Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1168/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 163
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 106 ust. 5
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie WSA Joanna Skiba WSA Bożena Marciniak (spr.) Protokolant referent stażysta Agnieszka Stefańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2019 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości finansowania pobytu w domu opieki społecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] kwietnia 2019 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpoznaniu odwołania M. S., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z [...] marca 2019 r., nr [...], o zmianie decyzji o ustaleniu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] złożyła M. S.

Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym;

Decyzją z [...] marca 2017 r., nr [...], Wójt Gminy [...] skierował W. S. na pobyt stały do Domu Pomocy Społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych w [...] na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] Wydział III Rodzinny i Nieletnich, sygn. akt [...], z [...] stycznia 2017 r.

Decyzją z [...] kwietnia 2017 r., nr [...], Wójt Gminy [...] ustalił, że W. S. będzie ponosił odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej w wysokości 70 % swojego dochodu, tj. [...] złotych, a różnicę do pełnego miesięcznego kosztu utrzymania W. S. w domu pomocy społecznej w wysokości pokryje Gmina [...], której opłata od 1 maja 2017 r. wynosi [...] złotych.

Decyzją z [...] kwietnia 2018 r., nr [...], Wójt Gminy [...] zmienił własną decyzję z [...] kwietnia 2017 r. w ten sposób, że od 1 lutego 2018 r. opłata W. S. za pobyt w domu pomocy społecznej nie ulegnie zmianie i wynosi [...] złotych miesięcznie i ustalił od 1 lutego 2018 r. miesięczną opłatę za pobyt W. S. w domu pomocy społecznej w wysokości [...] złotych miesięcznie, do której zobowiązana jest Gmina [...].

Decyzją z [...] kwietnia 2018 r., nr [...], Wójt Gminy [...] w pkt 1 ustalił M. S. odpłatność za pobyt stały ojca W. S. w Domu Pomocy Społecznej w [...] od 1 maja 2018 r. w miesięcznej wysokości [...] zł i zobowiązał M. S. do wnoszenia tej opłaty, a w pkt 2 odmówił całkowitego zwolnienia M. S. z partycypowania w kosztach pobytu ojca W. S. w domu pomocy społecznej.

Decyzją z [...] czerwca 2018 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło decyzję Wójta Gminy [...] z [...] kwietnia 2018 r. w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Decyzją z [...] lipca 2018 r., nr [...], Wójt Gminy [...] w pkt 1 ustalił M. S. odpłatność za pobyt stały W. S. w Domu Pomocy Społecznej w [...] od 1 sierpnia 2018 r. w miesięcznej wysokości [...] zł i zobowiązał M. S. do wnoszenia tej opłaty, a w pkt 2 odmówił zwolnienia M. S. z partycypowania w kosztach pobytu W. S. w domu pomocy społecznej.

Decyzją z [...] października 2018 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło decyzję Wójta Gminy [...] z [...] lipca 208 r. i przekazało temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z [...] marca 2019 r., nr [...], Wójt Gminy [...] zmienił decyzję z [...] kwietnia 2017 r., zmienioną decyzją z [...] kwietnia 2018 r., w części dotyczącej ustalenia finansowania pobytu W. S. w Domu Pomocy Społecznej w [...], od dnia 1 lutego 2019 r.:

1. średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej w [...] ustalony na rok 2019 przez Starostę [...] ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] wynosi 3.399 zł. Od 1 lutego 2019 r. opłatę za pobyt W. S. w Domu Pomocy Społecznej w [...] wnosić będą:

1. mieszkaniec Domu Pomocy Społecznej W. S. kwotę [...] zł, stanowiącą 70% dochodu własnego pensjonariusza,

2. matka pensjonariusza J. S. nie będzie ponosić odpłatności za pobyt syna w Domu Pomocy Społecznej, nie zmieniły się okoliczności faktyczne w stosunku do poprzedniego postępowania, nie spełnia ustawowego kryterium dochodowego wynikającego z art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej,

3. córka W. L. nie będzie ponosić odpłatności za pobyt ojca w Domu Pomocy Społecznej, nie zmieniły się okoliczności faktyczne w stosunku do poprzedniego postępowania, nie spełnia ustawowego kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej,

4. córka M. S. kwotę [...] zł, którą wnosić będzie na konto Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...],

5. kwotę [...] zł pokrywać będzie Gmina [...].

