkt I decyzji zostały wymienione w wykazie stanowiącym załączniki do tej decyzji. Wobec powyższego wykazy te stały się integralną częścią decyzji i w związku z tym załączniki zawierające elementy rozstrzygnięcia powinny być podpisane przez właściwy organ, wydający decyzję w sprawie.

Znajdujący się w aktach sprawy wykaz inwentarzowy urządzeń znajdujących się na działce nr [...] nie został podpisany przez osobę działającą z upoważnienia Wojewody [...], a zatem nie może być traktowany jako dokument określający treść zaskarżonej decyzji.

Reasumując w ocenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa organ I instancji naruszył w toku postępowania uwłaszczeniowego art. 7, art. 77 oraz art. 80 Kpa. Wojewoda [...] ponownie rozpoznając sprawę, przeprowadzi postępowanie z uwzględnieniem stanowiska wyrażonego w niniejszym uzasadnieniu, a mianowicie wyjaśni jednoznacznie, czy na działce nr [...] znajduje się infrastruktura kolejowa w rozumieniu art. 37a ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", a następnie przeanalizuje, czy w stosunku do ww. działki zachodzą łącznie wszystkie przesłanki o których mowa w art. 37a ustawy dnia 8 września 2000 r. Nie jest wykluczone, że jednoznaczne ustalenie, wszystkich istotnych okoliczności dla sprawy wymagać będzie - obok pozyskania dowodów z dokumentów - również przeprowadzenia, przy udziale stron postępowania, innych wymienionych w art. 75 § 1 Kpa środków dowodowych np. pozyskania zeznań świadków, przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, pozyskania opinii biegłych czy przeprowadzenia oględzin.

Odnosząc się natomiast do wniosku o uchylenie decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. i umorzenie postępowania przed organem I instancji organ wskazał, że decyzja wydana na podstawie art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000 r. posiada charakter deklaratoryjny. Oznacza to, że stanowi ona wiążące potwierdzenie dokonanych ex lege zmian w sytuacji prawnej konkretnego podmiotu, co wywołuje skutki ex tunc, czyli od chwili, gdy określony stan prawny zaistniał. Decyzja tego rodzaju nie tworzy nowego stanu prawnego, potwierdza jedynie stan prawny istniejący w dniu 28 lutego 2003 r. i jego skutki w dniu 1 czerwca 2003 r.

Z kolei decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, wydana na podstawie ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym, posiada charakter konstytutywny, a zatem wywołuje skutki ex nunc, czyli od chwili w której stała się ostateczna. Decyzja tego rodzaju w przeciwieństwie do rozstrzygnięcia o charakterze deklaratoryjnym tworzy nowy stan prawny. Oznacza to, że stan prawny ukształtowany na podstawie decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej nie ma wpływu na postępowanie toczące się w trybie art. 37a ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe".

Na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] września 2017 r. sprzeciwy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli: [...] S.A. z siedzibą w [...] oraz Z. P. i W. M..

[...] S.A. z siedzibą w [...] wniosły o uchylenie powyższej decyzji podnosząc, że wbrew jednak stanowisku organu II instancji, data budowy torów głównych zasadniczych linii nr [...] została wskazana we wniosku uwłaszczeniowym z dnia [...].10.2014 r. nr [...] z treści którego wynika, iż linia kolejowa nr [...] została wybudowana w 1951 r.

Ponadto w załączniku do decyzji - wykaz inwentarzowy urządzeń [...] SA na działce" nr [...] wskazano, iż urządzenia sieci trakcyjnej do obsługi tej linii - zasilanie elektrycznych pojazdów trakcyjnych - urządzenia sieci trakcyjnej 3kV DC na stacji [...], zostały wybudowane w 1955r. Zatem ostatni załącznik w sprawie, będący ostatecznie złącznikiem do decyzji nr [...] z dnia [...].06.2015 r. wskazuje zdaniem wnoszącego sprzeciw, że m.in. tory główne zasadnicze i urządzenia do prowadzenia ruchu kolejowego, wybudowane zostały w latach 1951 i 1955. W toku postępowania odwoławczego organ II instancji winien badać całokształt akt sprawy, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło, poprzez pominięcie wcześnie złożonych do akt sprawy oświadczeń [...] SA i załączników. Organ I instancji prawidłowo wskazał w załączniku do decyzji, iż na przedmiotowym gruncie znajdują się tory główne zasadnicze i urządzenia do prowadzenia ruchu kolejowego.

Wskazana w wykazie inwentarzowym urządzeń [...] SA długość toru linii nr [...] wynosi ponad 18 kilometrów. Oczywistym jest iż taka wielkość nie może być zlokalizowana na działce o pow. 668 m2. Wynika to z faktu, iż organ II instancji pominął kwestię, iż na skutek dokonanych podziałów geodezyjnych, urządzenia do prowadzenia ruchu kolejowego i tory stacyjne pierwotnie zlokalizowane na jednej działce oznaczonej jako nr [...], znalazły się obecnie na kilkunastu działkach ewidencyjnych stanowiących również - po podziale geodezyjnym - w istocie tory główne zasadnicze i stacyjne, oraz urządzenia do obsługi ruchu kolejowego zarówno linii [...] jak również linii nr [...].

