Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 3512/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 2, art. 13ha ust. 1-6, art. 5 ust. 1 pkt 1-7, art. 4 pkt 9, art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13hc ust. 1, art. 13i
journal: Dz.U. 2013 poz 260
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: par. 4
journal: Dz.U. 2011 nr 80 poz 433
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę  elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej
journal: Dz.U. 2011 nr 77 poz 417
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie obliczania maksymalnej stawki opłaty elektronicznej
journal: Dz.U. 2011 nr 91 poz 524
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2011 r. w sprawie wnoszenia opłat elektronicznych i ich rozliczania oraz przekazywania  opłat elektronicznych i kar pieniężnych na rachunek Krajowego Funduszu Drogowego
journal: Dz.U. 2011 nr 133 poz 773
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 23 czerwca 2011 r. w sprawie trybu, sposobu i zakresu kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty  elektronicznej
journal: Dz.U. 2012 poz 931
law: Ustawa z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 157 poz 8
law: Dyrektywa 2006/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006 r. zmieniająca dyrektywę 1999/62/WE w sprawie pobierania  opłat za użytkowanie niektórych typów infrastruktury przez pojazdy ciężarowe

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant ref. staż. Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi V. Z. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] września 2012 r. ; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego V. Z. kwotę 737 (siedemset trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "GITD") decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., po rozpoznaniu wniosku skarżącego – V.Z. o ponowne rozpatrzenie decyzji Głównego Inspektora z dnia [...] września 2012 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 3.000 zł z tytułu nieuiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd w dniu [...] maja 2012 r. po drodze krajowej nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Wydając zaskarżoną decyzję organ działał na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 – dalej: "k.p.a.), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 260 – dalej: "u.d.p.") oraz załącznika nr 2 pkt 9 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r. Nr 80, poz. 433 ze zm. – dalej: "rozporządzenie Rady Ministrów"), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1265 ze zm., dalej: "u.t.d.").

Do wydania niniejszych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu [...] września 2012 r. na drodze krajowej nr [...] w miejscowości L. inspektor Inspekcji Transportu Drogowego zatrzymał do kontroli mobilnej zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego marki [...] o nr rej. [...] wraz z przyczepą o nr rej. [...]. Pojazdem samochodowym kierował V.Z. (dalej: "kierowca").

Powodem zatrzymania był fakt stwierdzenia podczas monitoringu przejeżdżających pojazdów w miejscowości P. na drodze krajowej nr [...], wystąpienia "incydentu" – brak środków na koncie Pre-pay – związanego z opłatą za przejazd po drogach krajowych dla pojazdu o nr rej. [...].

Dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów przekraczała 3,5 tony, co zostało ustalone na podstawie okazanych przez kierowcę dowodów rejestracyjnych.

Na podstawie danych uzyskanych z systemu elektronicznego poboru opłat "Kapsch" ustalono, że kontrolowany kierowca poruszał się w dniu [...] maja 2012 r. ciągnikiem siodłowym marki [...] o nr rej. [...] po płatnej drodze krajowej nr [...] na odcinku granica miasta D. - węzeł M., przekraczając o godzinie [...] stację kontroli poboru opłat, tj. bramownicę nr [...], przy czym za przedmiotowy przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna. Na podstawie danych z okazanej wykresówki z dnia [...] i [...] maja 2012 r. stwierdzono, że kontrolowanym pojazdem kierował wówczas V.Z. Pojazd ten był wyposażony w urządzenie viaBox o numerze seryjnym [...].

Odcinek drogi krajowej, po której ustalono poruszanie się kontrolowanego pojazdu w dniu [...] maja 2012 r., został wyszczególniony w załączniku nr 2 pkt 9 do rozporządzenia Rady Ministrów.

Mając na względzie powyższe, organ I instancji stwierdził, że kierujący przedmiotowym pojazdem w dniu [...] maja 2012 r. nie uiścił opłaty za przejazd po drodze krajowej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. Konsekwencją tego było nałożenie na kierującego pojazdem kary pieniężnej w wysokości 3.000 zł stosownie do treści art. 13 k ust. 1 pkt 1 u.d.p.

Pismem z dnia [...] września 2012 r. skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zaskarżonej decyzji zarzucił, że wydana została z naruszeniem:

- tzw. zasad ogólnych postępowania administracyjnego wynikających z art. 6, art. 7 oraz art. 9 k.p.a. – odpowiednio zasady praworządności, zasady prawdy obiektywnej oraz zasady udzielania informacji przez organy administracji publicznej;

- norm materialno-prawnych zawartych w art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p.

- norm zawartych w art. 10 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu, w związku z wydaniem decyzji i zawiadomieniem o wszczęciu postępowania w jednym dniu w trakcie prowadzenia kontroli.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że kara pieniężna w wysokości 3.000 zł nałożona decyzją nr [...] stanowiąca przedmiot niniejszego środka zaskarżenia, została już nałożona decyzją nr [...] za przejazd tą samą drogą krajową nr [...]. W ocenie skarżącego, za niedopuszczalne należy uznać sumowanie kar za przejazd po poszczególnych odcinkach jednej drogi krajowej objętej jednym przejazdem (szczególnie w sytuacji zarejestrowania poszczególnych incydentów przez bramownice).

Skarżący zarzucił ponadto, że nie będąc obywatelem polskim i nie znając języka polskiego, nie mógł odnieść się do stawianych mu zarzutów, jak również nie mógł ustanowić pełnomocnika w trakcie toczącego się postępowania wyjaśniającego ani zapoznać się z zebranym materiałem sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę, GITD pismem z dnia [...] listopada 2012 r. wezwał Kapsch Telematic Services Sp. z o.o. (dalej: "Kapsch") - podmiot odpowiedzialny za obsługę krajowego systemu poboru opłat działający w imieniu i na rzecz Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad - do udzielenia informacji związanych z kontrolowanym przejazdem, w szczególności do wskazania, czy została uiszczona opłata za przejazd w dniu [...] maja 2012 r. o godzinie [...].

