Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 74/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 17
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.),, Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Protokolant specjalista Anna Koenigshaus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2022 r. sprawy ze skargi K. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem, który wpłynął do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B.

w dniu 18 lutego 2021 r., K. C.(dalej: strona, skarżąca) wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym siostrą D. J.

Decyzją z dnia [...] r.[...], Wójt Gminy B. (dalej: organ, organ pierwszej instancji) odmówił przyznania stronie przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad siostrą D. J. (dalej osoba wymagająca opieki), legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Wobec wniesionego odwołania, rozpatrując je Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku- Białej (dalej organ odwoławczy, organ drugiej instancji) decyzją z dnia [...] r. Nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu stwierdziło, iż organ pierwszej instancji przy wydaniu skarżonej decyzji naruszył przepisy prawa materialnego pomijając zmiany normatywne wynikające z wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o sygn. akt K 38/13. Podkreśliło, iż nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17, tj. ust. 1b, uznanej za niekonstytucyjną.

Dodatkowo organ odwoławczy podkreślił, że w analizowanym przypadku nie zostało ustalone czy spełnione zostały wszystkie pozostałe przesłanki nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w tym m.in. wskazana w art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy. Organ odwoławczy podkreślił, że wobec posiadania przez stronę prawa do świadczenia emerytalnego niezbędny jest wybór jednego ze świadczeń, tzn. świadczenia pielęgnacyjnego albo emerytalnego, co możliwe jest w myśl regulacji zawartej w art. 27 ust. 5 ustawy w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego oraz art. 95 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Organ odwoławczy podniósł, iż przy ponownym postępowaniu organ pierwszej instancji winien poinformować skarżącą o możliwości złożenia do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnienia przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty.

Rozpatrując ponownie sprawę, organ pierwszej instancji uzupełnił postępowanie przeprowadzając m.in. wywiad środowiskowy, w którym ustalono zakres sprawowanej opieki, przyjęto oświadczenie strony, a następnie decyzją z dnia [...] r nr [...], organ pierwszej instancji, działając na podstawie art. 2 pkt 2, art. 3 pkt 11, art. 17, art. 20. art. 24, art. 25, art. 26, art. 32 ustawy z dna 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.jedn. Dz.U. z 2020r., poz. 111 ze zm.), rozporządzenia wykonawczego oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił przyznania stronie przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad siostrą, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W uzasadnieniu decyzji organ przywołał treść art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazując na warunki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a także przywołując negatywne przesłanki uniemożliwiające przyznanie tego świadczenia, szczególnie podkreślając zapis zawarty w ust. 1b tego przepisu. Następnie stwierdził, że z posiadanych dokumentów wynika, że strona nie spełnia przesłanek określonych w ustawie w ust. 5 pkt 1a omawianego przepisu, ponieważ pobiera emeryturę z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Dalej organ stwierdził, że wobec wskazań organu odwoławczego w decyzji uchylającej poprzednie rozstrzygnięcie, organ pierwszej instancji przeprowadził wywiad środowiskowy. Ustalił, że strona opiekuje się całkowicie ubezwłasnowolnioną siostrą, z którą razem zamieszkuje. Jej ojciec nie żyje, a matka jest po udarze mózgu i ma postępującą demencję oraz orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jednak dalej nie zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy, uprawniające do otrzymania przedmiotowego świadczenia.

Z uwagi na powyższe orzeczono jak na wstępie.

