Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 382/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2013-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 68 ust. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 9
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędziowie WSA Jolanta Sudoł, WSA Bartłomiej Adamczak (spr.),, Protokolant Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi R. P. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 3 grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy punkt II decyzji Burmistrza [...] z dnia 14 czerwca 2012 r. nr [...] oraz punkt II poprzedzającej ją decyzji Burmistrza [...] z dnia 14 czerwca 2012 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 3 grudnia 2012 r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z dnia 14 czerwca 2012 r. (nr [...]), którą przyznano zasiłek rodzinny na dziecko oraz odmówiono przyznania prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka.

Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Wnioskiem z dnia 24 maja 2012 r. M. W. (dalej: "strona") wystąpiła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. G. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka – M. B.

Decyzją z dnia 14 czerwca 2012 r. (nr [...]) Burmistrz– działając na podstawie art. art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 9 ust. 6 i 7, art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) w związku z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. Nr 129, poz. 1058), rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2011 r. Nr 298, poz. 1769) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej zwanej: "k.p.a.") – orzekł o przyznaniu stronie zasiłku rodzinnego w wysokości 68 zł miesięcznie w okresie od dnia 1 maja 2012 r. do dnia 31 października 2012 r. oraz odmowie przyznania prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia syna – M. B.

W uzasadnieniu organ wskazał, że strona spełnia warunki uzyskania prawa do zasiłku rodzinnego, jednakże z uwagi na treść art. 9 ust. 6 i ust. 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie spełnia wymogu otrzymania dodatku do tego zasiłku z tytułu urodzenia dziecka. Organ wyjaśnił, że w myśl ww. przepisów dodatek z tytułu urodzenia dziecka przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu, przy czym pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza się zaświadczeniem lekarskim lub zaświadczeniem wystawionym przez położną. W związku z tym, że strona przedstawiła zaświadczenie lekarskie potwierdzające, że pozostawała pod opieką medyczną od 11 tygodnia ciąży do porodu, odmówiono prawa do świadczenia.

Strona odwołała się od tej decyzji w części dotyczącej odmowy przyznania dostatku od zasiłku rodzinnego. Podniosła, że pozostawała pod opieką lekarską od 11 tygodnia ciąży z przyczyn niezależnych od niej, bowiem czas oczekiwania na wizytę lekarską w sierpniu 2011 r., gdy dokonała rejestracji wizyty, wynosił ok. 4 tygodnie. Fakt ten potwierdza informacja z ośrodka zdrowia, uzyskana przez organ I instancji.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 3 grudnia 2012 r. (nr [...]) – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 3 pkt 11, art. 4 ust. 2 pkt 1, art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1, art. 9 ust. 1-4 i ust. 6, art. 20, art. 24 ust. 1-2 i art. 32 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz § 1 pkt 3 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych – orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że wnioskodawczyni urodziła syna M. w dniu 11 kwietnia 2012 r., a wniosek o przyznanie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka złożyła w dniu 24 maja 2012 r. Z zaświadczenia lekarskiego, wystawionego w dniu 23 kwietnia 2012 r. wynika, że pozostawała ona pod opieką medyczną w okresie ciąży od 11 tygodnia ciąży, pierwsza wizyta odbyła się w dniu 21 września 2011 r.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 9 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych zapomoga przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu; ustawa nie przewiduje wyjątków od tej zasady. Organ stwierdził, że nie kwestionuje twierdzeń skarżącej, że musiała czekać na pierwszą wizytę ok. 4 tygodnie; potwierdza to informacja udzielona przez przychodnię. Jednakże jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną po 10 tygodniu ciąży, niezależnie od przyczyn, które stały na przeszkodzie zachowania tego terminu, zapomoga nie przysługuje.

