Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 961/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 60,art.61,art.103 ust 2
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 961/16 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 czerwca 2017 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek, Sędziowie: WSA Waldemar Michaldo, WSA Urszula Zięba (spr.), Protokolant: specjalista Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2017 r., sprawy ze skargi Ł. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania oprocentowania I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 1.200 zł (jeden tysiąc dwieście złotych).


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 20 października 2011r. Burmistrz Gminy K. ustalił należność podlegającą zwrotowi przez Ł. D. z tytułu wydatków wniesionych zastępczo przez Gminę K. w związku z opłatą za pobyt A. D. w domu pomocy społecznej w okresie od 14 lutego 2011r. do 30 września 2011r. w wysokości 14.916,30 zł.

Po rozpatrzeniu odwołania Ł. D., decyzją z dnia 28 grudnia 2011r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Ponieważ ww. decyzja organu II instancji stała się ostateczna w administracyjnym toku instancji, w dniu 6 grudnia 2012r. ww. wpłacił na konto organu I instancji ww. kwotę. Jednakże we wcześniejszym terminie ww. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie, który wyrokiem z dnia 28 listopada 2012r., sygn. akt III SA/Kr 291/12 oddalił przedmiotową skargę.

Po wniesieniu skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 grudnia 2014r., sygn. akt I OSK 1041/13 uchylił ww. wyrok WSA w Krakowie, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.

Wyrokiem z dnia 18 maja 2015r., sygn. akt III SA/Kr 325/15 WSA w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Pismem z dnia 18 września 2015r. G. zwrócił się do Ł. D. o wskazanie nr rachunku bankowego, na który miała zostać zwrócona kwota 14.916,30 zł. W dniu 20 października 2015r. ww. kwota została przelana na podany rachunek bankowy.

W dniu 26 stycznia 2016r. do Urzędu Miejskiego w K. wpłynął wniosek Ł. D. o stwierdzenie nadpłaty i wypłatę oprocentowania od nadpłaty podatku w wysokości odsetek za zwłokę pobieranych od zaległości podatkowych od kwoty 14.916,30 od dnia 6 grudnia 2012r. do dnia 20 października 2015r. na rachunek bankowy Ł. D.

Decyzją z dnia 26 lutego 2016r. Burmistrz Gminy K., powołując się na przepisy o.p. i k.p.a. - wydał decyzję nr [...], którą odmówił wypłaty ww. oprocentowania. W uzasadnieniu stwierdzono, że G. stosuje przepisy prawa materialnego administracyjnego odnoszące się przede wszystkim do funkcjonowania instytucji pomocy społecznej i stosowanie przez ten organ przepisów o.p., byłoby przekroczeniem uprawnień. Podano, że G. uczynił zadość obowiązkowi wynikającemu z prawomocnego wyroku WSA w Krakowie, z którego wynikał obowiązek zwrotu, ale nie wynikało, że kwota, jaką uiścił w dniu 6 grudnia 2012r. Ł. D., stanowiła nadpłatę w rozumieniu prawa podatkowego, dlatego art. 77 §1 pkt 3 o.p. należało stosować jedynie odpowiednio. Przepisie ten ponadto nie stanowi o orzeczeniach sądów administracyjnych, a jedynie o decyzji, co również poddawało w wątpliwość możliwość jego zastosowania. Zatem nie można było mówić o nadpłacie i tym samym wypłata odsetek od nadpłaty była bezzasadna.

