Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 16/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2013-04-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono  orzeczenie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 87 ust. 1, art. 92a ust. 1 i ust. 6
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
article: art. 3, art. 4, art. 18, załącznik 1 dodatek 1
journal: Dz.U. 1984 nr 49 poz 254
law: Umowa o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych  do tych przewozów (ATP), sporządzona w Genewie dnia 1 września 1970 r. - przyjęta oświadczenniem rządowym z dnia  24 września 1984 r.
article: art. 9, art. 91, art. 241 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Małgorzata Olejowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 30 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Transportowo-Handlowego "T." Sp. z o.o. w S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] września 2012 r., nr [...]; II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz Przedsiębiorstwa Transportowo-Handlowego "T." Sp. z o.o. w S. kwotę 320 zł (trzysta dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do sądu decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., Nr [...], Dyrektor Izby Celnej w B. P. po rozpatrzeniu odwołania Przedsiębiorstwa [...] "T." sp. z o.o. z siedzibą w S., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] września 2012 r., Nr [...], o nałożeniu kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy powołał się na następujące ustalenia w sprawie:

W dniu 18 maja 2012 r. na Drogowym Przejściu Granicznym w D. przeprowadzono kontrolę pojazdu marki DAF o numerze rejestracyjnym [...] z przyczepą marki Schmitz Cargobull AG o numerze rejestracyjnym [...]. Pojazdem przewożono 20 ton skrawków mięsnych z głów świńskich na trasie z M. w Niemczech do K. na Ukrainie.

W trakcie kontroli okazano dokumenty, m.in. wypis z licencji, świadectwo kierowcy, umowę leasingu, międzynarodowy samochodowy list przewozowy CMR oraz niepoświadczoną kserokopię niemieckiego świadectwa ATP nr TÜV [...] z dnia 2 kwietnia 2012 r., ważnego do kwietnia 2013 r., wystawionego na naczepę o numerze zgodnym z numerem VIN chłodni wskazanym w dowodzie rejestracyjnym.

Z treści listu przewozowego wynikało, że mięso powinno być przewożone w temperaturze -18°C, którą zapewniają specjalne środki transportu przeznaczone do przewozu szybko psujących się artykułów żywnościowych.

W protokole kontroli stwierdzono kilka naruszeń przepisów o transporcie drogowym, polegających na nieokazaniu wymaganych dokumentów.

Po przeprowadzeniu postępowania, decyzją z dnia [...] września 2012 r. Naczelnik Urzędu Celnego w L. nałożył na Przedsiębiorstwo [...] "T." sp. z o.o. karę pieniężną w wysokości 8.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu. W uzasadnieniu organ stwierdził, że okazana w trakcie kontroli zwykła odbitka ksero świadectwa ATP nie może zastąpić dokumentu, na bazie którego powstała, w związku z tym należy przyjąć, że przewóz był wykonywany niezgodnie z Umową o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP), sporządzoną w Genewie dnia 1 września 1970 r. (Dz. U. z 1984 r. Nr 49, poz. 254; dalej: umowa ATP).

W odwołaniu od decyzji spółka "T." zarzuciła naruszenie szeregu przepisów postępowania oraz błędne przyjęcie, że przewóz był wykonywany z naruszeniem wymogów określonych w umowie ATP.

Po rozpatrzeniu odwołania spółki Dyrektor Izby Celnej w B. P. decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy przytoczył treść art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c/ ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm., dalej: u.t.d.), z którego wynika obowiązek posiadania i okazywania przez kierowcę pojazdu wykonującego przewóz drogowy, w tym także międzynarodowy transport drogowy, na żądanie uprawnionego organu kontroli, między innymi świadectwa wymaganego zgodnie z Umową ATP.

Umowa ATP nakłada obowiązek przewozu niektórych szybko psujących się artykułów żywnościowych przy wykorzystaniu specjalnych środków transportu, wymienionych w art. 1 tej umowy, które odpowiadają normom podanym w załączniku 1 do umowy. Potwierdzeniem spełnienia przez pojazd warunków wymaganych przepisami umowy ATP jest świadectwo zgodności z normami, wydane przez właściwą władzę na odpowiednim formularzu. Świadectwo lub jego fotokopia powinno znajdować się w pojeździe i być okazywane na każde żądanie kontrolujących. W załączniku 2 do umowy ATP zostały określone warunki dotyczące temperatur, które powinny być przestrzegane przy przewozie zamrożonych i głęboko zamrożonych wymienionych w tym załączniku artykułów żywnościowych.

