Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 1415/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2016-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art 145 par 1 pkt 5 , art 148 par 1 , art 147 , art 7 i 8
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.),, Sędzia WSA Bolesław Stachura, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Furtak-Biernat, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 4 lutego 2016 r. sprawy ze skargi J. J. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 28 października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Kierownika Biura Powiatu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 11 sierpnia 2015 r. nr [...], 2. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej J. J. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 października 2015 r. nr: [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144, art. 148 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., zwana dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu sprawy z zażalenia J. J. -J. (zwana dalej: bądź "Stroną" bądź "Skarżącą") na postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu P. i Miasta S. z dnia 11 sierpnia 2015 r., nr: [...] o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 9 lutego 2015 r. nr: [...] w przedmiocie odmowy przyznania Stronie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2014 rok i nałożeniu sankcji, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia i akt sprawy wynika następujący jej stan faktyczny.

Dnia 16 maja 2014 roku do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek Strony o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2014 rok, w treści którego Strona zadeklarowała działki rolne o łącznej powierzchni 228,96 ha. W wyniku rozpoznania ww. wniosku w dniu 09 lutego 2015 roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję Nr [...] , na mocy której odmówił Stronie przyznania wnioskowanej płatności i nałożył sankcję (w uzasadnieniu wskazując na ustalony w sprawie stopień nieprawidłowości wynikający z zadeklarowania przez Stronę do przyznania płatności obszaru [...], na którym nie była prowadzona działalność rolnicza, co zostało ustalone przez organ w wyniku kontroli gospodarstwa Strony w 2014 r.). Przed dniem wydania ww. decyzji a po dniu kontroli gospodarstwa Strony, Strona wniosła do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR zastrzeżenia do raportu z powyższej kontroli, które nie zostały rozpoznane przez ten organ przed dniem wydania ww. decyzji. Dnia 23 marca 2015 r. (po wydaniu decyzji w sprawie) Strona odebrała powiadomienie z dnia 18 marca 2015 r. o uwzględnieniu złożonych przez nią zastrzeżeń do kontroli jej gospodarstwa w 2014 r. i zmianie raportu z kontroli w najistotniejszej części, albowiem zmieniającej wynik kontroli w odniesieniu do działek rolnych [...].

Dnia 16 marca 2015 roku do organu I instancji wpłynęło, nadane przesyłką pocztową w dniu 13 marca 2015 roku odwołanie Strony od ww. decyzji, w związku z rozpatrzeniem którego organ II instancji wydał postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania a postanowienie to doręczono Stronie dnia 18 maja 2015 roku.

Dnia 27 maja 2015 roku do organu II instancji wpłynęło, nadane przesyłką pocztową w dniu 25 maja 2015 roku, kolejne odwołanie od decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Organ odwoławczy postanowieniem z dnia 24 lipca 2015 roku orzekł o odmowie przywrócenia terminu do złożenia odwołania od ww. decyzji a postanowienie to doręczono Stronie dnia 29 lipca 2015 roku.

W dniu 22 czerwca 2015 roku do Kierownika Biura Powiatowego Agencji wpłynął, nadany przesyłką pocztową w dniu 18 czerwca 2015 roku, wniosek Strony o wznowienie ww. postępowania w przedmiocie przyznania Stronie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2014 r. Jako przesłankę wznowienia ww. postępowania Strona wskazała okoliczność ujawnienia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, lecz nie znanych organowi I instancji, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5) k.p.a. w postaci zawiadomienia Strony o uwzględnieniu zgłoszonych przez Stronę zastrzeżeń do wyników kontroli jej gospodarstwa z 2014 roku i zmianie raportu z kontroli w najistotniejszej części, albowiem zmieniającej wynik kontroli dla działek [...] . Powyższy raport, o treści przed dokonaniem ww. zmiany, stanowił podstawę wydania decyzji w postępowaniu, o wznowienie którego Strona wniosła.

