Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 266/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2020-08-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 11 , art. 5b ust. 1, ust. 2, art. 18 ust. 4a, ust. 4b, art. 92a ust. 1, ust. 7
journal: Dz.U. 2019 poz 2140
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 300 poz 88 § 2 pkt 4
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1073/2009 z dnia 21 października 2009 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do  międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 (Tekst mający znaczenie dla  EOG).
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) Sędziowie: WSA Robert Hałabis WSA Anna Strzelec Protokolant: Asystent sędziego Radosław Kot po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Inspektor Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] 2019 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez M. J., utrzymał w mocy decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] 2019 r. nr [...], nakładającą na skarżącego karę pieniężną w wysokości 12.000 zł za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

W dniu 8 czerwca 2019 r. w L. przy ul. [...] funkcjonariusze Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w Lublinie przeprowadzili kontrolę drogową samochodu osobowego marki "[...]" o numerze rejestracyjnym [...] Kontrolowanym pojazdem kierował M. J., który wykonywał odpłatny przewóz dwóch pasażerów z ul. [...] na ul. [...] w L.. Przejazd zamówiono za pomocą aplikacji B.. Opłata za przejazd wyniosła 14,24 zł i została pobrana z konta pasażera przy pomocy aplikacji B.. Zatrzymany pojazd, dopuszczony do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą, nie był oznakowany w sposób przewidziany dla taksówek. Pojazd nie był także wyposażony w taksometr ani kasę fiskalną. Kierowca okazał do kontroli niewypełnioną umowę współpracy i świadczenia usług z T. Ltd. Natomiast nie okazał do kontroli zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika ani wypisu z licencji na wykonywanie przewozu drogowego osób lub na przewóz drogowy osób taksówką. Stwierdzono, że podmiotem wykonującym przewóz był M. J.. W toku kontroli przesłuchano jednego z pasażerów oraz kierującego pojazdem M. J.. Przebieg i wyniki kontroli zostały udokumentowane protokołem kontroli nr [...].

Lubelski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wszczął z urzędu postępowanie administracyjne i jednocześnie wezwał stronę do złożenia pisemnych wyjaśnień i wszelkich będących w posiadaniu strony dokumentów dotyczących sprawy. W toku postępowania strona nie złożyła wyjaśnień w sprawie.

W odpowiedzi na zapytanie Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego Burmistrz Krasnegostawu w piśmie z dnia 25 czerwca 2019 r. poinformował, że skarżący nie posiada licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką. Również Starosta Krasnostawski poinformował, że skarżący nie posiada zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego osób lub licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego osób. Z pisma Prezydenta Miasta Lublin wynikało, że skarżącemu nie udzielono licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką. Pismem z dnia 25 czerwca 2019 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego poinformował organ pierwszej instancji, że skarżącemu nie zostały udzielone żadne uprawnienia na wykonywanie krajowego i międzynarodowego transportu drogowego oraz zaświadczenia o wykonywaniu przewozów na potrzeby własne.

Decyzją z dnia [...] 2019 r. Lubelski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego na podstawie art. 93 ust. 1 i ust. 4-5 w zw. z art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r., poz. 58 z późn. zm., dalej powoływanej także jako "u.t.d.") nałożył na M. J. karę pieniężną w wysokości 12.000 zł za naruszenia określone w:

- lp. 1.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, to jest wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji (12.000 zł);

- lp. 2.11. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, to jest wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a ustawy o transporcie drogowym, z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b tej ustawy (8.000 zł).

Na podstawie art. 92a ust. 2 u.t.d. wysokość nałożonej kary pieniężnej ograniczono do kwoty 12.000 zł.

M. J. wniósł odwołanie od powyższej decyzji.

Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji Inspektor Transportu Drogowego ustalił, że w dniu 8 czerwca 2019 r. M. J. wykonywał we własnym imieniu przewóz osób, przewożąc pojazdem marki "[...]" o numerze rejestracyjnym [...] dwóch pasażerów na trasie z ul. [...] na ul. [...] w L.. Pasażer M. K. zamówił przejazd za pomocą aplikacji B.. Pasażer nie zawierał z kierowcą ani żadnym innym podmiotem umowy dotyczącej przewozu. Po wykonaniu usługi przy pomocy aplikacji B. została pobrana opłata w wysokości 14,24 zł. Z zeznań strony wynika, że usługa została zlecona za pośrednictwem aplikacji B..