Dyrektor Izby Celnej wskazał, że w trakcie kontroli drogowej stwierdzono wykonywanie przez skarżącą przewozu towaru w postaci mrożonych skrawków mięsnych z głów świńskich. Towar ten został wymieniony w załączniku nr 2 do Umowy ATP jako artykuł żywnościowy szybko psujący się, do przewozu którego powinny być stosowane środki transportu określone Umową.

Organ uznał, że do przewozu w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy umowy ATP, a tym samym występuje obowiązek określony we wspomnianym wyżej art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c) u.t.d. – posiadania przez kierowcę pojazdu przy sobie i okazywania na żądanie uprawnionego organu kontroli świadectwa wymaganego zgodnie z Umową ATP.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że przedstawiona w trakcie kontroli zwykła odbitka ksero świadectwa ATP, bez poświadczenia zgodności z oryginałem nie może zastąpić dokumentu, na bazie którego powstała.

Niewystarczające jest również umieszczenie na przedniej ścianie kontrolowanej naczepy tabliczki ATP z numerem VIN, numerem świadectwa ATP i terminem ważności do kwietnia 2013 r. Tabliczka znamionowa nie może być uznana za dowód potwierdzający spełnienie warunków przez pojazd, traktowanego równoznacznie ze świadectwem ATP.

Organ nie podzielił argumentów strony odnośnie konieczności zastosowania w sprawie tekstu umowy ATP w wersji zmienionej, nie opublikowanej w Dzienniku Ustaw RP. Z treści art. 91 ust. 1 Konstytucji wynikają dwie przesłanki obowiązywania umów międzynarodowych w krajowym porządku prawnym: ratyfikacja i ogłoszenie w Dzienniku Ustaw. Po opublikowaniu tekstu umowy ATP w Dzienniku Ustaw z 1984 r. nie były publikowane zmiany dotyczące umowy.

W konkluzji organ uznał, że posługiwanie się podczas wykonywania przewozu drogowego niepoświadczoną za zgodność kserokopią dokumentu jest równoznaczne z wykonywaniem transportu drogowego bez wymaganego świadectwa zgodnie z Umową ATP. Za takie naruszenie ustawa o transporcie drogowym przewiduje karę pieniężną w wysokości 8.000 zł.

Zdaniem organu w sprawie nie znajduje zastosowanie art. 92c u.t.d. pozwalający na zaniechanie nałożenia kary pieniężnej i umorzenie postępowania w sytuacji, gdy podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Spółka "T." jest profesjonalnym przewoźnikiem, którego obowiązuje znajomość przepisów prawa i który powinien tak organizować pracę swojego przedsiębiorstwa, aby przestrzegać obowiązujących przepisów. Przy dołożeniu należytej staranności strona mogła nie dopuścić do powstania naruszenia przepisów.

W skardze do sądu administracyjnego Przedsiębiorstwo [...] "T." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w S. wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji i zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego poprzez brak dokładnego i wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Naruszenia te polegały w szczególności na: - wszczęciu i prowadzeniu postępowania w sprawie w sytuacji gdy w toku kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariusza celnego nie stwierdzono naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym, gdyż kierowca przedstawił do kontroli kserokopię właściwego, ważnego świadectwa; - pominięciu faktu istnienia na naczepie tabliczki ATP, stanowiącej dowód, że dany środek jest dopuszczony do przewozu łatwo psujących się produktów żywnościowych.

Skarżąca zarzuciła również naruszenie przepisów postępowania poprzez wszczęcie i prowadzenie postępowania w sprawie w sytuacji, gdy w toku kontroli nie stwierdzono naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym.

Zarzucono także naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów u.t.d. oraz umowy ATP, polegające na błędnym przyjęciu przez organ, iż w toku kontroli stwierdzono naruszenie przepisów o transporcie drogowym, jak również, że niniejszy przewóz wykonywany był bez wymaganego świadectwa.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że kierowca podczas kontroli okazał wymaganą fotokopię świadectwa ATP, wydanego dla kontrolowanej naczepy, ważnego do dnia 30 kwietnia 2013 r. Umowa ATP nie zawiera wymogu, aby przewożona w pojeździe fotokopia świadectwa była poświadczona za zgodność z oryginałem.