W dniu 11 sierpnia 2015 roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał postanowienie o odmowie wznowienia postępowania zakończonego ww. ostateczną decyzją [...], w uzasadnieniu wskazując, iż nowa okoliczność lub nowy dowód związany z powiadomieniem Strony o uwzględnieniu zastrzeżeń do wyników kontroli gospodarstwa z 2014 roku i zmianą raportu w najistotniejszej części, został Stronie doręczony w terminie poprzedzającym złożenie wniosku o wznowienie postępowania przekraczającym 1 miesiąc. W postanowieniu organ wskazał na datę 23 marca 2015 roku jako termin powołany przez Stronę, w którym zaistniała ww. przesłanka do wznowienia postępowania. Postanowienie doręczono Stronie dnia 13 sierpnia 2015 roku.

Dnia 24 sierpnia 2015 roku do Biura Powiatowego Agencji wpłynęło, nadane przesyłką pocztową w dniu 20 sierpnia 2015 roku, zażalenie na ww. postanowienie Nr [...] , w związku z rozpatrzeniem którego organ odwoławczy zaskarżonym w postanowieniem z dnia 28 października 2015 r. orzekł o jego utrzymaniu w mocy. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ II instancji wskazał na okoliczność rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania w kontekście przesłanki z art. 145 k.p.a. związanej z ostatecznym charakterem decyzji. Jak wskazał organ odwoławczy przymiot ostateczności ww. decyzja z dnia 9 lutego 2015 r. uzyskała w dniu 27 lutego 2015 roku (doręczenie decyzji Stronie nastąpiło dnia 26 lutego 2015 r. zaś odwołanie Strona wniosła dnia 13 marca 2015 r.). Organ wskazał ponadto, że w sprawie nie została spełniona przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 148 § 1 k.p.a., albowiem Strona uchybiła miesięcznemu terminowi na złożenie wniosku o wznowienie postępowania. W ocenie organu odwoławczego skoro Strona w dniu 23 marca 2015 r. powzięła informację, o nowych okolicznościach i dowodach, wskazanych we wniosku jako przesłanka wznowienia postępowania, (informacja o zmianie wyników kontroli gospodarstwa na korzyść Strony), zaś wniosek o wznowienie postępowania wniosła dnia 18 czerwca 2015 r., to tym samym Strona uchybiła terminowi określonemu w art. 148 § 1 k.p.a., który upłynął w dniu 23 kwietnia 2015 r., skutkiem czego zaistniała podstawa do odmowy wznowienia ww. postępowania.

Strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na ww. postanowienie organu odwoławczego, domagając się uchylenia w całości zaskarżonego postanowienia wraz z postanowieniem organu I instancji a także zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu Skarżąca zarzuciła naruszenie:

a) naruszenie art. 148 § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w odniesieniu do stanu faktycznego jak również przyjęcie bez należytego poparcia materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, iż przewidziany wymienionym przepisem termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania upłynął w niniejszej sprawie w dniu 23 kwietnia 2015 r.,

b) naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a., poprzez pominięcie przy rozpoznawaniu sprawy okoliczności świadczących na korzyść Skarżącej, brak pełnego ustosunkowania się do wszystkich podnoszonych zarzutów oraz wniosków zgłaszanych w toku postępowania,

c) naruszenie art. 6 k.p.a. poprzez niezastosowanie w niniejszym postępowaniu normy prawnej wyrażonej w art. 147 k.p.a., skutkujące odmową wznowienia niniejszego postępowania na żądanie Skarżącej i nie wznowieniem tegoż postępowania z urzędu.

W uzasadnieniu zarzutów skargi Skarżąca wskazała, że w przedmiotowej sprawie, podstawą do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną jest art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., co stanowi również okoliczność bezsporną dla Organu II instancji i wskazała na normę art. 148 § 1 k.p.a. wskazując, że nie ulega żadnej wątpliwości, iż wniosek Skarżącej o wznowienie niniejszego postępowania złożony został w terminie przewidzianym przepisami prawa.

