Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1093/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 33 § 2 pkt 1 i 4
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel (spr.), Sędzia WSA Dorota Kozłowska, Asesor WSA Katarzyna Stuła-Marcela, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 lutego 2022 r. sprawy ze skargi S. Z. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym uchyla zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] r. Nr [...] Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach (dalej: wierzyciel lub organ) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej K.p.a.), art. 18, art. 34 § 2 i art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm..; dalej: u.p.e.a.) w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1689.; dalej: ustawa abonamentowa) – po rozpoznaniu zażalenia S. Z. (dalej: zobowiązany lub skarżący) − utrzymał w mocy postanowienie własne z [...] r., nr [...], w którym oddalił zarzut nieistnienia obowiązku i uznał w całości zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli było wymagane.

Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny i prawny.

Wierzyciel, w związku z brakiem realizacji należności z tytułu zaległych opłat abonamentowych przez zobowiązanego przekazał do Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. tytuł wykonawczy z [...] r. o nr [...], obejmujący na ten dzień zobowiązanie z tytułu zaległych opłat abonamentowych za okres od stycznia 2015 r. do czerwca 2020 r. Pismem z [...] r. przekazano ww. tytuł egzekucyjny zgodnie z właściwością Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Z. organ egzekucyjny).

Zobowiązany złożył zarzuty do organu egzekucyjnego (pismo z 26 listopada 2020 r.) podnosząc brak uprzedniego doręczenia upomnienia oraz nieistnienie obowiązku.

Stanowisko wierzyciela na wniesione zarzuty zostało zawarte w postanowieniu Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej z [...] r., w którym oddalił zarzut nieistnienia obowiązku oraz uznał w całości zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia.

W zażaleniu zobowiązany wniósł o uznanie w całości złożonych zarzutów.

Wobec nadesłania przez organ kopii wnioski o rejestrację odbiorników podniósł, że nie został przez niego wypisany i podpisany. Zarazem stwierdził, że podejrzewa, iż wniosek złożyła jego nieżyjąca już matka, bez jego zgody. Poinformował także, że od 2009 r. nie mieszka pod adresem R., ul. [...] [...]. Mieszkanie pod tym adresem sprzedał (załączył kopię aktu notarialnego). Podał, że nie posiadają z żoną żadnych odbiorników, dlatego ich nie rejestrowali.

Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej (działając jako organ odwoławczy) utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Wskazał, że obowiązki związane z rejestracją odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych i uiszczaniem opłat za ich używanie mają swoje źródło w przepisach ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. Ustawa poprzedzająca ww. ustawę to ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 805), która weszła w życie z dniem 1 marca 1993 r. Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (art, 2 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych) i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym zgłoszono w placówce operatora wyznaczonego uprawnienia do zwolnienia od opłat abonamentowych, bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa przysługujące z tytułu ukończenia 75 roku życia (na podstawie na podstawie ustawy z dnia 23 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych - Dz. U. z 2015 r. poz.1324). Obowiązek opłacania abonamentu rozpoczyna się od następnego miesiąca po dokonaniu rejestracji używanych odbiorników i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym zgłoszono w placówce operatora wyznaczonego uprawnienia do zwolnienia z opłat abonamentowych bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa przysługujące z tytułu ukończenia 75 roku życia na podstawie ustawy abonamentowej.

Uznał, że w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo odniesiono się do zarzutu nieistnienia obowiązku ujętego w tytule wykonawczym. Potwierdzono bowiem, że zobowiązany dokonał rejestracji odbiorników (radiofonicznego i telewizyjnego) używanych pod adresem R., ul. [...] [...].

Organ odnosząc się do zarzutu zobowiązanego, że to nie on wypełniał wniosek o rejestrację odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego jak również go nie podpisywał, a czynności te mogła wykonać bez jego zgody już nieżyjąca mama zauważył, iż w sytuacji kwestionowania wiarygodności dokumentacji przedstawionej w sprawie, udowodnienie popełnionego nadużycia leży po stronie zobowiązanego. W przypadku zgłoszenia właściwym organom opisanego faktu, abonent winien przekazać informację o podjętych krokach i końcowym postanowieniu wierzycielowi.