Pismem z dnia 29 września 2021 r. strona, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, wniosła odwołanie. Zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędne przyjęcie, że osoba wymagająca opieki nie była osobą niepełnosprawną przez ukończeniem 18. roku życia, gdy tymczasem zgromadzone dokumenty potwierdzają, iż jej niepełnosprawność datuje się do 11. roku życia, a nadto przepis ten uznany został za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 oraz naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1a tej ustawy poprzez odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w całości, gdy tymczasem odmowa winna być ograniczona wysokością otrzymywanego przez skarżącą świadczenia pielęgnacyjnego (chyba winno być świadczenia emerytalnego), a także poprzez odmowę tego świadczenia w całości wobec ustalenia, że doszło do zbiegu prawa do emerytury z prawem do świadczenia pielęgnacyjnego, gdy tymczasem wobec odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego do takiego zbiegu nie dochodzi. Wobec wskazanych naruszeń wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

W uzasadnieniu rozwinęła postawione zarzuty, podnosząc, iż od 11. roku życia jej siostra pozostaje w leczeniu specjalistycznym i ma zdiagnozowany [...], a stopień niepełnosprawności jako znaczny, co było również przyczyną jej całkowitego ubezwłasnowolnienia. Nadto norma z art. 17 ust. 1b uznana została za niekonstytucyjną. Dodała, odwołując się do orzecznictwa, iż prawidłowa interpretacja przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1a winna być dokonana w ten sposób, że przepis ten pozbawia stronę przysługującego jej z mocy art. 17 ust. 1 ustawy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tylko do wysokości otrzymywanej emerytury. Skarżąca winna więc mieć przyznane świadczenia w kwocie stanowiącej różnicę między kwotą świadczenia pielęgnacyjnego a kwotą otrzymanej emerytury.

Skarżąca podkreśliła, iż nie można się zgodzić twierdzeniem organu, że w sprawie doszło do zbiegu prawa do emerytury z prawem do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż wobec odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego do takiego zbiegu nie dochodzi. O ile bowiem skarżąca została poinformowana o prawie do zawieszenia świadczenia emertytalnego, to jednak nie ma żadnej gwarancji, iż w takiej sytuacji świadczenie pielęgnacyjne zostanie jej przyznane. Tak więc w takiej sytuacji organ najpierw winien wydać pozytywną decyzję o przyznaniu skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a następnie oczekiwać decyzji o zwieszeniu świadczenia emerytalnego. Przeciwnie strona będzie pozbawiona środków pieniężnych na bieżące utrzymanie, pozbawiając się dochodów poprzez zawieszenie prawa do emerytury.

W ocenie skarżącej winno być jej przyznane świadczenie w kwocie równej różnicy pomiędzy wymienionymi świadczeniami, czyli w kwocie 878,81zł.

Po rozpoznaniu odwołania, organ odwoławczy zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy odwołując się do obowiązujących przepisów stwierdził, że podziela stanowisko, iż emerytura czy renta jest prawem niezbywalnym, ale zawieszenie tego prawa uznać należy za eliminację przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych w postaci posiadania prawa do emerytury czy renty.

Następnie organ odwoławczy potwierdził, iż w toku postępowania przed organem pierwszej instancji, skarżąca została poinformowana o możliwości zawieszenia prawa do emerytury dla uzyskania możliwości ubiegania się o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Odwołał się do orzecznictwa sądów administracyjnych, wskazując linię, która ostatecznie została przyjęta w praktyce, tj. rozwiązanie problemu zbiegu świadczeń poprzez umożliwienie osobie uprawnionej wyboru jednego, korzystniejszego świadczenia, podkreślając, iż jest to możliwe zarówno na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych, jak i ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Organ odwoławczy stwierdził, że słusznie odmówiono prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z powołaniem się na zapis art. 17 ust. 5 ustawy, a to z uwagi na to, iż strona prawidłowo pouczona, że aby otrzymać to świadczenie powinna dokonać wyboru jednego ze świadczeń poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, a wyboru tego może dokonać poprzez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, i tego nie uczyniła.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy nie jest kwestionowane, że skarżąca sprawuje opiekę nad siostrą, a negatywna przesłanka dla przyznania wnioskowanego świadczenia sprowadza się do oceny wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy. Świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do świadczenie wymienionego w art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ustawodawca tworząc przepisy przyjął, że do świadczenia pielęgnacyjnego uprawniona jest osoba sprawująca opiekę, która nie ma ustalonego prawa do świadczenia z innego systemu zabezpieczenia społecznego. Treść tego przepisu jest jasna i oczywista. Mając na względzie art. 24 ust. 2 ustawy - w myśl którego prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z wyplenionymi dokumentami, czyli w tym przypadku gdy strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu emerytury, organ odwoławczy zwrócił uwagę na taką organizację działań organu przyznającego świadczenia, by nie pozostawić osoby uprawnionej bez należytego jej (i niezbędnego dla życia) świadczenia nawet przez krótki czas.

