Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 529/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2008-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, art. 24 ust. 2, ust. 3a i ust. 3 c
journal: Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska, Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.), Protokolant Aleksandra Siwińska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 lutego 2008 r. sprawy ze skargi A. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oraz opłacenia składki na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne I. uchyla decyzję I i II instancji, II. przyznaje adw. D. H.-K. kwotę 292,80 ( słownie: dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) zł w tym 22% VAT od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W., na podstawie art. 17, art. 20, art. 24 ust. 3a, 3b ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. Nr 139, poz. 992 ze zm.), § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U. Nr 130, poz. 903) oraz art. 1 pkt 1 w związku z art. 104 kpa, odmówił przyznania A. H. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad dzieckiem D. H., składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad dzieckiem oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne z tego samego tytułu – w okresie od dnia 4 czerwca 2006r. do dnia 14 maja 2007r.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ orzekający wskazał, że w dniu 15 maja 2007r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. wpłynęło pismo A. H., w którym wniosła o wyrównanie świadczenia pielęgnacyjnego za okres "od dnia 4 czerwca 2006r. do chwili złożenia o kontynuację świadczenia pielęgnacyjnego", tj. do dnia 14 maja 2007r. oraz o przyznanie składek społecznych i zdrowotnych za wskazany okres.

Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych (zatem i do świadczenia pielęgnacyjnego) ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.

W myśl art. 24 ust. 3a powołanej wyżej ustawy, w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyskała ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia.

Z przepisu tego wynika, iż nawet w przypadku kontynuacji orzeczenia o niepełnosprawności ustawodawca uzależnił termin przyznania świadczenia od momentu wystąpienia do organu orzekającego w sprawach świadczeń rodzinnych ze stosownym wnioskiem.

Należy podkreślić, że dopiero złożenie wniosku wszczyna postępowanie w sprawie świadczenia, a najwcześniej może być ono przyznane od pierwszego dnia miesiąca, w którym złożono wniosek.

Z dokumentów sprawy wynika, iż wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego A. H. złożyła w dniu 15 maja 2007r. Wniosek ten został rozpatrzony, a wnioskowane świadczenia zostały przyznane decyzją Nr [...] z dnia [...]. W aktach sprawy nie ma jednak wniosku o kontynuację wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego złożonego w czerwcu 2006r. o co wnioskuje strona. W każdej decyzji zawarte jest również pouczenie, w którego punkcie 3 i 4 znajduje się informacja, iż świadczenia przysługują od miesiąca złożenia wniosku.

Ponadto w punkcie przyjmowania klientów przy Powiatowym Zespole do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności widnieje informacja dotycząca art. 24 ust. 3a i 3b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W myśl art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności albo o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Jednocześnie organ I instancji zauważył, iż w aktach zgromadzonych w sprawie znajduje się dokument, z którego wynika, iż w okresie za jaki strona domaga się wyrównania świadczeń, pozostawała w zatrudnieniu.

Zgodnie ze świadectwem pracy, w okresie od dnia 1 grudnia 2006r. do dnia 14 maja 2007r., była zatrudniona jako kasjer-sprzedawca w firmie handlowo-usługowej [...], zatem nie spełniała wymogów z art. 17 ust. 1 ustawy. Z cytowanego wyżej przepisu jasno wynika, iż świadczenie przysługuje w wyniku rezygnacji z zatrudnienia, czyli nie można w okresie pobierania świadczenia pozostawać w stosunku pracy.

Z powołanych powyżej przepisów wynika, iż niezależnie od przyczyn, dla których strona nie złożyła wniosku o ustalenie tego prawa przed majem 2007r. organ decyzyjny nie może przyznać świadczenia pielęgnacyjnego wcześniej niż od maja 2007r., czyli od miesiąca złożenia wniosku o jego przyznanie.

Przepisy dotyczące przyznawania świadczeń rodzinnych mają charakter bezwzględnie wiążący, dlatego organy wypłacające świadczenia rodzinne nie mają możliwości uznaniowego załatwiania tego typu spraw. Wobec jednoznacznej regulacji ustawowej określającej precyzyjnie termin przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, nie ma możliwości udzielenia tego świadczenia za okres poprzedzający miesiąc złożenia wniosku.

W odwołaniu od tej decyzji A. H. powołała orzeczenie sądu, którym jej syn został uznany za dziecko chore i niepełnosprawne do ukończenia 16 roku życia. Zdaniem odwołującej się, Ośrodek Pomocy Społecznej wbrew orzeczeniu sądu, w sposób złośliwy i bezduszny chce pozbawić ją należnego świadczenia. Wskazała, że podobna sytuacja miała miejsce w 2006r. i wówczas, po złożeniu odwołania do Kolegium, wypłacono jej świadczenie pielęgnacyjne, mimo że wcześniej nie składała wniosku o przyznanie tego świadczenia.

Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 17 ust. 1, art. 24 ust. 2, ust. 3a i ust. 3b ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W jej motywach Kolegium wskazało, że warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych i opiekuńczych oraz zasady ich ustalania, przyznawania i wypłacania określa powołana na wstępie ustawa o świadczeniach rodzinnych.

Zgodnie z jej art. 17 ust. 1 świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz koniecznością stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Jak wynika z akt sprawy D. H. orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności we W. z dnia [...] został zaliczony do grona osób niepełnosprawnych. Orzeczenie wydane zostało do ukończenia przez dziecko szesnastego roku życia. W zakresie wskazania dotyczącego konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (pkt 7), w orzeczeniu zaznaczono, że D.H. nie wymaga takiej opieki. W punkcie dotyczącym konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (pkt 8), Zespół zdecydował, że przy stanie zdrowia D. H. wskazane jest zapewnienie takiej pomocy. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie D. orzeczeniem z dnia [...] Nr [...] uchylił orzeczenie Powiatowego Zespołu w części dotyczącej symbolu przyczyny niepełnosprawności, lecz nie zmienił orzeczenia w zakresie wskazań zawartych w punktach 7 i 8. Sytuację prawną w tym zakresie zmienił dopiero wyrok Sądu Rejonowego dla W. – Ś. z dnia [...], który uznał D. H. za dziecko niepełnosprawne wymagające konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, w okresie od dnia 4 czerwca 2006r. do ukończenia przez niego 16 roku życia.

Z akt sprawy wynika również, że A. H. była zatrudniona w Firmie Handlowo - Usługowej [...] w okresie od dnia 1 grudnia 2006 r. do dnia 14 maja 2007r. Obecnie strona nie pracuje zarobkowo.

Z powyższego wynika, że odwołująca się w tej chwili spełnia warunki ustawowe do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad synem – D. H. i świadczenie takie zostało jej przyznane decyzją z dnia [...] na okres od dnia 15 maja 2007r. do dnia 31 sierpnia 2007r. Jednakże odwołująca się oczekuje przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wstecz, tj. za okres od dnia 4 czerwca 2006r.

Należy jednak zauważyć, że terminy przyznawania świadczeń rodzinnych zostały precyzyjnie uregulowane w powołanej ustawie. W art. 24 ust. 2 ustalono, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W art. 24 ust. 3a wskazano natomiast, że w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego. W art. 24 ust. 3b dodano, że w przypadku, o którym mowa w ust. 3a, osoba do wniosku o świadczenie rodzinne uzależnione od niepełnosprawności dołącza zaświadczenie właściwej instytucji potwierdzające złożenie wniosku o ponowne ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności.

Jak wynika z akt sprawy, A. H. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad D. H. w dniu 15 maja 2007r. wraz z dokumentami potwierdzającymi jej uprawnienia do tego świadczenia. W aktach sprawy nie ma natomiast wcześniejszego wniosku o takie świadczenie. W przedstawionej sytuacji organ I instancji mógł tylko przyznać A. H. świadczenie pielęgnacyjne (zgodnie z art. 24 ust. 3a ustawy) od miesiąca, w którym złożyła wniosek o to świadczenie.

Ponadto Kolegium zauważa, że jak wskazano jednoznacznie w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności lub znacznym stopniu niepełnosprawności. A.H. była zatrudniona w okresie od dnia 1 grudnia 2006r. do dnia 14 maja 2007r. i w tym okresie nie sprawowała bezpośrednio opieki nad dzieckiem, nie może zatem oczekiwać wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego za okres pozostawania w zatrudnieniu.

Kolegium wyjaśnia również, że w rozpatrywanej sprawie nie występują analogiczne okoliczności faktyczne i prawne, jak w sprawie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego, w której orzekało Kolegium wydając decyzję z dnia [..] Nr [...], na co powołała się strona w odwołaniu. Sprawa ta nie ma zatem żadnego związku z decyzją organu I instancji z dnia [...] i niniejszą decyzją Kolegium. Nie może więc stanowić argumentu w sprawie uprawnień odwołującej się do świadczenia pielęgnacyjnego na D. H.

W skardze na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu A. H. podniosła, że Sąd Rejonowy W.-Ś. w wyroku z dnia [...] uznał, iż jej syn D. H. jest dzieckiem niepełnosprawnym wymagającym stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, w okresie od dnia 4 czerwca 2006r. do ukończenia przez niego 16 roku życia. Zdaniem skarżącej, organ I instancji nie chce respektować tego prawomocnego wyroku Sądu.