Dalej poinformował, że po wejściu w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187 z 2007 r., poz. 1342) został zobowiązanemu, jako użytkownikowi odbiorników, przyporządkowany indywidualny numer identyfikacyjny abonenta [...], który zastąpił książeczkę radiofoniczną numer [...] (duplikat "Zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" [...] załączono do postanowienia organu I instancji). Zawiadomienie skierowano na ww. adres.

Powołując § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych obowiązującego do 31 grudnia 2013 r. - Dz. U. Nr 187 z 2007 r., poz. 1342) podał, że o zmianie danych zawartych we wniosku rejestracyjnym jak również o zaprzestaniu używania odbiorników użytkownik powinien niezwłocznie powiadomić właściwą placówkę Poczty Polskiej poprzez złożenie "Formularza zgłoszenia zmiany danych". Przywołał również aktualną podstawę prawną obligującą abonenta w chwili obecnej do dopełnienia formalności dotyczącej wyrejestrowania odbiorników w placówce pocztowej (§11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676).

Dodał, że Poczta Polska S.A. nie dysponuje dokumentem, który stanowiłby o dopełnieniu przez zobowiązanego formalności związanych z aktualizacja danych zgłoszonej rejestracji czy wyrejestrowaniem odbiorników. Podkreślił, że rejestracja odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych przypisana jest do abonenta, a nie do adresu i wyłącznie podjęcie przez abonenta działań zmierzających do wyrejestrowania odbiorników może doprowadzić do ustania obowiązku wnoszenia opłat z tytułu abonamentu. Jeżeli abonent nie dokona skutecznego prawnie wyrejestrowania odbiorników, zobowiązany jest do uiszczania opłat abonamentowych.

Organ zauważył także, że dokonanie rejestracji przez żonę zobowiązanego w 2021 r. nie ma wpływu na rozpatrywaną sprawę.

Wierzyciel stwierdził więc, że w postanowieniu z [...] r. zarzut nieistnienia obowiązku właściwie oddalono.

Zgodził się jednocześnie z rozstrzygnięciem pierwszoinstancyjnym w zakresie zgłoszonego zarzutu braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia. Poczta Polska S.A., wypełniając obowiązek przewidziany w art. 15 § 1 u.p.e.a., skierowała do zobowiązanego listem poleconym upomnienie wzywające do uregulowania należności z tytułu opłat abonamentowych pod adres: R., ul. [...] [...], które uznano za doręczone z dniem [...] r. Stwierdził, że skierowanie upomnienia na nieaktualny adres zobowiązanego nie spełniało przesłanki przewidzianej w art. 44 § 4 K.p.a.

Odnosząc się do wniosku o umorzenia zobowiązania wierzyciel wskazał, że Poczta Polska S.A. realizuje usługę na rzecz Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji w zakresie inkasowania, ewidencjonowania oraz egzekwowania należnych opłat abonamentowych bez możliwości umarzania i rozkładania na raty zobowiązań. Na podstawie przepisów zawartych w art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o opłatach abonamentowych, w sytuacjach wyjątkowych, jeżeli przemawiają za tym szczególne względy społeczne lub przypadki losowe, abonent zobowiązany do uregulowania zaległości z tytułu opłat abonamentu może złożyć wniosek o umorzenie lub rozłożenie na raty należności do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji.

W skardze (nazwanej odwołaniem) na rozstrzygnięcie organu odwoławczego zobowiązany domagał się ponownego rozpatrzenia jego sprawy.

