Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2629/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 4 pkt 2, art. 24 ust. 2, art. 28 ust. 2, 3 i 3a, art.29, art. 30, art. 83 ust.4,  art. 123
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: § 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 105 § 1, art. 7, art. 77, art. 107, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko- Jabłońska, Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska- Szary (spr.), Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Protokolant - Beata Zborowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2008 r. sprawy ze skargi T. R. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (działający w imieniu Zakładu) w wyniku złożenia przez T. R. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] maja 2007 r. o: 1. odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia w łącznej wysokości [...] złotych za osobę prowadzącą działalność gospodarczą i za pracowników w części finansowanej przez płatnika składek, 2. umorzeniu postępowania w zakresie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie [...] złotych. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Pismem z dnia 10 lutego 2007r. T. R. wystąpił z wnioskiem o umorzenie należności z powodu braku majątku, który mógłby przeznaczyć na spłatę zadłużenia. Skarżący wskazał, iż jest osobą bezrobotną, mieszka wraz z żoną i trójką dzieci w domu u jego rodziców, doraźnie korzysta z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Wskazał, iż w dniu 31 marca 2005r. zlikwidował działalność gospodarczą.

Pismem z dnia 22 lutego 2007r. Zakład zwrócił się do skarżącego o nadesłanie dokumentów wykazujących okoliczności uzasadniające umorzenie.

W odpowiedzi na ww. pismo wnioskodawca stwierdził, iż obecnie jest osobą bezrobotną utrzymującą się z prac dorywczych i pomocy opieki społecznej. Do pisma załączył decyzję Powiatowego Urzędu Pracy, odpis zeznania podatkowego PIT - 36 za 2005r. i zaświadczenie z Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. z dnia 23 marca 2007r., o korzystaniu z pomocy socjalnej.

Organ ustalił również, iż zainteresowany jest właścicielem zabudowanej działki położonej w W. Zaległości składkowe dochodzone są w trybie egzekucyjnym - tytuły wykonawcze skierowane do Urzędu Skarbowego pozostają czynne.

Decyzją z dnia [...] maja 2007r. Zakład odmówił umorzenia należności tytułu składek na ubezpieczenia w łącznej wysokości [...] złotych za osobę prowadzącą działalność gospodarczą i za pracowników w części finansowanej przez płatnika składek oraz umorzył postępowanie w zakresie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie [...] złotych. Organ ustalił, iż skarżący prowadząc działalność gospodarczą w zakresie usług transportowych nie dopełnił obowiązku opłacania składek na wskazane ustawą ubezpieczenia własne oraz zatrudnionych pracowników, co spowodowało powstanie zaległości od których naliczane są odsetki za zwłokę. W uzasadnieniu organ wskazał, iż mając na uwadze przepisy art. 28 ust 2 i 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 Nr 11, poz.74) zwanej dalej u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365) zwanego dalej: rozporządzeniem wykonawczym, wnioskodawca nie spełnia przesłanek do umorzenia należności. Podał także, iż możliwość umorzenia należności z tytułu składek w części finansowej przez ubezpieczonych na będących płatnikami składek wyklucza art. 30 u.su.s., zgodnie z którym do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 u.s.u.s. Organ stwierdził, iż kłopoty finansowe zobowiązanego nie mają charakteru stałego, dłużnik jest osobą zdolną do pracy i uzyskiwania dochodów. Zobowiązany rejestrując się w urzędzie pracy zadeklarował gotowość świadczenia pracy, również żona skarżącego posiada zdolność świadczenia pracy. Małżonkowi korzystają za wsparcia finansowego rodziny jak również pomocy społecznej. W skład majątku zainteresowanego wchodzi nieruchomość, która może stanowić przedmiot zabezpieczenia zaległości należności z tytułu składek na ubezpieczenia.

W zakresie należności z tytułu składek na ubezpieczenia pracowników w części finansowanej przez płatnika składek organ stwierdził, iż wskazane należności mogą być umarzane tylko w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s.). Przesłanka ta, jak wskazano powyżej, w niniejszej sprawie nie zachodzi. Do składek na ubezpieczenia pracowników w części finansowanej przez płatnika składek nie mają zastosowania przepisy art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz rozporządzenia wykonawczego.