W ocenie organu odwoławczego w świetle zgromadzonych dowodów bezspornym jest, że przewóz miał charakter odpłatny. Opłata za usługę została pobrana za pośrednictwem aplikacji B., co wynika z treści zeznań pasażera. Usługę przewozu osób zamówioną przez M. K. za pośrednictwem aplikacji B. wykonał skarżący we własnym imieniu. M. J. nie zawarł umowy o świadczenie usług transportowych z żadnych przedsiębiorcą. Nie zawarł również umowy z przedsiębiorcą, do którego należy aplikacja B.. Skarżący podał, że ma otrzymać wynagrodzenie od firmy T., z którą zawarł umowę. Jednak do kontroli skarżący okazał jedynie projekt umowy z tym przedsiębiorcą. Organ ustalił, że skarżący w dniu kontroli nie posiadał żadnych uprawnień do wykonywania transportu drogowego osób. W konsekwencji organ odwoławczy uznał, że skarżący wykonywał zarobkowo przewóz osób, o którym mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym.

Ponadto przewóz wykonywany przez skarżącego w dniu kontroli nie spełnił także wymogów wykonywania przewozu okazjonalnego. Organ odwoławczy ustalił, że kontrolowany pojazd jest przystosowany do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą, co jednoznacznie wynika z protokołu kontroli drogowej oraz wydruku z rejestru centralnej ewidencji pojazdów. Natomiast zgodnie z art. 18 ust. 4a ustawy o transporcie drogowym, przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. Zatem pojazd skarżącego tego warunku nie spełniał. Przewóz nie spełniał również wymogów określonych w art. 18 ust. 4b pkt 2 ustawy o transporcie drogowym, który dopuszcza wykonywanie przewozów okazjonalnych. Warunki przewozu wykonywanego w dniu kontroli nie zostały ustalone w formie umowy pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa, ale przy pomocy aplikacji B..

Zdaniem organu odwoławczego w ustalonych okolicznościach faktycznych organ pierwszej instancji prawidłowo zakwalifikował przewóz z dnia kontroli i nałożył na stronę kary z lp. 1.1 oraz lp. 2.11. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ drugiej instancji podniósł, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje, aby skontrolowany przewóz był wykonywany w imieniu innego podmiotu niż skarżący, ponieważ skarżący ani nie okazał do kontroli, ani nie przedłożył w toku postępowania żadnej umowy mogącej świadczyć, że usługa była wykonywana na rzecz innego podmiotu. Okazany do kontroli projekt umowy współpracy i świadczenia usług oraz wyjaśnienia skarżącego w zakresie dotyczącym współpracy z przedsiębiorcą T. Ltd. nie mogą być uznane za dowód wykonywania skontrolowanego przewozu drogowego na rzecz wymienionego przedsiębiorcy. Gdyby usługa przewozu była świadczona na rzecz tego przedsiębiorcy, to skarżący dysponowałby umową regulującą warunki jego zatrudnienia czy współpracy z tym podmiotem i znałby warunki zawartej umowy, a także nazwisko swojego przełożonego.

W ocenie organu odwoławczego zgromadzony materiał dowody potwierdza, że skarżący nie spełniał wymogów do wykonywania przewozu okazjonalnego określonych w art. 18 ust. 3- 4b u.t.d., ponieważ wykonywał przewóz dwójki pasażerów pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą, a umowa o przewóz nie została zawarta na piśmie w siedzibie przedsiębiorstwa.

Wbrew twierdzeniom skarżącego usługa wykonana w dniu kontroli nie mogła być usługą jednorazową, skoro skarżący figuruje w bazie kierowców aplikacji, przy pomocy której pasażer zamówił usługę przewozu. Zamieszczenie danych kierowcy i pojazdu służącego do wykonywania usług przewozu osób w bazie aplikacji ma na celu wielokrotne korzystanie z usług oferowanych przez aplikację. Organ odwoławczy podniósł, że w wyjaśnieniach złożonych podczas kontroli skarżący jednoznacznie wskazał, iż usługi przewozu osób zamawiane przy pomocy aplikacji B. wykonuje od dwóch tygodni.

