Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2127/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-02-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6162 Scalanie i wymiana gruntów
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 1962 nr 46 poz 226
law: DEKRET z dnia 16 sierpnia 1949 r. o wymianie gruntów
article: art. 7, art. 77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Sędzia WSA Anna Szymańska, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi Z. K. i Z. Z. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Sądu przez Z. K. i Z. Z. decyzją z dnia [...] września 2010 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] stycznia 2008 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] maja 1966 r., utrzymującej w mocy decyzję Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Z. z dnia [...] września 1965 r., zatwierdzającą projekt wymiany gruntów na obszarze wsi K., gromada R., powiat Z., stanowiącego część obiektu "B.", w części dotyczącej gruntów oznaczonych przed wymianą jako działka ew. nr [...] o powierzchni 11,731 ha.

W uzasadnieniu decyzji podano, co następuje.

Postępowanie wymienne gruntów na obiekcie melioracyjnym "B." położonym na terenie wsi K. i częściowo na terenie powiatu L. na lewym brzegu rzeki [...] od strony powiatu Z., zostało wdrożone zarządzeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] lipca 1960 r., utrzymanym w mocy decyzją Ministra Rolnictwa z dnia [...] grudnia 1960 r. Celem wymiany gruntów było umożliwienie zagospodarowania i przekształcenia dziko użytkowanych bagien w pełnowartościowe łąki poprzez dostosowanie stanu posiadania poszczególnych działek do rozwiązań szczegółowego projektu melioracji użytków zielonych.

Projekt wymiany gruntów na terenie wsi K. opracowano na podstawie przepisów dekretu z dnia 16 sierpnia 1949 r. o wymianie gruntów (t. j.: Dz. U. z 1962 r. nr 46, poz. 226) i zatwierdzono decyzją Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Z. z dnia [...] września 1965 r. utrzymaną w mocy przez Wydział Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. decyzją z dnia [...] maja 1966 r.

W 1973 r. na podstawie aktu własności ziemi wydanym przez Naczelnika Powiatu w Z. z dnia [...] grudnia 1973 r. A. K. s. B. i jego matka W. K. żona B. z dniem 4 listopada 1971 r. stali się z mocy prawa współwłaścicielami po ½ części posiadanego gospodarstwa o powierzchni 16,9440 ha, w tym także działek wydzielonych w wyniku wymiany gruntów. W 1978 r. W. K. umową z dnia [...] stycznia 1978 r. przekazała swój udział wynoszący ½ części powyższego gospodarstwa synowi A. K. na podstawie ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. nr 32, poz. 140), gdyż spełniał on wymogi art. 75 tej ustawy i gwarantował prowadzenie tego gospodarstwa. W dniu 2 stycznia 2001 r. zmarł A. K., a wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne nabyło jego rodzeństwo Z. K. i Z. Z. po ½ części.

Z. K. i Z. Z. wystąpili do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji WRiL PWRN w B. z dnia [...] maja 1966 r., utrzymującej w mocy decyzję WRiL PPRN w Z. z dnia [...] września 1965 r., zatwierdzającą projekt wymiany gruntów wsi K. zarzucając, że ich brat A. K. podczas prowadzonej wymiany gruntów w 1965 r. nie posiadał uprawnień do dysponowania prawami do gruntów wchodzących w skład spadku po ich ojcu, a więc i zrzekania się ich części na rzecz Państwa w zamian za zmeliorowanie i zagospodarowanie pomelioracyjne na koszt Skarbu Państwa innych gruntów wydzielanych mu w wyniku wymiany w zamian za grunty dotychczas posiadane, gdyż nie był on ich jedynym właścicielem. Zgoda ich brata na zrzeczenie się części gruntów w zamian za wykonanie melioracji nie mogła nastąpić bez zgody pozostałych spadkobierców, gdyż nie przeprowadzono postępowania spadkowego. Ponadto zakwestionowano obszar wydzielonych gruntów wymiennych.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił stwierdzenia nieważności decyzji WRiL PWRN w B. z dnia [...] maja 1966 r. i utrzymanej nią w mocy decyzji WRiLPPRN w Z. z dnia [...] września 1965 r.

