Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 643/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2018-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) asesor WSA Katarzyna Korycka Protokolant asystent sędziego Agnieszka Zakrzewska-Wiśniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją Wójta Gminy G. z dnia [...] listopada 2016 r. znak: [...]. 227.2016, wydaną na podstawie art. 83 ust. 1, art. 84 ust 1-4 ustawy z dnia [...] kwietnia 2004 r. ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 1651 z późn. zm.) udzielono zezwolenia S. K., prowadzącemu działalność gospodarczą pn. ZPHU [...] na usunięcie następujących drzew rosnących na terenie działki nr [...] w [...]: topola osika o obwodzie pnia mierzonego na wysokości 130 cm- 37cm, topola szara (obwód 25 cm), topola osika (obwód 21 cm), dąb bezszypułkowy 2 sztuki o obwodach 29 i 24 cm, topola osika 2 pienna (obwód 17 i 15 cm a także głogu jednoszyjkowego 2 piennego o obwodzie 65 i 52 cm rosnącego na działce nr [...] w [...] - pkt. 1 decyzji. Ustalono też opłatę w wysokości [...] złotych, której pobranie odroczono na okres 3 lat - pkt. 2 decyzji a także uzależniono wydanie zezwolenia od zastąpienia w/wym drzew innymi, które należy nasadzić w terminie do dnia [...] października 2017 r., drzewa w postaci 9 sztuk rodzimych gatunków o obwodzie pnia mierzonym na wysokości 100 cm min. 5-10 cm. Nasadzeń zastępczych należy dokonać z prawidłowo ukształtowaną koroną i systemem korzeniowym na terenie nieruchomości oznaczonej jako działka [...] poza obszarem wału/nasypu w miejscowości Ś., pozostającej we władaniu wnioskodawcy. Jednocześnie zobowiązano wnioskodawcę do sporządzenia inwentaryzacji powykonawczej nasadzonych drzew i krzewów z podaniem daty wykonania nasadzenia, mapy z zaznaczeniem miejsca ich nasadzenia z dokumentacją fotograficzną i przedłożenia w siedzibie Urzędu Gminy G. w terminie 14 dni od daty nasadzenia oraz zgłoszenia po upływie 3 lat od nasadzeń w/wym zieleni do odbioru w celu sprawdzenia zachowania jej żywotności co będzie podstawą zakończenia postępowania administracyjnego. Jeżeli zieleń po upływie 3 lat od jej nasadzenia zachowa żywotność, należność z tytułu ustalonej opłaty zostanie umorzona - pkt. 3 sentencji. W punkcie 4 ustalono termin usunięcia drzew do [...] grudnia 2016 r., zaś w pkt. 5 wskazano, iż wycinki należy dokonać zgodnie z przepisami bhp, z zachowaniem bezpieczeństwa w stosunku do ludzi i mienia.

W uzasadnieniu decyzji opisano stan faktyczny sprawy, podkreślając w końcowej jego części, iż wnioskodawca wskazał jako teren nasadzeń obszar działki nr [...] a także poinformował o dokonanych już nasadzeniach na uprzednio usypanym wale. Z uwagi na fakt, iż Marszałek Województwa K. P. zobowiązał S. K. do zlikwidowania wału/ nasypu ziemnego, jako obszar do nasadzeń wskazano teren poza wałem.

S. K. wniósł odwołanie od decyzji Wójta Gminy G., zakreślając jako przedmiot zaskarżenia jedynie pkt. 3 decyzji. Podkreślił, iż decyzja o której mowa w art. 83 ustawy o ochronie przyrody jest decyzją uznaniową a w ocenie odwołującego się organ pierwszej instancji w pkt. 3 przekroczył granice uznania i nieprawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa na podstawie ustalonego stanu faktycznego. W ocenie strony, wprowadzenie do sentencji decyzji zapisu wskazującego na jakim obszarze nie wolno dokonywać nasadzeń jest sprzeczne z przepisem art. 83d ust. 2 powołanej ustawy. Brak było też podstaw do połączenia rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie ze sprawą rekultywacji wyrobiska z użyciem odpadów. Sprawa ta w żaden sposób nie stanowi zagadnienia wstępnego do którego organ winien się odwoływać. Podniesiono także zarzuty natury proceduralnej takie jak niewłaściwe uzasadnienie rozstrzygnięcia a także niewłaściwe zapewnienie stronie udziału w postępowaniu.

Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2017 r. sygn. [...] utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy G. z dnia [...] listopada 2016 r.

Organ podkreślił, że odwołanie zostało wniesione tylko od części decyzji a mianowicie od punktu 3 orzekającego o obowiązku nasadzeń i wskazaniu miejsca ich dokonania, co oznacza, że w pozostałej części, w której przede wszystkim zezwolono na dokonanie wycięcia drzew określonego gatunku, decyzja organu pierwszej instancji stała się ostateczna. Organ odwoławczy uprawniony był zatem tylko do ponownego rozpatrzenia decyzji w zaskarżonej odwołaniem części i wydania rozstrzygnięcia tylko co do tej części decyzji. Organ w tych okolicznościach uznał, że informacja Wójta Gminy G. zawarta w piśmie z dnia [...] lutego 2017 r. o wykonaniu wycinki, mimo odwołania, które wstrzymuje wykonanie decyzji pozostaje bez znaczenia w sprawie. W tej części decyzja była ostateczna a zatem podlegała wykonaniu.

Organ wskazał, że sprawa podlega rozpatrzeniu w oparciu o przepisy ustawy o ochronie przyrody w brzmieniu nadanym jej ustawą z dnia [...] grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach (Dz.U z 2016 r., poz. 2249) bowiem stosownie do art. 4 tej ustawy, do postępowań w sprawach, o których mowa w art. 83-87 ustawy zmienianej w art. 1, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy nowe, chyba że opłata za usunięcie drzewa naliczona na ich podstawie byłaby wyższa niż opłata naliczona na podstawie przepisów dotychczasowych.

Zgodnie z art. 83-83a ustawy z dnia [...] kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2015 r., poz. 1651 z późn. zm.) usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia właściwego organu, którym zasadniczo jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Wydając takie zezwolenie organ administracji może zobowiązać posiadacza nieruchomości do dokonania tzw. nasadzeń zastępczych. W świetle bowiem art. 83c ust. 3 u.o.p., "wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu może być uzależnione od określonych przez organ nasadzeń zastępczych lub przesadzenia tego drzewa lub krzewu".

Organ wskazał, że rozstrzygnięcie w przedmiocie usunięcia drzewa lub krzewu ma charakter uznaniowy. Dotyczy to zarówno wydania samego zezwolenia na usunięcie drzewa, jak i nałożenia ewentualnego obowiązku nasadzenia zastępczego

W rozstrzyganej sprawie nie jest sporna ani zasadność wydanego rozstrzygnięcia, ani też odroczenie opłaty za usunięcie drzewa. Jedyna kontrowersja dotyczy zobowiązania strony do nasadzenia określonych drzew w miejsce usuniętych a przede wszystkim miejsca dokonania nasadzeń.

Organ zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 83c ust. 4, wydając zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu uzależnione od wykonania nasadzeń zastępczych, bierze się pod uwagę w szczególności dostępność miejsc do nasadzeń zastępczych oraz inne cechy usuwanego drzewa lub krzewu określone w tym przepisie, tak więc w przypadku uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu od wykonania nasadzeń zastępczych bądź od przesadzenia tego drzewa lub krzewu, zezwolenie to może określać dodatkowo warunki techniczne sadzenia lub przesadzenia drzewa lub krzewu. Jedna z tych przesłanek dotyczy terenu, na którym ma następować nasadzenie. Chodzi tu o "dostępność miejsc do nasadzeń". Pozostałe przesłanki dotyczą cech charakterystycznych drzewa usuwanego. Uznaniowość decyzji o zezwoleniu na usunięcie drzewa (lub krzewów) skutkuje tym, że organ wydający decyzję winien rozważyć dwa, w istocie przeciwstawne interesy. Pierwszy to ochrona przyrody. W świetle art. 4 ust. 1 powołanej ustawy, obowiązkiem organów administracji publicznej, osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych oraz osób fizycznych jest dbałość o przyrodę będącą dziedzictwem i bogactwem narodowym. Zgodnie z tym przepisem ochrona przyrody stanowi zasadniczą regułę, od której odstępstwa mogą następować tylko w uzasadnionych przypadkach. Na gruncie rozpatrywanej sprawy organ przyjął, że jeżeli na terenie będącym w posiadaniu strony jest dostępne miejsce do nasadzeń oraz brak innych istotnych przyczyn, to do dokonania wspomnianych nasadzeń należy posiadacza nieruchomości zobowiązać.

