Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 496/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 39, art. 11 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędziowie sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.), sędzia NSA Julia Szczygielska, Protokolant st. sekretarz sądowy Dorota Hurman, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 5 lutego 2016 r. sprawy ze skargi L. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2015 r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. po rozpatrzeniu odwołania L. F. (dalej: skarżący) od, wydanej z upoważnienia Prezydenta W., decyzji Zastępcy Kierownika Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej nr [...] w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej we W., z dnia [...] kwietnia 2015 r. ([...]), odmawiającej przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na żywność, opłaty mieszkaniowe (bieżące związane z użytkowaniem oraz spłatą zadłużenia), odzież i obuwie stosowne do pory roku, edukację w zakresie uzyskania kwalifikacji technika elektroenergetycznego taboru szynowego, ochronę zdrowia i higienę, środki czystości i higieny osobistej, ewentualne potrzeby zakupu leków i zabiegów, transport w komunikacji (w tym do potencjalnych pracodawców) oraz utrzymanie kontaktów społecznych, kulturę, sport i wypoczynek, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że podczas przeprowadzania aktualizacji wywiadu środowiskowego w dniu 15 kwietnia 2015 r. skarżący zgłosił swoje potrzeby i oczekiwania, tj, przyznanie pomocy finansowej na żywność, opłaty mieszkaniowe (bieżące związane z użytkowaniem oraz spłata,, zadłużenia), odzież i obuwie stosowne do pory roku, edukację w zakresie uzyskania kwalifikacji technika elektroenergetycznego taboru szynowego, ochronę zdrowia i higienę, środki czystości i higieny osobistej, ewentualne potrzeby zakupu leków i zabiegów, transport w komunikacji (w tym do potencjalnych pracodawców) oraz utrzymanie kontaktów społecznych, kulturę, sport i wypoczynek.

W toku przeprowadzonej aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego organ pierwszej instancji ustalił, że skarżący ma [...] lat, prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, nie pracuje, nie jest zarejestrowany w PUP, nie posiada dochodu, korzysta z jadłodajni dla ubogich, mieszka w mieszkaniu socjalnym przyznanym przez Gminę W.

Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. ([...]) organ pierwszej instancji odmówił skarżącemu przyznania zasiłku celowego na ww. potrzeby, powołując się m.in. na art. 2 ust. 1, art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, kto i na jakiej podstawie oraz według jakich zasad ma prawo do finansowego wsparcia, zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej. Przytoczył ustalenia poczynione podczas aktualizacji wywiadu środowiskowego. Organ wskazał, że skarżący nie wykorzystuje w pełni swoich uprawnień i możliwości. Z własnej winy utracił status osoby bezrobotnej i nic nie czyni w kierunku ponownej rejestracji, zrezygnował z przyjęcia propozycji zatrudnienia. Podczas wywiadu odmówił podania swojej sytuacji dochodowej i stwierdził, że utrzymuje się z "cudu". Organ stwierdził, że postawa skarżącego świadczy o braku współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Ponadto, wskazał, że decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. ([...]) przyznał skarżącemu prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, w okresie od dnia 11 kwietnia 2015 r. do dnia 9 lipca 2015 r.

Skarżący odwołał się od powyższej decyzji, która w jego ocenie "jest nieludzka - podważenie godności i człowieczeństwa oraz dyskryminująca ze względu na status (pochodzenie, narodowość, obywatelstwo)". Zarzucił, że decyzja "Nie wspiera jednostki w wykorzystywaniu swoich możliwości i uprawnień oraz zasobów do ponownego wejścia na rynek pracy, podjęcia i utrzymania zatrudnienia". Ustosunkowując się z kolei do propozycji pracy oferowanej przez [...] oświadczył, że możliwość zatrudnienia w tej firmie naruszyła między innymi jego poczucie sprawiedliwości społecznej. Wyjaśnił też, że nie ubiega się o dodatek mieszkaniowy, ponieważ "znajduje się w nędzy całkowitej". Wskazał, że nie może wystąpić o oddłużenie, ponieważ nie spełnia "warunku płatności bieżących za lokal mieszkaniowy". Z uwagi na powyższe Odwołujący się wniósł o "unieważnienie" decyzji organu pierwszej instancji.

Podtrzymując decyzję organu I instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze zważyło, wskazało, że jednym ze świadczeń pieniężnych udzielanych w ramach pomocy społecznej jest zasiłek celowy, który może być przyznany na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.), zwanej dalej "ustawą".

