Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 976/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2018-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art 16 ust w zw. z  art 3 ust 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1330
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1330 - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Sędzia WSA Elżbieta Woźniak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Furtak-Biernat, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 października 2018 r. sprawy ze skargi H. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej H. w W. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 5 lipca 2018 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "Organ") działając

na podstawie przepisów art. 3 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia

6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U.2018.1330 j.t.;

dalej: "u.d.i.p.") po rozpoznaniu wniosku [...] z siedzibą w W. (dalej: "Skarżąca" lub "Strona") z dnia 30 maja 2018 r., odmówił Stronie udostępnienia informacji publicznej.

Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydana została w następującym stanie faktycznym.

Wnioskiem z dnia 30 maja 2018 r., wniesionym drogą mailową, Strona zwróciła

się do Organu o udostępnienie informacji w następującym zakresie obejmującym lata 2013-2017 i I kwartał 2018 r.:

1. o liczbie złożonych do Samorządowego Kolegium Odwoławczego odwołań

od decyzji odmawiających przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.2017.1952 ze zm.,), z uwzględnieniem rodzaju rozstrzygnięcia (utrzymanie decyzji w mocy, uchylenie decyzji i orzeknięcie co do istoty sprawy, uchylenie decyzji i umorzenie postępowania, uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, umorzenie postępowania odwoławczego);

2. o liczbie złożonych do Samorządowego Kolegium Odwoławczego odwołań

od decyzji odmawiających przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.2017.1952 ze zm.) w związku z opieką nad osobą z niepełnosprawnością, której niepełnosprawność powstała po ukończenia 18 roku życia lub po ukończeniu 25 roku życia w przypadku kontunuowania nauki w szkole lub w szkole wyższej, z uwzględnieniem rodzaju rozstrzygnięcia (utrzymanie decyzji w mocy, uchylenie decyzji i orzeknięcie co do istoty spraw), uchylenie decyzji i umorzenie postępowania, uchylenie decyzji i przekazanie spraw do ponownego rozpatrzenia, umorzenie postępowania odwoławczego).

Pismem z dnia 14 czerwca 2018 r. Organ udzielił Stronie informacji

o szacunkowych liczbach odwołań i rozstrzygnięć dla okresu od 2013 roku.

W pozostałym zakresie poinformowano Stronę, że z uwagi na wskazany we wniosku zakres żądania i związany z nim nakład pracy - wniosek Strony dotyczy udostępnienia informacji publicznej przetworzonej. Jednocześnie wezwano Stronę do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego dającego podstawy do przetworzenia wnioskowanych informacji.

Pismem z dnia 21 czerwca 2018 r. Strona wyjaśniła, że uzyskanie informacji objętych ww. wnioskiem jest szczególnie istotne ze względu na interes publiczny. Strona jest bowiem organizacją pozarządową zajmującą się ochroną praw człowieka,

w tym w obszarze równego traktowania. W ramach tego obszaru jednym z tematów, którym zajmuje się Strona są kwestie związane z prawami osób

z niepełnosprawnościami, a także sprawami dotyczącymi równego traktowania opiekunów osób z niepełnosprawnościami w zakresie dostępu do wsparcia finansowego ze środków publicznych. Jak wskazała Strona wnioskowany zakres informacji publicznej dotyczy ilości spraw w przedmiocie przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, także opiekunom dorosłych osób z niepełnosprawnościami. Wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Do dnia dzisiejszego nie zostały przyjęte regulacje prawne, które doprowadziłyby do wykonania wyroku Trybunału i zapewniłyby równe traktowanie wszystkich opiekunów dorosłych osób z niepełnosprawnościami w zakresie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Strona wyjaśniła, że poprzez uzyskanie wnioskowanych danych zamierza zbadać praktykę organów zajmujących się sprawami dotyczycącymi przyznania świadczenia pielęgnacyjnego tym osobom. Z informacji medialnych, a także z informacji zgłaszanych przez samych opiekunów wynika bowiem, że wspomniane organy w skali kraju niejednolicie rozpatrują powyższe sprawy, w szczególności w zakresie przyznawania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z pominięciem kryterium zakwestionowanego w przywołanym wyroku TK. Ponadto wnioskowane informacje mają również szczególną doniosłość w kontekście trwającej debaty publicznej nad systemem wsparcia finansowego dla osób z niepełnosprawnościami i ich opiekunów.

