Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 647/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 40, art. 47 ust. 2, art. 103 ust. 2
journal: Dz.U. 2003 nr 207 poz 2016
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r.  - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 10, art. 138 par. 1 pkt 1, art. 145 par. 1, art. 145a, art. 145b, art. 148 par. 1 i 2, art. 149 par. 1 i 3, art. 151 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3 par. 1, art. 145
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędzia WSA Tomasz Grossmann Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania decyzji w sprawie doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami; oddala skargę


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. (dalej: PINB w O.) decyzją z dnia [...] 2011r. Nr [...], na podstawie art. 40 ustawy z dnia 29 października 1974r. - Prawo Budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) w związku z art. 103 ust.2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2010r. Nr 243, poz. 229), nakazał R. i K. [...] M. wykonanie w zakreślonym terminie zgodnie z opinią techniczną z dnia [...] 2006r., opracowaną przez [...] W. S.

1. podbudowy (pogłębienia) fundamentów budynku gospodarczo-mieszkalnego położonego na działce o numerze ewidencyjnym [...], [...] i [...] przy ul. [...] w [...] na całej długości ściany usytuowanej od strony granicy z działką nr [...] lub z jej przekroczeniem do głębokości 0,80m poniżej poziomu przyległego terenu,

2. naprawy ściany południowej usytuowanej od strony granicy działki polegającej na likwidacji (przemurowaniu) pęknięcia na odcinku ca 2,0m od dachu do dołu.

W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, że od maja 2006r. toczy się postępowanie w sprawie stanu technicznego budynku gospodarczo-mieszkalnego położonego na działce o numerze ewidencyjnym [...], [...] i [...] w [...], w szczególności ściany usytuowanej w granicy z działką nr [...] i niewłaściwego posadowienia fundamentów oraz postępowanie dotyczące zmiany sposobu użytkowania przedmiotowego budynku. Następnie PINB wskazał, że w dniu 6 listopada 2006r. R. M. na wezwanie organu przedłożył opinię techniczną opracowaną przez uprawnionego projektanta [..] W. S.. Uwzględniając dotychczasowe postępowanie oraz fakt, że przedmiotowy budynek mieszkalno-gospodarczy powstał pod rządami ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) organ ustalił, że nie wystąpiły przesłanki do orzeczenia przymusowej rozbiórki przedmiotowego budynku w trybie art. 37 Prawa budowanego z 1974r., bowiem zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego z okresu budowy, jak obecnie obowiązującym, istnieje możliwość legalizacji przedmiotowego budynku. Z opinii technicznej wykonanej przez [...] W. S. wynika, że po wykonaniu podbudowy fundamentu oraz likwidacji pęknięć ściany można dopuścić budynek do użytkowania. Uwzględniając powyższe okoliczności, w oparciu o art. 40 Prawa budowlanego z 1974r. zobowiązano właścicieli przedmiotowego budynku do wykonania robót niezbędnych do legalizacji przedmiotowego obiektu budowlanego. Organ I instancji uznał ponadto, że decyzja uwzględnia ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania, wyrażone w zapadłym w niniejszej sprawie orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 września 2010 r. (sygn. akt II SA/Po 327/10). Zatem cywilno-prawne konsekwencje wzniesienia budynku z przekroczeniem granicy sąsiedniej działki określają normy prawa cywilnego, a właściciel gruntu, którego granice zostały przekroczone przy wznoszeniu budynku, powinien dochodzić swoich praw w postępowaniu przed sądem powszechnym.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył T. J. podnosząc, że wykonanie zaskarżonej decyzji PINB z dnia [...] 2011 r. spowoduje całkowite zniszczenie należącej do niego szklarni, graniczącej z przedmiotowym budynkiem od strony działki o numerze [...], a decyzja nakazująca budowanie fundamentów na należącej do niego nieruchomości jest łamaniem prawa. Podniósł, że inwestor wybudował ścianę nośną swojego budynku na murze znajdującym się na gruncie odwołującego, który został przez niego wybudowany. W mur ten wmontowana jest konstrukcja jego szklarni.

Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu (dalej WWINB) decyzją z dnia 4 kwietnia 2011r. utrzymał w mocy decyzję PINB w O. z dnia [...] 2011r., podzielając wyrażone w tej decyzji stanowisko. Organ II instancji wyjaśnił, że w sprawie mają zastosowanie przepisy prawa budowlanego z 1974 r., przy czym nie stosuje się przepisu art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974r., bowiem nie zostały naruszone postanowienia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W trakcie dokonywanych przez organ I instancji oględzin powyższego obiektu (protokoły z dnia 20.06.2006 r., 10.07.2006 r., 29.12.2008 r.) nie stwierdzono, aby obiekt stanowił bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi, a tym samym obligował do zastosowania przepisu art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974r. Wskazano, że na działce odwołującego się znajduje się istotna część budynku mieszkalno-gospodarczego, którego dotyczy postępowanie legalizacyjne, tj. ściana nośna stanowiąca o stabilności i bezpieczeństwie budynku. Z tego powodu istotne jest wykonanie nałożonych robót budowlanych przy jej wzmocnieniu.