Pismem z dnia [...] grudnia 2012 r., spółka Kapsch wskazała, że za przejazd pojazdem o nr rej. [...] w dniu [...] maja 2012 r. po drodze krajowej nr [...] na odcinku granica miasta D. - węzeł M., który to przejazd został zarejestrowany o godzinie [...] czasu CEST przez bramownicę nr [...], nie została uiszczona opłata elektroniczna. Z informacji tej wynikało, że użytkownik nie posiadał środków do uiszczenia opłaty. W ww. piśmie znajduje się zestawienie przedstawiające poszczególne nazwy odcinków dróg, po których poruszał się ww. pojazd w dniu [...] i [...] maja 2012 r., dokładne godziny wykonywanych przejazdów, numer rejestracyjny ww. pojazdu, opłaty za przejazdy wykonywane w ww. dniach oraz stan salda. Dodatkowo Kapsch załączyła dokumentację fotograficzną potwierdzającą przedmiotowy przejazd pojazdu w dniu [...] maja 2012 r. o godzinie [...]. Spółka wskazała, że w dniu [...] maja 2012 r. nie odnotowano przerw w działaniu bramownicy oraz awarii systemu viaToll. Kapsch poinformowała, że użytkownik ww. pojazdu nie składał reklamacji w związku z niesprawnym działaniem urządzenia viaBox, a umowa zawarta z klientem nie przewidywała możliwości uiszczenia opłaty elektronicznej po dokonaniu przejazdu, gdyż klient miał zawartą umowę do konta w trybie przedpłaconym.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy GITD decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] września 2012 r. nakładającą na skarżącego karę pieniężną w wysokości 3.000 zł

W uzasadnieniu decyzji GITD stwierdził, że zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedla ustalony w rozpatrywanej sprawie stan faktyczny, a z całokształtu materiału dowodowego w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że kontrolowany pojazd samochodowy poruszał się w dniu [...] maja 2012 r. o godzinie [...] po drodze krajowej nr [...] wymienionej w załączniku nr 2 pkt [...] do rozporządzenia Rady Ministrów. Za ww. przejazd nie została pobrana opłata elektroniczna, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. Pobranie nie nastąpiło z powodu braku środków na koncie użytkownika. Wobec naruszenia przez kierowcę obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., kara pieniężna, o której mowa w art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p, została nałożona w sposób prawidłowy. Organ zaznaczył, że skoro spółka Kapsch, jako podmiot odpowiedzialny za obsługę krajowego systemu poboru opłat ustaliła, że za ww. przejazd opłata nie została uiszczona, a skarżący w toku postępowania nie przedstawił dowodów świadczących o tym, iż opłatę uiścił, to należy dać wiarę informacji pochodzącej bezpośrednio od ww. podmiotu.

W ocenie organu, na gruncie niniejszej sprawy, zaistniały przesłanki do wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej w wysokości 3.000 zł za kwestionowany przejazd na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. Zaskarżoną decyzję należało utrzymać w mocy, bowiem opłata za przejazd po płatnym odcinku drogi w powyższym stanie faktycznym nie została uiszczona.

GITD zaznaczył, że zgodnie z treścią art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. karę pieniężną wymierza się za każdy przejazd bez uiszczenia wymaganej opłaty, a więc za przejechanie po drodze płatnej bez uiszczenia opłaty. Z tego przepisu wynika, że za każde stwierdzone przejechanie po drodze płatnej bez uiszczenia opłaty (za każdy zaistniały przejazd po drodze płatnej bez uiszczenia opłaty) należy wymierzyć karę pieniężną w wysokości 3.000 złotych. Przejazd po drodze płatnej bez uiszczenia opłaty elektronicznej stanowi "naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty", które to pojęcie zostało zdefiniowane wprost w § 2 pkt 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 czerwca 2011 r. w sprawie trybu, sposobu i zakresu kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej (Dz. U. Nr 133, poz. 773). W rozumieniu tego przepisu "naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty" to w szczególności taki przypadek, w którym zaistniała jedna z okoliczności wymienionych w art. 13k ust. 1 u.d.p. uzasadniająca nałożenie kary pieniężnej. Inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego w czasie przeprowadzonej kontroli drogowej w dniu [...] września 2012 r. na podstawie danych zawartych w systemie elektronicznego poboru opłat stwierdzili wystąpienie dwunastu naruszeń w postaci przejazdu kontrolowanego pojazdu po płatnych odcinkach dróg krajowych bez uiszczenia opłaty elektronicznej, co zostało utrwalone w protokole kontroli nr [...]. Stwierdzono cztery incydenty w dniu [...] maja 2012 r. (jeden na autostradzie [...], a trzy na drodze krajowej nr [...]), trzy incydenty w dniu [...] czerwca 2012 r. (jeden na drodze krajowej nr [...], jeden na drodze krajowej nr [...] i jeden na autostradzie [...]), dwa incydenty w dniu [...] lipca 2012 r. (obydwa na autostradzie [...]), dwa incydenty w dniu [...] lipca 2012 r. (obydwa na autostradzie [...]) oraz jeden incydent w dniu [...]sierpnia 2012 r. (na drodze ekspresowej [...]). Każdy taki przejazd po drodze płatnej bez uiszczenia opłaty elektronicznej stanowił odrębne zdarzenie (incydent), odrębną sprawę administracyjną. Do jej wystąpienia doprowadziło każdorazowe zachowanie kierowcy, poruszającego się po różnych drogach, pokonującego różne bramownice. Te odrębne sytuacje zostały zarejestrowane o zupełnie innych godzinach przez różne bramownice. Organ wyjaśnił, że przejazd po płatnym odcinku drogi krajowej jest rejestrowany w systemie elektronicznego poboru opłat przez bramownicę kontrolną. Dlatego też za każde takie naruszenie zarejestrowane przez urządzenie kontrolne w postaci przejazdu bez uiszczenia wymaganej opłaty elektronicznej jest wymierzana kara przewidziana w art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. Zgodnie z wykładnią literalną, ale również celowościową ww. przepisu kary pieniężne wymierza się za każde stwierdzone naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej - za każde stwierdzone przejechanie (przejazd) po drodze płatnej bez uiszczenia opłaty. Z protokołu kontroli nr [...] z dnia [...] września 2012 r. wynika, że w odniesieniu do skarżącego zaistniało dwanaście różnych incydentów i za każdy taki incydent - przejazd po drodze płatnej bez uiszczenia opłaty wymierzono karę w wysokości 3.000 zł zgodnie z art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p.