Organ odwoławczy podniósł, że działalność wykonywana przez stronę w zakresie transportu drogowego była działalnością zorganizowaną i wykonywaną w sposób ciągły. Świadczy o tym korzystanie przez skarżącego z aplikacji B.. Przedsiębiorcy wystawiający faktury za wykonaną usługę jedynie udostępniają kierowcom aplikację i dokonują rozliczeń, a kierowcy we własnym imieniu wykonują usługi przewozu. Zamieszczenie danych kierowcy i jego pojazdu jest równoznaczne z zamiarem wykonywania takich usług w sposób ciągły i zorganizowany.

Organ ocenił jako niezasadny zarzut nałożenia łącznej kary pieniężnej z przekroczeniem ograniczenia przewidzianego dla jednej przeprowadzonej kontroli. Organ podkreślił, że przepisy ustawy o transporcie drogowym nie przewidują stosowania ograniczenia wysokości kary łącznej za wszystkie naruszenia popełnione z załączników nr 3 i nr 4 do tej ustawy. Jedyne ograniczenie, jakie ta ustawa przewiduje w stosunku do naruszeń z załącznika nr 3 i nr 4, zostało określone w przepisie art. 92a ust. 10. W przypadku naruszeń popełnionych przez skarżącego nie zachodzi możliwość zastosowania tego przepisu, ponieważ czyny będące naruszeniami z załącznika nr 3 nie stanowią jednocześnie naruszeń, o których mowa w załączniku nr 4 do ustawy o transporcie drogowym. Zatem za naruszenia popełnione przez skarżącego w dniu kontroli organ mógł nałożyć łączną karę pieniężną za naruszenia określone w załączniku nr 3 i łączną karę pieniężną za naruszenia określone w załączniku nr 4 ustawy o transporcie drogowym.

Główny Inspektor Transportu Drogowego stwierdził, że w zgromadzonym materiale dowodowym brak przesłanek, które dawałyby możliwość zastosowania art. 92c u.t.d.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie M. J. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, zarzucając:

1) naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm., dalej powoływanej jako "k.p.a."), poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, takich jak ustalenie czy wykonywane przez skarżącego czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej, braku zweryfikowania przez organ czy skarżący posiadał status przedsiębiorcy w chwili przeprowadzania kontroli;

2) naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności pominięcie zeznań złożonych przez stronę w zakresie współpracy z firmą T. Ltd., co doprowadziło do poczynienia błędnych ustaleń w zakresie podmiotu odpowiedzialnego za ewentualne naruszenia;

3) naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, takich jak ustalenie czy w ogóle doszło do wykonywania transportu drogowego;

4) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 5b ustawy o transporcie drogowym w zw. z lp. 1.1. załącznika nr 3 do ustawy polegające na wymierzeniu skarżącemu kary w wysokości 12.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia, w sytuacji w której czynności podejmowane przez skarżącego nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym;

5) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 92a ust 1 i 6 w zw. z lp. 1.1 oraz lp. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy, w zw. z art. 4 pkt 6a ustawy o transporcie drogowym, poprzez nałożenie kary pieniężnej przewidzianej dla podmiotów świadczących przewóz drogowy w rozumieniu ustawy, pomimo braku spełnienia tego kryterium przez skarżącego;

6) art. 8 k.p.a., poprzez procedowanie w sposób przeczący zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji nie są dotknięte uchybieniami, które w świetle przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej powoływanej jako "p.p.s.a.") uzasadniałyby ich uchylenie, bądź stwierdzenie nieważności.

Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2140, z późn. zm.). Ustawa ta określa między innymi odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, kierowców, osób zarządzających transportem i innych osób wykonujących czynności związane z przewozem drogowym (art. 1 ust. 2 pkt 2 u.t.d.).

Jak stanowi art. 5 ust. 1 u.t.d., podjęcie i wykonywanie transportu drogowego, z zastrzeżeniem art. 5b ust. 1 i ust. 2, wymaga uzyskania zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, na zasadach określonych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającym wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającym dyrektywę Rady 96/26/WE (Dz.U.UE.L.2009.300.51).

Warunki podjęcia i wykonywania krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób określa przepis art. 5b ust. 1 u.t.d., według którego podjęcie i wykonywanie: 1. samochodem osobowym, 2. pojazdem samochodowym, przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą, 3. taksówką – wymaga uzyskania odpowiedniej licencji.

