Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1884/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 1,art. 14 ust. 2 pkt 5 art. 18 a ust. 11, art. 29 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1789
law: Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras Sędzia WSA – Izabela Głowacka-Klimas Sędzia WSA – Konrad Łukaszewicz (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy – Agnieszka Wiechowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2019 r. sprawy ze skargi Rady Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w [...] na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia uchwały o nadaniu stopnia doktora habilitowanego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] października 2016 r. nr [...], 2. zasądza od Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów na rzecz strony skarżące Rady Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w [...] kwotę 200 zł (dwieście złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie objęte zostało postępowanie administracyjne zakończone decyzją Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów (zwanej dalej: "Centralną Komisją") z dnia [...] maja 2018 r. o numerze [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia uchwały o nadaniu stopnia doktora habilitowanego.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

Uchwałą z dnia [...] marca 2016 r. Rada Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w [...] (zwana dalej: "Radą Wydziału" bądź "Skarżącą") nadała dr M. N. stopień naukowy doktora habilitowanego nauk społecznych w dyscyplinie [...].

Przedmiotowa uchwała wraz z dokumentacją postępowania habilitacyjnego została następnie przesłana Centralnej Komisji – zgodnie z decyzją tego organu z dnia [...] listopada 2014 r. o ograniczeniu uprawnień Rady Wydziału do nadawania stopnia naukowego doktora habilitowanego nauk społecznych w dyscyplinie [...] – celem jej zatwierdzenia.

Decyzją z dnia [...] października 2016 r. o numerze [...], Centralna Komisja – powołując w podstawie prawnej przepisy: art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 oraz art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1789 ze zm.; zwanej dalej: "ustawą o stopniach naukowych") – odmówiła zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału z dnia [...] marca 2016 r. o nadaniu dr M. N. stopnia naukowego doktora habilitowanego.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż podczas głosowania tajnego przeprowadzonego na posiedzeniu Sekcji [...] w dniu [...] października 2016 r. wniosek o zatwierdzenie uchwały otrzymał 1 głos "za", 31 głosów "przeciw", zaś 1 głos był "wstrzymujący się". Po zapoznaniu się ze stanowiskiem Sekcji, Prezydium Centralnej Komisji podjęło w dniu [...] października 2016 r. uchwałę o odmowie zatwierdzenia uchwały o nadaniu dr M. N. stopnia naukowego doktora habilitowanego.

Komisja Centralna przedstawiła również w uzasadnieniu decyzji argumenty natury merytorycznej, jakie legły u podstaw odmowy zatwierdzenia, wśród których wskazano: niewystarczający dorobek habilitantki; oparcie pracy habilitacyjnej na błędnym założeniu metodologicznym; uchybienia związane z doborem próby badawczej; brak metod analizy danych jakościowych (poza parafrazowaniem); naruszenie poprawności badania poprzez brak sformułowania problemów badawczych; nieznajomość literatury z metodologii badań jakościowych; przemilczenie, zlekceważenie czy też celowe ukrycie przez Radę Wydziału we wniosku do Centralnej Komisji – kwestii ewentualnych cech plagiatu.

Po rozpatrzeniu wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy, złożonych przez Radę Wydziału oraz habilitantkę, Centralna Komisja wydała zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2018 r., którą utrzymała w mocy decyzję własną z dnia [...] października 2016 r. W podstawie prawnej organ przywołał przepisy: art. 28 ust. 5 w zw. z art. 29 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych, a także art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; zwanej dalej: "k.p.a.").

W uzasadnieniu organ podniósł, iż na podstawie oceny dokonanej przez rzeczoznawców CK uznano, że praca habilitantki posiada nikłe znaczenie naukowe i nie wnosi do nauk społecznych wkładu merytorycznego, ani w zakresie teoretycznym ani metodologicznym. W ocenie Centralnej Komisji, osiągnięcia habilitantki, zarówno pod względem ilościowym, jak i jakościowym, są niewystarczające do uzyskania stopnia doktora habilitowanego, bowiem dorobek ten charakteryzuje brak zasad i reguł pisarstwa naukowego, a nadto brak jest przyporządkowania cytatów naukowych. Brak odwołań do źródeł to – zdaniem organu – oznaka nieuczciwości naukowej autorki.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ powołał się na opinie własnych rzeczoznawców, którzy wskazali, iż w każdej recenzji sporządzonej w toku postępowania habilitacyjnego znajdują się uwagi krytyczne, dyskwalifikujące tę pracę, jak również to, że praca habilitacyjna reprezentuje wyjątkowo niski poziom metodologiczny.

