Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2162/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji w części
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt. 3
journal: Dz.U. 2004 nr 204 poz 2088
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Magdalena Bosakirska (spr.) Protokolant Marcin Just po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2008 r. sprawy ze skargi M. spółka jawna z siedzibą w D. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w części utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2007 r. w przedmiocie kar pieniężnych w kwocie 500,00 zł za wykonywanie przewozu drogowego towarów niebezpiecznych z nieprawidłowo sporządzonym dokumentem przewozowym oraz w kwocie 750,00 zł za naruszenie przepisów o czasie pracy kierowców; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja w zakresie objętym punktem 1. nie podlega wykonaniu; 3. w pozostałej części oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2007 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2007r. nakładającą na M. J. i Wspólnicy Spółka Jawna M. z siedzibą w D. karę pieniężną w wysokości 12.250,00zł 1/ za wykonywanie przewozu drogowego towarów niebezpiecznych z nieprawidłowo sporządzonym dokumentem przewozowym, 2/ i 3/ za naruszenie przepisów o czasie pracy kierowców, 4/ wykonywanie transportu drogowego bez licencji, 5/ nieuiszczenie opłaty drogowej. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym.

[...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w dniu [...] kwietnia 2007 r. przeprowadził kontrolę drogową pojazdu należącego do M. J. i Wspólnicy Spółka Jawna M. z siedzibą w D. zwanej dalej spółką M.. W protokole kontroli stwierdzono wykonywanie przewozu drogowego towarów niebezpiecznych z nieprawidłowo sporządzonym dokumentem przewozowym, przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy, wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji oraz bez uiszczenia opłaty drogowej. Kierowca A. K. okazał zaświadczenie o wykonywaniu przewozów na potrzeby własne spółki M. oraz zaświadczenie potwierdzające zatrudnienie go przez M. J. prowadzącego Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe w O. ul. D. [...]. Kierowca okazał też kopię decyzji wojewody przyznającej spółce M. status zakładu pracy chronionej. Kierowca podpisał protokół kontroli bez zastrzeżeń.

W toku postępowania M. J. reprezentując spółkę M. wyjaśnił, że dokumenty przewozowe były prawidłowe, naruszenia przepisów o czasie pracy kierowców niewielkie i usprawiedliwione brakiem odpowiedniej infrastruktury drogowej. Zarzut wykonywania transportu drogowego bez licencji jest bezpodstawny bowiem kierowca A. jest pracownikiem przedsiębiorstwa M. J., a przedsiębiorstwo to i spółkę M. łączy osoba właściciela M. J.. Spółka M. jest zakładem pracy chronionej i jest zwolniona z opłaty drogowej. Do pisma tego dołączył m.in. Zaświadczenie z dnia 15 marca 2007 r. o zatrudnieniu A. K. w spółce M. oraz pismo pracodawcy M. J. prowadzącego Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe, z dnia 15 marca 2007 r. o powierzeniu A. K. pracy na stanowisku kierowcy w spółce M. w okresie od 15 marca 2007 r. do 31 maja 2007 r. W aktach znajduje się też umowa o pracę zawarta dnia 31 grudnia 2005 r. na czas określony do dnia 31 maja 2007 r. między A. K. a M. J.– Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2007r. nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego powołując się na art.93 ust.1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym /tekst jednolity Dz.U. nr 204 z 2004r. p.2088 z późn. zmianami, zwana dalej utd/ nałożył na spółkę M. karę pieniężną w wysokości 12.250,00zł. Na sumę kary składają się następujące kary:

1/ kara 500,00 zł za wykonywanie przewozu drogowego towarów niebezpiecznych z nieprawidłowo sporządzonym dokumentem przewozowym, /na podstawie art.92 ust.1 p.1 i ust.4 utd oraz lp.6.1.1. załącznika do utd/

2/ kara 150,00 zł za przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy o czas powyżej 15 minut do 30 minut, /na podstawie art.92 ust.1 p. 2, 7 i 8 oraz i ust.4 utd i lp.10.3 lit.a załącznika do utd/,

3/ kara 600,00 za przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy za każde następne rozpoczęte 30minut, /na podstawie art.92 ust.1 p. 2, 7 i 8 oraz i ust.4 utd i lp.10.3 lit.b załącznika do utd/

4/ kara 8000,00 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, /na podstawie art.92 ust.1 p.1 i ust.4 utd oraz lp.1.1. załącznika do utd/,

5/ kara 3000,00 zł za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia opłaty drogowej /na podstawie art.92 ust.1 p.1 i ust.4 utd oraz lp.4.1. załącznika do utd/.