Ponadto organ nie uwzględnił zmian umowy ATP, wprowadzonych w trybie przewidzianym w art. 18, już po ogłoszeniu tekstu umowy w Dzienniku Ustaw. Z aktualnie obowiązującego tekstu konwencji ATP i załączników do niej wynika, że tabliczka znamionowa powinna być uznawana tak samo jak dokument świadectwa ATP.

Nie było zatem podstaw do wszczęcia i prowadzenia postępowania, a tym samym do wydawania decyzji nakładających karę, bowiem nie można było skutecznie zarzucić stronie skarżącej, że przy wykonywaniu przewozu objętego kontrolą w dniu 18 maja 2012 r. doszło do naruszenia art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c) u.t.d.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w B. P. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzje organów celnych wydane w badanej sprawie są dotknięte wadami prawnymi, które skutkują koniecznością ich uchylenia.

W badanej sprawie, naruszenie, którego dopuściła się skarżąca spółka, w ocenie organów polegało na uchybieniu art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c), który wymaga aby kierowca pojazdu samochodowego wykonując przewóz drogowy rzeczy jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, m.in. dokumenty związane z przewożonym ładunkiem, a także świadectwo wymagane zgodnie z Umową o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP).

Ustalenie prawidłowości nałożenia kary pieniężnej na skarżącą spółkę wymaga wyjaśnienia dwóch podstawowych kwestii: czy do przewozu objętego kontrolą (przeprowadzoną w dniu 18 maja 2012 r.) miała zastosowanie umowa ATP, a w razie potwierdzenia – czy organ właściwe zinterpretował jej postanowienia, odnośnie wymogu posiadania przez kierowcę świadectwa określonego w tej umowie.

Jak wynika z niekwestionowanych ustaleń zawartych w protokole kontroli (k. 21-25 akt adm.), opartych na dokumentach przewozowych, pojazdem objętym kontrolą przewożono skrawki mięsne z głów świńskich. W liście przewozowym CMR znajdowały się adnotacje, że jest to towar łatwo psujący się, zamrożony, który powinien być przewożony w temperaturze -18°C.

Z treści art. 3 ust. 1 umowy ATP wynika, że postanowienia artykułu 4 umowy stosuje się do każdego przewozu wykonywanego na rzecz osób trzecich lub na własny rachunek m.in. transportem samochodowym głęboko zamrożonych lub zamrożonych artykułów żywnościowych. Z kolei z art. 4 ust. 1 umowy ATP wynika, że do przewozu szybko psujących się artykułów żywnościowych, wymienionych w załączniku 2 i 3 do umowy, powinny być stosowane środki transportu wymienione w artykule 1 umowy, z wyjątkiem wypadków, gdy w związku z temperaturą przewidywaną podczas całego przewozu obowiązek ten okazuje się całkowicie zbędny do utrzymywania temperatur ustalonych w załącznikach 2 i 3 do umowy. Przestrzeganie tych postanowień spoczywa na przewoźnikach wykonujących przewozy na rzecz osób trzecich tylko w takim zakresie, w jakim podjęli się oni zapewnienia lub wykonania usługi niezbędnej do zachowania tych postanowień,

i jeżeli takie zachowanie postanowień jest związane z wykonywaniem danej usługi (art. 4 ust. 4).

Jedną z kategorii towarów wymienionych w załączniku nr 2 są: "Dowolne inne głęboko zamrożone artykuły żywnościowe", które powinny być przewodzone w temperaturze -18°C. Niewątpliwie przewożone kontrolowanym pojazdem produkty mieszczą się w tej kategorii. Zasadność tego wniosku potwierdza również list przewozowy. Oznacza to, że w badanej sprawie postanowienia umowy ATP miały zastosowanie.

Konstatacja ta umożliwia przejście do analizy kolejnego kluczowego w sprawie zagadnienia, jakim jest istnienie obowiązku posiadania przez kierowcę wykonującego przewóz świadectwa

W tym zakresie skarga jest zasadna, gdyż organ zastosował w zaskarżonej decyzji niewłaściwą podstawę prawną, powołując się na nieaktualne brzmienie umowy ATP i załączników do niej.