Skarżący w trakcie wywiadu środowiskowego poinformował, że utrzymuje się z "cudu" oraz korzysta z jadłodajni dla ubogich. Oznacza to, że nie uzyskuje żadnego dochodu. Trzeba jednak zauważyć, że rozstrzygnięcie w przedmiocie udzielenia zasiłku celowego podejmowane jest w ramach uznania administracyjnego. "Samo spełnienie kryteriów ustawowych nie oznacza przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego, ponieważ organ może, ale nie musi przyznać świadczenie" (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2006 r., I SA/Wa 1825/05, LEX nr 194040). Należy mieć również na względzie, że jedną z podstawowych zasad, w oparciu o które realizowana jest pomoc społeczna, jest wyrażona w art. 2 ust. 1 ustawy zasada subsydiarności. Polega ona na tym, że dana osoba lub rodzina może uzyskać wsparcie dopiero wtedy, gdy trudnej sytuacji życiowej nie jest w stanie przezwyciężyć we własnym zakresie. Innymi słowy zasada subsydiarności wyraża, spoczywającą na osobie lub rodzinie, powinność pełnego wykorzystania własnych zasobów, możliwości i uprawnień w celu pokonania trudności życiowych. Istotą pomocy społecznej jest bowiem to, że ma ona charakter wtórny w stosunku do własnych możliwości i posiadanych uprawnień, gdyż odpowiedzialność za zapewnienie sobie elementarnych warunków bytowania spoczywa przede wszystkim na jednostce, a świadczenia z pomocy społecznej powinny być uruchamiane wówczas, gdy własne działania osoby znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej zawodzą. Ściśle związana z zasadą subsydiarności jest zasada aktywności osób korzystających ze świadczeń pomocy społecznej, wynikająca z art. 4 ustawy, który na podopiecznych nakłada obowiązek współudziału w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Korzystanie ze świadczeń z pomocy społecznej nie może bowiem usprawiedliwiać bezczynności i bierności w wysiłkach zmierzających do poprawy swojej sytuacji we własnym zakresie. Brak współdziałania z organem pomocy społecznej może powodować negatywne dla wnioskodawcy konsekwencje, przewidziane przez ustawodawcę w art, 11 ust. 2 ustawy, który m. in. znalazł zastosowanie w rozpatrywanej sprawie.

Przepis ten stanowi, iż brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Zdaniem Kolegium obowiązek współudziału osoby z organem dotyczy również sporządzenia wywiadu i powinien on polegać także na udzielaniu organowi niezbędnych informacji (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 lipca 20110 r., IV SA/Po 329/10, LEX nr 686746).

W ocenie Kolegium materiał dowodowy sprawy bezspornie świadczy o tym, że skarżący nie współdziała z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. O braku współpracy świadczy odmowa podania sytuacji dochodowej i absurdalne stwierdzenie o utrzymywaniu się z "cudu". Przy takiej postawie L. F. pracownik socjalny nie był w stanie ustalić istotnych okoliczności dotyczących sytuacji materialnej i życiowej Strony. Ponadto, z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że skarżący nie złożył wniosku o dodatek mieszkaniowy, również nie wystąpił o umorzenie zaległości. Mieszka zaś w mieszkaniu socjalnym, które jest zadbane i czyste, korzysta z bezpłatnych jadłodajni. Kolegium zauważa, że skarżący jest osobą młodą, zdolną do podjęcia pracy zarobkowej i uzyskiwania stałych dochodów. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący znajdował się w sytuacji bezwzględnie wymagającej pomocy. Jeśli zaś jest inaczej, to niedopuszczalna jest i całkowicie niezrozumiała postawa Strony, polegająca na odmowie udzielenia wyjaśnień odnośnie uzyskanego dochodu z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku oraz rezygnacja z możliwości podjęcia stałego zatrudnienia.

W tym stanie rzeczy, w ocenie Kolegium istnieją przesłanki do odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 września 2007 r. (I OSK 1851/06, LEX nr 467103) stwierdził, że wystarczającą podstawą do odmowy przyznania świadczenia jest brak współdziałania ze strony osoby zainteresowanej w likwidowaniu własnych problemów materialnych.

Ponadto, jak już słusznie zauważył organ pierwszej instancji, skarżący nie wykorzystuje w pełni swoich uprawnień i możliwości. Z posiadanych dokumentów wynika, że skarżący - z powodu odmowy podjęcia zatrudnienia - decyzją PUP z dnia [...] października 2014 r. utracił status osoby bezrobotnej z dniem 7 października 2014 r. Tym samym zrezygnował z możliwości umożliwiających zaspokojenie potrzeb we własnym zakresie. Obecnie skarżący nie podejmuje działań w celu zarejestrowania się w PUP, pomimo posiadanych możliwości i pisemnego zobowiązania się do dopełnienia tej czynności. Z oświadczenia Strony wynika, że nie jest w stanie precyzyjnie określić terminu rejestracji. Powyższe oznacza, że świadomie rezygnuje z ubezpieczenia zdrowotnego, które daje możliwość korzystania z publicznej służby zdrowia i dostęp do opieki oraz świadczeń zdrowotnych, a także uzyskania zatrudnienia.