Z. K. i Z. Z. wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzją z dnia [...] września 2010 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] stycznia 2008 r. wskazując, że z akt sprawy, a zwłaszcza z protokołu ustalenia stanu władania gruntami na obszarze wsi K. sporządzonego w dniu [...] maja 1960 r. wynika, że spadkobiercy B. K. - jego syn A. K. i jego żona W. K. - posiadali, jako posiadacze samoistni, gospodarstwo rolne składające się z gruntów oznaczonych jako działki ew. nr [...], [...], [...] i [...]. Ustalenie stanu władania gruntami zostało przyjęte na podstawie planu scalenia z 1925 r., bez wykonania pomiarów terenowych.

Orzeczeniem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Z. z dnia [...] lipca 1960 r., utrzymanym w mocy orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] sierpnia 1960 r., zatwierdzona została gleboznawcza klasyfikacja gruntów przeprowadzona w 1960 r. na terenie wsi K. Na jej podstawie grunty oznaczone jako działka ew. nr [...] zaliczone zostały do lasu klasy VI. Z opisu odkrywki glebowej nr 7 wynika, że grunty te położone były w pradolinie rzeki, stanowiły tereny bagienne na podłożu torfowo-turzycowym, stopień uwilgotnienia nadmierny, charakter i żyzność wody zastojowe, rodzaj roślinności duże płaty bez porostu, gleba bagienna stale za mokra. Ze względu na położenie w pradolinie rzeki oraz zabagnienie tych gruntów nie możliwe było ich rolnicze użytkowanie bez odpowiedniego wykonania zagospodarowania melioracyjnego.

W postępowaniu wymiennym wymianą objęto tylko część gruntów gospodarstwa rolnego spadkobierców B. K. oznaczonych jako działka ew. nr [...] o pow. 11,731 ha.

W planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego obszaru "B." z 1962 r. oraz wytycznych do projektu wymiany przyjęto, że "drzewostany brzozowe na torfach średnich i głębokich, jako nie rokujące korzyści, przewiduje się usunąć i tereny przeznaczyć pod uprawę, a lasy jako nie rokujące właściwej dochodowości na terenie zmeliorowanym, położone na obszarze gruntów wsi K. należy przeznaczyć na wycięcie, a do wymiany potraktować jako użytki zielone".

Zgodnie z § 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 czerwca 1956 r. w sprawie klasyfikacji gruntów, gleboznawczą klasyfikację gruntów przeprowadza się przy wykonywaniu prac geodezyjno-urządzeniowych w związku z przekształceniem powierzchniowej struktury nieruchomości (scalenie, wymiana gruntów itp.). Przeprowadzono gleboznawczą klasyfikację gruntów oraz sporządzono szacunek gruntów poddanych wymianie, a także szczegółowy rejestr pomiarowo-szacunkowy wymiany gruntów (z pomiarem starego stanu posiadania) obszaru "B." położonych na terenie wsi K., które zatwierdzone zostały decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Z. z dnia [...] lipca 1962 r. Decyzja ta w dniu 8 sierpnia 1962 r. została ogłoszona mieszkańcom wsi K. w sposób odpowiadający miejscowemu zwyczajowi, przez odczytanie jej na ogólnym zebraniu i uprawomocniła się w dniu 23 sierpnia 1962 r.

Klasyfikacja i szacunek gruntów poddanych wymianie na obszarze "B.", a w tym i wsi K. o obszarze 469,363 ha, zostały przeprowadzone przez komisję klasyfikacyjną pod kierownictwem geodety, prowadzącego wymianę gruntów, Z. O. Rejestr starego stanu posiadania i mapa klasyfikacyjna zostały wyłożone do wglądu zainteresowanym w lokalu Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w R. na czas od dnia 12 lutego 1962 r. do dnia 19 lutego 1962 r. W okresie wyłożenia do wglądu powyższych dokumentów spadkobiercy B. K. nie składali uwag lub zastrzeżeń na stary stan posiadania oraz szacunek gruntów. Z wyżej wymienionego rejestru oraz z mapy klasyfikacyjnej w skali 1:5000 wynika, że grunty w granicach działki ew. nr [...] sklasyfikowano jako użytek zielony o łącznej pow. 11,731 ha o wartości 248 jedn. szac.