Licencji, o której mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.t.d., jak i licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką, udziela się przedsiębiorcy po spełnieniu określonych wymagań wskazanych w art. 5c i art. 6 u.t.d.

Podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, dokumenty wymienione w art. 87 u.t.d., w tym wykonując transport drogowy – wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji (art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d.).

Jeśli chodzi o przewóz okazjonalny w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym, przepis art. 4 pkt 11 u.t.d. definiuje przewóz okazjonalny jako przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego.

W myśl art. 18 ust. 4a u.t.d. przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą.

Przepis art. 18 ust. 4b u.t.d. dopuszcza przewóz okazjonalny:

1. pojazdami zabytkowymi,

2. samochodami osobowymi:

a) prowadzonymi przez przedsiębiorcę świadczącego usługi przewozowe albo zatrudnionego przez niego kierowcę,

b) na podstawie umowy zawartej w formie pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa,

c) po ustaleniu opłaty ryczałtowej za przewóz przed rozpoczęciem tego przewozu; zapłata za przewóz regulowana jest na rzecz przedsiębiorcy w formie bezgotówkowej; dopuszcza się wniesienie opłat gotówką w lokalu przedsiębiorstwa

- niespełniającymi kryterium konstrukcyjnego określonego w ust. 4a i będącymi wyłączną własnością przedsiębiorcy lub stanowiącymi przedmiot leasingu tego przedsiębiorcy.

W myśl art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12.000 zł za każde naruszenie.

Zgodnie z art. 92a ust. 7 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:

1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9,

2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10

- załącznika nr 3 do ustawy.

Stosownie do lp. 1.1. załącznika nr 3 do u.t.d. wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w kwocie 12.000 zł. Natomiast wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d. z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b u.t.d. skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w kwocie 8.000 zł (lp. 2.11. załącznika nr 3 do u.t.d.).

Stosownie do art. 92a ust. 3 u.t.d. suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12.000 zł.

Z prawidłowo ustalonego przez organ stanu faktycznego sprawy wynika, że skarżący M. J. w dniu 8 czerwca 2019 r. przewoził pojazdem marki "[...]" o numerze rejestracyjnym [...] dwóch pasażerów z ul. [...] na ul. [...] w L.. Pasażer M. K. dokonał płatności za wykonany kurs w wysokości 14,24 zł za pośrednictwem aplikacji B.. W wyniku kontroli przedmiotowego pojazdu stwierdzono, że kierujący pojazdem nie posiadał i nie okazał do kontroli zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji na wykonywanie przewozu drogowego osób lub na przewóz drogowy osób taksówką. Jednocześnie w toku kontroli stwierdzono, że pojazd, którym M. J. wykonywał przewóz w dniu kontroli, jest przystosowany do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą.

Spór w sprawie dotyczy zaistnienia podstaw do nałożenia na skarżącego kary za naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym. Skarżący twierdzi bowiem, że w dacie kontroli nie miał statusu przedsiębiorcy, a podjęte przez niego czynności nie były dokonywane we własnym imieniu skarżącego i nie miały cech prowadzenia działalności gospodarczej, a tym bardziej cech wykonywania transportu drogowego. Nie był zatem obowiązany do posiadania licencji wymaganej przepisami ustawy o transporcie drogowym na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób. Jednocześnie skarżący kwestionuje przypisanie mu wykonywania transportu okazjonalnego.

W ocenie Sądu organy zasadnie wywiodły w oparciu o prawidłowo zgromadzony i rozpatrzony materiał dowodowy, że skarżący w okolicznościach stwierdzonych w toku kontroli w dniu 8 czerwca 2019 r. naruszył przepisy prawa w zakresie obowiązku posiadania uprawnień na wykonywanie transportu drogowego osób, a także wykonywał przewóz okazjonalny samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b u.t.d.

Skarżący wykonywał bowiem odpłatny przewóz pasażerów, których przewoził na terenie Lublina pojazdem dopuszczonym do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą. Pasażer M. K. przedmiotowy kurs zamówił za pomocą zainstalowanej na telefonie aplikacji B., która wskazała przewidywaną kwotę za kurs w wysokości 14,24 zł. Po zakończeniu przejazdu pasażer dokonał zapłaty za przejazd w wysokości 14,24 zł, także za pośrednictwem wskazanej aplikacji.