T. J. wniósł skargę od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, domagając się jej uchylenia i rozbiórki przedmiotowego budynku gospodarczo-mieszkalnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 6 września 2011 r. sygn. akt II SA/Po 394/11 skargę oddalił. Sąd wskazał, że sprawa dotyczy jednego z etapów oceny stanu technicznego samowolnie wzniesionego budynku gospodarczo-mieszkalnego należącego do R. M. i K. M., położnego na działkach o numerach ewidencyjnych [...], [...] i [...] w [...]. Natomiast sprawa odnosząca się do należącej do skarżącego szklarni, wzniesionej po drugiej stronie murowanego ogrodzenia, jest przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego i sądowego. Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo przyjęły, iż w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy prawa budowlanego z 1974r., wobec niekwestionowanego ustalenia, że samowola budowlana powstała w 1992r. Zgodnie zatem z przepisem art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowania administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Organy zastosowały się w ten sposób do wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 września 2010r. (sygn. akt II SA/Po 327/10). Sąd podzielił stanowisko organów dotyczące braku przesłanek do zastosowania art. 37 Prawa budowlanego z 1974r. oraz istnienia możliwości legalizacji inwestycji z pominięciem faktu jej zrealizowania częściowo na cudzej nieruchomości. Uznając dopuszczalność legalizacji samowoli budowlanej z uwagi na zgodność inwestycji z przepisami o zagospodarowaniu przestrzennym Sąd podzielił stanowisko, że nie ziściła się jedna z przesłanek przymusowej rozbiórki przedmiotowego budynku przewidziana w art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974r. Stosowanie natomiast do wniosków z opinii sporządzonej przez [...] W. S. stwierdzono, że stan techniczny budynku jest dobry i nadaje się do adaptacji na budynek mieszkalny pod warunkiem wykonania opisanych w opinii prac remontowych. Ściany konstrukcyjne przedmiotowego budynku zostaną zatem wzmocnione, a wszelkie pęknięcia usunięte. W ocenie Sądu Administracyjnego istniały podstawy do wydania w trybie art. 40 prawa budowlanego z 1974r. decyzji o nakazaniu wykonania określonych robót budowlanych.

Wyrok Sądu uprawomocnił się z dniem 27 października 2011 r.

W międzyczasie, w [...] 2011 r. R. i K. [...] M. na podstawie art. 47 ust.2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane wnieśli o wydanie przez Starostę [...] rozstrzygnięcia o niezbędności wejścia na teren działki należącej do T. i B. J.., celem wykonania nakazanych przez PINB robót budowlanych. Starosta [...] wniosku tego nie uwzględnił, a rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy przez Wojewodę Wielkopolskiego. Wniesioną przez inwestorów skargę tut. Sąd oddalił wyrokiem z dnia 26 stycznia 2012 r. sygn. akt IV SA/Po 1060/11 (wyrok dostępny na stronach internetowych NSA w: Baza orzeczeń). Sąd podzielił argumenty zaprezentowane przez organ, iż posadzka podpiwniczonej części budynku znajdująca się ok. 40 cm poniżej poziomu terenu na działce nr ewid. [...] nie nastręcza trudności technicznych, aby roboty przy pogłębieniu fundamentów wykonać z własnego terenu (budynku). Również powyższych trudności nie dotyczą części bez podpiwniczenia. Organ wskazał, iż posadzka jest 50 cm powyżej poziomu gruntu na działce [...], co również pozwala na stwierdzenie, że ich wykonanie jest możliwe z terenu / budynku / wnioskujących , co wiąże się z wykonaniem wykopu o głębokości ca. 50 + 80 =130 cm. W ocenie Sądu również wykonanie prac wskazanych w punkcie 2 decyzji z dnia [...] 2011 r. polegające na naprawie ściany południowej usytuowanej od strony granicy działki polegającej na likwidacji (przemurowaniu) pęknięcia nie wymaga wejścia na teren sąsiedniej działki. Inwestorzy wnieśli skargę kasacyjną od powyższego wyroku, której NSA do dnia wydania niniejszego wyroku nie rozpoznał.