Zaznaczył, że to nie on podpisał wniosek o rejestrację odbiornika, a zrobiła to prawdopodobnie jego matka, lecz bez jego zgody i wiedzy. Uważa, że potwierdza to jego podpis. Podał także, że w dacie rejestracji był zameldowany w R., lecz mieszkał już u swojej obecnej żony w Z.. Zważywszy na te okoliczności nie był w stanie wyrejestrować odbiorników. Podał, że matka nie żyje od 2008 r. i zgadza się na badania grafologiczne.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu powtórzył argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Ustanowiony dla skarżącego, w ramach postępowania o prawo pomocy (sygn. I SPP/Gl 221/21), pełnomocnik z urzędu nie zajął merytorycznego stanowiska w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć skarżący nie sformułował w niej zarzutów, ani nie wskazał podstawy prawnej. Sąd uwzględniając skargę własną zobowiązanego, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.) rozstrzygał w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Poddanym kontroli Sądu rozstrzygnięciem organ utrzymał w mocy własne postanowienie, którym: 1) oddalił zarzut nieistnienia obowiązku, 2) uznał zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zamknięty katalog zarzutów zawarty jest w art. 33 § 2 u.p.e.a. Wskazany przepis stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a.,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1 u.p.e.a.,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Z kolei w myśl art. 33 § 4 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie.

Zgodnie natomiast z art. 33 § 5 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż:

1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;

2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;

3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części.

Wniesienie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, zawiesza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części z dniem doręczenia tego zarzutu organowi egzekucyjnemu do czasu zawiadomienia tego organu o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie tego zarzutu (art. 35 § 1 u.p.e.a.).

Organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej (art. 34 § 1 u.p.e.a.). Wierzyciel natomiast rozpoznając zarzut wydaje postanowienie, w którym (art. 34 § 2 u.p.e.a.):

1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;

2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:

a) w całości,

b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;

3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:

a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,

b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.

Na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie (art. 34 § 3 u.p.e.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia stwierdzić należy, iż zarzut jest środkiem prawnym o niejednolitym charakterze. W zależności od wskazanych podstaw, wyliczonych w sposób wyczerpujący w art. 33 § 2 u.p.e.a., zobowiązany wnosząc zarzut:

1) zapoczątkowuje spór o dopuszczalność egzekucji (art. 33 § 2 pkt 1 i 5 u.p.e.a.) lub o wymagalność obowiązku (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.) – z tytułu wykonawczego wynika domniemanie istnienia obowiązku, dlatego zobowiązany, wnosząc zarzuty na tych podstawach, zamierza wykazać, że obowiązek już nie istnieje albo uległ wygaśnięciu lub, że jeszcze nie zaistniał (nienałożenie obowiązku) albo, że istnieje, ale nie jest jeszcze wymagalny;

2) zarzuca wierzycielowi lub organowi egzekucyjnemu istotne uchybienia proceduralne (art. 33 § 2 pkt 2-4 u.p.e.a.)

W przedmiotowej sprawie skarżący podniósł zarzuty określone w art. 33 § 2 pkt 1 (nieistnienie obowiązku) i pkt 4 (brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia) ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Przedstawione w art. 33 u.p.e.a. przesłanki stanowią katalog zamknięty. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być zatem wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w tym przepisie, a nie jakiekolwiek wyrażone niezadowolenie zobowiązanego z poddania go egzekucji administracyjnej (zob. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2018 r. sygn. akt II FSK 954/16, Lex nr 2494365). Badaniu więc podlega tylko to, czy wystąpiła jedna z przesłanek wymienionych w art. 33 u.p.e.a. (por. wyrok NSA z 5 września 2018 r. sygn. akt II FSK 304/18, Lex nr 2555362, dostępne również w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wyjaśnić należy, że odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne dla celów pobierania abonamentu podlegają (z pewnymi wyjątkami) zarejestrowaniu w placówkach operatora wyznaczonego, którym jest Poczta Polska, co wynika z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej.

