Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 440/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie: WSA Aldona Gąsecka-Duda WSA Agnieszka Nawara-Dubiel (spr.) Protokolant: Anna Pałasz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi B.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 21 grudnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej B.L. kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 8 października 2009r. Nr [...] Prezydent Miasta K. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990r. przez "A" Sp. z o. o - następcy prawnego przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą "B" z siedzibą w K. ul. [...], prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Gminy K., położonego w K. obręb [...] jednostka ewidencyjna K., stanowiącego działkę nr [...] o powierzchni 379 m obj. księgą wieczystą [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 30 grudnia 2009r. nr [...] uchyliło decyzję Prezydenta Miasta z dnia 8 października 2009r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi l instancji.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Prezydent Miasta K. decyzją z dnia 31 marca 2011 r. znak [...] odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez "A’ Sp. z o. o -następcy prawnego przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą "B" - z siedzibą w K. ul. [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Gminy K., położonego w K. obręb [...] jednostka ewidencyjna [...], stanowiącego działkę nr [...] o powierzchni 379 m2 obj. księgą wieczystą [...], prawa własności budynków i innych urządzeń na gruncie tym zlokalizowanych.

W uzasadnieniu wskazano, że przed wojną objęta wnioskiem działka, wchodząca w skład parceli nr [...] stanowiła współwłasność kilku osób fizycznych, zaś w części (w tym po wojnie) prawdopodobnie wykorzystywana była przez Przedsiębiorstwo "C" "D" S.A., które było właścicielem sąsiedniej nieruchomości 1. kat. [...]. Z wyżej wymienionych parcel katastralnych powstały działki nr [...], nr [...] i nr [...]. Aktualnie uprzednio istniejąca działka nr [...] zmieniła oznaczenie na [...]. Jak ustalono, teren obecnie istniejących działek nr [...] i [...] został na podstawie orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu Nr [...] z dnia 12 lutego 1948 r. przejęty na rzecz Skarbu Państwa, a następnie, na podstawie Zarządzenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 26 lipca 1948 r. Nr [...] przekazany "B".

Decyzją z dnia 1 lipca 1992r. nr [...] Wojewoda stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez "B" prawa użytkowania wieczystego działek nr nr: [...] (uprzednio parcela katastralna nr [...]) i [...] (uprzednio parcela katastralna nr [...]) wraz z prawem własności zlokalizowanych na nich budynków.

Przedmiotem niniejszego postępowania jest część parceli l. kat. [...] tj. [...], która obecnie odpowiada działce ewidencyjnej nr [...] o powierzchni 379 m obręb [...] jednostka ewidencyjna [...] i jest objęta księgą wieczystą [...], wyżej wymieniona nieruchomość stanowi własność Gminy K. -na podstawie decyzji Wojewody z dnia. 15 października 1991 r. [...].

W budynku zlokalizowanym na działce nr [...] istnieją wyodrębnione lokale mieszkalne, których właściciele po siadają prawo współużytkowania wieczystego w odniesieniu do działki nr [...]. Prawo własności wyodrębnionych lokali przysługuje: B. S. i W. S. na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej (lokal nr 2), D. J. i K. J. na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej (lokal nr 6), B. L. i L. L. na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej (lokal nr 4), M. S. i L. S. w wysokości po 1/2 części (lokal mieszkalny nr 1), R. S. (lokal mieszkalny nr [...]).

Odnosząc się do wskazań SKO co do ponownego rozpoznania sprawy przez organ l instancji, Prezydent Miasta K. stwierdził, co następuje:

SKO w wyżej powołanej decyzji wskazało między innymi, iż zasady dotyczące stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości odnoszą się do spraw, które nie zostały zakończone przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, a to do dnia 1 stycznia 1998r. SKO wskazało przy tym, iż organ l instancji nie zbadał tej przesłanki o charakterze formalnoprawnym oraz nie rozstrzygnął, czy rozpatrywany jest wniosek "A’ sp. z o.o. złożony w dniu 28 stycznia 2009r. czy też kontynuowane są czynności zainicjowane w 1991 r. przez poprzednika prawnego "A" sp. z o.o. Prezydent Miasta K. stwierdził, że przepis art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie wymienia jako przesłanki uwłaszczenia wymogu złożenia wniosku przez podmiot uprawniony - zatem dopuszcza działanie organu administracji z urzędu. Stwierdzenie takie oznacza, iż powstała określona sytuacja prawna charakteryzująca się tym, że przedsiębiorstwo państwowe uzyskało z mocy prawa określone prawo rzeczowe i możliwość ubiegania się o potwierdzenie uzyskania tego prawa w drodze decyzji administracyjnej. Decyzja ta potwierdza jedynie uzyskanie tego prawa - jest więc decyzją deklaratoryjną. Ponieważ proces uwłaszczenia rozciągnął się w czasie treść przepisu art. 200 należy zinterpretować w ten sposób, że użycie przez ustawodawcę zwrotu: "w sprawach niezakończonych przed dniem 1 stycznia 1998r." oznacza wszystkie te stany prawne, w których nie została wydana decyzja deklaratoryjna. Nadto wejście w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami nie spowodowało wygaśnięcia uprawnień podmiotów do domagania się wydania decyzji, o której mowa w art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami albowiem przepisy te nie zawierają wyraźnej normy pozwalającej na przyjęcie takiego skutku. Podkreślono iż przedmiotowe postępowanie administracyjne wszczęte zostało z wniosku "A" sp. z o.o. złożonego w dniu 28 stycznia 2009r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w uzasadnieniu decyzji z dnia 30 grudnia 2009r. poruszyło również kwestię zbadania, czy ewentualne wydanie decyzji stwierdzającej nabycie przez "A" sp. z o.o. prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości wraz z prawem własności budynków na niej się znajdujących nie naruszy praw osób trzecich. W przedmiotowej sprawie nieruchomość stanowi własność Gminy K., znajdują się w tym budynku lokale mieszkalne stanowiące przedmiot odrębnej własności osób fizycznych, a także osobom tym przysługuje udział we współużytkowaniu wieczystym działki nr [...]. Organ l instancji stwierdził, że osoby, którym przysługuje prawo odrębnej własności lokali oraz prawo użytkowania wieczystego nieruchomości winny być uznane za strony postępowania, które to postępowanie finalnie doprowadzić może do zmiany stanu prawno - właścicielskiego nieruchomości. Stąd osoby te w ramach ponownie przeprowadzonych czynności w postępowaniu administracyjnym uczestniczyły na prawach stron postępowania w rozumieniu przepisów art. 28 KPA. Nadto za stronę postępowania został także uznany syn D. J. i K. J., M. J., który stawił się na rozprawę administracyjną w dniu 11 czerwca 2010r. - jako potencjalny następca prawny wyżej wymienionych w zakresie praw odnoszących się do przedmiotowej nieruchomości.

Kolejną kwestią wskazaną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w decyzji z dnia 30 grudnia 2009r. jako wymagającą ponownego ustosunkowania się było przeprowadzenie w dniu 11 lutego 2009r. oględzin - nieruchomości udokumentowanych notatką służbową - w toku- uprzednio-przeprowadzonych czynności przez organ l instancji. Wyznaczono zatem na dzień 11 czerwca 2010r. rozprawę administracyjną połączoną z oględzinami nieruchomości, o czym zawiadomiono strony postępowania administracyjnego. W toku tej rozprawy ustalono faktyczny stan zagospodarowania nieruchomości, a także pozyskano i zaprotokołowano oświadczenia i wnioski stron obecnych na rozprawie.

Ponownej analizie poddano kwestie oceny prawnej.