Wskazano także na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2010, I OSK 1798/10, w którym potwierdzono, iż statutowe cele Strony nie mogą nasuwać żadnych wątpliwości, że jej działalność wpływa pozytywnie na funkcjonowanie określonych struktur publicznych w dziedzinie przestrzegania praw człowieka.

Z tego względu, w ocenie Strony, posiada ona interes publiczny w uzyskaniu wnioskowanych informacji.

Organ decyzją z dnia 5 lipca 2018 r., nr [...] odmówił Stronie udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej.

W uzasadnieniu decyzji Organ wskazał, że w toku czynności ustalono, w oparciu o prowadzoną w Kolegium Ewidencję Dokumentów i Spraw "RK-Sprawa", iż w okresie objętym wnioskiem w kolegium prowadzonych było ok. 650 spraw dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego i ostateczne precyzyjne określenie charakteru sprawy byłoby możliwe jedynie przez bezpośredni wgląd do akt każdej z powyższych spraw.

Wskazano także, że w Kolegium w badanym okresie nie były gromadzone skany decyzji oraz szczegółowy ich opis, w tym w szczególności podstawa rozstrzygania. Tym samym ich udostępnienie w formie oczekiwanej przez Stronę oznaczałoby po pierwsze konieczność wyodrębnienia takich spraw z rejestru, dalszego odszukania ok. 650 aktów administracyjnych znajdujących się w większości w zarchiwizowanych zbiorach dokumentów (w tym także w archiwum znajdującym się poza siedzibą Kolegium - Archiwum Z. Urzędu Wojewódzkiego w S. lub w sądach administracyjnych (WSA, NSA), oraz wyciągnięcia poszczególnych danych wraz z ich uszeregowaniem dla poszczególnych 6 lat. Powyższe czynności zajęłyby Organowi nie mniej niż 54 godziny robocze czyli około 7 dni roboczych. W ocenie Organu, w praktyce nakład pracy byłby znacząco wyższy albowiem należałoby doliczyć dojazdy do archiwum, uprawnienie do przerw w nurzącej i jednostajnej pracy wymagającej skupienia, konieczność uzyskiwania dokumentów z sądów administracyjnych. Organ wskazał ponadto na niewielką ilość zatrudnionych w nim osób (pracownicy biura kolegium - 8 osób oraz 16 członków Kolegium) oraz zmniejszenie składu osobowego w okresie urlopowym, z czego wynika, że realizacja wniosku Strony musiałby się negatywnie przełożyć na funkcjonalnie kancelarii zapewniającej bieżącą obsługę obywatelom oraz orzecznikom Kolegium. Wskazano także, iż aktualna obsada Organu, także z uwagi na długotrwałe zwolnienia lekarskie pracowników, nawet

bez dodatkowych obciążeń nie jest wystarczająca do terminowego załatwiania 6000 spraw rocznie.

Organ określił również definicję informacji przetworzonej wskazując,

że przetworzenie informacji w sposób oczekiwany przez Stronę w żaden sposób

nie usprawni działania organu administracji a sam proces realizacji wniosku,

jako nadmiernie pracochłonny, niewątpliwie negatywnie wpłynie na bieżące funkcjonalnie Organu. W ocenie Organu odwoływanie się przez Stronę do orzecznictwa NSA zapadłego w całkiem innym stanie faktycznym, tj. w sytuacji gdy wnioskowano o dane z zaledwie jednego roku, nie jest zasadne.

Organ wskazał także, że ustawodawca nie nałożył ani na organy administracji

ani na sądy obowiązku prowadzenia podobnych baz orzecznictwa jak i nie wyposażył

je w środki finansowe czy techniczne umożlwiające tworzenie i bieżące aktualizowanie takich baz. Trudno zatem przyjąć, aby dostępność do pełnego orzecznictwa Organu czy też do danych statystycznych o poszczególnych rodzajach spraw była, zdaniem ustawodawcy, na tyle istotna dla interesu publicznego w rozumieniu u.d.p., aby uzasadniała czynienie niezbędnych w tym zakresie nakładów.

Organ przyjął zatem, że brak jest podstaw do uznania, iż uzyskanie przez Stronę żądanej informacji publicznej przetworzonej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego.

Strona zaskarżyła ww. decyzję skargą wniesioną do tutejszego Sądu wnosząc

o jej uchylenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania niezbędnych

do celowego dochodzenia praw.

Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła:

1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2017.1257 j.t. ze zm.; dalej: "K.p.a.") przez wydanie decyzji odmawiającej udostępnienia informacji publicznej, w sytuacji, gdy nie było do tego postaw prawnych i faktycznych;

b) 7 K.p.a. przez pominięcie interesu publicznego oraz słusznego interesu obywateli w rozstrzygnięciu sprawy;

c) 8 K.p.a. przez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do władz publicznych przez wydanie decyzji odmawiającej udostępnienia informacji publicznej, w sytuacji, gdy nie było do tego postaw prawnych i faktycznych;

d) art. 107 § 1 i 3 K.p.a. poprzez błędną interpretację przepisów prawa oraz nieprawidłową ocenę stanu faktycznego w niniejszej sprawie.

2) naruszenie przepisów prawa materialnego:

a) art. 2 u.d.i.p. przez odmowę udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej

w sytuacji, gdy wnioskowana informacja ma charakter informacji publicznej,

a za jej udzieleniem przemawia szczególny interes publiczny;

b) art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. przez przyjęcie, że Skarżąca nie wykazała szczególnego interesu publicznego, który przemawiałby za udostępnieniem wnioskowanej informacji publicznej;

c) art. 16 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. przez wydanie decyzji odmawiającej udostępnienia informacji publicznej w sytuacji, gdy brak było podstaw do jej wydania;

d) art. 61 ust. 1 Konstytucji RP przez odmowę udostępnienia wnioskowanej informacji.

W uzasadnieniu zarzutów skargi Skarżąca przedstawiła argumenty na ich poparcie.

W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja

o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystaniu na zasadach i w trybie określonych

w niniejszej ustawie. Ta ogólna i nieprecyzyjna definicja została przez ustawodawcę uszczegółowiona w przepisie art. 6 ust. 1 u.d.i.p. poprzez przykładowe, w formie katalogu otwartego, wyliczenie informacji posiadających przymiot informacji publicznych.

W świetle orzecznictwa informacją publiczną w rozumieniu u.d.i.p. jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytwarzana

lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa (por. wyrok NSA z 25 marca 2003 r.,

II SA 4059/02, publik. - Lex Polonica nr 361165). Wskazać trzeba przy tym, że taka informacja musi dotyczyć sfery istniejących już faktów i danych. Za informację publiczną uznaje się m.in. treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do szeroko rozumianego organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej, lecz wykonującego zadania publiczne. Są nią zarówno dokumenty bezpośrednio przez te podmioty wytworzone, jak i dokumenty, których używają one przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet gdy nie pochodzą wprost od nich.

Takie rozumienie pojęcia "informacji publicznej", uwzględniające treść art. 61

ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uzyskało również akceptację doktryny (por. M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Toruń 2002, s. 28; M. Bidziński, M. Chmaj, P. Szustakiewicz, Ustawa o dostępie do informacji publicznej, Komentarz, C. H. Beck 2010, s. 22).

Za szerokim rozumieniem omawianego pojęcia opowiada się również Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z dnia 13 listopada 2013 r., P 25/12 (OTK-A 2013/8/122, Dz.U.2013/1435) stwierdził, że "... w doktrynie prawnej i orzecznictwie pojęcie informacji publicznej i sprawy publicznej jest rozumiane szeroko. Polega ono na ustaleniu nie tylko na podstawie art. 1 ust. 1 u.d.i.p., lecz także, a nawet przede wszystkim, na podstawie art. 61 Konstytucji. Skoro prawo do informacji publicznej ma charakter konstytucyjny, to ustawy je dookreślające powinny być interpretowane w taki sposób, aby gwarantować obywatelom i innym jednostkom szerokie uprawnienia w tym zakresie, a wszelkie wyjątki powinny być rozumiane wąsko. Wymienione przepisy są podstawą przyjęcia, że informację publiczną stanowi każda wiadomość wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne i osoby pełniące funkcje publiczne lub odnoszące się do władz publicznych, a także wytworzona lub odnosząca się do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Informacją publiczną jest zatem treść dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej, związanych z nim bądź go dotyczących".