W pkt II ww. decyzji zobowiązano M. S. do wniesienia opłaty za miesiąc luty 2019 r. łącznie z opłatą za miesiąc marzec 2019 r. na rachunek Ośrodka w terminie do 20 marca 2019 r. i wskazano, że opłaty w następnych miesiącach należy wnosić w terminie do 10 dnia każdego miesiąca.

Odwołanie od ww. decyzji wniosła M. S.

Decyzją z [...] kwietnia 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z [...] marca 2019 r.

W uzasadnieniu organ przywołał treść art. 59 ust. 1, art. 60 ust. 1, art. 61 ust. 1 i 2 i art. 8 ust. 3 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Następnie podniósł, że z ww. regulacji wynika, że organ kierujący do domu pomocy społecznej wydaje decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej. Właściwy organ ustala decyzją administracyjną osoby zobowiązane do poniesienia opłaty za pobyt w domu opieki społecznej w kolejności wskazanej przez ustawodawcę. W pierwszej kolejności opłatę tę ponosi sam świadczeniobiorca, a w razie niemożności ich poniesienia opłatę ponoszą osoby z kręgu bliskich, wymienione przez ustawę, tj. małżonek i krewni w linii prostej: zstępni przed wstępnymi takiej osoby, o ile dysponują oni dochodem przekraczającym określony przez ustawę procent kryterium dochodowego. W ostatniej kolejności obowiązek uiszczenia opłaty spoczywa na gminie. Zstępni w linii prostej to dzieci i wnuki.

Kolegium wskazało również, że w razie zmiany przepisów prawa w zakresie średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca domu pomocy społecznej (art. 60 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej), organ ma obowiązek wydania nowej decyzji ustalającej wysokość opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej z mocą od początku miesiąca przypadającego po miesiącu, w którym opublikowano zarządzenie właściwego organu o ustaleniu nowej wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca domu pomocy społecznej. Także w miarę zmian stanu faktycznego, np. zmian kręgu zobowiązanych na skutek śmierci, czy zmian stanu majątkowego, dochodzi do konieczności ponownego konkretyzowania odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. W takich sytuacjach, gdy organ na skutek zmian stanu faktycznego zmienia kwotę opłaty lub osobę zobowiązaną, wydawana decyzja pod względem oznaczenia początku obowiązku ponoszenia opłaty nie może dotyczyć okresu objętego dotychczasową decyzją, bez jej zmiany lub wzruszenia. Stan w zakresie istniejących obowiązków musi być bowiem jednoznaczny.

Kolegium podniosło, że po wszczęciu postępowania w sprawie zebrano następujący materiał dowodowy: (i) wywiad z J. S. z [...] grudnia 2018 r., (ii) decyzje Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w sprawie wysokości emerytury J. S. od dnia [...] marca 2018 r., (iii) wywiad środowiskowy przeprowadzony w Domu Pomocy Społecznej w [...] w dniu [...] grudnia 2018 r. z W. S., do którego dołączono obowiązującą od dnia [...] marca 2018 r. decyzję ZUS Oddział w [...] w sprawie wysokości emerytury W. S., (iv) wywiad środowiskowy przeprowadzony w dniu [...] grudnia 2018 r. z W. L. wraz z załącznikami dotyczącymi dochodów W. L., (v) wywiad środowiskowy z M. S. z [...] stycznia 2019 r., która utrudniała jego sporządzenie (dowód: pismo Centrum Pomocy Społecznej w [...] z 11 stycznia 2019 r., pismo Wójta Gminy [...] z [...] stycznia 2019 r.).

Kolegium uznało, że wbrew zarzutom odwołania Wójt prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, a następnie umożliwił stronom zapoznanie się z aktami sprawy i wypowiedzenie co do zgromadzonych dowodów. Przesłał też M. S. w dniu [...] stycznia 2019 r. umowę nr [...], o której mowa w art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt ojca w domu pomocy społecznej. M. S. odmówiła podpisania przesłanej umowy (pismo z [...] stycznia 2019 r.).

