Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1259/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-07-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Izabella Kulig - Maciszewska Sędziowie NSA Anna Lech Marek Stojanowski (spr.) Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. Spółka Jawna w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 455/06 w sprawie ze skargi B. Spółka Jawna w [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. oddala wniosek Głównego Inspektora Transportu Drogowego o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2006r., sygn. akt VI SA/Wa 455/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę B. Sp. jawna z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] nr [...], w przedmiocie kary pieniężnej.

W uzasadnieniu wyroku, Sąd wskazał na następujący stan faktyczny sprawy:

W dniu 26 sierpnia 2005r. w Nowym Dworze Gdańskim na drodze nr 7 przeprowadzono kontrolę samochodu ciężarowego marki Star nr rej. [...], podczas której kierowca Z. C. okazał do kontroli wykresówki z dni: od 22 do 26 sierpnia 2005 r., na podstawie których stwierdzono, iż kierowca nie używa przełącznika grup czasowych. Ponadto ustalono, iż w dniu 26 sierpnia 2005r. kierowca w sposób nieuzasadniony w tym samym pojeździe użył kilku wykresówek w ciągu tego samego 24-godzinnego okresu.

Decyzją z dnia [...]. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w [...] nałożył na B. Spółkę Jawną z siedzibą w [...], karę pieniężną w łącznej wysokości 550 zł w tym: za nieprawidłowe działanie przyrządu kontrolnego (przełącznik grup czasowych nie był używany - 500 zł) oraz za nieuzasadnione użycie kilku wykresówek w ciągu tego samego 24-godzinnego okresu (50 zł).

Od powyższej decyzji spółka B. złożyła odwołanie, w którym podniosła, że okoliczność, iż kierowca nie zastosował się do obowiązujących przepisów nie powinna obciążać przedsiębiorcy.

Decyzją z dnia [...] główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, wskazując na przepis art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. nr 125, poz. 1371), zgodnie z którym wykonującym transport drogowy była Spółka Jawna B. jako przedsiębiorca. Wyjaśniono jednocześnie, iż w przypadku istnienia dowodów obciążających pracownika, strona ma możliwość skorzystania ze środków prawnych przewidzianych w prawie pracy bądź prawie cywilnym.

Na powyższą decyzję, skarżąca spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w odwołaniu i wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej.

Wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2006r., sygn. akt VI SA/Wa 455/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę B. Sp. jawna z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...]. w przedmiocie kary pieniężnej.

Sąd wskazał, że nie można podzielić stanowiska skarżącej w kwestii wyłączenia jej odpowiedzialności jako przedsiębiorcy wykonującego transport drogowy, bowiem przepis art. 4 pkt 15 powołanej ustawy o transporcie drogowym w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania obu decyzji stanowił, że przewoźnikiem drogowym jest przedsiębiorca uprawniony do wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego. Z kolei przepis art. 92 ust. 1 tej ustawy określał, iż karze pieniężnej podlega ten, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne. W niniejszej zaś sprawie faktem jest, że skarżąca spółka legitymuje się zaświadczeniem na przewozy drogowe na potrzeby własne.

Zwrócono jednocześnie uwagę, że wcześniejsza zmiana ustawy o transporcie drogowym dokonana ustawą z dnia 23 lipca 2003r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 149, poz. 1452), doprecyzowała treść przepisu art. 93 ust. 1 wprowadzając w miejsce sformułowania "kontrolowany" pojęcie "przedsiębiorcy wykonującego transport drogowy lub przedsiębiorcy wykonującego przewozy na potrzeby własne albo podmiot, o którym mowa w art. 3 ust. 2". Natomiast przepis art. 87 ust. 3 powołanej ustawy nakłada na przedsiębiorcę odpowiedzialność za wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy w wymagane dokumenty.

Zatem, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, z powołanych powyżej przepisów w żaden sposób nie wynika, że w rozpoznawanej sprawie podmiotem podlegającym karze pieniężnej jest kierowca pojazdu.