Jednocześnie z pracami wymiennymi na obszarze melioracyjnym "B." prowadzono prace melioracyjne w trybie przepisów ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o popieraniu melioracji wodnych dla potrzeb rolnictwa (t. j.: Dz. U. z 1963 r. nr 42, poz. 237). Na podstawie art. 4 ust. 4 tej ustawy za zgodą właściciela gruntów położonych w obrębie terenów bagiennych lub kompleksów łąkowo-pastwiskowych, jak również na terenach przewidzianych do rolniczego wykorzystania ścieków, Państwo za ich zgodą mogło w zamian za przypadające od właścicieli opłaty melioracyjne za przeprowadzenie melioracji i zagospodarowania pomelioracyjnego na koszt Skarbu Państwa ich zabagnionych gruntów przejąć odpowiednią część takich gruntów. Nie posiadając dostatecznych własnych środków na pokrycie opłat melioracyjnych zabagnionych gruntów oznaczonych jako działka ew. nr [...] o pow. 11,731 ha objętych projektem melioracyjnym, A. K. zrzekł się na rzecz Skarbu Państwa 5,83 ha posiadanych użytków zielonych w zamian za przeprowadzenie melioracji i zagospodarowania pomelioracyjnego na koszt Skarbu Państwa na gruntach równowartych szacunkowo, a wydzielonych mu w wyniku wymiany na obszarze "B.". Protokolarna ugoda zawarta w dniu [...] marca 1962 r. zatwierdzona została decyzją Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa PPRN w Z. z dnia [...] listopada 1962 r.

Obliczenie powierzchni i wartości szacunkowej gruntu będącego przedmiotem tej ugody oraz obliczenie powierzchni i wartości szacunkowej gruntu objętego ostatecznie wymianą zawiera rejestr przejściowy z 1962 r. Z tego rejestru oraz z mapy obszaru wymiany wynika, że grunty oznaczone jako działka ew. nr [...] o pow. 11,731 ha zostały podzielone na dwie części:

- będącą przedmiotem ugody o pow. 5,83 ha, oznaczoną numerem roboczym [...] i wartości 116,60 jedn. szac. oraz

- będącą przedmiotem wymiany o pow. 5,901 ha, oznaczoną numerem roboczym [...] i wartości 131,40 jedn. szac.

Po uwzględnieniu potrąceń na cele miejscowej użyteczności publicznej w wysokości 3,575 jedn. szac. ekwiwalent należny dla A. K. wyniósł 127,85 jedn. szac. W wyniku wymiany za grunty o wartości 127,85 jedn. szac. A. K. wydzielono jedną zmeliorowaną działkę gospodarczą składającą się z działek oznaczonych nr [...] (o pow. 1,923 ha) i nr [...] (o pow. 1,686 ha), czyli o łącznej pow. 3,609 ha i wartości 127,710 jedn. szac. Wydzielone grunty zamienne stanowią grunty o równowartej wartości szacunkowej w zamian za dotychczas posiadane, co stanowi pełny należny ekwiwalent gruntowy. Obecnie grunty te oznaczone są jako działka ew. nr [...] o pow. 3,6350 ha, stanowiąca łąki trwałe klasy V o pow. 3,6090 ha i rów o pow. 0,0260 ha.

Gleboznawcza klasyfikacja gruntów przeprowadzona w 1968 r. po dokonaniu melioracji i zagospodarowania pomelioracyjnego zatwierdzona została decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] stycznia 1969 r. a grunty wydzielone w wyniku wymiany oznaczone jako działki ew. nr [...] i nr [...] zostały sklasyfikowane jaka łąka klasy V. Ponadto, z pisma Starostwa Powiatowego w Z. z dnia 17 stycznia 2006 r. wynika, że grunty przed wymianą oznaczone jako działka ew. nr [...] położone są w granicach obecnej działki ew. nr [...], na której występują użytki zielone klasy V. Oznacza to, że grunty te w czasie wymiany gruntów prawidłowo zostały sklasyfikowane i oszacowane jako użytki zielone.