Organ wyjaśnił, że przedmiotem niniejszej sprawy jest przejazd, który był wykonywany przez kierowcę w dniu [...] maja 2012 r. po drodze krajowej nr [...], zarejestrowany o godzinie [...] czasu CEST przez bramownicę nr [...]. Natomiast w stosunku do pozostałych jedenastu naruszeń (przejazdów bez uiszczenia opłaty elektronicznej) toczą się odrębne postępowania administracyjne. W każdym z nich jest badana odrębnie zasadność nałożenia kary pieniężnej za dany incydent. Przejazd będący przedmiotem niniejszej sprawy, był to zupełnie odrębny przejazd od pozostałych [...] przejazdów, które zostały zakwalifikowane jako incydenty podczas kontroli w dniu [...] września 2012 r. W szczególności był to inny przejazd od przejazdu odbytego dnia [...] maja 2012 r. o godzinie [...], za który została wymierzona odrębna kara na mocy decyzji nr [...], a także od przejazdu odbytego dnia [...] maja 2012 r. o godzinie [...], za który została wymierzona odrębna kara na mocy decyzji nr [...]. Naruszenia zaistniałe w dniu [...] maja 2012 r. o godzinie [...],[...] i o godzinie [...] miały miejsce o zupełnie innych porach. Przedmiotem decyzji nr [...] był więc zupełnie inny incydent od incydentu będącego przedmiotem decyzji nr [...] oraz od incydentu będącego przedmiotem decyzji nr [...]. Zakres przedmiotowy tych decyzji jest odrębny. Kara pieniężna nałożona decyzją nr [...] nie dotyczyła tego samego naruszenia, za które wymierzono karę pieniężną decyzją nr [...] oraz decyzją nr [...]. Analiza treści tych decyzji nie wskazuje na to, że skarżący został trzykrotnie ukarany za ten sam incydent. Skarżący bowiem na mocy tych decyzji został ukarany za odrębne naruszenia (incydenty). W niniejszym postępowaniu badana była zasadność nałożenia kary pieniężnej na mocy decyzji nr [...]. Organ, ponownie rozpoznając sprawę, stwierdził, że kara nałożona tą decyzją została wymierzona w sposób zgodny z prawem.

Organ zaznaczył, że przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy nie ma możliwości wydania decyzji o innej treści niż ta, którą przewidują przepisy prawa, o ile zaistniał określony w art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. stan faktyczny. Ponadto istotnym jest fakt, że wysokość nakładanych kar pieniężnych za konkretne naruszenia jest wyraźnie oznaczona w art. 13k ust. 1 i 2 u.d.p., a organy orzekające nie mają możliwości dowolnego kształtowania ich wysokości ze względu na okoliczność sprawy czy sytuację materialną strony. Taryfikator w sposób ścisły wskazuje wysokość kary administracyjnej za dane naruszenie, zatem za stwierdzone naruszenie organ rozpoznający sprawę jest obowiązany wymierzyć przewidzianą w przepisach karę.

Odnosząc się do argumentu skarżącego, że decyzja została wydana z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej wymienionej w art. 7 k.p.a., organ podniósł, że zgromadził w aktach sprawy dowody, które były konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuścił jako dowód wszystko, co mogło przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie było sprzeczne z prawem. Organ dysponował protokołem kontroli, w którym stwierdzono wystąpienie incydentu, a nadto danymi z systemu kontroli poboru opłat, które potwierdziły wystąpienie naruszenia w postaci przejazdu przedmiotowego pojazdu w dniu [...] maja 2012 r. o godzinie [...] czasu CEST po płatnym odcinku drogi krajowej nr [...] bez uiszczenia opłaty elektronicznej z powodu braku środków na koncie. Należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o posiadany przez organ materiał dowodowy, który był wystarczający do nałożenia kary. Skarżący nie wniósł żadnych zastrzeżeń do protokołu kontroli. W czasie kontroli inspektorzy dysponowali nie budzącymi ich wątpliwości danymi co do zaistnienia incydentu w postaci przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej i na tej podstawie wydali decyzję.

Za bezpodstawny uznany został również zarzut naruszenia art. 9 k.p.a. Obowiązek udzielania pełnej informacji stronom spoczywa na organie administracji w granicach określonych w art. 9 zd. 1 k.p.a., tj. wtedy, gdy informacja dotyczy okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków stron będących przedmiotem postępowania. Granice tego obowiązku wyznaczają równocześnie granice uprawnień stron do żądania udzielenia wspomnianej informacji. Z akt sprawy wynika, że strona została poinformowana o wszystkich istotnych okolicznościach faktycznych i prawnych mających znaczenie dla jej prawnej odpowiedzialności.

Skarżący miał możliwość czynnego udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym, a przed wydaniem decyzji miał prawo do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Ponadto skarżący był jednocześnie osobą kontrolowaną, brał zatem bezpośredni udział w przeprowadzonej kontroli i miał zapewnioną możliwość zgłaszania uwag do protokołu, z czego nie skorzystał. Z protokołu kontroli wynika, że czynności kontrolne trwały [...] godzin i [...] minut. W tym czasie skarżący nie domagał się zapewnienia obecności tłumacza, nie wskazywał na trudności co do porozumienia się z kontrolującymi, nie żądał umożliwienia mu kontaktu z inną osobą, np. z pełnomocnikiem. Wobec powyższych okoliczności organ uznał, że również zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. jest niezasadny.

Zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Tym samym, organ tego samego dnia wydał protokół kontroli, zawiadomienie o wszczęciu postępowania i decyzję administracyjną. Skoro kontrola trwała ponad [...] godzin, organ faktycznie umożliwił stronie złożenie stosownych wyjaśnień przed wydaniem decyzji, wobec powyższego brak jest podstaw do stwierdzenia naruszenia art. 10 k.p.a. czy art. 12 k.p.a.

Odnosząc się do zarzutu, że skarżący nie będący obywatelem polskim i nie znający języka polskiego nie mógł odnieść się do stawianych mu zarzutów, nie mógł ustanowić pełnomocnika w trakcie toczącego się postępowania wyjaśniającego ani zapoznać się z zebranym materiałem sprawy, organ wskazał na treść art. 4 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. z 1999 r. Nr 90, poz. 999 ze zm.). W oparciu o ten przepis organ, który wydaje decyzje administracyjne, nie ma obowiązku zapewniania podmiotom zagranicznym tłumacza. Taki obowiązek nie wynika także z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zarzut pełnomocnika skarżącego w postaci nie zapewnienia tłumacza podczas kontroli drogowej nie zasługuje zatem na uwzględnienie. Ponadto kierujący pojazdami samochodowymi mają obowiązek znać podstawowy zakres przepisów dotyczących dróg publicznych niezależnie od posiadanego obywatelstwa. Stosownie bowiem do art. 83 Konstytucji RP każdy ma obowiązek przestrzegania prawa Rzeczypospolitej Polskiej, a więc niezależnie od posiadanego obywatelstwa. Brak wiedzy, czy świadomości w zakresie obowiązującej w Polsce kategorii dróg publicznych czy też ponoszenia opłat elektronicznych nie może być usprawiedliwieniem dla naruszania przepisów. Podkreślenia wymaga fakt, że obowiązek w zakresie ponoszenia opłat elektronicznych został ustalony w ustawie z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008 r. Nr 218, poz. 1391). Stosownie zaś do art. 9 tejże ustawy przepisy ustanawiające ten obowiązek weszły w życie z dniem 1 lipca 2011 r. Ustawodawca przewidział zatem prawie trzyletni okres vacatio legis. Skarżący miał zatem wystarczająco czasu na zaznajomienie się z nowymi rozwiązaniami prawnymi.

GITD wskazał, że okoliczności podniesione przez skarżącego nie mogą stanowić podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, albowiem ustawodawca nie przewidział okoliczności pozwalających na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków określonych w art. 13k ust. 1 u.d.p. w przypadku nie uiszczenia opłaty elektronicznej. Organ uznał więc, że przyczyny, z powodu których opłata nie została uiszczona, nie są okolicznościami istotnymi dla rozpoznania sprawy administracyjnej. Główny Inspektor Transportu Drogowego podniósł, że kary pieniężne wynikające z naruszenia przepisów ustawy o drogach publicznych są nakładane na podstawie obiektywnie stwierdzonych naruszeń. Organ podkreślił jednocześnie, iż w rozpatrywanej sprawie zarówno wina, jak i stopień ewentualnego zawinienia, nie są przesłankami odpowiedzialności administracyjnej, gdyż przesłanką owej odpowiedzialności jest stwierdzenie nieprzestrzegania przez określony podmiot nałożonych prawem obowiązków.

Konkludując, GITD stwierdził, że skoro kierujący pojazdem w ustalonym powyżej stanie faktycznym nie dopełnił obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych, organ prawidłowo nałożył karę pieniężną w wysokości 3.000 złotych za naruszenie art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p.

Pismem z dnia [...] marca 2013 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2014 r. wnosząc o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:

- tzw. zasad ogólnych postępowania administracyjnego wynikających z art. 6, art. 7, oraz art. 9 k.p.a.;

- norm materialno-prawnych zawartych w art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p.

- naruszenie art. 7, 77 § 1, art. 80 k.p.a.

- rażące naruszenie przepisu i norm zawartych w art. 10 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu, w związku z wydaniem decyzji i zawiadomieniem o wszczęciu postępowania w jednym dniu w trakcie prowadzenia kontroli.

W treści skargi skarżący podniósł że nie uiścił opłaty za przejazd po drodze krajowej w dniu [...] maja 2012r., w konsekwencji czego został ukarany łączną karą pieniężną w wysokości 9.000 zł. W ocenie wnoszącego skargę decyzja z dnia [...] września 2012 r. została wydana w tym samym dniu co miała miejsce kontrola oraz jak można wnioskować z jej uzasadnienia, została nałożona w związku z tym samym naruszeniem tego samego pojazdu, który był prowadzony przez stronę w dniu [...] maja 2012 r., po tej samej drodze krajowej nr [...].

Strona skarżąca w treści skargi nie zgadza się z zasadnością karania za przejazd przez poszczególne bramownice. W jego ocenie ustawa o drogach publicznych jasno określa przesłanki nałożenia kary na kierującego pojazdem po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej, a nie za przejazd przez poszczególne bramownice.

Ponadto z brzmienia art. 13 ust. 1 pkt. 3 u.d.p., wynika jednoznacznie, że kara za przejazd po drodze krajowej za który pobiera się opłatę elektroniczną, bez uiszczenia tej opłaty, wymierza się karę pieniężną w wysokości 3000 zł. Strona podniosła, iż zakres karania został ukształtowany w węższym zakresie aniżeli obowiązek pobierania opłaty. Z niedopuszczalne należy tym samym w ocenie strony uznać sumowania kar za przejazd po poszczególnych odcinkach jednej drogi krajowej objętej jednym przejazdem.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; zwaną dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Głównego Inspektor Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2013 r., którą po rozpoznaniu wniosku skarżącego – V.Z. o ponowne rozpatrzenie decyzji Głównego Inspektora z dnia [...] września 2012 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 3.000 zł z tytułu nieuiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd w dniu [...] maja 2012 r. po drodze krajowej nr [...], utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.