W zakresie należności z tytułu składek na ubezpieczenia pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek organ stwierdził, iż zgodnie z art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek art. 28 i 29 u.s.u.s. nie stosuje się. W stosunku do wskazanych należności wykluczone jest badanie istnienia przesłanek umorzenia należności, określonych w art. 28 u.s.u.s., a brak przedmiotu postępowania oznacza konieczność jego umorzenia zgodnie z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwanej dalej k.p.a. w związku z art. 123 u.s.u.s.

Wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 28 maja 2007r., uzupełnionym pismem z dnia 4 marca 2007r. skarżący wyjaśnił, iż jego żona nie może podjąć pracy, gdyż opiekuje się najmłodszym dzieckiem. Miesięcznie muszą ponosić wydatki m.in. na mleko w wysokości 240 złotych oraz przejazdy w wysokości 7,50 złotych jednorazowo. Wyjaśnił, iż zabudowana działka w W. jest jego własnością dopiero od października ubiegłego roku (2006r.), którą darowała mu matka. Na nieruchomości ustanowiono hipotekę w celu zabezpieczenia roszczeń banku oraz hipotekę osobistą. Kredyt hipoteczny spłaca sam. Do pisma załączono dokumentację medyczna, zaświadczenie z banku dotyczące zaciągniętego kredytu z ratą miesięczną w wysokości 1.069 złotych (kapitał i odsetki).

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. Prezes Zakładu utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Prezes Zakładu, poza ponownym przytoczeniem argumentów zawartych w zaskarżonej decyzji wskazał, iż brak jest podstaw do stwierdzenia całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, gdyż tytuły wykonawcze zostały skierowane do Urzędu Skarbowego, a organ egzekucyjny nie stwierdził całkowitej nieściągalności.

Ponadto wyjaśnił, iż analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie daje podstawy do przyjęcia, że również przesłanki art. 28 ust. 3a u.s.u.s. nie zostały spełnione. Podkreślił, iż umorzenie zaległych składek jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie drastycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia, inne względy społeczne oraz znikome źródło przychodów na utrzymanie, nie jest realnie możliwe wywiązanie się ze zobowiązania wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (wyrok z dnia 24 listopada 2004, sygn. III AUa 1381/04). W niniejszej sprawie istnienie takich okoliczności nie zostało stwierdzone. Organ nie negował wprawdzie faktu, iż sytuacja materialna strony nie pozwala na jednorazowe spłacenie zaległości składkowych wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami upomnienia stwierdził jednak, że należności te mogą być spłacane stopniowo na zasadach określonych w art. 29 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (z zastrzeżeniem wynikającym z art. 30 tejże ustawy), który stanowi, że ze względów gospodarczych lub innych przyczyn zasługujących na uwzględnienie Zakład może na wniosek dłużnika rozłożyć należności z tytułu składek na raty, biorąc pod uwagę możliwości płatnicze dłużnika oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

Analizując materiał dowodowy zgromadzony w sprawie organ stwierdził również, że wnioskodawca posiada możliwość uzyskiwania dochodów pozwalających nie tylko przyczyniać się do utrzymania rodziny, lecz także spłacać obciążające go zobowiązania publicznoprawne. Brak było bowiem podstaw do przyjęcia, że możliwości te zostały ograniczone z przyczyn zdrowotnych (strona nie przedstawiła bowiem żadnych dowodów w tym zakresie) lub z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad członkami rodziny (opiekę nad dziećmi sprawuje żona zobowiązanego). Pozytywna ocena możliwości zarobkowych wnioskodawcy wynikała także z faktu, że jest on osobą posiadającą doświadczenie w zakresie usług transportowych (usługi te świadczone były w trakcie prowadzonej działalności gospodarczej), ma tym samym możliwość podjęcia aktywności zawodowej na rynku pracy.