W badanej sprawie organ powołał się na brzmienie umowy ATP w wersji opublikowanej w Dzienniku Ustaw z 1984 r., nr 49, poz. 254. W tym publikatorze nie były publikowane żadne późniejsze wersje umowy.

Pierwotne brzmienie załącznika 1, dodatek 1, punkt 4 było następujące: "Świadectwo zgodności z normami wydaje właściwa władza na formularzu według wzoru podanego w dodatku 3 do niniejszego załącznika. W odniesieniu do pojazdów drogowych świadectwo (lub jego fotokopia) powinno znajdować się na pojeździe i być okazywane na każde żądanie kontrolujących. Jeżeli środek transportu może być zaliczony do dowolnej kategorii lub klasy tylko z mocy postanowień przejściowych, przewidzianych w punkcie 5 niniejszego załącznika, to termin ważności świadectwa wydanego dla tego środka transportu ograniczony jest okresem przewidzianym w tych postanowieniach przejściowych".

Należy zauważyć jednak, że umowa ATP przewiduje procedury wprowadzania poprawek i zmian do niej (art. 18). Z informacji dostępnych na stronie internetowej (www.unece.org) agendy ONZ odpowiedzialnej za realizację umowy – UNECE (United Nations Economic Commission for Europe – w języku polskim tłumaczona jako: Europejska Komisja Gospodarcza) wynika, że umowa była kilkakrotnie zmieniana od daty jej podpisania w 1970 r. Fakt ten potwierdza znane sądowi z urzędu pismo polskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych z dnia 26 października 2012 r. przedstawione w toku postępowania przed sądem w sprawie o sygn. akt III SA/Lu 327/12. Treść pisma MSZ znana jest również stronom postępowania, gdyż w wyżej wskazanej sprawie występowały te same podmioty.

Zmiany umowy były notyfikowane przez Sekretarza Generalnego ONZ wszystkim sygnatariuszom, w tym Polsce. Z informacji tych wynika, że aktualna jest wersja umowy (i załączników) z dnia 2 stycznia 2011 r., z zastrzeżeniem tzw. corrigendum z 2 kwietnia 2012 r., które weszło w życie 11 listopada 2012 r., jednak nie dotyczy uregulowań mających zastosowanie do badanej sprawy.

Jak wspomniano wyżej – teksty zmian umowy po opublikowaniu jej w Dzienniku Ustaw z 1984 r. nie były publikowane w oficjalnym publikatorze aktów prawnych w Polsce. Według informacji MSZ, nie dokonywano urzędowego tłumaczenia zmian umowy na język polski. Wynikało to z faktu, że wszystkie przyjmowane poprawki do tekstu umowy nie wymagały przeprowadzenia procedury ratyfikacji lub zatwierdzenia, w której uczestniczy Ministerstwo.

Na wspomnianej wyżej stronie internetowej UNECE widnieją trzy wersje językowe umowy w aktualnym jej brzmieniu, z uwzględnieniem zmian – angielska, francuska i rosyjska.

Analiza tekstu umowy w tych językach (oryginalnych) wskazuje na zasadność podnoszonych w skardze zarzutów co do konieczności posiadania w pojeździe świadectwa ATP. Skarżący przytacza własne tłumaczenie stosownego fragmentu (pkt 3 załącznika 1, dodatek 1) w następującym brzmieniu: "(...) świadectwo lub jego fotokopia powinno w czasie przewozu znajdować się na środku transportu i być okazywane na każde żądanie kontrolującego. Jednakże, jeżeli tabliczka świadectwa przewidziana w dodatku 3 do niniejszego załącznika jest umieszczona na środku transportu, powinna być ona uznawana tak samo jako dokument świadectwa ATP". Argumenty te znajdują potwierdzenie w analizie angielskiej wersji językowej załącznika 1 ("The certificate or a certified true photographic copy thereof shall be carried on the equipment during carriage and be produced whenever so required by the control authorities. However, if a certification plate, as reproduced in appendix 3 to this annex, is fixed to the equipment, the ATP plate shall be recognized as equivalent to an ATP certificate"). Dodatkowo w punkcie 3 załącznika 1, dodatku 1 jest zawarte zastrzeżenie, zgodnie z którym tabliczka świadectwa ATP powinna być usunięta z chwilą, gdy środek transportu nie odpowiada standardom określonym w tym załączniku (w wersji angielskiej: "ATP certification plates shall be removed as soon as the equipment ceased to conform to the standards laid down in this annex").