Pismem z dnia [...] marca 2012 r., które do PINB w O. wpłynęło w dniu [...] marca 2012 r., R. M. wniósł o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną tego organu z dnia [...] 2011 r. Nr [...]. Wniosek o wznowienie postępowania oparto o przepis art. 145 § 1 pkt kpa, argumentując, iż wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, o czym strona dowiedziała się w dniu [...] marca 2012 r. z ekspertyzy technicznej rzeczoznawcy budowlanego [..] Z. K., opracowanej w dniu [...] 2012 r. Wskazano, że w świetle tej ekspertyzy przyczyną niewłaściwego stanu technicznego budynku gospodarczo-mieszkalnego położonego na działce o numerze ewidencyjnym [...], [...] i [...] były "niewłaściwe poczynania właściciela działki nr [...]" polegające na obniżeniu terenu tej działki, co spowodowało odkrycie fundamentów. Tym samym tańszym, a zarazem najprostszym sposobem usunięcia nieprawidłowości przy budynku gospodarczym jest doprowadzenie poziomu terenu do stanu zgodnego z pierwotnym poprzez podniesienie (nasypanie) terenu o 0,40m na szerokości ok. 1,0m wzdłuż ściany południowej budynku gospodarczego". Do wniosku załączono ekspertyzę techniczną rzeczoznawcy budowlanego [..] Z. K. z dnia [...] 2012 r.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r., Nr [...], PINB w O. działając na podstawie art. 149 §1 w zw. z art. 145 §1 pkt 5 kpa wznowił postępowanie w sprawie zakończonej opisaną powyżej decyzją. Organ uznał, że zestawienie dat wydania ekspertyzy technicznej powołanej we wniosku z datą jego wniesienia pozwala na przyjęcie zachowania terminu określonego w art. 148 §1 kpa. Stwierdzono, że strona wskazała na okoliczność mogącą stanowić przesłankę wznowieniową określoną w art. 145 §1 pkt 5 kpa. Nie stwierdzono również rozbieżności podmiotowych i przedmiotowych, które miałyby skutkować niemożnością wznowienia postępowania.

Decyzją z dnia [...] 2012 r. Nr [...], PINB w O., na podstawie art. 151 §1 pkt 1 kpa odmówił uchylenia dotychczasowej decyzji z dnia [...] 2012 r. znak [...] nie znajdując podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 §1 kpa.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności przywołanej przez stronę ekspertyzy technicznej, nie pozwala na zmianę stanowiska organu w przedmiotowej sprawie. Uznano nieprzydatność tej ekspertyzy w realiach przedmiotowej sprawy. Ekspertyza w żaden sposób nie podważa dotychczasowych ustaleń organu i nie może być traktowana jako nowa okoliczność w sprawie. Nieprzydatność ekspertyzy wynika z faktu braku skutecznego podważenia podstaw decyzji z dnia [...] 2011 r. Wskazano, że poczynania właściciela sąsiedniej działki nie mogą być uwzględniane na etapie postepowania egzekucyjnego i w istocie zmierzają do wstrzymania czynności egzekucyjnych. Głębokość fundamentów i poziom gruntu był badany w postępowaniu jurysdykcyjnym, a organ był związany stanem faktycznym i prawnym ustalonym na dzień wydania decyzji. Ekspertyza nie podważa ustaleń organu stanowiących podstawę do wydania decyzji, a stanowi jedynie wskazanie alternatywnego sposobu usunięcia nieprawidłowości i można ją traktować co najwyżej jako stanowisko strony w sprawie. PINB uznał, że zachowuje swój walor ekspertyza [..] W. S. stanowiąca, że po wykonaniu podbudowy fundamentu i likwidacji pęknięć ściany można dopuścić budynek do użytkowania. Obie ekspertyzy zgodnie wskazują na konieczność pogłębienia fundamentów. W ocenie PINB sugerowane podniesienie poziomu terenu na działce nr [...] nie doprowadzi do usunięcia nieprawidłowości. PINB dalej wyjaśnił, że przedstawienie nowej ekspertyzy uzyskanej po wydaniu decyzji stanowiącej podstawę do egzekwowania obowiązku nie stanowi dowodu nowego i nieznanego w dniu wydania decyzji. Dodatkowo wskazano, że istnieje możliwość wykonania robót budowlanych z działki, na której znajduje się budynek R. M., choć wiąże się to z większymi kosztami niż w przypadku wykonania robót z sąsiedniej działki. Skoro istnieją techniczne możliwości wykonania robót budowlanych, to całkowicie nieuzasadnione są próby obejścia wykonania obowiązku wynikającego z decyzji z dnia [...] 2011 r.

R. M. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, żądając jej uchylenia z uwagi na naruszenie art. 10 kpa poprzez niezapewnieniu stronie czynnego udziału w postępowaniu oraz naruszenie art. 151 §1 pkt 1 kpa. Wskazano, że strona została pozbawiona możliwości zapoznania się z aktami sprawy i tym samym ustaleniu, czy organowi fakt obniżenia terenu był znany w czasie wydawania decyzji pierwotnej. Zarzucono organowi błąd subsumpcji polegający na uznaniu, że stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w art. 151 §1 pkt 1 kpa. Tymczasem zastosowany powinien zostać przepis art. 151 §1 pkt 2 kpa. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że ocena PINB, iż ujawnienie faktu obniżenia terenu przez sąsiada skarżącego powodującego odkrycie fundamentów, nie jest okolicznością nową, nie znana organowi, jest błędną. Podniesiono, że być może poziom gruntu był badany w postępowaniu jurysdykcyjnym, lecz nie ustalono, czy przyczyną tego, że fundamenty są za płytkie, była za mała głębokość wykopu w momencie ich wykonywania, czy też głębokość była prawidłowa, a dopiero po ich wykonaniu nastąpiło ich odkrycie poprzez obniżenie terenu. Takich ustaleń, zdaniem odwołującego, brak.

