Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 2247/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-11-21 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: odmówiono zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 245 par. 1-3, art. 246 par. 1 pkt 2, art. 259, art. 260
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wolas po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 21 października 2010 r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za miesiąc kwiecień 2005 r. postanawia : - odmówić zwolnienia od kosztów sądowych -


UZASADNIENIE

Skarżący Z.k., w związku z wniesioną skargą kasacyjną od postanowienia WSA w Krakowie z dnia 23 lutego 2010 r. odrzucającego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za miesiąc kwiecień 2005 r. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca jest zatrudniony w firmie "P". Z tytułu zatrudnienia osiąga miesięczny dochód brutto w wysokości 1386 zł. Na utrzymaniu wnioskodawcy pozostaje studiująca córka, która nie pracuje. Skarżący od 1997 r. pozostaje z żoną w rozdzielności majątkowej i prowadzone są dwa odrębne gospodarstwa domowe (małżonkowie zamieszkują pod tym samym adresem). Wnioskodawca nie zadeklarował jako stanowiących jego własność żadnych nieruchomości, ani rzeczy ruchomych o wartości powyżej 3 tys. euro. Na wezwanie Referendarza w WSA w Krakowie skarżący przedstawił kserokopię zeznania podatkowego za 2010 rok, zaświadczenie o wysokości miesięcznego dochodu oraz wyjaśnił, że nie posiada konta bankowego. Mieszka w domu, który stanowi współwłasność dwóch córek. Studiująca córka nie osiąga dochodu, nie pobiera też stypendium. Koszty związane z utrzymaniem domu, w tym media pokrywa żona. Miesięczne wydatki wnioskodawcy (żywność, ubrania, środki higieniczne, utrzymanie córki) wynoszą 1 030 zł. Odpowiadając na wezwanie Referendarza sądowego o przedłożenie orzeczenia sądu o separacji bądź rozwodzie z żoną, a w razie braku takich orzeczeń przedstawienie stanu majątkowego żony (w tym wysokości osiąganego miesięcznie dochodu), skarżący przedłożył akt notarialny z dnia 4 lipca 1997 r. wyłączający obowiązującą między małżonkami wspólność ustawową i wprowadzający ustrój rozdzielności majątkowej.

Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2011 r. Referendarz sądowy w tut. Sądzie wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych oddalił.

W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że mimo wezwania skarżący nie wykazał miesięcznego dochodu uzyskiwanego przez żonę, nie określił też jej stanu majątkowego. Podkreślono, że pozostawanie w rozdzielności majątkowej nie zwalnia małżonków z obowiązku wzajemnej pomocy. Brak żądanych informacji uniemożliwił rzetelną ocenę sytuacji majątkowej skarżącego, tym samym uniemożliwił uwzględnienie jego wniosku.

Od przedmiotowego postanowienia skarżący wniósł w ustawowym terminie sprzeciw, wskazując, że wydając w/w postanowienie nie wzięto pod uwagę faktu prowadzenia przez skarżącego z żoną odrębnych gospodarstw domowych. Podał on także, że ponosi wysokie koszty utrzymania w stosunku do jego skromnych dochodów, co zostało udokumentowane. Wspólne zamieszkiwanie z żoną, z którą prowadzi osobne życie i pozostaje de facto w separacji nie może być traktowane jako okoliczność dyskwalifikująca go jako osobę, której należałoby przyznać prawo pomocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – określana dalej jako "p.p.s.a.") – od zarządzeń i postanowień wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż w wypadku wniesienia sprzeciwu zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. A zatem już samo wniesienie sprzeciwu, a nie jego zakres określony przez stronę, powoduje utratę mocy wiążącej postanowienia wydanego przez referendarza sądowego. W takiej sytuacji sąd rozpatruje złożony w sprawie wniosek, w tym wypadku wniosek o przyznanie prawa pomocy.

W myśl przepisu art. 245 §1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 §3 p.p.s.a.).

Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania żądanej pomocy. Użyte w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy określenie "gdy osoba wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że jej dochody i sytuacja życiowa nie pozwalają na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy.

W świetle powyższych uwag Sąd stwierdza, że skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki uprawniające do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ocena taka była konsekwencją działania skarżącego, który nie dopełnił w sposób należyty ciążącego na nim obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. Skarżący bowiem będąc na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwany do przedstawienia dodatkowych informacji oraz przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów (w tym stanu majątkowego i dochodów żony) nie wykonał tego wezwania w sposób prawidłowy. Pominął bowiem zupełnie okoliczności dotyczące kondycji finansowej żony, przedkładając jedynie akt notarialny, z którego wynika, że między małżonkami istnieje ustrój rozdzielności majątkowej. Skarżący podnosił w toku postępowania, że nie prowadzi z żoną wspólnego gospodarstwa domowego i pozostają "de facto w separacji". Z okoliczności przedstawionych przez skarżącego wynika jednak, że miedzy małżonkami istnieją związki ekonomiczne. Świadczy o tym fakt pokrywania przez żonę wnioskodawcy kosztów utrzymania domu, w którym zamieszkują. Niezależnie od powyższego stwierdzić jednak należy, że okoliczność nieprowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego jest bez znaczenia dla oceny odmowy przedstawienia przez skarżącego sytuacji majątkowej żony. Z przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, w szczególności art. 23 tej ustawy, wynika bowiem, że małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. Z obowiązku tego nie zwalnia drugiego małżonka nawet istnienie rozdzielności majątkowej (por. postanowienie NSA z dnia 29 września 2005 r., sygn. akt II FZ 572/05, niepubl.). Rozdzielność ta odnosi się bowiem do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Na małżonkach ciąży zatem obowiązek udzielenia sobie wsparcia finansowego (także w zakresie prowadzonych postępowań sądowych) niezależnie od tego w jakim ustroju majątkowym pozostają i niezależnie od tego czy prowadzą czy też nie wspólne gospodarstwo domowe.

W konsekwencji uchylenie się przez wnioskodawcę od współpracy z Sądem dla umożliwienia poznania pełnej sytuacji finansowej wnioskodawcy, należy uznać za niewskazanie zaistnienia przesłanek, od których uzależnione jest przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (postanowienie NSA z dnia 24 marca 2009 r., sygn. akt II FZ 91/09, orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie znając sytuacji majątkowej żony skarżącego Sąd nie jest bowiem w stanie w prawidłowy sposób zweryfikować aktualnej sytuacji finansowej wnioskodawcy.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd stwierdza, że nie zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych. Dlatego Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia, biorąc za podstawę swego rozstrzygnięcia art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 260 p.p.s.a.