W tym stanie rzeczy, w ocenie Kolegium istnieją przesłanki do odmowy przyznania Stronie wnioskowanego świadczenia. Również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 września 2007 r. (I OSK 1851/06, LEX nr 467103) stwierdził, że: "za wystarczającą podstawę do odmowy przyznania świadczenia, można przyjąć odmowę podjęcia pracy; (...) permanentne korzystanie ze świadczeń, przy jednoczesnym braku jakiejkolwiek pomocy ze strony osoby zainteresowanej w likwidowaniu własnych problemów materialnych".

Kolegium zwróciło uwagę, że - zgodnie z powołanym już wyżej art. 4 ustawy - osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej obowiązane są do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Jednym z celów pomocy społecznej jest aktywizacja świadczeniobiorców, gdyż pomoc społeczna ma charakter przejściowy. Obowiązek współdziałania osoby ubiegającej się o pomoc powinien przejawiać się m.in. w gotowości podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym oraz korzystaniu z propozycji ośrodka pomocy społecznej, pomagających przezwyciężyć trudne sytuacje życiowe. "Egzekwowanie od świadczeniobiorców obowiązku współdziałania jest niezwykle ważne, w przeciwnym bowiem wypadku pomoc społeczna ograniczać się będzie do prostego rozdawnictwa świadczeń" (I. Sierpowska, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, Warszawa 2007, s. 38).

Reasumując, oceniając zasadność udzielenia pomocy należy także brać pod uwagę własne możliwości wnioskodawców. Dlatego mając na względzie wiek Odwołującego się oraz to, że nie ma na utrzymaniu rodziny, to przy wykorzystaniu własnych możliwości, pod warunkiem zmiany swojej roszczeniowej postawy na aktywną życiowo, jest w stanie zaspokoić swoje bieżące potrzeby w podstawowym zakresie.

Powyższe pozwala przypuszczać, że problemy życiowe, z którymi boryka się skarżący mogą zostać przezwyciężone dzięki wykorzystaniu jego własnych możliwości. Tym samym argumenty podniesione w odwołaniu są bez znaczenia dla sprawy.