WWINB decyzją dnia [...] czerwca 2012 r. Nr [...] na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Przedstawiając stan faktyczny sprawy organ odwoławczy podał, iż nowymi dowodami, o jakich stanowi powołana we wniosku podstawa wznowieniowa, było obniżenie terenu działki T. J. przy ścianie wybudowanej wzdłuż granicy z działką R. M.. WWINB wskazał, że sporna ściana o wys. 2,20m została zrealizowana przez T. J. jako część ogrodzenia na własnej jego działce. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że realizując szklarnię na swojej działce jako przylegającą do wybudowanej ściany, T. J. wyrównał teren swojej działki, co wielokrotnie podnosił w swoich pismach. Nie jest zatem prawdziwe zawarte we wniosku o wznowienie postępowania twierdzenie R. M., że o obniżeniu terenu pod budowę szklarni strona dowiedziała się w dniu [...] marca 2012 r. z ekspertyzy technicznej rzeczoznawcy budowlanego Z. K.. Potwierdza to treść pisma R. M. do T. J. z dnia [...] stycznia 2007 r., które znajduje się w aktach sprawy. Zatem wskazana okoliczność mająca stanowić podstawę do wznowienia postępowania była wnioskującemu znana co najmniej od 2007 r., a zważywszy, że szklarnia została wybudowana w 1990 r., już wcześniej. WWINB uznał, iż w tych okolicznościach organ I instancji zasadnie odmówił uchylenia dotychczasowej decyzji z [...] 2011 r. Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu naruszenia przez organ I instancji art. 10 kpa WWINB uznając zasadność tego zarzut podał, iż na etapie postępowania odwoławczego wystosowano zawiadomienie o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zgromadzonych dokumentów, czyniąc tym samym zadość prowadzonemu postepowaniu administracyjnemu.

R. M., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika - radcę prawnego G. W., wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze zawarto żądanie uwzględnienia skargi przez WWINB w trybie autokontroli i uchylenie wydanych w sprawie decyzji, a w przypadku nie uwzględnienia tego żądania, uchylenie ich przez sąd administracyjny. Wniesiono o zasadzenie od WWINB na rzecz skarżącego kosztów postepowania w kwocie 937 zł, obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 720 zł, jako 3-krotnosć stawki minimalnej, oraz kosztów sądowych – wpisu 200 zł i kosztów udzielonego pełnomocnictwa. Uzasadniając wysokość żądanych kosztów pełnomocnika skarżącego argumentowano dużym wkładem pracy pełnomocnika w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, która okazała się być zawiłą, o czym świadczy trwające ponad pięć lat postępowanie.

Uzasadniając skargę merytorycznie podniesiono, że o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, a więc o tym, że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody, strona dowiedziała się w dniu [...] marca 2012 r. z ekspertyzy technicznej rzeczoznawcy budowlanego Z. K. opracowanej w dniu [...] 2012 r. Przyczyną niewłaściwego stanu technicznego budynku były niewłaściwe poczynania właściciela działki nr [...] polegające na obniżeniu terenu działki, co spowodowało odkrycie fundamentów. Okolicznością będącą podstawą wznowienia nie jest, jak błędnie sugerują organy, fakt wyrównania działki przez sąsiada, ale fakt stwierdzenia przez osobę uprawnioną – rzeczoznawcę budowlanego, przyczyny niewłaściwego stanu technicznego budynku tj. usunięcie warstwy gruntu o głębokości około 40 cm. WWINB w ogóle nie odniósł się do kluczowej kwestii, czy okoliczność ta była znana organowi wydającemu decyzję. Podkreślono, przywołując wyrok NSA sygn. akt IV SA 529/89, iż okoliczności faktyczne uznać należy za nieznane w rozumieniu art. 145 §1 pkt 5 kpa również wtedy, gdy mimo sygnalizowania o nich przez stronę, nie zostały objęte postępowaniem wyjaśniającym, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Kończąc pełnomocnik skarżącego zauważył, że skoro organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie wznowienia postępowania mimo braku dopuszczalności ze względu na upływ terminu, to WWINB powinien uchylić decyzję organu I instancji i umorzyć postępowanie, a nie utrzymać w mocy decyzję merytoryczną odmawiającą uchylenia decyzji dotychczasowej.