Pismem z dnia 13 grudnia 2021 r. skarżąca, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, złożyła skargę na powyższą decyzję, zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 77 Kodeksu postpowania administracyjnego poprzez odstąpienie od podjęcia kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, oraz naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i zastosowanie art. 17 ust. 1b oraz art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia w całości, gdy odmowa powinna być ograniczona wysokością otrzymywanego przez skarżącą świadczenia pielęgnacyjnego (chyba emerytalnego). Wobec powyższego wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji, ewentualnie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

W uzasadnieniu, skarżąca nie zgadzając się z przedstawionym w decyzjach stanowiskiem organów, podniosła, iż w jej ocenie kwestia sporna nie dotyczy tylko faktu, czy winna uprzednio zawiesić swe uprawnienia emerytalne, ale także czy z uwagi na niepełnosprawność siostry - uprawnienie do świadczenia jej w ogóle przysługuje, gdyż organ pierwszej instancji swą odmowę opierał się tylko na braku zawieszenia świadczenia emerytalnego, ale również kwestionuje datę powstania niepełnosprawności siostry skarżącej. W ocenie skarżącej organ odwoławczy nie rozpatrzył zatem sprawy w całości.

W dalszej części uzasadnienia skargi powtórzyła argumentację dotyczącą uprawnienia skarżącej do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego w kwocie stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą świadczenia pielęgnacyjnego wynoszącego 1971 zł a kwotą otrzymanego przez nią świadczenia emerytalnego, tj. w kwocie 878,81zł.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Ocenie Sądu została poddana decyzja organu drugiej instancji z dnia [...] r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] r., nr [...] o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Natomiast na mocy art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a powyżej wymienionej ustawy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

W tym miejscu wskazać należy, iż świadczenie pielęgnacyjne ma formę wsparcia rodziny pozostającej w trudnej sytuacji materialnej i faktycznej, spowodowanej koniecznością sprawowania opieki nad osobą wymagającą ze względu na swój stan zdrowia, pomocy w wykonywaniu podstawowych czynności zdrowotnych (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 477/18).

Decyzje odmowne w niniejszej sprawie zostały wprawdzie odmiennie uzasadnione, gdyż organ pierwszej instancji jako przesłankę odmowy wskazał także naruszenie przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, jednak z decyzji organu drugiej instancji wynika, iż jedyną przyczyną odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia pozostaje fakt nie dokonania wyboru przez stronę skarżącą pomiędzy dwoma przysługującymi świadczeniami, tj. pobieranym obecnie świadczeniem emerytalnym i wnioskowanym w niniejszym postępowaniu świadczeniem pielęgnacyjnym. Podkreślić należy, że kwestionowane obecnie decyzje wydane zostały w wyniku przeprowadzenia ponownego postępowania, po uchyleniu pierwszej decyzji odmownej organu pierwszej instancji z dnia [...] r. decyzją organu odwoławczego z dnia [...] r., w której organ ten dokładnie wskazał sposób postępowania dla dokładnego, wszechstronnego wyjaśnienia sprawy z uwzględnieniem interesu strony.