Jednocześnie należy zauważyć, że decyzji tego samego organu (Głównego Inspektor Transportu Drogowego) nakładających karę w tej samej wysokości (po 3000 zł) na ten sam podmiot (kierowca V.Z.), poruszający się w tym samym dniu ([...] maja 2012 r.) tym samym pojazdem (ciągnikiem siodłowym marki [...] o nr rej. [...]) za przejazdy po tej samej drodze (droga krajowa nr [...], na jej płatnym odcinku: granica miasta D. - węzeł M. (M. k. K.), tzn. granica miasta K.) było trzy, przy czym różnią się one czasem przejazdu, mierzonym między określonymi bramownicami. Poza tym praktycznie wszystkie trzy decyzje są podobne, tj. mają tę samą osnowę i posługują się tą samą argumentacją w uzasadnieniach. Podobne są również – w tym samym zakresie –skargi kierowcy, sporządzone przez tego samego pełnomocnika oraz odpowiedzi organu na te skargi.

Wspomniane skargi dotyczyły decyzji o następujących numerach spraw, przejazdu związanego z następującymi bramownicami, w następującym czasie:

- [...]; bramownica kontrolna nr [...]; godzina przejazdu: [...] czasu CEST;

- [...]; bramownica kontrolna nr [...]; godzina przejazdu: [...] czasu CEST;

- [...]; bramownica kontrolna nr [...]; godzina przejazdu: [...] czasu CEST.

Zaskarżonym decyzjom skarżący zarzucił w skargach następujące, te same naruszenia:

- zasad ogólnych postępowania administracyjnego wynikających z art. 6, art. 7, oraz art. 9 k.p.a.;

- norm materialno-prawnych zawartych w art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p.;

- art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.

- rażące naruszenie przepisu i norm zawartych w art. 10 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu, w związku z wydaniem decyzji i zawiadomieniem o wszczęciu postępowania w jednym dniu w trakcie prowadzenia kontroli.

Przystępując do rozpatrzenia sprawy przede wszystkim trzeba wskazać na istotne braki w ustaleniach faktycznych sprawy. Po pierwsze, nie jest pewna data protokołu kontroli, a tym samym i data kontroli. W tymże protokole jako datę i godzinę rozpoczęcia kontroli podano: [...]/09/2012 r. godz. [...], a jako datę i godzinę zakończenia kontroli: [...]/09/2012 r. godz. [...]. Jednocześnie wydana w tej sprawie przez organ I instancji decyzja (nr [...]) jest datowana na [...].09.2012, tzn. że została wydana przed zakończeniem kontroli.

Trzeba też zauważyć, że wspomniany protokół kontroli z [...].09.2012 obejmuje 12 odcinków dróg płatnych, w tym 3 dotyczące drogi krajowej nr [...] na odcinku granica m. D. – granica m. K. (o godzinach podanych wyżej). Z porównania numerów bramownic jednoznacznie wynika, że skarżący dwukrotnie mijał bramownicę kontrolną nr [...] – o godz. [...] oraz o godz. [...] czasu CEST. Organy kontrolne nie wyjaśniły tego faktu; jedynie w skierowanym do GITD wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zamieszczono następujące wyjaśnienie:

"Przedmiotowa decyzja została wydana w tym samym dniu [...]092012 r. oraz, jak można wnioskować z jej uzasadnienia, została nałożona w związku z tym samym naruszeniem tego samego pojazdu, który był prowadzony przez tego samego kierowcę w tym samym dniu [...] maja 2012 r.

Z nr danej bramownicy wynika jedynie, iż przedmiotowy pojazd poruszał się o godz. [...] i o godz. [...] w tym samym kierunku.

Natomiast z decyzji nr [...] wynika, iż pojazd ten poruszał się pod tą samą bramownicą w przeciwległym kierunku o godz. [...]."

Jednocześnie organ w ogóle nie wyjaśnił, czy przedmiotowe odcinki drogi krajowej nr [...] były oznakowane stosownymi znakami drogowymi, informującymi że jest to droga płatna. Brak takich znaków, mimo wymienienia odpowiedniego odcinka w stosownym rozporządzeniu Rady Ministrów, uniemożliwia legalne nałożenie kary za przejazd taką drogą.

Odnosząc się do podniesionego przez stronę skarżącą zarzutu naruszenia zaskarżoną decyzją prawa materialnego, tj. art. 13 ust. 2 u.d.p. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w przedmiotowej sprawie, polegające na trzykrotnym ukaraniu skarżącego tą samą karą pieniężną za jedno, w myśl powołanego przepisu, zdarzenie.

Już wyżej wskazano, w ocenie organu każdy z przedmiotowych przejazdów stanowił odrębną podstawę do nałożenia kary pieniężnej za nieziszczenie opłaty elektronicznej.

W ocenie skarżącego, art. 13 ust. 2 u.d.p. uzasadnia jedynie nałożenie jednej kary pieniężnej za brak urządzenia służącego do poboru opłaty elektronicznej przy wjeździe na drogę (odcinek), za przejazd którą pobierana jest opłata elektroniczna. Skarżący wyraził swój sprzeciw co do ponownego ukarania za to samo zdarzenie (przejazd tą samą drogą).

Odnosząc się do przedstawionych przez stronę skarżącą zarzutów należy przede wszystkim zauważyć, co następuje.

Kwestie opłat elektronicznych za użytkowanie dróg publicznych są przedmiotem szeregu regulacji prawnych, zarówno dyrektyw unijnych, jak i przepisów krajowych, które zresztą w znacznej części implementują te dyrektywy.

Wśród przepisów krajowych szczególne miejsce zajmuje ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych oraz przepisy wykonawcze do tej ustawy, a w szczególności:

- rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokość stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r., Nr 80, poz. 433),

- rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie obliczania maksymalnej stawki opłaty elektronicznej (Dz. U. Nr 77.417),

- rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2011 r. w sprawie wnoszenia opłat elektronicznych i ich rozliczania oraz przekazywania opłat elektronicznych i kar pieniężnych na rachunek Krajowego Funduszu Drogowego (Dz. U. Nr 91 poz. 524),

- rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 23 czerwca 2011 r. w sprawie trybu, sposobu i zakresu kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej (Dz. U. 133, poz. 773).

Istotne znaczenie dla kwestii opłat elektronicznych ma również ustawa z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (Dz. U. 2012 r. poz. 931; w szczególności rozdział 5a) oraz rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie stawek opłat za przejazd autostradą (Dz. U 2012.467).

Definicje niektórych pojęć związanych z poborem opłaty elektronicznej (m.in. skrzyżowania i węzła) zawiera rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz.U. z 1999 r. Nr 43, poz. 430, z późn. zm.).

Obowiązek ponoszenia opłat elektronicznych został ustalony w ustawie z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 218, poz. 1391), z tym że – zgodnie z art. 9 powołanej ustawy - art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy zmienianej w art. 1, dodawany ustawą zmieniającą, stosuje się od dnia 1 lipca 2011 r.

Zgodnie z art. 13 ust 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej.

W myśl art. 13ha ust. 1 ustawy o drogach publicznych opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, zwana dalej "opłatą elektroniczną", jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6 powołanego przepisu.

Jak wskazuje R. Stachowska (LEX, Komentarz do art. 13(ha) ustawy o drogach publicznych) "Przepisy art. 13ha zostały dodane do ustawy na mocy ustawy z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw. Poprzez ww. nowelizację przepisów została dokonana implementacja do krajowego porządku prawnego postanowień dyrektywy 2006/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006 r., zmieniająca dyrektywę 1999/62/WE w sprawie pobierania opłat za użytkowanie niektórych typów infrastruktury przez pojazdy ciężarowe (Dz. Urz. UE L 157 z 09.06.2006, s. 8).(...) Jak wynika z uzasadnienia do projektu ustawy z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (nr druku 562), wprowadzającej opłatę elektroniczną, system poboru opłaty za przejazd po drogach krajowych uwzględniający liczbę przejechanych kilometrów (typu "myto") jest oceniany jako wydajniejszy niż system winietowy i jednocześnie korzystniejszy dla korzystających z dróg. Winieta bowiem jest opłatą ryczałtową, natomiast myto jest opłatą za rzeczywistą liczbę przejechanych kilometrów."

Na podstawie art. 13ha ust. 6 Rada Ministrów otrzymała delegację do określenia, w drodze rozporządzenia, dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną (pkt 1), a także ustalenia dla nich wysokości stawek opłaty elektronicznej za przejazd kilometra, dla danej kategorii pojazdu, w wysokości nie większej niż określona w ust. 4 ustawy - mając na uwadze potrzeby utrzymania i ochrony dróg istotnych dla rozwoju sieci drogowej, koszty poboru opłaty elektronicznej oraz klasę drogi, na której jest pobierana opłata elektroniczna (pkt 2).

Na podstawie wspomnianej delegacji Rada Ministrów wydała dnia 22 marca 2011 r. rozporządzenia w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej.

Zgodnie z § 2 powołanego rozporządzenia opłatę elektroniczną pobiera się na enumeratywnie wymienionych drogach krajowych lub ich odcinkach klasy:

A i S określonych w załączniku nr 1 do rozporządzenia;

GP i G określonych w załączniku nr 2 do rozporządzenia.

Drogi krajowe objęte systemem elektronicznego poboru opłat nie obejmują wszystkich dróg krajowych w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1-7 ustawy o drogach publicznych, lecz obejmują jedynie drogi wymienione w załącznikach nr 1 i 2 powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r.; rozporządzenie to weszło w życie z dniem 1 lipca 2011 r.

Natomiast zgodnie z § 4 wspomnianego rozporządzenia początkiem lub końcem drogi krajowej lub jej odcinka, na którym pobiera się opłatę elektroniczną, jest: 1) punkt przecięcia osi dróg w węźle lub skrzyżowaniu albo 2) punkt przecięcia osi drogi z granicą miasta na prawach powiatu lub granicą państwową.

Jak już wspomniano, pojęcia "skrzyżowania" i "węzła" zostały zdefiniowane tak w ustawie o drogach publicznych (art. 4 pkt 9), jak i w rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (§ 3 pkt 9 i 10).

W odniesieniu do trasy, która wchodzi w grę w rozpatrywanej sprawie, powołane rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. stanowi w załączniku nr 2 (pkt 12a), w którym wymieniono drogi krajowe lub ich odcinki klasy A i S, na których pobiera się opłatę elektroniczną, że opłatę taką pobiera się na autostradzie nr [...] na odcinku granica m. D. - węzeł M.,

Zauważyć tu należy, że powołane rozporządzenie wymienia tę trasę jako jeden odcinek – niezależnie od ilości zamontowanych tam bramownic. Inaczej mówiąc, rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. wymieniając drogi krajowe lub ich odcinki klasy GP i G, na których pobiera się opłatę elektroniczną, odnosi obowiązek wniesienia tej opłaty za przejazd określoną w odpowiednim załączniku do rozporządzenia drogą lub jej odcinkiem, nie wchodząc w kwestie techniczne, tzn. m.in. ilości bramownic – chyba, że za takie uszczegółowienie uzna się wspomniany § 4 powołanego rozporządzenia, zgodnie z którym początkiem lub końcem drogi krajowej lub jej odcinka, na którym pobiera się opłatę elektroniczną, jest: 1) punkt przecięcia osi dróg w węźle lub skrzyżowaniu albo 2) punkt przecięcia osi drogi z granicą miasta na prawach powiatu lub granicą państwową.

W ocenie Sądu, przejazd każdą z dróg lub ich odcinków wymienionych w załącznikach nr 1 i 2 do rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. wymaga odrębnej opłaty elektronicznej. Być może, z subiektywnego punktu widzenia kierującego pojazdem samochodowym przejazd po wymienionych odcinkach dróg stanowi jedną podróż. Jednakże z prawnego punktu widzenia, zgodnie z powołanym rozporządzeniem Rady Ministrów, na przejazd ten składa się przejazd po kilku wyodrębnionych odcinkach dróg, za które pobierana jest odrębna, indywidualnie naliczana opłata elektroniczna. Fakt, że odcinki te stykają się praktyczne ze sobą, nie ma znaczenia prawnego, gdyż ich wyodrębnienie nastąpiło w sferze prawnej, wspomnianym rozporządzeniem, w którym każdy z tych odcinków został imiennie wyodrębniony. Przepis wyodrębniający określony odcinek tworzy, wraz z przepisami powołanego rozporządzenia oraz odpowiednimi przepisami ustawy o drogach publicznych, odrębną normę prawną, z której wynika obowiązek wniesienia za przejazd tym odcinkiem określonej opłaty elektronicznej, a jej nie wniesienie jest sankcjonowane administracyjną karą pieniężną w kwocie 3000 zł.

Analiza niniejszej sprawy, jak i licznych spraw z zakresu opłaty elektronicznej, pozwala zauważyć, że organy nakładając na kierującego pojazdem samochodowym karę pieniężna za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty naliczają powyższą karę za przejazd pod każdą bramownicą, stosując posiłkowo § 4 rozporządzenia Rady Ministrów dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków..., gdyż teoretycznie na każdym skrzyżowaniu można wjechać na drogę bądź z niej zjechać, a więc - w ocenie organu - każdy taki odcinek zawarty miedzy dwoma bramownicami stanowi odrębny przejazd po drodze krajowej lub jej odcinku, ponieważ zgodnie z treścią § 4 wskazanego powyżej rozporządzenia początkiem albo końcem drogi krajowej lub jej odcinka, na którym pobiera się opłatę elektroniczną, jest punkt przecięcia osi dróg w węźle lub skrzyżowaniu albo punkt przecięcia osi drogi z granicą miasta na prawach powiatu lub granicą państwową.

Powyższy przepis jest, w ocenie Sądu, przepisem czysto technicznym, wskazującym jedynie sposób naliczania opłaty elektronicznej i mającym na celu ułatwienie obliczenia wysokości opłaty elektronicznej za cześć odcinka po jakim porusza się kierujący. Inna interpretacja powyższego zapisu prowadziłaby do wniosku, że § 4 rozporządzenia wprowadza nowe "pododcinki", niezależne od treści zał. Nr 1 i 2 do powyższego rozporządzenia, a także przepisów ustawy o drogach publicznych.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych, korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 22 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym.

Na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych, za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną, bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3.000 zł. W przypadku uiszczenia opłaty w niepełnej wysokości wymierzana jest natomiast kara w wysokości 1.500 zł (art. 13k ust. 1 pkt 2 ustawy). Z powyższego wynika wprost, że kara jest bezpośrednio powiązana z przejazdem po danej drodze krajowej lub jej odcinku.

Ustawa o drogach publicznych nie zawiera definicji "przejazdu", jednak przyjęta przez organy ITD definicja przejazdu w oparciu o definicję początku i końca drogi krajowej zawarta w § 4 rozporządzenia wydaje się co najmniej niepełna, gdyż nie każdy przejazd zawarty jest miedzy dwoma najbliższymi punktami przecięcia osi dróg w węźle lub skrzyżowaniu, albo przecięcia osi drogi z granica miasta na prawach powiatu lub granica państwa. W ocenie Sądu, kara pieniężna winna być nakładana za przejazd bez uiszczenia opłaty po drodze krajowej lub jej odcinku (bez względu a długość przejazdu, a nie za przejazd pomiędzy dwoma najbliższymi bramownicami),o których mowa w załączniku nr 1 i 2 do rozporządzenia. Za taki przejazd jedną drogą krajową bez uiszczenia opłaty nakłada się karę w wysokości 3000 zł. W procesie wykładni prawa w pierwszej kolejności należy bowiem opierać się głównie na wykładni literalnej we wszystkich tych przypadkach, w których treść normy jest klarowna i jasna. Rozporządzenie Rady Ministrów dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną zostało wydane na podstawie delegacji zawartej w ustawie o drogach publicznych w art.13 ha ust.6 ustawy o drogach publicznych. Zgodnie z powyższa delegacją Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia była upoważniona do określenia dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, ustalenia dla nich wysokość stawek opłaty elektronicznej za przejazd kilometra, dla danej kategorii pojazdu, w wysokości nie większej niż określona w ust. 4 art.13ha ustawy o drogach publicznych - mając na uwadze potrzeby utrzymania i ochrony dróg istotnych dla rozwoju sieci drogowej, koszty poboru opłaty elektronicznej oraz klasę drogi, na której jest pobierana opłata elektroniczna. Powyższa delegacja ustawowa upoważnia więc Radę Ministrów jedynie do wskazania dróg publicznych, na których obowiązuje opłata elektroniczna, a także ustalenia wysokości stawek opłaty elektronicznej, w żądanym zaś przypadku nie upoważnia do definiowania jakichkolwiek pojęć zawartych w ustawie. Wobec powyższego należy uznać, że w § 4 ustawodawca wskazał jedynie na najkrótszy odcinek drogi krajowej lub jej odcinek za jaki pobiera się opłatę elektroniczną, a odcinka powyższego w żadnym razie nie należy utożsamiać z przejazdem, gdyż za przejazd w rozumieniu ustawy o drogach publicznych i przepisów rozporządzenia powinien być uznany przejazd po drodze krajowej lub jej odcinku od chwili wjazdu na drogę do chwili zjazdu z tej drogi - niezależnie od ilości mijanych po drodze skrzyżowań czy węzłów.

Zgodnie z art. 13ha ust. 2 opłatę elektroniczną ustala się jako iloczyn liczby kilometrów przejazdu i stawki tej opłaty za kilometr dla danej kategorii pojazdu. Przepis ten jest, jak wskazała R. Stachowska (op. cit.), bezpośrednim wyrazem przejścia na system poboru opłaty za przejazd po drogach krajowych uwzględniającym liczbę przejechanych kilometrów (typu "myto").

