Postanowienie NSA, sygn. akt II GZ 520/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: Art. 199, art. 246 par.1 pkt 1, art. 252 par. 1, art. 255
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 24 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt III SA/Po 251/13 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi R.P. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia 10 grudnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego postanawia: oddalić zażalenie


UZASADNIENIE

R. P. wnioskiem z dnia 20 marca 2013 r. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia 10 grudnia 2012 r., nr [...] o odmowie zawieszenia postępowania w sprawie przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. W uzasadnieniu wniosku R. P. podał, że znajduje się w ciężkiej sytuacji osobistej i majątkowej oraz że jest bezdomny, zadłużony i nie osiąga żadnych dochodów.

Sąd pismem z dnia 17 kwietnia 2013 r. wezwał wnioskodawcę do przedłożenia dokumentów źródłowych, uzupełniających jego oświadczenie o stanie majątkowym, niezbędnych dla rozpoznania złożonego wniosku. Sąd wskazał też na okoliczności znane mu z urzędu, że skarżący prowadzi działalność rolniczą oraz, że był prezesem i jedynym wspólnikiem "A. –Z." sp. z o.o.

Referendarz sądowy Sądu pierwszej instancji postanowieniem z dnia 21 maja 2013 r. odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy, uznając, że przekazane informacje nie stanowią właściwej podstawy dla oceny jego zdolności płatniczych.

W wyniku sprzeciwu wniesionego przez R. P. powyższe postanowienie utraciło moc i w związku z tym sprawa została rozpoznana przez Sąd.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. postanowieniem z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt III SA/Po 251/13 działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 14 marca 2012 r., poz. 270 dalej p.p.s.a.) odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.

Sąd pierwszej instancji podkreślił, że warunkiem koniecznym do przeprowadzenia oceny zdolności majątkowych osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest przedstawienie dokładnych i wiarygodnych danych o sytuacji majątkowej i

rodzinnej strony postępowania. Ogólnikowe i nieudokumentowane zapewnienia o

trudnej sytuacji majątkowej uniemożliwiają dokonanie oceny sytuacji majątkowej, bowiem nie pozwalają ustalić zdolności płatniczych wnioskodawcy.

W ocenie Sądu pierwszej instancji wnioskodawca nie wykazał wysokości

przychodu ani kosztów koniecznego utrzymania. Przekazane przez niego wyjaśnienia nie pozwoliły na zidentyfikowanie źródła finansowania koniecznych kosztów utrzymania, jak również świadczą o ukrywaniu rzeczywistej sytuacji majątkowej i

finansowej.

Na powyższe postanowienie Sądu pierwszej instancji R.P. wniósł zażalenie domagając się uchylenia zakwestionowanego orzeczenia w całości. W uzasadnieniu zażalenia R. P. podał, że jest ono niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie nie jest zasadne.

Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane

ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast uregulowana w art. 243 - 263 p.p.s.a. instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa

pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże,

że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o

przyznanie tego prawa. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach.

Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, to strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Strona ma zatem inicjatywę dowodową w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy.

Sąd pierwszej instancji odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego przyjmując, że nie było możliwe dokonanie oceny jego sytuacji majątkowej.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy była prawidłowa.

Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że skarżący we wniosku nie przedstawił swojej sytuacji majątkowej. W związku z tym na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwał skarżącego do przedłożenia wskazanych dokumentów w piśmie z 17 kwietnia 2013 r. Skarżący w odpowiedzi na wezwanie Sądu wyjaśnił m.in., że żadnych dokumentów nie przedstawi, gdyż ich nie posiada.

Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zasadnie ocenił, że R. P. ubiegając się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, nie przedstawił Sądowi żadnych informacji mających znaczenie dla rozstrzygnięcia wniosku. Nie dołożył zatem należytej staranności w wykazaniu, że jest osobą, która nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania przed sądem administracyjnym. Od przedstawienia swojej sytuacji R. P. uchylił się również w zażaleniu wniesionym do Naczelnego Sądu Administracyjnego, stwierdzając jedynie, że zaskarżone postanowienie z dnia 1 marca 2013 r. jest niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym. To lakoniczne stwierdzenie, może sugerować, że wnioskodawca, konsekwentnie odmawia przedłożenia informacji (dokumentów) umożliwiających przeprowadzenie przez Sąd pełnej oceny jego sytuacji majątkowej.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.