Zdaniem wnoszącego sprzeciw, z całą pewnością zostało wykazane w aktach sprawy, iż co najmniej od 1951r. na działce znajdują się tory główne zasadnicze i urządzenia do obsługi ruchu kolejowego kolejowej Nr [...] - obecnie oznaczonej jako działka nr [...].

W świetle powyższego, załącznik do przedmiotowej decyzji jednoznacznie wskazuje, iż "WYKAZ INWENTARZOWY I URZĄDZEŃ [...], dzielnica [...], obręb [...], działki nr [...] o pow. 0,0668 ha" dotyczy właśnie działki nr [...], w przedmiocie której rozstrzyga decyzja Wojewody [...] nr [...], co w ocenie [...] SA nie stanowi naruszenia art. 107 kpa. Zatem treść załącznika pozwala na konkretne ustalenie, jakiej decyzji stanowi on załącznik.

Dlatego też w ocenie [...] SA organ II instancji naruszył art. 138 § 2 kpa poprzez uchylenie w całości decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...].06.2015 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, chociaż jego zdaniem decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, i nie nastąpiła przesłanka istnienia koniecznego do wyjaśnienia zakresu sprawy, który miałby istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Z kolei Z. P. i W. M. wnosząc o uchylenie powyższej decyzji zarzucili jej także naruszenie art. 138 § 2 pierwsze k.p.a. w zw. z art. 136 in principio k.p.a. (w brzmieniu sprzed nowelizacji ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935), w związku z brzmieniem art. 16 in principióte tej ustawy) w zw. z art. 12 § 1 k.p.a., poprzez uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, pomimo braku podstaw do wydania takiego rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu podnieśli miedzy innymi, że ocena Ministra Infrastruktury i Budownictwa, co do istnienia przesłanek uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, jest nieprawidłowa. Zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażonym w wyroku z dnia 19 lipca 2016 r. sygn. akt: I OSK 2568/14 wydanym w analogicznej sprawie dotyczącej pobliskich nieruchomości, które są położone na tym samym obszarze infrastruktury kolejowej, cyt. "trafnie zauważa Sąd I instancji, że konieczność uzupełnienia dowodów nie jest sama w sobie wystarczającą przesłanką do kasacji decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego organy drugiej instancji nader często zapominają o art. 136 k.p.a., który pozwala na uzupełnienie materiału dowodowego w ramach toczącego się przed organem odwoławczym postępowania. Przeprowadzenie dowodu mieści się, jak zauważa WSA w Warszawie, w kompetencji organu odwoławczego, a wydanie decyzji kasacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia powinno być wyjątkiem od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie Sądu, stanowisko co do tego czy sporna nieruchomość wchodziła 28 lutego 2003 r. w skład linii kolejowej winna być dokonana w oparciu o zebrany materiał dowodowy. Jak wynika z akt sprawy organy zebrały już materiał dowodowy i trzeba podjąć decyzję. To, że część materiałów wskazuje, że na przedmiotowej nieruchomości nie znajdowała się linia kolejowa, a część mówi coś przeciwnego nie zwalnia organu od zajęcia stanowiska, a ewentualne uzupełnienie dowodów może odbyć się w ramach toczącego się postępowania przed organem odwoławczym.".

Istnienie uprawnienia, a jednocześnie obowiązku, organu II instancji do przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, znajduje szerokie potwierdzenie w orzecznictwie:

Wobec powyższego zdaniem skarżących Minister Infrastruktury i Budownictwa miał obowiązek ustalenia, czy w dniu 28 lutego 2003 r. na przedmiotowej nieruchomości znajdowała się linia kolejowa, czy bocznica kolejowa, a w razie potrzeby przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. Oznacza to, że nie było podstaw do uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, co uzasadnia uchylenie decyzji Ministra z dnia [...] września 2017 r.

W odpowiedzi na powyższe zarzuty [...] SA oraz Z. P. i W. M. organ podniósł, że stanowią one polemikę ze stanowiskiem Ministra Infrastruktury i Budownictwa zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a co za tym idzie nie mogą one prowadzić do zmiany przedmiotowego rozstrzygnięcia. Podkreślił, iż powtórna analiza całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie dała podstaw do stwierdzenia, aby organ odwoławczy naruszył w toku postępowania odwoławczego jakiekolwiek przepisy prawa materialnego, jak i procesowego. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane po uwzględnieniu i wszechstronnej analizie wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz oparte zostało na ugruntowanym stanowisku prezentowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych. W ocenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, dlatego podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Uwzględnienie skargi (sprzeciwu) następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. Z dniem 1 czerwca 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (dz. U. Nr 2017, poz. 935), dalej ,,ustawa nowelizująca" lub ,,nowela", która wprowadziła zmiany między innymi do P.p.s.a. Zgodnie z art. 9 pkt 7 ustawy nowelizującej, w dziale III ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi po rozdziale 3 dodaje się rozdział 3a o tytule ,,Sprzeciw od decyzji". W myśl nowowprowadzonego art. 64 a od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw.