Krąg podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji publicznej został określony w art. 4 ust. 1 i 2 u.d.i.p., stanowiącym, że są nimi władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne (...), będące w posiadaniu takich informacji, co wynika z kolei z ust. 3 powołanego przepisu. W myśl art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępnienia informacji są przede wszystkim organy władzy publicznej.

Z powyższych ustaleń wynika dochowanie w rozpoznawanej sprawie zarówno przesłanki przedmiotowej jak i podmiotowej, warunkujących procedowanie w ramach przepisów u.d.i.p. Okoliczności tych nie kwestionuje ani Organ ani Skarżąca.

Informacje żądane od Organu wnioskiem Skarżącej z dnia 29 maja 2018 r. stanowią bowiem informację publiczną w rozumieniu u.d.i.p.. Należą one do obszaru działalności organu, o której mowa w art. 1 i art. 6 u.d.i.p. Organ, do którego Skarżąca zwróciła się o udostępnienie informacji, jest natomiast podmiotem wskazanym w powyższej ustawie do udostępnienia tej informacji, ewentualnie do wydania decyzji przewidzianej w treści art. 16 u.d.i.p.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się zatem do rozstrzygnięcia, czy Organ, powołując się na brak po stronie Skarżącej interesu publicznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1) u.d.i.p., prawidłowo odmówił Skarżącej udostępnienia wnioskowanej informacji wskazanej w ww. wniosku z dnia 29 maja 2018 r.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wydana

w niniejszej sprawie decyzja jest wadliwa.

Sąd wskazuje, że dla prawidłowego rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy, należy rozważyć dwa podstawowe i związane ze sobą zagadnienia. Pierwsze z nich dotyczy uznania czy wnioskowana informacja publiczna stanowi informację przetworzoną. Drugie natomiast, jeżeli odpowiedź na pierwsze pytanie jest twierdząca, dotyczy rozważania czy w sprawie występuje szczególny interes publiczny przemawiający za udostępnieniem Skarżącej żądanej informacji.

Zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Na ogół, gdy z żądaniem udostępnienia informacji publicznej przetworzonej występuje podmiot niewyposażony w szczególne cechy umożliwiające mu jej spożytkowanie dla dobra publicznego, zasadne wydaje się odmówienie udostępnienia takiej informacji stosowną decyzją, przewidzianą w art. 16 u.d.i.p.

Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 5 marca 2015 r., I OSK 865/14,: "informacja publiczna przetworzona nie posiada na gruncie obowiązującego prawa swojej definicji legalnej. Jednakowoż można wskazać, iż charakter taki mogą mieć dane publiczne, które co do zasady wymagają dokonania stosownych analiz, obliczeń, zestawień statystycznych, ekspertyz, połączonych z zaangażowaniem w ich pozyskanie określonych środków osobowych i finansowych organu, innych niż te wykorzystywane w bieżącej działalności. Uzyskanie żądanych przez wnioskodawcę informacji wiązać się zatem musi z potrzebą ich odpowiedniego przetworzenia, co nie zawsze należy utożsamiać z wytworzeniem rodzajowo nowej informacji. Przetworzenie może bowiem polegać np. na wydobyciu poszczególnych informacji cząstkowych z posiadanych przez organ zbiorów dokumentów (które to zbiory mogą być prowadzone w sposób uniemożliwiający proste udostępnienie gromadzonych w nich danych) i odpowiednim ich przygotowaniu na potrzeby wnioskodawcy (opracowaniu nawet prostego zestawienia w tym zakresie). Tym samym również suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wysokości nakładów jakie musi ponieść organ, może być traktowana jako informacja przetworzona. Jednocześnie NSA podkreśla potrzebę pro-obywatelskiego wykładania przepisów u.d.i.p. i nie tworzenia sztucznych barier, utrudniających pozyskiwanie wiedzy o sprawach publicznych np. poprzez zasłanianie się skomplikowaniem wewnętrznej struktury lub niedostosowaniem wykorzystywanych systemów obsługi danych. Organy muszą się liczyć z tym, iż każdy zainteresowany podmiot ma prawo uzyskać odpowiedź na interesujące go kwestie ze sfery spraw publicznych, a organ zobowiązany jest temu uczynić zadość. Nie zmienia to jednak okoliczności, iż konkretne żądanie może w istocie zawierać wniosek o udostępnienie informacji publicznej przetworzonej. Samo ustalenie, iż w sprawie mamy do czynienia z informacją publiczną przetworzoną nie oznacza jednakowoż, iż automatycznie zostanie wydana decyzja odmowna. Ustawodawca w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. powiązał prawo dostępu do informacji publicznej przetworzonej z istnieniem po stronie wnioskodawcy przesłanki szczególnie istotnego interesu publicznego."