Organ nie podzielił stanowiska wyrażonego w odwołaniu, że organ wskazując teren nasadzeń, ograniczając go do obszaru poza wałem/nasypem działał niezgodnie z przepisami prawa. Organ z mocy powołanych wyżej przepisów a w szczególności art. 83d ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody ma uprawnienie do wskazania miejsca nasadzeń. Zdaniem organu, wójt słusznie wziął pod uwagę okoliczności dotyczące ewentualnej likwidacji nasypu (wału). W tej kwestii toczy się odrębne postępowanie. Wójt Gminy G. zasadnie wziął pod uwagę stanowisko Marszałka Województwa [...] P., zawarte w piśmie z dnia [...] listopada 2016 r., zawierające informację o zobowiązaniu S. K. do zlikwidowania wału/nasypu, po zapoznaniu się z wynikami kontroli przeprowadzonej przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w B.. Powierzchnia działki nr [...] wynosi 5,4622 ha i stanowi wyrobisko pocegielniane, powstałe w wyniku eksploatacji iłu warstwowego. Teren ten podlega zasypaniu w ramach rekultywacji. Jak wynika z akt sprawy, teren działki jest tak duży, że wyłączenie z nasadzeń powierzchni wału/nasypu w żaden sposób nie uniemożliwi stronie wywiązanie się z obowiązku dokonania tych nasadzeń. Z zarządzenia pokontrolnego [...] - P. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska wynika, iż do budowy wału użyto popiołów - odpadów z odzysku zaś z pisma z dnia [...] sierpnia 2016 roku, że z powierzchni wału wystają kawałki folii. Chociażby zatem biorąc pod uwagę jakość materiałów użytych do budowy wału, organ pierwszej instancji słusznie wyłączył powierzchnię wału z miejsca potencjalnych nasadzeń. Działanie takie wydaje się być również w interesie strony albowiem w przypadku konieczności likwidacji wału, nie naraża jej na zbędne wydatki. Zauważyć trzeba, iż jakość materiałów użytych do budowy wału nie gwarantuje zachowania żywotności ewentualnych nasadzeń. Obszar działki a także toczące się postępowanie co do zasadności czy prawidłowości budowy wału/nasypu z uwagi na materiały wykorzystane do tej budowy w pełni uzasadniają stanowisko organu pierwszej instancji co do zawężenia obszaru przyszłych nasadzeń do obszaru działki poza wałem/nasypem.

Okoliczność wskazana przez odwołującego się, iż powierzchnia wału/nasypu objęta jest nasadzeniami nie może zostać uwzględniona również i z tego względu, iż nasadzenia do których zobowiązano stronę w pkt 3 zaskarżonej decyzji mają rekompensować straty w przyrodzie wywołane usunięciem drzew i krzewów objętych zezwoleniem zawartym w pkt 1 decyzji a zatem nie można przyjąć, iż wcześniejsze nasadzenia zrekompensowały te straty. Obszar działki a także toczące się postępowanie co do zasadności czy prawidłowości budowy walu/nasypu z uwagi na materiały wykorzystane do tej budowy w pełni uzasadniają stanowisko organu pierwszej instancji co do zawężenia obszaru przyszłych nasadzeń do obszaru działki poza wałem /nasypem. W ocenie organu odwoławczego nie można też uznać aby określenie minimalnego obwodu pnia drzew do nasadzeń w przedziale od 5-10 cm naruszało przepis art. 83d ust. 2 pkt 3 ustawy, szczególnie gdy dotyczy to sytuacji gdy zobowiązano stronę do nasadzeń kilku drzew.

W konkluzji organ ocenił, że brak jest podstaw do uznania, że organ pierwszej instancji rozstrzygając o nasadzeniach i miejscu ich dokonania naruszył wskazane wyżej przepisy prawa.