W odwołaniu od ww. decyzji zaskarżono ją w całości i zarzucono wydanie jej z naruszeniem:

- art. 210 §1 i 4 o.p., poprzez jego niezastosowanie i art. 107 §1 i 3 k.p.a., poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na ograniczeniu uzasadnienia do uzasadnienia

faktycznego, w tym podania faktów nieistotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a w zakresie uzasadnienia prawnego, przytoczenia wyłącznie przepisów prawa, które nie odpowiadały okolicznościom sprawy, jak i powołaniu, jako podstawy prawnej, przepisów k.p.a., które nie miały zastosowania, gdyż sprawa była uregulowana w o.p., wobec faktu, że przedmiotem wniosku i decyzji były niepodatkowe należności budżetowe jednostki samorządu terytorialnego, do których stosuje się o.p.,

- art. 2§1 pkt 1 o.p. w zw. z art. 3 pkt 3c i 8 o.p., poprzez ich niezastosowanie, polegające na pominięciu okoliczności, że przedmiotowa nadpłata, stanowiła niepodatkowaną

należność budżetu jednostki samorządu terytorialnego,

- art. 72 §1 pkt 1 w zw. z art. 73 §1 o.p., poprzez jego niezastosowanie, polegające na

ustaleniu przez organ bez żadnych podstaw i argumentacji, że należność wynikająca z decyzji uchylonej wyrokiem WSA w Krakowie z dnia 18 maja 2015r. nie stanowiła nadpłaty oraz o wywodzeniu z tego ustalenia, braku powstania obowiązku zapłaty przez organ, oprocentowania od kwoty nadpłaty,

- art. 77 §4 o.p., poprzez jego niezastosowanie oraz art. 77 §1 pkt 3 o.p., poprzez jego

błędne zastosowanie, skutkujące ustaleniem przez organ, że dokonany stronie zwrot należności został dokonany w terminie, co jednak nie odpowiadało rzeczywistości,

- art. 77b §1 pkt 2 o.p., poprzez jego niezastosowanie, polegające na stwierdzeniu, że

ustalenie przez organ numeru rachunku bankowego strony było czynnością niezbędną w celu dokonania zwrotu nadpłaty,

- art. 78 §1 o.p. w zw. z art. 73 §1 o.p., poprzez niezastosowanie skutkujące

ustaleniem, że nie było należne oprocentowanie nadpłaty, ponieważ zwrot należności nastąpił w przewidzianym ustawą terminie w sytuacji, gdy zwrot nadpłaty w terminie nie był przesłanką dla obowiązku organu do wypłaty oprocentowania, gdyż wystarczającą w niniejszej sprawie przesłanką dla powstania nadpłaty i obowiązku zapłaty oprocentowania było uchylenie decyzji przez sąd administracyjny.

W uzasadnieniu odwołania podano dodatkowo, że w ww. decyzji brak było ustaleń w zakresie charakteru nadpłaty lub też oceny, jaki charakter miała zapłacona przez odwołującego na podstawie ostatecznej decyzji kwota, która to decyzja została następnie uchylona, a kwota została zwrócona ww. przez organ. Organ nie wyjaśnił również, co było niepodatkowaną należnością budżetową jednostki samorządu terytorialnego, jak i nie sięgnął do odpowiedniego dorobku doktryny i orzecznictwa w tym zakresie. Zarzucono, że wobec braku logicznego wywodu w uzasadnieniu faktycznym oraz braku uzasadnienia prawnego decyzji, w rzeczywistości nie można było dokonać oceny, czy organ dokonał prawidłowej subsumpcji przepisów prawa do okoliczności faktycznych sprawy. W dalszej części, odwołujący wywiódł, że określona mu należność, stanowiła niepodatkową należność budżetową z art. 3 ust. 3c i 8 o.p. Należność ta nałożona na podstawie przepisów imperatywnych u.p.s., stanowiła należność publicznoprawną. Powołano się na ustalenia doktryny, że nieopodatkowanymi należnościami budżetu są inne, niż podatki i opłaty publicznoprawne, należności budżetu państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, bez względu na to, w jaki sposób i na skutek działań, jakich organów wpływają do tych budżetów. W rezultacie do ww. należności, zastosowanie mają przepisy o.p. Wskazano, że organ całkowicie bezzasadnie przyjął, że zapłacona przez odwołującego należność nie stanowiła nadpłaty. Nadpłata powstaje z dniem zapłaty przez podatnika podatku nienależnego, zatem w przedmiotowej sprawie nastąpiła dnia 6 grudnia 2012r. Wobec powyższych okoliczności wniesiono o zmianę decyzji, poprzez ustalenie obowiązku organu do wypłaty oprocentowania od nadpłaty w wysokości odsetek za zwłokę pobieranych od zaległości podatkowych od kwoty 14.916,30 zł.