Powyższy pogląd Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę w pełni podziela.

Z powyższego wynika, że co do zasady gdy z żądaniem udostępnienia informacji publicznej przetworzonej występuje podmiot niewyposażony w szczególne cechy umożliwiające mu jej spożytkowania dla dobra publicznego, zasadne wydaje

się odmówienie udostępnienia takiej informacji stosowną decyzją przewidzianą

w art. 16 u.d.i.p. Natomiast inaczej powinno być w przypadku podmiotu, który ma możliwości wykorzystania takiej informacji w zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego.

Słusznie przyjmuje się przy tym w doktrynie i orzecznictwie, iż powinność wykazania interesu publicznego spoczywa w głównej mierze na autorze wniosku

o udzielenie informacji przetworzonej (w myśl zasady koniecznego współdziałania organu i podmiotu ubiegającego się o załatwienie sprawy w określony sposób). Niewskazanie tej przesłanki nie oznacza jednak, iż organ jest całkowicie zwolniony

z obowiązku jej badania. Możliwa jest bowiem sytuacja, w której z pewnych względów, wnioskodawca nie może sam wykazać interesu publicznego, choćby z tego powodu, że ów interes jest obiektywnie trudny dla niego do uchwycenia lecz istnieje, bądź jego wykazanie, z uwagi na oczywistość, jest zbędne.

Wyjaśnienia wymaga także pojęcie "szczególnie istotnego interesu publicznego", którym ustawodawca posługuje się w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Podobnie jak w sytuacji definicji "informacji publicznej przetworzonej", także i to pojęcie jest niedookreślone i nie posiada zwartej, spisanej formuły na gruncie obowiązującego prawa.

Pojęcie to jest znaczeniowo węższe od funkcjonującego w powszechnym użyciu pojęcia interesu społecznego. Interes publiczny odnosi się więc w swej istocie do spraw związanych z funkcjonowaniem państwa oraz jego ciał publicznych jako pewnej całości, szczególnie zaś łączy się z funkcjonowaniem podstawowej struktury państwa. Skuteczne działanie w granicach interesu publicznego wiąże się zatem z możliwością realnego wpływania na funkcjonowanie określonych instytucji państwa w szerokim tego słowa znaczeniu. Pozyskanie informacji publicznej przetworzonej, zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., musi więc być nie tylko istotne dla interesu publicznego, ale istotność ta musi mieć również charakter szczególny. Żądane dane mogą być więc - ogólnie rzecz ujmując - istotne dla interesu publicznego, jednakże w wyniku np. zestawienia kosztów ich wytworzenia, a przede wszystkim potrzeby ich pozyskania, nie będą miały szczególnie istotnej wartości dla wskazanego interesu publicznego. Przetworzenie tych informacji i trud z tym poniesiony, nie przełoży się bowiem na wskazywane przez ustawodawcę ulepszenie działania organu.

W konsekwencji, charakter czy też pozycja podmiotu, który występuje

z żądaniem udzielenia informacji publicznej przetworzonej, a zwłaszcza realne możliwości przyszłego wykorzystania przez ten podmiot tak uzyskanych danych,

ma wpływ na ocenę istnienia szczególnie istotnego interesu publicznego uzasadniającego udzielenie żądanych informacji. Przykładem w tym zakresie może być np. organizacja zawodowa lub społeczna mogąca realnie wpłynąć na funkcjonowanie organu np. poprzez realne przeprowadzenie obywatelskiej inicjatywy ustawodawczej. Podmioty te w swoim codziennym działaniu mają rzeczywistą możliwość wykorzystywania uzyskanych przetworzonych informacji publicznych w celu "usprawnienia" funkcjonowania odpowiednich organów.

NSA w ww. wyroku z dnia 5 marca 2015 r., podkreślił jednocześnie, iż uzyskanie przetworzonej informacji publicznej wiąże się z poniesieniem określonych środków, zwłaszcza finansowych i organizacyjnych, często trudnych do pogodzenia z bieżącymi działaniami konkretnych organów. W związku z tym udzielanie informacji publicznej przetworzonej podmiotom, które nie zapewniają, iż zostanie ona wykorzystana w celu usprawnienia funkcjonowania danego organu państwa przemawia za przyjęciem, iż po ich stronie nie występuje szczególnie istotny interes publiczny uzasadniający udzielenie im żądanej przetworzonej informacji publicznej.

