Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2109/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 2 pkt 3, art. 33 ust. 1 ust. 2 pkt 2, art. 4 pkt 4, art. 6 pkt 1, 3, 4
journal: Dz.U. 2013 poz 1414
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym -  tekst jednolity.
article: art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 141 § 4, art. 174
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Urszula Wilk (spr.) Protokolant Magdalena Sagan po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. R. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 14 maja 2015 r. sygn. akt II SA/Op 136/15 w sprawie ze skargi J. R. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od J. R. M. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu 900 (dziewięćset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 14 maja 2015 r. oddalił skargę J. R. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia [...] stycznia 2015 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.

Wyrok ten wydano w następującym stanie sprawy:

W dniu [...] lipca 2014 r. funkcjonariusze Izby Celnej w Opolu zatrzymali do kontroli drogowej pojazd ciężarowy wraz z przyczepą ciężarową, kierowany przez

J. S.. W trakcie kontroli stwierdzono, że pojazdem przewożony jest traktor ogrodowy, żwir i kostki brukowe, które wg oświadczenia kierowcy były własnością firmy "[A.]" z N.. Kierowca oświadczył, że jest zatrudniony w tej firmie i na jej rzecz wykonywał przewóz z W. do O. Ustalono, że pojazd nie jest wyposażony w urządzenie rejestrujące czas pracy kierowcy, a kierujący nie posiada zaświadczenia o wykonywaniu przewozu na potrzeby własne, ani zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. Kierowca okazał jedynie prawo jazdy i przedstawił dowody rejestracyjne pojazdu oraz przyczepy.

W dniu [...] października 2014 r. Naczelnik Urzędu Celnego w O. wydał postanowienie o wszczęciu z urzędu wobec J. M. postępowania w sprawie wykonywania w dniu [...] lipca 2014 r. przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. działając na podstawie art. 33 ust. 1, art. 92a ust. 1, ust. 6 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 r., poz. 1414, dalej u.t.d.) Naczelnik Urzędu Celnego w O. nałożył na J. M. karę pieniężną w kwocie 8.000 zł w związku z naruszeniem tej ustawy, polegającym na wykonywaniu przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia. Przedstawiając stan faktyczny sprawy organ odnotował także, że skoro przewóz realizowany był w promieniu ok. 30 km od bazy przedsiębiorstwa, a działalność J. M. polega na sprzedaży detalicznej kwiatów, roślin, nasion, nawozów i żywych zwierząt domowych to stwierdzono, że spełnione zostały warunki do zastosowania art. 13 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. i w związku z tym nie zostało wszczęte postępowanie w zakresie wykonywania przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące.

Uzasadniając natomiast zapadłe rozstrzygnięcie organ wskazał, że zgodnie z art. 33 ust. 1 u.t.d., przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Stwierdził, że przewóz objęty postępowaniem spełniał wszystkie warunki przewozu, określone w art. 4 pkt 4 ustawy, gdyż pojazd stanowił własność A. M. (męża J. M.), kierowany był przez pracownika J. M. (zatrudnionego na podstawie umowy o pracę z dnia [...] marca 2014 r.), przewożony towar był własnością strony, a sam przewóz nie miał związku z usługami turystycznymi. Tym samym J. M. wykonując przewóz na potrzeby własne winna dysponować stosownym zaświadczeniem, a jego brak skutkował naruszeniem art. 33 ust. 1 u.t.d. Organ ustalił, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, że w sprawie nie mógł znaleźć zastosowania żaden z wyjątków określonych w art. 33 ust. 2 u.t.d., wyłączających obowiązek uzyskania takiego zaświadczenia. Wskazując na regulacje art. 92a ust. 1 i ust. 6 u.t.d. organ stwierdził, że wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia, wyczerpuje znamiona czynu określonego w lp. 1.3. załącznika nr 3 do ustawy, który przewiduje za ten czyn karę pieniężną w wysokości 8.000 zł.