Decyzją z dnia 14 czerwca 2016r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając m.in. na podstawie art. 60, art. 61, art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. 2015.163, dalej jako: "u.p.s.") - uchyliło decyzję w całości i umorzyło postępowanie przed organem I instancji. W pierwszej kolejności organ odwoławczy zauważył, że podstawę działania w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy o pomocy społecznej i ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, a nie ustawy Ordynacja podatkowa, dlatego uznał powołanie przepisów o.p. i k.p.a. przez organ I instancji za nieprawidłowe. Wskazano, że gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej, wnosi opłaty zastępczo, jeżeli nie wywiązują się z tego osoby zobowiązane w pierwszej kolejności, wskazane w art. 61 ust. 1 u.p.s. Natomiast wysokość należności, podlegającej zwrotowi oraz termin jej zwrotu, ustala się w drodze decyzji administracyjnej (art. 104 ust. 3 u.p.s). Skoro więc obowiązek członków rodziny osoby umieszczonej w domu pomocy społecznej, polegający na wnoszeniu związanych z tym opłat, wynika wprost z u.p.s, to w sytuacji uchylania się od tego osób zobowiązanych - gmina, która zastępczo poniosła wydatki, może egzekwować ich zwrot w drodze decyzji administracyjnej. Właściwą drogą wyegzekwowania takich należności przez gminę jest więc wydanie decyzji na podstawie art. 104 ust. 3 w zw. z art. 61 ust. 3 u.p.s. Opłata za dom pomocy społecznej ma charakter cywilny i jest świadczeniem pieniężnym, uiszczanym za świadczenie usług, polegających na opiece i pielęgnacji. Za powyższym rozumowaniem przemawia również treść art. 103 ust. 2 u.p.s. Organ odwoławczy wywiódł, że opłata za dom pomocy społecznej nie była, jak twierdził odwołujący się, niepodatkową należnością jednostki samorządu terytorialnego. Dlatego nie miały zastosowania przepisy o.p., a tym samym należało przyjąć, że całe rozumowanie odwołującego, oparte na twierdzeniu, że w sprawie zaistniała nadpłata podatku - było nieprawidłowe.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący powielił zarzuty i argumentację zawartą uprzednio w odwołaniu, a ponadto zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, że niezasadnie określona w decyzji kwota, podlegająca zwrotowi, nie stanowiła nieopodatkowanej należności budżetu jednostki samorządu terytorialnego, lecz świadczenie za usługi pielęgnacyjne w sytuacji, gdy organ decyzją władczą w ramach imperium, której przymusowe wykonanie następowało w ramach egzekucji administracyjnej, określił zobowiązanie skarżącego z podaniem podstawy o pomocy społecznej, jednak w oparciu o fakt, że skarżący był zobowiązanym z dożywocia, a więc z umowy cywilnoprawnej, a nie wg art. 61 u.p.s. Zarzucono również naruszenia art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. w zw. z art. 103 ust. 3 u.p.s., poprzez błędną wykładnię, że skoro jednym ze sposobów ustalenia zwrotu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej była umowa, to była to należność cywilnoprawna, w sytuacji, gdy organ pominął okoliczność, ze wysokość opłaty, ustala się w drodze decyzji administracyjnej, a jedynie sposób jej zwrotu można ustalić w umowie, a to w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie brak było umowy, a jedynie władcza decyzja organu o ustaleniu kwot podlegających zwrotowi. Rozszerzono również zarzut naruszenia art. 2 §1 pkt 1 w zw. z art. 3 pkt 3c i 8 o.p. wskazując, że w analogicznej sprawie [...] Gmina K. (przeciwko skarżącemu, Gmina wydała dwie decyzje o obowiązku zwrotu opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, lecz za różne następujące po sobie okresy) dokonała wypłaty oprocentowania, zgodnie z pismem Gminy. Dodano także, że złożony w przedmiotowej sprawie wniosek o stwierdzenie nadpłaty, powinien zostać uznany za wniosek o zwrot nadpłaty, co zdaniem skarżącego potwierdził wyrok NSA z dnia 9 lipca 2013r. o sygn. II FSK 1875/12. Nadto podano, że w sprawie istniała jedynie władcza decyzja organu o ustaleniu kwot, podlegających zwrotowi, egzekwowalna w trybie egzekucji administracyjnej. W efekcie organ błędnie uznał, że za błędy merytoryczne i proceduralne w wydawaniu decyzji władczych nie ponosi odpowiedzialności i odpowiedzialności tej nie określa oprocentowanie niezasadnie ustalonych należności przez organ. Prowadziłoby to do utraty zaufania obywateli do państwa, gdyż organ miałby możliwość korzystania ze środków pieniężnych od obywateli, uiszczonych lub wyegzekwowanych od nich na podstawie bezprawnych decyzji przez kilka lat, wobec czasochłonności postępowań i bez wynagrodzenia obywatelom za to, gdyż mógłby powoływać się na okoliczność, że nie są to należności budżetowe, a zatem oprocentowanie od nadpłaty nie jest należne. Dodano, że organ działał w ramach imperium, skarżący musiał mu się poddać, zatem organ był zobowiązany wyrównać obywatelowi straty, jakie podniósł w wyniku uiszczenia niezasadnie ustalonej należności. Wobec powyższego wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie, powtórzył wywody zawarte uprzednio w decyzji i uznał, że postępowanie mające na celu obowiązek wypłaty oprocentowania takiego, jak należałoby się przy nadpłacie podatku było postępowaniem bezprzedmiotowym i powinno zostać umorzone.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 P.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.).