Ponadto organ odwoławczy wskazał, że w jego ocenie art. 9 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest niezgodny z art. 31 ust. 3 i art. 71 w zw. z art. 2 Konstytucji RP, bowiem ustawodawca uzależnił nabycie prawa do świadczenia pieniężnego od warunku, którego obywatel nie może spełnić z przyczyn od siebie niezależnych. Kolegium wskazało, że nie posiada uprawnień do wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o stwierdzenie niezgodności przepisu ustawowego z Konstytucją RP. Jako organ administracji publicznej jest związane treścią przepisu art. 9 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych i w tej sytuacji zmuszone było do utrzymania zaskarżonej decyzji w mocy.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję organu odwoławczego złożył Rzecznik Praw Obywatelskich (dalej: "skarżący"), domagając się jej uchylenia w całości.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

- naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 9 ust. 6 w zw. z art. 9 ust. 1 w zw. z art. 8 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez niewłaściwe zastosowanie prowadzące do błędnego uznania, że nie została spełniona obligatoryjna przesłanka przyznania stronie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka w postaci pozostawania pod opieka medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu, podczas gdy obowiązek wykazania pozostawania pod tą opieką jej nie obejmował;

- naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności prawnych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

Uzasadniając zarzuty skarżący stwierdził, że art. 9 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych został wprowadzony do ww. ustawy na mocy art. 7 pkt 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 237, poz. 1654). W myśl treści art. 18 ustawy nowelizującej wskazany wyżej obowiązek potwierdzenia opieki medycznej od nie później niż 10 tygodnia ciąży wszedł w życie z dniem 1 listopada 2009 r. Jednakże - na mocy art. 3 ustawy z dnia 5 marca 2010 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. 2010 r. Nr 50, poz. 301) - odroczono obowiązek stosowania przepisu art. 9 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie tym przepisem dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka, o którym mowa w art. 9 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, do dnia 31 grudnia 2011 r. przysługiwał po przedstawieniu zaświadczenia lekarskiego lub zaświadczenia wystawionego przez położną, potwierdzającego co najmniej jedno badanie kobiety w okresie ciąży przez lekarza ginekologa lub położną.

Skarżący powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 czerwca 2010 r. (sygn. akt VIII SA/Wa 208/2010), który stwierdził, że przez obowiązek potwierdzenia opieki medycznej należy rozumieć obowiązek lekarzy do wydawania zaświadczeń, uprawnienie zainteresowanych do składania żądań o wydanie zaświadczenia oraz obowiązek organów do wymagania stosownych zaświadczeń. Zatem stosownie do art. 3 ustawy z dnia 5 marca 2010 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych obowiązkiem lekarzy jest wydawanie zaświadczeń w stosunku do kobiet, które z dniem 1 stycznia 2012 r. znajdą się w 10 tygodniu ciąży, zaś obowiązkiem kobiety jest zabieganie o stosowną dokumentację medyczną, która z dniem porodu może stanowić podstawę do wykazania pozostawania pod opieką od 10 tygodnia ciąży. Należy podkreślić, iż obowiązek ten dotyczy kobiet znajdujących się od dnia 1 stycznia 2012 r. w dziesiątym tygodniu ciąży, bowiem do dnia 31 grudnia 2011 r. stosowanie art. 9 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych było zawieszone. Tym samym w stosunku do kobiet, które urodziły żywe dzieci, ale nie mogły ubiegać się o założenie medycznej dokumentacji ciążowej od 10 tygodnia ciąży, gdyż w dniu 1 stycznia 2012 r. upłynął już względem nich ostatni dzień dziesiątego tygodnia ciąży, nie można wymagać przedstawienia zaświadczenia określonego w art. 9 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżący powołał się przy tym na orzeczenia sądów administracyjnych. Podkreślił, że dla prawidłowego zastosowania przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczących przedmiotowego świadczenia istotna jest data, w której miało miejsce zdarzenie, od którego przepisy te uzależniają otrzymanie danego świadczenia, nie zaś data złożenia wniosku o jego wypłatę.