J. M. wniosła odwołanie od powyższej decyzji, w którym wskazała na nieważność postępowania spowodowaną skierowaniem decyzji do niej w sytuacji, gdy ona i jej mąż w ramach małżeńskiej wspólności majątkowej są rolnikami i prowadzą również gospodarstwo rolne.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. Dyrektor Izby Celnej Opolu utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Rozważając zarzuty odwołania organ dokonał analizy przedstawionych przez stronę dokumentów w kontekście art. 33 ust. 2 pkt 2 u.t.d. W tym zakresie stwierdził, że według załączonych dokumentów J. R. M. jest wprawdzie rolnikiem, jednak prowadzi też działalność gospodarczą pod nazwą Centrum Ogrodnicze [A.], a kierowca wykonujący przedmiotowy przewóz był zatrudniony właśnie w tej firmie. Wskazując na definicję rolnika sformułowaną w art. 6 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2013 r., poz. 1403) oraz pojęcie działalności gospodarczej zdefiniowane w art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U z 2013 r., poz. 672), a także przytaczając treść art. 3 tej ustawy określającego wyłączenia spod jej stosowania, organ zauważył, że strona zarejestrowała firmę prowadzącą działalność gospodarczą oznaczoną kodami PKD: 47.76.Z (sprzedaż detaliczna kwiatów, roślin, nasion, nawozów, żywych zwierząt domowych, karmy dla zwierząt domowych prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach), 47.78.Z (sprzedaż detaliczna pozostałych nowych wyrobów prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach), 43.99.Z (pozostałe specjalistyczne roboty budowlane gdzie indziej niesklasyfikowane), 81.30.Z (działalność usługowa związana z gospodarowaniem terenów zielonych). Stosownie do tego stwierdził, że rejestrując firmę o takim profilu działalności gospodarczej - niemieszczącym się w działalności rolniczej - strona przestała być podmiotem niebędącym przedsiębiorcą, wobec czego winna posiadać zaświadczenie na wykonywanie przewozu drogowego na potrzeby własne. Uznał ponadto, że w sprawie nie zaistniała sytuacja, o której mowa w art. 92c u.t.d.

Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła J. R. M..

Opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę.

Sąd I instancji wskazał, że materialną podstawę prawną rozstrzygnięcia w przedmiocie nałożenia na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 8.000 zł stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, która w art. 92a ust. 1 ustala odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy za naruszenie przepisów określających warunki i obowiązki tego przewozu, określając jednocześnie wysokość kary za naruszenia w tym zakresie. Podnosił przy tym, że odpowiedzialność przewidziana w art. 92a ust. 1 u.t.d. nie jest uzależniona od winy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego.

Sąd I instancji zaakcentował, że w graniach postępowania administracyjnego prowadzonego w niniejszej sprawie organy oceniały okoliczności dotyczące zaistnienia naruszenia określonego pod lp. 1.3 załącznika nr 3 do u.t.d., polegającego na wykonywaniu przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia.

Tym samym, w granicach niniejszej sprawy nie mieściła się ocena dotycząca naruszenia, o którym mowa pod lp. 6.1.1 załącznika nr 3 do u.t.d., w postaci wykonywania przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące.

W ocenie Sądu I instancji, stwierdzając zaistnienie naruszenia określonego pod lp. 1.3 załącznika nr 3 do u.t.d., organy prawidłowo wskazały na art. 33 ust. 1 u.t.d., który określa obowiązek uzyskania zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej.

Powołując definicję przewozu na potrzeby własne zawartą w art. 4 pkt 4 u.t.d., Sąd I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie bezspornie ustalono, że skarżąca jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą Centrum Ogrodnicze "[A.]", która nie polega na przewozie rzeczy. W dniu kontroli drogowej niewątpliwie też wykonywała przewóz rzeczy stanowiących jej własność. Przewóz ten był wykonywany przez kierowcę zatrudnionego u skarżącej w ramach prowadzonej przez nią działalności gospodarczej, co potwierdza umowa o pracę z dnia [...] marca 2014 r. W ramach ustawowej wspólności małżeńskiej skarżąca legitymowała się przy tym prawem do dysponowania pojazdem samochodowym zarejestrowanym na jej męża. W ocenie Sądu I instancji, wobec tych okoliczności prawidłowo przyjęto w zaskarżonej decyzji, że oceniany przewóz z dnia [...] lipca 2014 r. wykonywany był pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej skarżącej. Jako spełniający przesłanki przewozu na potrzeby własne z art. 4 pkt 4 ustawy wymagał też, zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy, wcześniejszego uzyskania przez skarżącą zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jej podstawowej działalności gospodarczej.

W odniesieniu do zarzutów skargi, Sąd I instancji stwierdził, że stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy i organy nie dopuściły się naruszenia przepisów regulujących ich działania w tym postępowaniu w tym art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.