Skarżąca wskazała także, że podanie o wznowienie postępowania może być skutecznie wniesione najwcześniej w pierwszym dniu po dniu, w którym decyzja stała się ostateczna. Bieg terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a. nie może się bowiem rozpocząć przed zakończeniem zwykłego postępowania administracyjnego decyzją ostateczną. W ocenie Skarżącej, wbrew stanowisku Organu II instancji wskazać należy, że decyzja o odmowie przyznania Skarżącej płatności na rok 2014 r. walor ostateczności uzyskała z dniem 13 marca 2015 r., a nie jak twierdzi Organ II instancji z dniem 27 lutego 2015 r. (jak bowiem wskazuje Organ II instancji odbiór przedmiotowej decyzji pokwitowano dnia 26 lutego 2015r., a zatem status ostatecznej wskazana decyzja uzyskała w dniu 13 marca 2015r. tj. w 15 dniu po jej doręczeniu).

Skarżąca przyznała również, że o uwzględnieniu przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR zastrzeżeń Skarżącej do raportów z czynności kontrolnych dowiedziała się z pisma z dnia 18 marca 2015 r., które doręczone zostało Skarżącej w dniu 23 marca 2015 r. zaś postanowieniem z dnia 12 maja 2015 r., doręczonym Skarżącej 18 maja 2015 r., Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR poinformował Skarżącą o uchybieniu terminu do wniesienie odwołania od decyzji Kierownika BP ARiMR. Natomiast, jak wskazała Skarżąca, z wnioskiem o wznowienie postępowania wystąpiła w dniu 18 czerwca 2015 r., tj. w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Skarżąca oświadczyła, że na podstawie informacji uzyskanych przez pełnomocnika od Skarżącej, przedmiotowa decyzja odebrana została przez J.O. w dniu 27 lutego 2015 r., a nie jak twierdzi Organ w dniu 26 lutego 2015 r. W związku z powyższym, jako datę otrzymania w/w decyzji pełnomocnik Skarżącej przyjął datę 27 lutego 2015 r. i na podstawie tej daty złożył odwołanie od przedmiotowej decyzji w terminie przewidzianym przepisami k.p.a. Zarówno Skarżąca jak i Jej pełnomocnik oraz O. byli przekonani że decyzja została doręczona przez Organ w dniu 27 lutego 2015 r.

Skarżąca podniosła również, że jej pełnomocnik nie miał możliwości poddania weryfikacji daty doręczenie przedmiotowej decyzji z wykorzystaniem numeru przesyłki umieszczonej na doręczonej kopercie bowiem pełnomocnik otrzymał od strony jedynie scan wskazanej decyzji a ponadto, iż na podstawie kserokopii potwierdzenia odbioru przesyłki nr [...] , znajdującego się w aktach sprawy organu I instancji - nie wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że przedmiotowa decyzja odebrana została przez J.O. w dniu 26 lutego 2015 r. Przy nazwisku odbiorcy – J.O. nie widnieje żadna data, jak również nie jest możliwe odczytanie daty doręczenia na podstawie pieczęci pocztowej znajdującej się w górnym prawym rogu druku poświadczenia odbioru.

W związku z powyższym Skarżąca wskazała, że informację w zakresie innej daty doręczenia przesyłki pełnomocnik Skarżącej uzyskał dopiero na podstawie doręczonego w dniu 18 maja 2015 r. postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji nr [...] z dnia 9 lutego 2015 r. i to właśnie w tej dacie Skarżąca powzięła wiedzę o okoliczności stanowiącej podstawę do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie. Nie sposób zgodzić się zatem z twierdzeniami zarówno z Organem I jak i II instancji, że o okoliczności stanowiącej podstawę do złożenia wniosku o wznowienie postępowania Skarżąca dowiedziała się w dniu 23 marca 2015 r.