W wyniku tego postępowania ustalono w sposób nie budzący wątpliwości, iż skarżąca opiekuje się swą niepełnosprawną w stopniu znacznym siostrą w sposób uniemożliwiający jej podjęcie zatrudnienia i jest jedyna osobą, która taką opiekę siostrze może gwarantować, a to wobec ustalenia, iż ojciec skarżącej i osoby wymagającej opieki nie żyje, a ich matka – sama jest chora i legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Wprawdzie organ pierwszej instancji przy takich ustaleniach nadal jako podstawę odmowy wnioskowanego świadczenia wskazał dwie przesłanki - przywołując określoną w ust. 1b - datę powstania niepełnosprawności oraz wymieniony w ust. 5 pkt 1a – fakt pobierania świadczenia emerytalnego, ale rozpatrujący ponownie sprawę merytorycznie organ odwoławczy, jednoznacznie uznał pierwszą z powyższych przesłanek za niezasadną – słusznie odwołując się w tym zakresie do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, którym przepis art. 17 ust. 1b uznany został za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, wskutek czego nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu. Zasadnie jednak organ odwoławczy potwierdził stanowisko organu pierwszej instancji w zakresie braku seplenienia drugiej przesłanki – tj. braku dokonania wyboru przez skarżącą świadczenia korzystniejszego – tj. świadczenia pielęgnacyjnego poprzez zawieszenie świadczenia emerytalnego. Wprawdzie podkreślenia wymaga, że prawo do emerytury jest niezbywalne, jednak zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą - wykazanie faktu zawieszenia prawa do wypłaty tego świadczenia emerytalnego, umożliwia stronie ubieganie się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego – korzystniejszego dla strony, gdyż zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych w postaci posiadania prawa do emerytury.

Należy podkreślić, iż w ponownym postępowaniu zakończonym obecnie kwestionowanymi rozstrzygnięciami organ pierwszej instancji dokładnie poinformował stronę o możliwości pozytywnego załatwienia sprawy po dokonanym przez stronę wyborze jednego ze świadczeń. Zresztą sposób postępowania w tym zakresie wskazał również w swojej poprzedniej decyzji organ odwoławczy, a decyzję tę strona przecież otrzymała. Informując o możliwości zawieszenia pobieranego świadczenia emerytalnego zostało stronie w sposób jednoznaczny przedstawione, że jest to jedyna możliwość skutecznego ubiegania się o wnioskowane świadczenie. W ponownym postępowaniu wykazano bowiem, że skarżąca opiekuje się niepełnosprawną siostrą w takim zakresie i wymiarze, iż nie jest możliwe podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Tym samym ustalono, że nie ma innych przeszkód do przyznania wnioskowanego świadczenia oprócz wskazanego zbiegu – tj. pobierania świadczenia emerytalnego. Pomimo, iż dokładnie wskazano stronie w jaki sposób doprowadzić do zawieszenia pobieżnego świadczenia, strona nie podjęła działań w tym kierunku.

Stąd też zasadnie organy odmówiły przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia, gdyż w istocie nie ma okresu za jaki można byłoby je przyznać. Zgodnie bowiem z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytury. Natomiast strona nie przedstawiła takiego dokumentu. Nie jest bowiem do przyjęcia stanowisko zaprezentowane w skardze, iż strona najpierw oczekuje przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a dopiero później zawiesi pobieraną emeryturę.

Nie jest także do zaakceptowania drugi wskazywany przez skarżącą sposób rozwiązania sprawy, poprzez przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości różnicy pomiędzy tym świadczeniem a pobieraną emeryturą. Pomijając trudności z wyliczeniem wysokości takiego świadczenia (z uwzględnieniem np. dodatkowej 13. emerytury), to takiego rozwiązania nie przewiduje przepis ustawy, dokładnie określając wysokość tego świadczenia i nie upoważniając organów do jakiejkolwiek zmiany jego wysokości.

Zgodnie zatem z ostatecznie przyjętą linią orzeczniczą, to stronę obarczono inicjatywą w toku postępowania administracyjnego (wybór świadczenia oraz wykazanie faktu zawieszenia prawa do wypłaty świadczenia emerytalnego). Natomiast na organach administracji publicznej spoczywa obowiązek szybkiego działania by uniknąć powstania jakiegokolwiek okresu bez wypłaty żadnego z powyżej wymienionych świadczeń.