W odpowiedzi na skargę WWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Podkreślono, że skarżący o obniżeniu terenu sąsiedniej działki dowiedział się co najmniej już w 2007 r. Organ odwołał się do ekspertyzy sporządzonej przez biegłego [...] M. S., dotyczącej szklarni wybudowanej na działce nr [...] przez T. J.. Wskazano, iż na str. 5 biegły stwierdził, że "Fundamenty nie są popękane pomimo 20-letniej eksploatacji i ich stan jest dobry. Fundament pod ścianą murowaną szklarni może być aktualnie niewystarczający. Był dobry, gdy przenosił ciężar muru o wysokości 220 cm i obciążenia od szklarni. Teraz nadbudowano na nim budynek sąsiada i nieznane mi są siły przekazywane na ten mur". Zdaniem WWINB z powyższego jednoznacznie wynika, że inwestor wyrównując teren pod budowę szklarni nie spowodował sytuacji zagrażającej bezpieczeństwu mienia i ludzi. Taką sytuację spowodował sąsiad – R. M. nadbudowując ścianę wykonaną przez sąsiada – p. T. J.. WWINB wskazał, że z racji nadesłanych do akt sprawy pism organy nadzoru budowlanego posiadały wiedzę co do istniejącego stanu. W tej sytuacji brak było podstaw do uznania, że strona skarżąca o wyrównaniu terenu pod budowę szklarni dowiedziała się w dniu [...] marca 2012 r. Odnosząc się do żądanej w skardze wysokości kosztów zastępstwa procesowego WWINB zakwestionował argumentację pełnomocnika strony skarżącej.

Pismem procesowym z dnia 14 września 2012 r. pełnomocnik skarżącego nadesłał do akt kserokopię pisma PINB w O. z dnia [...]9.2012 r. znak [...], skierowanego do Starosty [...] w związku z prowadzonym przez ten organ postępowaniem w sprawie wznowienia postępowania w sprawie wydania orzeczenia o niezbędności wejścia na teren działki nr [...] celem wykonania decyzji PINB z dnia [...] 2011 r. Nr [...]. W piśmie tym podano, iż "uwzględniając treść pisma pełnomocnika R. M., reprezentowanego przez pełnomocnika J. K., po wstępnej analizie ekspertyzy wykonanej przez Z. K. uzasadnione jest twierdzenie o braku możliwości wykonania podbudowy fundamentów jedynie od strony nieruchomości państwa M. z powodu ujawnionego kształtu fundamentów" (ten ostatni fragment pisma podkreślono). Pełnomocnik nadesłał również pismo z dnia 06.09.2012 r. - odpowiedź J.K. - pełnomocnika skarżącego R. M., złożoną na wezwanie PINB w O. o doprecyzowanie podania. Podano w tej odpowiedzi, iż "na jaw wyszło, że fundament jest podwójny, a ponadto inna jest rzeczywista głębokość (wysokość) fundamentu, na którym została wybudowana ściana Pana M.; do tej pory organ był przekonany, ze fundament widoczny (po odkrywce) od strony działki Pana [...]a jest jednorodny, a tymczasem jego wysokość (głębokość) jest o 20 cm mniejsza od pozostałej części; ponadto została przez rzeczoznawcę określona faktyczna przyczyna niewłaściwego stanu technicznego budynku będącego własnością Pana M., tj. działanie szkodliwe właściciela działki nr [...] polegające na obniżeniu terenu (na odkryciu fundamentów) – zmniejszeniu sfery przemarzania". Ten ostatni fragment podkreślono.

Uczestnik postępowania T. J. na rozprawie przeprowadzonej w dniu 5 października 2012 r. wniósł o oddalenie skargi. Do akt sprawy złożył cztery opisane przez siebie zdjęcia spornego muru, wykonane w dniu [...]09.2012 r. W opisie podano, że w szklarni grunt jest podwyższony, a nie obniżony, tynk na jego murze jest równy z poziomem gruntu na jego działce nr [...], co wyklucza odkopywanie przez niego fundamentów oraz, że w wyniku odkopania przez niego fundamentów w dniu [...]09.2012 r. można stwierdzić, że fragment fundamentów R. M. wykonał niezgodnie ze sztuką budowlaną, gdyż występuje znaczna przerwa między dwoma fundamentami a podbicie jest wykonane na szerokość około 10 cm pod fundamentem T. J..

PINB w O. na żądanie Sądu przy piśmie z dnia 15.10.2012 r. nadesłał do akt sprawy uwierzytelnioną kserokopię opinii [..] W. S..

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 3 §1 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012 r. poz. 270) sądowa kontrola rozstrzygnięć organów administracji polega wyłącznie na ocenie ich legalności, tj. zgodności z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej, co oznacza, iż sąd administracyjny może zaskarżone rozstrzygnięcie wzruszyć tylko wówczas, gdyby przy jego wydaniu doszło do naruszenia prawa, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja nie jest obarczona takimi wadami, które uzasadniałyby wyeliminowanie jej z obrotu prawnego w oparciu o przepisy art. 145 powołanej ustawy.

Zaskarżoną decyzją WWINB na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] 2012 r. Nr [...], którą na podstawie art. 151 §1 pkt 1 kpa PINB w O. odmówił uchylenia dotychczasowej decyzji z dnia [..] 2012 r. znak [...] nie znajdując podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 §1 kpa. W ocenie Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę rozstrzygnięcie organu II instancji co do zasady jest rozstrzygnięciem prawidłowym.

