Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1082/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 40
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
article: art. 29 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1512
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 1 ust. 2, art. 3 ust. 1
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 31 stycznia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędzia NSA Janusz Furmanek, , Protokolant Starszy sekretarz sądowy – Dorota Czubak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2018 roku sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności obszarowej w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na lata 2011 i 2012 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia (...), wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257), art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2016 r., poz. 1512 z późn. zm.), art. 7 ust. 1 i 2, art. 17 ust. 1, art. 18 ust. 1, art. 30 ust. 1 i 2, art. 31 a , art. 32 b ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r., poz. 1164), art. 47 § 1, art. 51 § 1, art. 53 § 1, art. 55, art. 56, art. 68 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 201), art. 58 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. (WE) z 2 grudnia 2009 roku, nr L 316, str. 65 - dalej zwane rozporządzeniem nr 1122/2009), art. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 roku ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu euro w rolnictwie zmieniającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 365 z 21.12.2006 r., str. 52 z późn. zm.), art. 45 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 209 z 11.08.2005 r., str. 1 z późn. zm. dalej jako rozporządzenie Rady (WE) nr 1290/2005), art. 106 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 549, z późn. zm.) - po rozpatrzeniu odwołania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, znak sprawy (...) - Dyrektor Ł. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uchylił w całości decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł. nr (...) z dnia (...) w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w wysokości 23 555,96 zł i ustalił Ax Spółce z o.o. kwotę nienależnie pobranej jednolitej płatności obszarowej w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w łącznej wysokości 18 488,06 zł, w tym:

za rok 2011 w wysokości 9 322,67 zł pobraną na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł. nr (...) z dnia 29 lutego 2012 r., uchyloną decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł. nr (...) z dnia 5 września 2016 r.,

za rok 2012 w wysokości 9 165,39 zł pobraną na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł. nr (...) z dnia 21 stycznia 2013 r., uchyloną decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł. nr (...) z dnia 5 października 2016 r.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

W dniu 16 maja 2011 r. producent złożył w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011, w którym wnioskował o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych, uzupełniającej płatności podstawowej.

W dniu 29 lutego 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr (...) w sprawie przyznania Ax Spółce z o.o. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011, w tym jednolitą płatność obszarową w wysokości 44 893,81 zł oraz uzupełniającą płatność obszarową w wysokości 16 563,49 zł.

W dniu 31 sierpnia 2016 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał postanowienie nr (...) o wznowieniu postępowania administracyjnego zakończonego decyzją nr (...) z dnia 29 lutego 2012 r.

W dniu 1 września 2016 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał postanowienie nr (...) o dołączeniu do akt sprawy:

1) dokumentów zebranych w sprawie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego PROW 2007-2013, tj.:

- pisma z-cy Dyrektora Ł. Oddziału Regionalnego ARiMR, znak: (...) z dnia 8 lipca 2015 r., - kopii umowy dzierżawy z dnia 25 stycznia 2011 r. zawartej pomiędzy M. G. a P. G., kopii decyzji nr (...) o przyznaniu pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", OR05-69010-OR500803/10 z dnia 13 maja 2011 r., - kopii wniosku o przyznanie pomocy w ramach działanie "Ułatwianie startu młodym rolnikom", - kopii oświadczenia wnioskodawcy o podjęciu samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego, - kopii oświadczenia P. G., - kopii oświadczenia M. G.;

2) dokumentów zebranych w sprawie 0082-6400-0082-00005915/15 oraz 0082-00000031/14/15 w postaci:

wezwania nr 0082-00000064013/15, - wezwania nr 0082-00000064014/15, - wezwania nr 0082-00000064015/15, protokołu rozprawy 2/2015, - przeglądu działek rolnych, - oświadczenia P. G. z dnia 7 października 2015 r., oświadczenia M. G. z dnia 7 października 2015 r., oświadczenia M. W. - Prezesa Ax sp. z o. o.

W dniu 5 września 2016 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję (...) o uchyleniu decyzji nr (...) z dnia 29 lutego 2012 r. w całości oraz o przyznaniu Ax Spółce płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011, w tym jednolitą płatność obszarową w wysokości 35 571,14 zł oraz uzupełniającą płatność obszarową w wysokości 12 965,60 zł.

W dniu 15 maja 2012 r. producent złożył w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012, w którym wnioskował o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych, uzupełniającej płatności podstawowej.

W dniu 21 stycznia 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr (...) w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012. W dniu 1 września 2016 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał postanowienie nr (...) o dołączeniu do akt sprawy dokumentów (wskazane powyżej). W dniu 5 października 2016 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję (...) o uchyleniu decyzji nr (...) z dnia 21 marca 2013 r. w całości oraz przyznał Ax Spółce z o.o. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w tym jednolitą płatność obszarową w wysokości 37 086,16 zł oraz uzupełniającą płatność obszarową w wysokości 7 595,99 zł.

W dniu 23 listopada 2016 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał zawiadomienie nr 10/16 o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przyznanych Ax sp. z o. o. na mocy:

- decyzji nr (...) z dnia 5 września 2016 r. o uchyleniu decyzji nr (...) z dnia 29 lutego 2012 r. w całości oraz w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego;

- decyzji (...) o uchyleniu decyzji nr (...) z dnia 21 marca 2013 r. w całości oraz w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

W dniu 14 lutego 2017 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr (...) o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w łącznej wysokości 23 555,96 zł uzyskanych na podstawie:

- decyzji nr (...) z dnia 5 września 2016 r. o uchyleniu decyzji nr (...) z dnia 29 lutego 2012 r. w całości oraz w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2011 r., w tym: jednolita płatność obszarowa w wysokości 9 322,67 zł, uzupełniająca płatność obszarowa do powierzchni grupy upraw podstawowych w wysokości 3 597,89 zł,

- decyzji (...) o uchyleniu decyzji nr (...) z dnia 21 marca 2013 r. w całości oraz w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2012 r., w tym: jednolita płatność obszarowa w wysokości 9 165,39 zł, uzupełniająca płatność obszarowa do powierzchni grupy upraw podstawowych w wysokości 1 470,01 zł.

Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie. Wniosła o uchylenie decyzji w całości i umorzenie postępowania ewentualnie o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Odwołujący zakwestionował ustalenia faktyczne poczynione przez organ I instancji oraz wskazał, że zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania wobec upływu terminu przedawnienia prawa do doręczenia niniejszej decyzji.

Dyrektor Ł. Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, że zasady i tryb dochodzenia nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności reguluje art. 29 ustawy o ARiMR.

Organ II instancji wyjaśnił, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym. Ustalenie kwoty nienależnie lub w nadmiernie pobranych środków w ramach płatności rolnych może wynikać z ustaleń dokonanych w toku postępowania toczącego się na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, bądź z ostatecznych decyzji wydanych w trybach nadzwyczajnych w sprawach o przyznanie płatności. Warunkiem koniecznym wydania decyzji ustalającej kwoty nienależnie pobranych środków nie jest natomiast uprzednie wzruszenie ostatecznych decyzji przyznających płatność. W art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR chodzi o dwa rodzaje należności: kwoty nienależnie pobranych środków publicznych, kwoty nadmiernie pobranych środków publicznych. Kwotą nadmiernie pobranych środków publicznych jest kwota nadwyżki dokonanej przez organ wypłaty nad wynikającą z ustawy (decyzji). Kwota nadmiernie pobranych środków publicznych jest kwotą wypłaconą w wysokości wyższej niż należna. Z kolei, kwota nienależnie pobranych środków publicznych, to kwota wypłacona przez organ w sytuacji, gdy nie było ustawowego obowiązku jej wpłacenia albo obowiązek ten istniał, ale wygasł. Istota omawianej instytucji polega na tym, że organ dokonuje wypłaty wówczas, gdy nie musi tego robić (nie istnieje obowiązek wypłaty), albo płaci za dużo (kwota wypłaty przewyższa kwotę należną). W obu przypadkach świadczenie organu dokonane na rzecz osoby przewyższa to, czego wymaga od organu przepis prawa. Ta nadwyżka świadczenia, ponad obowiązkową, jest niepodatkową należnością budżetową podlegającą zwrotowi.

Organ wskazał ponadto, że zasady przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na lata 2011 i 2012 określała ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1164).

Jak wynika z akt sprawy w latach 2011 i 2012 wnioskodawca nie znajdował się w posiadaniu działek rolnych AG, AG1 o łącznej powierzchni 3,94 ha, położonych na działkach ewidencyjnych nr: 63, 49/2. Okoliczność ta jest bezsporna, znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym, w tym m. in. w oświadczeniu M. W. - Prezesa Zarządu Ax Sp. z o.o. z dnia 7 października 2015 r., z treści którego wynika, że ww. działki wskazał przez pomyłkę oraz że Ax Sp. z o.o. nie była ich użytkownikiem. W konsekwencji w rozpatrywanej sprawie prawo do płatności w ogóle nie powstało. Przekazana więc przez organ na konto producenta kwota pieniężna za ww. działki rolne nie była płatnością we właściwym, prawnym tego słowa znaczeniu. Stanowiła wydatkowanie środków publicznych bez podstawy prawnej na rzecz podmiotu nie będącego posiadaczem ww. działek rolnych, a zatem środki przekazane na rachunek bankowy producenta należy traktować jako nienależne, podlegają one zwrotowi. Bezsporny jest fakt pobrania przez Ax Sp. z o.o. płatności do działek rolnych AG/AGl oraz braku legitymowania się przed producenta jakimkolwiek aktem dającym podstawy do takiej wypłaty.

Na gruncie analizowanej sprawy postępowanie dotyczy nienależnie pobranych płatności bezpośrednich za lata 2011 i 2012 ustalonych w trybie art. 29 ustawy o Agencji. Przedmiotowe środki w wysokości 23 555,96 zł zostały przyznane i wypłacone Ax sp. z o.o. , w tym:

- przyznane na mocy decyzji nr (...) z dnia 29 lutego 2012 r., uchylonej na podstawie decyzji nr (...) z dnia 5 września 2016 r. w wysokości:

9 322,67 zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej (JPO) za rok 2011,

3 597,89 zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej (UPO) za rok 2011.

- przyznane na mocy decyzji nr (...) z dnia 21 stycznia 2013 r., uchylonej na podstawie decyzji nr (...) z dnia 5 października 2016 roku w wysokości:

9 165,39 zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej (JPO) za rok 2012,

1 470,01 zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej (UPO) za rok 2012.

Kwota nienależnie pobranej jednolitej płatności obszarowej (JPO) za rok 2011 w wysokości 9 322,67 zł została wyliczona w następujący sposób:

Kwota płatności JPO przyznana na mocy pierwotnej decyzji nr (...) z dnia 29 lutego 2012 r. wynosi 44 893,81 zł (63,18 ha x 710,57 zł = 44 893,81 zł).

powierzchnia deklarowana w 2011 r. do płatności JPO wynosi 63,83 ha,

powierzchnia stwierdzona w kontroli administracyjnej wynosi 63,18 ha, różnica 0,65 ha wynika z zastosowanej powierzchni ewidencyjno gospodarczej PEG dla działek rolnych: AL wykluczono na podstawie pomiarów 0,02 ha, AO wykluczono na podstawie pomiarów 0,21 ha, AN wykluczono na podstawie pomiarów 0,04 ha, BG wykluczono na podstawie pomiarów 0,23 ha, D wykluczono na podstawie pomiarów 0,08 ha, O wykluczono na podstawie pomiarów 0,06 ha, R wykluczono na podstawie pomiarów 0,01 ha. Płatności zostały przekazane w dniu 3 kwietnia 2012 r. na rachunek bankowy producenta.