Od Wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2006r., skargę kasacyjną złożyła skarżąca spółka, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpatrzenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Skarga kasacyjna zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię:

a) art. 15 ust. 3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 w sprawie urządzeń rejestrujących w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L B 70 z 30 grudnia 1985r. P. 0008-0021), polegające na uznaniu, iż zobowiązanym do obsługi przełączników umożliwiających osobną i wyraźną rejestrację okresów prowadzenia pojazdu jest wyłącznie przedsiębiorca osobiście wykonujący przewóz drogowy, a nie jest do tego zobowiązany kierowca wykonujący przewóz drogowy w imieniu przedsiębiorcy;

b) art. 15 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 w sprawie urządzeń rejestrujących w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L B 70 z 30 grudnia 1985r. P. 0008-0021), polegające na uznaniu, iż zobowiązanym do rzetelnego używania tzw. wykresówek w 24-godzinnym okresie jest wyłącznie przedsiębiorca osobiście wykonujący przewóz drogowy, a nie jest nim objęty kierowca wykonujący przewóz drogowy w imieniu przedsiębiorcy;

c) przepisu art. 92 ust. 1 pkt 1-6 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. nr 125, poz. 1371), polegające na uznaniu, iż zobowiązanym do zapłaty kary pieniężnej w przypadku naruszenia obowiązków i warunków wynikających z powołanej ustawy i innych enumeratywnie wymienionych tam aktów prawnych jest wyłącznie przedsiębiorca, wykonujący przewóz drogowy, a nie jest nim objęty kierowca wykonujący, przewóz drogowy w imieniu przedsiębiorcy,

bądź, jeżeli Naczelny Sąd Administracyjny nie podzieliłby powyższych zarzutów, to:

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, przez niewłaściwe zastosowanie, art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. nr 125, poz. 1371) w związku z art. 15 ust. 3 i w zw. z art. 15 ust. 2 rozporządzenia Rady EWG nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985r. w sprawie urządzeń rejestrujących w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L B 70 z 30 grudnia 1985r. P. 0008-0021), polegające na uznaniu, iż skarżący jest zobowiązany do zapłaty kary pieniężnej za to, iż kierowca, który wykonywał na jego rzecz przewóz drogowy, nieprawidłowo operował zainstalowanym urządzeniem rejestrującym oraz korzystał z dwóch wykresówek w tym samym dniu.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano na przepisy rozporządzenia Rady EWG nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985r. w sprawie urządzeń rejestrujących w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L 370 z 30 grudnia 1985r. P. 0008-0021), regulujące konstrukcję oraz zasady instalacji, używania i kontroli urządzeń rejestrujących okresy prowadzenia pojazdu i odpoczynku kierowców w Unii Europejskiej, które to przepisy obowiązują również w polskim systemie prawnym, z chwilą akcesu do tej wspólnoty międzynarodowej. Podniesiono, że przepisy te nakładają na pracodawcę wyłącznie obowiązek umożliwienia pracownikowi właściwej ewidencji swoich okresów prowadzenia pojazdu i okresów odpoczynku, to jest nakazują zainstalować do pojazdu urządzenie rejestrujące, której konstrukcja odpowiada ustawowym wymaganiom, oraz wyposażyć go w wykresówki, na których będzie mógł rejestrować swój czas pracy. Z kolei pracownik jest zobowiązany jest do właściwego operowania urządzeniem rejestrującym, aby ewidencjonowało jego rzeczywisty czas prac.

Podkreślono jednak, że należy dopuścić możliwość, iż kierowca będzie świadomie wadliwie operował urządzeniem rejestrującym, aby wskazać w nim okresy czasu pracy, w których rzeczywiście pracy nie wykonywał. Koniecznym jest więc kontrola nie tylko "nieuczciwych" przedsiębiorców zatrudniających "uczciwych" kierowców, ale i również "nieuczciwych" kierowców, którzy mogą manipulować wykresówkami celem wyłudzenia wynagrodzenia od "uczciwego" pracodawcy.