S. K. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2017 r. sygn. [...] zarzucając naruszenie:

1. art. 15 k.p.a. w zw. z nierozpoznaniem przez SKO sprawy, a tym samym naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania, a w konsekwencji wydanie zaskarżonej decyzji z rażącym naruszeniem prawa;

2. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. przez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy w związku z nierozpatrzeniem materiału dowodowego oraz nie odniesieniem się do istotnych dla sprawy dowodów i wywodów skarżącego;

3. art. 12 ust. 1 k.p.a. przez nieuwzględnienie popartych wywodami zarzutów odwołania, co uchybia zasadzie wnikliwości rozpatrywania sprawy;

4. przepisów postępowania, w szczególności przepisów art. 6-11, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 oraz art. 155 k.p.a., polegającym na nieuwzględnieniu w postępowaniu podstawowych zasad postępowania - praworządności, celowości, pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej, słusznego interesu obywatela i baczenia, aby nie poniósł on szkody w postępowaniu,

5. art. 138 § 2 k.p.a., w związku z nieuchyleniem zaskarżonej decyzji w całości, w sytuacji gdy została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania;

6. art. 83d ust. 2 ustawy o ochronie przyrody, w związku z użyciem w sentencji zapisów wyłączających, nie wynikających z przywołanego artykułu;

W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że organ określił nieprecyzyjnie minimalną grubość pnia drzew na wysokości 100 cm przewidzianych do nasadzenia zastępczego, jak również wyłączył spod możliwości dokonania nasadzeń część działki [...], na której wzniesiono wał, idealnie nadającej się do nasadzeń ochronnych.

Organ odwoławczy wielokrotnie stwierdza, że duży obszar rekultywowanego wyrobiska, daje organowi wydającemu zezwolenie na wycięcie drzew, możliwość wyłączenia określonego obszaru ale taki sposób argumentacji nie tylko nie jest umocowany żadnym przepisem prawa materialnego, ale narusza zasadę zaufania do organów wydających decyzję wyrażoną w art. 8 k.p.a.

Nie sposób dopatrzeć się w uzasadnieniu skarżonej decyzji SKO żadnych wywodów i rozważań przemawiających za słusznością zajętego stanowiska, ani też wyjaśnień obrazujących tok rozumowania organu, który doprowadził go do konkluzji o potrzebie takiego sposobu załatwienia sprawy.

Organ odwoławczy wielokrotnie powołuje się, że toczą się postępowania "co do zasadności i prawidłowości budowy wału" jednak w żadnym punkcie uzasadnienia nie podaje o jakie postępowania chodzi, kto je prowadzi i pod jaką sygnaturą.

Zakazu nasadzeń nie można odnosić do innych decyzji dotyczących gospodarki odpadami. Ponadto należało rozważyć czy wyłączenie nasadzeń w jednym miejscu ze względu na duży obszar wyrobiska, nie stanowi kolizji z kierunkiem prowadzonej rekultywacji, która nie jest prowadzona w kierunku leśnym.

Organy nie przyjmują do wiadomości, że strona bazując na wieloletnim doświadczeniu jest w stanie zaplanować działania rekultywacyjne, co przedkłada się na wybór miejsc potencjalnie najkorzystniejszych do nasadzeń. Nie można się zgodzić, że incydentalne zanieczyszczenia folią gruntu rodzimego, wykluczają spod nasadzeń wał ziemny. Tak samo nie można się zgodzić, że uznanie uprawnia organ do preferowania większych wiekowo drzew, kosztem zwiększonego ryzyka ich nie przyjęcia się.

Nie ma również żadnego dokumentu urzędowego, który stwierdzałby, że budowa wału wiązała się z naruszeniem warunków pozwolenia decyzji z dnia [...] listopada 2014r., wydanego przez Marszałka na odzysk odpadów metodą R5 (rekultywacja wyrobiska z użyciem odpadów).

Nie ma decyzji żadnego uprawnionego organu, nakazującej rozbiórkę usypanego wału.

Budowa wału nie może być postrzegana i kwalifikowana jako odzysk odpadów poza instalacjami i urządzeniami, gdyż do jego budowy użyto gleby pochodzenia antropogenicznego, wytworzonej w trakcie procesu odzysku R 5 (wypełnienie wyrobiska poeksploatacyjnego) z użyciem popiołów i [...] ziemnych nie będących odpadami pochodzenia rodzimego.