Kwota płatności JPO przyznana na mocy decyzji nr (...) z dnia 5 września 2016 r. wynosi 35 571,14 zł (59.24 zł x 710,57 zł = 42 094,17 zł; 2 x 4.59 ha x 710.57 zł = 6 523,04 zł; 42 094,17 zł - 6 523,04 zł = 35 571,14 zł).

powierzchnia deklarowana w 2011 r. do płatności JPO wynosi 63,83 ha,

powierzchnia stwierdzona w kontroli administracyjnej wynosi 59,24 zł ha, różnica 4,59 ha wynika z zastosowanej powierzchni ewidencyjno gospodarczej PEG dla działek rolnych: AL wykluczono na podstawie pomiarów 0,02 ha, AO wykluczono na podstawie pomiarów 0,21 ha, AN wykluczono na podstawie pomiarów 0,04 ha, BG wykluczono na podstawie pomiarów 0,23 ha, D wykluczono na podstawie pomiarów 0,08 ha, O wykluczono na podstawie pomiarów 0,06 ha, R wykluczono na podstawie pomiarów 0,01 ha. Ponadto w wyniku wznowienia postępowania wykluczono z płatności powierzchnię działki rolnej AG, tj. 3,94 ha. Różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną i stwierdzoną, wynosi 4,59 ha, zawyżenie powierzchni deklarowanej w stosunku do stwierdzonej wynosi 7,7481%. Zgodnie z art. 58 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, różnica przekracza 3% lub 2 ha, lecz nie przekracza 20%, co stanowi podstawę do pomniejszenia płatności o dwukrotność stwierdzonej różnicy, tj. o 6 523,03 zł Kwota nienależnie pobranych płatności JPO za rok 2011 wynosi 9 322,67 zł, co stanowi różnicę pomiędzy kwotą przyznaną na mocy decyzji nr (...) z dnia 29 lutego 2012 r., tj. 44 893,81 zł oraz kwotą przyznaną na mocy decyzji nr (...) z dnia 5 września 2016 r., tj. 35 571,14 zł (44 893,81 zł - 35 571,14 zł = 9 322,67 zł).

Kwota nienależnie pobranej uzupełniającej płatności podstawowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO) za rok 2011 w wysokości 3 597,89 zł została wyliczona w następujący sposób:

Kwota płatności UPO przyznana na mocy pierwotnej decyzji nr (...) z dnia 29 lutego 2012 r. wynosi 16 563,49 zł (60,40 ha x 274,23 zł = 16 563,49 zł).

powierzchnia deklarowana w 2011 r. do płatności UPO wynosi 61,05 ha,

powierzchnia stwierdzona w kontroli administracyjnej wynosi 60,40 ha, różnica 0,65 ha wynika z zastosowanej powierzchni ewidencyjno gospodarczej PEG dla działek rolnych: AŁ wykluczono na podstawie pomiarów 0,02 ha, AO wykluczono na podstawie pomiarów 0,21 ha, AN wykluczono na podstawie pomiarów 0,04 ha, BG wykluczono na podstawie pomiarów 0,23 ha, D wykluczono na podstawie pomiarów 0,08 ha, O wykluczono na podstawie pomiarów 0,06 ha, R wykluczono na podstawie pomiarów 0,01 ha.

Płatności zostały przekazane w dniu 3 kwietnia 2012 r. na rachunek bankowy producenta.

Kwota płatności UPO przyznana na mocy decyzji nr (...) z dnia 5 września 2016 r. wynosi 12 965,60 zł (56,46 zł x 274,23 zł = 15 483,03 zł; 2 x 4,59 ha x 274,23 zł = 2 517,44 zł; 15 483,03 zł - 2 517,44 zł = 12 965,60 zł).

powierzchnia deklarowana w 2011 r. do płatności UPO wynosi 61,05 ha,

powierzchnia stwierdzona w kontroli administracyjnej wynosi 56,46 zł ha, różnica 4,59 ha wynika z zastosowanej powierzchni ewidencyjno gospodarczej PEG dla działek rolnych: AŁ wykluczono na podstawie pomiarów 0,02 ha, AO wykluczono na podstawie pomiarów 0,21 ha, AN wykluczono na podstawie pomiarów 0,04 ha, BG wykluczono na podstawie pomiarów 0,23 ha, D wykluczono na podstawie pomiarów 0,08 ha, O wykluczono na podstawie pomiarów 0,06 ha, R wykluczono na podstawie pomiarów 0,01 ha.

Ponadto w wyniku wznowienia postępowania wykluczono z płatności powierzchnię działki rolnej AG, tj. 3,94 ha.

Różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną i stwierdzoną, wynosi 4,59 ha, zawyżenie powierzchni deklarowanej w stosunku do stwierdzonej wynosi 8,1296%. Zgodnie z art. 58 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 różnica przekracza 3% lub 2 ha, lecz nie przekracza 20%, co stanowi podstawę do pomniejszenia płatności o dwukrotność stwierdzonej różnicy, tj. o 2 517,44 zł.

Kwota nienależnie pobranych płatności UPO za rok 2011 wynosi 3 597,89 zł, co stanowi różnicę pomiędzy kwotą przyznaną na mocy decyzji nr (...) z dnia 29 lutego 2012 r., tj. 16 563,49 zł oraz kwotą przyznaną na mocy decyzji nr (...) z dnia 5 września 2016 r., tj. 12 965,60 zł (16 563,49 zł - 12 965,60 zł = 3 597,89 zł).

Kwota nienależnie pobranej jednolitej płatności obszarowej (JPO) za rok 2012 w wysokości 9 165,39 zł została wyliczona w następujący sposób:

Kwota płatności JPO przyznana na mocy pierwotnej decyzji nr (...) z dnia 21 stycznia 2013 r. wynosi 46 251,55 zł (63,18 ha x 732,06 zł = 46 251,55 zł).

powierzchnia deklarowana w 2012 r. do płatności JPO wynosi 63,53 ha,

powierzchnia stwierdzona w kontroli administracyjnej wynosi 63,18 ha; różnica 0,35 ha wynika z zastosowanej powierzchni ewidencyjno gospodarczej PEG dla działek rolnych: AŁ wykluczono i. podstawie pomiarów 0,02 ha, AO wykluczono na podstawie pomiarów 0,21 ha, AN wykluczono na podstawie pomiarów 0,04 ha, D wykluczono na podstawie pomiarów 0,08 ha,

Płatności zostały przekazane w dniu 7 marca 2013 r. na rachunek bankowy producenta.