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji, Ł. D. zawarł szereg zarzutów. Zarzucał w szczególności, że w decyzji brak było ustaleń w zakresie charakteru nadpłaty lub też oceny, jaki charakter miała zapłacona przez odwołującego na podstawie ostatecznej decyzji kwota. Zarzucano, że organ nie wyjaśnił również, co jest niepodatkowaną należnością budżetową jednostki samorządu terytorialnego, jak i nie sięgnął do odpowiedniego dorobku doktryny i orzecznictwa w tym zakresie, że wobec braku logicznego wywodu w uzasadnieniu faktycznym oraz braku uzasadnienia prawnego decyzji, w rzeczywistości nie można było dokonać oceny, czy organ dokonał prawidłowej subsumpcji przepisów prawa do okoliczności faktycznych sprawy. Wywodził, że określona mu należność, stanowiła niepodatkową należność budżetową z art. 3 ust. 3c i 8 o.p. bowiem została nałożona na podstawie przepisów imperatywnych u.p.s., stanowiła należność publicznoprawną. Powołano się na ustalenia doktryny, że nieopodatkowanymi należnościami budżetu są inne, niż podatki i opłaty publicznoprawne, należności budżetu państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, bez względu na to, w jaki sposób i na skutek działań, jakich organów wpływają do tych budżetów. Konkludowano, że w rezultacie do ww. należności, zastosowanie mają przepisy o.p.

Powyższe niewątpliwie wymagało od organu odwoławczego rozpatrzenia całości materiału sprawy i dokonania samodzielnej jego oceny także w kontekście zarzutów odwołania. To z kolei powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.