Organy uwzględniły również okoliczność, że skarżąca poza prowadzeniem działalności gospodarczej, jest także właścicielem gruntów rolnych i prowadzi gospodarstwo rolne wraz z mężem, który jak wynika z przedłożonych przez stronę dokumentów jest producentem rolnym. Okoliczności te, w ocenie Sądu I instancji, nie wyłączały jednak, na podstawie art. 33 ust. 2 pkt 2 u.t.d., w odniesieniu do wykonywanego przez skarżącą przewozu na potrzeby własne obowiązku posiadania zaświadczenia, o którym mowa w art. 33 ust. 1 ustawy.

WSA powołując art. 33 ust. 2 pkt 2 u.t.d. wskazał, że obowiązek uzyskania zaświadczenia, o którym mowa w ust. 1, nie dotyczy przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty, niebędące przedsiębiorcami, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 3, z tym, że w przypadku działalności wytwórczej w rolnictwie dotyczącej upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego obowiązek uzyskania zaświadczenia nie dotyczy rolnika w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291, z późn. zm.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu podnosił, że skarżąca niewątpliwie prowadzi we własnym imieniu działalność gospodarczą, a więc jest przedsiębiorcą. Jednocześnie wykonywała ona niezarobkowy przewóz drogowy pojazdem prowadzonym przez jej pracownika. Oznacza to, że niezarobkowy przewóz drogowy wykonywany był przez skarżącą pomocniczo w stosunku do jej działalności gospodarczej i nie był przewozem, o którym mowa w art. 33 ust. 2 pkt 2 ustawy. Skoro przewóz ten nie spełniał również wymogów przewozu z art. 33 ust. 2 pkt 1 i pkt 3 ustawy, uznać należało, że objęty był obowiązkiem z art. 33 ust. 1 ustawy.

Sąd I instancji podkreślił, że bez znaczenia dla dokonanej kwalifikacji przewozu, pozostaje okoliczność, że skarżąca jest rolnikiem w rozumieniu ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Status rolnika nie stoi bowiem na przeszkodzie prowadzeniu przez nią działalności gospodarczej jako przedsiębiorca. Ustalone w niniejszej sprawie okoliczności, że skarżąca jest przedsiębiorcą, a kierujący pojazdem był jej pracownikiem, zatrudnionym w ramach prowadzonej przez nią działalności gospodarczej i jako pracownik wykonywał przewóz, powodują, że sporny przejazd nie mógł być niezarobkowym przewozem w ramach działalności rolniczej i w istocie był realizowany w związku z prowadzoną przez skarżącą działalnością gospodarczą. Tym samym prawidłowo w zaskarżonej decyzji przyjęto, że skarżąca podlegała obowiązkowi uzyskania zaświadczenia, o którym mowa w art. 33 ust. 1 u.t.d., a jego brak stanowił podstawę do nałożenia na nią kary pieniężnej w trybie art. 92a u.t.d. Ponadto, w sprawie nie ujawniono okoliczności uzasadniających zwolnienie skarżącej z odpowiedzialności na zasadzie art. 92c u.t.d.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że w niniejszej sprawie kara pieniężna została prawidłowo ustalona i wymierzona w odpowiedniej kwocie, stosownie do art. 92a ust. 1 i ust. 6 u.t.d. i wg. stawki określonej w lp. 1.3 załącznika nr 3 do ustawy.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła J. R. M. zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.

Zarzuty skargi kasacyjnej obejmowały:

I. Naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 4 pkt 4 w związku z art. 3 ust. 2 pkt 3 i art. 33 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym, art. 6 pkt 1, 3 i 4 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (j.t. Dz.U. z 2013 r., poz. 1403 z późn. zm.) poprzez niewłaściwe zastosowanie do ustalonego podczas kontroli drogowej - i w postępowaniu - stanu faktycznego i w taki sposób uznanie, że przewóz wykonywany przez rolnika - podmiot niebędący przedsiębiorcą, spełniać musi wszystkie wymagania stawiane przewozowi na potrzeby własne, określone w art. 4 pkt 4 u.t.d., w sytuacji gdy w rzeczywistości jest odmiennie, bowiem przepisy te "należy stosować odpowiednio", czyli w rozpatrywanym przypadku z koniecznymi modyfikacjami dotyczącymi wyłączenia w całości spod ustawy rolników (podmiotów);

- w konsekwencji doszło do niewłaściwego zastosowania przez organ administracji publicznej i Sąd art. 92a ust. 1, ust. 6, art. 93 ust. 1, załącznika nr 3 L.p. 1.3 u.t.d.;

II. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

a/ art. 145 § 1 pkt 1 lit. a),c) p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez nie uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w Opolu i poprzedzającej decyzji organu I instancji, gdy zaistniały prawem przewidziane przesłanki do takiego rozstrzygnięcia Sądu;

b/ art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez pominięcie i nieuwzględnienie przez Sąd pierwszej instancji podnoszonych przez skarżącą odmienności przewozów wymienionych w art. 3 ust. 2 u.t.d. w zw. z art. 33 ust. 2 pkt 2 u.t.d., a dotyczących przewozów wykonywanych przez skarżącą - jako rolnika, jak też błędne uznanie, że przedmiotem skargi do Sądu było wykonywanie "niezarobkowego przewozu w promieniu 30 km od bazy przez przedsiębiorcę J. M. (...)" gdy zarzutem istotnym i zasadniczym podnoszonym przez skarżącą była błędna interpretacja przepisu art. 4 pkt 4 w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 3 u.t.d. w zw. z art. 33 ust. 2 pkt 2 u.t.d., art. 6 pkt 1, 3, 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, pomijająca, że przewóz wykonywany był przez rolnika, a wskazane przepisy nie zostały zastosowane - zgodnie z wolą Ustawodawcy - odpowiednio, co miały istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podkreślała, że wraz z mężem prowadzi gospodarstwo rolne – są rolnikami w rozumieniu art. 6 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Skarżąca wskazywała, że z uwagi na uwarunkowania prawne ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników - zarejestrowali także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej pozostającej w ścisłym związku z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, bez gospodarstwa rolnego - taka działalność nie mogła by istnieć - u skarżącej. Nie zmieniło to jednak istoty i charakteru ich podstawowego statusu - mianowicie rolników.

Powołując art. 434 Kodeksu cywilnego skarżąca wywodziła, że sprawa dotyczy J. M., a nie dodatków w formie językowej.

Ostatecznie wskazywała, że z przepisów ustawy o transporcie drogowym wynika, że do przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty nie będące przedsiębiorcami - także rolnikami - stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego (art. 3 ust. 2 pkt 3 u.t.d.). Wskazywała, że jest rolnikiem i taki charakter miał przewóz (art. 6 pkt 1 u.ub.s.r.).

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w Opolu wnosił o jej oddalenie i zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty skargi kasacyjnej nie mają usprawiedliwionych podstaw.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej p.p.s.a. – Dz.U.2016.718 j.t.) rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy.

Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

W tym miejscu wskazać również należy, że jeżeli chodzi o formułowanie zarzutów skargi kasacyjnej w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo określać, do jakiego, zdaniem skarżącego, naruszenia przepisów prawa doszło i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mimo że przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określają warunków formalnych, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie skargi kasacyjnej, to należy przyjąć, że ma ono za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionej podstawy, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonej podstawy kasacyjnej (por. wyroki NSA: z 5 sierpnia 2004 r. sygn. akt FSK 299/04 z glosą A. Skoczylasa OSP 2005, nr 3, poz. 36; z 9 marca 2005 r. sygn. akt GSK 1423/04; z 10 maja 2005 r. sygn. akt FSK 1657/04; z 12 października 2005 r. sygn. akt I FSK 155/05; z 23 maja 2006 r. sygn. akt II GSK 18/06; z 4 października 2006 r. sygn. akt I OSK 459/06 – dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, prawidłowe (tzn. jasne i nie budzące wątpliwości) sformułowanie zarzutów kasacyjnych jest warunkiem niezbędnym dla uznania, że zarzut jest usprawiedliwiony.

Poczynienie powyższych uwag o charakterze ogólnym było konieczne ze względu na sposób w jaki została zredagowana skarga kasacyjna wniesiona przez J. R. M.

Sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty oparte zostały na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a. W tej sytuacji, co do zasady, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje w pierwszej kolejności zarzuty naruszenia przepisów postępowania, ponieważ ich uwzględnienie mogłoby uczynić przedwczesnym albo bezprzedmiotowym odniesienie się do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego. Do kontroli subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można zatem przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony (por. wyroki NSA z 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 819/11, LEX nr 1217424 oraz wyrok z 26 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 1842/08, LEX nr 596025).