Marszałek województwa nie może formułować nakazu rozbiórki wału, gdyż żaden przepis prawa materialnego takiego uprawnienia mu nie przypisuje.

Jednocześnie organ odwoławczy pomija kwestię, czy organ I instancji prowadził lub prowadzi postępowanie na okoliczność naruszenia stosunków wodnych, w związku z usypaniem wału.

Dla potrzeb budowy wału ochronnego oddzielającego teren wyrobiska od zabudowy jednorodzinnej, zaszła konieczność przemieszczenia przy użyciu spychaczy wierzchnich warstw gleby antropogenicznej na korpus wału.

Jeżeli zatem oba organy, które wydały decyzje administracyjne odwołują się do jakiś postępowań należy rozważyć, czy organ nie pominął przesłanki zawieszenia postępowania ze względu na zagadnienie wstępne.

Organ odwoławczy powołuje się także na wyniki kontroli WIOŚ, nie podając ani daty przeprowadzenia kontroli ani oznaczenia protokołu, dlatego też strona zmuszona jest domniemywać czy organ odwoławczy zapoznał się z treścią tego dokumentu czy też tylko o nim słyszał, na zasadzie przekazu innego organu.

Kolegium w istocie nie zweryfikowało zasadności tego rozstrzygnięcia, które strona skarżyła, jak również- a takie można odnieść wrażenie- czy nie zweryfikowała treści wydanej decyzji tuż po jej redakcji (decyzja sprawia wrażenie dokumentu roboczego, który wymaga uzupełnienie w kilku punktach uzasadnienia).

Ustawodawca upoważnił Kolegium, jako organ kompetentny i wyspecjalizowany w swoim zakresie działania, do dokonywania oceny skarżonych decyzji wydanych przez organ I instancji, nie można zatem zaakceptować dowolności w realizacji tego zadania, która przejawia się w pozornym jedynie uzasadnieniu utrzymania w mocy skarżonej decyzji, dyktowanego troską o interes strony, to jest, że interes strony przemawia za tym, aby nie dokonywać nasadzeń drzew na wale, który może być rozebrany.

W ocenie skarżącego, uzasadniając decyzję poprzez jedynie ogólnikowe motywy w treści swej decyzji, SKO uchybił treści art. 6, art. 7, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., zobowiązującego organy administracji publicznej m.in. do tego, aby dążyć do ustalenia prawdy obiektywnej, w trakcie załatwiania sprawy uwzględniać zarówno interes społeczny (tu ochronę środowiska, w tym oddziaływania na zdrowie i życie ludzi), jak i słuszny interes strony.

Art. 83 d ust. 2 ustawy stanowi, że w zezwoleniu wskazuje się miejsca nasadzeń, natomiast z przywołanego przepisu określającego elementy normatywne decyzji, nie ma zapisu, który by uprawniał, do wyłączania spod nasadzenia zastępczego jakiś obszar lub fragment nieruchomości.

To samo dotyczy art. 83 c ust. 4, który mówi o konieczności uwzględnienia dostępności miejsc do przesadzenia. Tym samym z literalnego brzmienia przepisów nie da się "wyczytać", by uprawniał on organ do wyłączania spod nasadzenia zastępczego jakiś obszar lub fragment nieruchomości.

Jednocześnie organ nie podaje żadnego przepisu prawa materialnego ani przepisów prawa miejscowego, które by uprawniały do wprowadzenia przywołanego zakazu.

Uznanie stwarza administracji możliwość działania na własną odpowiedzialność, jakkolwiek na podstawie upoważnienia udzielonego przez ustawę. Gdy administracja działa na podstawie uznania, wtedy jej szczególnym obowiązkiem jest dokładne zbadanie i rozważenie okoliczności indywidualnych danej sprawy w celu jej prawidłowego rozwiązania.