W związku z powyższym wskazano, że w dniu 29 lipca 2005r. ustawodawca wprowadził do powołanej ustawy o transporcie drogowym przepis art. 92a ust. 1 pkt 3, w którym to w sposób wyraźny kierowcy zostali wskazani jako odpowiedzialni za właściwe użytkowanie urządzeń rejestrujących. Potwierdza to, że intencją ustawodawcy jest, aby – obok przedsiębiorców – również kierowcy było objęci ewentualną sankcją prawną za naruszanie wskazanych tam przepisów.

W skardze kasacyjnej skarżąca spółka nie zgodziła się także z przyjęciem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że wykonywać transport drogowy i przewóz na potrzeby własne może wyłącznie przedsiębiorca, gdyż w świetle wykładni językowej pojęcie wykonywania przewozu na potrzeby własne, nie pozwala na proste zawężenia jej granic do przedsiębiorców, gdyż często nie są oni jedynymi wykonawcami tego rodzaju działalności gospodarczej.

Zwrócono też uwagę, że przeciw wyłączeniu kierowców, wykonujących przewóz drogowy na rzecz przedsiębiorcy, z zakresu podmiotowego przepisu art. 92 ust. 1 pkt 1-6 powołanej ustawy o transporcie drogowym przemawia brzmienie szeregu innych przepisów tej ustawy, jak np. art. 93 ust. 1, art. 87 ust. 3 lub art. 68 ust. 1 pkt 2, w których to przepisach ustawodawca posługuje się zwrotem "przedsiębiorca wykonujący transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne", zawężając krąg podmiotów wykonujących transport drogowy lub przewóz na potrzebny własne wyłącznie do przedsiębiorców. Stąd, w ocenie skarżącej spółki uzasadnionym jest przypuszczenie, że podobnego zabiegu legislacyjnego dokonałby w analizowanym przepisie.

Ponadto podniesiono, że warunkiem zastosowania art. 92 ust. 1 powołanej ustawy o transporcie drogowym jest, aby przedsiębiorca naruszył obowiązujący go warunek prawny lub uchybił ciążący na nim obowiązek prawny, natomiast, jak wynika z art. 15 ust. 2 i 3 rozporządzenia EWG nr 3821/85, to właśnie kierowca jest zobowiązany do używania urządzenia rejestrującego, w tym do właściwego jego przełączania, oraz rzetelnej wymiany wykresówek. Z kolei obowiązki pracodawcy polegają na wyposażeniu pojazdu w sprawne urządzenie rejestrujące oraz wyposażyć kierowcę w wykresówki, na których będzie mógł ewidencjonować okresy prowadzenia pojazdu i okresy odpoczynku.

W związku z powyższym, zdaniem skarżącej spółki, niedopuszczalne jest przyjęcie, że to ona, jako pracodawca uchybiła nałożonym na nią obowiązkom, czyli nie przełączyła urządzenia rejestrującego, który rejestrowałby faktyczne czynności kierowcy, bądź posługiwała się dwoma wykresówkami w 24-godzinnym okresie, gdyż naruszenia tego przepisu przedsiębiorca mógłby się dopuścić dopiero wtedy, gdyby osobiście wykonywał przewóz drogowy. Tymczasem w niniejszej sprawie zdarzenie takie nie miało miejsca, a należnych czynności, o których mowa w przedmiotowej sprawie, nie dokonał kierowca — Z. C., ignorując tym samym normy zawarte w art. 15 ust. 2 i 3 rozporządzenia EWG nr 3821/85.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując wcześniejszą argumentację.

Naczelny Sad Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. - skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie ; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 ustawy p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym -zdaniem skarżącego - uchybił sąd, uzasadniania zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wskazania dodatkowo, że wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynika sprawy.

Skarga kasacyjna złożona w rozpoznawanej sprawie odpowiada tym wymaganiom, ale nie może zostać uznana za trafną.

W niniejszej sprawie podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło naruszenie w postaci braku używania przez kierowcę przełącznika grup czasowych oraz używania przez niego w nieuzasadniony sposób w tym samym pojeździe kilku wykresówek w ciągu tego samego 24-godzinnego okresu. Sam fakt naruszeń nie jest sporny, natomiast zarzuty skargi sprowadzają się przede wszystkim do odmiennej oceny odpowiedzialności administracyjnej strony.

