Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 568/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne: Działalność gospodarcza
Skarżony organ: Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 103 ust. 1 pkt 2, art. 86a, art. 68 ust. 1, art. 86 ust. 8, art. 72 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 499
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r Prawo farmaceutyczne - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wegner Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (spr.) Sędzia WSA Jakub Linkowski Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Bytner po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2020 r. sprawy ze skargi G. Sp. z o.o. z siedzibą w D. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w O. z dnia [...] lipca 2018 r., 2. zasądza od Głównego Inspektora Farmaceutycznego na rzecz G. Sp. z o.o. z siedzibą w D. kwotę 1 497 (słownie: tysiąc czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Farmaceutyczny (dalej "GIF", "organ odwoławczy" lub "organ") decyzją z dnia "(...)" grudnia 2019 r., znak: "(...)", na podstawie art. 112 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 115 ust. 1 pkt 4, art. 103 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 86a ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (t.j. Dz.U. z 2019 poz. 499 z późn. zm.), dalej "u.p.f.", "ustawa –prawo farmaceutyczne" art. 4 ustawy z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy - Prawo farmaceutyczne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 959) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 poz. 2096 z późn. zm.), dalej "k.p.a", po rozpatrzeniu odwołania "(...)"sp. z o.o. z siedzibą w "(...)" (dalej "spółka" lub "skarżąca"), od decyzji "(...)"Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w "(...)" (dalej "WIF" lub "organ I instancji") z dnia "(...)" lipca 2018 r., znak: "(...)", w przedmiocie cofnięcia zezwolenia z dnia 9 sierpnia 2016 r., znak: "(...)", zmienionego decyzją z dnia "(...)" czerwca 2017 r., znak: "(...)", na prowadzenie apteki ogólnodostępnej o nazwie "(...)"położonej w "(...)" przy ul. "(...)", utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z dnia "(...)" sierpnia 2016 r., znak: "(...)"udzielił zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej o nazwie "(...)"położonej w "(...)"przy ul. "(...)" na rzecz przedsiębiorcy J. B.. Przedmiotowe zezwolenie zostało następnie zmienione decyzją z dnia "(...)" czerwca 2017 r., znak: "(...)", w zakresie podmiotu posiadającego zezwolenie na spółkę.

Inspektorzy farmaceutyczni z WIF w dniach 4 - 7 września 2017 r. przeprowadzili kontrolę doraźną w aptece spółki. Z kontroli sporządzono protokół z "(...)" września 2017 r., znak: "(...)".

Pismem z dnia 24 października 2017 r. WIF zwrócił się do "(...)"Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w "(...)" (dalej: "WIF w Rzeszowie") z prośbą o pomoc w ustaleniu czy produkty lecznicze M.g x 2 tabl. (20 opakowań) i M.x 2 tabl. (35 opakowań), sprzedane przez aptekę, zostały wprowadzone na stan magazynowy apteki ogólnodostępnej pod nazwą "(...)", położonej w "(...)"przy ul. "(...)"prowadzonej przez J. H., prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą"(...)"".

WIF w "(...)"przeprowadził w dniu 2 listopada 2017 r. kontrolę doraźną w aptece "(...)", z której sporządzono protokół z dnia 2 listopada 2017 r., znak: "(...)". W trakcie kontroli ustalono, że apteka "(...)"zakupiła wybrane produkty lecznicze od podmiotu nieuprawnionego, tzn. J. B., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: "(...)"", który następnie przekształcił się w jednoosobową spółkę kapitałową, będącą stroną toczącego się postępowania.

W okresie od 1 lutego 2017 r. do 30 kwietnia 2017 r. apteka "(...)"zakupiła od spółki produkty lecznicze M.g x 2 tabl. (20 opakowań) i M.x 2 tabl. (35 opakowań). Ustalono również, że apteka "(...)"zakupiła inne produkty lecznicze: Vita Buerlecithin płyn 1000 ml (11 opakowań), Controloc 20 Control tabl. x 14 tabl. (20 opakowań), Polprazol MAX 20 mg kaps. (30 opakowań), Aflavic 600 mg x 30 tabl. (10 opakowań), Espumisan 40 mg x 100 kaps. (30 opakowań), Stodal syrop 200 ml (10 opakowań), Rostil 250 mg x 30 tabl. (30 opakowań).

Postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzonych w aptece niezgodności związanych z naruszeniem art. 86a, art. 68 ust. 3k u.p.f. oraz § 4 ust. 1 i § 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 26 marca 2015 r. w sprawie wysyłkowej sprzedaży produktów leczniczych (Dz.U. poz. 481), dalej "rozporządzenie", zostało wszczęte przez WIF z urzędu, o czym spółka została zawiadomiona pismem z dnia 15 listopada 2017 r.

Pismem z dnia 4 grudnia 2017 r. spółka przedstawiła wyjaśnienia w sprawie. Wskazała, że w okresie od 20 stycznia 2017 r. do 14 maja 2017 r. dokonywała sprzedaży wysyłkowej przy pomocy portalu internetowego allegro. W tym okresie dokonano sprzedaży wysyłkowej dla osoby fizycznej S. H. (3 zakupy). Na portalu internetowym S. H. zamawiał pojedyncze pozycje towarowe, po kolei pozycja po pozycji. Następnie, już po wysyłce proszono spółkę o wystawienie faktury VAT na przedsiębiorcę "(...)". Dalej, skarżąca wskazała, że S. H. jako osoba fizyczna zamawiająca towar za pośrednictwem Internetu, podająca swoje dane adresowe jako dane domowe do odbioru towaru oraz wskazująca status płatności za dostarczony towar za pobraniem i płacąc przy odbiorze, działał jako osoba fizyczna, a nie przedsiębiorca. Powziąwszy informację o tym, iż J.H. posiada zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, spółka wystawiła faktury korygujące, w których jako nabywcę wskazano S.H..

Kolejno, pismem z dnia 18 stycznia 2018 r. organ I instancji wezwał spółkę do przedstawienia zamówień nr "(...)", "(...)", "(...)" (część A, część B) zrealizowanych z apteki. Spółka odpowiedziała na wezwanie, przesyłając przy piśmie z dnia 3 lutego 2018 r. wydruki zamówień z portalu allegro.

Równocześnie, pismem z dnia 8 lutego 2018 r., spółka wniosła o zawieszenie postępowania administracyjnego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego prowadzonego przez Prokuraturę Rejonowa w "(...)", w sprawie wyłudzenia poświadczenia nieprawdy w fakturach, wszczętego w dniu 17 stycznia 2018 r. Postanowieniem z dnia "(...)" lutego 2018 r. WIF odmówił zawieszenia postępowania.

Organ I instancji decyzją z dnia "(...)" lipca 2018 r. cofnął spółce zezwolenie na prowadzenie apteki z uwagi na naruszenie art. 863, art. 68 ust. 3 k u.p.f. oraz § 4 ust. 1 i § 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia.

Od decyzji organu I instancji, spółka wniosła odwołanie. W odwołaniu złożyła wnioski o przeprowadzenie dowodu z postanowienia o przedstawieniu zarzutów J. H. w toku postępowania prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową w "(...)"oraz protokołu z jej przesłuchania, jak również o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania w charakterze strony prezesa zarządu spółki oraz w charakterze świadka N. B. kierownika apteki.

Postanowieniem z dnia "(...)" listopada 2018 r. organ odwoławczy postanowił przeprowadzić dowód z postanowienia o przedstawieniu zarzutów J. H. w toku postępowania prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową w "(...)"oraz protokołu z jej przesłuchania, w pozostałym zakresie odmówił przeprowadzenia dowodów zgłoszonych w odwołaniu.

W wyniku wniesionego odwołania GIF utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że apteka ogólnodostępna nie jest uprawniona do prowadzenia obrotu hurtowego, bowiem na prowadzenie obrotu hurtowego potrzebne jest zezwolenie. W rozpoznawanej sprawie organ ustalił, że w aptece doszło do naruszenia art. 86a u.p.f., ponadto był prowadzony obrót hurtowy produktami leczniczymi, potwierdzony fakturami VAT, co stoi w sprzeczności z art. 87 ust. 2 u.p.f. Dokonany obrót nie był detaliczny, ponieważ sprzedane produkty lecznicze zostały wprowadzone na stan magazynowy apteki Rodzinnej prowadzonej przez J. H. i były dalej odsprzedawane pacjentom. Zaistniała sytuacja wypełnia dyspozycję normy prawnej z art. 86a u.p.f. stanowiącej o zakazie zbywania produktów leczniczych przez aptekę ogólnodostępną lub punkt apteczny hurtowni farmaceutycznej, innej aptece ogólnodostępnej lub innemu punktowi aptecznemu.