Uzasadniając karę z p. 4/ organ przypomniał treść art.4 p.4 utd i wskazał, że kierowca nie był pracownikiem spółki M., tylko został delegowany do pracy w tej spółce, zaś umowę o pracę miał z M. J. właścicielem Przedsiębiorstwa Handlowo Usługowego.

Uzasadniając karę z p.5/ organ wskazał, że z obowiązku ponoszenia opłat drogowych zwolnione są zakłady pracy chronionej wykonujące przewozy na potrzeby własne, zaś kontrolowany przewóz nie miał charakteru przewozu na potrzeby własne.

Spółka M. wniosła odwołanie z wnioskiem o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez zmniejszenie wymierzonej odwołującej się kary pieniężnej do kwoty 1250,00zł. W uzasadnieniu odwołania wskazała, że zaskarżona decyzja jest tylko częściowo merytorycznie słuszna tj. w p.1, p.2 i p.3. Nie jest natomiast słuszna w p.4 i p.5. Kontrolowany przewóz był przewozem na potrzeby własne, a bez znaczenia jest fakt, że kierowca A. K. był pracownikiem Przedsiębiorstwa Handlowo Usługowego M.J., gdyż odwołująca się spółka M. nie ma osobowości prawnej, a jej właścicielem jest ta sama osoba fizyczna, czyli M. J., zatem należy przyjąć, że A. K. był pracownikiem odwołującego się pracodawcy czyli spółki M.. Spółka posiada status zakładu pracy chronionej i jest zwolniona z opłat drogowych wykonując przewóz na potrzeby własne. Ten przewóz był przewozem na potrzeby własne.

Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2007r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 138 § 1 p. 1 KPA, przepis 5.4.1. umowy europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu towarów niebezpiecznych (ADR) /Dz.U. nr 178 z 2005r. poz.1481/, art.3 ust.1 ustawy z dnia 28 października 2002r. o przewozie towarów niebezpiecznych /Dz.U. nr 199 z 2002r. poz. 1671/ , art.42 ust.1 utd, 92 ust.1 i 4 utd, lp. 6.1.1., lp.1.1., lp.10.3 lit.a i lit.b, 1.4.1. utd art.15 ust.2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym /Dz. Urz. WE L 370 z 31.12. 1985/ w związku z art.6 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Europy z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE)2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG)3820/85 /Dz.Urz. WE L102/11.04.2006/ oraz § 3 i § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych /Dz.U. nr 151 z 2006 r. poz.1089/.

W uzasadnieniu decyzji organ przypomniał przepisy ADR i wyjaśnił nałożenie kary za nieprawidłowy dokument przewozowy dotyczący przewozu materiału niebezpiecznego oraz wskazał, że spółka w odwołaniu podniosła, iż dokument był prawidłowy. Dalej organ wyjaśnił zasadność nałożenia kar za uchybienia przepisów o czasie pracy kierowców.

Odnośnie kary za brak licencji organ wyjaśnił, że powierzenie pracownikowi pracy innej niż określona w umowie o pracę nie oznacza zmiany pracodawcy. Ustawa definiując przewóz na potrzeby własne wymaga prowadzenia pojazdu przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, a kierowca kontrolowanego pojazdu nie był pracownikiem spółki. Zatem spółka wykonywała transport drogowy, a nie przewóz na potrzeby własne.

Odnośnie kary za brak opłaty drogowej organ wskazał, że zakłady pracy chronionej są zwolnione z opłaty drogowej tylko, gdy wykonują przewóz na potrzeby własne. Ponieważ nie były spełnione warunki przewozu na potrzeby spółka nie była zwolniona z opłaty drogowej.