We wskazanej przez organ dacie Skarżąca dowiedziała się bowiem o uwzględnieniu skutecznie złożonych przez Skarżącą zastrzeżeń do raportu z czynności kontrolnych. Zarówno Skarżąca jak i Jej pełnomocnik nie posiadali wiedzy o pominięciu przy wydawaniu decyzji dotyczącej ww. płatności za rok 2014 przez organ I instancji w/w okoliczności i co więcej takowej wiedzy posiadać nie mogły.

W ocenie Skarżącej działanie organu I instancji w niniejszym postępowaniu uznać należy bez wątpienia jako działanie poza granicami prawa, mające na celu jedynie nieuzasadnioną zwłokę wznowienia postępowania.

Skarżąca wskazała, w dalszej części uzasadnienia zarzutów skargi, że okolicznością bezsporną dla Skarżącej jest to, że organy obowiązane są w pierwszej kolejności badać zachowanie terminu określanego w art. 148 § 1 k.p.a., bowiem ewentualne wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania, mimo jego uchybienia stanowiłoby rażące naruszenie prawa, godzące w zasadę ogólną trwałości decyzji administracyjnej. Bez wątpienia uznać również należy, że zachowanie terminu musi być udowodnione przez samego zainteresowanego, natomiast organ swobodnie ocenia przedstawione w tej mierze dowody, dając wyraz swojej ocenie w uzasadnieniu decyzji w omawianym przypadku odmawiającej wznowienia postępowania z powodu uchybienia terminu. W ocenie Skarżącej organ może wówczas przyjąć oświadczenie złożone przez stronę, dając wiarę jej wyjaśnieniom. Gdyby jednak organ uznał uzyskane materiały, dowody czy wyjaśnienia za niewystarczające lub niewiarygodne może przeprowadzić we własnym zakresie postępowanie dowodowe, zmierzające do ustalenia czy termin został zachowany. Skarżąca podniosła, że organy w przedmiotowej sprawie z uprawnienia takiego nie skorzystały zaś mając na względzie okoliczność wydania decyzji odmawiającej przyznania Skarżącej płatności rok 2014 (przyznanie przez organ, po wydaniu decyzji, błędnego ustalenia okoliczności faktycznych stanowiących podstawę odmowy Skarżącej płatności za 2014 r. i nałożenia sankcji). Dodatkowo zaznaczono, że uzasadnienie prawne decyzji oparte zostało w głównej mierze na przepisach Rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007r. w sprawie minimalnych norm, tj. § 1 i 2, które w sprawie Skarżącej nie znajdują zastosowania.

W ocenie Skarżącej, z uwagi na powyższe okoliczności oraz dyspozycję normy wyrażonej w art. 147 k.p.a. organ, nawet przy założeniu uchybienia przez Skarżącą terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, powinien przedmiotowe postępowania wznowić z urzędu. Jak wskazała Skarżąca, przywołane przez Skarżącą w toku postępowania okoliczności i przedstawione dowody wykazują zdecydowanie w stopniu dostatecznym istnienia przyczyny uzasadniającej wznowienia postępowania z urzędu skoro nie ma podstaw, zarówno faktycznych jak i prawnych, do odmowy przyznania przez organ I instancji wnioskowanych przez Skarżącą płatności na rok 2014 r. (na gruntach rolnych Skarżącej prowadzona jest działalność rolnicza w postaci uprawy robinii akacjowej jako uprawy trwałej nieprzerwanie co najmniej od 2010 r.).

Reasumując Skarżąca uznała, że nie uchybiła terminowi, o którym stanowi art. 148 § 1 k.p.a., a ponadto nawet w przypadku uznania, że termin ten nie został przez Skarżącą zachowany, z uwagi na okoliczności sprawy (przyznanie przez ARiMR, że błędnie ustalił okoliczności faktyczne stanowiące podstawę odmowy przyznania Skarżącej płatności za 2014 r. i nałożenia sankcji), organ powinien wznowić postępowanie w sprawie przyznania Skarżącej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2014 r. z urzędu.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Jak zaś stanowi art. 145 § 3 p.p.s.a., w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Przy czym, w myśl art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, co oznacza, że Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.

Mając na uwadze tak zakreśloną kognicję, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie.