Organ odwoławczy wskazał, że należąca do spółki apteka trzykrotnie zrealizowała zamówienie od podmiotu prowadzącego aptekę ogólnodostępną. Realizując zamówienia z konta na portalu allegro S. H., apteka de facto dokonała zbycia produktów leczniczych do innej apteki ogólnodostępnej prowadzonej przez J. H.. Z okoliczności sprawy wynika, że spółka wystawiała faktury na rzecz przedsiębiorcy J. H. "(...)"w krótkim odstępie czasu po złożeniu zamówienia. W ocenie GIF, spółka posiadała zatem informacje o tym, że stroną transakcji nie jest S.H.. Fakt ten nie wpłynął jednak na dalszy sposób prowadzenia działalności przez spółkę. Nie zwrócono również uwagi, że składane zamówienia były opłacane za pobraniem, obejmowały ilości produktów znacznie przekraczające normalne zużycie przez osobę fizyczną, co mogło wskazywać na niemedyczny cel zakupu. W tym kontekście organ uznał za niewiarygodne stanowisko spółki, że informacje o tym, że J. H. może być dysponentem zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, uzyskała dopiero w chwili odbioru protokołu kontroli WIF, zaś ostatecznie informację tą powzięła po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania.

Dodatkowo organ wskazał, że prowadzona przez spółkę sprzedaż produktów leczniczych na portalu allegro stanowiła naruszenie wymagań dotyczących obrotu produktami leczniczymi. Prowadzenie sprzedaży wysyłkowej na portalu allegro było niezgodne z Prawem farmaceutycznym. Bez znaczenia było w tym kontekście kwestia cywilistycznej interpretacji zrealizowanych transakcji. Wysyłkowa sprzedaż produktów leczniczych była niezgodna z art. 68 ust. 3 u.p.f., skutkowała naruszeniem przez spółkę art. 86a u.p.f. Biorąc jednak pod uwagę, że podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowi art. 103 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 86a u.p.f., organ odwoławczy wyeliminował z podstawy prawnej decyzji przepisy odnoszące się do wysyłkowej sprzedaży produktów leczniczych.

Na decyzję GIF spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 103 ust. 1 pkt 2 w zw. 68 ust. 3k w zw. z art. 86a u.p.f. w zw. z § 4 ust. 1 i § 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia poprzez niewłaściwe zastosowanie oraz art. 86a u.p.f. poprzez niezasadne przyjęcie, iż winien on mieć zastosowanie w okolicznościach rozpoznawanej sprawy.

Zaskarżonej decyzji zostało zarzucone także naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj.:

- art. 6 i art. 8 k.p.a. poprzez procedowanie przez organ z naruszeniem zasady praworządności i legalności;

- art. 9 i 10 k.p.a. poprzez zaniechanie należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, w tym w szczególności o rzeczywistym przedmiocie postępowania i skutkach jakie dla przedsiębiorcy mogą z niego wyniknąć, nierozpatrzenie wniosków dowodowych zgłoszonych w piśmie z dnia 28 listopada 2018 r.;

- art. 10 k.p.a. poprzez brak powiadomienia o zamiarze zakończenia postępowania i wydania decyzji w sprawie przed jej wydaniem, co umożliwiłoby stronie poinformowanie o toczącym się postępowaniu karnym prowadzonym pod sygn. akt: "(...)", w którym Prokurator Okręgowy w "(...)"przekazuje postępowanie o czyn z art. 286 § 1 Kodeksu karnego do prowadzenia przez Prokuraturę Rejonową w "(...)", które to postępowanie miało wpływ na wynik postępowania administracyjnego;

- art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie niezbędnym dla prawidłowego określenia stanu faktycznego sprawy, w tym czy skarżąca dokonywała sprzedaży do podmiotu nieuprawnionego, a także naruszenia zasady prawdy obiektywnej, polegającej na nieustaleniu stanu faktycznego sprawy;

- art. 15 k.p.a. poprzez niezastosowanie z uwagi na faktyczny brak rozpoznania sprawy w II instancji;

- art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez brak zawieszenia postępowania pomimo prowadzonego postępowania karnego;

- art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez brak właściwego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji;

- art. 136 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego wnioskowanego przez stronę w toku postępowania przed GIF.

