Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1306/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-10-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Podatek od spadków i darowizn
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 14 ust. 1, 2, 3
journal: Dz.U. 2015 poz 86
law: Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Sylwester Golec (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz, sędzia del. SO Agnieszka Baran, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 października 2018 r. sprawy ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. (dalej "NUS" albo "organ egzekucyjny") prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku A. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej Skarżąca Spółka) na podstawie własnych tytułów wykonawczych z [...] grudnia 2017 r. o nr [...] i [...], którymi objął należności z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2013 r.

W dniu [...] stycznia 2018 r. organ egzekucyjny wystawił zawiadomienie nr [...] o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, które skierował do B. S.A. Zawiadomienie o zajęciu zostało odebrane przez bank 2 stycznia 2018 r. W odpowiedzi na zawiadomienie dłużnik zajętej wierzytelności poinformował o braku środków na zajętym rachunku bankowym. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono Spółce 8 stycznia 2018 r.

Skarżąca złożyła skargę pismem z 10 stycznia 2018 r. wnosząc o uchylenie czynności egzekucyjnej. Jako podstawę prawną skargi wskazano art. 54 § 1 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1201 ze zm., dalej: u.p.e.a.) w zw. z art. 227 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej: k.p.a.). Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7 § 2 u.p.e.a., przez niezastosowanie się do normy zawartej w tym przepisie i zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, podczas gdy organ powinien zastosować środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. W ocenie Spółki, nastąpiło nienależyte wykonywanie zadań organu przez niezbadanie okoliczności rozpatrywanej sprawy pod względem możliwości wystąpienia nieodwracalnych dla niej skutków zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, podczas gdy organ winien należycie rozpatrzyć każdą sprawę. Stwierdziła, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w B. S.A. uniemożliwia jej bieżące wywiązywanie się z zobowiązań handlowych i prowadzenie dalszej działalności operacyjnej. W ocenie Spółki organ egzekucyjny powinien skorzystać z uprawnienia wynikającego z art. 36 § 1 u.p.e.a., pozyskując dodatkowe informacje na temat jej indywidualnej sytuacji i analizując jej sytuację pod kątem skutków zastosowania środka egzekucyjnego.

Postanowieniem z [...] lutego 2018 r. NUS oddalił skargę na czynność egzekucyjną dokonaną zawiadomieniem z [...] stycznia 2018 r. nr [...].

Skarżąca złożyła zażalenie, powtarzając argumentację zawartą w skardze, a także powołując się na art. 7 i 8 k.p.a. Wskazała na obowiązek prowadzenia postępowania egzekucyjnego w sposób budzący zaufanie obywateli do państwa, a także dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwiania sprawy, mając na względzie słuszny interes obywateli.

Postanowieniem z [...] marca 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej "DIAS" albo "organ odwoławczy") utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Na wstępie uzasadnienia organ odwoławczy wskazał, że w postępowaniu zainicjowanym skargą zasadne jest zbadanie formalnej poprawności dokonanej czynności bez odnoszenia się do zagadnień, które podlegają ocenie w ramach zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Kwestie związane z uciążliwością zastosowanego środka egzekucyjnego były już przedmiotem analizy w postępowaniach wszczętych wniesieniem przez Spółkę zarzutów na podstawie art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a., w sprawie których NUS wydał postanowienia z [...] lutego 2018 r. W uzasadnieniu postanowienia DIAS wskazał, że w toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny wymieniony w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. tj. egzekucję z wierzytelności z rachunku bankowego Spółki. DIAS uznał, że zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego dokonano zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a. przez doręczenie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej Skarżącej z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami, z tytułu niezapłacenia w terminie płatności dochodzonych zaległości oraz kosztami egzekucyjnymi. Zawiadomienie o zajęciu zostało odebrane przez Bank 2 stycznia 2018 r. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono Spółce 8 stycznia 2018 r. Do zajęcia wierzytelności z innej wierzytelności pieniężnej wykorzystano druk "Zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego", który na dzień dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej, odpowiadał wzorowi określonemu dla druków tego rodzaju w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów: dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1339) i zawierał wszystkie elementy określone w art. 67 § 2 u.p.e.a.