Kwota płatności JPO przyznana na mocy decyzji nr (...) z dnia 5 października 2016 r. wynosi 37 086,16 zł (59,24 zł x 732,06 zł = 43 367,23 zł; 2 x 4,29 ha x 732,06 zł = 6 281,07 zł; 43 367,23 zł - 6 281,07 zł = 37 086,16 zł.

powierzchnia deklarowana w 2012 r. do płatności JPO wynosi 63,53 ha,

powierzchnia stwierdzona w kontroli administracyjnej wynosi 59,24 zł ha, różnica 4,29 ha wynika z zastosowanej powierzchni ewidencyjno gospodarczej PEG dla działek rolnych: AŁ wykluczono na podstawie pomiarów 0,02 ha, AO wykluczono na podstawie pomiarów 0,21 ha, AN wykluczono na podstawie pomiarów 0,04 ha, D wykluczono na podstawie pomiarów 0,08 ha,

Ponadto w wyniku wznowienia postępowania wykluczono z płatności powierzchnię działki rolnej AG, tj. 3,94 ha.

Różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną i stwierdzoną, wynosi 4,29 ha, zawyżenie powierzchni deklarowanej w stosunku do stwierdzonej wynosi 7,2417%. Zgodnie z art. 58 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, różnica przekracza 3% lub 2 ha, lecz nie przekracza 20%, co stanowi podstawę do pomniejszenia płatności o dwukrotność stwierdzonej różnicy, tj. o 6 281,07 zł.

Kwota nienależnie pobranych płatności JPO za rok 2012 wynosi 9 165,39 zł, co stanowi różnicę pomiędzy kwotą przyznaną na mocy decyzji nr (...) z dnia 21 stycznia 2013 r., tj. 46 251,55 zł oraz kwotą przyznaną na mocy decyzji nr (...) z dnia 5 października 2016 r., tj. 37 086,16 zł (46 251,55 zł -37 086,16 zł = 9 165,39 zł).

Kwota nienależnie pobranej uzupełniającej płatności podstawowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO) za rok 2012 w wysokości 1 470,01 zł została wyliczona w następujący sposób:

Kwota płatności UPO przyznana na mocy pierwotnej decyzji nr (...) z dnia 21 stycznia 2013 r. wynosi 9 066,00 zł.

powierzchnia deklarowana w 2012 r. do płatności UPO wynosi 61,41 ha,

powierzchnia stwierdzona w kontroli administracyjnej wynosi 61,06 ha, różnica 0,35 ha wynika z zastosowanej powierzchni ewidencyjno gospodarczej PEG dla działek rolnych: AŁ wykluczono na podstawie pomiarów 0,02 ha, AO wykluczono na podstawie pomiarów 0,21 ha, AN wykluczono na podstawie pomiarów 0,04 ha, D wykluczono na podstawie pomiarów 0,08 ha.

Początkowa kwota płatności UPO wynosi 12 932,51 zł (61,06 ha x 211,80 zł = 12 932,51 zł). Ponadto, stosownie do brzmienia art. 1 ust. 4 decyzji wykonawczej Komisji z dnia 24 lipca 2012 r. zatwierdzającej przyznanie krajowych uzupełniających płatności bezpośrednich w Polsce za rok 2012, gdy całkowita kwota płatności bezpośrednich przekracza 5.000 euro krajowe płatności uzupełniające zostają pomniejszone o 10% całkowitej kwoty płatności bezpośrednich przekraczającej 5.000 euro. Płatność UPO za 2012 r. została zatem pomniejszona o 3 866,51 zł (12 932,51 zł - 3 866,51 zł = 9 066,00 zł).

- Płatności zostały przekazane w dniu 7 marca 2013 r. na rachunek bankowy producenta.

Kwota płatności UPO przyznana na mocy decyzji nr (...) z dnia 5 października 2016 r. wynosi 7 595,99 zł.

powierzchnia deklarowana w 2012 r. do płatności UPO wynosi 61,41 ha,

powierzchnia stwierdzona w kontroli administracyjnej wynosi 57,12 zł ha, różnica 4,29 ha wynika z zastosowanej powierzchni ewidencyjno gospodarczej PEG dla działek rolnych: AŁ wykluczono na podstawie pomiarów 0,02 ha, AO wykluczono na podstawie pomiarów 0,21 ha, AN wykluczono na podstawie pomiarów 0,04 ha, D wykluczono na podstawie pomiarów 0,08 ha.

Ponadto w wyniku wznowienia postępowania wykluczono z płatności powierzchnię działki rolnej AG, tj. 3,94 ha.

Różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną i stwierdzoną, wynosi 4,29 ha, zawyżenie powierzchni deklarowanej w stosunku do stwierdzonej wynosi 7,5105%. Zgodnie z art. 58 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 różnica przekracza 3% lub 2 ha, lecz nie przekracza 20%, co stanowi podstawę do pomniejszenia płatności o dwukrotność stwierdzonej różnicy, tj. o 1 817,24 zł $57,12 zł x 211,80 zł = 12 098,02 zł; 2 x 4,29 ha x 211,80 zł = 1 817,24 zł; 12 098,02 zł - 1 817,24 zł = 10 280,78 zł.

Ponadto stosownie do brzmienia art. 1 ust. 4 decyzji wykonawczej Komisji z dnia 24 lipca 2012 r. zatwierdzającej przyznanie krajowych uzupełniających płatności bezpośrednich w Polsce za rok 2012, gdy całkowita kwota płatności bezpośrednich przekracza 5.000 euro krajowe płatności uzupełniające zostają pomniejszone o 10% całkowitej kwoty płatności bezpośrednich przekraczającej 5.000 euro. Płatność UPO za 2012 r. została zatem pomniejszona o 2 684,79 zł (10 280,78 zł - 2 684,79 zł = 7 595,99 zł).