Kolegium podniosło, że brak zgody na podpisanie umowy nie zwalnia organu od wydania decyzji administracyjnej, którą odpłatność zostanie ustalona. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 163 kpa, organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję, na mocy której strona nabyła prawo, także w innych przypadkach, oraz na innych zasadach niż określone w kpa, o ile przewidują to przepisy szczególne. Przepisem szczególnym w niniejszej sprawie jest art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki o których mowa w art. art. 11, 12 i 107 ust. 5 ww. ustawy.

Kolegium podniosło, że istotnie w podstawie prawnej decyzji organu I instancji nie podano art. 106 ust. 5 ustawy. Nie oznacza to jednak, że organ I instancji nie miał podstawy prawnej do zmiany decyzji w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt W. S. w domu pomocy społecznej.

Następnie Kolegium przywołało uchwałę siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 2018 r., sygn. akt I OPS 7/17, zgodnie z którą w decyzji, o której mowa w art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, nastąpi ustalenie zarówno osoby zobowiązanej do wnoszenia opłaty, jak i ustalenie wysokości opłaty za pobyt w konkretnym domu pomocy społecznej, a także jaka kwota opłaty przypada na poszczególne osoby zobowiązane do jej wnoszenia. Z uwagi na to, że wnoszenie opłat nie obciąża równocześnie wszystkich zobowiązanych ale obowiązek ten przechodzi na nich w kolejności ustalonej w art. 61 ust. 1 ustawy, za dopuszczalne uznał organ w sytuacji konieczności udzielenia w trybie pilnym pomocy w formie skierowania do domu pomocy społecznej (tak jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie), określenie obowiązku ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej w odrębnej decyzji w stosunku do beneficjenta tej formy pomocy, a w odrębnej decyzji w stosunku do osób spośród dalszych zobowiązanych.

W ocenie Kolegium, w związku z jednoczesną zmianą od [...] lutego 2019 r. średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej w [...], organ pierwszej instancji prawidłowo wykazał w swojej decyzji osoby zobowiązane do uiszczenia opłaty za pobyt W. S. w domu pomocy społecznej, wysokość tych opłat oraz osoby zwolnione od ponoszenia odpłatności na podstawie art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy.

Końcowo Kolegium podniosło, że wobec J. S. Wójt w odrębnym postępowaniu wydał decyzję całkowicie zwalniającą ją z odpłatności za pobyt ojca w Domu Pomocy Społecznej, na podstawie art. 64a ustawy o pomocy społecznej (pismo Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z [...] kwietnia 2019 r.).

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wniosła M. S. zarzucając tej decyzji:

1) błędne przyjęcie, że podstawą zobowiązania jej do wnoszenia opłat jest art. 163 kpa; w orzecznictwie przyjmuje się, że powołany przepis nie może być powoływany jako jedyna i samodzielna podstawa prawna wzruszania decyzji, gdyż nie określa przesłanek jej zmiany lub uchylenia, a jest tylko normą odsyłającą do przepisów prawa materialnego (por. wyrok NSA z 14 października 2015 r., sygn. I OSK 517/14). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ uznał, że przepisem takim jest art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, jednak przepis ten ma zastosowanie do zmian w sytuacji majątkowej lub osobistej strony, jakie nastąpiły po wydaniu decyzji. Skarżąca jednak nie była dotychczas stroną żadnej prawomocnej decyzji organu i wobec niej nie można zastosować przepisu o zmianie decyzji;

2) niewłaściwe zastosowanie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej; w dotychczas prowadzonym postępowaniu nie zapadła w stosunku do skarżącej żadna prawomocna decyzja, którą organ mógłby zmienić. Mimo podniesienia tego zarzutu w odwołaniu, w zaskarżonej decyzji nie odniesiono się do niego i nie uzasadniono jego bezpodstawności;