Skarżący wskazał, że w dniu 1 stycznia 2012 r. upłynął już wobec strony ostatni dzień dziesiątego tygodnia ciąży. Wobec powyższego, będąc nie później niż w 10 tygodniu ciąży, nie mogła ubiegać się o założenie medycznej dokumentacji ciążowej od 10 tygodnia ciąży albowiem zastosowanie przepisu art. 9 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych było wówczas zawieszone. Zatem obowiązek przedstawienia zaświadczenia jej nie dotyczył. Zastosowanie przepisu art. 9 ust. 6 cytowanej ustawy zostało zawieszone do dnia 31 grudnia 2011 r., a więc możliwość jego zastosowania powstała dopiero z dniem 1 stycznia 2012 r., czyli w czasie, gdy w odniesieniu do uczestniczki upłynął już ostatni dzień dziesiątego tygodnia ciąży. Odmienna interpretacja treści art. 9 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 3 ustawy z dnia 5 marca 2010 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych prowadziłaby do naruszenia zasady lex retro non agit.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o wystąpienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, co do zgodności art. 9 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych z art. 31 ust. 3 i art. 71 w zw. z art. 2 Konstytucji RP i wydanie wyroku stosownie do orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. W przypadku nieuwzględnienia wniosku wniosło o oddalenie skargi.

Organ odwoławczy podkreślił, że celem przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, w tym przepisów o prawie do świadczeń określonych w art. 9 tej ustawy jest wsparcie finansowe rodziny i realizacja celów wskazanych w art. 71 Konstytucji RP, czyli udzielenie pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej oraz pomoc matce po urodzeniu dziecka. Regulacje zawarte obecnie w art. 9 ust. 6 zostały wprowadzone do ustawy o świadczeniach rodzinnych w drodze nowelizacji tej ustawy, dokonanej ustawą z dnia 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw, przy czym art. 18 tej ustawy stanowił, że obowiązek potwierdzenia opieki medycznej nad kobietą w ciąży, o którym mowa w art. 9 i 15b ustawy zmienianej w art. 7, stosuje się od dnia 1 listopada 2009 r. Celem regulacji zawartej w art. 9 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest zwiększenie dbałości kobiet o zdrowie własne i zdrowie dziecka w okresie ciąży. Uzależnia on jednak nabycie prawa do świadczeń z tytułu urodzenia dziecka od tego, by kobieta pozostawała pod opieką lekarską najpóźniej od 10 tygodnia ciąży, w sposób bezwzględny. Jeżeli zatem kobieta pozostawała pod opieką lekarską po 10 tygodniu ciąży, z przyczyn od siebie niezależnych, jakich nie mogła pokonać przy zachowaniu największej staranności, świadczenia z tytułu urodzenia dziecka nie będą przysługiwały rodzinie. Ustawodawca nie wziął pod uwagę, że kobiety podlegające powszechnemu ubezpieczeniu zdrowotnemu nie mają jakichkolwiek gwarancji, by mogły otrzymać świadczenie z zakresu podstawowej opieki lekarskiej w okresie ciąży bez zbędnej zwłoki.

W sytuacji, gdy ustawodawca uzależnia nabycie prawa do świadczenia pieniężnego, stanowiącego pomoc rodzinie znajdującej się w trudnej sytuacji materialnej, od spełnienia warunku, którego obywatel nie może spełnić z przyczyn od siebie niezależnych, mamy do czynienia z naruszeniem zasady proporcjonalności, wyrażonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Wprowadzona regulacja – w sytuacji, gdy kobieta podlegająca powszechnemu ubezpieczeniu zdrowotnemu nie może otrzymać niezwłocznie świadczeń z zakresu opieki medycznej należnych kobiecie ciężarnej - stanowi naruszenie również art. 71 Konstytucji RP jako, że takim przypadku niweczy cel główny ustawy o świadczeniach rodzinnych, jakim jest realizacja konstytucyjnego prawa rodzin i matek, znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych. Regulacja ustawowa, w której ustawodawca w sposób nieznający wyjątków uzależnia nabycie prawa do świadczeń finansowych od warunków, których obywatel nie jest w stanie spełnić z przyczyn niezależnych od niego, nie pozostaje w zgodności z zasadą demokratycznego państwa prawa, wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP.