W postępowaniu zakończonym decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia 8 października 2009r. ustalono, iż: "z zeznań złożonych przez p. S. B. (kierowca), p W. R. (maszynista offsetowy) i p. M. S. (kopista montażysta offsetowy) wynika, iż osoby te nie mogą potwierdzić faktu wydania decyzji administracyjnej lub innych dokumentów przekazujących "B" objętą wnioskiem nieruchomość w zarząd. Ustalono jedynie, że wyżej wymienieni pozostawali w przekonaniu, iż nieruchomość ta była w posiadaniu "B" a jej władanie nie było przez nikogo kwestionowane. Wskazani świadkowie oświadczyli również, iż nie mieli dostępu do dokumentów związanych z nieruchomością położoną przy ul. [...] albowiem nie zajmowali się sprawami terenowo -prawnymi i własnościowymi przedsiębiorstwa." Ustalono, że zeznania świadków nie czynią zadość wymogowi opisanemu szczegółowo w przepisie § 4 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. ( Dz. U. z dnia 23 lutego 1998 r. Nr 23, póz. 120 z późn. zm.), a to nie potwierdzają istnienia dokumentu, o którym mowa w tym przepisie, zaś ich wiedza o charakterze i zakresie sprawowanego władania oraz fakt, iż osoby te nie miały wglądu w dokumenty ani nie zajmowały się kwestiami terenowo - prawnymi musi budzić wątpliwości, co do przydatności takiego materiału dowodowego względem przesłanek opisanych w przepisie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podkreślono, że istotne znaczenie dla przedmiotowej sprawy mają przepisy ustawy z dnia 3 stycznia 1946r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, póz. 17 ze zm.) oraz przepisy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U. z 1947r. Nr 46, poz. 62 ze zm.), w szczególności przepisy rozdziałów III i V wyżej powołanego rozporządzenia, które stanowiły między innymi, iż z chwilą przejścia/przejęcia przedsiębiorstwa właściwy minister winien zarządzić objęcie tego przedsiębiorstwa, wyznaczając do sporządzenia stosownego protokołu zdawczo -odbiorczego odpowiednią osobę lub organizację gospodarczą, celem objęcia w fizyczne władztwo przedsiębiorstwa, stąd etap ten roboczo określić można "etapem objęcia". Powyższemu w przedmiotowej sprawie uczyniono zadość, stąd protokół sporządzony w dniu 2 sierpnia 1948r. nosi znamiona protokołu, którego typ opisano powyżej, a to protokołu w sprawie objęcia przedsiębiorstwa we władztwo. W żadnym razie jednak nie nastąpiło oddanie w zarząd i nie ma żadnych podstaw prawnych, by uznać, że prawo zarządu w ten sposób powstało. Prawo to nie powstało również później.

W szczególności jak wynika z art. 6 dekretu z dnia 3 stycznia 1947r. o tworzeniu przedsiębiorstw państwowych (Dz. U. R.P. Nr 8, poz. 42) winno nastąpić sporządzenie protokołu oddania w imieniu Skarbu Państwa w zarząd określonemu przedsiębiorstwu określonego mienia. Podstawą tak prowadzonych działań było Zarządzenie Ministra Skarbu z dnia 5 kwietnia 1949r. wydane w porozumieniu z Ministrem Przemysłu i Handlu w sprawie sposobu sporządzania protokołów wymienionych w art. 6 dekretu z dnia 3 stycznia 1947r. o tworzeniu przedsiębiorstw państwowych ( Monitor Polski Nr A-24 z dnia 25 kwietnia 1949r.). W załączniku do tego zarządzenia wskazano nawet wzór protokołu zdawczo -odbiorczego z oddania w zarząd i użytkowanie przedsiębiorstwu państwowemu majątku nieruchomego w imieniu Skarbu Państwa. Wyznaczenie "B" do objęcia składników przedsiębiorstwa oraz sporządzenie w dniu 2 sierpnia 1948r. protokołu zdawczo - odbiorczego nie stanowi o fakcie zaistnienia przesłanek opisanych w § 4 ust. l Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. ( Dz. U. z dnia 23 lutego 1998 r. Nr 23, póz. 120 z późn. zm.), a w szczególności protokół ów nie jest tożsamy z protokołem przekazania nieruchomości Skarbu Państwa w zarząd przedsiębiorstwu.

Ustalono, że brak jest w sprawie protokołów nie tylko odpowiadających wzorowi określonemu w załączeniu ww. rozporządzenia, ale przede wszystkim zawierających te minimalne postanowienia stanowiące, iż określone mienie oddawane jest w imieniu -Skarbu Państwa w zarząd określonemu przedsiębiorstwu. Protokół, na który powołuje się wnioskodawca mógłby być ewentualnie uznany za protokół w sprawie objęcia w fizyczne władztwo. Powołano wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 września 2001 r. sygn. akt. IV SA. 1246/99, w którym Sąd orzekł, iż " przepisy ustawy z 3 stycznia 1946r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej nie dają podstaw do stwierdzenia, że przejęcie na własność Państwa przedsiębiorstwa powodowało również przejęcie nieruchomości związanych funkcjonalnie z przedsiębiorstwem, stanowiących jednak własność osób trzecich, które w żaden sposób nie były objęte tą ustawą. Nacjonalizacja jako akt skierowany do właściciela przedsiębiorstwa, nie mogła powodować jednocześnie wywłaszczania nieruchomości osób trzecich, gdyż byłoby to sprzeczne z celami ustawy.