Prezes Zakładu stwierdził także, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie daje także podstaw do przyjęcia, że bieżące potrzeby życiowe wnioskodawcy i jego rodziny nie są zaspakajane. Potrzeby te są bowiem zaspakajane z kwot pobieranych zasiłków, kwot uzyskiwanych z prac dorywczych, a także dzięki pomocy rodziny. O fakcie posiadania środków na zaspokojenie potrzeb bieżących świadczy pośrednio brak zaległych zobowiązań z tego tytułu, a także brak zaległości z tytułu zobowiązań kredytowych, pomimo iż obciążenie miesięczne z tego tytułu wynosi ponad 1.000 zł, a wnioskodawca we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podkreśla, iż należności te uiszcza samodzielnie. Stwierdzono ponadto, iż zobowiązania kredytowe zostały zaciągnięte w roku 2004, a więc w chwili gdy wnioskodawca posiadał nieopłacone składki na wskazane ustawą ubezpieczenia - zdawał więc sobie sprawę z faktu posiadania tych zobowiązań i konieczności ich spłaty. Z tych też względów okoliczność w postaci posiadania zobowiązań kredytowych, nie mogła przesądzić o pozytywnym rozstrzygnięciu wniosku płatnika.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 września 2007 r., T. R. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej z dnia [...] maja 2007r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Stwierdził, iż zebrany materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, iż opłacenie zaległych składek pozbawi skarżącego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, jak również skutkować będzie pozbawieniem mieszkania. Zarzucił także naruszenie przepisu art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz rozporządzenia wykonawczego, a także art. 7, 77, 107 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c) powołanej wyżej ustawy), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 ww. ustawy).

Kierując się wskazanymi przesłankami oraz dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, wydanej przez Prezesa ZUS, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, oraz w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Jednocześnie Sąd podkreśla, iż o uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzyga właściwy organ administracyjny. Sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, dlatego też nie mógł umorzyć, ani też odmówić umorzenia wnioskowanych należności wobec ZUS. Był natomiast uprawniony do zbadania skarżonej decyzji pod względem jej legalności, tj. zgodności z przepisami mającymi w sprawie zastosowanie i stwierdzając, że decyzja Prezesa Zakładu nie narusza prawa, oddalił skargę.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach enumeratywnie wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wskazał siedem przypadków, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia, gdyż w tym względzie organ działa w ramach tzw. uznania administracyjnego. W uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że " (...) Przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości (podkreśl. Sądu). Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone.". Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.

Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 u.s.u.s.). Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, gdzie jako przesłanki umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wskazane zostały okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Podkreślenia wymaga, iż w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 wymienionego rozporządzenia, ma również zastosowanie instytucja tzw. uznania administracyjnego. Także i tu prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych. Może on - ale nie musi - umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności, oczywiście gdy inne względy ustawowe przemawiają przeciwko takiemu umorzeniu.

Mając powyższe na uwadze należy zauważyć, iż skarżący w toku całego postępowania administracyjnego, żądanie swoje w zakresie umorzenia należności na ubezpieczenia społeczne, uzasadniał problemami finansowymi spowodowanymi brakiem wystarczających dochodów. Organ orzekający podnoszone przez wnioskodawcę okoliczności wziął pod uwagę i dokonał ich oceny, co znalazło zaś swoje odzwierciedlenie tak w materiale dowodowym sprawy jak również w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Należy podkreślić, iż w postępowaniu o umorzenie należności z tytułu składek ciężar dowodu w głównej mierze leży po stronie wnioskującego i to od jego inicjatywy zależy przedstawienie dowodów oraz okoliczności, które winny świadczyć za uwzględnieniem wniosku o umorzenie. Skarżący mimo, iż korzysta ze świadczeń pomocy społecznej, to na bieżąco reguluje swoje zobowiązania (oprócz zobowiązań wobec ZUS), zaciąga kredyt hipoteczny i samodzielnie go spłaca. W związku z tym prawidłowo Prezes Zakładu ustalił, iż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie daje także podstaw do przyjęcia, że bieżące potrzeby życiowe wnioskodawcy i jego rodziny nie są zaspakajane. Ponadto organ zasadnie wskazał, iż wnioskodawca posiada możliwość uzyskiwania dochodów pozwalających nie tylko przyczyniać się do utrzymania rodziny, lecz także spłacać obciążające go zobowiązania publicznoprawne.

W ocenie Sądu, stanowisko organu w sprawie jest zasadne. Ustalenia i wnioski, jakie przy wydawaniu decyzji poczyniono mieszczą się bowiem w ramach prawem przewidzianych, tak z punktu widzenia prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), jak i prawa materialnego.

Ponadto prawidłowo organ ocenił również możliwości zarobkowania przez skarżącego. Prezes Zakładu zasadnie przy rozpoznawaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wziął pod uwagę kwalifikacje skarżącego, rodzaj zdobytego doświadczenia, wiek wnioskodawcy, stan zdrowia (brak orzeczenia o stopniu niepełnosprawności) i uznał, że skarżący posiada duże możliwości w znalezieniu zatrudnienia na istniejącym rynku pracy. Mając na względzie powyższe, zdaniem Sądu, Prezes Zakładu prawidłowo uznał, iż skarżący nie wykazał okoliczności uzasadniających umorzenie należności w oparciu o ww. przepisy.