Odnosząc się do zarzutów Spółki, że brak badania przez organ egzekucyjny potencjalnych skutków podejmowanych czynności egzekucyjnych jest niezgodny treścią art. 36 u.p.e.a., organ odwoławczy wskazał, że możność zasięgania wyjaśnień i informacji przez organ egzekucyjny w trybie art. 36 u.p.e.a. jest jego prawem, a nie obowiązkiem. Spółka jest najlepiej zorientowana w sytuacji finansowej w jakiej się znajduje, ma informacje o składnikach majątku które mogą być zajęte. Dlatego oczekując zmiany zastosowanego środka egzekucyjnego powinna wskazać inne składniki majątku realnie pozwalające na wyegzekwowanie zaległości.

Odpowiadając, na zarzut naruszenia w postępowaniu egzekucyjnym ogólnych reguł postępowania administracyjnego, DIAS wskazał, że wobec braku współpracy ze strony Zobowiązanej w tym zakresie i podejmowaniu działań polegających jedynie na negowaniu podejmowanych czynności egzekucyjnych, nie można uznać aby zachowania organu egzekucyjnego dążące do wyegzekwowania podatku uchybiały zasadom wynikającym z art. 7 i art. 8 k.p.a.

Nie godząc się z postanowieniem organu II instancji, Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jego uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającego je postanowienia NUS. Strona wniosła o zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżąca zarzuciła naruszenie:

art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 18, art. 33 § 1 pkt 8 w zw. z art. 7 § 2 oraz art. 34 u.p.e.a., przez nieuchylenie postanowienia organu egzekucyjnego, w którym to postanowieniu NUS nie wskazał kryteriów, którymi kierował się przy wyborze środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych, jako najmniej uciążliwego dla Skarżącej. Spółka podniosła, że organ egzekucyjny winien zbadać sytuację majątkową oraz biznesową Strony w kontekście możliwych do zastosowania środków egzekucyjnych w jej indywidualnej sytuacji i dokonać wyboru środka egzekucyjnego najmniej uciążliwego dla Strony. Skarżąca zarzuciła, że organ egzekucyjny nie zbadał jej sytuacji majątkowej oraz biznesowej, przez co nie dokonał wyboru środka egzekucyjnego najmniej uciążliwego dla Skarżącej, co ma bezpośredni wpływ na niemożność prowadzenia przez nią działalności gospodarczej.

art. 13 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 6, 7, 10 § 1 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., przez nieuchylenie w postępowaniu egzekucyjnym postanowienia NUS, w którym to postępowaniu organ egzekucyjny błędnie uznał, że w sprawie nie zaistniał ważny interes Skarżącej uzasadniający zwolnienie rachunku bankowego spod egzekucji. Zdaniem Skarżącej wystarczającą przesłanką do zwolnienia spod egzekucji była konieczność regulowania przez nią zobowiązań wynikających ze stosunków cywilnoprawnych.

art. 7 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a., przez nieuchylenie w postępowaniu egzekucyjnym postanowienia organu egzekucyjnego, w którym to postępowaniu organ nie zbadał okoliczności rozpatrywanej sprawy pod względem możliwości wystąpienia nieodwracalnych dla Spółki skutków zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, podczas gdy organ winien należycie rozpatrzyć każdą sprawę. Skarżącą podniosła, że organ winien przed dokonaniem zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przeanalizować przedmiotową sprawę i ewentualny wpływ dokonania zajęcia na sytuację Skarżącej, tak by swoim działaniem nie doprowadzić do znacznego utrudnienia prowadzenia działalności gospodarczej Spółki.