Dodatkowo w załączonym przez wnioskodawcę oświadczeniu kierownictwa "C" z dnia 2 sierpnia 1948r. znajduje się zdanie, które zdaje się podważać twierdzenia wnioskodawcy o przejściu na rzecz Państwa w trybie nacjonalizacyjnym wszystkich składników majątkowych. Otóż Kierownictwo Fabryki wnosi o przejęcie na rzecz Skarbu Państwa wszystkich składników realności 216 (...) łącznie z domem mieszkalnym czteropiętrowym. Takie postawienie sprawy przez świadome realiów ówczesnych Kierownictwo "C" świadczy o przekonaniu, że w stosunku do tej nieruchomości (aktualnie stanowiącej działkę nr [...]) akt nacjonalizacyjny nie miał zastosowania, a zatem również nie mogło nastąpić przekazanie tej nieruchomości w zarząd.

Organ ponownie podkreślił iż wnioskowi "B" uczyniono uprzednio zadość wskutek uwłaszczenia na działkach nr [...] i nr [...] (aktualnie 11/3), a więc, między innymi, gruncie będącym onegdaj własnością ,;"C" S.A. Z kolei działka nr [...] -nieruchomość przed wojną stanowiąca własność osób fizycznych, zabudowana budynkiem mieszkalnym, pozostająca od 1960 r. we władaniu Przedsiębiorstwa Gospodarki Mieszkaniowej "[...]" z siedzibą przy ul. [...], niezwiązana bliżej z działalnością Fabryki — nie może zostać uznana za nieruchomość znajdującą się w zarządzie "B" w dniu 5 grudnia 1990r., a w szczególności w odniesieniu do niej, stosownie do argumentacji przedstawionej wyżej, nie nastąpiło przekazanie w zarząd.

W czasie wydawania decyzji w 1992r. wnioskodawca nie wskazał również działki nr [...] i jest to okoliczność istotna dla niniejszego postępowania. Nie istnieje oczywiście prawna korelacja pomiędzy złożeniem wniosku o uwłaszczenie jednej nieruchomości a niezłożeniem w odniesieniu do drugiej. Wszelako wydaje się prawidłowym rozumowanie, że odnalezienie i przedłożenie dowodów potwierdzających sprawowany zarząd w odniesieniu do jednej nieruchomości, blisko przecież związanej z nieruchomością stanowiącą działkę nr [...], w czasie nieodległym od daty 5 grudnia 1990r., mogło być spowodowane istotną trudnością w zakresie poczynienia analogicznych ustaleń w odniesieniu do działki nr [...].

Organ zwrócił uwagę na postanowienie Sądu Powiatowego dla Miasta K. w K. Wydział II Niesporny z dnia 31 sierpnia 1960r. sygn. akt. [...], w świetle którego to orzeczenia przedmiotowa nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa w drodze przemilczenia, co niweczy tezę wnioskodawcy, iż została nabyta w drodze aktu nacjonalizacyjnego.

Od stron postępowania uzyskano następujące informację:

Przedstawiciele "A" - sp. z o.o. podniósł, iż w części mieszkalnej budynku znajdują się również lokale użytkowe. M. J. podniósł, iż budynek frontowy nie posiada piątego piętra, a zatem zapisy w protokole z 1991 r. nie są zupełnie zgodne z prawdą, opis pomieszczeń pierwszego piętra myli usytuowanie pomieszczeń z części mieszkalnej z usytuowaniem pomieszczeń w części produkcyjnej, oświadczył też, że pamięta, że w latach 60 - tych w części piwnicznej znajdowały się pomieszczenia produkcyjne, do roku 1960r. pod podwórzem na działce nr [...] istniała jakaś produkcja, później całkowicie zaniechana. Niemniej wszelka produkcja przemysłowa w budynku ustała około 1980r., co można było wywnioskować z faktu nieogrzewania od tego czasu części przemysłowej. Okoliczność tę odczuli mieszkańcy części mieszkalnej wskutek zaobserwowania zimnych ścian od swojej strony.