Podkreślić w tym miejscu należy, iż ustawowym obowiązkiem ZUS jest dochodzenie należności z tytułu składek, w tym również z wykorzystaniem wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Są ponadto objęte dziesięcioletnim terminem przedawnienia i w tym okresie mogą być dochodzone. Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, a podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Uzasadnia to również wyjątkowy charakter instytucji umorzenia należności z tytułu składek. Jeżeli zatem, tak jak w rozpatrywanej sprawie, właściwy organ dostrzega możliwości wyegzekwowania zaległych składek, to podjęte w ramach uznania administracyjnego, negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne.

Z wymienionych powodów Sąd nie podziela zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 3a i rozporządzenia wykonawczego poprzez błędne przyjęcie, że sytuacja majątkowa i rodzinna nie uzasadnia uwzględnienia wniosku o umorzenie należności wobec ZUS.

Odnosząc się do orzeczenia organu w części dotyczącej składek za pracowników w części finansowanej przez pracodawców należy zauważyć, iż organ prawidłowo wskazał, iż do takich składek nie stosuje się art. 28 ust. 3a i rozporządzenie wykonawcze).

Zgodnie z art. 28 ust 3 lit. a ww. ustawy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W powyższym przepisie mowa jest o osobach, które jednocześnie są ubezpieczonymi i płatnikami. Skarżący powyższych warunków niespełnia, gdyż na mocy przepisu art. 4 pkt 2 lit. "r" u.s.u.s., jest tylko płatnikiem składek w stosunku do osób współpracujących przy prowadzeniu działalności. Nie jest natomiast ubezpieczonym. Ubezpieczonym zgodnie z art. 4 pkt 1 u.s.u.s. jest osoba fizyczna podlegająca chociaż jednemu z ubezpieczeń społecznych, o których mowa w art. 1. Nieracjonalne byłaby umożliwienie umarzania zaległości składkowych za osoby współpracujące, na warunkach art. 28 ust. 3a u.s.u.s., gdyż rozszerzenie możliwości umorzenia należności, pozbawiałoby takie osoby stosownej ochrony w zakresie ubezpieczeń społecznych ze strony państwa. Należy bowiem mieć na uwadze, iż zgodnie z art. 5 ust 4 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118 z późn. zm.) przy ustalaniu prawa do emerytury lub renty dla płatników składek, zobowiązanych do opłacania składek na własne ubezpieczenia emerytalne i rentowe nie uwzględnia się okresu, za który nie zostały opłacone składki, mimo podlegania obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym w tym okresie.

Umożliwienie umarzania takich składek z innych przyczyn niż wymienione w przepisie art. 28 ust. 2 u.s.u.s. mogłoby doprowadzić do sytuacji, że zatrudniony pracownik bez swojej "winy" pozbawiony zostałby przy ustalaniu prawa do renty lub emerytury oraz jej wysokości, możliwości uwzględnienia tego okresu, za który nie zostały opłacone składki. Racjonalny ustawodawca założył bowiem konieczność opłacenia takich składek przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą, nawet poprzez przymus administracyjny (egzekucja administracyjna).

Odnosząc się do orzeczenia Zakładu dotyczącego składek na ubezpieczenia za pracowników w części finansowanej przez pracowników należy zauważyć, iż jest ono również prawidłowe. Pracodawca pobrał składki od wynagrodzenia pracownika i winien je przekazać na rachunek właściwego ZUSu. Przepisy nie dają możliwości umarzania takich składek w związku z tym zasadne było umorzenie postępowania w tym zakresie.

Z przedstawionych powodów Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji. Uznał, iż w toku kontrolowanego postępowania nie doszło do naruszenia przepisów i zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w szczególności tej zasady, która nakazuje organom administracji publicznej uwzględniać interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.) oraz zasady dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 77 § 1 k.p.a.). Decyzja również w całości odpowiada przepisowi art. 107 k.p.a.

Sąd zwraca jednocześnie uwagę, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego - Zakładu. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskania nowych dowodów skarżący może ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a podjęte rozstrzygnięcie nie wykraczało poza ramy uznania administracyjnego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.