Przedmiotowa sprawa dotyczy odmowy wznowienia, na wniosek Skarżącej, postępowania w sprawie przyznania Skarżącej płatności bezpośrednich w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2014 r. zakończonego ostateczną decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 9 lutego 2015 r. Przy czym jako podstawę odmowy wznowienia postępowania w ww. sprawie organy wskazały naruszenie przez Skarżącą terminu wskazanego w art. 148 § 1 k.p.a. Organy reprezentują stanowisko, że skoro Skarżąca powzięła informację o okolicznościach stanowiących przesłankę wznowienia postępowania, o których stanowi art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w dniu 23 marca 2015 r., tj. w dniu doręczenia powiadomienia o uwzględnieniu przez ARiMR zastrzeżeń, które Skarżąca zgłosiła do wyników kontroli jej gospodarstwa z 2014 r. dokonanej przez ARiMR i zmianie wyniku kontroli dla działek rolnych [...] , to termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w tej podstawie upłynął w dniu 23 kwietnia 2015 r. - a zatem złożenie przez Skarżąca wniosku w przedmiotowej sprawie w dniu 18 czerwca 2015 r. nastąpiło z uchybieniem ww. terminu. Przy czym, w ocenie organu, bez wpływu na prawidłowość zaskarżonego postanowienia pozostaje okoliczność, że wskazana we wniosku Skarżącej przesłanka wznowienia uprawnia organ na wznowienia postępowania w ww. sprawie z urzędu jak i okoliczność, iż w sprawie zainicjowane zostało przez Skarżąca postępowanie odwoławcze wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania.

Skarżąca natomiast prezentuje stanowisko, że wniosek o wznowienie postępowania złożyła w terminie określonym w art.148 § 1 k.p.a., albowiem bieg terminu do złożenia ww. wniosku rozpoczął bieg w dniu kiedy Skarżąca powzięła informację o uchybieniu terminu do złożenia odwołania od decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu, o którego wznowienia wnosi, tj. w dniu 18 maja 2015 r. (doręczenie postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania). Ponadto Skarżąca uznaje, że ewentualne uchybienie ww. terminowi nie może, w okolicznościach przedmiotowej sprawy, stanowić podstawy do wydania zaskarżonego postanowienia, skoro organ z urzędu uprawniony był do wznowienia postępowania w sprawie.

Podkreślić należy, że w przedmiotowej sprawie niesporne pomiędzy stronami są ustalenia stanu faktycznego dotyczące okoliczności związanych z faktem wydania i doręczania Skarżącej orzeczeń wskazanych w zaskarżonym postanowieniu z wyjątkiem terminu doręczenia ww. decyzji w przedmiocie odmowy Skarżącej przyznania płatności za 2014 r. i nałożeniu sankcji, jak i okoliczności dotyczące uznania przez ARiMR, że ustalenia dokonanej przez nią kontroli w gospodarstwie Skarżącej za 2014 r. (stanowiące podstawę odmowy Skarżącej powyższych płatności i nałożenia sankcji) były nieprawidłowe.

Zarzuty skargi w odniesieniu do zaskarżonego postanowienia obejmują wyłącznie obszar przepisów prawa postępowania, tj.: art. 148 § 1, art. 7 i art. 77, art. 6 i art. 147 k.p.a.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zakwestionowane w niniejszej sprawie postanowienia zostały podjęte w postępowaniu nadzwyczajnym, tj. w sprawie o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ww. decyzją ostateczną Kierownika Biura Powiatowego ARiMR dla Powiatu i miasta z dnia 9 lutego 2015 r. o odmowie przyznania Skarżącej płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego za 2014 r. i nałożeniu sankcji. Postawą ich wydania jest przepis art. 148 k.p.a.

Zgodnie z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz w art. 145a i art. 145b następuje tylko na żądanie strony. Podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 k.p.a.). Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 k.p.a. wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (§ 2). Odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia (§ 3). Na postanowienie, o którym mowa w § 3, służy zażalenie (§ 4).