D. J., wskazała, iż budynek istotnie dzieli się na część mieszkalną i produkcyjną, przy czym część produkcji była prowadzona również w pomieszczeniach pod podwórkiem posesji [...], niemniej we wczesnych latach 50-tych przeniesiono działalność produkcyjną wyłącznie do budynku pięciopiętrowego, a pomieszczenia zostały opuszczone. Z kolei w latach 80 - tych produkcja firmy się zmniejszała, w latach 90 - tych praktycznie jej nie było, co D. J. wnioskuje po nieogrzewanych halach produkcyjnych (skutek zimnych ścian odczuwała bowiem w budynku mieszkalnym). Podkreśliła przy tym, iż budynek mieszkalny posiada 3 piętra i mansardę, a także zwraca uwagę, iż poza mieszkaniem nr [...] i [...] (obecny hostel) wszystkie mieszkanie były administrowane przez instytucje samorządowe i zamieszkałe przez prywatne osoby.

Pełnomocnik Spółki "A" w piśmie z dnia 29 września 2010r. odnosząc się do kwestii ustania działalności około roku 1980r. wyjaśnił, iż z uwagi na umiejscowienie produkcji w kilku miejscach nie jest prawdopodobnym, aby działalność w jednym miejscu została zupełnie zaniechana, podczas gdy w innych prowadzona była w pełnym zakresie.

K. J. oraz D. J. podtrzymali wcześniej składane przez D. J. wyjaśnienia dodając, iż "od lat czterdziestych obiekt był administrowany przez Zarządy Miejskie, których nazwy zmieniały się co parę lat, ale zawsze były to instytucje własności miejskiej, a nie państwowej" oraz zaznaczyli fakt, iż istniejący na działkach nr [...], [...] oraz [...] obiekt w istocie "składał się z dwóch budynków - przemysłowego i mieszkalnego, wykonanych przez jednego architekta, ale dla dwóch odrębnych zleceniodawców".

Organ stwierdził, że zarówno zakres opisu zapamiętanych stanów faktycznych przez świadków wskazanych przez wnioskodawcę jak i odniesienia do produkcji w budynku pięciopiętrowym, a także nieścisłości wynikające z protokołu komisji z -grudnia 1991 r. pozwalają przyjąć, iż wnioski i wywody wnioskodawcy przynajmniej w części nie odnoszą się do nieruchomości objętej wnioskiem, na której znajduje się budynek mieszkalny, a nieruchomości, na której znajduje się pięciopiętrowy budynek produkcyjny. Nieodmiennie świadkowie wskazują na mieszkania nr [...] oraz [...] jako powiązane z poprzednikiem spółki "A’. Okoliczność istnienia i sposobu wykorzystania 2 mieszkań nie czyni zasadną tezy, iż poprzednikowi prawnemu wnioskodawcy przysługiwało prawo zarządu i to całej nieruchomości. Prawa tego nie można domniemywać, nie może ono istnieć w sposób dorozumiany.

Przywołane przez wnioskodawcę dokumenty, analiza zaprzeszłych przepisów prawnych, pośrednio wyjaśnienia stron i zeznania świadków pozwalają uważać, że wszelkie twierdzenia w zakresie możliwości uwłaszczenia w istocie odnoszą się do sytuacji którą wyznacza istnienie na nieruchomości objętej decyzja Wojewody z dnia 1 lipca 1992r. Nr [...] pięciopiętrowego budynku produkcyjnego i w tym zakresie wyżej powołaną decyzją stwierdzono nabycie na rzecz "B" prawo użytkowania wieczystego wraz z prawem własności budynków na działkach nr: [...] i [...] (aktualnie [...]). Koincydencja czasowa zarówno wydania postanowienia Sądu Powiatowego w K. z dnia 31 sierpnia 1960r., objęcia władania nieruchomością przez PGM "[...]", a także zgodne wskazania dwu stron postępowania, iż ok. 1960r. zakończyły pracę urządzenia w części piwnicznej na działce [...] potwierdza w sposób pośredni uprzednio przedstawione wnioskowanie -prawo zarządu na działce nr [...] nie istniało w dniu 5 grudnia 1990r, a przede wszystkim nie powstało w latach czterdziestych.