Mając na uwadze podniesione zarzuty spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, jak również zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia 22 września 2020 r. skarżąca podtrzymała zarzuty podniesione w skardze. Jednocześnie wniosła o wystąpienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie do Prokuratury Okręgowej w "(...)"o udzielenie informacji o stanie sprawy prowadzonej za sygn. akt: "(...)"i przesłanie w szczególności prawomocnego postanowienia Prokuratora Prokuratury Okręgowej w "(...)"z dnia "(...)" marca 2020 r. o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie popełnienia przestępstwa z art. 126b u.p.f. oraz protokołów przesłuchań świadków, zawiadomienia o możliwość popełnienia przestępstwa i innych dokumentów w sprawie, które mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy, a także dopuszczenie dowodów dołączonych do skargi na okoliczności z nich wynikające i wskazane w piśmie. W szczególności dowodu z wezwania dla J.B. na termin przesłuchania w dniu 3 lutego 2020 r. które miało miejsce w dniu 3 lutego 2020 r. w Komendzie Powiatowej Policji w "(...)"o przestępstwo z art. 126b u.p.f. W treści pisma skarżąca wskazała, że organ I instancji złożył zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa przez przedstawicieli spółki za czyny jakie były podstawą wszczęcia postępowania oraz cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki. Prokuratura odmówiła wszczęcia postępowania karnego w tym przedmiocie. Odmowa wszczęcia spowodowana była stwierdzeniem braku jakichkolwiek podstaw do uznania, że ktokolwiek z przedstawicieli spółki wypełnił znamiona przestępstwa z art. 126b u.p.f. Co przesądza, iż nie doszło do naruszenia art. 86a u.p.f. Ponadto, zdaniem skarżącej zaskarżona decyzja nie została w sposób prawidłowy doręczona i przez to nie weszła do obrotu prawnego. Wskazała, że GIF w treści odpowiedzi na skargę przyznaje, iż przed wydaniem decyzji w postępowaniu odwoławczym, powziął wiadomość o ustanowieniu dla adwokata J. N. (któremu doręczano dotychczas korespondencję w sprawie) zastępcy, tj. adwokata P. I.. Pomimo to organ skierował decyzję do drugiego pełnomocnika tj. radcy prawnego M. C. i uznał przesyłkę za prawidłowo doręczoną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżona w sprawie decyzja oraz poprzedzająca decyzja organu pierwszej instancji, zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania które mogło mieć wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – zwanej dalej "p.p.s.a.".

Przed odniesieniem się do zarzutów skargi, Sąd chciałby wskazać, iż bezzasadne są zarzuty strony, dotyczące niedoręczenia jej zaskarżonej w sprawie decyzji. Skoro strona ustanowiła dwóch pełnomocników w sprawie, to organ miał prawo doręczać korespondencję każdemu z nich. Jak wynika z akt sprawy w związku z tym, że przed wydaniem decyzji w postępowaniu odwoławczym, GIF powziął wiadomość o ustanowieniu dla adwokata J. N. (któremu doręczano dotychczas korespondencję w sprawie) zastępcy, tj. adwokata P.I., organ skierował zaskarżoną decyzję do drugiego prawidłowo umocowanego pełnomocnika, tj. do radcy prawnego M. C., który pomimo jej dwukrotnej awizacji w dniach 18 i 30 grudnia 2019 r., nie podjął korespondencji. Zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a. należało zatem przyjąć, że decyzja została skutecznie doręczona. Z kolei informacja o wypowiedzeniu przez stronę pełnomocnictwa udzielonego radcy prawnemu M. C. (bez wskazania dokładnej daty wypowiedzenia pełnomocnictwa) została doręczona organowi dopiero w dniu 12 lutego 2020 r.,(po wydaniu zaskarżonej decyzji).Doręczenie zaskarżonej w sprawie decyzji należało więc uznać za skuteczne.

Istota sporu pomiędzy stronami sprowadza się do rozstrzygnięcia czy organ zasadnie zastosował w sprawie art.103 ust.1 pkt 2 u.p.f., przewidujący sankcję administracyjną w postaci cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki, dla podmiotu, który dopuścił się naruszenia art.86a u.p.f.

Cofnięcie zezwolenia na prowadzenie apteki jest rodzajem sankcji administracyjnej. Jej zastosowanie jest niezależne od wystąpienia winy (a więc stosunku psychicznego podmiotu do popełnionego czynu) po stronie podmiotu, na który nakładana jest sankcja (odpowiedzialność o charakterze obiektywnym). Tym samym, Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny jest obowiązany (w przypadku obligatoryjnych podstaw cofnięcia zezwolenia) lub uprawniony (w przypadku fakultatywnych podstaw cofnięcia zezwolenia) do cofnięcia zezwolenia już w związku z samym faktem wystąpienia jednej z przesłanek wymienionych w art. 103 lub 37ap u.p.f.