Powyższy wyrok NSA z dnia 5 marca 2015 r., I OSK 865/14 w istotny sposób koresponduje i uzupełnia wskazania zawarte we wcześniejszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie udostępnienia informacji publicznej przetworzonej (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2014 r., I OSK 2111/13).

Z powyższego wynika, że charakter czy też pozycja podmiotu, który występuje

z żądaniem udzielenia informacji publicznej przetworzonej, a zwłaszcza realne możliwości przyszłego wykorzystania przez ten podmiot tak uzyskanych danych,

ma wpływ na ocenę istnienia szczególnie istotnego interesu publicznego uzasadniającego udzielenie temu podmiotowi żądanych informacji.

Sąd wskazuje ponadto, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, iż na szczególny interes społeczny, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., składają się trzy przesłanki: 1) działanie wnioskodawcy dla szerszej grupy osób, bowiem wnioskodawca musi wskazać, że działanie organów i innych podmiotów realizujących zadania publiczne wywołało lub wywoła skutki dotyczące potencjalnie dużego kręgu adresatów. (M. Jabłoński, K. Wygoda Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Wrocław 2002, s. 35), 2) jego działanie służy społecznie akceptowalnym celom związanym z naprawą istniejących struktur administracyjnych lub społecznych, 3) możliwości rzeczywistego wykorzystania informacji w taki sposób, aby miała ona wpływ na określone działania lub sytuację (por. wyroki NSA z dnia: 10 stycznia 2014 r., I OSK 2111/13; 3 sierpnia 2010 r., I OSK 787/10; 7 grudnia 2011 r., I OSK 1737/11; 5 marca 2013 r., I OSK 3097/12). Wnioskodawca powinien zatem posiadać obiektywne i autentyczne, a nie tylko potencjalne, możliwości posłużenia się informacją przetworzoną do podjęcia działań dla poprawy sytuacji określonej grupy społecznej lub naprawy instytucji publicznych.

Przypomnieć należy, że w rozpoznawanej sprawie Organ twierdzi, iż żądanej informacji nie może udzielić, gdyż zadośćuczynienie żądaniu Skarżącej oznaczałoby konieczność dokonania przeglądu 650 akt spraw administracyjnych znajdujących

się w większości w zarchiwizowanych zbiorach dokumentów (w tym poza siedzibą organu), w sądach administracyjnych (WSA i NSA) oraz pozyskania poszczególnych danych wraz z ich uszeregowaniem dla poszczególnych 6 lat. W ocenie Organu udzielenie żądanych informacji jest nazbyt pracochłonne i wpłynie negatywnie

na bieżące jego funkcjonowanie. Wskazano także, na problemy kadrowe, brak profesjonalnej bazy orzecznictwa i środków finansowych na jej utworzenie a ponadto

na brak ustawowego obowiązku jej prowadzenia przez Organ.

Organ stwierdził ponadto, że nie znajduje podstaw do przyjęcia, że wnioskowane dane o charakterze statystycznym mogłyby w realny sposób, służący interesowi publicznemu posłużyć deklarowanej przez Skarżącą weryfikacji praktyki organów zajmujących się sprawami dotyczącymi przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobom - opiekunom osób niepełnosprawnych czy też zbadania niejednolitego orzecznictwa w tym przedmiocie. Zdaniem organu Skarżąca nie wykazała zatem spełnienia warunku interesu publicznego, a tym samym brak było podstaw do pozytywnego załatwienia jej wniosku o udzielenie żądanej informacji publicznej – przetworzonej.

Sąd nie podziela powyższego stanowiska organu.

Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie z wnioskiem wystąpił podmiot wyposażony w szczególne cechy, działanie wnioskodawcy jest działaniem na rzecz szerszej grupy osób, jego działanie służy społecznie akceptowalnym celom i istnieje możliwość rzeczywistego wykorzystania wnioskowanej informacji w taki sposób,

aby miała ona wpływ na określone działania lub sytuację.

W ocenie Sądu, organ pominął powyższe kryteria, zaś na jego ocenę wpływ miał przede wszystkim zakres żądanej informacji.