W pierwszej kolejności należy rozpoznać zasadność zarzutu najdalej idącego, mianowicie naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a (pkt II b/ petitum skargi kasacyjnej). Z treści art. 141 § 4 p.p.s.a. wynika, jakie obligatoryjne elementy ma zawierać uzasadnienie wyroku. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zatem naruszenie tego przepisu może mieć miejsce wtedy, gdy uzasadnienie nie zawiera tych elementów, a także wówczas, gdy uzasadnienie nie zawiera stanowiska odnośnie do przyjętego stanu faktycznego, a także gdy zaskarżony wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej z powodu wadliwości sporządzonego uzasadnienia (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 20110 r. sygn. akt II FPS 8/09). Nie może być ono łączone z ocenami i stanowiskiem, jakie prezentuje Sąd I instancji uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, a do tego właśnie zmierza uzasadnienie omawianego zarzutu. Wbrew twierdzeniom skarżącej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wskazał i wyjaśnił podstawę prawną rozstrzygnięcia. Sąd I instancji odniósł się przy tym do zarzutów podniesionych w skardze. Natomiast brak ich uwzględnienia nie może być utożsamiany z brakiem ich rozpoznania. To, że strona skarżąca nie zgadza się z dokonaną przez Sąd oceną prawną, nie oznacza, że został naruszony przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. i nie uprawnia do czynienia takiego zarzutu. Za pomocą tego zarzutu nie można bowiem zwalczać zaaprobowanej przez Sąd podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, czy też stanowiska co do wykładni lub zastosowania prawa materialnego (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 27 lipca 2012 r., sygn. akt I FSK 1467/11 oraz z dnia 13 maja 2013 r., sygn. akt II FSK 358/12, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), a taką próbę podejmuje strona skarżąca kasacyjnie, polemizując ze stwierdzeniami zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że uzasadnienie wyroku poddanego niniejszej kontroli sądu kasacyjnego spełnia wymagania przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a., zatem podniesiony zarzut należało uznać za niezasadny.

Art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. pozwala Sądowi I instancji na uchylenie zaskarżonej decyzji wobec stwierdzenia naruszeń przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Zatem zarzut naruszenia tego przepisu może być skuteczny w przypadku ustalenia, że w sprawie doszło do naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Z kolei art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. pozwala Sądowi I instancji na uchylenie zaskarżonej decyzji wobec stwierdzenia naruszeń przepisów postępowania, innych niż prowadzące do wznowienia postępowania administracyjnego wyłącznie wtedy, gdy mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przepisy te określają jedynie formułę procesową orzeczenia sądu i jako tzw. przepisy wynikowe nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przez Sąd I instancji mógłby okazać się skuteczny tylko w przypadku zaistnienia naruszeń powołanych w skardze kasacyjnej przepisów k.p.a. oraz wykazania przez skarżącą, że wskazane naruszenia mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a ponadto, że wpływ ten był istotny. W skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. został powiązany z naruszeniem przez Sąd I instancji art. 6, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Jednak zarzut ten nie został uzasadniony w sposób, który usprawiedliwiałby jego uwzględnienie w świetle poczynionych wyżej rozważań. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej, które zbiorczo odnosi się do wszystkich postawionych zarzutów, wynika, że skarżąca kasacyjnie upatruje naruszenia przez Sąd I instancji wskazanych przepisów w braku uwzględnienia faktu, że posiada ona status rolnika w rozumieniu art. 6 pkt 1) ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Tymczasem orzekające w sprawie organy, ani Sąd I instancji w żadnym miejscu tego faktu nie negują. Również wbrew twierdzeniom skarżącej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu nie uczynił przedmiotem skargi wykonywania "niezarobkowego przewozu w promieniu 30 km od bazy przez przedsiębiorcę (...)", gdyż przytoczony przez skarżącą fragment uzasadnienia wyroku Sądu I instancji dotyczy stanu faktycznego ustalonego przez organy, co miało znaczenie dla odstąpienia przez organy od wszczynania postępowania w zakresie wykonywania przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące czas pracy kierowcy. Natomiast z uzasadnienia zaskarżonego wyroku jednoznacznie wynika, że Sąd I instancji dokonał prawidłowej oceny zaskarżonej decyzji w zakresie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych i prawnych, co oznacza, że zarzuty dotyczące naruszenia wskazanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie są trafne. Kontrolowane przez Sąd I instancji decyzje zostały wydane w postępowaniu, które zostało przeprowadzone zgodnie ze standardami procedury administracyjnej. WSA w Opolu, oddalając rozpatrywaną skargę, nie złamał zatem wytykanych mu przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a),c) p.p.s.a. w zw. z art.6, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Niezasadny jest także zarzut naruszenia prawa materialnego, które miało polegać na niewłaściwym zastosowaniu art. 4 pkt 4 w związku z art. 3 ust. 2 pkt 3 i art. 33 ust. 2 pkt 2 u.t.d. oraz art. 6 pkt 1, 3 i 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Określając ramy prawne przedmiotowej sprawy wypada wskazać, że podjęcie i wykonywanie transportu drogowego co do zasady wymaga uzyskania odpowiedniego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego (art. 5 ust.1 u.t.d.).