W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także postanowienie, rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Kontroli Sądu poddane zostało postanowienie DIAS z dnia [...] marca 2018 r. wydane w wyniku rozpatrzenia złożonej przez Skarżącą skargi na czynność egzekucyjną, a mianowicie na zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego.

Możliwość złożenia skargi na czynność egzekucyjną przewidziana została w art. 54 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. W świetle tego przepisu, skarga na czynność egzekucyjną jest instytucją postępowania egzekucyjnego, celem którego jest przymusowe ściągnięcie wymagalnej należności obciążającej zobowiązanego i służy ona kontroli prawidłowości stosowania w tym postępowaniu środków egzekucyjnych wskazanych w art. 1a pkt 12 u.p.e.a., zmierzających bezpośrednio do wyegzekwowania należności.

W ramach skargi na czynność egzekucyjną ocenie podlegają działania organu egzekucyjnego (oraz egzekutora), który na zlecenie wierzyciela egzekwuje należność wskazaną w tytule wykonawczym. Skarga na czynności egzekucyjne nie jest środkiem prawnym umożliwiającym kwestionowanie całokształtu postępowania egzekucyjnego oraz podstaw jego prowadzenia.

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, regulując poszczególne etapy postępowania egzekucyjnego, umożliwia zobowiązanemu kwestionowanie podejmowanych w jego toku rozstrzygnięć. Dlatego też zarówno w orzecznictwie (tak: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2012 r. sygn. akt II FSK 2555/10 i z dnia 3 grudnia 2013 r. sygn. akt II GSK 1285/12; dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), jak i piśmiennictwie (zob. M. Romańska w: System egzekucji administracyjnej, pod redakcją J. Niczyporuka, S. Fundowicza, J. Radwanowicza; Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2004, s. 536) przyjmuje się, uwzględniając zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia, że skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie na czynności o charakterze faktycznym, i to tylko takie, które nie mogą być zaskarżone przez inny środek prawny przewidziany w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Innymi słowy, skarga na czynności egzekucyjne jest przysługującym zobowiązanemu środkiem prawnym o charakterze subsydiarnym i stanowi uzupełnienie innych środków zaskarżenia, przysługujących zobowiązanemu w postępowaniu egzekucyjnym.

W rozpoznanej sprawie Skarżąca w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne kwestionowała przede wszystkim rodzaj zastosowanego środka egzekucyjnego podnosząc, że był on zbyt uciążliwy. Wskazała własną hierarchię ponoszonych zobowiązań i ciężarów, dającą prymat zobowiązaniom cywilnoprawnym przed zobowiązaniem podatkowym, które było przedmiotem występującej w niniejszej sprawie egzekucji administracyjnej. Zdaniem Skarżącej, organ powinien zbadać ewentualny negatywny wpływ dokonania zajęcia na jej sytuację ekonomiczną, tak by nie doprowadzić do znacznego utrudnienia prowadzenia działalności gospodarczej. Za trafne, w ocenie Sądu, należy uznać stanowisko DIAS, że w rozpoznanej sprawie zastrzeżenia Skarżącej w tym zakresie nie mogły być w ogóle rozpatrywane. Tym samym, nie mogły być one również skuteczne w postępowaniu sądowoadministracyjnym tj. prowadzić do uchylenia zaskarżonego postanowienia. W rozpoznanej sprawie Skarżąca niewątpliwie miała możliwość wniesienia innego środka zaskarżenia, jakim jest zarzut przeciwegzekucyjny oparty o podstawę wskazaną w art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. i z możliwości tej skorzystała. W sytuacji zaś, gdy przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewidują środki prawne służące kwestionowaniu przez zobowiązanego poszczególnych działań i czynności podejmowanych na kolejnych etapach postępowania egzekucyjnego, brak jest podstaw do ich oceny w ramach skargi wniesionej na podstawie art. 54 u.p.e.a., obejmującej czynności wykonawcze postępowania egzekucyjnego. Skarga, o której mowa w tym przepisie nie stanowi środka prawnego, który byłby konkurencyjny w stosunku do innych środków zaskarżenia przewidzianych w u.p.e.a., co oznacza, że w przypadku podnoszenia okoliczności, które mogą być przedmiotem zarzutów wniesionych na podstawie art. 33 u.p.e.a. nie mogą być one przedmiotem skargi wniesionej na podstawie art. 54 u.p.e.a.