Odnosząc się do kwestii dysponowania gruntami w czasie wymiany wskazano, że przekazanie zabagnionych gruntów przez A. K. nastąpiło na zasadach określonych w art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o popieraniu melioracji wodnych dla potrzeb rolnictwa. W wyniku ugody zawartej w dniu [...] marca 1962 r. z przedstawicielem Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa PPRN w Z., A. K. dobrowolnie zrzekł się na rzecz Skarbu Państwa gruntów o powierzchni 5,83 ha stanowiących zabagnione użytki zielone o wartości 116,60 jedn. szac. w zamian za zmeliorowanie i zagospodarowanie pomelioracyjne na koszt Skarbu Państwa innych gruntów równowartych wydzielonych jemu w wyniku wymiany za jego grunty dotychczas posiadane. Ugoda ta została potwierdzona decyzją Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa PPRN w Z. z dnia [...] listopada 1962 r., wydaną na podstawie art. 5 i 8 dekretu z dnia 16 sierpnia 1949 r. o wymianie gruntów. Art. 5 tego dekretu określa, że w toku postępowania wymienionego mogą być zawierane ugody w sprawach dotyczących własności i posiadania gruntów, które po zatwierdzeniu przez właściwy do spraw rolnych organ prezydium powiatowej rady narodowej, mają moc ugod sądowych i nie podlegają wzruszeniu w postępowaniu administracyjnym. Wzruszenie takiej ugody może nastąpić wyłącznie w postępowaniu sądowym. Stanowisko takie zawarł również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 22 czerwca 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 402/05, stwierdzając, że fakt, iż A. K. nie był jedynym właścicielem działki ew. nr jest bez znaczenia dla prawidłowości postępowania o wymianie gruntów, bowiem w myśl art. 2 ust. 1 dekretu z dnia 16 sierpnia 1949 r. o wymianie gruntów mógł on jako samoistny posiadacz gruntu dysponować nim samoistnie. Podobnie uznano za skuteczne zrzeczenie się przez A. K. 5,83 ha użytków zielonych na rzecz Skarbu Państwa w formie ugody, która została zatwierdzona ostateczną decyzją z dnia [...] listopada 1962 r., bowiem w tym postępowaniu kwestia ta nie podlega badaniu.

W trakcie postępowania wymiennego przedmiotowa nieruchomość nie posiadała uregulowanego stanu prawnego, a znajdowała się w posiadaniu samoistnym A. K. Aktem własności ziemi z dnia [...] grudnia 1973 r. stwierdzono, że z dniem 4 listopada 1971 r. A. K. i jego matka W. K. stali się z mocy prawa współwłaścicielami posiadanego gospodarstwa o pow. 16.9440 ha, w tym działek wydzielonych w wyniku wymiany. Jednym z warunków uwłaszczenia był fakt samoistnego posiadania nieruchomości nieprzerwanie od co najmniej lat pięciu (art. 1 ust. 2 wyżej powołanej ustawy). Przed wydaniem aktu własności ziemi został sporządzony protokół przesłuchania A. K. w sprawie uregulowania tytułu własności gospodarstwa rolnego, w którym zeznał on, że jego rodzeństwo M., Z. i Z. nie zajmuje się gospodarstwem rolnym, gdyż wszyscy mają zatrudnienie w jednostkach poza rolniczych. W protokole tym wniósł on również o wydanie tytułu własności na przedmiotowe gospodarstwo rolne jedynie jemu i jego matce W. K. i wniosek ten został uwzględniony. Z dołączonego do akt sprawy zaświadczenia Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w R. z dnia [...] maja 1965 r. wynika, że Z. K. w latach 1954-1956 pracował w gospodarstwie matki W. K. i następnie przekazał prowadzenie tego gospodarstwa bratu A. K. Oznacza to, że po tym czasie nie pracował w gospodarstwie, a prowadził je jego brat A. Od powyższego aktu własności ziemi nie zostało wniesione odwołanie, a więc stał się on ostateczny i stanowił podstawę do ujawnienia nowego stanu własności w księdze wieczystej oraz w ewidencji gruntów. Wydanie aktu własności ziemi kilka lat po zatwierdzeniu postępowania wymiennego usankcjonowało stan zatwierdzony decyzją WRiL PPRN w Z. z dnia [...] września 1965 r. oraz decyzją WRiL PWRN w B. z dnia [...] maja 1966 r. w odniesieniu do gruntów wydzielonych w wyniku wymiany, a także w odniesieniu do pozostałych gruntów stanowiących własność spadkobierców B. K. Od dnia 1 stycznia 1992 r., tj. od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (t. j.: Dz. U. z 2004 r. nr 208, poz. 2128 ze zm.), na podstawie art. 63 ust. 2 tej ustawy do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie stosuje się przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Regulacja ta oznacza, iż od dnia wejścia w życie tego przepisu nie ma prawnej możliwości wzruszenia decyzji wydawanych na podstawie wspomnianej ustawy z dnia 26 października 1971 r., które uzyskały przymiot ostateczności.