Stwierdzić zatem należy, że działalność M. J. nie była przypadkowa, ale stanowiła zorganizowany i zaplanowany rodzaj aktywności skarżącego, podejmującego czynności właściwe dla przewoźnika, z zamiarem uzyskania zysku. Za takim charakterem usług świadczonych przez skarżącego przemawia korzystanie przy ich wykonywaniu z aplikacji B., co wymaga zarejestrowania na platformie internetowej. Jednocześnie jest faktem powszechnie znanym, że aplikacja internetowa tego typu służy wielokrotnemu korzystaniu z niej, co stanowi jej elementarną cechę. Korzystanie z tego rodzaju aplikacji sprzeciwia się zakwalifikowaniu działań skarżącego jako wyłącznie przypadkowych, incydentalnych. Taka ocenę wyłączają również okoliczności przedstawione przez samego skarżącego. W toku przesłuchania M. J. podał bowiem, że usługi przewozu wykonuje od dwóch tygodni, na co trafnie zwrócił uwagę organ w zaskarżonej decyzji.

Skarżący w toku postępowania nie przedstawił żadnych argumentów i dowodów, które podważałyby okoliczności stanu faktycznego sprawy przyjęte przez organ za podstawę rozstrzygnięcia. Okoliczności te wskazują zaś, że skarżący wykonywał faktycznie transport drogowy, wykonując zarobkowo przewóz osób.

Zgodnie z art. 4 pkt 1 u.t.d. krajowy transport drogowy oznacza podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie zaś z art. 4 pkt 6a u.t.d. przewozem drogowym jest transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006, str. 1), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 561/2006".

Przy tym według powszechnie akceptowanego w orzecznictwie stanowiska sankcjom wskutek naruszeń obowiązujących norm podlega wykonywanie transportu drogowego również w sytuacji, gdy dany podmiot nie jest przedsiębiorcą i nie prowadzi działalności gospodarczej (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2019 r., II GSK 701/17). Przemawia to za bezzasadnością przeciwnej argumentacji skarżącego. To, czy skarżący w dacie kontroli posiadał status przedsiębiorcy i czy jego działalność została zgłoszona do właściwej ewidencji pozostaje bowiem bez znaczenia w kontekście możliwości nałożenia na niego kary administracyjnej za naruszenia warunków wykonywania transportu drogowego. Do takich warunków należy wynikający z art. 5b ust. 1 u.t.d. wymóg uzyskania odpowiedniej licencji dla podjęcia i wykonywania krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób. Z przepisem tym pozostaje w związku art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d., który nakłada na kierowcę pojazdu samochodowego podczas wykonywania przewozu drogowego obowiązek posiadania przy sobie i okazywania, na żądanie uprawnionego organu kontroli wypisu z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypisu z licencji.

Nie zasługuje na podzielenie zawarta w skardze argumentacja skarżącego zmierzająca do podważenia ustalenia o odpłatnym charakterze przewozu. Fakt uiszczenia zapłaty za przewóz przez pasażera jest bowiem niewątpliwy. Sposób dokonania zapłaty za przewóz – za pomocą aplikacji B. poprzez pobranie z karty płatniczej pasażera – wynikają jednoznacznie nie tylko z samego protokołu kontroli, ale zostały szczegółowo opisane w zeznaniach przesłuchanego w charakterze świadka pasażera M. K.. Jednocześnie fakt dokonania przez pasażera zapłaty za przewóz za pośrednictwem platformy internetowej B. nie wyłącza ustalenia co do zarobkowego charakteru przewozu wykonywanego przez skarżącego, który przyznał, że otrzymuje wynagrodzenie za wykonywane usługi.

W zaskarżonej decyzji ustalono także, w oparciu o wskazany wyżej dowód z zeznań świadka M. K., w jaki sposób doszło do skojarzenia kierującego z pasażerem, co także nastąpiło za pośrednictwem aplikacji B.. Zasady działania tej aplikacji, z zaznaczeniem obowiązków w zakresie posiadania przez kierowców wymaganych w danym kraju licencji, zostały szczegółowo przedstawione w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji, zaakceptowanej przez organ odwoławczy i utrzymanej zaskarżoną decyzją w mocy.