W rozpoznawanej sprawie organ cofnął zezwolenie na prowadzenie apteki na podstawie art.103 ust.1 pt 2 u.p.f. uznając , że skarżąca naruszyła przepis art. 86a ustawy – prawo farmaceutyczne. Przepis art.103 ust.1 pkt 2 wskazuje na delikt administracyjny skutkujący obligatoryjnym cofnięciem zezwolenia, tj. naruszenie art.86 a u.p.f.

Zgodnie z art. 86a u.p.f., zakazane jest zbywanie produktów leczniczych przez aptekę ogólnodostępną lub punkt apteczny hurtowni farmaceutycznej, innej aptece ogólnodostępnej lub innemu punktowi aptecznemu.

Jak wynika z uzasadnienia do projektu ustawy wprowadzonej do przepisów u.p.f. - art.86 a, zasadniczym celem proponowanej nowelizacji ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2017 r. poz. 2211, z późn. zm), była gruntowna zmiana podejścia do sposobu penalizacji zachowań związanych z obrotem produktami leczniczymi, przede wszystkim w kontekście zdiagnozowanego, działającego na szeroką skalę, procederu tzw. "odwróconego łańcucha dystrybucji produktów leczniczych". Mechanizm ten, polegający w uproszczeniu na pozyskiwaniu leków z rynku detalicznego w celu ich odsprzedaży za granicę za cenę wielokrotnie wyższą aniżeli dopuszczalna (w przypadku leków refundowanych) cena krajowa, powoduje daleko idące niedobory na rynku detalicznym oraz brak dostępności leków, w tym ratujących życie, które występują na terenie całego kraju i powodują poważne zagrożenie dla prawidłowo prowadzonych procesów leczniczych pacjentów stosujących leki stanowiące przedmiot "odwróconego łańcucha dystrybucji produktów leczniczych", a nawet w skrajnych przypadkach zagrożenie dla ich życia i zdrowia. Proceder ten z biegiem lat ewoluował do form coraz bardziej skomplikowanych mających na celu obejście obowiązujących w danym czasie przepisów, za pomocą których ustawodawca zmierzał do ograniczenia tego zjawiska. Obecnie w mechanizmy te zaangażowane pozostają podmioty na wszystkich etapach obrotu związanego z odwróceniem dystrybucji ukierunkowanej na pacjenta, na obrót zmierzający do wywozu produktów leczniczych za granicę. W zakres ten wchodzą więc nie tylko apteki oraz hurtownie, przez które dochodzi do wywozu leków z kraju, ale wszystkie inne podmioty, które stanowią ogniwa pośrednie pomiędzy tymi dwoma kategoriami, w tym hurtownie pozyskujące leki z rynku detalicznego, hurtownie prowadzące dalszy nimi obrót, aż do hurtowni wywożących, a także wszelkie podmioty uprawnione do nabycia produktów leczniczych, np. niepubliczne zakłady opieki zdrowotnej, szpitale itd., które są wykorzystywane do pozyskiwania leków z rynku detalicznego, na etapie pomiędzy zbyciem leku z apteki do hurtowni. Przy czym działanie każdego z podmiotów dokonujących obrotu produktami leczniczymi na poszczególnych etapach odwróconej dystrybucji pozostaje niezbędne do osiągnięcia celu organizatorów procederu, jakim jest sprzedaż produktów leczniczych za granicę ze znacznym zyskiem, kosztem dostępności leków dla pacjentów w kraju. W szczególności celem nowelizacji było wprowadzenie instrumentów prawnych, dzięki którym możliwe będzie skuteczne przeciwdziałanie procederowi "odwróconego łańcucha dystrybucji deficytowych produktów leczniczych".

Wprowadzone do ustawy - prawo farmaceutyczne zmiany, miały zatem na celu usystematyzowanie i doprecyzowanie zakresu odpowiedzialności osób biorących udział w obrocie produktami leczniczymi. Celem nowelizacji było, doprowadzenie do penalizacji zachowań związanych zarówno z prowadzeniem aptek i hurtowni, biorących udział w "odwróconym łańcuchu dystrybucji produktów leczniczych", jak i działaniem podmiotów wykorzystujących produkty lecznicze pozyskane w ten sposób. Przepisy te wprowadzają nadto odpowiedzialność karną za zachowania powiązane z nakazami i zakazami określonymi w Prawie farmaceutycznym, co, mając na względzie reglamentowany charakter obrotu produktami leczniczymi, wydaje się szczególnie istotne.