W tym stanie rzeczy należało stwierdzić, że Skarżąca w skardze bezzasadnie zarzucała naruszenie przez DIS art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. i art. 34 u.p.e.a. gdyż przepisy te mają zastosowanie przy rozpoznawaniu zarzutów i nie mają zastosowania przy rozpoznawaniu skargi na czynności egzekucyjne na podstawie art. 54 u.p.e.a.

Pozbawiony sensu był zawarty w skardze zarzut naruszeni art. 13 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 6, 7, 10 § 1 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. dotyczący nieodstąpienia przez organ od egzekucji z wierzytelności z rachunku bankowego Skarżącej z uwagi na jej ważny interes, którego organ w ogóle nie dostrzegł pomimo tego, że występował on w sprawie w sposób oczywisty. Zwolnienie spod egzekucji na podstawie art. 13 § 1 u.p.e.a. następuje na wniosek zobowiązanego. Rozstrzygnięcie to przy barku wniosku Strony o zwolnienie spod egzekucji, nie może być przedmiotem rozstrzygnięcia podjętego przez organ w wyniku wniesienia skargi na czynność egzekucyjną, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. W takiej sytuacji rozstrzygnięcie to zapadłoby z urzędu i niejako przy okazji rozpatrzenia skargi na czynność egzekucyjną. Taki sposób działania organu byłby oczywiście sprzeczny z art. 13 § 1 u.p.e.a. i wskazanym powyżej zakresem postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a.

W świetle powyższych konstatacji należało stwierdzić, że zasadnie organy orzekające przy rozpatrywaniu wniesionej przez Skarżącą skargi na czynność egzekucyjną skupiły się na ocenie formalnej poprawności zakwestionowanych czynności, nie odnosząc się do zagadnień, które mogły podlegać badaniu w ramach innego środka zaskarżenia tj. zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Organy administracji dokonały przy tym szczegółowej analizy prawidłowości dokonanego przez organ egzekucyjny zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych. Powołując się na konkretne przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wykazały, że zajęcia odbyły się zgodnie z tymi przepisami oraz z poszanowaniem praw Skarżącej. Nie budzi przy tym wątpliwości, że organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny wymieniony w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. Prawidłowo więc DIAS uznał, że nie doszło do naruszenia przepisów normujących zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego Zobowiązanej, tj. art. 80 i art. 81 u.p.e.a. Zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a. zajęcie to dokonywane jest przez przesłanie do banku, a jeżeli bank posiada oddziały - do właściwego oddziału, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty.

W aktach sprawy znajduje się kopia zawiadomienia o zajęciu praw majątkowych stanowiących wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, które to zawiadomienie doręczono bankowi. Zgodnie z art. 80 § 2 u.p.e.a., w dacie odbioru zawiadomienia dokonano zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Wobec powyższego Sąd uznał, że dokonana przez organy administracji ocena poprawności zakwestionowanej czynności egzekucyjnej była prawidłowa. Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładów oszczędnościowych przeprowadzone zostało w sposób właściwy, co skargę Skarżącej czyniło niezasadną.

Organy w wystarczającym zakresie wyjaśniły stan faktyczny. Wskazane w zaskarżonym postanowieniu oraz postanowieniu organu I instancji, okoliczności faktyczne świadczą w sposób niewątpliwy, o tym że dokonane w niniejszej sprawie zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego było zgodne z wymogami zakreślonymi przepisami art. 80 i 67 § 2 u.p.e.a. W tej sytuacji Sąd uznał, że nie znalazł potwierdzenia także zarzut naruszenia art. 7 i 8 k.p.a.

Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.