Kwota nienależnie pobranych płatności UPO za rok 2012 wynosi 1 470,01 zł, co stanowi różnicę pomiędzy kwotą przyznaną na mocy decyzji nr (...) z dnia 21 stycznia 2013 r., tj. 9 066,00 zł oraz kwotą przyznaną na mocy decyzji nr (...) z dnia 05.10.2016 r., tj. 7 595,99 zł (9 066,00 zł - 7 595,99 zł = 1 470,01 zł).

Organ powołał treść art. 80 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009, zgodnie z którym w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2. Art. 80 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009 stanowi, że obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie znajduje zastosowania pod warunkiem łącznego spełnienia następujących przesłanek: płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy oraz błąd ten nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.

Organ wyjaśnił znaczenie pojęcia "pomyłki", jest ono definiowane w słowniku języka polskiego jako spostrzeżenie, sąd niezgodny z rzeczywistością, niewłaściwe postępowanie, posunięcie. W analizowanej sprawie, płatności przyznane na mocy decyzji nr (...) z dnia 21 stycznia 2013 r., nr (...) z dnia 29 lutego 2012 r., w łącznej wysokości 23 555,96 zł nie została wypłacona wnioskodawcy na skutek pomyłki ARiMR. Wniosek o przyznanie płatności jest wnioskiem składanym z inicjatywy rolnika, w którym dobrowolnie kształtuje się jego zakres. Rolnik musi być posiadaczem deklarowanych do płatności działek. W przedmiotowej sprawie wnioski za lata 2011 i 2012 dotyczyły Ax sp. z o.o. i były podpisane imieniem i nazwiskiem Prezesa Zarządu – M. W.. Organ w toku prowadzonego postępowania i w dacie wypłaty płatności nie posiadał wiedzy o tym, że producent nie znajduje się w posiadaniu działki, wobec czego nie można twierdzić, że płatność została dokonana na skutek pomyłki organu.

W ocenie organu odwoławczego nie można także twierdzić, że w sytuacji, w której we wniosku podaje się dane dotyczące działek oraz oznacza się ich położenie na załączniku graficznym, to błąd w postaci zadeklarowania działek, które nie znajdowały się w posiadaniu producenta, nie mógł zostać wykryty przez M.W.. Istotny jest także fakt, że w sytuacji w której strona otrzymała wniosek spersonalizowany m.in. w części dotyczącej danych wnioskodawcy to dostępna była także instrukcja wypełnienia wniosku wraz informacją komu przysługują płatności wraz z informacją o konieczności dokonania zmian we wniosku w zakresie danych, które zdezaktualizowały się. Niewątpliwie odwołujący miał wiedzę (czego nie kwestionuje) odnośnie zmiany użytkownika działek. A zatem w ocenie organu odwoławczego, na gruncie analizowanej sprawy nie zaistniały przesłanki wyłączające rolnika z obowiązku zwrotu płatności, określone w art. 80 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009.

W ocenie organu odwoławczego w sprawie doszło jednak do przedawnienia roszczeń o zwrot nienależnie pobranego wsparcia pochodzącego ze środków krajowych, czyli uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO), w łącznej wysokości 5 067,90 zł, w tym: za 2011 r. w wysokości 3 597,89 zł, za 2012 r. w wysokości 1 470,01 zł.

Organ wyjaśnił, że w myśl art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji, do należności z tytułu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności stosuje się przepisy działu III Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.

W związku z powyższym badając okres przedawnienia roszczeń o zwrot nienależnie pobranego wsparcia finansowanego w całości ze środków krajowych (uzupełniające płatności obszarowe) na podstawie ww. art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej należy ustalić datę wypłaty nienależnie pobranego wsparcia i zbadać, kiedy upływa okres 3 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiła wypłata nienależnie pobranego wsparcia.

W przedmiotowej sprawie wypłata płatności bezpośredniej za 2011 r. nastąpiła w dniu 3 kwietnia 2012 r., wypłata płatności bezpośredniej za 2012 r. nastąpiła w dniu 7 marca 2013 r., na rachunek bankowy wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów. Decyzja nr (...) z dnia (...) Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł. ustalająca kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w tym uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO) w wysokości 3 597,89 zł z wniosku na 2011 rok oraz 1 470,01 zł z wniosku na 2012 rok, została doręczona w dniu 1 marca 2017 r., czyli po upływie okresu 3 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiła wypłata nienależnie pobranego wsparcia. Zatem termin przedawnienia roszczeń o zwrot nienależnie pobranego wsparcia pochodzącego ze środków krajowych w przedmiotowym stanie faktycznym upłynął.

Natomiast w przypadku środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej (jednolita płatność obszarowa) badając okres przedawnienia należy mieć na uwadze art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95.

Organ powołał treść art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 i wskazał, że w przedmiotowym stanie faktycznym składanie wniosku o przyznanie płatności w kolejnych latach 2011, 2012 należy uznać za nieprawidłowość powtarzającą się, dlatego okres przedawnienia biegnie od dnia, kiedy organ powziął informację o dopuszczeniu się nieprawidłowości, czyli od dnia 12 października 2015 r., kiedy wpłynęło oświadczenie M. W., informujące o nieużytkowaniu przez Ax Sp. z o.o. działek ewidencyjnych nr 63 i 49/2 o powierzchni 3,94 ha. Biorąc pod uwagę powyższe, termin przedawnienia roszczeń o zwrot jednolitej płatności obszarowej, nienależnie pobranej w dniu 3 kwietnia 2012 r., na mocy decyzji nr (...) z dnia 29 lutego 2012 r. w wysokości 9 322,67 zł, nie minął. Również termin przedawnienia roszczeń o zwrot jednolitej płatności obszarowej, nienależnie pobranej w dniu 7 marca 2013 r., na mocy decyzji nr (...) z dnia 21 stycznia 2013 r. w wysokości 9 165,39 zł, nie minął.