Organy celne odmówiły uwzględnienia w sprawie późniejszych wersji umowy, nie opublikowanych w polskim Dzienniku Ustaw, argumentując, że umowy międzynarodowe obowiązują tylko w takiej wersji, w jakiej zostały ogłoszone w Dzienniku Ustaw RP. Z tych względów obowiązujący stan prawny nie pozwala na uznanie tabliczki znamionowej jako dowodu potwierdzającego spełnienie warunków przez pojazd traktowanego jako równoznaczny świadectwu ATP.

Stanowisko to należy uznać za chybione. Problem stosowania wiążących Polskę przepisów prawa międzynarodowego, które nie zostały ogłoszone w Dzienniku Ustaw lub Monitorze Polskim, był już przedmiotem orzeczeń sądów administracyjnych.

Z jednej strony wyrażano poglądy, że niedopuszczalne jest ustalanie przez organy administracji obowiązków (zwłaszcza o charakterze daniowym), dla których samodzielną podstawą prawną miałyby być przepisy prawa międzynarodowego (m.in. zmiany załączników do umów międzynarodowych), które nie zostały ogłoszone w języku polskim w oficjalnym polskim publikatorze aktów normatywnych. Taka interpretacja byłaby sprzeczna m.in. z art. 87 ust. 1 i art. 91 ust. 1 Konstytucji RP (por. wyrok NSA z dnia 22 lipca 2008 r., sygn. I GSK 813/07; dostępny w Centralnej bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – CBOSA, na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Stanowisko to nawiązuje do argumentacji Trybunału Sprawiedliwości UE, wyrażonej w wyroku z 1 grudnia 2007 r. w sprawie C - 161/06 Skoma-Lux sro przeciwko Celni reditelstvi Olomouc (C 51/21). Trybunał stwierdził w tym orzeczeniu, że nie można powoływać się na obowiązki zawarte w przepisach wspólnotowych, które nie zostały opublikowane w dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w języku nowego państwa członkowskiego (...), wobec jednostek w tym państwie, nawet jeżeli mogły one zapoznać się z tymi przepisami przy użyciu innych środków (sentencja, pkt 1).

W podobnym kierunku, na gruncie umowy ATP wyraził się WSA w Białymstoku w wyroku z 9 sierpnia 2012 r. (II SA/Bk 405/12; CBOSA), argumentując, że organ nie może z tekstu niepublikowanego wywodzić skutków prawnych negatywnych dla skarżącego.

W badanej sprawie mamy jednak do czynienia z sytuacją przeciwną – chodzi o powołanie się przez stronę skarżącą na nieopublikowane w języku polskim, wiążące Polskę, przepisy prawa międzynarodowego, z których wynikają korzystne dla skarżącej konsekwencje.

Analizując problem w tym kontekście Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 marca 2010 r. (I FSK 92/09; CBOSA) wyraził pogląd, że podmiot ma prawo, w sprawie indywidualnej, do powoływania się na obowiązujący Polskę przepis prawa międzynarodowego, pomimo że nie został on w Polsce opublikowany w Dzienniku Ustaw. Sąd uzasadnił swoje stanowisko faktem, że strona nie może bowiem ponosić negatywnych konsekwencji zaniechania w zakresie publikacji aktu do którego przestrzegania Polska jest zobowiązana na podstawie prawidłowo ratyfikowanej i opublikowanej umowy międzynarodowej. Organy państwa nie mogą jedynie dochodzić obowiązków, które zostały nałożone przez akty prawa międzynarodowego, które nie zostały prawidłowo opublikowane.