Wskazać też należy, iż jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie obrót produktami leczniczymi może odbywać się wyłącznie na zasadach określonych w ustawie (art. 65 ust. 1 u.p.f.). W świetle art. 68 ust. 1 u.p.f., obrót detaliczny produktami leczniczymi prowadzony jest co do zasady w aptekach ogólnodostępnych. Zgodnie z art. 86 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 u.p.f., apteka jest placówką ochrony zdrowia publicznego, w której osoby uprawnione świadczą w szczególności usługi farmaceutyczne, obejmujące wydawanie produktów leczniczych i wyrobów medycznych. Apteka ogólnodostępna jest przeznaczona do zaopatrywania ludności w produkty lecznicze, leki apteczne, leki recepturowe, wyroby medyczne i inne artykuły, o których mowa w art. 86 ust. 8 (art. 87 ust. 2 pkt 1 u.p.f.).

Apteka ogólnodostępna nie jest zatem uprawniona do prowadzenia obrotu hurtowego, bowiem na prowadzenie obrotu hurtowego potrzebne jest zezwolenie. Stanowisko organu w tym zakresie, znajduje potwierdzenie w orzecznictwie, z którego wynika, że: "obrót detaliczny produktów leczniczych w myśl art. 68 ust. 1 u.p.f. prowadzony jest w aptekach ogólnodostępnych z zastrzeżeniem przepisów ust. 2, art. 70 ust. 1 i art. 71 ust. 1. Natomiast zgodnie z art. 72 ust. 1 u.p.f. obrót hurtowy produktami leczniczymi z zastrzeżeniem ust. 8 pkt 2 mogą prowadzić wyłącznie hurtownie farmaceutyczne, składy celne i konsygnacyjne produktów leczniczych. Definicja obrotu hurtowego została podana w art. 72 ust. 3 u.p.f. Jest nim wszelkie działanie polegające na zaopatrywaniu się, przechowywaniu, dostarczaniu lub eksportowaniu produktów leczniczych lub produktów leczniczych weterynaryjnych, posiadających pozwolenie na dopuszczenie do obrotu wydane w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub pozwolenie, o którym mowa w art. 3 ust. 2, prowadzone z wytwórcami lub importerami w zakresie wytwarzanych lub importowanych przez nich produktów leczniczych lub z przedsiębiorcami zajmującymi się obrotem hurtowym lub z aptekami lub zakładami leczniczymi dla zwierząt lub z innymi upoważnionymi podmiotami, z wyłączeniem bezpośredniego zaopatrywania ludności. (...) Z porównania przepisów art. 68 ust. 1 i art. 72 ust. 1 u.p.f. wynika, że apteki ogólnodostępne uprawnione są do obrotu detalicznego a nie hurtowego. Świadczą usługi o których mowa w art. 86 ust. 2 i art. 87 ust. 2 u.p.f. w sposób opisany w art. 96 ust. 1.

W rozpoznawanej sprawie organ cofnął stronie zezwolenie na prowadzenie apteki stwierdzając oprócz zaistnienia przesłanek z art.86 a u.p.f., również prowadzenie przez skarżącą obrotu hurtowego produktami leczniczymi, potwierdzonymi fakturami VAT, co stoi w sprzeczności z art. 87 ust. 2 u.p.f. W ocenie organu dokonany obrót nie był detaliczny, ponieważ sprzedane produkty lecznicze zostały wprowadzone na stan magazynowy apteki "(...)"prowadzonej przez J. H. i były dalej odsprzedawane pacjentom.

Strona skarżąca nie zgadza się z tym stanowiskiem , kwestionując w trakcie postępowania jak i w skardze do Sądu prawidłowość ustaleń faktycznych w sprawie. W ocenie strony, nie doszło do zbycia produktów leczniczych przez aptekę na rzecz podmiotu nieuprawnionego lecz na rzecz osoby fizycznej. Skarżąca nie kwestionuje, że dokonywała sprzedaży wysyłkowej przy pomocy portalu allegro (kwestia ta nie jest przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie), jednakże podnosi, iż dokonała sprzedaży wysyłkowej dla S. H. osoby fizycznej (zrealizowano 3 zamówienia) a nie przedsiębiorcy prowadzącemu aptekę. Strona wskazywała w trakcie postępowania, iż S. H. (osoba fizyczna) zamawiał na portalu internetowym allegro pojedyncze pozycje towarowe podając, imię i nazwisko oraz adres ul. "(...)".(pismo z 4 grudnia 2017 r.k.55-58 akt administracyjnych) Strona na tę okoliczność załączyła do akt listy przewozowe z firmy DHL oraz potwierdzenie odbioru przesyłki dostarczonej przez firmę UPS do S. H., kartotekę klienta z allegro znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy.(k.104-114 i nast.) Następnie według wyjaśnień strony, już po wysyłce, a więc po nabyciu ww. produktów przez osobę fizyczną poproszono ją o wystawienie faktury na Firmę "(...)".