Zasadnie organy nie zastosowały w sprawie wyłącznie wykładni literalnej brzemienia art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, lecz uzupełniły ją wykładnią funkcjonalną i celowościową. Stąd też skierowano do skarżącej stosowne pouczenia i wezwanie do podjęcia działań w kierunku zawieszenia prawa do emerytury. Organy zatem dokonały wszelkich czynności by zebrać kompletny materiał dowodowy i wydać zgodne z ustalonym stanem faktycznym rozstrzygnięcie.

Sąd podziela stanowisko przedstawione przez Kolegium w zaskarżonej decyzji w zakresie wykonania obowiązków wynikających z art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego, z którego wynika obowiązek informowania stron postępowania. W myśl tego przepisu organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, czuwając przy tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. Zasada ta uznawana jest za jeden z istotnych czynników wpływających na umacnianie się zasady praworządności w działaniach administracji publicznej. Równocześnie ma charakter gwarancyjny i ochronny względem jednostki, jako podmiotu słabszego w stosunkach natury publicznoprawnej. Organ administracji publicznej jako podmiot silniejszy, dysponujący władztwem administracyjnym, nie może wykorzystywać swojej dominującej pozycji na niekorzyść strony. Przeciwnie powinien on, szczególnie wobec strony działającej bez pełnomocnika, której zachowanie wskazuje, iż nie ma ona pełnego rozeznania w kwestiach procesowych lub materialnoprawnych, wypełniać wynikające z art. 8 i art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego obowiązki działania w sposób budzący zaufanie oraz informowania stron. Ustawodawca kładzie zatem nacisk na obowiązek organów administracji publicznej, uniezależniając go od znajomości prawa przez obywateli. Za realizację tego obowiązku nie można uznać odesłania strony do przepisów prawa (ich wskazania bądź zacytowania). Organ musi podać niezbędne wyjaśnienia co do treści przepisów oraz udzielać wskazówek, jak należy postąpić w danej sytuacji, aby uniknąć szkody. Stąd też obowiązek ten należy rozumieć tak szeroko jak tylko można.

Nadto, zgodnie z art. 79a Kodeksu postępowania administracyjnego w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Organy administracji winny bowiem dążyć do wnikliwego badania merytorycznej treści żądań strony na wszystkich etapach postępowania wszczynanego na żądanie strony w celu zapobiegania sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach, bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. Stąd też gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie emerytury, taka informacja powinna być udzielona stronie. Wówczas, o ile strona doprowadzi do zawieszenia prawa do emerytury, możliwe będzie płynne przejście osoby uprawnionej z systemu świadczeń emerytalnych do systemu świadczeń rodzinnych. Konieczna jest przy tym taka organizacja działań organu przyznającego świadczenia rodzinne, w koordynacji z organem emerytalno-rentowym, by nie pozostawić osoby uprawnionej bez należnego jej (niezbędnego dla życia) świadczenia nawet przez krótki czas.

Organy orzekające w niniejszym postępowanie niewątpliwie zastosowały się do powyższych zasad.

W konsekwencji przyjęcia stanowiska obecnie obowiązującego w orzecznictwie sądów administracyjnych, że to organ ma obowiązek ustalić czy zostało zawieszone prawo do wypłaty emerytury, a na stronie spoczywa obowiązek wykazania się inicjatywą dowodową na skutek wystosowania do niej odpowiedniego wezwania przez organ, wydaje się być to rozwiązaniem korzystnym dla stron.

Podkreślić raz jeszcze należy, że w toku niniejszego postępowania administracyjnego organ poinformował skarżącą o negatywnych przesłankach przyznania świadczenia oraz o możliwości zawieszenia emerytury.

Zatem w takiej sytuacji, mając na względzie indywidualny charakter sprawy, sytuację prawną i faktyczną stron, stwierdzić należy, iż zapadłe rozstrzygnięcia są prawidłowe.

Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako oczywiście niezasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.