Tymczasem organ odwoławczy w lakonicznym uzasadnieniu rozstrzygnięcia uchylającego zaskarżoną decyzję i umarzającego postępowanie w sprawie, w połowie jego części przypomniał stan faktyczny a w części oceny prawnej najpierw zauważył, że podstawę działania w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy o pomocy społecznej i ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, a nie ustawy Ordynacja podatkowa, dlatego uznał powołanie przepisów o.p. i k.p.a. przez organ I instancji za nieprawidłowe. Tezę tą skonkludował jednoznacznie, i bez uzasadnienia, że "dlatego skład orzekający Kolegium uważa za nieprawidłowe powołane w podstawie prawnej rozstrzygnięcia zarówno przepisów k.p.a. i o.p." (cytat) Wskazano dalej, że gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej, wnosi opłaty zastępczo, jeżeli nie wywiązują się z tego osoby zobowiązane w pierwszej kolejności, wskazane w art. 61 ust. 1 u.p.s. Natomiast wysokość należności, podlegającej zwrotowi oraz termin jej zwrotu, ustala się w drodze decyzji administracyjnej (art. 104 ust. 3 u.p.s) a właściwą drogą wyegzekwowania takich należności przez gminę jest więc wydanie decyzji na podstawie art. 104 ust. 3 w zw. z art. 61 ust. 3 u.p.s.

W kolejnym akapicie uzasadnienia zamieszczono zdanie o treści; "opłata za dom pomocy społecznej ma charakter cywilny i jest świadczeniem pieniężnym, uiszczanym za świadczenie usług, polegających na opiece i pielęgnacji. Za powyższym rozumowaniem przemawia treść art. 103 ust. 2 u.p.s. Przytoczono treść przepisu, wskazując, iż "celem takiej umowy jest ustalenie wysokości opłaty wnoszonej przez zobowiązane osoby a więc opłaty, której obowiązek ponoszenia został ustawowo ustalony" by następnie ponownie wskazać, że obowiązek partycypowania w takich kosztach osoby zobowiązanej powinien zostać określony w decyzji o ustaleniu opłaty za pobyt wydanej na podstawie art. 59 u.p.s.

Organ odwoławczy następnie skonkludował, że "opłata za dom pomocy społecznej nie była, jak twierdził odwołujący się, niepodatkową należnością jednostki samorządu terytorialnego. Dlatego nie miały zastosowania przepisy o.p., a tym samym należało przyjąć, że całe rozumowanie odwołującego, oparte na twierdzeniu, że w sprawie zaistniała nadpłata podatku - było nieprawidłowe". Na tym w zasadzie uzasadnienie zakończono. W ocenie Sądu uzasadnienie to nie tylko nie zawiera odpowiedzi na zarzuty odwołania ale także nie przedstawia jakiegokolwiek logicznego procesu rozumowania, który odzwierciedlałby podstawy prawne wydanego rozstrzygnięcia. W tym zakresie rację w pełni przyznać należy zarzutom sformułowanym w skardze.

Taki sposób procedowania nie mógł zostać zaakceptowany przez Sąd. W wyniku złożenia odwołania sprawa powinna bowiem być w całości przedmiotem postępowania przed organem drugiej instancji. Zgodnie bowiem z zasadą dwuinstancyjności postępowania wynikającą z art. 127 O.p organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu pierwszej instancji. Jak podkreślił NSA w wyroku z dnia 27 czerwca 2000r. (sygn. akt I SA/Ka 2466/98, wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl) zasada dwuinstancyjności postępowania podatkowego polega na tym, że każda sprawa rozpoznana i rozstrzygnięta przez organ pierwszej instancji może być w wyniku odwołania również rozpoznana i rozstrzygnięta przez organ drugiej instancji. Dwukrotne rozpoznanie oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego. Konsekwentnie do tego ukształtowane jest postępowanie odwoławcze, którego przedmiotem nie jest weryfikacja, a ponowne rozpoznanie sprawy podatkowej. Organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i orzec w sprawie rozstrzygniętej decyzją organu pierwszej instancji, a zatem nie może on się ograniczyć tylko do kontroli organu pierwszej instancji (por. T. Woś, J. Zimmermann, glosa do uchwały SN z dnia 23 września 1986 r., III AZP 11/86, PiP 1989, z. 8, s. 147). Jeżeli zaś sąd stwierdza naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania, to nie może uznać tej okoliczności za nieistotną (por. wyrok NSA z dnia 30 marca 2004 r. sygn. akt FSK 169/04).