Organ II instancji wskazał ponadto, że zgodnie z art. 29 ust. 4 ustawy o ARiMR, jeżeli kwota nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, która została ustalona w decyzji o przyznaniu płatności, nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro, przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego dla danego funduszu Unii Europejskiej zgodnie z odrębnymi przepisami, kwota przyznanych płatności, jest wypłacana w wysokości pomniejszonej o ustaloną kwotę nienależnie lub nadmiernie pobraną. W odniesieniu do płatności bezpośrednich, dla przeliczenia kwoty płatności na złote należy stosować kurs euro ustalony zgodnie z art. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1913/2006. Przepis ten stanowi, iż terminem operacyjnym dla kursu wymiany jest data określona w art. 45 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 (obecnie art. 106 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1306/2013) zgodnie z którym, państwa członkowskie dokonują przeliczenia na walutę krajową kwoty pomocy wyrażonej w euro na podstawie ostatniego kursu wymiany walut ustalonego przez Europejski Bank Centralny przed dniem 1 października roku, dla którego pomoc została przyznana. Jak zostało powyżej wskazane, kwota nienależnie pobranych płatności za 2011 r. z tytułu JPO wynosiła: 9 322,67 zł. Kurs wymiany euro na dzień 1 października 2011 r., ustalony przez Europejski Bank Centralny wynosił 4,4050 zł. Zatem równowartość kwoty 100-euro przeliczonej na złote według ww. kursu euro wynosiła 440,50 zł. Kurs wymiany euro na dzień 28 września 2012 r., ustalony przez Europejski Bank Centralny wynosił 4,1038 zł. Zatem równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według ww. kursu euro wynosiła 410,38 zł. Każda z powyższych kwot nienależnie pobranych płatności, tj. z tytułu jednolitej płatności obszarowej za lata 2011, 2012 przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote zgodnie z powyższymi regulacjami. Zatem w analizowanym przypadku nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności w zakresie JPO określone w art. 29 ust. 4 ustawy o Agencji.

Obowiązkiem organu stało się wypełnienie dyspozycji zawartej w art. 80 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009, który stanowi, że w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2. Stosownie zatem do art. 47 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR termin płatności kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności wynosi 60 dni od daty doręczenia decyzji ustalającej wysokość tej kwoty, na rachunek wskazany w tej decyzji. W myśl art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej, zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności. Stosownie natomiast do art. 53 § 1 Ordynacji podatkowej, od zaległości podatkowych, z zastrzeżeniem art. 52 § 1 pkt 2 i art. 54, naliczane są odsetki za zwłokę. Natomiast art. 53 § 4 Ordynacji podatkowej stanowi, że odsetki za zwłokę naliczane są od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności podatku lub terminu, w którym płatnik łub inkasent był obowiązany dokonać wpłaty podatku na rachunek organu podatkowego. Zgodnie z art. 56 § 1 Ordynacji podatkowej stawka odsetek za zwłokę jest równa sumie 200 % podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego, ustalanej zgodnie z przepisami o Narodowym Banku Polskim, i 2 %, z tym że stawka ta nie może być niższa niż 8 %, przy czym zgodnie z art. 56d Ordynacji podatkowej: "Minister właściwy do spraw finansów publicznych ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" stawki odsetek za zwłokę, o których mowa w art. 56-56b". Stawka odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych, poczynając od dnia 4 stycznia 2016 r. wynosi 8,00 % kwoty zaległości w stosunku rocznym (Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 8 tycznia 2016 r. w sprawie stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych oraz obniżonej stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych M. P., poz. 20), i może ulec zmianie.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa, tj.:

- art. 68 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa w zw. z art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR, art. 3 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE, L 1995. 312/1)

- art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 7, 8 i 11 k.p.a.

art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Wniosła o:

uchylenie zaskarżonej decyzji nr (...) z dnia (...) Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. oraz poprzedzającej ją decyzji nr (...) z dnia (...) Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. w całości i umorzenie postępowania ewentualnie

uchylenie zaskarżonej decyzji nr (...) z dnia (...) Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. oraz poprzedzającej ją decyzji nr (...) z dnia (...) Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania wobec upływu terminu przedawnienia prawa do doręczenia niniejszej decyzji.

Zdaniem strony skarżącej w przypadku płatności finansowanych w całości lub w części ze środków unijnych, przedawnienie obowiązku zwrotu płatności zgodnie z art. 3 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 następuje po 4 latach od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości. Pod pojęciem dopuszczenia się nieprawidłowości należy rozumieć dzień złożenia wniosku o przyznanie płatności. W przedmiotowej sprawie wniosek o przyznanie płatności został złożony w 2010 roku.

Organ w całości pominął art. 68 § 1 Ordynacji Podatkowej. Zgodnie z art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR do nienależnie pobranych płatności stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.), z wyjątkiem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności, W konsekwencji, przepisy dotyczące przedawnienia zawarte w rozdziale 8 działu III O.P. będą miały zastosowanie w niniejszej sprawie. Dotyczy to również art. 68 § 1 Ordynacji Podatkowej. Art. 21 Ordynacji podatkowej stanowi, iż zobowiązanie podatkowe powstaje bądź z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania, bądź to z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania. Z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR wynika, że kwotę nienależnie pobranego świadczenia organ musi ustalić decyzją administracyjną. Jest więc zobowiązany wszcząć w tym zakresie postępowanie administracyjne, wydać decyzję i doręczyć ją stronie. Zobowiązanie z niej wynikające nie istnieje więc przed dniem jej wydania i doręczenia, a zatem decyzja ma charakter konstytutywny. Dla takich decyzji ustawodawca przewidział specyficzny sposób przedawnienia przewidziany w art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej. Z treści art. 68 § 1 ww. ustawy wynika, że zobowiązanie podatkowe - powstające na skutek wydania decyzji ustalającej - nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Z powyższego wynika, że podstawowy termin przedawnienia prawa do doręczenia decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe wynosi 3 lata, licząc od końca roku, w którym powstał obowiązek podatkowy, tj. płatność została zrealizowana na rzecz rolnika.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Ł. Oddziału Regionalnego ARiMR wnosił o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 – dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zaskarżona decyzja nie jest dotknięta wadami prawnymi, które skutkowałyby koniecznością jej uchylenia lub stwierdzenia nieważności.

Przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli jest decyzja Dyrektora Ł. Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia (...) w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, prowadzonym w trybie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1512 ze zm.), na podstawie którego organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności ustala - w drodze decyzji administracyjnej - kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych.

Ustalenie w drodze decyzji administracyjnej kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w trybie art. 29 ust. 1 ustawy dotyczy wszystkich wymienionych w tym przepisie środków publicznych, co do których ustalono, że ich pobranie (wypłata) nastąpiło w sposób nieuprawniony.

Wskazać w tym miejscu należy, że nie ulega wątpliwości, iż ustalenie tego, czy środki publiczne, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zostały pobrane nienależnie, wymaga wnikliwej i szczegółowej analizy stanu faktycznego danej sprawy, a ponadto równie wnikliwej analizy szczegółowych przepisów prawa materialnego regulujących przyznanie danej płatności.

W rozpoznawanej sprawie nie można pomijać art. 40 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wparcia bezpośredniego, z którego wynika, że w zakresie odnoszącym się do ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych jednolitej płatności obszarowej oraz płatności uzupełniającej odsyła on do art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Z nienależną płatnością mamy do czynienia w sytuacji, w której wypłacona rolnikowi przez organ administracji kwota staje się następnie świadczeniem, które przestało być należnym na skutek wygaśnięcia obowiązku jego wypłacenia. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje niewątpliwie wtedy, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata, a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego lub – jak to ma miejsce w rozpoznawanej sprawie - w wyniku wznowienia postępowania zapadnie orzeczenie, o którym mowa w art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Natomiast środków tych należy dochodzić od podmiotu, który rzeczywiście podejmie wypłacone przez ARiMR środki. Zaznaczyć przy tym jeszcze raz należy, że w takim przypadku zadaniem organu nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego (lub stwierdzenia wydania jej z naruszeniem przepisów prawa) decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne (to jest, czy nastąpiło ostateczną decyzją administracyjną) i czy decyzja została skierowana do właściwego podmiotu.

W rozpoznawanej sprawie analizując zastosowane w sprawie przepisy prawa wspólnotowego i krajowego, sąd przyjął, że w art. 80 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. UE L 2009.316.65) - określenie "nienależne" odnosi się nie tylko do sytuacji, w której akt stanowiący podstawę prawną przyznania płatności zostanie następnie wyeliminowany z obrotu prawnego na podstawie regulacji krajowych (K.p.a.), ale także do sytuacji, gdy nie zachodziły okoliczności uzasadniające udzielenie płatności na gruncie obowiązujących regulacji prawnych.

Skoro stosowne regulacje wspólnotowe i krajowe przewidują przyznanie płatności w wysokości określonej w zależności od zadeklarowanej powierzchni posiadanych gruntów rolnych, a jednocześnie normują również przypadki, w których płatności nie przyznaje się wskutek stwierdzonych nieprawidłowości we wniosku, to ich przyznanie i wypłacenie rolnikowi wbrew tym unormowaniom powoduje, że są one nienależne.

Zatem wszczęcie i prowadzenie postępowania mającego na celu ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności w rozpoznawanej sprawie uznać należało za prawidłowe. Podkreślić należy, że po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania wznowieniowego, decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł. z dnia 29 lutego 2012 r. o przyznaniu stronie skarżącej płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2011 oraz decyzja z dnia 21 stycznia 2013 roku o przyznaniu stronie skarżącej płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2012 zostały na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. uchylone w całości odpowiednio decyzją 5 września 2016 r. i decyzją z dnia 5 października 2016 r. oraz przyznana została stronie skarżącej płatność na rok 2011 w wysokości 48 536,74 zł, w tym jednolita płatność obszarową w wysokości 35 571,14 zł i uzupełniająca płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych w wysokości 12 965,60 zł oraz na rok 2012 w wysokości 44 682,15 zł, w tym jednolita płatność obszarową w wysokości 37 086,16 zł i uzupełniająca płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych w wysokości 7 595,99 zł.

Decyzja z dnia 5 września 2016 oraz decyzja z dnia 5 października 2016 r. stały się ostateczne w administracyjnym toku instancji, co oznacza, że strona skarżąca zgodziła się na poczynione tam ustalenia faktyczne i związane z tym konsekwencje. W oparciu o powyższe organ prawidłowo wszczął postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych przez stronę skarżącą środków finansowych.

Jak wynika z akt administracyjnych decyzją z 29 lutego 2012 r. przyznano stronie skarżącej płatności na rok 2011 w wysokości 61 457,30 zł, w tym jednolita płatność obszarowa w wysokości 44 893,81 zł oraz uzupełniająca płatność obszarowa w wysokości 16 563,49 zł oraz płatności na rok 2012 w wysokości 55 317,55 zł, w tym jednolita płatność obszarowa w wysokości 46 251,55 zł oraz uzupełniająca płatność obszarowa w wysokości 9 066,00 zł Z akt sprawy wynika także, że na rachunek skarżącej zostały przekazane ww. płatności odpowiednio na rok 2011 w dniu 3 kwietnia 2012 r. oraz na rok 2012 w dniu 7 marca 2013 r.

Natomiast na podstawie ww. decyzji, wydanych po wznowieniu postępowania, kwota łączna 23 555,96 zł, w tym kwota 18 488,06 z tytułu jednolitej płatności obszarowej oraz kwota 5 067,90 zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej została uznana za kwotę nienależnie pobraną na rok 2011 i 2012, przekazaną na rachunek rolnika i w związku z tym podlegającą zwrotowi.