Organ odwoławczy uznał za błędną wykładnię art. 3 ustawy z dnia 5 marca 2010 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Z wykładni językowej tego przepisu wynika, że dotyczy on jedynie momentu przyznania świadczenia (złożenia wniosku o świadczenie), a nie momentu upływu 10 tygodnia ciąży. Obowiązek potwierdzenia opieki medycznej nad kobietą w ciąży od najpóźniej 10 tygodnia ciąży stosuje się od dnia 1 listopada 2009 r. (art. 18 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw). Zawieszenie do dnia 31 grudnia 2011 r. dotyczyło obowiązku legitymowania się zaświadczeniem o treści wymienionej w art. 9 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych w chwili złożenia wniosku o świadczenie, bowiem do tego dnia świadczenie przyznawano po przedłożeniu zaświadczenia potwierdzającego tylko co najmniej jedno badanie kobiety w okresie ciąży przez lekarza lub położną. Zdaniem organu niezasadne jest twierdzenie, że strona nie mogła ubiegać się o założenie medycznej dokumentacji ciążowej od 10 tygodnia ciąży, albowiem zastosowanie przepisu art. 9 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych było wówczas zawieszone. Dokumentacja medyczna nie jest prowadzona w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych ani w celu uzyskania prawa do tych świadczeń. Wzór nowego zaświadczenia lekarskiego wszedł w życie w życie w dniu 1 stycznia 2012 r. i od tego dnia osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia obowiązana jest dołączyć zaświadczenie sporządzone wedle tego wzoru do wniosku o świadczenie rodzinne.

Zaświadczenie obejmuje także datę udzielenia świadczeń zdrowotnych w trzecim trymestrze ciąży. Strona trzeci trymestr ciąży rozpoczęła już po dniu 1 stycznia 2012 r. i mogła ubiegać się o wypełnienie druku zaświadczenia wedle wzoru wynikającego z rozporządzenia z dnia 14 września 2010 r. w sprawie formy opieki medycznej nad kobietą w ciąży, uprawniającej do dodatku z tytułu urodzenia dziecka oraz wzoru zaświadczenia potwierdzającego pozostawanie pod tą opieką (Dz. U. Nr 183, poz. 1234). Strona była objęta obowiązkiem przedłożenia stosownego zaświadczenia w chwili złożenia wniosku, tj. w dniu 24 maja 2012 r. O odmowie przyznania jej świadczenia z tytułu urodzenia dziecka zdecydował niekonstytucyjny zapis w art. 9 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wprowadzający niską granicę czasową dla uzyskania przez kobietę pierwszego świadczenia zdrowotnego w okresie ciąży.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie uczestniczce postępowania M. W., która urodziła dziecko w dniu 11 kwietnia 2012 r., a w dniu 24 maja 2012 r. złożyła wniosek o przyznanie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka, odmówiono przyznania prawa do tego świadczenia.

Podstawę prawną wydania decyzji stanowił art. 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), zwanej dalej "ustawą", który stanowi, że dodatek z tytułu urodzenia dziecka przysługuje jednorazowo w wysokości 1.000 zł. matce lub ojcu albo opiekunowi prawnemu dziecka (art. 9 ust. 1 i ust. 3 ustawy). Zgodnie natomiast z art. 9 ust. 6 ustawy dodatek z tytułu urodzenia dziecka przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza się zaświadczeniem lekarskim lub zaświadczeniem wystawionym przez położną (art. 9 ust. 7 ustawy). W art. 9 ust. 8 ustawy ustanowiono dla ministra właściwego do spraw zdrowia upoważnienie do określenia w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zabezpieczenia społecznego w drodze rozporządzenia, formy opieki medycznej, o której mowa w ust. 6, oraz wzoru zaświadczenia, o którym mowa w ust. 7, uwzględniając odpowiednio rodzaje świadczeń zdrowotnych udzielanych kobiecie w okresie ciąży przez lekarza i położną oraz zakres danych niezbędnych do zapewnienia należytego udokumentowania pozostawania jej pod opieką medyczną w okresie od 10 tygodnia ciąży do porodu.