Zarówno zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 92 ust. 1 pkt 1 – 6 powołanej ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym jak również zarzut naruszenia art. 15 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 w sprawie urządzeń rejestrujących w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L B 70 z 30 grudnia 1985r. P. 0008-0021) nie mogą zostać uznane za uzasadnione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonał w pełni prawidłowej wykładni tego przepisu i właściwie go zastosował. Odpowiedzialność o jakiej jest mowa w art. 92 ust. 1 ma charakter obiektywny, znajduje zastosowanie do podmiotu wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne w przypadku wystąpienia zakazanego ustawą skutku i to niezależnie od tego kto prowadził pojazd samochodowy.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił stanowiska strony wnoszącej skargę kasacyjną, iż na kierowcach jako podmiotach wykonujących bezpośrednio transport drogowy spoczywa odpowiedzialność za stwierdzone w czasie kontroli naruszenia m.in. przepisów dotyczących czasu pracy kierowców (niewłaściwe używanie przełącznika kontroli czasowych oraz wykresówek). Przepis art. 92 ust. 1 ustawy określał, iż podlega karze pieniężnej ten, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne (...). Z kolei z definicji krajowego transportu drogowego umieszczonej w art. 4 pkt 1 ustawy wynika, że jest to podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy bądź naczepy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zaś przewoźnikiem drogowym jest przedsiębiorca uprawniony do wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego ( art. 4 pkt 15 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania obu decyzji ).

Skarżąca Spółka była dysponentem pojazdu samochodowego i ona wykonywała przewóz na potrzeby własne, a nie kierowca, który prowadził pojazd. Jak jednolicie przyjmuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego powołany art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym ustanawia odpowiedzialność administracyjną a nie karnoadministracyjną podmiotów wykonujących transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne. Kary pieniężne wymierzane w postępowaniu administracyjnym, na podstawie ustawy o transporcie drogowym nie uzależniają nałożenia kary od winy, wystarczające jest stwierdzenie samego faktu nieprzestrzegania nałożonych obowiązków. Za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne odpowiedzialność administracyjną ponosi przedsiębiorca i jego organy. Odpowiedzialność tą ponosi także za skutki działań osób, którymi przy wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje.

Z tego to powodu w art. 92 posłużono się szerokim terminem "kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne", ażeby sankcjami z tego przepisu objąć wszystkie podmioty, które wykonując gospodarczą działalność transportową naruszają prawo. Zarówno te, które są uprawnionymi przewoźnikami, jak i te które tego przymiotu nie mają, a mimo to wykonują działalność polegającą na transporcie drogowym lub przewozów na potrzeby własne, w rozumieniu ustawy. W przeciwnym wypadku nigdy nie można by było nałożyć kary pieniężnej np. z tytułu wykonywania przewozów bez licencji, zezwolenia czy zaświadczenia.

Poprawność takiego rozumowania potwierdza także treść przepisu art. 93 ust. 1 cytowanej ustawy, który mówi, że karę pieniężną nakłada się na przedsiębiorcę wykonującego transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, a nie - jak twierdzi wnoszący skargę kasacyjną - na kierowcę, który w ramach tego transportu lub przewozu "tylko" kieruje pojazdem. W istocie kierowca, niezależnie od formy zatrudnienia, wykonuje jedną z czynności składającą się w następstwie na szereg działań, których suma dopiero jest transportem drogowym, w rozumieniu ustawy transportowej. Natomiast sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika), o czym była już wyżej mowa, jest zawarcie takich umów oraz przyjęcie takich organizacyjnych rozwiązań, które dyscyplinować będą osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem. W konsekwencji, stwierdzić należy, iż za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność to przedsiębiorstwo reprezentowane przez osobę lub organy, które je prowadzą. To na nich spoczywa ciężar administracyjnej odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługują i to niezależnie od charakteru stosunku prawnego łączącego przedsiębiorcę z taką osobą.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na postawie art. 184 i art. 207 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.