Poinformowała, że w podobny sposób został zignorowany wyrok Sądu Rejonowego we W. z dnia [...] dotyczący niepełnosprawności D. H. i kolejny raz "odbiera się świadczenia" krzywdząc w ten sposób chore dziecko i pozostawiając skarżącą bez środków do życia.

Wyjaśniła, że skorzystała z możliwości odwołania się od błędnych orzeczeń Powiatowego i Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności i Sąd w wyroku wskazał na ciągłość występowania niepełnosprawności jej syna, czyli od dnia 4 czerwca 2006r. Tymczasem organ I instancji odmówił wypłacenia zaległych świadczeń oraz ciągłości opłacania składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne.

Skarżąca podała, że w 2006r. nie przyjęto jej wypełnionego wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na okres zasiłkowy 2006/2007, z aktualnym orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, gdyż w tym orzeczeniu nie było obligatoryjnych wskazań w pkt 7 i pkt 8, natomiast przyznano dziecku zasiłek pielęgnacyjny oraz dodatek rehabilitacyjny.

Powołała przepis art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych, wprowadzony art. 27 pkt 16 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej stanowiący, iż w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia.

Skarżąca wskazała, iż po utracie świadczenia pielęgnacyjnego (od dnia 4 czerwca 2006r.) nie pracowała zawodowo, korzystała z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej i musiała zarejestrować się w Powiatowym Urzędzie Pracy. W okresie od dnia 4 czerwca 2006r. do końca 2006r. nie uzyskała żadnego dochodu, gdyż po podjęciu zatrudnienia z dniem 1 grudnia 2006r., wynagrodzenie za grudzień wypłacono jej 10 stycznia 2007r. Zdaniem skarżącej, w okresie od dnia 4 czerwca 2006r. do dnia 31 grudnia 2006r. spełniała wymogi ustawowe, jednak nie otrzymała za ten czas zaległego świadczenia pielęgnacyjnego, co jest rezultatem celowych działań organu I i II instancji, które niewłaściwie interpretują przepisy ustawy, znęcając się w ten sposób nad niepełnosprawnym dzieckiem.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Nadto Kolegium wyjaśniło, że przepis art. 24 ust. 3a, który powołała skarżąca został zmieniony ustawą z dnia 29 grudnia 2005r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 267, poz. 2260) i stanowi, że w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego. Ponadto dodany został do art. 24 ust. 3b, który stanowi, że w przypadku, o którym mowa w ust. 3a, osoba do wniosku o świadczenie rodzinne uzależnione od niepełnosprawności dołącza zaświadczenie właściwej instytucji potwierdzające złożenie wniosku o ponowne ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności.

Jednocześnie Kolegium wskazało, że stwierdzenie zawarte w skardze, jakoby organ I instancji nie przyjął wcześniej wniosku o świadczenie pielęgnacyjne na syna skarżącej z uwagi na brak stosownego orzeczenia o niepełnosprawności, nie znajduje potwierdzenia w dokumentach zgromadzonych w aktach sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Według art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zgodność wydanych aktów (w tym wypadku decyzji administracyjnej) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego.

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii terminu, od którego należało przyznać skarżącej świadczenie pielęgnacyjne. Zdaniem skarżącej tą datą jest dzień ustalenia stopnia niepełnosprawności dziecka. Natomiast według organów obydwu instancji decydujące znaczenie ma data złożenia wniosku o to świadczenie. Rozstrzygnięcie tej spornej kwestii wymaga w pierwszej kolejności przywołania przepisów, stanowiących materialno-prawną podstawę decyzji w niniejszej sprawie, a mianowicie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.).

Jej art. 24 ust. 2 przewiduje, że świadczenia rodzinne przyznaje się począwszy od miesiąca, w którym do organu administracji wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami do końca okresu zasiłkowego.