Charakter opłaty abonamentowej jednoznacznie przesądził Trybunał Konstytucyjny w swoich wyrokach wydanych: 9 września 2004 r., w sprawie K 2/03 oraz z 16 marca 2010 r., w sprawie K 24/08 stwierdzając, że abonament to "przymusowe, bezzwrotne świadczenie publicznoprawne, służące realizacji konstytucyjnych zdań państwa. Jest to danina publiczna, różna od innych danin wskazanych w art. 217 Konstytucji, przez swój celowy charakter, nie stanowiący dochodów państwa o charakterze stricte budżetowym." Skutkiem traktowania abonamentu jako daniny publicznej, jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny, są rygory w zakresie jego wprowadzenia (wyłącznie ustawą), a także obowiązek jawnego i kontrolowanego publicznie wykorzystywania płynących z niego dochodów. Ustawą regulującą w sposób kompleksowy zasady pobierania opłat abonamentowych jest ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. Cechą charakterystyczną dla opłaty abonamentowej jest również to, że obowiązek jej zapłaty wynika z mocy prawa, ex lege, bowiem art. 2 ustawy abonamentowej nakłada obowiązek uiszczania abonamentu, który powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika a jej wysokość również jest ustalona w ustawie abonamentowej i w rozporządzeniach Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji wydawanych corocznie, które aktualizują jej wysokości na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 3 ustawy abonamentowej i tym samym wynika wprost z przepisów prawa. Zarejestrowany abonent ma więc obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej w drodze samoobliczenia, a gdy wyliczenia tego dokonuje podmiot, któremu powierzone obowiązki związane z pobieraniem opłaty abonamentowej, to czyni to wyłącznie w trybie pozaprocesowym w drodze wyłącznie czynności materialno-technicznej, czy to polegającej na wyliczeniu wysokości nieuiszczonej opłaty. Zgodnie z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z 16 marca 2010 r. (K24/08), uiszczanie opłat abonamentowych dokonywane jest w drodze samoobliczenia przez abonenta, zatem przerzucanie obowiązku w tym zakresie na wierzyciela jest bezpodstawne. Poczta Polska S.A. jest zobowiązana wyłącznie, na mocy przepisu art. 7 ust. 3 ustawy abonamentowej, do kontroli wykonywania obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej.

Przechodząc do rozważań nad zagadnieniem nieistnienia obowiązku podnieść należy, że na imię i nazwisko skarżącego dokonano rejestracji odbiorników RTV, pod adresem jego ówczesnego zameldowania, nie będącego jednak – jak podał − jego miejscem pobytu. Skarżący zaprzecza, że dokonał rejestracji odbiorników.

Organ załączył do akt skan "Wniosku o rejestrację odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego", z którego wynika, że dokonano rejestracji na imię i nazwisko skarżącego, w dniu 18 stycznia 2007 r. Według skarżącego podpis widniejący na wniosku nie jest jego podpisem, a najprawdopodobniej złożyła go jego nieżyjąca od 2008 r. matka, jednak bez jego woli i wiedzy. Zaznaczył także, że nie był świadomy dokonania rejestracji odbiorników.

Następnie nadano zobowiązanemu w dniu [...] r. indywidualny numer identyfikacyjny [...], który zastąpił wcześniejszy dowód zarejestrowania (wniosek o rejestrację i wydanie imiennej książeczki radiofonicznej [...]), który został wysłany na adres zawarty we wniosku o rejestrację.

Z punktu widzenia organu fakt dokonania rejestracji zrodził obowiązek skarżącego do ponoszenia opłat abonamentowych. Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych powstaje bowiem od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych (por. wyrok NSA z 30 stycznia 2018 r. sygn. akt II GSK 3012/17, Lex nr 2479090).

Należy się zgodzić z poglądem, że zarejestrowanie odbiornika bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia obowiązku uiszczania opłat za jego używanie (opłata abonamentowa), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym. Zobowiązany wnosząc zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), winien przedstawić dowody potwierdzające, że ten obowiązek nie istnieje (por. wyrok NSA z 20 marca 2019 r. sygn. akt I GSK 928/18, Lex nr 2645539). Zatem na zobowiązanym ciąży obowiązek przechowywania dowodu wyrejestrowania odbiornika, a więc dowodu ustania obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych, a także obowiązek wykazania w postępowaniu, że obowiązek ten ustał poprzez przedstawienie dowodu wyrejestrowania odbiornika (zob. wyrok NSA z dnia 8 marca 2019 r. sygn. akt I GSK 837/18, Lex nr 2693760). Regulacja dotycząca opłat abonamentowych, którą obowiązek ich wnoszenia wiąże wyłącznie z zarejestrowaniem odbiornika nakazuje przechowywać dokument jego wyrejestrowania w okresie dłuższym niż 5 lat, gdyż wierzyciel ma prawo dochodzić zaległych nieprzedawnionych opłat w czasie nieograniczonym, limitowanym wyłącznie terminem początkowym wyznaczonym datą rejestracji odbiornika (por. wyrok WSA w Gliwicach z 7 października 2015 r. sygn. akt I SA/Gl 481/15, Lex nr 1926279). Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej trwa więc do czasu wyrejestrowania odbiornika RTV, choćby użytkownik odbiornika faktycznie go nie użytkował lub nawet go nie posiadał.