Zgodnie z art. 33 ust. 1 u.t.d. przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej.

Z kolei zgodnie z art. 33 ust. 2 pkt 2 u.t.d. obowiązek uzyskania zaświadczenia, o którym mowa w ust. 1, nie dotyczy przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty, niebędące przedsiębiorcami, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 3, z tym że w przypadku działalności wytwórczej w rolnictwie dotyczącej upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego obowiązek uzyskania zaświadczenia nie dotyczy rolnika w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291, z późn. zm.).

Zgodnie z art. 3 ust.2 pkt 3. u.t.d. do przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty niebędące przedsiębiorcami - stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego.

Zgodnie z art. 6 pkt 1), 3) i 4) ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U.2013.1403 j.t.) ilekroć w ustawie jest mowa o:

1) rolniku - rozumie się pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia;

3) działalności rolniczej - rozumie się działalność w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym ogrodniczej, sadowniczej, pszczelarskiej i rybnej;

4) gospodarstwie rolnym - rozumie się każde gospodarstwo służące prowadzeniu działalności rolniczej.

Art. 4 pkt 4) u.t.d. definiuje niezarobkowy przewóz drogowy jako - przewóz na potrzeby własne - każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:

a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,

b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,

c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,

d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.

Dla rozpoznania niniejszej skargi kasacyjnej kluczowe było zatem ustalenie, czy wykonywany w czasie kontroli przewóz drogowy można było zakwalifikować jako przewóz drogowy na potrzeby własne przedsiębiorcy.

W przedmiotowej sprawie nie było sporne, że skarżąca J. R. M., w rozumieniu przytoczonych wyżej przepisów jest rolnikiem i prowadzi wraz z mężem gospodarstwo rolne.

Skarżąca kasacyjnie nie neguje jednak również zaakceptowanego przez Sąd I instancji ustalenia, że prowadzi ona także działalność gospodarczą wpisaną do ewidencji działalności gospodarczej pod nazwą Centrum Ogrodnicze [A.], której przedmiotem jest działalność oznaczona kodami PKD: 47.76.Z (sprzedaż detaliczna kwiatów, roślin, nasion, nawozów, żywych zwierząt domowych, karmy dla zwierząt domowych prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach), 47.78.Z (sprzedaż detaliczna pozostałych nowych wyrobów prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach), 43.99.Z (pozostałe specjalistyczne roboty budowlane gdzie indziej niesklasyfikowane), 81.30.Z (działalność usługowa związana z zagospodarowaniem terenów zielonych).

Działalność prowadzona przez skarżącą nie mieści się w działalności wytwórczej w rolnictwie dotyczącej upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego, na co zwróciły uwagę organy i co słusznie zostało zaakceptowane przez Sąd I instancji. Również w uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca przyznaje, że zarejestrowała prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Skarżąca nie spełniała zatem przesłanki wyłączającej z art. 33 ust. 2 pkt 2 u.t.d.

Z kolei wykonywany przewóz słusznie został zakwalifikowany jako przewóz pomocniczy w stosunku do prowadzanej przez skarżącą działalności gospodarczej - przewóz na potrzeby własne przedsiębiorcy spełniający wszystkie warunki takiego przewozu określone w art. 4 pkt 4) u.t.d. Skarżąca nie podważyła bowiem zaakceptowanych przez Sąd I instancji ustaleń organów, że pojazd stanowił współwłasność skarżącej, kierowany był przez pracownika J. M. (zatrudnionego na podstawie umowy o pracę z dnia [...] marca 2014 r.), przewożony towar był własnością strony, a wykonywany przewóz nie miał związku z usługami turystycznymi.

Tym samym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zasadnie uznał za prawidłowe stanowisko organów, że J. R. M. jako przedsiębiorca wykonując przewóz na potrzeby własne winna dysponować stosownym zaświadczeniem, a jego brak skutkował naruszeniem art. 33 ust. 1 u.t.d., co w oparciu o art. 92a ust. 1 i ust. 6 u.t.d. i L.p. 1.3 załącznika nr 3 do u.t.d. stanowiło podstawę do wymierzenia kary pieniężnej.

Podsumowując zatem stwierdzić należy, że dokonana przez Sąd I instancji kontrola działalności administracji publicznej była prawidłowa, a podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty ocenić należało jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1) p.p.s.a.