Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 235/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2009-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6249 Inne o symbolu podstawowym 624
Hasła tematyczne: Powszechny obowiązek obrony
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 208
journal: Dz.U. 2004 nr 241 poz 2416
law: Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r.  o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Protokolant Elżbieta Brandt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 maja 2009r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony oddala skargę


UZASADNIENIE

II SA/Bd 235/09

Uzasadnienie

Decyzją Burmistrza Miasta B. z [...] grudnia 2008 r. nr [...] przeznaczono należący do M. T. obiekt stacji paliw z magazynem materiałów pędnych i smarów położny przy ul. [...] w B. do oddania w używanie na rzecz Komendy Powiatowej Policji w B. w ramach wykonywania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony.

Podstawą prawną wydanej decyzji jest art. 208 ust. 1 i art. 210 ust. 1 i 4 ustawy z 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2004 r., Nr 241, poz. 2416 ze zm.).

Wydanie orzeczenia poprzedził wniosek Komendanta Powiatowego Policji w B. o przeznaczenie nieruchomości w ramach świadczeń rzeczowych na uzupełnienie potrzeb w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.

We wniosku Komendant Powiatowy Policji w B. określił rodzaj i przedmiot świadczenia oraz cel na jaki świadczenie ma być wykonane, precyzując, że obiekt stacji paliw i magazyn materiałów pędnych i smarów umożliwi prawidłową realizację zadań transportowych Komendy Powiatowej Policji w B. Zdaniem wnioskodawcy najlepsze warunki spełnia stacja paliw położona przy ul. [...].

Według organu za uwzględnieniem propozycji Komendanta Powiatowego Policji w B. przemawia lokalizacja obiektu względem innego obiektu przy ul. [...], który to obiekt został także przeznaczony na potrzeby Komendy Powiatowej Policji w B.

Dokonując szczegółowej analizy położenia obiektu organ uznał, że należy odrzucić stacje benzynowe znajdujące się po lewej stronie rzeki D. (dot. to stacji przy ul. [...] i ul. [...]) z uwagi na możliwe zniszczenia w czasie wojny przeprawy mostowej na D.

Pozostałe stacje paliw położone są na prawym brzegu D. przy ulicy [...],[...] i [...]. Zdaniem organu w przypadku eskalacji konfliktu zbrojnego należy liczyć się z działaniami lotniczymi oraz użyciem precyzyjnych środków rażenia na ważne obiekty użyteczności publicznej, w tym stacje paliw. Zniszczenie tych stacji przyczyni się do powstania potężnej bomby paliwowo- powietrznej, która zniszczy szlak komunikacyjny jakim jest droga nr 15.

Odrzucono więc stacje benzynowe przy ul. [...] oraz stację "[...]" przy ul. [...]. Te stacje ze względów taktycznych nie spełniają takich warunków jak stacja paliw przy ul. [...]. Usytuowane one są po drugiej stronie drogi krajowej nr 15, która w czasie wojny może być zablokowana przemieszczającymi się wojskami lub uchodźcami. Ponadto te stacje posiadają zapasy paliwowe, które mogą być zabezpieczone przez rezerwy strategiczne niezbędne przy mobilizacji Sił Zbrojnych. Stacja Paliw Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej przy ul. [...] - zgodnie z Miejskim Planem Operacyjnym, w czasie wojny i kryzysu jest przewidziana do zabezpieczenia w paliwo środków transportu komunikacji miejskiej, pojazdów do wywozu nieczystości, zabezpieczenia komunalnego mieszkańców miasta jak również służb zabezpieczających funkcjonowanie miasta w czasie kryzysu i wojny.

Biorąc pod uwagę te uwarunkowania stwierdzono, że przeznaczenie wymienionych stacji paliw na potrzeby Komendy Powiatowej Policji w B. nie spełnia oczekiwań wnioskodawcy i nie zapewni prawidłowej realizacji jego zadań.

Reasumując organ stwierdził, że wybrana stacja paliw przy ul. [...] usytuowana jest w kompleksie logistycznym, który zabezpiecza potrzeby Komendy Powiatowej Policji w B. w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, wcześniej została wydana decyzja przeznaczająca obiekt przy ul. [...] – Restaurację "[...]" na potrzeby Komendy Powiatowej Policji w B., przemieszczanie się między obiektami nie wymaga przeprawy mostowej, ani przejazdu na drugą stronę drogi nr 15 celem tankowania. Co przemawia za optymalnym wyborem stacji należącej do M. T.