Podlegająca obecnie kontroli sądu administracyjnego decyzja organu I instancji wydana została po uprzednim wznowieniu przez ten organ postępowania w sprawie zakończonej decyzją, którą na podstawie art. 40 ustawy z dnia 29 października 1974r. - Prawo Budowlane nakazano skarżącemu i jego żonie wykonanie robót budowlanych celem doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym trybem postępowania, w którym można dochodzić wyeliminowania z obiegu prawnego ostatecznej decyzji. Celem postępowania wznowieniowego jest ustalenie, czy postępowanie kontrolowane w tym nadzwyczajnym trybie było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych jego wadliwości. Złożenie podania o wznowienie postępowania wszczyna postępowanie wstępne, które powinno zakończyć się załatwieniem sprawy w trybie przewidzianym w art. 149 kpa, tj. wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania (§ 1) lub odmową w drodze decyzji wznowienia postępowania (§ 3). Stosownie do § 2 wskazanego artykułu postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.

Prowadząc postępowanie o wznowienie postępowania administracyjnego organ ma ustawowy obowiązek w pierwszej kolejności zbadać dopuszczalność wznowienia postępowania, a więc istnienie przyczyn przedmiotowych i podmiotowych żądania oraz to, czy strona złożyła wniosek o wznowienie postępowania w terminie określonym w art. 148 § 1 i § 2 kpa. Wydanie decyzji o odmowie wznowienia postępowania, o jakiej mowa w art. 149 § 3 kpa, może nastąpić tylko z trzech następujących przyczyn: gdy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną; zostało wniesione po upływie terminu, o jakim mowa w art. 148 § 1 i 2 kpa; w podaniu o wznowienie nie powołano żadnej z przyczyn wznowienia określonych w art. 145 § 1 kpa (wyrok NSA z 5.11.1999 r., sygn. II SA 1604/99, Lex nr 47257). Dopiero po przeprowadzeniu wstępnego zbadania dopuszczalności wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną i wydaniu odpowiedniego postanowienia wszczynającego to nadzwyczajne postępowanie, możliwe jest właściwe merytoryczne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Postępowanie to może, stosownie do treści art. 151 kpa zakończyć się wydaniem decyzji, w której organ odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 kpa lub art. 145a kpa, albo uchyla decyzję dotychczasową na podstawie art. 145 § 1 kpa. lub art. 145a kpa. i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Organ może również w przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146 kpa, ograniczyć się do stwierdzenia wydania kontrolowanej w tym trybie decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu, których odmówił uchylenia tej decyzji (art. 151 § 2 kpa).