Zgodnie z przepisem art. 187 § 1 O.p. organ każdej instancji, jest zobligowany do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co oznacza rozważenie, przeanalizowanie, zaznajomienie się z całym materiałem dowodowym. Ocena materiału dowodowego musi być dokona we wzajemnym powiązaniu faktów, a wyciągnięte wnioski powinny być spójne i stanowić logiczną całość. Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest ściśle związany z wynikającą z art. 191 O.p. zasadą swobodnej oceny dowodów, która powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całości materiału dowodowego.

Powyższe ustalenia i oceny powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, które zgodnie z art. 210 § 4 O.p. musi zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie faktyczne powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie decyzji, jest elementem umożliwiającym sądową kontrolę w zakresie oceny prawidłowości przeprowadzenia postępowania podatkowego. Pozwala bowiem na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.

Uzasadnienie powinno przekonywać zarówno co do prawidłowości oceny stanu faktycznego i prawnego, jak i co do zasadności samej treści podjętej decyzji. Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 124 O.p. W przepisie tym przewidziano, że organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu.

W ocenie Sądu wyżej wymienione przepisy, poprzez nie zbadanie merytoryczne całej sprawy, nie rozważenie istotnych dla jej rozstrzygnięcia okoliczności oraz nie sporządzenie prawidłowego uzasadnienia swego rozstrzygnięcia zostały naruszone przez organ odwoławczy w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tej sytuacji za przedwczesne należało uznać uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania w sprawie. Rozstrzygnięcie to w zasadzie pozostawiło stronę skarżącą bez wyjaśnienia motywów rozstrzygnięcia, które de facto zamknęło jej drogę do dochodzenia w trybie postępowania administracyjnego, rekompensaty związanej z bezprawnym pozostawaniem na koncie organu przez okres 3 lat znaczącej kwoty pieniędzy. Działanie to trudno uznać za zgodne z zasadą praworządności jak również zasadą budzenia zaufania do organów podatkowych zwłaszcza, jeżeli się zważy, że w związku z pobraniem od skarżącego w podobnych okolicznościach należności za pobyt w domu pomocy społecznej, za kolejny rok przebywania tam A. D., identycznie motywowany wniosek skarżącego o wypłatę oprocentowania został uwzględniony przez organ I instancji (vide; pisma przedłożone przez pełnomocnika skarżącego na rozprawie w dniu 20 czrwca 2017r.).

Odnośnie pozostałych zarzutów skargi należy wskazać, że z uwagi na praktyczny brak uzasadnienia decyzji organu II instancji, Sąd nie mógł odnieść się do nich merytorycznie, byłoby to bowiem administrowanie sprawą za organ, co jest niedopuszczalne. Sąd administracyjny ma bowiem wyłącznie ocenić prawidłowość działania organu, nie zaś załatwiać za niego sprawę.

Reasumując, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a w szczególności art. 127 i 210 § 4 O.p. należało ją zatem uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy powinien uwzględnić wyrażony powyżej pogląd Sądu i przystąpić ponownie do merytorycznego, prawidłowego i wyczerpującego rozstrzygnięcia sprawy.

Badając merytoryczną prawidłowość decyzji organu I instancji wezmą pod uwagę treść art. 2 Ordynacji podatkowej stanowiącego w § 1 pkt. 1 , iż przepisy ustawy stosuje się do podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego, do których ustalania lub określania uprawnione są organy podatkowe. Następnie uwzględnią dyspozycję art. 3 pkt. 3c stanowiącego, że ilekroć w ustawie jest mowa o podatkach - rozumie się przez to również opłaty oraz niepodatkowe należności budżetowe oraz pkt. 8 definiującego niepodatkowe należności budżetowe jako nie będące podatkami i opłatami należności stanowiące dochód jednostki samorządu terytorialnego, wynikające ze stosunków publicznoprawnych.