Zgodnie z art. 145 § 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli:

1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe;

2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa;

3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27;

4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu;

5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję;

6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu;

7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2);

8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.

Z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego (§ 2). Z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 można wznowić postępowanie także w przypadku, gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn określonych w przepisach prawa (§ 3).

Podstawą żądania wznowienia postępowania w niniejszej sprawie – jak wynika z pisma z dnia 11 czerwca 2015 r. i zażalenia na postanowienie organu I instancji jest przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., bowiem Skarżąca podniosła w nich, że dnia 23 marca 2015 r., tj. po wydaniu ww. decyzji ostatecznej, otrzymała powiadomienie o uwzględnieniu przez ARiMR zastrzeżeń, które Skarżąca zgłosiła do wyników kontroli jej gospodarstwa z 2014 r. dokonanej przez ARiMR i zmianie wyniku kontroli dla działek rolnych [...]. Przy czym jak wskazała Skarżąca raport z powyższej kontroli o treści sprzed dokonania w nim zmian przez ARiMR stanowił zasadniczą podstawę do odmowy Skarżącej przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2014 r. i nałożenia sankcji.

Z powyżej powołanych przepisów k.p.a. wynika, że przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji bada wyłącznie kwestie dopuszczalności wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną, tj. czy wniosek o wznowienie opiera się na którejś z ustawowych przesłanek z art. 145 lub 145a k.p.a., czy w świetle twierdzeń w nim zawartych został złożony przez podmiot uznający się za stronę postępowania oraz czy został wniesiony z zachowaniem terminów wymienionych w art. 148 k.p.a.. Natomiast, jeśli w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku o wznowienie wynika, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia, wniosek składa podmiot niebędący stroną albo termin do jego złożenia nie został zachowany organ wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). W przeciwnym wypadku musi wznowić postępowanie (art. 149 § 1 k.p.a.) i przeprowadzić je zarówno co do rzeczywistego istnienia przyczyn wznowienia jak i pozostałych kwestii dotyczących dopuszczalności wznowienia, a także co do istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). Stwierdzenie w tej kolejnej fazie postępowania, że z wnioskiem wystąpił podmiot niebędący w rzeczywistości stroną albo że nie zaistniały przesłanki wznowienia lub termin z art. 148 k.p.a. nie został zachowany, skutkuje - zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. - odmową uchylenia decyzji dotychczasowej w formie decyzji.

Należy przy tym wskazać na stanowisko prezentowane w doktrynie, a które skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, że postępowanie w sprawie wznowienia postępowania jest nadzwyczajnym trybem postępowania, w toku którego można wyróżnić trzy stadia: 1) stadium wszczęcia postępowania, 2) stadium rozpoznania, 3) stadium rozstrzygnięcia. "Przedmiotem stadium wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest ustalenie dopuszczalności tego nadzwyczajnego trybu postępowania oraz spełnienie wymagań formalnych. Niedopuszczalność postępowania w sprawie wznowienia postępowania może wynikać zarówno z przyczyn przedmiotowych, jak i przyczyn podmiotowych. W stadium wstępnym niedopuszczalność z przyczyn podmiotowych jest wyprowadzana w przypadku, gdy jednostka wnosząca żądanie nie powołuje się na własny interes prawny, a na obiektywne naruszenie porządku prawnego. W stadium wszczęcia postępowania organ bada spełnienie wymogów formalnych podania, stosując przepisy o podaniach i konsekwencjach braków oraz bada zachowanie terminu do złożenia żądania wszczęcia postępowania (art. 148 § 1 i 2 k.p.a.). Dokonane ustalenia w stadium wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania są podstawą do wydania: 1) postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie wznowienia postępowania; postanowienie to stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do podstaw wznowienia postępowania, a następnie w razie ustalenia wystąpienia jednej z podstaw, do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną (art. 149 § 2 k.p.a.); 2) decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania, co ma podstawy w ustaleniu niedopuszczalności wznowienia postępowania lub uchybienia terminu do złożenia żądania wszczęcia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.)." (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, A. Skoczylas, System prawa administracyjnego. Prawo procesowe administracyjne, t. 9, Warszawa 2010, s. 258-259).