Odwołanie od decyzji PMK złożyły "A" spółka z o.o. reprezentowane przez pełnomocnika adwokata K. L., zarzucając zaskarżonej decyzji

1. naruszenie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 roku o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w związku z art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami w związku z § 4 ust. 1 pkt 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 roku w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie i użytkowaniu w związku z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez przyjęcie, że przedstawiony przez wnioskodawcę protokół przekazania nieruchomości z dnia 2 sierpnia 1948r. nie spełnia wymagań określonych we wskazanym rozporządzeniu i nie dowodzi istnienia prawa zarządu wnioskodawcy do przedmiotowej nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990 roku;

2. naruszenie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w związku z art. 200 ustawy

z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 6 ust. 1 dekretu z dnia 3 stycznia 1947r. o tworzeniu przedsiębiorstw państwowych poprzez błędne przyjęcie, że nie było możliwe powstanie prawa zarządu na nieruchomości, której własność uzyskał Skarb Państwa po jej protokolarnym przekazaniu poprzednikowi prawnemu wnioskodawcy;

3. naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę dowodów zgromadzonych w postępowaniu, w szczególności poprzez przyjęcie, że przedstawiony przez wnioskodawcę protokół oględzin budynku mieszkalnego przy ul. [...] z dnia 3 grudnia 1991 r. odnosi się do budynku fabrycznego posadowionego na nieruchomości nie stanowiącej przedmiotu niniejszego postępowania.

4. naruszenie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w związku z art. 200 ustawy

z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami w związku z § 4 ust. 1 pkt 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 roku w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie i użytkowaniu w związku z art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa poprzez przyjęcie, że materiał dowodowy zebrany w mniejszej sprawie nie dowodzi wykonywania przez poprzednika prawnego wnioskodawcy trwałego posiadania nieruchomości stanowiącej przedmiot wniosku od dnia 2 sierpnia 1948 roku;

5. naruszenie art. 26 § 3 k.p.a. w związku z art. 24 § 1 pkt 1) i 4) k.p.a. oraz art. 24 § 3 k.p.a. poprzez niewyłączenie Prezydenta Miasta K. od udziału w sprawie, pomimo że pozostaje on z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki, jak również jest ustawowym przedstawicielem tej strony, co stanowiło podstawę do wyłączenia tego organu z urzędu od udziału w sprawie oraz do wezwania organu wyższego stopnia do wyznaczenia innego podległego sobie organu do załatwienia sprawy.

6. naruszenie art. 28 k.p.a. w związku z art. 107 § 1 k.p.a. poprzez błędne ustalenie kręgu stron postępowania i przyjęcie, że właściciele lokali mieszkalnych znajdujących się w budynku posadowionym na nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], którym przysługuje udział we współużytkowaniu wieczystym tej nieruchomości, są stronami niniejszego postępowania, jak również poprzez przyjęcie, ze strona postepowania jest "potencjalny spadkobierca" właścicieli lokalu znajdującego się w przedmiotowym budynku.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 21 grudnia 2011 r. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę organowi l Instancji do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu wskazano, że zasady dotyczące stwierdzenia nabycia z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990r., prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, odnoszą się do spraw, które nie zostały zakończone przed dniem wejścia w życie "niniejszej ustawy", czyli ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. Datą wejścia w życie tej ustawy jest natomiast, jak wyżej wskazano, dzień 1 stycznia 1998 r., co oznacza, że aby możliwe było zastosowanie wyżej podanych zasad stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, przewidzianych w art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami, sprawa musiałaby być wszczęta i jednocześnie jeszcze niezakończona poprzez wydanie odpowiedniej decyzji, przed datą: 1 stycznia 1998 r. Natomiast brak jest podstaw prawnych do stosowania art. 200 ugn do wniosku złożonego w dniu 28 stycznia 2009 r.

Wskazano, ze organ l instancji w dalszym ciągu nie wyjaśnił, czy zakończyło się postępowanie wszczęte wnioskiem z dnia 5 kwietnia 1991 r., na które to postępowanie powołuje się Wnioskodawca. Podanie z dnia 5 kwietnia 1991 r. zostało złożone przez poprzednika prawnego obecnego wnioskodawcy, czyli "B", a ponadto dotyczyło ono "przekazania w wieczyste użytkowanie działek nr [...] i [...] obręb [...] celem uporządkowania stanu prawnego naszego obiektu przy ul. [...] - fabryki kart". Kolegium wyjaśniło iż nie można wskazać jednocześnie, że obecnie toczące się postępowanie dotyczące stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez "A’ Sp. z o.o. następcy prawnego przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą "B" jest kontynuacją postępowania zapoczątkowanego wnioskiem z dnia 5 kwietnia 1991 r.