Sąd zgadza się wprawdzie ze stanowiskiem organu, iż żądane informacje stanowią informacje przetworzone i mają charakter statystyczny. Nie ulega również wątpliwości, że żaden przepis prawa nie nakłada na Organ obowiązków statystycznych w zakresie pokrywającym się lub krzyżującym z wnioskowanymi informacjami. Organ nie jest także zobowiązany do prowadzenia bazy, w zakresie której zawarte są wnioskowane przez Skarżącą informacje. A zatem oczywistym jest i to, że przygotowanie przez Organ wnioskowanej informacji może wymagać czasu oraz zaangażowania środków osobowych i finansowych.

Jednakże, zdaniem Sądu, nie ma racji organ, że nie można przyjąć, iż Skarżąca nie wykazała w jaki realny sposób, służący interesowi publicznemu, ma posłużyć deklarowana weryfikacja praktyki organów zajmujących się sprawami dotyczącymi przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobom - opiekunom osób niepełnosprawnych czy też badanie niejednolitego orzecznictwa w tym przedmiocie.

W sprawie Skarżąca – [...] w piśmie z dnia

21 czerwca 2018 r., wskazała na rodzaj prowadzonej działalności i założenia statutowe, podając, że jest organizacją pozarządową zajmującą się ochroną praw człowieka, w tym w obszarze równego traktowania. W ramach tego obszaru jednym z tematów, którym zajmuje się Skarżąca są kwestie związane z prawami osób

z niepełnosprawnościami, a także sprawami dotyczącymi równego traktowania opiekunów osób z niepełnosprawnościami w zakresie dostępu do wsparcia finansowego ze środków publicznych. W skardze podniosła dodatkowo, że w ramach realizacji celów statutowych podejmuje inicjatywy edukacyjne i badawcze w zakresie problematyki praw człowieka, analizuje działania prawa w praktyce, co może przełożyć się na formułowanie postulatów de lege ferenda. Wskazano też, że Skarżąca może oddziaływać na proces legislacyjny nie mając przy tym inicjatywy ustawodawczej. Skarżąca podkreśliła, iż przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka w Strasburgu zawisła sprawa ze skarg opiekunów osób niepełnosprawnych (sprawa Tomasz Łuczkiewicz i inni skarga nr 1464/14), zaś pismem z dnia 16 lipca 2018 r. została zawiadomiona o wyrażeniu zgody przez ww. Trybunał na złożenie opinii przyjaciela sądu w tej sprawie. W opinii tej Skarżąca chce zwrócić uwagę na praktykę organów wydających rozstrzygnięcia w sprawach dotyczących ustalania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Należy zatem zgodzić się ze Skarżącą, że powyższe okoliczności jednoznacznie świadczą, że za udostępnieniem żądanej informacji publicznej przemawia interes publiczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1) u.d.i.p.

Sąd podkreśla, że jest powszechnie wiadome, że Skarżąca jako organizacja pozarządowa powstała w 1989 z inicjatywy Komitetu Helsińskiego, należy do jednej

z bardziej znanych w Europie organizacji prowadzących szeroko zakrojoną akcję edukacyjną w zakresie ochrony praw człowieka, monitorując jednocześnie działalność różnych instytucji, od których zależy poziom praworządności w Polsce. Zajmuje się także działaniami na rzecz ochrony praw jednostki poprzez udział w sprawach sądowych (jak wyżej wykazała zamierza wziąć udział w sprawie skargi nr [...]) w ramach m.in. Programu Spraw Precedensowych. Sąd zauważa,

że w dotychczasowym orzecznictwie wskazuje się, iż w sprawach, w których istnieje konieczność wykazania, że uzyskanie informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, to organy nie powinny mieć żadnych wątpliwości, że ta przesłanka

jest spełniona w odniesieniu do [...] w realizacji

jej wniosku, albowiem już z samego statutu tej organizacji wynika, iż jej celem jest propagowanie praw człowieka, jako podstawy funkcjonowania państwa

i społeczeństwa, wzmacnianie w społeczeństwie poszanowania dla godności i praw człowieka oraz działanie na rzecz ochrony praw człowieka (§ 8 pkt 1- 3 statutu Skarżacej). W orzecznictwie podkreślano, iż dotychczasowa działalność [...] w realizacji jej statutowych celów nie może nasuwać żadnych wątpliwości, iż jej działalność wpływa pozytywnie na funkcjonowanie określonych struktur publicznych w dziedzinie przestrzegania praw człowieka (tak m.in. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2010 r., I OSK [...]). Sąd w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie podziela powyższe stanowisko w całości.