Wyrokiem z dnia 23 października 2007r., sygn. akt P 28/07 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przytoczony przepis art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że zakwestionowanego art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie można oceniać w oderwaniu od całości regulacji dotyczącej przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, zamieszczonej w dwóch różnych ustawach, która – łącznie w dwóch różnych postępowaniach – ma prowadzić do uzyskania decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny. Zatem z punktu widzenia celu wykreowanego przez ustawodawcę mechanizmu, tj. uzyskania zasiłku pielęgnacyjnego, istniejąca regulacja przedstawia się jako niespójna, nielogiczna w zakresie relacji: data lub okres powstania znacznej niepełnosprawności a data przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Przyczyną nielogiczności i apragmatyczności funkcjonalnego powiązania obu stadiów uzyskiwania zasiłków jest brak przemyślanej koncepcji i świadomości, że uzyskiwanie zasiłku dotyczy realizacji prawa podmiotowego, którego beneficjentem jest osoba mająca uprawnienie materialnoprawne (osoba legitymująca się stwierdzeniem niepełnosprawności). To uprawnienie materialnoprawne pozostaje pod ochroną art. 69 Konstytucji, który mówi o przysługiwaniu osobom niepełnosprawnym pomocy ze strony władz publicznych, w zakresie zabezpieczenia egzystencji, przysposobienia do pracy oraz komunikacji społecznej, stwierdzając istnienie obowiązków władzy publicznej do wykreowania stosownych mechanizmów legislacyjnych, umożliwiających realizację tego zadania. Zdaniem Trybunału, wskazany wzorzec konstytucyjny należy odczytywać jako zobowiązanie władzy publicznej do wykreowania mechanizmu realizacji zadań w nim wskazanych, a mechanizm ten musi zapewniać efektywne osiągnięcie celu. Przy czym w ocenie Trybunału nie budzi zastrzeżeń, że samo uzyskanie urzędowego potwierdzenia stanu niepełnosprawności wymaga postępowania administracyjnego zainicjowanego przez osobę niepełnosprawną, jak również to, że postępowanie w tym zakresie trwa przez czas odpowiadający standardom właściwym dla postępowania administracyjnego i że w tym okresie zainteresowany jest pozbawiony zasiłku. Jednakże od momentu wskazanego przez władzę publiczną w decyzji ustalającej wystąpienie niepełnosprawności danego stopnia zainteresowany ma prawo uzyskać – w ustawowym trybie - zasiłek pielęgnacyjny w ustawowo ustalonej wysokości. Z tą datą jego interes w uzyskaniu takiego zasiłku jest chroniony konstytucyjnie. Przeczy zatem wynikającej z art. 69 Konstytucji konstrukcji rozwiązanie przyjęte w kontrolowanym art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wprowadzający bezwzględny termin ograniczający datę przyznania zasiłku opiekuńczego w oderwaniu od konkretnej daty urzędowo ustalonej w ustawowo określonym trybie stwierdzania przesłanek realizacji uprawnienia publicznoprawnego chronionego konstytucyjnie. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego zasiłek pielęgnacyjny spełnia efektywnie swój cel, gdy jest przyznawany od daty wskazanej w orzeczeniu o znacznej niepełnosprawności.

Skarżąca w dniu 15 maja 2007r. złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej we W. ponowny wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad dzieckiem – D. H., po otrzymaniu wyroku Sądu Rejonowego dla W.– Ś. IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sygn. akt [...], którym Sąd zmienił orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie D. z dnia [...] znak: [...] w części wskazań pkt 7 w ten sposób, że ustalił, iż małoletni D. H. jest dzieckiem niepełnosprawnym wymagającym konieczności stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, w okresie od dnia 4 czerwca 2006r. do ukończenia 16 roku życia.

Analiza akt administracyjnych dowodzi również temu, że strona już w dniu 28 marca 2006r. (a więc na ponad dwa miesiące przed upływem ważności okresu, na jaki D. H. został uznany za osobę niepełnosprawną) wszczęła postępowanie administracyjne zmierzające do pozyskania urzędowego potwierdzenia istnienia stanu faktycznego uzasadniającego uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego. Z kolei wniosek o kontynuację świadczenia opiekuńczego skarżąca złożyła w maju 2007r., kiedy to po zakończeniu postępowania administracyjnego i sądowego uzyskała stosowny dokument tj. wyrok sądu powszechnego z dnia [...], który stał się prawomocny z dniem 11 maja 2007r.

Zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane w oparciu o przepis art. 24 ust. 3a ustawy o świadczenia rodzinnych, w myśl którego w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego.