W ocenie Sądu organu uchybiły powyższym przepisom. Wskazać należy, że organ I instancji wydał postanowienie o odmowie wznowienia postępowania wskazując wyłącznie na uchybienie przez Skarżąca terminowi wskazanemu w art. 148 § 1 k.p.a.. Sąd wskazuje, że powyższe nastąpiło, w ocenie Sądu, bez uwzględnienia przez organ specyfiki postępowania wznowieniowego. Postępowanie to, zgodnie z powyższymi uwagami, stanowi nadzwyczajny tryb postępowania mający na celu, wbrew zasadzie trwałości ostatecznych decyzji, wzruszenie decyzji ostatecznej z przyczyn ściśle wskazanych w przepisach postępowania. Postępowanie to, z uwagi na jego cel (eliminacja decyzji ostatecznej) nie może stanowić trybu konkurencyjnego dla postępowania odwoławczego. A zatem, jeżeli w toku znajduje się postępowanie odwoławcze strona nie posiada uprawnienia do skutecznego złożenia wniosku o wznowienie postępowania. W przedmiotowej sprawie, w chwili powzięcia przez Skarżącą informacji o okolicznościach mogących stanowić podstawę wznowienia postępowania w sprawie, o których stanowi art. 145 § 1 k.p.a, tj. w dniu 23 marca 2015 r., w toku znajdowało się zainicjowane przez Skarżącą postępowanie odwoławcze od ww. decyzji. Postępowanie to zostało zakończone dopiero postanowieniem organu II instancji o uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania, które zostało doręczone Skarżącej dnia 18 maja 2015 r. i od tej daty, co do zasady, Skarżąca mogła dopiero przypuszczać, że ww. decyzja nie zostanie wyeliminowana z obrotu w trybie postępowania odwoławczego i tym samym mogła rozważać czy przysługuje jej uprawnienie do uruchomienia nadzwyczajnego trybu wyeliminowania ww. decyzji z obrotu prawnego. Podkreślić również należy, że po doręczeniu Skarżącej ww. postanowienia zainicjowała ona postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do złożenia odwołania od ww. decyzji, które to postępowanie miało na celu uchylenie ww. decyzji a tym samym również może zostać uznane za konkurencyjne w stosunku do nadzwyczajnego postępowania jakim jest postępowanie wznowieniowe.

Zauważyć także należy, że w judykaturze podkreśla się, że wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania uzależnione jest jedynie od spełnienia minimalnych, stricte formalnych przesłanek – tak, że zasadne jest wręcz mówienie o pozytywnym domniemaniu obowiązku uwzględnienia wniosku o wznowienie postępowania (por. wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 965/09). Zatem niejako już z samej istoty fazy rozpatrywania wniosku wznowieniowego wynika, że odmowa wznowienia postępowania przez organ z powołaniem się na niespełnienie formalnych przesłanek wznowienia postępowania jest dopuszczalna jedynie wówczas, gdy fakt takiej przesłanki jest w danym przypadku oczywisty i nie rodzi potrzeby prowadzenia w tym zakresie specjalnego postępowania wyjaśniającego (por. wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2009 r., sygn. Akt II OSK 1747/07). W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, z uwagi na zainicjowane przez Skarżącą postępowanie odwoławcze poparte wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji, okoliczność uprawomocnienia się ww. decyzji nie była oczywista jak i nie był oczywisty początkowy bieg terminu do wniesienia przez Skarżącą wniosku o wznowienie postępowania.