Stanowisko organów w opisanych kwestiach znajduje potwierdzenie w dokonanej przez Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 20 grudnia 2017 r. C-434/15 analizie charakteru usługi pośrednictwa poprzez platformę informatyczną, jaką jest również aplikacja B.. Mianowicie Trybunał wskazał, że usługę pośrednictwa, która polega na odpłatnym umożliwianiu nawiązywania kontaktów, poprzez aplikację na inteligentny telefon, między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami a osobami chcącymi przebyć trasę miejską, należy uznać za usługę nierozerwalnie związaną z usługą przewozową, a tym samym za usługę wchodzącą w zakres "usług w dziedzinie transportu" w rozumieniu art. 58 ust. 1 TFUE. Usługa pośrednictwa w przekazywaniu zleceń przewozowych złożonych za pomocą aplikacji mobilnych, pomiędzy pasażerami a kierowcami nie ogranicza się do usługi pośrednictwa polegającej na umożliwianiu nawiązywania kontaktów, poprzez aplikację na inteligentny telefon, między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami a osobami chcącymi przebyć trasę miejską. Usługa pośrednictwa polega na selekcjonowaniu właścicieli pojazdów niebędących zawodowymi kierowcami, którym przedsiębiorstwo to dostarcza aplikację, bez której, po pierwsze, kierowcy ci nie świadczyliby usług przewozowych, a po drugie, osoby chcące przebyć trasę miejską nie miałyby dostępu do usług owych kierowców. Trybunał zauważył, że administrator określa - za pomocą aplikacji - przynajmniej maksymalną cenę danego przewozu, że przedsiębiorstwo to pobiera tę cenę od klienta, a następnie przekazuje jej część właścicielowi pojazdu niebędącemu zawodowym kierowcą (...).

Skarżący korzystając z aplikacji B. przy nawiązywaniu kontaktu z klientem, realizował zamówione za jej pośrednictwem zlecenie na przewóz osób. Korzystając z aplikacji B. skarżący uzyskał także wynagrodzenie za wykonany przewóz osób. Tym samym uznać należy, że skarżący wykonywał usługi w zakresie transportu drogowego.

Jednocześnie zasadnie zwrócono uwagę w zaskarżonej decyzji, że w toku postępowania administracyjnego M. J. nie przedstawił jakichkolwiek dowodów wykazujących, iż kontrolowany przewóz nie był przez skarżącego wykonywany w imieniu własnym. Bezpodstawny jest zarzut pominięcia w tym zakresie zeznań złożonych przez stronę. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ zarówno przytoczył, jak i rozważył treść tych zeznań w kontekście pozostałego materiału dowodowego. W świetle zgromadzonych dowodów nie zasługiwała na uwzględnienie podniesiona w skardze argumentacja, że skarżący wykonywał przewóz na rzecz i w imieniu innego podmiotu – firmy T. Ltd. Przedłożona przez skarżącego umowa o współpracy i świadczenia usług z firmą T. Ltd. nie zawiera daty jej zawarcia, wskazania imienia i nazwiska zleceniodawcy, nie jest podpisana przez skarżącego. Nie wynika z niej zatem, że to skarżący miał być stroną umowy, ani tym bardziej, by miał wykonywać przewóz na rzecz podmiotu wymienionego w umowie jako zleceniobiorca. Skarżący nie przedłożył innego dowodu, z którego wynikałoby, że wykonywał przewóz na rzecz firmy T. Ltd., albo na rzecz jeszcze innego podmiotu. Skarżący w toku przesłuchania nie podał pełnych danych osobowych mężczyzny o imieniu "Bartek", od którego miał uzyskać aparat telefoniczny z zainstalowaną aplikacją B.. W konsekwencji materiał dowodowy sprawy uprawniał do stwierdzenia, że w dniu kontroli drogowej skarżący wykonywał przewóz drogowy we własnym imieniu. Wobec tego za prawidłowe uznać należało ustalenie organu, że skarżący wykonywał przewóz drogowy nie tylko osobiście, ale i w imieniu własnym.

Jak podniesiono już wyżej, wbrew stanowisku skarżącego nieprowadzenie zarejestrowanej działalności gospodarczej nie wyłącza odpowiedzialności za popełnione naruszenia podmiotu faktycznie wykonującego przewóz. Podmiot wykonujący transport to również ten, kto faktycznie podejmuje czynności z zakresu transportu drogowego, chociaż nie dopełnił warunków legalnego wykonywania działalności gospodarczej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2009 r., II GSK 670/08, LEX nr 478526 i z dnia 4 listopada 2009 r., II GSK 166/09, LEX nr 589006).