Zgodnie z art. 13hc ust. 1 u.d.p. uiszczenie opłaty elektronicznej następuje w systemie elektronicznego poboru opłat, co wynika wprost z art. 13i powołanej ustawy. Przepis ten nawiązuje wprost do przepisu art. 13i u.d.p., który odgrywa zasadnicze znaczenie dla funkcjonowania systemu elektronicznego poboru opłat, określając ramy technologiczne tego systemu i podstawowe obowiązki dla kierującego pojazdem w ramach elektronicznego systemu poboru opłat (R. Stachowska, op. cit.).

Art. 4 ustawy o drogach publicznych, ani żaden inny przepis tej ustawy, jak również przepisy wykonawcze nie definiują pojęcia elektronicznego poboru opłat, czy – systemów elektronicznego poboru opłat (zgodnie z art. 13i ust. 1 mowa tu bowiem o wielu systemach i opłatach). Tym niemniej na podstawie art. 13i można ustalić:

- rodzaje opłat, do których uiszczania powinny służyć systemy elektronicznego poboru opłat; niewątpliwie należą do nich opłaty za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, o których mowa w art. 13 ust 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych;

- dopuszczalne wymagania technologiczne odnoszące się do systemów elektronicznych, które zostały najpierw wskazane w art. 2 ust. 1 dyrektywy 2004/52/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie interoperacyjności systemów elektronicznych opłat drogowych we Wspólnocie, a następnie wymienione w art. 13i ust. 1 u.d.p. Wdrażając ww. dyrektywę do krajowego porządku prawnego przepis art. 13i ust. 1 u.d.p. określa trzy dopuszczalne technologie: lokalizacji satelitarnej, systemu łączności ruchomej opartej na standardzie GSM - GPRS, zgodnym z normami państw członkowskich Unii Europejskiej wdrażających normę GSM TS 03.60/23.060 (standard telefonii komórkowej) i systemu radiowego do obsługi transportu i ruchu drogowego, pracującego w paśmie częstotliwości 5,8 GHz;

- obowiązek oferowania przez podmioty pobierające opłaty z wykorzystaniem systemów elektronicznego poboru opłat urządzenia na potrzeby pobierania tych opłat do instalacji w pojazdach samochodowych (tzw. viaBOX) w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym; urządzenia te powinny być interoperacyjne i zdolne do komunikowania się między systemami elektronicznego poboru opłat na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wszystkimi systemami używanymi na terytorium pozostałych państw członkowskich Unii Europejskiej (ust. 3 i 4);

- niejako drugostronnie – przepis ten (ust. 4a i 4b) zobowiązuje kierującego pojazdem samochodowym wyposażonym w urządzenie, o którym wyżej mowa, do:

1) włączenia urządzenia podczas przejazdu po drodze, na której pobiera się opłatę;

2) wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o rodzaju pojazdu;

3) używania urządzenia zgodnie z przeznaczeniem.

Jednocześnie kierujący pojazdem samochodowym wyposażonym w w/w urządzenie, w przypadku stwierdzenia niesprawności tego urządzenia, jest obowiązany do niezwłocznego zjechania z drogi objętej obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej.

Generalnie biorąc, na podstawie powołanego przepisu można stwierdzić, że ramy technologiczne systemów elektronicznego poboru opłat tworzą – z jednej strony – odpowiednie systemy łączności i rozliczeń (komunikacji), z drugiej zaś, po stronie użytkowników dróg – odpowiednie urządzenia na potrzeby pobierania tych opłat do instalacji w pojazdach samochodowych. Innymi słowy, obowiązujący system pozwala na naliczanie i pobieranie opłaty elektronicznej wyłącznie za pośrednictwem zainstalowanego w pojeździe urządzenia viaBOX.

Już brak zainstalowania w pojeździe w/w urządzenia, w czasie wykonywania przejazdu po drogach wymienionych w załącznikach do powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. skutkuje tym, że opłata elektroniczna nie zostaje uiszczona, zaś organ administracji publicznej jest obowiązany do wymierzenia kierującemu pojazdem samochodowym kary pieniężnej, zgodnie z dyspozycją wyrażoną w art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych. W konsekwencji kierujący pojazdem niezaopatrzonym w urządzenie viaBOX, nie powinien poruszać się po odcinkach dróg krajowych, o których mowa w powołanym wyżej rozporządzeniu Rady Ministrów, i już sam wjazd na drogi lub ich odcinki wymienione w powołanym rozporządzeniu Rady Ministrów powoduje konieczność nałożenia odpowiedniej kary pieniężnej.

Sąd podziela również ocenę, że obowiązek posiadania urządzenia do poboru opłat elektronicznych jest obowiązkiem o charakterze bezwzględnym, gdyż ustawodawca nie przewidział żadnej możliwości odstąpienia od obowiązku nałożenia tej kary.

Na tle przedstawionych rozważań Sąd uważa, że w rozpatrywanej sprawie miał miejsce jeden przejazd, obejmujący trzy odcinki techniczne do poboru opłaty elektronicznej, za który – ze względu na brak urządzenia do poboru takiej opłaty – powinna zostać nałożona jedna kara w wysokości 3.000 zł.

Sąd podzielił ocenę pełnomocnika strony skarżącej, wyrażoną we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że za niedopuszczalne należy (...) zgodnie z wykładnią językową przytoczonych powyżej przepisów, uznać sumowanie kar za przejazd po poszczególnych odcinkach jednej drogi krajowej objętej jednym przejazdem, tym bardziej za poszczególne incydenty zarejestrowane przez bramownice.

Należało zatem uznać, że w rozpatrywanej sprawie miał miejsce tylko jeden przejazd (choć obejmujący trzy odcinki techniczne, za który może być nałożona wyłącznie jedna kara)

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

Na podstawie art. 152 powołanej ustawy orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.