Z brzmienia cytowanego przepisu wynika jednoznacznie, że zastosowana w nim konstrukcja prawna jest analogiczna z konstrukcją zastosowaną w pozbawionym domniemania konstytucyjności przepisie art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem przepis art. 24 ust. 3a ustawy również w sposób samodzielny reguluje termin przyznania świadczenia, określając między innymi jego początek na miesiąc w którym osoba ubiegająca się o jego kontynuację, złożyła taki wniosek. Mając więc na uwadze wywody zawarte w uzasadnieniu przywołanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzić należy, że zastosowana w art. 24 ust. 3a in fine ustawy o świadczeniach rodzinnych konstrukcja prawna (wobec zdekonstytucjonalizowania przepisu art. 24 ust. 2 tej ustawy) sprzeciwia się podstawowym zasadom wyrażonym w art. 2, art. 32 oraz art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Tworzy bowiem zróżnicowanie procedury uzyskiwania świadczenia powodujące nierówność traktowania osób ubiegających się o nie po raz pierwszy oraz osób starających się o kontynuację świadczenia w związku z utratą ważności orzeczenia o niepełnosprawności, które uzyskają ponowne orzeczenie w tym przedmiocie. Warto w tym miejscu ponownie odwołać się do poglądu Trybunał Konstytucyjny wyrażonego w powołanym wyżej wyroku z dnia 23 października 2007r., w którym wskazując na zakres uznania niekonstytucyjności kontrolowanego przepisu Trybunał dodatkowo stwierdził, że poza zasiłkiem pielęgnacyjnym zdekonstytucjalizowany przepis znajduje zastosowanie w sprawach innych świadczeń rodzinnych, co pozwala - z uwagi na utratę domniemania jego konstytucyjności – na dokonanie stosownej wykładni sądowej z wykorzystaniem art. 8 Konstytucji. Wobec tego stwierdzić należy, że uzyskanie przez osobę ubiegającą się o kontynuację świadczenia rodzinnego, jakim jest świadczenie pielęgnacyjne, orzeczenia o niepełnosprawności, pozostaje w dalszym ciągu przesłanką materialnoprawną jego uzyskania, a zarazem zgodnie z wzorcem konstytucyjnym zawartym w art. 69 Konstytucji w dacie wydania takiego orzeczenia interes strony w uzyskaniu takiego zasiłku jest chroniony ustawowo – co wynika z art. 16 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz konstytucyjnie.

W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, mając na uwadze nadrzędny charakter norm konstytucyjnych, co wynika z art. 8 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stwierdza, że odmienne odkodowanie normy wynikającej z przepisu art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych, który legł u podstaw wydanych w rozpoznawanej sprawie decyzji oznaczałoby naruszenie podstawowych zasad prawa zawartych w ustawie zasadniczej, w tym przede wszystkim art. 2 Konstytucji, a także wyrażonej w art. 32 Konstytucji zasady równości wobec prawa, która oznacza prawo do równego traktowania przez władze publiczne, której to zasady władze bezwzględnie muszą przestrzegać. Nie ma bowiem żadnych istotnych, racjonalnych, pragmatycznych przesłanek, by odmiennie traktować osoby, które po raz pierwszy starają się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, od osób, które już były beneficjentami tego świadczenia, w przypadku gdy uprawnienie do zabezpieczenia społecznego ze względu na inwalidztwo podmiotów obu kategorii podlega ochronie konstytucyjnej od momentu wydania właściwego orzeczenia w przedmiocie niepełnosprawności. Wymaga bowiem podkreślenia, że obowiązujący w Rzeczypospolitej Polskiej system prawny jest nośnikiem pewnych idei i wartości, czego dobitnym odzwierciedleniem są konstytucyjne normy, w tym m.in. zawarte w przepisie art. 69 ustawy zasadniczej, według którego osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczeniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji.

Wobec tego, co wyżej powiedziano wnioskować należy, że art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych, który wszedł w życie z dniem 1 czerwca 2005r., dodany został po to, aby osobom, które miały przerwę w otrzymywaniu świadczenia na skutek utraty ważności orzeczenia i po ponownym uzyskaniu, stanowiącym kontynuację, wyrównać to świadczenie. Wobec tego pod adresem obu organów orzekających w sprawie musi być skutecznie wyartykułowany zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, polegający na błędnej wykładni art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Pominięcie bowiem przez organy administracyjne ratio legis omawianego unormowania świadczy o nie uwzględnieniu słusznego, indywidualnego interesu jednostki, godnego ochrony, nie stojącego w sprzeczności ani z prawem ani zasadami współżycia społecznego (art. 7 k.p.a.) Stwierdzić bowiem należy, że również naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego jest naruszeniem przepisów, które obwarowane jest następstwem prawnym w postaci wadliwości decyzji administracyjnej, zagrożonej sankcją jej wzruszalności. A z taką sytuacją mamy do czynienia w analizowanej sprawie.

Dopiero na tle tak dokonanej wykładni przepisu ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, organy orzekające będą mogły ocenić pozostałe przesłanki konieczne do właściwego rozpoznania wniosku skarżącej.

Rozstrzygnięcie o kosztach znajduje oparcie w § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348) w związku z art. 250 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Tak więc, na podstawie art. 145 §1 pkt. 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), koniecznym jest wyeliminowanie z obrotu prawnego wydanych w sprawie decyzji organów obydwu instancji.