Ponadto, z akt sprawy wynika, że w czasie toczącego się postępowania wymiennego wyłącznie A. K. władał przedmiotowymi gruntami oznaczonymi przed wymianą jako działka ew. nr [...], wobec tego na podstawie art. 2 ust. 1 dekretu z dnia 16 sierpnia 1949 r. o wymianie gruntów stanowiącego, że każdy kto posiada grunty na obszarze poddanym wymianie (uczestnik wymiany), otrzymuje z tego obszaru inne grunty o równej wartości za grunty dotychczas posiadane, został prawidłowo uznany za uczestnika tego postępowania wymiennego i mógł dysponować posiadanymi gruntami jak właściciel.

Minister wskazał, że nie podziela ustaleń z opinii w przedmiocie ekwiwalentności wymiany gruntów sporządzonej przez geodetę uprawnionego T. B. wskazującej, że w trakcie wymiany gruntów na całej działce ew. nr [...] występował użytek gruntowy - las klasy VI oraz że skarżący w wyniku dokonanej wymiany gruntów powinni otrzymać powierzchnię zbliżoną do starego stanu posiadania (5,901 ha).

Odnośnie pierwszej kwestii podkreślono, iż na terenie wsi K. gleboznawcza klasyfikacja gruntów przeprowadzona była trzy razy: w 1960 r., w 1962 r. i w 1968 r. Przystępując do realizacji postępowania wymiany gruntów przeprowadzona została gleboznawcza klasyfikacja gruntów oraz sporządzony został szacunek gruntów poddanych wymianie, a także szczegółowy rejestr pomiarowo-szacunkowy wymiany gruntów (z pomiarem starego stanu posiadania) obszaru "B." położonych na terenie wsi K., które zatwierdzone zostały decyzją PPRN w Z. z dnia [...] lipca 1962 r. Na podstawie tej klasyfikacji grunty przed wymianą oznaczone jako działka ew. nr [...] sklasyfikowano jako użytki zielone.

Odnośnie ekwiwalentności wymiany wskazano, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 dekretu z dnia 16 sierpnia 1949 r. o wymianie gruntów każdy, kto posiada grunty na obszarze poddanym wymianie (uczestnik wymiany), otrzymuje z tego obszaru inne grunty o równej wartości w zamian za grunty dotychczas posiadane. Kryterium ekwiwalentności jest więc wartość szacunkowa gruntów, a nie tylko ich powierzchnia. Wartość szacunkowa gruntów ustalana jest w wyniku przeprowadzanego szacunku wszystkich gruntów poddanych wymianie. W przedmiotowej sprawie taki szacunek został sporządzony w 1962 r. i zatwierdzony decyzją PPRN w Z. z dnia [...] lipca 1962 r. Za grunty wniesione do wymiany stanowiące zabagnioną działkę oznaczoną numerem [...] o pow. 5,901 ha i wartości 124,75 jedn. szac. wydzielono grunty o równej wartości w zamian za grunty posiadane na obszarze wymiany stanowiące jedną zmeliorowaną działkę gospodarczą składającą się z działek oznaczonych nr [...] i nr [...] o łącznej pow. 3,609 ha i wartości 127,710 jedn. szac., co stanowi pełny należny ekwiwalent gruntowy.

Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wnieśli Z. K. i Z. Z. W uzasadnieniu skargi zarzucono naruszenie art. 7 i 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "k. p. a.", a także art. 19, 28, 30 i 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78, poz. 483 ze zm.), zwanej dalej "Konstytucją".

Skarżący zakwestionowali możliwość zrzeczenia się przez A. K. własności działki o pow. 5,901 ha, gdyż działki takiej w jego posiadaniu nie było, a ponadto zrzeczenie się było bezprawne, gdyż brak jest dokumentów je potwierdzających.

Naruszenie art. 32 Konstytucji spowodowane jest w ocenie skarżących pozytywnym załatwieniem dla byłych właścicieli innej sprawy, o podobnym stanie faktycznym i prawnym.

Skarżący zanegowali tez okoliczność korzystania przez spadkobierców działki ew. nr [...] z jakichkolwiek melioracji.

Ponadto wskazano, że w opinii opracowanej przez biegłego nie oceniono ekwiwalentności działek ew. nr [...] i [...], co oznacza nieuwzględnienie zaleceń WSA w Warszawie.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja z dnia z dnia [...] września 2010 r. nie narusza prawa.

Zaskarżoną decyzją Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] stycznia 2008 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] maja 1966 r., utrzymującej w mocy decyzję Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Z. z dnia [...] września 1965 r., zatwierdzającą projekt wymiany gruntów na obszarze wsi K., gromada R., powiat Z., stanowiącego część obiektu "B.", w części dotyczącej gruntów oznaczonych przed wymianą jako działka ew. nr [...] o powierzchni 11,731 ha.

Na wstępie należy podnieść, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznawał już czterokrotnie skargi na decyzje wydawane przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpatrzenia wniosku skarżących o stwierdzenie nieważności powyższych decyzji, wydając następujące wyroki:

- z dnia 22 czerwca 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 402/05,

- z dnia 25 września 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 977/06,

- z dnia 21 września 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 1176/07,

- z dnia 24 listopada 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 1407/08.

Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p. p. s. a.", ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane.

W związku z tym należy wskazać, że już w pierwszym z wydanych w sprawie wyroków z dnia 22 czerwca 2005 r. Sąd wyraźnie stwierdził, że prawidłowe jest ustalenie organu, że fakt, iż A. K. nie był jedynym właścicielem działki ew. nr [...] pozostaje bez znaczenia dla prawidłowości postępowania o wymianie gruntów. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 1 dekretu z dnia 16 sierpnia 1949 r. o wymianie gruntów uczestnikiem wymiany mógł być także posiadacz działki, a nie jest kwestionowane przez skarżących, że A. K. był jej posiadaczem. Sam natomiast fakt braku działu innych właścicieli w postępowaniu wymiennym nie stanowi o nieważności wydanej decyzji. Ocena ta wiąże Sąd orzekający w niniejszym składzie.

W powyższym wyroku z dnia 22 czerwca 2005 r. Sąd stwierdził również, że nietrafny jest zarzut skarżących nieskuteczności zrzeczenia się 5,83 ha użytków zielonych na rzecz Skarbu Państwa w formie ugody w związku z tym, że A. K. nie był jedynym właścicielem tej nieruchomości. Ugoda ta została zatwierdzona decyzją z dnia [...] listopada 1962 r. i decyzja ta jest ostateczna. W ocenie Sądu wyrażonej w wyroku z dnia 22 czerwca 2005 r. postępowanie nadzorcze dotyczy wyłącznie decyzji zatwierdzającej projekt wymiany gruntów i tylko ta decyzja była przedmiotem badania przez organ, a w wyniku wniesionej skargi podlegała kontroli sądowej. Wskazane zarzuty mogłyby być podnoszone w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] listopada 1962 r., w tym natomiast postępowaniu pozostają bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Stanowiskiem tym związany jest Sąd orzekający w niniejszym składzie.