Podstawa wznowienia badana jest przez organ dopiero po stwierdzeniu dopuszczalności wniosku. Jeżeli bowiem żądanie wznowienia postępowania zgłasza strona postępowania administracyjnego i jeżeli wskazuje ona ustawową podstawę wznowienia, określoną w art. 145 § 1 kpa lub w art. 145a kpa, a żądanie to złożone zostało w ustawowym terminie, organ zobowiązany jest do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania na podstawie art. 149 § 1 kpa. Dopiero po wydaniu takiego postanowienia winno nastąpić badanie, czy rzeczywiście zachodzą przyczyny wznowienia postępowania. Ustalenie, czy w danej sprawie występują podstawy wznowienia określone w art. 145 § 1 kpa może nastąpić wyłącznie w fazie postępowania rozpoznawczego, o czym stanowi expressis verbis art. 149 § 2 kpa. Oznacza to, że ocena przyczyn wznowienia przed wydaniem postanowienia jest niedopuszczalna (por. wyroki NSA: z 18.05.2000 r., sygn. I SA 1232/99, Lex nr 54524, z 11.03.1999 r., sygn. II SA 113/99, Lex nr 46255, z 5.03.1998 r., sygn. I SA 1307/97, Lex nr 45645 i in.).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że strona skarżąca wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego oparła o podstawę z art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. W uzasadnieniu wniosku o wznowienie postępowania skarżący argumentował, iż o tym, że takie nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniały w dniu wydania decyzji, dowiedział się w dniu [...] marca 2012 r. z ekspertyzy technicznej rzeczoznawcy budowlanego [..] Z. K., opracowanej w dniu [...] 2012 r., którą załączył do wniosku. Wniosek o wznowienie postępowania złożony został w dniu [...] marca 2012 r. i w dniu [...] marca 2012 r. wpłynął do siedziby PINB w O. W konsekwencji, w ocenie Sądu, w sprawie należało przyjąć, iż wniosek o wznowienie opiera się na przesłance z art. 145 § 1 pkt 5 kpa oraz, że wniosek zgłoszony został z zachowaniem miesięcznego terminu z art. 148 kpa, jak zasadnie uznał organ I instancji. Stanowisko to Sąd rozpatrujący przedmiotową sprawę podzielił. W tym miejscu zauważyć należy, iż strona skarżąca wskazuje jako nową okoliczność faktyczną ujawniony w ekspertyzie [...] Z. K. stan fundamentów budynku oraz przyczyny, które ten stan spowodowały. Strona skarżąca wskazuje również, że ustalenia te są odmienne od stanu przyjętego na podstawie opinii sporządzonej na potrzeby postępowania zakończonego decyzją z [...] 2011 r. W tej sytuacji uznać należało, że we wniosku powołana została przesłanka wznowieniowa i że wniosek złożony został w terminie obliczanym, zgodnie z art. 148 kpa, od dnia, w którym strona mogła zapoznać się z opinią [...] Z. K. Brak było zatem podstaw do uchylenia w postępowaniu odwoławczym decyzji PINB z dnia [...] 2012 r. Nr [...] i umorzenia postępowania, jak wywieziono w skardze w odniesieniu do wywodów zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wniosek o wznowienie postępowania w rozpatrywanym przypadku dotyczy sprawy zakończonej decyzją ostateczną i złożony został przez podmiot zobowiązany decyzją z dnia [...] 2011 r. do wykonania nakazanych robót budowlanych. Zasadnie zatem PINB w O. postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. Nr [...] wznowił postępowanie w przedmiotowej sprawie, w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 kpa.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że przez pojęcie nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 kpa, należy rozumieć zarówno okoliczności lub dowody nowo odkryte, jak i po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Dokonując wykładni tego przepisu należy stwierdzić, że wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadku kumulatywnego spełnienia trzech warunków. Po pierwsze ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody istotne dla sprawy są nowe, zatem nowo odkryte jak i po raz pierwszy zgłaszane przez stronę. Nadto nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody muszą dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć znaczenie prawne tj. mieć wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych. Drugą i trzecią przesłanką jest istnienie nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów w dniu wydania decyzji, lecz nieznanych organowi, który wydał decyzję. Istotne jest, iż nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody nie mogą dotyczyć jakiegokolwiek postępowania administracyjnego ale sprawy tożsamej ze sprawą zakończoną decyzją ostateczną. Jednocześnie chodzi o okoliczność faktyczną istotną dla sprawy, taką która mogłaby mieć wpływ na odmienne rozstrzygniecie sprawy, co oznacza, że w sprawie mogłaby zapaść decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego (por. wyrok NSA z dnia 7 lutego 2007 r., sygn. I OSK 429/06, publ. LEX Nr 348005; wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 marca 2006 r., sygn. V SA/Wa 2510/05, publ., LEX Nr 202375). Tak w doktrynie, jak i orzecznictwie podkreśla się, że przy ocenie wskazanych przesłanek najistotniejszym warunkiem jest istnienie tych okoliczności w dacie podejmowania decyzji ostatecznej. O ile powstały one po dacie wydania decyzji ostatecznej nie będą mogły stanowić podstawy wznowienia postępowania lecz tylko podstawę do wszczęcia postępowania w nowej sprawie.

Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, że analiza ekspertyzy [...] Z. K., przedłożonej wraz z wnioskiem o wznowienie postępowania, nie pozwala uznać, iż wynika z niej, że ujawnione zostały takie nowe okoliczności faktyczne, które mają znaczenie prawne i powinny skutkować zmianą treści decyzji z dnia [...] 2011 r. Potwierdza to argumentacja przytoczona w uzasadnieniu wniosku o wznowienie postępowania, która w istocie dotyczy alternatywnego sposobu doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. Organ I instancji przeprowadził analizę przedłożonej wraz z wnioskiem o wznowienie ekspertyzy i w opinii Sądu zasadnie wywiódł, iż ekspertyza ta okazała się nieprzydatną dla rozpatrzenia sprawy, co podzielił organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Stanowisko to Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę podziela.

Zważyć należy, iż zakres postępowania wznowieniowego wyznaczony jest zakresem postępowania zakończonego wydaniem decyzji, której wzruszenia w trybie nadzwyczajnym zażądano. Konieczne jest zachowanie tożsamości przedmiotowej obu postępowań. W rozpatrywanym przypadku w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z dnia [...] 2011 r. ustalono, jaki zakres robót budowlanych należy wykonać, aby doprowadzić budynek gospodarczo- mieszkalny, położony na działce o numerze ewidencyjnym [...], [...] i [...] przy ul. [...] w [...], do stanu zgodnego z prawem. Ustalono, że konieczne jest wykonanie podbudowy (pogłębienia) fundamentów tego budynku na całej długości ściany usytuowanej od strony granicy z działką nr [...] lub z jej przekroczeniem do głębokości 0,80m poniżej poziomu przyległego terenu oraz naprawa ściany południowej usytuowanej od strony granicy działki polegającej na likwidacji (przemurowaniu) pęknięcia na odcinku ca 2,0m od dachu do dołu. Załączona do wniosku o wznowienie postępowania ekspertyza [...] Z. K. potwierdza konieczność wykonania tych robót (dowód: na str. 5 i 6 tej ekspertyzy podano, że "według stanu na dzień [...].02.2012 r. głębokość posadowienia fundamentów ściany podłużnej od strony działki [...] wynosi ok. 0,35-0,40m." na stronie 6 podano, że "fundament budynku jest posadowiony na głębokości od 0,35-0,40m poniżej poziomu działki nr [...], a więc jest to niezgodne z obowiązującymi przepisami, w tym PN-81/B-03020, obowiązująca w I strefie przemarzania głębokość posadowienia wynosi minimum 0,80 m poniżej poziomu terenu". Dalej biegły wskazał, iż w celu zlikwidowania tych nieprawidłowości należy "dokonać pogłębienia istniejących fundamentów pod ścianą przy granicy działki nr [...] do wymaganego przepisami poziomu posadowienia" oraz określił w jaki sposób należy to wykonać (str. 6 i 7 ekspertyzy – poprzez wykonanie rozkopu po obu stronach fundamentów oraz str. 11 – poprzez podniesienie (nasypanie) terenu na działce nr [...] o 0,40m na szerokości ok. 1,0 m).