Podsumowując, skarżona decyzja jest sprzeczna zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego, co szczególnie uwidacznia się w uzasadnieniu skarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod kątem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 dalej jako: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku przeprowadzonej kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji sąd administracyjny może ją wyeliminować z obrotu prawnego w przypadku stwierdzenia, że narusza ona prawo materialne w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania, prawo procesowe w stopniu, który mógł mieć wpływ na ten wynik (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.). Uchylenie decyzji może też nastąpić w przypadku w stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W przypadku zaś stwierdzenia przyczyn, o jakich mowa w art. 156 k.p.a. sąd administracyjny stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

W przypadku braku naruszenia prawa, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddala skargę.

Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy G. w przedmiocie wydania zezwolenia na usunięcie drzew .

Postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem skarżącego z [...] września 2016 r. o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów z działek nr [...] w [...], stanowiących jego własność (w odniesieniu do działki [...], jest to inny zakres wycinki, niż wynikający z decyzji z [...] stycznia 2017 nr [...].- akta II SA/Bd 642/17),.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia sprawy stanowią przepisy art. 83a-d ustawy z dnia [...] kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. 2015 r., poz. 1651).

Na mocy ustawy z dnia [...] grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach (Dz. U. z 2016 r., poz. 2249), zmieniono przepisy ustawy o ochronie przyrody dotyczące wycinki drzew i krzewów. W ustawie zmieniającej zawarto jednak przepisy przejściowe, wprowadzając art. 4 ust. 1, który stanowi że: "do postępowań w sprawach, o których mowa w art. 83-87 ustawy zmienianej w art. 1, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy nowe, chyba że opłata za usunięcie drzewa naliczona na ich podstawie byłaby wyższa niż opłata naliczona na podstawie przepisów dotychczasowych".

Obowiązujący w dacie wydawania decyzji obu instancji przepis art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody wprowadzał zasadę, w myśl której, usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości;

Zgodnie z art. 83c ust. 1 ustawy, organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu przed jego wydaniem dokonuje oględzin w zakresie występowania w ich obrębie gatunków chronionych. Wymóg ten został spełniony, w aktach sprawy znajduje się protokół z oględzin z dnia [...] października 2016 r.

Ustawodawca w art. 83c ust. 3 ustawy pozostawił uznaniu organu uzależnienie wydania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów od określonych przez organ nasadzeń zastępczych lub przesadzenia drzew lub krzewów. Organ orzekając w tym zakresie na podstawie art. 83c ust. 4 ustawy ma obowiązek brać pod uwagę w szczególności dostępność miejsc do nasadzeń zastępczych oraz następujące cechy usuwanego drzewa lub krzewu:

1) wartość przyrodniczą, w tym rozmiar drzewa lub powierzchnię krzewów oraz funkcje, jakie pełnią w ekosystemie;

2) wartość kulturową;

3) walory krajobrazowe;

4) lokalizację.

Z art. 83c ust. 4 w związku z ust. 3 ustawy wynika, że organ ma obowiązek ocenić warunki dostępności do nasadzeń, przede wszystkim w zakresie przystosowawczym, w oparciu o cechy przyrodnicze i lokalizacyjne. Celem jest zapewnienie nowym nasadzeniom optymalnych warunków do przystosowania się w nowej lokalizacji. Takie działanie a przede wszystkim kompensacja strat związanych z usunięciem drzew wpisuje się w realizację celów ustawy tj. ochrony przyrody i zachowania jej niezwykłych walorów. W świetle art. 4 ust. 1 ustawy, obowiązkiem organów administracji publicznej, osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych oraz osób fizycznych jest dbałość o przyrodę będącą dziedzictwem i bogactwem narodowym. Ochrona przyrody ma szczególne znaczenie i wszelka ingerencja w jej substancję może następować tylko w uzasadnionych przypadkach. Dlatego też organ I instancji miał umocowanie, aby w ramach uznania administracyjnego, na podstawie art. 83c ust. 3 ustawy o ochronie przyrody uzależnić wydanie zezwolenia od zastąpienia usuwanych drzew innymi, które należy nasadzić w zakreślonym terminie - do dnia [...] października 2017 r., ze wskazaniem odpowiednich gatunków rodzimych, o określonych parametrach - obwodzie pnia (mierzonym na wysokości 100 cm min. 5-10 cm.) z prawidłowo ukształtowaną koroną i systemem korzeniowym na terenie nieruchomości (na działce nr [...]), szczególnie gdy dotyczy to sytuacji gdy zobowiązano stronę do nasadzeń kilku drzew. Organ oceniając straty związane z usunięciem drzew ma prawo i wręcz obowiązek przyjąć możliwie adekwatny sposób ich minimalizowania. Aby uznanie administracyjne nie miało charakteru dowolnego, uznaniowość decyzji o zezwoleniu na usunięcie drzewa (lub krzewów) wymaga, by organ wydający decyzję ważył dwa, w istocie przeciwstawne interesy - ochronę przyrody i interes wnioskodawcy. W rozpoznawanej sprawie takie okoliczności były analizowane (podstawy zobowiązania do nasadzeń i ich miejsce).