Dodatkowo zauważyć należy, że jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 kwietnia 2013 r. w sprawie o sygn. akt. II OSK 2404/11, który to pogląd Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę w pełni podziela "regulacja przewidująca miesięczny termin dla złożenia przez stronę wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego powinna odnosić się wyłącznie do tych przypadków, w których podstawą jej wniosku jest okoliczność, z powodu której organ nie może wznowić postępowania z urzędu – tylko w takich przypadkach niezachowanie przez stronę terminu może być samoistną przesłanką rezygnacji ze wznowienia postępowania. W pozostałych przypadkach, gdy żądanie strony jest uzasadnione istnieniem jednej z okoliczności wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a., to bez względu na to, czy strona zachowała termin, czy nie, organ będzie zmuszony wznowić postępowanie (por. wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2010 r., sygn. II OSK 1324/09; Z. Kmiecik, Uruchomienie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego ze względów prawnych, "Samorząd Terytorialny" 2009 r., nr 7-8, s. 128). W takim przypadku organy nie powinny poprzestać na samej tylko konstatacji braku podstaw do wznowienia postępowania z uwagi na przekroczenie przez skarżącego terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a., ale w oparciu o zebrany materiał powinny rozważyć, czy w takiej sytuacji nie było by zasadne wznowienie postępowania z urzędu oraz dać tym rozważaniom wyraz w uzasadnieniu decyzji".

Tym samym, w ocenie Sądu, w szczególności z uwagi na powyższe okoliczności, w tym w szczególności podnoszony przez Skarżącą fakt zmiany przez organy ARiMR na korzyść Skarżącej wyników kontroli gospodarstwa rolnego Skarżącej z 2014 r. po dniu wydania ww. decyzji (o odmowie Skarżącej płatności za 2014 r. i nałożeniu na Skarżącą sankcji), które to wyniki kontroli - przed zmianą ich treści na korzyść Skarżącej - stanowiły zasadniczą podstawę wydania ww. decyzji, zasadne okazały się zarzuty skargi w przedmiocie naruszenia przez organ, wskazanych w niej, przepisów postępowania.

d) Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd uznał, że organy nieprawidłowo przyjęły, pomimo uzasadnienia wniosku Skarżącej istnieniem okoliczności wymienionych w art. 145 § 1 pkt 5) k.p.a., iż art. 148 § 1 k.p.a., bez uprzedniego rozważenia w oparciu o zebrany materiał dowodowy, czy nie byłoby zasadne wznowienie postępowania z urzędu, może stanowić samoistną podstawę do odmowy wznowienia postępowania. Rozważanie te powinny znaleźć pełne odzwierciedlenie w wydanym w sprawie rozstrzygnięciu.

e) Ponadto, w ocenie Sądu organy nieprawidłowo przyjęły, z uwagi na toczące się postępowanie odwoławcze od ww. decyzji uzupełnione wnioskiem Skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, termin, od którego Skarżąca uprawniona była do złożenia wniosku o wznowienie ww. postępowania. Choć rację przyznać należy organowi w przedmiocie wskazania daty doręczenia Skarżącej ww. decyzji o odmowie przyznania płatności i nałożeniu sankcji to jednakże przyjąć należy, że ostateczne uznanie przedmiotowej decyzji za ostateczną przesądzone zostało dopiero po rozpoznaniu postępowania odwoławczego i wniosku Skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Do tego bowiem czasu istniała możliwość wyeliminowania ww. decyzji z obrotu w trybie postępowania odwoławczego, co czyniło zbytecznym prowadzenie postępowania nadzwyczajnego w tożsamym celu.

f) Biorąc pod uwagę powyższe Sąd uznał, że w sprawie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji zastosuje się do wskazań wynikających z powyższych rozważań Sądu, ze szczególnym uwzględnieniem art. 147, art. 7 i art. 8 k.p.a.

Wobec uwzględnienia skargi, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., Sąd zasądził od organu na rzecz Skarżącej kwotę [...] zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które składają się uiszczony wpis w kwocie [...] zł oraz koszty zastępstwa procesowego w kwocie [...] zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 2 pkt 1) lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu w związku z § 21 i 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych wraz z kwotą 17,00 zł tytułem zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

[i]

-----------------------

[i]