Rację ma zatem WWINB, który w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wywodzi, iż ekspertyza [...] Z. K. jest nieprzydatna na potrzeby przedmiotowego postępowania. W ekspertyzie tej przedstawiono bowiem stan faktyczny, który nie przeczy ustaleniom stanowiącym podstawę do wydania decyzji z dnia [...] 2011 r. i jednocześnie potwierdza konieczność wykonania takich samych robót budowlanych. Wbrew podnoszonym w toku postępowania zarzutom strony skarżącej, nie ma znaczenia jakie działania doprowadziły do takiego stanu. Również kwestia sposobu wykonania nakazanych robót budowlanych, w tym określenie, czy roboty te powinny być wykonane od strony sąsiedniej działki, nie może stanowić przedmiotu rozważań organów nadzoru budowlanego na etapie wznowienia postępowania. Zważyć bowiem należy, iż zarówno w opinii biegłego [...] W. S., jak i w decyzji PINB w O. z dnia [...] 2011 r., nie wskazano sposobu wykonania nakazanych robót budowlanych. Z ekspertyzy rzeczoznawcy Z. K. nie wynika przy tym, aby wykonanie robót od strony nieruchomości skarżącego inwestora było niemożliwe. Rzeczoznawca ten dokonuje odmiennej oceny stanu faktycznego i wskazuje, w jaki sposób zgodnie z wiedzą budowlaną należy wykonać roboty budowlane, aby wykonać nakaz wynikający z decyzji z dnia [...] 2011 r. Wskazuje również na najtańszy i najprostszy sposób zastosowania się do nakazu.

Na etapie postępowania sądowoadministracyjnego pełnomocnik skarżącego przedłożył do akt sprawy stanowisko PINB w O. wyrażone w toku postępowania prowadzonego przeze Starostę [...], w którym PINB przyznał, iż w świetle opinii Z. K. uzasadnione jest twierdzenie o braku możliwości wykonania podbudowy fundamentów jedynie od strony nieruchomości państwa M. z powodu ujawnionego kształtu fundamentów. Ujawniona nowa okoliczność – kształt fundamentów, który może mieć wpływ na sposób doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem, może mieć znaczenie dla postępowania prowadzonego przez Starostę [...] w przedmiocie wejścia na teren sąsiedniej działki. Nie ma natomiast znaczenia dla postępowania prowadzonego przez PINB w O. w wyniku wznowienia postępowania, co wyżej wykazano.

W konsekwencji uznać należało, iż wobec nie zaistnienia w sprawie przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, sprawa mogła zakończyć się w sposób przewidziany w art. 151 § 1 pkt 1 kpa. Przepis ten stanowi podstawę prawną decyzji wznowieniowej w przypadku, gdy w toku postępowania ustalono, że w sprawie żadna przesłanka z art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b nie miała miejsca, a tym samym nie było podstaw do ponownej merytorycznej oceny sprawy zakończonej decyzją ostateczną. W niniejszej sprawie przesłanka wznowieniowa, przewidziana w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, nie wystąpiła, co oznacza, że brak było postaw do przeprowadzenia merytorycznej jej oceny i wydania rozstrzygnięcia w oparciu o art. 151 § 1 pkt 2, albo w oparciu o § 2 tego artykułu.

Sąd nie dopatrzył się ponadto naruszenia zasady wyrażonej w art. 10 kpa, to jest czynnego udziału strony w postępowaniu, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Zarzut naruszenia przepisu art. 10 § 1 przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 2006 r., II OSK 831/05, ONSA WSA 2006, nr 6, poz. 157; OSP 2007, z. 3, poz. 26). W rozpatrywanym przypadku zarzut naruszenia wskazanego przepisu podniesiony został w odniesieniu do postępowania organu I instancji. Na etapie postępowania odwoławczego wystosowano do pełnomocnika stron zawiadomienie o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zgromadzonych dokumentów, czyniąc tym samym zadość prowadzonemu postępowaniu administracyjnemu.

Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.