M. T. odwołał się od wydanej decyzji i zarzucił naruszenie art. 208 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP, przez uznanie, że nałożenie obowiązku znajduje uzasadnienie w należytym przygotowaniu obrony Państwa. Zdaniem odwołującego się wniosek KPP w B. winien być precyzyjnie i racjonalnie uzasadniony oraz zawierać kompleksową, a nie lakoniczną, jak uczyniono w skarżonej decyzji analizę wszystkich stacji paliw w B. W szczególności należało wskazać, dlaczego nie jest celowe dla potrzeb określonych w ustawie z dnia 21 listopada 1967 r. wykorzystanie stacji, których właścicielem jest Skarb Państwa (w spółce [...] S.A. Skarb Państwa posiada większościowe udziały).

Określony w art. 208 ust. 1 ustawy obowiązek nie ma charakteru obligatoryjnego, co prowadzi do wniosku, że przesłanki jego celowości winny być czytelne i obiektywne, a nie wybiórcze. Obciążenie określonej nieruchomości obowiązkami wynikającymi z treści art. 208 i 210 cyt. ustawy stanowi wymierne ograniczenie prawa własności.

Decyzją Wojewody [...] z [...] stycznia 2009 r. nr [...] utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. Organ stwierdził, że Rada Ministrów w załączniku nr 1 rozporządzenia z dnia 3 sierpnia 2004 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju (Dz. U. Nr 181, poz. 1872 z późn. zm.) precyzyjnie określiła jakie elementy powinien zawierać wniosek. Organ I instancji przychylając się do złożonego wniosku dokonał analizy, w której wziął pod uwagę 9 stacji paliw z terenu B. W konkluzji przeprowadzonej analizy stwierdzono, iż usytuowanie i wielkość stacji paliw przy ul. [...] wyklucza wydanie decyzji na inną stację paliw. Odnosząc się do zarzutu zawartego w odwołaniu organ uznał za nietrafny argument, iż porównywalna w sensie lokalizacji i przeznaczenia nieruchomość będąca własnością Skarbu Państwa winna być w pierwszym rzędzie obciążona obowiązkami wynikającymi z treści art. 208 i 210 cyt. ustawy. Z art. 208 ust. 1 wynika jednoznacznie, iż wobec obowiązku obrony Państwa, wszystkie podmioty gospodarcze oraz osoby fizyczne są w jednakowym stopniu zobowiązane do wykonywania świadczeń.

Przedmiotem świadczeń rzeczowych nie mogą być jedynie nieruchomości i rzeczy ruchome znajdujące się w dyspozycji jednostek organizacyjnych określonych w art. 208 ust. 4 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r.

Stacja paliw z magazynem materiałów pędnych i smarów usytuowana w B. przy ulicy Sądowej, będąca przedmiotem świadczenia nie mieści się w żadnej z kategorii określonej w art. 208 ust. 4 cytowanej ustawy, zatem wniosek posiadacza o zwolnienie go z obowiązku świadczenia na rzecz obrony RP jest bezzasadny.

Z rozstrzygnięciem nie zgodził się zobowiązany i wniósł skargę do Sądu, zarzucając wydanej decyzji naruszenie:

1. art. 208 ust. 5 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP w zw. z § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 12 grudnia 2007 r. w sprawie określenia limitu świadczeń rzeczowych wykonywanych w 2008 r. na rzecz obronności (Dz. U. z 2007 r., Nr 243, poz. 1783) poprzez ustalenie, że wydana przez Burmistrza Miasta B. decyzja z dnia [...] grudnia 2008 r. Nr [...] oddająca do używania na rzecz Komendy Powiatowej Policji w B. obiekt stacji paliw z magazynem materiałów pędnych i smarów przy ulicy [...] w B. jest zgodna z art. 208 i 210 ww. ustawy o powszechnym obowiązku obrony, - gdy tymczasem obiekt przedmiotowej stacji paliw nie mieści się w limicie świadczeń rzeczowych określonych ww. rozporządzeniu Rady Ministrów,

2. art. 208 ust. 1 ww. ustawy o powszechnym obowiązku obrony poprzez przyjęcie, że wszystkie podmioty gospodarcze oraz osoby fizyczne są w jednakowym stopniu zobowiązane do wykonywania świadczeń, podczas gdy obowiązek ma charakter fakultatywny i musi podlegać analizie pod kątem przydatności obiektu,

3. art. 7, 77 i 107 § 3 kpa poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych w uzasadnieniu skarżonej decyzji polegający na przyjęciu, że stacja paliw przy ulicy [...] w B. jest odpowiednia do przedmiotu świadczeń wskazanym we wniosku Komendy Powiatowej Policji w B., podczas gdy potrzeby określone we wniosku spełniają stacje paliw [...] oraz stacja paliw przy ulicy [...].