W związku z powzięciem informacji, iż "(...)"prowadzeni aptekę oraz dokonaniem analizy przebiegu postępowania dokonywania zakupu poszczególnych jednostek towarów wskazanych w fakturach nr "(...)"z 04.02.2017 r., nr "(...)"z 25.02.2017 r., "(...)"z 27.04.2017 r. wystawione zostały faktury korygujące w których jako nabywcę wskazano podmiot, który faktycznie nabył powyższe produkty czyli "(...)". Dokonanie korekt faktur nastąpiło, poprzez zmianę danych nabywcy na podmiot, który faktycznie dokonał nabycia poszczególnych jednostek towarów wskazanych w fakturach nr "(...)"z 04.02.2017 r., nr "(...)"z 25.02.2017 r.. "(...)"z 27.04.2017 r.( k.85-101 akt administracyjnych).

Skarżąca podniosła również w skardze, a wcześniej w odwołaniu, że przedsiębiorca na etapie zbywania produktów leczniczych dokonał ich weryfikacji, ustalając, iż ich nabywcą jest S. H.. Tym samym wypełnione zostały obowiązki. o jakich mowa w dyspozycji § 7 ust 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 26 marca 2015 r. w sprawie wysyłkowej sprzedaży produktów leczniczych (Dz. U. z 2015 r. poz.481).

Wszystkie te argumenty strona konsekwentnie wskazywała w trakcie postępowania administracyjnego ( pismo z 4 grudnia 2017 r. k.55-58 akt administracyjnych, pismo z 27 czerwca 2018 r. k.140-145 akt administracyjnych, pismo z 28 listopada 2018 r. brak numeracji, w odwołaniu – brak numeracji), Stron wniosła również o przesłuchanie świadków: M. B.na okoliczność ustalenia zasad sprzedaży internetowej przez aptekę, Prezesa zarządu spółki J. B. na okoliczność zlecenia sprzedaży wysyłkowej oraz zbycia produktów leczniczych S.H., Kierownika apteki N. B. na okoliczność funkcjonowania apteki, sposobu prowadzenia kontroli klientów apteki internetowej, oraz wyłudzenia poświadczenia nieprawdy przez małżonków H.. Z tym ostatnim wnioskiem koresponduje informacja zawarta w skardze do Sądu, iż strona trzykrotnie zawiadamiała Prokuraturę o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez S. i J. H.. Organ odmówił przeprowadzenia zgłoszonych w sprawie dowodów, uznając je za nieistotne, podobnie jak wymienione wyżej dokumenty załączone do akt sprawy oraz składane w trakcie postępowania wyjaśnienia przez stronę.

W ocenie Sądu stanowisko organu jest błędne i przeczy podstawowym zasadom postępowania administracyjnego.Istotne w sprawie okoliczności faktyczne, nie zostały ustalone. Wbrew wywodom organu, przeprowadzone postępowanie, nie dowiodło popełnienia przez stronę zarzucanych jej czynów. Przypomnieć trzeba iż zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (zasada swobodnej oceny dowodów - art. 80 k.p.a.). Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest związany ściśle z przyjętą zasadą swobodnej oceny dowodów. Swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny, tj. po pierwsze - opierać się należy na materiale dowodowym zebranym przez organ, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach prawa. Po drugie ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego i po trzecie - organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, z zastrzeżeniem ograniczeń dotyczących dokumentów urzędowych, które mają na podstawie art. 76 § 1 k.p.a. szczególną moc dowodową. W końcu, po czwarte - rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych, powinno być zgodne z zasadami logiki. Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny (art. 75 § 1 k.p.a.). Powyższe winno mieć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.).