Organ oceni jaki charakter miała wpłacona przez skarżącego kwota 14.916,30 zł. Ocena ta nie może jednak być bezrefleksyjna lecz odniesiona do przepisów ustawy o pomocy społecznej, w szczególności art. 59, 61 i 103 ust 2 i 104 ust 3 tej ustawy. Nie można też nie zauważać, że przepis art. 59 w ust 1 stanowi, ze "decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej" a przepis art. 104 ust 3 u.p.s. (będący podstawą nałożenia na skarżącego obowiązku uiszczenia spornej kwoty 14.916,30zł) stanowi, że wysokość należności, o których mowa w ust. 1, podlegających zwrotowi oraz terminy ich zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej. Oczywiście należy również odnieść się do zakresu stosowania art. 103 ust 2 u.p.s., stanowiącego, iż "Kierownik ośrodka pomocy społecznej ustala w drodze umowy z małżonkiem, zstępnymi przed wstępnymi mieszkańca domu wysokość wnoszonej przez nich opłaty za pobyt tego mieszkańca w domu pomocy społecznej..." i rozważyć, czy przepis ten znalazł w ogóle zastosowanie w badanej sprawie.

Przy badaniu wzajemnej relacji wskazanych przepisów organ winien również wziąć pod uwagę znaczący dorobek orzecznictwa sądów administracyjnych w powyższej kwestii, którego reprezentatywny pogląd wyrażony został przykładowo w wyroku NSA z dnia 19 czerwca 2015r. sygn. I OSK 62/14. Wskazano tam, że; "Obowiązek wnoszenia opłaty przez konkretną osobę, czy osoby spośród kręgu podmiotów zobowiązanych na mocy art. 61 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 u.p.s. kreuje nie umowa, o jakiej mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s., ale decyzja administracyjna o ustaleniu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej przewidziana w art. 59 ust. 1 u.p.s. Umowa zawierana pomiędzy kierownikiem ośrodka pomocy społecznej a małżonkiem albo zstępnymi bądź wstępnymi mieszkańca domu pomocy społecznej nie jest wyłącznym źródłem obowiązku ponoszenia opłat przez te osoby za pobyt w domu pomocy społecznej. Z samego brzmienia art. 103 ust. 2 u.p.s. wynika, że celem takiej umowy nie jest nawiązanie cywilnoprawnego stosunku zobowiązującego do ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, ale ustalenie wysokości opłaty wnoszonej przez zobowiązane osoby, a więc opłaty, której obowiązek ponoszenia został już ustalony. Zawarcie umowy przewidzianej w art. 103 ust. 2 u.p.s. ma na celu umożliwienie małżonkowi, zstępnym i wstępnym zadeklarowanie opłacania wyższego odsetka opłaty, aniżeli wynika to z przepisów o minimalnych obciążeniach wynikających z art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. a i b u.p.s".

Mając za sobą powyższe rozważania organ odwoławczy oceni ostatecznie czy w sprawie doszło do powstania nadpłaty w rozumieniu art. 72 – 77 Ordynacji podatkowej oraz finalnie czy ewentualna nadpłata podlegać może oprocentowaniu na podstawie art. 78 § 1 i § 3 tej ustawy. W ten sposób przeprowadzone procedowanie będzie dopiero podstawą do wyboru sposobu rozstrzygnięcia na podstawie art. 233 Ordynacji podatkowej. Musi to być jednak rozstrzygnięcie uzasadnione w sposób odzwierciedlający poczynione ustalenia i rozważania.

O kosztach postępowania orzeczono, na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a. uwzględniając, iż skarżący – z uwagi na przedmiot postępowania – był zwolniony z obowiązku uiszczania wpisu sądowego oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Do kosztów postępowania zaliczone zatem zostało jedynie wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego, posiadającego status radcy prawnego, określone na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez Radce prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013r. poz 490 ze zm.), proporcjonalnie do wskazanej w skardze wartości przedmiotu postępowania.