W ocenie Sądu, nie ulega zatem wątpliwości, że Skarżąca wykazała,

że wnioskowane informacje, które mają charakter poznawczo – statystyczny,

są konieczne do realizacji jej celów statutowych. Natomiast, aby móc realizować cele

z zakresu ochrony praw człowieka i zbadać praktykę organów orzekających

w sprawach świadczeń pielęgnacyjnych, Skarżąca musi dysponować wnioskowanymi informacjami. Bez takich informacji trudno jest przedstawić konkretne rozwiązania. Skarżąca realizując swoje cele statutowe (ochrona praw człowieka) nie działa tylko w imieniu własnym, czy wąskiej grupy społecznej, lecz działa w interesie publicznym o charakterze powszechnym.

Organ, odmawiając udostępnienia wnioskowanej informacji pominął ww. rolę Skarżącej jak i to, że Skarżąca podejmuje działania na rzecz dobra ogólnego,

a wnioskowana informacja w sposób bezpośredni służy temu celowi. Nie ulega wątpliwości, że wnioskowane informacje mają na celu kontrolę i ochronę praw osób niepełnosprawnych i ich opiekunów związanych ze sprawiedliwym, równym

i pozbawionym dyskryminacji dostępem do świadczeń pielęgnacyjnych oraz sprawiedliwym, racjonalnym i transparentnym podziałem oraz wykorzystaniem środków publicznych na te świadczenia. Jest oczywistym, że działanie zmierzające do ochrony praw osób niepełnosprawnych i ich opiekunów wykonujących ciężką pracę związaną z pomocą osobom najsłabszym w społeczeństwie, w pełni służy celom, mającym charakter szczególnie istotnej wartości dla funkcjonowania społeczeństwa. Działania w tym zakresie są w pełni akceptowalne i pozytywne. Ponadto nie może umknąć z pola widzenia, że wnioskowane informacje mają doniosłość w kontekście debaty publicznej nad systemem wsparcia finansowego dla osób z niepełnosprawnościami i ich opiekunów.

W ocenie Sądu uznać również należało, że uzyskanie spornych informacji jest warunkiem niezbędnym dla zapewnienia zasady jawności działalności organów i w pełni realizuje zadania związane z kontrolą społeczną sprawowaną przez organizacje pozarządowe, do których bezspornie należy Skarżąca.

W tej sytuacji, zgodzić należało się ze Skarżącą, że w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia art. 7 K.p.a., który nakłada na organ obowiązek podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Według Sądu, przyjęta przez organ interpretacja przepisów prawa materialnego prowadzi do wniosku, że w niniejszej sprawie doszło do nieprawidłowego uznania, iż stan faktyczny sprawy nie pozwala na udostępnienie wnioskowanej informacji publicznej.

W ocenie Sądu, uznać należy, iż w celu realizacji konstytucyjnej zasady transparentności działania organów administracji publicznej, koniecznym jest zapewnienie takim organizacjom, jak Skarżąca, pełnej wiedzy na temat praktyki orzeczniczej w zakresie przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego także opiekunom dorosłych osób z niepełnosprawności.

Sąd uznał zatem, że zaskarżona decyzja narusza zarówno ww. przepisy

art. 16 ust. w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., jak i zasadę praworządności wyrażoną w art. 6 K.p.a. i art. 7 K.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP a także zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów praworządnego Państwa, o której mowa

w art. 8 § 1 K.p.a.

Rozpoznając sprawę ponownie Organ weźmie pod uwagę przedstawioną powyżej ocenę prawną i przez jej pryzmat ponownie oceni, czy w sprawie spełniona została przesłanka "szczególnej istotności dla interesu publicznego" w udostępnieniu Skarżącej wnioskowanych danych, zwłaszcza przy uwzględnieniu powoływanych

przez Skarżącą okoliczności.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018.1302 j.t.; dalej: "P.p.s.a.") uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach postępowania sądowego, Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. w związku z art. 209 P.p.s.a.

Wszystkie powołane powyżej wyroki sądów administracyjnych dostępne

są na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl.