Wyrok NSA, sygn. akt I SA 1023/98
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1999-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 607  Gospodarka mieniem państwowym i komunalnym, w tym gospodarka nieruchomościami nierolnymi
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Zmiana stanu prawnego nie jest "nową okolicznością" w rozumieniu art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa, która mogłaby uzasadniać wznowienie postępowania.

TEZY

Zmiana stanu prawnego nie jest "nową okolicznością" w rozumieniu art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa, która mogłaby uzasadniać wznowienie postępowania.


SENTENCJA

oddala skargę w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie uwłaszczenia (...) działką (...).


UZASADNIENIE

Jolanta A. wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę "na Decyzję Wojewody S. (...) z 10.03.1998 r. utrzymanej w mocy przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast". Sąd ustalił na podstawie akt sprawy, iż skarga obejmuje decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 8 maja 1998 r. (...), a obie zaskarżone decyzje dotyczą odmowy wznowienia postępowania w sprawie uwłaszczenia (...) Fabryk Mebli nieruchomością położoną w S. przy ul. R. 10-11, oznaczoną jako działki ewidenc. nr 1552, 1558, 1561, 1572 i część działki nr 444/8. Skarga wiąże się z działką nr 1552 o pow. 19 m2, na której znajduje się garaż. Jak twierdzi skarżąca, garaż ten został wybudowany w 1976 r. z własnych zasobów przez nią i jej męża, który był pracownikiem (...) Fabryk Mebli. Za ten garaż jej mąż opłacał "czynsz" do lipca 1989 r. jednakże wówczas "Decyzją (...) Fabryk Mebli (...) mój garaż został wynajęty innej osobie", wobec czego w dniu 5 grudnia 1990 r. nie mogła być ani użytkownikiem ani najemcą garażu. Uważa więc, że "w najgorszym przypadku" przysługuje jej odszkodowanie za garaż. Na podstawie akt sprawy sąd ustalił, że decyzją z dnia 13 kwietnia 1995 r. (...) Wojewoda S. stwierdził nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. z mocy prawa przez Fabryki Mebli w S. prawa wieczystego użytkowania m.in. działki nr 1552 o pow. 19 m2 w obrębie 6, zabudowanej garażem. W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że jakkolwiek ten garaż został wybudowany z własnych środków przez Jolantę A., to jednak w dniu 5 grudnia 1990 r. był użytkowany przez Eugeniusza Z. na podstawie umowy najmu zawartej z Fabrykami Mebli w dniu 7 lipca 1989 r. Wobec tego w stosunku do tej działki nie występowały warunki do zastosowania art. 8 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. nr 79 poz. 464 ze zm./. Decyzja ta została wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, spowodowanego najpierw uznaniem przez Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa zasadności odwołań części użytkowników garaży /decyzja z dnia 8 kwietnia 1994 r./, a następnie zasadności odwołania Fabryk Mebli /decyzja z dnia 11 sierpnia 1994 r./. Wnioskiem z dnia 12 lutego 1998 r. Jolanta A. wystąpiła do Urzędu Wojewódzkiego w S. o wznowienie postępowania uwłaszczeniowego i zmianę decyzji na jej korzyść w zakresie działki nr 1552. Twierdziła, że "Wszyscy właściciele garaży (...) w marcu 1997 r. otrzymali w drodze bezprzetargowej w użytkowanie wieczyste grunty oraz prawa własności garaży". Oznacza to, że Skarb Państwa jest nadal właścicielem gruntu, a w świetle zmian ustawodawczych uzasadnia to jej wniosek. Wyjaśniła, że nie odwoływała się od decyzji z dnia 13 kwietnia 1995 r. ponieważ została poinformowana, że w swojej sprawie powinna zwrócić się do sądu. Odmawiając wznowienia postępowania, Wojewoda Słupski w swej decyzji z dnia 10 marca 1998 r. (...) stwierdził, że jest niesporne, iż w dniu 5 grudnia 1990 r. garaż na działce 1552 był użytkowany przez Eugeniusza Z. na podstawie umowy najmu z Fabrykami Mebli. Wniosek Jolanty A. nie wskazuje żadnych nowych okoliczności, a przepis obecnie obowiązującego art. 211 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. nr 115 poz. 741/ uzależnia nabycie praw od statusu najemcy, a tego warunku Jolanta A. nie spełnia. W swej decyzji z dnia 8 maja 1998 r. natomiast Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast podał, że zgodnie z art. 145 par. 1 Kpa wznowienie postępowania następuje na żądanie strony w rozumieniu art. 28 Kpa. Jednakże Jolanta A. nie jest stroną w sprawie uwłaszczenia (...) Fabryk Mebli, gdyż sama podaje, że już w 1989 r. Fabryki Mebli odebrały garaż jej mężowi i przyznały Eugeniuszowi Z., który dotychczas użytkuje go na podstawie umowy najmu. Oznacza to, że w dniu 5 grudnia 1990 r. to jest w dniu uwłaszczenia, nie była posiadaczem spornego garażu. Organ odwoławczy wyjaśnia, że w istocie chodzi o fakt odebrania garażu i ewentualne rozliczenia z tytułu poniesionych nakładów; te sprawy jednak nie należą do sfery postępowania administracyjnego, lecz są roszczeniami dochodzonymi przed sądem powszechnym. Nie mając statusu strony w rozumieniu art. 28 Kpa, Jolanta A. nie może skutecznie domagać się wznowienia postępowania w sprawie uwłaszczenia. Stanowisko to organ podtrzymał w odpowiedzi na skargę, wnosząc o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga nie ma uzasadnienia w przepisach prawa. Przede wszystkim trzeba przypomnieć zasadę podstawową, że zmiana stanu prawnego nie jest "nową okolicznością" w rozumieniu art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa, która mogłaby uzasadniać wznowienie postępowania. W przepisie tym jednoznacznie mówi się o nowych okolicznościach faktycznych, a nie prawnych, oraz o nowych dowodach, przy czym dodatkowym warunkiem jest to, że te nowe okoliczności lub dowody "istniały" w dniu wydania decyzji, ale nie były znane organowi, który decyzję wydał. Jak z tego wynika, powoływanie się przez Jolantę A. na art. 211 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. nr 115 poz. 741/ było w sprawie bezprzedmiotowe. Co najwyżej, przepis ten mógłby stanowić podstawę do wszczęcia nowej sprawy z wniosku osoby, która spełniałaby warunki przedmiotowe określone w tym przepisie. Te warunki jednak uzasadniają ustosunkowanie się przez sąd także do innych aspektów sprawy. Mianowicie zarówno wyżej zacytowany art. 211 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jak i art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. nr 79 poz. 464 ze zm./, obowiązujący w dniu wydania ostatecznej decyzji uwłaszczeniowej, wymagały, aby osoba ubiegająca się o nabycie garażu na własność spełniała następujące warunki: 1/ wybudowała garaż na podstawie pozwolenia na budowę; 2/ wybudowała garaż przed 5 grudnia 1990 r. ze środków własnych; 3/ "jest najemcą garażu ". Z akt sprawy wynika, że dwa z tych warunków nie były spełnione przez Jolantę A. Mianowicie pozwolenie na budowę otrzymały Fabryki Mebli, a nie ona lub jej mąż. Świadczy o tym decyzja z dnia 4 czerwca 1976 r. (...), zawierająca pozwolenie na budowę zespołu 20 garaży, wydana "po rozpatrzeniu wniosku (...) Fabryk Mebli". Ponadto Jolanta A. nie jest najemczynią garażu, o który się ubiega. Jest w sprawie bezsporne, że w lipcu 1989 r. Fabryki Mebli zawarły umowę najmu spornego garażu z Eugeniuszem Z., on zatem był i pozostaje nadal najemcą garażu zarówno w czasie podejmowania przez Jolantę A. działań mających na celu uzyskanie garażu w trybie art. 8 ust. 1 cytowanej ustawy z dnia 29 września 1990 r. jak i w dniu 5 grudnia 1990 r. oraz w dniu wydania ostatecznej decyzji o uwłaszczeniu Fabryk Mebli między innymi także sporną działką. W tych okolicznościach rację ma Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, który w uzasadnieniu swej decyzji uznał, że Jolanta A. nie może być uznana za stronę postępowania uwłaszczeniowego. Postępowanie takie uwzględnia stan faktyczny i prawny ustalone na dzień 5 grudnia 1990 r. /art. 2 cytowanej ustawy z dnia 29 września 1990 r./. W tym dniu zaś Jolanta A. /ani jej mąż/ nie mogli się wykazać prawami najemcy garażu znajdującego się na działce nr 1552, a tym samym nie mogli się wykazać interesem prawnym w rozumieniu art. 28 Kpa. To oznacza, że Jolanta A. nie mogła skutecznie żądać wznowienia postępowania uwłaszczeniowego Fabryk Mebli, zakończonego decyzją z dnia 13 kwietnia 1995 r. ponieważ postępowanie może być wznowione na żądanie strony /art. 147 Kpa/. Jeśli zatem zważyć, że skarga Jolanty A. jest nieuzasadniona, podlegała oddaleniu zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.

Należy dodać, że w uzasadnieniu decyzji z dnia 8 maja 1998 r. prawidłowo pouczono Jolantę A., że sprawa rozliczeń pomiędzy nią a byłymi Fabrykami Mebli z tytułu poniesionych nakładów na budowę spornego garażu nie jest sprawą administracyjną, a roszczenia z tego tytułu powinny być dochodzone przed sądem powszechnym. Jak zresztą wynika z jej wniosku o wznowienie postępowania, o takiej właśnie drodze była informowana już w 1995 r.