Skarżący wykonywał zarobkowo przewóz drogowy osób. Korzystanie przez skarżącego z aplikacji internetowej, jak również wskazana w zeznaniach strony okoliczność otrzymywania zapłaty raz w miesiącu, świadczą ponadto o faktycznym wykonywaniu działalności w zakresie przewozu osób w sposób zorganizowany i niemający, jak twierdzi skarżący, charakteru jednorazowego. Zatem faktyczne działanie skarżącego odpowiadało pojęciu krajowego transportu drogowego w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym. W tej sytuacji aktualizował się zaś obowiązek posiadania licencji uprawniającej do wykonywania transportu drogowego w zakresie przewozu osób, który dotyczy podmiotów faktycznie wykonujących działalność odpowiadającą definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 ustawy o transporcie drogowym, a zatem nawet w przypadku, gdyby taka działalność nie została przez ten podmiot zgłoszona jako przedmiot prowadzenia przez niego działalności gospodarczej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 kwietnia 2019 r., III SA/Kr 146/19).

W konsekwencji bezsporny w sprawie fakt nieposiadania przez skarżącego stosownej licencji skutkować musiał nałożeniem kary przewidzianej w lp. 1.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.

Ustalone okoliczności faktyczne sprawy jednoznacznie potwierdzają, że skarżący wykonywał zarobkowo przewóz osób bez posiadania ważnych uprawnień, a zarazem wykonywał przewóz okazjonalny pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b ustawy.

W ocenie Sądu organy zasadnie wywiodły w oparciu o prawidłowo zgromadzony i rozpatrzony materiał dowodowy, że skarżący w dniu 8 czerwca 2019 r. wykonywał we własnym imieniu przewóz okazjonalny osób. Zgodnie z regulacją art. 4 pkt 11 u.t.d. przewóz okazjonalny, to przewóz osób który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że skoro jedyna definicja przewozu okazjonalnego, jaka znajduje się w art. 4 pkt 11 u.t.d. jest nieprecyzyjna i nie określa, co dokładnie jest przewozem okazjonalnym, uzasadnione jest sięgnięcie po kryteria charakteryzujące "przewóz okazjonalny" przez przepisy prawa wspólnotowego, tj. rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1073/2009 z dnia 21 października 2009 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 (Dz.U.UE.L2009.300.88.). Zgodnie z § 2 pkt 4 tego rozporządzenia za usługi okazjonalne uznaje się usługi, które nie są objęte definicją usług regularnych, w tym szczególnych usług regularnych, oraz których główną cechą jest to, że obejmują przewóz grup pasażerów utworzonych z inicjatywy zleceniodawcy lub samego przewoźnika. W orzecznictwie przyjmuje się, że zawarte w przepisach transportu drogowego sformułowanie "przewóz okazjonalny" należy odczytywać zgodnie ze znaczeniem przymiotnika "okazjonalny", jako odnoszący się do określonej okazji, okoliczności, sytuacji, wywołany przez nią, dostosowany do niej (Słownik języka polskiego pod redakcją prof. Mieczysława Szymczaka, t. II W-wa 1998, s. 499). W odróżnieniu od przewozów regularnych, przewóz okazjonalny osób wiąże się ze świadczeniem usług przewozowych osób w nadarzających się okazjach zainicjowanych przez zleceniodawcę lub przewoźnika (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2007 r., I OSK 1361/06 LEX nr 384423).

Zestawienie definicji "przewozu okazjonalnego" wywiedzionej na podstawie powołanych wyżej przepisów z poczynionymi w sprawie ustaleniami faktycznymi pozwala na uznanie, że skarżący w dniu 8 czerwca 2019 r. wykonywał odpłatny przewóz okazjonalny osób, bez jednoczesnego dopełnienia wszystkich wymagań określonych przepisami prawa.

Jak wynika z treści skargi, skarżący także odwołuje się do przytoczonych wyżej poglądów wyrażanych w orzecznictwie. Jednakże w ocenie skarżącego nie wykonywał on przewozu okazjonalnego w powyższym rozumieniu. Ze stanowiskiem tym nie można się jednak zgodzić. Wbrew zarzutom skarżącego, organ ustalił z czyjej inicjatywy wykonywana była usługa przewozu. W stanie faktycznym sprawy przewóz był możliwy dzięki skorzystaniu przez pasażera z aplikacji internetowej kojarzącej kierujących i pasażerów. Świadczenie usługi przewozu osób zainicjonowane było przez zleceniodawcę – pasażera, który zamówił kurs za pomocą aplikacji B.. Aby zamówić kurs, musiał zarejestrować swoje dane i dane swojej karty płatniczej oraz zaakceptować regulamin aplikacji. Powyższa okoliczność wynikała z zeznań świadka – pasażera M. K..