Postępowanie w przedmiocie sprzeciwu znacznie uproszczono, bowiem organ administracji nie musi udzielać odpowiedzi na skargę (art.64 c § 4), w postepowaniu przed sądem nie biorą udziału uczestnicy, a jedynie strona skarżąca i organ, który wydał zaskarżoną decyzję (art. 64 b § 3), sąd rozpoznaje w większości sprawy na posiedzeniu niejawnym (art. 64 d § 1). Skróceniu uległy też terminy procesowe: sprzeciw wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skarżącemu decyzji (art. 64 c § 1), organ który wydał zaskarżoną decyzję, przekazuje sprzeciw od decyzji sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy w terminie czternastu dni od dnia jego otrzymania (art. 64 c § 4), a sąd rozpoznaje sprzeciw od decyzji w terminie trzydziestu dni od dnia wpływu sprzeciwu od decyzji (art. 64 d § 1).

Według nowego brzmienia przepisów P.p.s.a. Sąd rozpoznając sprzeciw od decyzji, ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. Uwzględniając sprzeciw od decyzji, Sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 K.p.a. (art. 151 a § 1 zd. 1 P.p.s.a.). W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji Sąd oddala sprzeciw (art. 151 a § 2 p.p.s.a.).

Poddając ocenie legalność zaskarżonej decyzji Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie doszedł do przekonania, że oba sprzeciwy zasługują na uwzględnienie.

Decyzją z dnia [...] września 2017 r. Minister Infrastruktury i Budownictwa w oparciu o art. 138 § 2 K.p.a. uchylił decyzję Wojewody [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Istotą sporu w przedmiotowej sprawie jest zasadność zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. W myśl tego artykułu organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Zakres kontroli instancyjnej przyznany organowi odwoławczemu jest szeroki i obejmuje badanie prawidłowości zaskarżonej decyzji pod względem prawnym i faktycznym.

Konieczność uzupełnienia dowodów nie jest sama w sobie wystarczającą przesłanką do kasacji decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Przeprowadzenie dowodu lub kilku dowodów mieści się bowiem w kompetencji organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania wyjaśniającego (art. 136 k.p.a.), wyłączając dopuszczalność kasacji decyzji. Wydanie decyzji kasacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji jest zatem wyjątkiem od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej (por. II OSK 633/05).

W związku z powyższym, pomimo słuszności stanowiska organu odwoławczego co do konieczności jednoznacznego ustalenia w kontekście przesłanek z art. 37 a cyt. ustawy z dnia 8 września 2000r. kluczowej w tej sprawie okoliczności, czy sporna nieruchomość wchodziła w dniu 28 lutego 2003 r. w skład linii kolejowej, ocena ta winna być zdaniem Sądu dokonana na podstawie już zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego z ewentualnym jego uzupełnieniem w trybie art. 136 k.p.a.

Jak wynika z akt sprawy organy zebrały już materiał dowodowy i trzeba jedynie podjąć decyzję.

W aktach sprawy znajdują się wprawdzie zarówno dokumenty wskazujące, że na przedmiotowej nieruchomości w dniu 28 lutego 2003 r. nie znajdowała się linia kolejowa, jak i przeciwne - oparte w głównej mierze na oświadczeniach skarżącej - niemniej rzeczą organu odwoławczego było dokonanie rzetelnej oceny wyników postępowania dowodowego, tak co do wiarygodności, jak i mocy dowodowej zarówno poszczególnych złożonych do akt sprawy dowodów, jak i ich oceny łącznej.

Wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł i przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej organ powinien zawrzeć w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 3). W orzecznictwie wskazuje się, że ograniczenie się w uzasadnieniu decyzji do stwierdzenia istotnych rozbieżności w materiale dowodowym bez ich wyspecyfikowania, a następnie próby wyjaśnienia stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 1988 r., II SA 497/88, ONSA 1989, nr 2, poz. 68).

Przekazując sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji organ odwoławczy uchylił się zatem zdaniem Sądu od merytorycznej oceny dowodów zgromadzonych w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, czym naruszył art. 138 § 2 k.p.a., jak słusznie zarzucili wnoszący oba sprzeciwy.

Jedynie w sytuacji, gdyby organ II instancji, w oparciu o materiał dowodowy oceniony wg wskazanych w kryteriów, ewentualnie uzupełniony w trybie art. 136 k.p.a., doszedł do odmiennych wniosków niż organ I instancji mógłby uchylić decyzję z dnia [...] sierpnia 2012 r. i przekazać sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania ze względu na treść art. 15 k.p.a.

Rzeczą organu odwoławczego przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie zatem przeprowadzenie postępowania z uwzględnieniem argumentacji Sądu. Ocenie organu winna podlegać również złożona do akt sprawy administracyjnej mapa, sporządzona przez uprawnionego geodetę J. B..

Z uwagi na wyłącznie formalny charakter zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd ograniczył rozważania do badania zaistnienia podstaw prawnych wydania przez organ II instancji tego rodzaju rozstrzygnięcia.

W tym stanie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 ppsa orzekł jak w sentencji.

O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 ww. ustawy.