Ponadto Kolegium wskazało, że Organ l instancji za strony postępowania uznał osoby, którym przysługuje prawo odrębnej własności lokali oraz prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działa na [...]. Organ wyjaśnił, iż osoby te mają interes prawny w niniejszym postępowaniu, bowiem postępowanie to finalnie może doprowadzić do zmiany stanu prawno –właścicielskiego nieruchomości, Kolegium ustalenie to podzieliło. Natomiast Kolegium podzieliło stanowisko wyrażone przez Odwołującego się, że niedopuszczalnym jest uznanie przez organ l instancji za stronę postępowania M. J., jako potencjalnego następcę prawnego D. J. i K. J.. Z powyższego nie można wywodzić, iż M. J. ma w niniejszym postępowaniu interes prawny, bowiem nie przysługują mu żadne prawa rzeczowe do przedmiotowej nieruchomości.

Odnosząc się do zarzutu podniesionego w odwołaniu, iż Prezydent Miasta K. nie wyłączył się od udziału w postępowaniu, Kolegium wyjaśniło, iż norma kompetencyjna zawartą w art. 200 ust. 1 pkt 2 ugn prezydent miast jest właściwym organem do wydania decyzji w sprawie nabycia prawa użytkowania wieczystego na podstawie art. 200 ugn, gdy nieruchomość stanowi własność gminy. Jest to przepis o charakterze szczególnym, bowiem przysługujące gminie prawo własności danej nieruchomości powoduje, iż na mocy wyraźnej woli ustawodawcy prezydent miasta jest kompetentny do rozstrzygania sprawy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego tej nieruchomości w trybie art. 200 ugn. Okoliczność, iż gminie przysługuje prawo własności danej nieruchomości jest wręcz przesłanką, od której ustawodawca, na mocy przepisu art. 200 ust. 1 pkt 2, warunkuje właściwość prezydenta miasta do rozstrzygnięcia sprawy. Zatem Kolegium stwierdziło brak przesłanek do wyłączenia Prezydenta Miasta K. od rozpoznania sprawy będącej przedmiotem niniejszego postępowania.

Skargę na decyzję SKO złożyła B. L., podnosząc, że zaskarżona decyzja SKO skierowana została do K. J., który zmarł w lipcu 2011 a zatem przed wydaniem zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium odwoławczego w [...] z dnia 21 grudnia 2011 r. Oznacza to zdaniem skarżącej, że postępowanie winno być ocenione przez pryzmat art. 156 § 1 pkt. 4 KPA bo postępowanie nie zostało zawieszone a spadkobiercy nie brali udziału w sprawie czym naruszono art. 145 § 1 KPA.

W dniu 31 maja 2012r. do Sądu wpłynęło pismo M. J. w którym przesłał akt zgonu ojca K. J., z którego wynika, że K. J. zmarł w dniu [...] lipca 2011 r., oraz postanowienie Sądu Rejonowego dla Krakowa Śródmieścia w Krakowie o stwierdzeniu nabycia spadku z dnia [...] stycznia 2012r. sygn.[...], z którego wynika, że spadkobiercami K. J. jest D. J. (żona) oraz M. J. i G. J. (synowie). Wniósł także o uwzględnienie jego uwag pominiętych przez SKO przy podejmowaniu decyzji.

Ponadto pełnomocnik Wnioskodawców pismem z dnia 13 kwietnia 2012r. złożył wniosek aby Sąd orzekając w przedmiocie skargi wyraził jednocześnie w trybie art. 153 p.p.s.a ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania w sprawie w kwestii możliwości stosowania zasad opisanych w art. 200 ugn do spraw, co do których nie wydano przed 1 stycznia 1998r. decyzji ostatecznej, bez względu na termin wszczęcia w tych sprawach postępowania administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do regulacji art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 póz. 270) zwanej dalej p.p.s.a., Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd zatem dokonuje oceny działalności organu orzekającego z punktu widzenia kryterium legalności.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a- c p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Decyzja organu II Instancji została uchylona z uwagi na naruszenie przepisów prawa procesowego, o którym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., tj. ze względu na naruszenie przepisów postępowania, które daje podstawę do wznowienia postępowania.

W pierwszej kolejności trzeba wskazać, że organ l Instancji nieprawidłowo (na czas prowadzenia postępowania i wydawania decyzji w l Instancji) przyznał przymiot strony postępowania M. J., uzasadniając ten fakt tą okolicznością, że jest on potencjalnym spadkobiercą stron postępowania D. i K. J..