Tę decyzję spółka M. zaskarżyła w całości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze wniosła o uchylenie decyzji II instancji w całości i zmianę decyzji I instancji poprzez zmniejszenie kary z kwoty 12250,00zł do kwoty 1250,00zł.

W uzasadnieniu spółka podniosła, że nie ma osobowości prawnej i występuje w obrocie jako spółka prawa handlowego osób fizycznych. Decyzja I instancji w p.4 i p.5 narusza interes skarżącej. Kontrolowany przewóz był przewozem na potrzeby własne na podstawie zaświadczenia o przewozach na potrzeby własne. Właścicielem spółki M. i Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego jest ta sama osoba – M. J., zatem kierowca był pracownikiem odwołującego się M. J. i podlegał jego kierownictwu. Skoro przewóz był przewozem na potrzeby własne, to był zwolniony z opłaty drogowej i orzeczona kara powinna wynieść tylko 1250,00zł.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego, wnosił o jej oddalenie i powołał argumentację jak w uzasadnieniu decyzji. Wskazał na zasadność wszystkich nałożonych kar.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 z 2002r. poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 z 2002 r. poz.1270/ dalej zwanej p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.

Kontrolując w ten sposób zaskarżoną decyzję Sąd stwierdził naruszenie prawa, skarga jest więc częściowo uzasadniona, choć z innych przyczyn, niż wskazane przez skarżącą.

Przede wszystkim wskazać należy, że wszczęcie postępowania odwoławczego i jego zakres jest uzależniony od woli strony. Postępowanie odwoławcze oparte jest w pełni na zasadzie skargowości. Może ono być uruchomione tylko w wyniku podjęcia przez uprawniony podmiot czynności procesowej- wniesienia odwołania i nigdy nie może być wszczęte z urzędu /por B.Adamiak J.Borkowski "Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz" Wyd. C.H.Beck Warszawa 2003, s.555,556/.

W sprawie niniejszej z treści odwołania wynika, że trzech pierwszych kar w łącznej kwocie 1250,00 zł, dotyczących nieprawidłowego dokumentu przewozowego towarów niebezpiecznych oraz naruszenia przepisów o czasie pracy kierowców, strona nie kwestionuje. Świadczy o tym sama część wstępna odwołania, w której zawarty jest wniosek o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez zmniejszenie wymierzonej odwołującemu się przedsiębiorcy do kwoty 1250,00zł. Takie sformułowanie świadczy o akceptacji trzech pierwszych kar w kwocie 1250,00zł. Dalej odwołanie zawiera jednoznaczny zwrot, że "decyzja jest merytorycznie słuszna w punkcie 1/, 2/ i 3/ /.../ nie jest natomiast merytorycznie słuszna w punkcie 4/ i 5/.". O zakresie odwołania, świadczy też okoliczność, że jego uzasadnienie zawiera argumentację wyłącznie, co do kar z punktów 4/ i 5/ decyzji. W tym stanie rzeczy należało przyjąć, że decyzji co do kar z p.1/, 2/ i 3/ skarżąca nie kwestionowała i co do tych kar nie wnosiła odwołania. W tym więc zakresie decyzja nie została zaskarżona i uprawomocniła się.

Organ okoliczności tej nie zauważył i objął decyzją II instancji całą decyzję I instancji, również w tym zakresie, w którym nie została ona zaskarżona i uprawomocniła się. W uzasadnieniu decyzji II instancji organ uzasadnił szczegółowo rozstrzygnięcie, co do trzech pierwszych kar nie objętych odwołaniem, a nawet przypisał odwołaniu treści, których tam wcale nie ma /str.8 akt i s.8 v./. Takie działanie organu stanowi rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art.156 § 1 p.2 kpa i powoduje, że decyzja II instancji jest nieważna w części, w jakiej utrzymuje w mocy decyzję I instancji, co do kar z p.1/, p.2/ i p/3 , które to kary nie były objęte odwołaniem. Ponieważ skarżąca zaskarżyła decyzję II instancji w całości jednocześnie podkreślając, że kwestionuje tylko kary z p.4/ i p.5/ decyzji I instancji Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 145 § 1 p.2 p.p.s.a. w związku z art.156 § 1 p.2 kpa w związku z art.127 § 1 kpa stwierdził nieważność decyzji II instancji w części, w jakiej utrzymuje w mocy decyzję I instancji, co do kar z p.1/, 2/ i 3/ w łącznej kwocie 1250,00zł, bowiem decyzja co do tych kar nie została zaskarżona i była prawomocna.