Bezsprzecznie przedmiotowy przewóz okazjonalny był wykonywany pojazdem niespełniającym wymogów konstrukcyjnych, o których mowa w art. 18 ust. 4a u.t.d. Jednocześnie nie były spełnione przesłanki z art. 18 ust. 4b u.t.d. Przepis ten dopuszcza wykonywanie przewozu okazjonalnego samochodami osobowymi niespełniającymi kryterium konstrukcyjnego określonego w ust. 4a i będącymi wyłączną własnością przedsiębiorcy lub stanowiącymi przedmiot leasingu tego przedsiębiorcy, ale wymaga spełnienia wszystkich trzech warunków określonych pod. lit a, b, c. W sprawie nie budzi zaś wątpliwości już choćby ta okoliczność, że podstawy przewozu nie stanowiła umowa zawarta w formie pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa.

W konsekwencji, w świetle przywołanych wyżej przepisów ustawy o transporcie drogowym zachodziły podstawy do nałożenia na skarżącego także kary przewidzianej w lp. 2.11. załącznika nr 3 do ustawy.

Ponieważ suma kar pieniężnych za stwierdzone naruszenia przewidziane w lp. 1.1. (12.000 zł) oraz lp. 2.11. (8.000 zł) załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym przekraczała sumę kar, o której mowa w art. 92a ust. 3, ostatecznie wymierzono skarżącemu karę w maksymalnej przewidzianej w tym przepisie wysokości 12.000 zł.

Jednocześnie zasadnie stwierdził organ brak w sprawie podstaw do zastosowania regulacji przewidzianej w art. 92a ust. 10 u.t.d., zgodnie z którym jeżeli czyn będący naruszeniem, o którym mowa w załączniku nr 3 do ustawy, stanowi jednocześnie naruszenie, o którym mowa w załączniku nr 4 do ustawy, w przypadku podmiotu wykonującego przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem będącego jednocześnie osobą, o której mowa w ust. 2, nakłada się wyłącznie karę pieniężną, o której mowa w ust. 1. Stwierdzone w niniejszej sprawie naruszenia z załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym nie są bowiem tożsame z naruszeniami z załącznika nr 4 do tej ustawy.

Trafna jest także ocena organu o braku podstaw do zastosowania w sprawie art. 92c ust. 1 u.t.d., bowiem żadna z przesłanek wskazanych w tym przepisie nie wystąpiła w niniejszej sprawie. Nie ma podstaw aby przyjąć, że skarżący nie miał wpływu na powstanie naruszenia, skoro to on sam – osobiście prowadził skontrolowany pojazd, którym odpłatnie przewoził pasażerów, nie posiadając przy tym licencji wymaganej przez przepisy ustawy o transporcie drogowym i nie spełniając także niezbędnych wymogów przy realizowaniu przewozu okazjonalnego.

W ocenie Sądu organy obu instancji zrealizowały obowiązki wynikające z art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., podjęły wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy oraz w sposób wyczerpujący zgromadziły, a następnie rozpatrzyły materiał dowodowy niezbędny do poczynienia ustaleń faktycznych i wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie jest prawidłowa, a uzasadnienie takiego stanowiska znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji, które odpowiadają wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Zapewniono również skarżącemu udział w postępowaniu. Dlatego też nie można dopatrzyć się naruszenia przez organy zasad ogólnych postępowania, w tym art. 7, art. 77 § 1 i art. 8 k.p.a.

Wobec zaistnienia przewidzianych w przepisach prawa materialnego podstaw do nałożenia na skarżącego kary w wysokości 12.000 zł za naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym, zachodziły podstawy do zastosowania przez organ drugiej instancji przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

Wobec bezzasadności zarzutów zawartych w skardze oraz wobec niestwierdzenia uchybień, które mogły mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, a które Sąd miał obowiązek uwzględniać z urzędu, skargę należało oddalić.

Z przytoczonych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.