W ocenie Sądu organ prowadząc postępowanie naruszył przepisy art. 7, art. 8, art.15, art. 75 § 1, art. 77, art. 80 oraz art.107 § 3 k.p.a. poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego, pominięcie dowodów przedstawionych przez stronę oraz nieuwzględnienie złożonych przez nią wniosków dowodowych i wyjaśnień w sprawie. Niezasadny okazał się jednak zarzut naruszenia art.10 k.p.a. W aktach sprawy znajduje się powiadomienie o możliwości zapoznania z zebranym w sprawie materiale dowodowym z 2 listopada 2018 r. po którym strona wniosła szereg pism i wniosków dowodowych, co świadczy o jej czynnym udziale w postępowaniu.

Rozpoznając sprawę ponownie organ zobowiązany będzie uwzględnić ocenę prawną wyrażoną przez Sąd i w sposób wyczerpujący zbierze materiał dowodowy, oceni całość materiału dowodowego oraz uwzględni wnioski dowodowe wniesione przez stronę. Organ zobowiązany będzie również odnieść się w uzasadnieniu decyzji do wyjaśnień strony a także przedstawić wyniki przeprowadzonego postępowania w sprawie, zgodnie z wymogami art.107 § 3 k.p.a. Co do hurtowej ilości zbytych przez stronę produktów leczniczych organ zważy, czy zakupiona ilość leku, biorąc pod uwagę jego przeznaczenie a nie tylko ilość, mogła budzić wątpliwości sprzedającego.

Dopiero ustalony prawidłowo stan faktyczny sprawy, pozwoli na ocenę czy doszło do naruszenia przez stronę art.86a u.p.f. tj. zbycia produktów leczniczych do innej apteki, czy też jak twierdzi strona zbycie nastąpiło na rzecz osoby fizycznej.

Końcowo Sąd chciałby wyjaśnić, iż oddalił wnioski dowodowe strony wniesione z następujących względów.

Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić jedynie dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W postępowaniu sądowoadministracyjnym sąd nie ustala stanu faktycznego sprawy, lecz bada, czy w trakcie postępowania administracyjnego zostały ujawnione wszystkie istotne dla wydania decyzji okoliczności, czy były one przez organ uwzględnione przy wydawaniu orzeczenia i w jaki sposób zostały w ocenie materiału dowodowego i przeprowadzania (uzupełniania) postępowania dowodowego. Uzupełnienie materiału dowodowego winno nastąpić w ponownie przeprowadzonym postępowaniu dowodowym przed organami administracji publicznej i podlegać ocenie przez ten organ. Tym samym, to organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie miał okazję wypowiedzieć się odnośnie wnioskowanych przez skarżącą dowodów. Sąd administracyjny orzeka co do zasady na podstawie akt sprawy, a decyzje administracyjne wydawane są po przeprowadzonym postepowaniu administracyjnym. Art. 106 § 3 p.p.s.a wyznacza ścisłe granice wykorzystania w postępowaniu sądowoadministracyjnym nowych dowodów. Z regulacji tej wynika, że nie każdy dowód może być dopuszczony w tym postępowaniu, lecz jedynie dowód z dokumentów, przy czym ma to być dowód uzupełniający, a więc taki, który nie był przedstawiony i oceniony w postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżoną decyzją. Z przepisu tego wynika także, że dopuszczenie dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy wskazać, że wnioski dowodowe strony o wystąpienie do prokuratury o informację na temat toczącej sprawy karnej, nie mieszczą się w dyspozycji art.106 § 3 p.p.s.a Postępowanie administracyjne i karne są niezależnymi postępowaniami prowadzonymi w odrębnym trybie. Ustalenia postępowania karnego nie są wiążące dla sądu administracyjnego z wyjątkiem wyroku skazującego (art.11 p.p.s.a.), a taki załączony przez stronę nie został. Z tych względów nie było też podstaw do zawieszenia postępowania w sprawie przez organ, co nietrafnie zarzucono w skardze. Zauważenia jednak wymaga, iż o ile organ administracji zobowiązany jest do samodzielnego postępowania w sprawie, materiały z postępowania karnego mogą stanowić dowód w postępowaniu administracyjnym zgodnie z art.75 k.p.a. Obowiązkiem organu w ponownie prowadzonym postępowaniu będzie ocenić dowody złożone przez stronę.

Z tych wszystkich przyczyn, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił także decyzję organu pierwszej instancji. Dostrzeżone uchybienia tkwiły bowiem w aktach obu instancji. O kosztach postępowania Sąd postanowił : na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz.2193 ) zasądzając na rzecz strony skarżącej zwrot wpisu sądowego w wysokości - 1000 zł, natomiast na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów ( Dz.U. z 2018 r., poz.265 j.t. ) Sąd zasądził na rzecz skarżącej, zwrot kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.