Należy podkreślić, że celem wprowadzenia przez ustawodawcę unormowania polegającego na uzyskaniu przez rodziców czy też opiekunów dziecka dodatkowego wsparcia finansowego związanego z urodzeniem się dziecka była chęć zwiększenia rzeczywistego objęcia kobiet w ciąży opieką lekarską, tj. zmotywowania kobiet do jak najwcześniejszego zgłoszenia się do lekarza lub położnej, a w dalszej kolejności do systematycznego zgłaszania się w trakcie ciąży na kolejne badania kontrolne. Przyjąć zatem należy, że realizacja tego celu następuje wówczas, gdy kobieta ciężarna udaje się do lekarza lub położnej celem przeprowadzenia pierwszego badania kontrolnego. Z chwilą zgłoszenia się w zakładzie opieki zdrowotnej kobieta ciężarna powinna znaleźć się bowiem pod opieką medyczną. Z art. 68 ust. 3 Konstytucji RP wynika, że władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej kobietom ciężarnym.

Niesporne w sprawie było, że uczestniczce postępowania wystawiono zaświadczenie lekarskie o pozostawaniu pod opieką medyczną w dniu 23 kwietnia 2012 r. i wynikało z niego, że uczestniczka pozostawała pod opieką medyczną od 11 tygodnia ciąży do porodu, czyli od 21 września 2011 r. W sprawie niekwestionowane było również, że uczestniczka zarejestrowała się do lekarza miesiąc przed pierwszą wizytą – czas oczekiwania na wizytę lekarską wynosił ok. 4 tygodni.

W okolicznościach niniejszej sprawy uznać należało, że wystawione uczestniczce zaświadczenie nie oddawało rzeczywistego stanu faktycznego.

Uczestniczka zarejestrowała się do lekarza ok. czterech tygodni przed pierwszą wizytą - taki był niekwestionowany czas oczekiwania w NZOZ "[...]" w P. G. – i w tej sytuacji uznać należało, że pozostawała pod opieką medyczną wcześniej, niż od 11 tygodnia ciąży (co najmniej od 10 tygodnia ciąży).

W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę niedoskonałość funkcjonowania służby zdrowia, w tym długotrwały czas oczekiwania na wizytę lekarską w ramach bezpłatnej opieki zdrowotnej, na którą kobieta ciężarna nie ma żadnego wpływu, nie może stać na przeszkodzie w uzyskaniu przez nią prawa do świadczeń zdrowotnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 28 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 1066/12; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt II SA/Po 563/12; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 27 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 1195/12, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Właściwa, zgodna z celem ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz z 68 ust. 3 Konstytucji RP ocena zaistniałego w sprawie stanu faktycznego pozwalała na przyjęcie, że uczestniczka postępowania spełniła warunki, określone w art. 9 ust. 6 ustawy, ponieważ już z chwilą zarejestrowania się w placówce medycznej pozostawała pod opieką medyczną, co w rozpoznawanej sprawie miało miejsce przed upływem 10 tygodnia ciąży.

Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ukształtował się pogląd, iż wymóg legitymowania się zaświadczeniem o pozostawaniu kobiety ciężarnej pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży, o którym mowa w art. 9 ust. 7 ustawy, dotyczy tylko tych kobiet, w stosunku do których 10 tydzień ciąży upłynął po dniu 1 stycznia 2012 r., tj. po dniu wejścia w życie na mocy art. 3 ustawy z dnia 5 marca 2010 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 50, poz. 301) przepisów art. 9 ust. 6 i 7 ustawy, gdyż odmienna interpretacja prowadziłaby do sytuacji naruszenia zasady lex retro non agit. Pogląd ten został powszechnie zaaprobowany przez sądy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2012 r., sygn. akt VIII SA/Wa 432/12; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 24 października 2012 r., sygn. akt II SA/Go 771/12; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt II SA/Po 563/12; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Bd 1070/12; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 31 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Ol 18/13; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 1166/12; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 1057/12). Skoro zatem przepisy art. 9 ust. 6 i 7 ustawy zaczęły obowiązywać w dniu 1 stycznia 2012 r., czyli w okresie, w którym w odniesieniu do uczestniczki upłynął już ostatni dzień 10 tygodnia ciąży, to tym samym obowiązek wykazania stosownym zaświadczeniem pozostawania pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu nie dotyczył uczestniczki.

Stwierdzić należy, że z uwagi na przyjęte stanowisko nie było podstaw do wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym.

Mając na uwadze powyższe Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uwzględnił skargę.

Rozpoznając ponownie niniejszą sprawę organy będą miały na uwadze dokonaną przez Sąd ocenę prawną.