Jednocześnie organy ustaliły, że nienależnie pobrana kwota płatności obszarowej przekracza równowartość 100 euro, przeliczonej na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 3 powołanego wyżej rozporządzenia Komisji (WE) nr 1913/2006, dlatego brak było przesłanek do odstąpienia od ustalenia tej kwoty jako nienależnie pobranej.

Podkreślić w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 12 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z 30 listopada 2009 r., jeśli nastąpiły jakiekolwiek zmiany, szczególnie odnośnie do przeniesień uprawnień do płatności zgodnie z art. 43 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 lub jeśli jakakolwiek informacja podana we wcześniej ustalonym formularzu, o którym mowa w ust. 2 i 3, jest błędna, przy składaniu wniosku rolnik wprowadza poprawki w formularzu.

Jeśli poprawki dotyczą powierzchni działki referencyjnej, rolnik podaje zaktualizowaną powierzchnię każdej z odnośnych działek rolnych, a w stosownych przypadkach wskazuje nowe granice działki referencyjnej.

W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca zadeklarowała do płatności określoną powierzchnię gruntów rolnych, które nie były użytkowane rolniczo, gdyż faktycznym użytkownikiem działek o nr 63 i 19/2 był P. G.. Powyższe potwierdzone zostało przez Prezesa strony skarżącej w oświadczeniu z dnia 7 października 2015 r. Nastąpiło więc zmniejszenie pola zagospodarowania, a beneficjent składając wniosek nie uwzględnił tego faktu.

W sprawie nie doszło także do sytuacji o jakiej mowa w art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji stanowi, że obowiązek dokonania zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu, lub innego organu, oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od płatności.

Celem wyjątku od zasady, że płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, określonego w art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, jest zwolnienie z obowiązku zwrotu tylko w takich sytuacjach, gdy błąd ARMiR spowodował wypłatę nienależnych płatności i jednocześnie brak było możliwości wykrycia tego błędu przez rolnika, a w przypadku, gdy błąd dotyczył stanu faktycznego, który miał wpływ na nienależną płatność, gdy ponadto nie doszło do wydania decyzji, o której mowa w art. 29 ust. 1 ustawy oraz jej doręczenia stronie w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.

Możliwość wyłączenia obowiązku zwrotu nienależnie dokonanej płatności wymaga zatem spełnienia łącznie dwóch wymienionych w tym przepisie przesłanek. Po pierwsze: płatność dokonana musi być na skutek błędu organu, po drugie: błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez rolnika.

Istotne w rozpoznawanej sprawie jest więc to, czy stan faktyczny sprawy nie uprawniał do odstąpienia od obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności, a w szczególności, czy nie zaistniały przesłanki w rozumieniu art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009.

W ocenie sądu, organy prawidłowo uznały, że przyznanie stronie skarżącej płatności do gruntów rolnych na rok 2011 i rok 2012 nie wynikało z pomyłki ARiMR, gdyż w dniu wydawania decyzji o przyznaniu płatności za rok 2011 i 2012 Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ł. – jak wynika z akt sprawy – nie posiadał informacji, że powierzchnia uprawniona do płatności jest mniejsza niż zadeklarowana we wnioskach.

W sprawie nie upłynął również termin przedawnienia środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej, o którym mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U. UL. 1995.312.1). Zgodnie z art. 3 ust. 1 okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata.

W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu.

Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo.

Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1.

Stosownie do treści art. 1 ust. 2 ww. rozporządzenia nr 2988/95 - nieprawidłowość oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem.

W rozpatrywanej sprawie za czas dopuszczenia się nieprawidłowości przez rolnika należy uznać datę złożenia wniosku o przyznanie płatności na 2011 r., czyli 16 maja 2011r. oraz 15 maja 2012r. (płatność wypłacono stronie na rachunek bankowy odpowiednio za rok 2011 - 3 kwietnia 2012 r. oraz za rok 2012 w dniu 7 marca 2013r.

Jednak skoro w rozpoznawanej sprawie zaniedbanie będące podstawą naruszenia przepisów prawa wspólnotowego powtarzało się (2011 i 2012 rok), nieprawidłowość jest "powtarzająca się" w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi tego rozporządzenia. Odpowiadający mu termin przedawnienia rozpoczyna zatem bieg dopiero od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. Organ powziął wiadomość, że doszło do nieprawidłowości wynikającej z wydania decyzji z dnia 29 lutego 2012 r. oraz z dnia 21 stycznia 2013 r. w stosunku strony skarżącej w dniu 7 października 2015 r. (organ powziął wiadomość o tym w dniu 12 października 2015 r.), a więc w dacie złożenia przez Prezesa Ax oświadczenia, że działki o nr 63 i 49/2 nie były użytkowane rolniczo przez stronę skarżacą, a działki te użytkował P. G., oraz że dobrowolnie odda płatności za 2011 i 2012 rok za ww. działki.

Decyzja Dyrektora Ł. Oddziału Regionalnego ARiMR ustalająca kwotę nienależnie pobranych płatności została wydana w dniu (...) i doręczona stronie skarżącej w dniu 19 września 2017 r. - a zatem przed upływem czteroletniego okresu przedawnienia przewidzianego w art. 3 ust.1 rozporządzenia Rady (WE), EURATOM Nr 2988/95.

Ponadto upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1, co oznacza, iż maksymalny termin przedawnienia nie może przekroczyć ośmiu lat.

Mają powyższe na względzie, sąd stwierdza, że nie upłynął również okres odpowiadający podwójnemu terminowi przedawnienia, tj. 8 lat.

Wobec powyższego, za niezasadne należy uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, art. 68 Ordynacji podatkowej oraz naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7,art. 8, art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a.

Z uwagi na przedstawione powyżej okoliczności, sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

B.K.

-----------------------

[pic]