Reasumując Centralna Komisja wskazała, iż na postawie recenzji i stanowiska Sekcji, podtrzymuje pierwotne twierdzenie, iż osiągnięcia kandydatki w okresie habilitacji nie spełniają wymagań ustawy odnośnie nadania stopnia doktora habilitowanego, zaś jej dorobek naukowy okazał się niewystarczający w świetle art. 16 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych.

Na decyzję Centralnej Komisji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Rada Wydziału domagając się uchylenia obu wydanych w sprawie decyzji, jak również zasądzenia kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego poprzez:

- błędną wykładnię art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy o stopniach naukowych, polegającą na błędnym uznaniu, że w ramach rozstrzygnięcia o zatwierdzeniu uchwały o nadaniu stopnia doktora habilitowanego istnieje możliwość merytorycznej weryfikacji nadanego stopnia bez wcześniejszego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie przesłanek uzasadniających nadanie stopnia;

- błędną wykładnię art. 18a ustawy o stopniach naukowych, polegającą na błędnej ocenie sporządzonych recenzji, na podstawie których została dokonana merytoryczna ocena osiągnięć naukowych znacznie przekraczających wymagania stawiane w postępowaniu habilitacyjnym oraz osiągnięć;

2) prawa procesowego poprzez niezastosowanie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez uchybienie obowiązkowi dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, z czym związany jest obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, prawidłowego udokumentowania przebiegu postępowania oraz jego wyników i właściwego uzasadnienia podjętej decyzji, a więc uchybień, które w sprawie miały wpływ na jej wynik, a także merytorycznej oceny dorobku naukowego, ponieważ organ tych obowiązków nie zrealizował.

Postawione zarzuty zostały rozwinięte w obszernym uzasadnieniu skargi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl natomiast art. 145 p.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, bądź zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

Kontrolując sprawę w ramach wskazanych wyżej kompetencji, Sąd stwierdził, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzje Centralnej Komisji wydane zostały bez podstawy prawnej.

W pierwszej kolejności dostrzec należało, iż Centralna Komisja wydając decyzję z dnia [...] października 2016 r. wskazała, iż działa na podstawie art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 oraz art. 29 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych.

Przypomnieć zatem trzeba, iż w myśl art. 9 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych, Centralna Komisja dokonuje okresowej oceny spełnienia warunków do nadawania stopni doktora i doktora habilitowanego, wykonywania uprawnień przez jednostkę organizacyjną uprawnioną do nadawania stopni, a także zasadności uchwał, o których mowa w art. 14 ust. 2 pkt 5 i art. 18a ust. 11, w sprawie nadawania tych stopni. Z kolei zgodnie z art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy o stopniach naukowych, jeżeli ocena, o której mowa w ust. 1, jest negatywna, Centralna Komisja może ograniczyć uprawnienie przez zobowiązanie jednostki organizacyjnej do przedstawiania Centralnej Komisji do zatwierdzenia każdej uchwały o nadaniu stopnia doktora lub doktora habilitowanego. Jednocześnie, stosowanie do przepisu art. 29 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych, w postępowaniach dotyczących nadania stopnia doktora i doktora habilitowanego albo tytułu profesora oraz nadania, ograniczenia, zawieszenia i pozbawienia uprawnienia do nadawania tych stopni w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a.

W oparciu o tak przywołaną podstawę prawną organ zawarł w sentencji decyzji rozstrzygnięcie o następującej treści: "odmawia zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] marca 2016 r. o nadaniu dr M. N. stopnia naukowego doktora habilitowanego nauk społecznych, w dyscyplinie: pedagogika".

W ocenie Sądu, żaden z powołanych przez Centralą Komisję przepisów nie stanowi materialnej podstawy prawnej do odmowy zatwierdzenia uchwały o nadaniu stopnia naukowego doktora habilitowanego w indywidualnym postępowaniu habilitacyjnym. Wskazane przepisy zawierają normy generalne, w oparciu o które, Centralna Komisja "dokonuje okresowej oceny" zasadności uchwał o nadaniu lub odmowie nadania stopnia doktora habilitowanego (art. 9 ust. 1), jak również "zobowiązuje" jednostki organizacyjne "do przedstawienia" każdej uchwały o nadaniu stopnia doktora lub doktora habilitowanego (art. 9 ust. 2 pkt 1). Zatem normy powołane w podstawie prawnej decyzji przewidują jedynie możliwość zobowiązania danej jednostki organizacyjnej uprawnionej do nadawania stopnia doktora habilitowanego – do przedstawiania Centralnej Komisji uchwał o nadaniu stopnia doktora habilitowanego, w sytuacji uprzedniej, negatywnej oceny okresowej spełnienia warunków do nadawania tego stopnia w odniesieniu do tej jednostki organizacyjnej. Omawiane przepisy stanowiły zatem w stanie faktycznym niniejszej sprawy jedynie podstawę prawną do wydania przez Centralną Komisję decyzji z dnia [...] listopada 2014 r. o ograniczeniu uprawnień Rady Wydziału do nadawania stopnia naukowego doktora habilitowanego nauk społecznych w dyscyplinie pedagogika, natomiast w żadnej mierze nie mogły być materialnoprawną podstawą decyzji podjętej w ramach indywidualnego postępowania habilitacyjnego.

Dokonanej przez Sąd oceny nie mogło zmienić również posłużenie się przez ustawodawcę w art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o stopniach naukowych konstrukcją, zgodnie z którą, ograniczenie uprawnienia jednostki organizacyjnej polega na zobowiązaniu do przedstawiania Centralnej Komisji "do zatwierdzenia" każdej uchwały o nadaniu stopnia doktora habilitowanego. Zdaniem Sądu, wskazany przepis nie stanowi sam w sobie podstawy materialnoprawnej do "zatwierdzania" uchwał, a tym bardziej do "niezatwierdzania" czy też "odmowy zatwierdzania" uchwał o nadaniu stopnia doktora habilitowanego. Podstawa taka musi bowiem wyraźnie wynikać z materialnych przepisów ustawy o stopniach naukowych. Analizując natomiast zapisy tej ustawy, odnoszące się do postępowania habilitacyjnego, uregulowanego w przepisach art. 16 – 19, nie sposób się jej dopatrzeć, w odróżnieniu od postępowania o nadanie stopnia doktora.

Ujawnienie jedynego – zdaniem Sądu – skutku wynikającego z przepisu art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy o stopniach naukowych, jaki ustawodawca przewidział w odniesieniu do uchwał o nadaniu stopnia doktora habilitowanego, przedstawianych Centralnej Komisji "do zatwierdzenia", musi zostać jednakowoż poprzedzone zarówno wykładnią gramatyczną, jak i systemową przepisów regulujących prawomocność uchwał o nadaniu stopni doktora i doktora habilitowanego.

Zgodnie z przepisami art. 15 ust. 1 i ust. 2 ustawy o stopniach naukowych, uchwała o nadaniu stopnia doktora staje się prawomocna z chwilą jej podjęcia (ust. 1), przy czym, uchwała podjęta przez radę jednostki organizacyjnej, której uprawnienia do nadawania stopnia doktora zostały ograniczone zgodnie z art. 9 ust. 2 pkt 1, staje się prawomocna z chwilą jej zatwierdzenia przez Centralną Komisję (ust. 2). Stosownie natomiast do przepisu art. 19 ustawy o stopniach naukowych, uchwała o nadaniu stopnia doktora habilitowanego staje się prawomocna z chwilą jej podjęcia.

Wskazać zatem należy, iż o ile prawomocność uchwały o nadaniu stopnia doktora nie zawsze następuje z mocy prawa "z chwilą jej podjęcia", o tyle w odniesieniu do uchwały o nadaniu stopnia naukowego doktora habilitowanego skutek ten zawsze następuje w tej dacie, o czym ustawodawca wyraźnie postanowił w art. 19 ustawy o stopniach naukowych, nie przewidując jednocześnie żadnego odstępstwa, w tym analogicznego do regulacji z art. 15 ust. 2 tej ustawy. Oznacza to w konsekwencji, iż uchwała Rady Wydziału z dnia [...] marca 2016 r. o nadaniu dr M. N. stopnia naukowego doktora habilitowanego nauk społecznych w dyscyplinie pedagogika – stała się prawomocna z chwilą jej podjęcia i brak było materialnoprawnej podstawy do uznania, że jej prawomocność uzależniona była od zatwierdzenia uchwały przez Centralną Komisję.

Powyższa analiza uprawnia ostatecznie Sąd orzekający w niniejszej sprawie, do wyrażenia stanowiska, iż jedyny skutek wynikający z przedstawiania "do zatwierdzenia" uchwały o nadaniu stopnia doktora habilitowanego, zatem skutek z art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy o stopniach naukowych, został przewidziany przez ustawodawcę w odniesieniu do postępowań habilitacyjnych – w przepisie art. 18a ust. 13 ustawy o stopniach naukowych. Zgodnie z nim, rozbieżność pomiędzy opiniami komisji habilitacyjnej a uchwałami rady jednostki organizacyjnej, po przeprowadzeniu przez Centralną Komisję postępowania wyjaśniającego, mogą stanowić przesłankę do działań Centralnej Komisji, o których mowa w art. 9 ust. 1 – 3.

Reasumując uznać należało, iż wobec obowiązku przedstawiania przez Radę Wydziału uchwał o nadaniu stopnia naukowego doktora habilitowanego "do zatwierdzania" Centralnej Komisji, przy jednoczesnym braku norm materialnoprawnych do ich "zatwierdzania" czy "niezatwierdzania" (o którym jest mowa w art. 15 ust. 3), Centralna Komisja posiada jedynie uprawnienie do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, mogącego skutkować dalszymi sankcjami wobec jednostki organizacyjnej (art. 9 ust. 1 – 3), natomiast nie posiada kompetencji do niezatwierdzenia uchwały podjętej w indywidualnym postępowaniu habilitacyjnym. Uchwała taka, jak to już wyżej wskazano, staje się bowiem prawomocna z chwilą jej podjęcia.

Dodać należy, iż materialnoprawnej podstawy decyzji Centralnej Komisji z dnia [...] października 2016 r. nie mógł również stanowić przepis art. 29 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych. Nie trzeba przy tym przekonywać, iż jest to jedynie przepis odsyłający do odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a. w zakresie nieuregulowanym w ustawie o stopniach naukowych, zatem przepis natury formalnej.

Z tych względów uznać należało, że zapadłe w sprawie decyzje Centralnej Komisji wydane zostały bez podstawy prawnej (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), co obligowało Sąd do stwierdzenia ich nieważności w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

Uwzględnienie skargi w granicach określonych w art. 134 § 1 p.p.s.a., zatem z innych względów aniżeli w niej wskazane, zbędnym czyni szczegółowe odnoszenie się do zarzutów sformułowanych przez Skarżącą oraz argumentów wywiedzionych w ich uzasadnieniu.

Niejako na marginesie wskazać wypada, iż powołane przez Centralną Komisję w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji z dnia [...] maja 2018 r. przepisy natury procesowej nie dawały uprawnienia do "utrzymania w mocy" decyzji z dnia [...] października 2016 r. Przede wszystkim zauważyć należy, iż Centralna Komisja oparła się na przepisie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., który stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości albo w części i w tym zakresie do orzeczenia co do istoty sprawy przez organ odwoławczy, ewentualnie do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz umorzenia postępowania pierwszej instancji w całości albo w części. Tymczasem Centralna Komisja – powołując się wprawdzie na punkt 2 art. 138 § 1 k.p.a. – nie uchyliła decyzji z dnia [...] października 2016 r., lecz wręcz przeciwnie, utrzymała ją w mocy, zatem orzekła na innej postawie, wskazanej w punkcie 1 art. 138 § 1 k.p.a. Również przepis art. 28 ust. 5 ustawy o stopniach naukowych nie miał zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem odnosił się on do postępowania o nadanie tytułu profesora, nie zaś do postępowania habilitacyjnego. Uchybienia te nie miały jednak ostatecznie znaczenia dla podjętego przez Sąd rozstrzygnięcia, bowiem nie mogły być uznane za takie wady postępowania administracyjnego, które miały istotny wpływ na jego wynik. Sąd podziela bowiem wyrażany w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym, powołanie wadliwego przepisu prawnego samo przez się nie powoduje wadliwości decyzji, jeśli rozstrzygnięcie znajduje oparcie w innym przepisie prawnym. Ponadto przyjmuje się, że błędne bądź niepełne powołanie podstawy prawnej w decyzji administracyjnej nie prowadzi automatycznie do uchylenia decyzji, jeżeli podstawa taka istnieje (por. wyroki NSA: z dnia 16 kwietnia 1997 r. o sygn. akt I SA/Kr 970/96; z dnia 6 maja 1999 r. o sygn. akt II SA/Gd 134/97; z dnia 27 czerwca 2000 r. o sygn. akt III SA 1422/99; z dnia 26 stycznia 2001 r. o sygn. akt I SA 1425/99; z dnia 14 sierpnia 2001 r. o sygn. akt I SA 556/00; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji, Sąd stwierdził nieważność obu wydanych decyzji, bowiem nie tylko nie został przywołany w nich przepis materialnoprawny, który uprawniałby Centralną Komisję do odmowy zatwierdzenia uchwały o nadaniu stopnia doktora habilitowanego, ale z uwagi na to, że przepis taki nie istnieje.

Z wyłuszczonych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Centralnej Komisji – na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., o czym orzekł w punkcie pierwszym sentencji wyroku. Zwarte w punkcie drugim postanowienie w przedmiocie kosztów sądowych oparte zostało na przepisie art. 200 p.p.s.a.