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 grudnia 2007 r. precyzuje w § 1 pkt 1 ilość i cel nieruchomości niezbędnych w 2008 r. do wykonania zadań określonych w art. 208 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, wskazując że można przeznaczyć do 400 nieruchomości w całym kraju i to jedynie na potrzeby związane z przeprowadzeniem poboru.

Rodzaj przedmiotu świadczeń określony we wniosku KPP w B. nie mieści się w limicie świadczeń wykazywanych w cyt. rozporządzeniu, gdyż nie jest związany z przeprowadzeniem poboru.

Analiza art. 208 ustawy o powszechnym obowiązku obrony nakłada na organ wydający decyzję obowiązek oceny przydatności konkretnego obiektu pod kątem wskazanego we wniosku rodzaju przedmiotu świadczeń.

Wojewoda [...] aprobując sposób rozstrzygnięcia Burmistrza Miasta B. dopuścił się obrazy art. 208 ustawy o obowiązku obrony jak i art. 7 , 77 i 107 kpa.

Na terenie B. usytuowanych jest 7 stacji paliw i żadna z nich nie posiada mniej korzystnej lokalizacji względem siedziby KPP w B., a dotychczas żadna ze stacji paliw nie została obciążona obowiązkami określonymi w art. 208 ustawy. Ponadto przedmiotowa stacja przy ulicy [...] nie posiada magazynu materiałów pędnych i smarów, a 5 zbiorników paliw ma łączną pojemność 90 tys. litrów, co jest wielkością przeciętną, która nie zapewnia potrzeb KPP w B. w razie ogłoszenia mobilizacji w czasie wojny. Stacja paliw przy ulicy [...], usytuowana w podobny sposób w stosunku do KPP B. posiada odpowiednie specjalistyczne zbiorniki umożliwiające magazynowanie paliwa (dawny magazyn paliw [...]) i mogłaby spełniać oczekiwane cele. Dodatkowo KPP w B. posiada stałą umowę na dostawę paliw z [...] S.A. Według skarżącego, co najmniej dwie stacje paliw przy ulicy [...] w B. są odpowiedniejsze do realizacji przedmiotu świadczenia określonego we wniosku Komendy Powiatowej Policji w B.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, gdyż rozstrzygając sprawę organy nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Nie może zatem wkraczać w uprawnienia organów administracji, orzekając bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego. Sąd nie może także oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszeniu przepisów prawa materialnego, mających wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję w zakresie, w jakim Sąd władny jest to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności, stwierdzić należy, iż decyzja ta nie uchybia prawu.

Ustawa z 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2004 r., Nr 241, poz. 2416 ze zm.) w Dziale VII, Rozdziale 2 "Świadczenia rzeczowe w czasie pokoju" reguluje zagadnienia dotyczące świadczeń rzeczowych w czasie pokoju.

Świadczeniami rzeczowymi w rozumieniu ustawy są świadczenia polegające na oddaniu do używania nieruchomości i rzeczy ruchomych na cele przygotowania obrony Państwa m.in. wykonywane na rzecz jednostek organizacyjnych wykonujących zadania na potrzeby obrony państwa. Jednostkami organizacyjnymi wykonującymi zadania na potrzeby obrony Państwa są również jednostki organizacyjne Policji.

Obowiązek świadczeń rzeczowych może być stosownie do art. 208 ust. 1 nałożony na urzędy i instytucje państwowe oraz przedsiębiorców i inne jednostki organizacyjne, a także osoby fizyczne.

W art. 208 ust. 4 ustawy wymieniono wyłączenia przedmiotowe świadczeń rzeczowych. Wśród nich nie znajdują się obiekty stacji paliw ani magazynów materiałów pędnych.

Oznacza to, że stacja paliw, której właścicielem jest skarżący może być przedmiotem (nieruchomością) przeznaczoną na cele obrony. Nie ma też przeszkód, by obowiązek ten został nałożony na skarżącego jako osobę fizyczną, którą wymienia się wśród podmiotów zobowiązanych. Niewątpliwie zobowiązanie do wykonywania świadczeń rzeczowych ma charakter fakultatywny. Organ, zatem może, ale nie musi obciążać określonego podmiotu obowiązkiem świadczenia.

Należy zatem ocenić, czy organ nakładając obowiązek na skarżącego nie naruszył przepisów prawa.