W ocenie Sądu, organ miał też prawo wskazania miejsca nasadzeń. Z art. 83d ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody wynika wprost uprawnienie do wskazania miejsca nasadzeń. Przy wyborze miejsca organ kierował się ustaleniami dokonanymi w postępowaniu prowadzonym przez Marszałka Województwa K.-P., dotyczącymi likwidacji wału ziemnego na działce nr [...], co potwierdza pismo Marszałka z dnia [...] listopada 2016 r. Mając to na względzie zalecił, aby nasadzeń dokonać poza obszarem wału/nasypu na wskazanej działce w miejscowości Ś., pozostającej we władaniu wnioskodawcy.

Słusznie organ wskazuje, że jeżeli na terenie będącym w posiadaniu strony jest dostępne miejsce do nasadzeń oraz brak jest istotnych przeszkód do jego wskazania, to należy zobowiązać posiadacza nieruchomości do dokonania wspomnianych nasadzeń

Nie można podzielić stanowiska strony, iż organ wskazując teren nasadzeń, ograniczając go do obszaru poza wałem/nasypem zlokalizowanym na działce nr [...], działał niezgodnie z przepisami prawa. Organ zwłaszcza na podstawie art. 83d ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody ma uprawnienie do wskazania miejsca nasadzeń. Wyznaczone przez organ miejsce nasadzeń nie budzi wątpliwości. Jest ono konkretne i precyzyjne. Nie ma przy tym znaczenia w jaki sposób organ dane miejsce opisze. Istotne jest, by nie budziło ono wątpliwości lokalizacyjnych. Organ wyjaśnił powody ograniczenia terenu przeznaczonego pod nowe nasadzenia, wskazując na obawy ewentualnej likwidacji nasypu/wału, uwzględniając stanowisko Marszałka Województwa K.-P., zawarte w piśmie z dnia [...] listopada 2016 r., zawierające informację o zobowiązaniu skarżącego do zlikwidowania wału/nasypu, po zapoznaniu się z wynikami kontroli przeprowadzonej przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w B. [...] sierpnia 2016 r. Takie wyjaśnienie jest istotne z punktu widzenia uznaniowego charakteru decyzji i oceny czy nie doszło do przekroczenia granic uznania.

W ocenie Sądu wskazanie powodów ograniczenia obszaru działki pozwala na pozytywną ocenę zaskarżonej decyzji i uznanie, że nie nosi ona cech dowolności. Należy też zauważyć, iż powierzchnia działki nr [...] wynosi 6,4622 ha. Teren działki jest zatem tak duży, iż wyłączenie z nasadzeń powierzchni wału/nasypu w żaden sposób nie uniemożliwi stronie wywiązanie się z obowiązku dokonania tych nasadzeń. Działka stanowi wyrobisko pocegielniane, powstałe w wyniku eksploatacji iłu warstwowego. Teren ten podlega zasypaniu w ramach rekultywacji. Z zarządzenia pokontrolnego K.-P. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska wynika, iż do budowy wału użyto popiołów - odpadów z odzysku, zaś z pisma z dnia [...] sierpnia 2016 r., że z powierzchni wału wystają kawałki folii. Słusznie zatem organ odwoławczy stwierdził, że chociażby biorąc pod uwagę jakość materiałów użytych do budowy wału, organ I instancji słusznie wyłączył powierzchnię wału z miejsca potencjalnych nasadzeń oraz, że działanie takie wydaje się być również w interesie strony albowiem w przypadku konieczności likwidacji wału/nasypu nie naraża jej na zbędne wydatki. Organ podkreślił, iż jakość materiałów użytych do budowy wału nie gwarantuje zachowania żywotności ewentualnych nasadzeń. Obszar działki, a także toczące się postępowanie co do zasadności czy prawidłowości budowy wału / nasypu z uwagi na materiały wykorzystane do tej budowy w pełni uzasadniają stanowisko organu I instancji co do zawężenia obszaru przyszłych nasadzeń do obszaru działki poza wałem/ nasypem. Te ustalenia i ich ocena są racjonalne i przekonywujące, co nie daje podstaw do zakwestionowania zaskarżonej decyzji.