W tym stanie faktycznym i prawnym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znalazło podstaw do uchylenia lub zmiany zaskarżonej decyzji, stąd utrzymało ją w mocy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący podtrzymał argumentację zawartą w odwołaniu oraz wskazał, że kolegium utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, która ma "charakter nieludzki i dyskryminujący oraz kary śmierci z przyczyn naturalnych odłożonych w czasie". Wniósł o unieważnienie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna podtrzymała stanowisko i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosła o oddalenie skargi. Dodatkowo podniosła, jednym z celów pomocy społecznej jest aktywizacja świadczeniobiorców, gdyż pomoc społeczna ma charakter przejściowy. Obowiązek współdziałania osoby ubiegającej się o pomoc powinien przejawiać się m.in. w gotowości podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym oraz korzystaniu z propozycji ośrodka pomocy społecznej, pomagających przezwyciężyć trudne sytuacje życiowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę materialno-prawną obu wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Ocena zasadności rozstrzygnięcia w sprawie będącej przedmiotem osądu wymaga w pierwszej kolejności odwołania się do zasad ogólnych zawartych w ustawie o pomocy społecznej, w tym przede wszystkim do ustawowej definicji pomocy społecznej określonej w przepisie art. 2 ust. 1 ustawy, według którego pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z przywołanej definicji jednoznacznie wynika, że pomoc społeczna ma na celu wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej, udzielane zaś świadczenia mają być adekwatne do sytuacji korzystających z pomocy, od których z kolei wymaga się współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Wskazać w tym miejscu również należy, że pomoc społeczna spełnia jedynie subsydiarną funkcję, wymagając współdziałania adresata i beneficjenta pomocy. Zgodnie z art. 36 ustawy o pomocy społecznej pomoc społeczna może przybrać postać świadczenia pieniężnego jak i nie pieniężnego, a jednym z nich jest określony w art. 39 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy, w którym przewidziano możliwość przyznania tego świadczenia w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej wnioskodawcy. Jednakże rodzaj oraz zakres świadczenia, o które wnioskował skarżący, nie jest kwestią najistotniejszą dla rozwiązania sporu powstałego na tle wydanych w sprawie decyzji, bowiem istnienie potrzeby przyznania jakichkolwiek świadczeń z pomocy społecznej wymaga zbadania nie tylko posiadanych środków i dochodów, ale również całokształtu warunków życia osób chcących skorzystać z pomocy społecznej. Albowiem spełnienie przesłanek warunkujących przyznanie świadczeń pomocowych w niej określonych, tj. przykładowo bezdomności, ubóstwa, jak również wystąpienia niezbędnej potrzeby bytowej, o której mowa w przepisie art.39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej nie jest wystarczającym uzasadnieniem i jednocześnie gwarancją uzyskania świadczenia przez wnioskodawcę. Dodatkowo w ustawie określono przesłankę obowiązku współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Powyższy obowiązek został przez ustawodawcę wyrażony wprost w przepisie art. 4 ustawy o pomocy społecznej, wedle którego osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Zgodnie z ustawą każda osoba ma obowiązek pełnego wykorzystania własnych uprawnień, zasobów i możliwości w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej, a jeżeli nie wykonuje takiego obowiązku, nie występuje podstawowa przesłanka udzielenia pomocy społecznej. Jednym z podstawowych celów określonych w ustawie o pomocy społecznej, jest aktywizacja świadczeniobiorców. Pomoc przyznawana na gruncie ustawy o pomocy społecznej - bez względu na jej rodzaj - ma charakter przejściowy i zakłada wykształcenie odpowiednich podstaw u osób z niej korzystających, w celu pokonania życiowych trudności. Obowiązek współdziałania świadczeniobiorców z jednostkami i pracownikami pomocy społecznej zastał wielokrotnie zaakcentowany w ustawie, niemniej przepisy dokładnie nie wskazują sposobu jego realizacji, co przesądza o pozostawieniu kwestii oceny postawy wnioskodawców w tym zakresie organom pomocowym. Przez współdziałanie osoby ubiegającej się o pomoc należy rozumieć gotowość do podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym oraz skorzystanie z uzasadnionych i rozsądnych propozycji pracownika socjalnego pomagających osobie przezwyciężyć trudne sytuacje życiowe. (por. I. Sierpowska, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz , Warszawa 2007 r. s. 38 ). W ocenie Sądu egzekucja od beneficjenta, bądź potencjalnego beneficjenta pomocy społecznej obowiązku współdziałania jest istotna z tego punktu widzenia, że pomoc ta nie może się sprowadzać do prostego rozdawnictwa świadczeń. W związku z tym bierna bądź roszczeniowa postawa podmiotów objętych pomocą może spowodować odmowę przyznania świadczenia bądź wstrzymania wypłaty świadczenia , o czym mowa w przepisach art. 11 i art.106 ustawy o pomocy społecznej. Z przywołanych przepisów wynika bezsprzecznie, że organy pomocowe zobligowane są do wszechstronnej analizy i oceny postawy beneficjenta pomocy społecznej pod kątem istnienia woli współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowe, a także pozostałych przesłanek wymienionych w cytowanym przepisie, których wystąpienie pozwala na odmowę przyznania bądź wstrzymanie świadczeń. Wobec tego na organach obu instancji spoczywa obowiązek przeanalizowania również w tym aspekcie postępowania osoby domagającej się świadczenia na podstawie ustawy o pomocy społecznej. Zdaniem Sądu powyższemu obowiązkowi organy obu instancji w rozpatrywanej sprawie zadość uczyniły.