Wskazać także należy, że przepisy dotyczące trybu rejestracji odbiorników RTV wskazują na obowiązek informowania właściwej jednostki o zaprzestania użytkowania odbiornika RTV (wyrejestrowania), a także na obowiązek zawiadomienia operatora o zmianie adresu zamieszkania. Wynika to odpowiednio z § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1676), zgodnie z którym użytkownik odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, niezwłocznie powiadamia operatora wyznaczonego o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu, o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników, o którym mowa w § 9, oraz o zaprzestaniu używania odbiorników (akt ten obowiązuje od 1 stycznia 2014 r.). W okresie wcześniejszym obowiązek ten wynikał z:

– § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342) – akt obowiązywał w okresie od 13 grudnia 2007 r. do 31 grudnia 2013 r.;

– § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. Nr 141, poz. 1190) – akt ten obowiązywał od 29 lipca 2005 r. do 12 grudnia 2007 r.;

– § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. Nr 70, poz. 338) – akt obowiązywał od 1 września 1993 r. do 16 czerwca 2005 r.

W tym kontekście zasadnym jest więc stanowisko, że zmiana miejsca zamieszkania, czy sprzedaż lokalu, gdzie użytkowany był zarejestrowany odbiornik RTV i brak rejestracji odbiornika RTV w nowym miejscu zamieszkania nie jest okolicznością, która zwalnia z obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Taki skutek wywołuje natomiast wyrejestrowanie takiego odbiornika. Warunkiem koniecznym dla wykazania nieistnienia obowiązku, w tym przypadku powinności uiszczania opłaty abonamentowej, jest przedstawienie dokumentu potwierdzającego dokonanie wspomnianej czynności.

Poruszyć także należy zagadnienie nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Wymaga to przywołania § 5 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, zgodnie z którym dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2).

Z zacytowanego przepisu wynika, że Poczta Polska S.A. była zobligowana do tego, aby wszystkim zarejestrowanym w dniu wejścia w życie wspomnianego aktu wykonawczego nadać indywidulany numer identyfikacyjny, a także zawiadomić ich o tym fakcie. Podkreślić przy tym należy, że przywołany przepis stanowi o "powiadomieniu" użytkowników, a zatem o przesłaniu zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej (bez potwierdzenia odbioru), na adres abonenta, pod którym rejestracja nastąpiła. W sytuacji braku zawiadomienia przez użytkownika o zmianie adresu, przesłanie powiadomienia na adres wskazany przy rejestracji czyniło zadość wymogom określonym we wskazanym wyżej przepisie rozporządzenia. Nadanie indywidualnego numeru indentyfikacyjnego nie było tożsame z anulowaniem zgłoszonych przez użytkowników wcześniejszych wniosków rejestracyjnych, ale stanowiło wyłącznie element przejścia do innego systemu rozliczania abonamentu, gdzie zastąpiono imienną książeczkę opłat indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Nadanie tego numeru miało przede wszystkim walor techniczny w zakresie zmiany sposobu obsługi należności i kontaktów z abonentem. Natomiast doręczenie omawianego zawiadomienia winno być dokonane na adres podany przez abonenta. Zatem skoro Skarżący nie dopełnił wymogu poinformowania o zmianie adresu, to Poczta Polska S.A. zobligowana była do powiadomienia zobowiązanego na adres, który został jej podany i nie można mówić o bezprawności działania wierzyciela w tym zakresie. Dodać należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym niekwestionowane jest stanowisko, zgodnie z którym dla skutecznego zawiadomienia strony o nadaniu jej numeru indentyfikacyjnego nie jest niezbędne dokonanie tego zawiadomienia w formie przesyłki ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 kwietnia 2018 r., II FSK 2731/17).