Do analogicznych konkluzji doszedł Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z 28 czerwca 2006 r. (III SA/Wr 570/04; CBOSA). Powołując się na poglądy doktryny prawa międzynarodowego (W. Czapliński, A. Wyrozumska, Sędzia krajowy wobec prawa międzynarodowego, Warszawa 2001) sąd wskazał, że "żaden system prawny nie jest w stanie nadążyć za zmianami dokonującymi się w sferze międzynarodowej, tak by we właściwym czasie ogłaszać te fakty w dzienniku urzędowym. Stosując tylko to, co ogłoszono w dzienniku urzędowym sądy wypaczałyby prawo międzynarodowe i naruszały art. 9 Konstytucji. Zgodnie z art. 9 Konstytucji Rzeczpospolita Polska przestrzega wiążącego ją prawa międzynarodowego. Obowiązek przestrzegania wiążącego prawa międzynarodowego spoczywa na rządzie, parlamencie, a także na sądach. Wskazać także trzeba, że fundamentalnym postanowieniem prawa traktatów jest art. 26 Konwencji Wiedeńskiej o Prawie Traktatów sporządzonej w Wiedniu w dniu 23 maja 1969 r. (Dz. U. Nr 74, poz. 439), zgodnie z którym każdy będący w mocy traktat wiąże jego strony i powinien być przez nie wykonywany w dobrej wierze (pacta sunt servanda). Ta fundamentalna zasada prawa międzynarodowego wymaga od państwa podjęcia wszelkich działań niezbędnych do wykonania zobowiązań międzynarodowych, w tym również działań w prawie krajowym. Strona nie może powoływać swojego prawa wewnętrznego dla usprawiedliwienia niewykonywania przez nią traktatu, a zwłaszcza usprawiedliwiać się brakiem niezbędnego dla implementacji umowy prawa wewnętrznego (...). W konsekwencji przyjąć należy, że decyzje zmieniające załączniki do Konwencji o WPT obowiązują w prawie wewnętrznym bez potrzeby ich ratyfikowania i ogłaszania".

Analogiczne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z 3 października 2007 r. (I SA/Sz 414/07, CBOSA).

Sąd orzekający w badanej sprawie w pełni podziela powyższe poglądy. W konkluzji należy uznać, że wbrew twierdzeniom organów celnych, umowa ATP i stanowiące jej nieodłączną część załączniki muszą być zastosowane w sprawie w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania decyzji przez organ, nawet jeśli nie zostały ogłoszone w języku polskim w Dzienniku Ustaw lub w Monitorze Polskim. W przeciwnym wypadku doszłoby do sytuacji, w której zaniechanie organów państwa w zakresie publikacji wiążącego aktu prawa międzynarodowego niosłoby ze sobą negatywne konsekwencje dla jednostki.

Nie ma przy tym znaczenia, że zmiany umowy i załączników nie zostały objęte trybem ratyfikowania za uprzednią zgodą Sejmu przewidzianym w art. 91 Konstytucji. Należy przypomnieć, że Polska przystąpiła do umowy ATP w 1983 r., a zatem przed wejściem w życie Konstytucji. Status konstytucyjnoprawny takich umów reguluje obecnie art. 241 ust. 1 Konstytucji. W świetle tego przepisu umowy międzynarodowe ratyfikowane dotychczas przez Rzeczpospolitą Polską na podstawie obowiązujących w czasie ich ratyfikacji przepisów konstytucyjnych i ogłoszone w Dzienniku Ustaw uznaje się za umowy ratyfikowane za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie i stosuje się do nich przepisy art. 91 Konstytucji, jeżeli z treści umowy międzynarodowej wynika, że dotyczą one kategorii spraw wymienionych w art. 89 ust. 1 Konstytucji.

Jak wynika z informacji widniejących na stronach UNECE, a także znanych sądowi z urzędu z podobnych spraw przed nim rozpatrywanych, gdzie sąd zasięgał informacji z Ministerstwa Spraw Zagranicznych (m.in. wyrok z dnia 27 grudnia 2012 r., III SA/Lu 327/12), umowa ATP oraz załączniku do niej były zmieniane w trybie określonym w art. 18. Ratyfikując umowę w 1984 r. Polska wyraziła również zgodę na tryb jej zmian określony w tym przepisie. W związku z tym nie ma podstaw do kwestionowania mocy obowiązującej zmian umowy i załączników.

Powyższe uwagi prowadzą do wniosku, że organy celne odmawiając uwzględnienia treści załącznika 1 dodatek 1 do umowy ATP w brzmieniu zmienionym, obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji naruszyły przepisy prawa materialnego – w postaci wspomnianego załącznika do umowy w zw. z art. 9 Konstytucji RP.

W świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.), sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

W analizowanym przypadku niewątpliwie naruszenie prawa materialnego miało wpływ na wynik sprawy. Art. 87 ust. 1 pkt 3 u.t.d. wymaga posiadania przez kierowcę przy sobie i okazywania na żądanie właściwych organów m.in. świadectwa wymaganego przez umowę ATP. Aktualnie obowiązująca (w dacie wydania zaskarżonej decyzji) treść załącznika 1 dodatek 1 wskazuje, że obowiązek posiadania świadectwa w pojeździe nie ma charakteru bezwzględnego. Nie jest zatem wykluczone, że prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego – w obowiązującym brzmieniu – mogłoby podważyć zasadność nałożenia kary pieniężnej. Z treści protokołu kontroli (k. 22 akt adm.) wynika, że na środku transportu stwierdzono tzw. tabliczkę ATP, w której termin ważności był określony na kwiecień 2013 r. Skoro pojazd był wyposażony w wymaganą, ważną tabliczkę znamionową, powinna być ona traktowana, zgodnie z aktualnym brzmieniem umowy ATP jako równoważna dla świadectwa.

Nie można natomiast podzielić podniesionych w skardze argumentów, w świetle których umowa ATP nie wprowadza wymogu, aby przewożona w pojeździe fotokopia świadectwa była poświadczona za zgodność z oryginałem. Treść załącznika 1 do umowy ATP wskazuje na ścisły związek świadectwa ATP, wydawanego w trybie określonym w dodatku 1 i 2 z tabliczką świadectwa, której wzór określa załącznik 4. Świadczy o tym konieczność usunięcia tabliczki z chwilą, gdy środek transportu nie odpowiada normom (załącznik 1 dodatek 1 punkt 4), a także wymóg podania na tabliczce m.in. daty upływu terminu ważności świadectwa wydanego na środek transportu. W związku z powyższym treść Załącznika 1 dodatek 1 punkt 4 trzeba interpretować w ten sposób, że organy właściwe do przeprowadzania kontroli środków transportu (m.in. organy celne) muszą mieć zapewnioną możliwość weryfikacji zgodności świadectwa oraz tabliczki. W tej sytuacji, na żądanie tych organów, przedsiębiorca ma obowiązek przedstawić aktualne świadectwo, jeżeli organy mają uzasadnione wątpliwości co do aktualności i poprawności danych widniejących na tabliczce.

Aktualna wersja dodatku 1, załącznika 1, punkt 3 wskazuje na konieczność posiadania w pojeździe certyfikatu lub jego poświadczonej kopii (ang. The certificate or a certified true photographic copy thereof shall be carried on the equipment during carriage and be produced whenever so required by the control authorities). Jeżeli w badanej sprawie organ miał wątpliwości co do spełnienia wymogów określonych w umowie ATP powinien dokonać weryfikacji zgodności świadectwa oraz tabliczki. Skoro wymóg posiadania świadectwa w pojeździe nie ma charakteru bezwzględnego, organ powinien był wyznaczyć przedsiębiorcy termin, w którym przedstawi oryginał świadectwa lub jego poświadczoną za zgodność kopię, celem weryfikacji danych ze świadectwa w stosunku do danych widniejących na tabliczce.

Jak wskazano – błędna odmowa zastosowania aktualnej wersji umowy ATP przez organ musi skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia [...] listopada 2012 r. Ponieważ to samo uchybienie trzeba przypisać również poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] września 2012 r., na podstawie art. 135 p.p.s.a. należy uchylić obydwie decyzje.

Uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] września 2012 r. skutkuje "powrotem" sprawy do rozpatrzenia przez organ I instancji.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy celne powinny dążyć do wyeliminowania wytkniętych wyżej błędów i uchybień. W szczególności powinny zastosować treść przepisów umowy ATP, w tym załączników do niej w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji, a zatem z uwzględnieniem zmian, które weszły w życie po opublikowaniu tekstu umowy w Dzienniku Ustaw. Jeżeli uznają, że zachodzi konieczność weryfikacji danych widniejących na tabliczce z danymi podanymi w świadectwie, powinny wezwać przedsiębiorcę do przedłożenia oryginału lub poświadczonej za zgodność kopii świadectwa nr TÜV [...].

Mając powyższe na uwadze sąd uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia [...] listopada 2012 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] września 2012 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 135 p.p.s.a..

Zawarte w punkcie II sentencji rozstrzygnięcie o tym, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu w całości oparto na art. 152 p.p.s.a.

O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Strona skarżąca nie wykazała, aby poniosła inne koszty postępowania poza uiszczonym wpisem od skargi w kwocie 320 zł, zatem zwrot kosztów postępowania od organu objął tą właśnie kwotę.