3) błędne przyjęcie, że art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej jest przepisem szczególnym prawa materialnego pozwalającym na wydanie decyzji o odpłatności z mocą wsteczną; w polskim prawie obowiązuje zasada lex retro non agit. Aby było możliwe wydanie w danej, konkretnej sytuacji decyzji, która regulowałaby na nowo i odmiennie sytuację strony z mocą wsteczną, upoważnienie takie musiałby wyraźnie przewidywać przepis prawa obowiązującego. Ustawa o pomocy społecznej takiego uregulowania nie zawiera. Nie jest nim w szczególności art. 106 ust. 5 ww. ustawy ani też żaden inny przepis ustawy o pomocy społecznej. Artykuł 106 ust. 5 ustawy umożliwia zmianę sytuacji prawnej strony, określonej wcześniej inną decyzją, ale jedynie ze skutkiem teraźniejszym, czyli ex nunc. Zgodnie z ustalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem decyzja wydawana na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s. ma charakter konstytutywny (por. np. wyrok WSA w Warszawie z 14 marca 2014 r. sygn. I SA/Wa 2711/13). Decyzja ta wpływa bowiem na dotychczasowy zakres przyznanych świadczeń z pomocy społecznej (zmienia ich wysokość, odmiennie je kształtuje lub wręcz je odbiera).

Powołując się na powyższe naruszenia skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z [...] marca 2019 r. zmieniającą decyzję Wójta Gminy [...] z [...] kwietnia 2017 r., zmienioną decyzją Wójta Gminy [...] z [...] kwietnia 2018 r., w części dotyczącej ustalenia finansowania pobytu W. S. w domu pomocy społecznej.

Wydając zaskarżoną decyzję organy zastosowały art. 163 kpa, zgodnie z którym organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję, na mocy której strona nabyła prawo, także w innych przypadkach, oraz na innych zasadach niż określone w kpa, o ile przewidują to przepisy szczególne. Trafnie wskazało Kolegium, że takim przepisem szczególnym w rozpatrywanej sprawie jest art. 106 ust. 5 ustawy z 12 marca 2004 o pomocy społecznej (Dz. U z 2018 r., poz. 2096, ze zm., dalej jako "ustawa"). Zgodnie z powołanym przepisem, decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki o których mowa w art. art. 11, 12 i 107 ust. 5 ustawy.

W niniejszej sprawie organy zastosowały również przepisy prawa materialnego w postaci art. 60 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 oraz art. 61 ust. 1 i ust. 2 ustawy. Powyższe regulacje określają obowiązki organu w razie zmiany przepisów prawa w zakresie średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca domu pomocy społecznej, a także katalog osób potencjalnie zobowiązanych do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oraz granicę dochodów, która przesądza w istocie o powstaniu obowiązku wnoszenia tej opłaty i w konsekwencji o dopuszczalności jej konkretyzacji w umowie lub w decyzji administracyjnej. I tak w myśl art. 60 ust. 1 ustawy, pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, a średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej o zasięgu powiatowym ustala starosta i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku (art. 60 ust. 2 pkt 2 ustawy). Z kolei, zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy, obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Natomiast zstępny mieszkańca domu żyjący w rodzinie będzie zobowiązany do ponoszenia odpłatności za pobyt krewnego w domu pomocy społecznej, jeżeli posiadany dochód na osobę w rodzinie jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, co wynika z art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy. W sytuacji gdy dochód na osobę w rodzinie jest niższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, organ nie może dokonać władczej konkretyzacji obowiązku wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej.