Zgodnie z treścią art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego, stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Oznacza to, że interes prawny musi mieć swoje źródło w konkretnym przepisie prawa materialnego. Musi istnieć związek pomiędzy normą prawa administracyjnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, przejawiający się w tym, że norma ta może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu. Jeśli dana norma prawna nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę prawną danego podmiotu, to nie można mówić o tym, że ma ona interes prawny (tak WSA w Łodzi w wyroku z dnia 27 września 2011 r. sygn. IISA/Łd 622/11). Na etapie postępowania przed organem l Instancji M. J. nie posiadał interesu prawnego w prowadzonym postępowaniu, bo nie można za taki interes uznać ekspektatywy dziedziczenia po stronach postępowania spadku w skład którego wchodzić będą prawa odnoszące się do przedmiotowej nieruchomości (odrębna własność lokalu i współużytkowanie wieczyste nieruchomości).

Okoliczność tą wytknęło organowi l Instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], kwestionując przymiot strony M. J.. Była to co do zasady uwaga słuszna, z tym jednak zastrzeżeniem, że organ II Instancji działał jak wynika z akt sprawy bez wiedzy i świadomości, że K. J. będący stroną postępowania zmarł przed wydaniem decyzji w II Instancji.

Niezależnie jednak od stanu wiedzy czy zawinienia organu II Instancji, nastąpiła sytuacja w której następcy prawni K. J. nie brali udziału w postępowaniu przed organem lI Instancji, co wypełnia przesłanki wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt. 4 KPA.

M. J. wyraźnie oświadczył w piśmie z dnia 31 maja 2012r., że wnosi o uwzględnienie jego uwag pominiętych przez SKO przy podejmowaniu decyzji. Oznacza to, że wyraźnie oświadczył, że uważa, że jego prawo do udziału w postępowaniu administracyjnym zostało naruszone. Ponadto w postępowaniu tym w ogóle nie brał udziału G. J. - jeden z trzech następców prawnych K. J.. Natomiast D. J. brała od początku udział w postępowaniu jako strona której interes prawny wynikał-z własnego prawa do -nieruchomości.

Biorąc pod uwagę wszystkie ww. okoliczności, należy stwierdzić, że postępowanie przed organem II Instancji toczyło się bez udziału następców prawnych strony, co wypełnia przesłanki z art. 145 § 1 pkt. 4 KPA.

Odnosząc się do wniosku pełnomocnika Wnioskodawców, aby Sąd orzekając w przedmiocie skargi wyraził jednocześnie w trybie art. 153 p.p.s.a ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania w sprawie w kwestii możliwości stosowania zasad opisanych w art. 200 ugn do spraw, co do których nie wydano przed 1 stycznia 1998r. decyzji ostatecznej, bez względu na termin wszczęcia w tych sprawach postępowania administracyjnego, trzeba stwierdzić, że nie jest możliwe wyrażenie wiążącej oceny prawnej co do dalszego sposobu postępowania organu II Instancji, gdyż kontrola materialnoprawna decyzji administracyjnych powinna odbywać się przed Sądem z udziałem wszystkich zainteresowanych stron.

Niemniej jednak przyjęta przez SKO wykładnia art. 200 ugn budzi wątpliwości. Organ II instancji powinien poważnie rozważyć jaka jest rzeczywista podstawa prawna do twierdzenia, że wnioski o wydanie deklaratoryjnej decyzji, potwierdzającej nabycie użytkowania wieczystego nieruchomości z mocy samego prawa na dzień 5 grudnia 1990r. mogły być składane wyłącznie do 1 stycznia 1998r. Wydaje się też, że organ II Instancji powinien oddać się refleksji nad różnicą pomiędzy pojęciami: "niezakończonych spraw stwierdzenia nabycia z mocy prawa, prawa użytkowania wieczystego" oraz "niezakończonych postępowań w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa, prawa użytkowania wieczystego". Dobrze byłoby, gdyby organ II Instancji miał na względzie także i to, że ustawa o gospodarce nieruchomościami zawiera przepisy w których ustawodawca wyraźnie ogranicza termin składania wniosków od których zależy nabycie prawa użytkowania wieczystego (np. art. 208 ust. 4: "roszczenia o których mowa w ust. 2, wygasły, jeżeli wnioski w tej sprawie nie zostały złożone do dnia 31 grudnia 1996 r.").

Rozstrzygnięcie niniejsze oparto na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.