Stosownie do delegacji ustawowej zawartej w art. 215 ustawy Rada Ministrów została upoważniona do określenia trybu i zakresu planowania i nakładania obowiązku świadczeń rzeczowych oraz ich wykonywania. Wypełniając tą delegację wydano rozporządzenie z 3 sierpnia 2004 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju (Dz. U. Nr 181, poz. 1872). Jest to jedyna regulacja, która wskazuje czym organ powinien się kierować przy wydawaniu decyzji. Zgodnie z § 11 rozporządzenia przy wydawaniu decyzji wójt lub burmistrz powinien mieć na względzie, w miarę możliwości, równomierne obciążenie obowiązkiem świadczeń wszystkich posiadaczy zamieszkujących lub mających siedzibę na obszarze gminy. Realizacja tego celu może być osiągnięta tylko w przypadkach konieczności pozyskania większej ilości świadczeń. Jednocześnie obowiązek jest limitowany zakresem potrzeb. Trudno zrealizować równomierne obciążenie obowiązkiem świadczeń wszystkich posiadaczy zamieszkujących lub mających siedzibę na obszarze gminy, gdy potrzeba wnioskodawcy dotyczy jednej stacji paliw z opisanego rejonu.

Dla pozytywnej oceny rozstrzygnięcia organu istotne jest zatem ustalenie jakimi argumentami kierował się organ przy wydaniu decyzji oraz, czy są one przekonujące i dostatecznie uzasadnione.

W ocenie Sądu wydane rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa a przeprowadzona analiza okoliczności faktycznych nie budzi zastrzeżeń. Wykonywanie świadczeń rzeczowych odbywa się na rzecz Sił Zbrojnych, jednostek organizacyjnych Obrony Cywilnej, czy wykonujących zadania na potrzeby obrony państwa albo zwalczania klęsk żywiołowych i likwidacji ich skutków. Oznacza to, że te właśnie podmioty uprawnione są do wyrażania swoich potrzeb w sposób najlepiej zabezpieczający realizację nałożonych ustawą celów. Jeśli na danym obszarze znajduje się kilka nieruchomości, które mogą spełniać określone funkcje, zadaniem organu jest przeprowadzenie dokładnej analizy, która pozwoli z jednej strony ocenić je z punktu widzenia spełnienia wymagań określonych we wniosku, a jednocześnie rozważyć stopień obciążenia nałożonym obowiązkiem pozostałych właścicieli nieruchomości. W związku z wyrażonym zapotrzebowaniem na jedną stację paliw z budynkiem towarzyszącym, oczywistym jest, że inni właściciele nie będą obciążeni "równomiernie", albo nie będą obciążeni w ogóle. W tych okolicznościach poddane ocenie są warunki, którymi organ kierował się obciążając obowiązkiem skarżącego. Za wyborem stacji skarżącego przemawiało wskazanie jej przez wnioskodawcę, usytuowanie w kompleksie logistycznym zabezpieczającym potrzeby KPP w B., uprzednie wydanie decyzji o przeznaczeniu obiektu przy u. Sądowej 7 – restauracji także na potrzeby KPP w B., realizując te same cele, których dotyczy wykorzystanie nieruchomości skarżącego, a także względy bezpieczeństwa oraz eliminacji przewidzianych zagrożeń transportowych.

W ocenie Sądu uzasadnienie jest poparte stosownymi argumentami, które w okolicznościach niniejszej sprawy nie budzą wątpliwości.

Zdaniem skarżącego cele określone w ustawie lepiej realizowałoby obciążenie innych właścicieli stacji, posiadających lepszą bazę, czy możliwości zaopatrzenia. Trudno polemizować z tym stanowiskiem w sytuacji, gdy wnioskodawca widzi jako priorytetowe inne argumenty. Wnioskodawca jako podmiot obciążony koniecznością odpowiedniego zabezpieczenia i przygotowania obiektów na cele obrony Państwa jest najlepiej zorientowany, co jest istotne i w jakim zakresie, aby wypełnić swoje obowiązki. Z punktu widzenia oceny decyzji istotne natomiast jest to, by decyzja nie miała charakteru decyzji dowolnej, lecz wskazywała na przesłanki, które przemawiają za odpowiednim wyborem. Ustawodawca nie wymaga od organu wydającego decyzję, by przeprowadzał ewentualną analizę negatywną dotyczącą właścicieli obiektów pominiętych. W tych warunkach oczekiwania skarżącego nie zasługują na aprobatę.

Nie znajduje też uzasadnienia wskazywanie na sprzeczność decyzji z treścią rozporządzenia Rady Ministrów z 12 grudnia 2007 r. w sprawie określenia limitu świadczeń rzeczowych uzyskanych w 2008 r. na rzecz obronności (Dz. U. z 2007 r., poz. 1783 ze zm.). Należy zwrócić uwagę, że limit dotyczy nieruchomości przeznaczonych w ramach świadczeń rzeczowych na potrzeby związane z przeprowadzeniem poboru, a taka sytuacja nie występuje w przypadku niniejszej sprawy.

Z tych względów zarzuty skarżącego nie zasługują na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.