Z materiału aktowego badanej sprawy wynika, że skarżący notorycznie odmawia podania jakichkolwiek bliższych informacji na temat rzeczywistego dochodu i źródeł jego pozyskania, co świadczy o spełnieniu przesłanki braku współdziałania z pracownikiem socjalnym, która obwarowana jest sankcją w postaci możliwości odmowy przyznania świadczenia (art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej). Jednakże z uwagi na to ,że omawiany obowiązek współdziałania został w ustawie o pomocy społecznej określony ogólnie, bez sprecyzowania skutków jego niewykonania, wobec tego wywiązanie się z niego podlega ocenie organu, od której zależy udzielenie bądź nieudzielanie świadczenia. Oznacza to, że decyzja o przyznaniu tego świadczenia ma charakter decyzji uznaniowej. Organ nie jest w przypadku wydania takiej decyzji związany normą prawa materialnego, z tym że argumentacja organu co do udzielenia bądź nie udzielenia pomocy musi odpowiadać regule art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego. W myśl tego przepisu w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stanowisko organu orzekającego w tym zakresie powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji administracyjnej. Uprawnienie organu w zakresie wpływu dokonanej przez niego negatywnej oceny postawy strony ubiegającej się o pomoc w zakresie przyznania świadczenia określone zostały wprost w przepisach art. 11 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Według przywołanych przepisów w przypadku stwierdzenia przez pracownika socjalnego marnotrawienia własnych zasobów finansowych może nastąpić ograniczenie świadczeń, odmowa ich przyznania albo przyznanie pomocy w formie świadczenia niepieniężnego, a brak współdziałania osoby z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Z akt sprawy wynika, że skarżący w istocie rzeczy uniemożliwił zweryfikowanie swoich dochodów. Liczne adnotacje urzędowe pracowników socjalnych, którzy wielokrotnie bezskutecznie podejmowali próby zweryfikowania dochodów skarżącego i jego źródeł. W ocenie Sądu organy podjęły wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz dokonały właściwej oceny postawy skarżącego, którego brak współdziałania z nimi jest widoczny na pierwszy rzut oka. Jednym z przejawów braku współdziałania była odmowa wskazania swoich dochodów i podanie, że utrzymuje się z "cudu". Stwierdzenie powyższego uprawnia do poglądu, że organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, gdyż podjęto wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia stanu faktycznego, a decyzji wydanej w sprawie nie można uznać za dowolną. Jak wynika z akt analizowanej sprawy – w tym z adnotacji urzędowych sporządzanych przez pracowników organu pomocowego – wielokrotnie podejmowane były próby ustalenia dochodów skarżącego. Nie można zatem pod adresem organu pomocowego skutecznie wyartykułować zarzutu, że wydana w sprawie decyzja narusza prawo i ma charakter nieludzki i dyskryminujący. W ustawie o pomocy społecznej ustawodawca unika wyraźnej kategoryzacji prawa do pomocy społecznej. Konstytucja RP stanowi jedynie o prawie do zabezpieczenia społecznego, a samo powołanie się na ten przepis nie jest wystarczającą podstawą do udzielenia świadczenia z pomocy społecznej . Wypada w tym miejscu zauważyć, że w kwestii bezpośredniego zastosowania Konstytucji wypowiedział się Sąd Najwyższy, stwierdzając, że art.32 ust.2 ( dotyczący zasady równości) i art.67 Konstytucji nie mogą być samoistnym źródłem roszczeń o zasiłek stały z opieki społecznej ( por. wyrok z dnia 14 marca 2002r. III RN 141/01, OSNP 2002, nr 24 , poz.584). Zakres uprawnień świadczeniobiorców wyznaczają głównie przepisy ustawy o pomocy społecznej, wydane na jej podstawie rozporządzenia oraz prawo miejscowe. Jedynie pośrednio wpływ na realizację uprawnień socjalnych jednostki mają ustawowo określone zadania administracji publicznej. Jednakże wyodrębnienie kategorii obowiązkowych zadań własnych gminy nie gwarantuje jednostce przyznania pomocy , ani nie stwarza podstaw prawnych dla niej do wnoszenia roszczeń w tym zakresie. Ostatecznie o zakresie uprawnień świadczeniobiorców przesądzają przepisy ustawy o pomocy społecznej. Podobnie nie można się zgodzić z zarzutami skarżącego, że działania organów pomocowych w procesie wydawania decyzji dotyczących przyznania świadczeń regulowanych ustawą o pomocy społecznej, w jakikolwiek sposób naruszają jego dobra osobiste, chronione przepisami Konstytucji. Zasady przyznawania pomocy społecznej, wywierające determinujący wpływ na kształt procedury przyznawania świadczeń, wymagają od organów zbierania określonych w ustawie danych, siłą rzeczy dotyczących sytuacji rodzinnej, osobistej i majątkowej stron postępowań z zakresu pomocy społecznej. Tym samym dokonywane przez organy czynności w tym zakresie - z zasady jako wynikające z przepisów prawa niesprzecznych z ustawą zasadniczą – nie mogą naruszać życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz możliwości decydowania o swoim życiu osobistym. Osoba decydująca się na korzystanie ze świadczeń z pomocy społecznej zobligowana jest w zakresie określonym ustawą ograniczyć swoje prawa wymienione w art. 47 Konstytucji RP, przy czym nie ulega wątpliwości, że czyni to dobrowolnie.

Konkludując powyższe rozważania uznać należy, że organy administracyjne wydając zaskarżone decyzje nie naruszyły prawa w stopniu wymagającym wyeliminowania ich z obrotu prawnego.

Z tych względów zarzuty skargi przedstawiają się jako bezzasadne, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny do oddalenia skargi na podstawie art. 151 powołanej na wstępie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271).