Prawidłowo wskazał organ odwoławczy, że ustalenie sytuacji dochodowej potencjalnie zobowiązanego, jak również pozytywna zmiana tej sytuacji, uzasadnia zastosowanie przez organ pomocy społecznej art. 106 ust. 5 ustawy. W ocenie Sądu, wbrew stanowisku skarżącej, do okoliczności uzasadniających zastosowanie art. 106 ust. 5 ustawy w zakresie zmiany decyzji w sprawie wysokości opłaty za pobyt należy też dodać ustalenie przez organ osób, zobowiązanych poza mieszkańcem domu, do wnoszenia opłaty za pobyt, a więc osób wymienionych w art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy. Zmiana tych okoliczności, z uwagi na art. 60 ust. 1 i art. 61 ust. 2 ustawy, wpływa nie tylko na wysokość opłaty za pobyt ale także na obowiązki pieniężne osób obowiązanych do jej wnoszenia. Zastosowanie art. 106 ust. 5 ustawy jest w tych okolicznościach uprawnione bowiem zmiana wysokości średniego miesięcznego kosztu pobytu wynika ze zmiany przepisów prawa, zaś zmiana dochodu jest zmianą sytuacji dochodowej, natomiast ustalenie osób obowiązanych do wnoszenia opłaty (tj. małżonek, zstępni), jest zmianą w sytuacji osobistej tej osoby, o której organ wydając decyzję zmienianą nie miał wiedzy. Określone wyżej zmiany wypełniają zatem hipotezę normy zawartej w art. 106 ust. 5 ustawy. Wobec powyższego, nie można podzielić podniesionych w skardze zarzutów niewłaściwego zastosowania wobec skarżącej art. 163 kpa i art. 106 ust. 5 ustawy.

Niezasadny okazał się również zarzut zmiany decyzji o ustaleniu odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej z mocą wsteczną. Wyjaśnić trzeba, że w sprawie będącej przedmiotem skargi zastosowanie ma przepis, z którego wyraźnie wynika, że w razie zmiany przepisów prawa w zakresie średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca domu pomocy społecznej (art. 60 ust. 2 pkt 2 ustawy), organ ma obowiązek wydania nowej decyzji ustalającej wysokość opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej z mocą od początku miesiąca przypadającego po miesiącu, w którym opublikowano zarządzenie właściwego organu o ustaleniu nowej wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca domu pomocy społecznej. Zgodnie bowiem z art. 60 ust. 4 w zw. z art. 60 ust. 2 pkt 2 ustawy, ustalenie i ogłoszenie w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku, przez organ wykonawczy powiatu nowego średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca domu pomocy społecznej stanowi podstawę do ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej od następnego miesiąca przypadającego po miesiącu, w którym zostało opublikowane, a do tego czasu odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej ustala się na podstawie ogłoszenia z roku poprzedniego.

Niezależnie zatem od momentu orzekania przez organ w przedmiocie zmiany ostatecznej decyzji o ustaleniu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej w związku ze zmianą średniego miesięcznego kosztu utrzymania, organ ma w tym przypadku obowiązek ustalić nową wysokość opłaty z mocą od miesiąca przypadającego po miesiącu publikacji w wojewódzkim dzienniku urzędowym zarządzenia, o którym mowa w art. 60 ust. 2 pkt 2 ustawy. Należy zatem przyjąć, że decyzja zmieniająca będzie w tej sytuacji zasadniczo działać z mocą wsteczną (ex tunc), bowiem właściwy organ orzeka – co do zasady – na podstawie art. 60 ust. 4 w zw. z art. 60 ust. 2 pkt 2 ustawy w momencie przypadającym po upływie miesiąca następującego po miesiącu ogłoszenia nowego średniego miesięcznego kosztu utrzymania. Oznacza to, że zmiana wysokości opłaty w związku ze zmianą średniego miesięcznego kosztu utrzymania nastąpi z mocą wsteczną od początku miesiąca, w którym nastąpiła publikacja zarządzenia, o którym mowa w art. 60 ust. 2 pkt 2 ustawy (por. wyrok NSA z 14 października 2016 r., I OSK 379/15, w którym wskazano, że "W miarę zmian stanu faktycznego, np. zmian kręgu zobowiązanych na skutek śmierci czy zmian stanu majątkowego, jak również zmian średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, dochodzi do konieczności ponownego konkretyzowania odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. W takich jednak sytuacjach, gdy organ na skutek zmian stanu faktycznego zmienia kwotę opłaty lub osobę zobowiązaną, wydawana decyzja pod względem oznaczenia początku obowiązku ponoszenia opłaty nie może dotyczyć okresu objętego dotychczasową decyzją, bez jej zmiany lub wzruszenia. Stan w zakresie istniejących obowiązków musi być bowiem jednoznaczny").

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.), orzekł jak w sentencji.