Zgodnie z wyrokiem Sądu z dnia 24 listopada 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 1407/08, do oceny, czy decyzje zatwierdzające wymianę gruntów są obarczone wadą nieważności należało wyjaśnić, czy zachowana została wymagana przez art. 2 ust. 1 dekretu z dnia 16 sierpnia 1949 r. ekwiwalentność, to znaczy, czy wartość podlegającej wymianie części działki ew. nr [...] o pow. 5,901 ha, pozostałej z dawnej powierzchni działki ew. nr [...] (11,731 ha) pomniejszonej o jej część, której A. K. zrzekł się na rzecz Skarbu Państwa w drodze ugody, jest równa wartości działek ew. nr [...] i [...] otrzymanych przez A. K. w drodze wymiany gruntów. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 1 tego dekretu każdy, kto posiada grunty na obszarze poddanym wymianie (uczestnik wymiany), otrzymuje z tego obszaru inne grunty o równej wartości w zamian za grunty dotychczas posiadane.

W ocenie Sądu orzekającego w niniejszym składzie organ zadośćuczynił zaleceniu Sądu. W toku postępowania powołano biegłego, który sporządził stosowną opinię. Opinia ta podlegała swobodnej ocenie przez organ prowadzący postępowanie nadzorcze. Minister wskazał, dlaczego nie podziela opinii, która wzięła pod uwagę głównie powierzchnie działek podlegających wymianie (A. K. otrzymał w wyniku wymiany znacznie mniejszą powierzchnię gruntu), stąd nie można zarzucić naruszania art. 7 i 77 § 1 k. p. a.

Organ zasadnie podniósł, że obliczenie powierzchni i wartości szacunkowej gruntu będącego przedmiotem ugody oraz obliczenie powierzchni i wartości szacunkowej gruntu objętego wymianą zawiera rejestr przejściowy z 1962 r. Z tego rejestru oraz z mapy obszaru wymiany wynika, że grunty oznaczone jako działka ew. nr [...] o pow. 11,731 ha zostały podzielone na dwie części: będącą przedmiotem ugody o pow. 5,83 ha, oznaczoną numerem roboczym [...] i wartości 116,60 jedn. szac. Oraz będącą przedmiotem wymiany o pow. 5,901 ha, oznaczoną numerem roboczym [...] i wartości 131,40 jedn. szac. Po uwzględnieniu potrąceń na cele miejscowej użyteczności publicznej w wysokości 3,575 jedn. szac. ekwiwalent należny dla A. K. wyniósł 127,85 jedn. szac. W wyniku wymiany za grunty o wartości 127,85 jedn. szac. A. K. wydzielono jedną zmeliorowaną działkę gospodarczą składającą się z działek oznaczonych nr [...] (o pow. 1,923 ha) i nr [...] (o pow. 1,686 ha), czyli o łącznej pow. 3,609 ha i wartości 127,710 jedn. szac. Wydzielone grunty zamienne stanowiły zatem grunty o równoważnej wartości szacunkowej w zamian za dotychczas posiadane, co stanowi należny ekwiwalent gruntowy. Aby można było mówić o rażącym naruszeniu prawa wartość wymienionych działek musiałaby być rażąco nieekwiwalentna, a takiej sytuacji nie ma w niniejszej sprawie, gdyż za działkę o wartości szacunkowej 127,85 jedn. szac. A. K. otrzymał działkę o wartości 127,710 jedn. szac.

Zasadnie zatem organ naczelny przyjął, że badana w trybie nadzoru decyzja nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Wobec powyższego Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p. p. s. a.