Słusznie organ wskazał, że nie może być uwzględniona okoliczność, że powierzchnia wału jest objęta już nasadzeniami, gdyż decyzja dotyczy nasadzeń, które mają zrekompensować straty w przyrodzie wywołane usunięciem drzew i krzewów. Nie można przyjąć, że wcześniejsze nasadzenia zrekompensowały te straty.

Okoliczność dotycząca lokalizacji nasadzeń mogła zostać samodzielnie rozstrzygnięta przez organ I instancji. Nie stanowiło zagadnienia wstępnego rozpatrzenie odwołań strony złożonych od dwóch innych decyzji dotyczących zezwolenia na wycinkę innych drzew i krzewów, w których podobnie określono miejsce przyszłych nasadzeń. Nie było zatem podstaw do zawieszenia postępowania w sprawie obecnie prowadzonej .

Sąd stwierdza, że organ nieprawidłowo jednak ocenił zakres zaskarżenia decyzji organu I instancji. Pomimo wyodrębnienia w sentencji poszczególnych punktów, są one bezpośrednio ze sobą powiązane, gdyż zapisy te są warunkowane innymi, zatem nie można stwierdzić, że przy tak skonstruowanej sentencji, zaskarżenie tylko obowiązku prowadzi do ustatecznienia decyzji w pozostałym zakresie. Warunkiem zezwolenia na wycinkę było wykonanie nasadzeń, a te, opłaty, która z kolei była warunkowana skutecznością nasadzeń w znaczeniu zachowania żywotności nowych nasadzeń. Taka sytuacja nie prowadzi do złamania zasady zakazu reformationis in peius określonego w art. 139 k.p.a. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie miało to jednak wpływu na wynik rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy jako organ merytorycznie rozpoznający sprawę na nowo, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdził jednocześnie, że nie jest sporna zasadność wydanego rozstrzygnięcia ani odroczenie opłaty, które zostały zawarte w pozostałych punktach sentencji. W tych okolicznościach można przyjąć, że w istocie organ rozpoznał sprawę w pełnym jej zakresie.

W ocenie Sądu, przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego. Organ odwoławczy nie naruszył przy wydawaniu zaskarżonej decyzji zasady dwuinstancyjności postępowania wyrażonej w art. 15 k.p.a. Rozpoznał on sprawę na nowo, oceniając zgromadzony materiał dowodowy, który był kompletny. Stanowisko zostało zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, spełniającym wymagania z art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie Sądu, stan faktyczny został w dostateczny sposób ustalony. Organ uwzględnił wszystkie okoliczności, które mogły przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, w tym dowody znane mu z urzędu oraz stanowisko Marszałka Województwa K.-P. odnośnie do właściwości przyrodniczych oraz bytu w przyszłości wału. Nie doszło w tej sytuacji do zarzucanego naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. przez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy w związku z nierozpatrzeniem materiału dowodowego oraz nie odniesieniem się do istotnych dla sprawy dowodów i wywodów przedstawionych przez skarżącego. Dlatego też należy wykluczyć wskazane w skardze naruszenie przepisów art. 6-11, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. Całkowicie nietrafiony jest zarzut naruszenia art. 155 k.p.a., ponieważ sprawa była rozpatrywana w trybie zwykłym, a nie dotyczyła wzruszenia decyzji ostatecznej. W ocenie Sądu, nie było podstaw do uwzględnienia odwołania i zastosowania przez Kolegium art. 138 § 2 k.p.a. ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego ani przepisów prawa procesowego.

W tym stanie rzeczy, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako niezasadną.