Wyżej przedstawione stanowisko jest w pełni akceptowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Jednak w ocenie składu orzekającego – z uwagi na okoliczności rozstrzyganej sprawy – przedwcześnie organ oddalił zarzut nieistnienia obowiązku, o którym mowa w art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.

Skarżący bowiem kwestionuje fakt rejestracji odbiorników, twierdząc, że rejestracji dokonała jego nieżyjąca matka, nie informując go o tym, bez jego woli i wiedzy. Takie okoliczności skarżący podał w zażaleniu na postanowienie wierzyciela, kiedy uzyskał kserokopie dokumentów, na które powołuje się wierzyciel. W takiej zatem sytuacji obowiązkiem wierzyciela było wyjaśnienie, czy możliwe było dokonanie rejestracji odbiorników RTV w urzędzie pocztowym przez osobę trzecią. W tym celu wierzyciel powinien ustalić, czy do rejestracji odbiorników RTV był w 2007 r. wymagany dokument tożsamości osoby, której dane widniały na wniosku o rejestrację, czy takiej rejestracji mogła dokonać osoba najbliższa (matka) i pod jakimi warunkami. Ponadto skoro skarżący twierdzi, że nie zarejestrował odbiorników RTV to koniecznym staje się ustalenie, czy opłaty abonamentowe po zarejestrowaniu odbiorników były w ogóle regulowane i przez kogo. Ustalenie tych okoliczności przez Dyrektora COF jest niezbędne dla zweryfikowania tezy skarżącego, że nie rejestrował odbiorników RTV. Jeżeli bowiem abonament RTV był opłacany przez skarżącego to teza ta automatycznie upadnie. Jednakże takich informacji w aktach brak (podobne stanowisko zajęto w wyroku tut. Sądu z 12 stycznia 2022 r., I SA/Gl 975/21).

Mając jednak na uwadze rozkład ciężaru dowodzenia w spornej kwestii, tj. ustalenia kto faktycznie dokonał rejestracji odbiorników RTV, należy mieć na uwadze art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., w kontekście art. 2 ust. 1-3 ustawy abonamentowej.

Skoro skarżący podnosi, że nie dokonał osobiście rejestracji odbiornika w 2007 r., a podpis na wniosku o rejestrację nie jest jego podpisem, to winien kwestię tę szczegółowo organowi wyjaśnić. Przede wszystkim winien podać, kto mieszkał w lokalu położonym w R. przy ul. [...] [...], bowiem z jego pism wynika, że mieszkał w tym czasie w Z., jeżeli zaś mieszkały tam osoby z jego rodziny (np. matka), czy posiadały odbiorniki podlegające zarejestrowaniu. Taką wiedzę skarżący winien posiadać, bowiem jak wynika z załączonych dokumentów był on właścicielem ww. mieszkania, które następnie sprzedał w 2009 r.

Zgodnie bowiem z art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Wyrażana przez tę regulację m.in. zasada prawdy obiektywnej zobowiązuje organ prowadzący postępowanie do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. W myśl art. 77 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać (a następnie rozpatrzyć) cały materiał dowodowy, zaś według art. 80 K.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Brak wyżej wymienionych ustaleń powoduje, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jest niekompletny i nie pozwala na sądową kontrolę zaskarżonego postanowienia. Zaskarżone postanowienie zostało więc wydane z naruszeniem przepisów postępowania, to jest art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W postępowaniu ponownym Dyrektor COF dokona uzupełnienia materiału dowodowego we wskazanym przez Sąd zakresie oraz dokona jego oceny. Obowiązkiem wierzyciela jest bowiem dokładne wyjaśnienie stan faktycznego, niezbędnego do podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie.

Drugi z zarzutów dotyczący braku uprzedniego doręczenia skarżącemu upomnienia został uwzględniony przez organ (art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.). Wierzyciel zasadnie uznał, że upomnienie wysłane na nieaktualny adres zamieszkania zobowiązanego, nie może być uznane za skutecznie doręczone w trybie zastępczym w rozumieniu art. 44 K.p.a.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.