W pozostałym zakresie tj. co do utrzymania w mocy decyzji I instancji odnośnie kar z p.4 i p.5 - skarga jest nieuzasadniona z następujących powodów.

Stosownie do art. 4 pkt 4 udt przewozem na potrzeby własne jest każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:

a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,

b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,

c) w przypadku przejazdu załadowanego – rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,

d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.

W rozpatrywanej sprawie oceniając spełnienie warunków przewozu na potrzeby własne należy zważyć, że: warunek określony w art.4 p. 4 lit.b) był spełniony, bowiem pojazd był własnością skarżącej spółki, a zatem skarżąca posiadała tytuł prawny do pojazdu, warunek z art.4 p.4 lit. c) był spełniony bowiem pojazd w dacie kontroli był załadowany rzeczami będącymi własnością przedsiębiorcy, warunek z art.4 p.4 lit. d) nie ma zastosowania w sprawie, gdyż skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.

Kluczowym dla rozpatrywanej sprawy jest sformułowany w art.4 p. 4 lit. a) warunek prowadzenia pojazdu, którym wykonywany jest przewóz na potrzeby własne, przez przedsiębiorcę lub jego pracowników. Jest niesporne w sprawie, że kierowca A. K. nie był zatrudniony w skarżącej spółce na podstawie umowy o pracę, zatem nie był jej pracownikiem w rozumieniu art.2 k.p. Spółki M. nie łączył z A. K. żaden stosunek prawny, a okoliczność, że M. J. prowadzący Przedsiębiorstwo Handlowo–Usługowe i będący pracodawcą A. K. był jednocześnie wspólnikiem spółki jawnej M., faktu tego nie zmienia. Spółka jawna będąca spółką osobową nie jest tylko zespołem osób. Spółka jawna zgodnie z uregulowaniami kodeksu spółek handlowych jest tak zwaną ułomną osobą prawną. Zgodnie z art.8 § 1 ksh spółka jawna może we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana. Prowadzi przedsiębiorstwo pod własną firmą /art.8 § 2 ksh/, ma swój majątek /art.28 ksh/, jest wpisana do rejestru, jest przedsiębiorcą /art.22 ksh/. Zatem, choć spółka jawna nie ma osobowości prawnej, jest wyposażona w liczne prawa i występuje w obrocie pod własną firmą.

Przedsiębiorca spółka jawna M. jest więc zupełnie odrębnym podmiotem prawa od swojego wspólnika M. J., który oprócz bycia wspólnikiem spółki M., jest przedsiębiorcą indywidualnym i prowadzi Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe. W tym stanie rzeczy posiadanie przez kierowcę statusu pracownika przedsiębiorcy M. J. pozostaje bez wpływu na status tegoż kierowcy wobec spółki jawnej M., nawet jeśli jego pracodawca M. J. polecił mu wykonywanie zadań w spółce M.. Zatem A.K. poprzez polecenie pracodawcy wykonywania zadań w spółce M. nie stał się pracownikiem spółki M.. Kontrolowany przewóz nie spełniał więc warunku z art.4 p. 4 lit. a) utd, bowiem należący do spółki pojazd, wiozący towary należące do spółki nie był kierowany przez pracownika spółki. Kontrolowany przewóz nie był więc przewozem na potrzeby własne w rozumieniu utd. W myśl art.4 p.3, lit.a utd transport drogowy stanowi każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do prowadzonej działalności gospodarczej niespełniający warunków wymienionych w art.4 p.4 ustawy, czyli warunków przewozu na potrzeby własne. Oceniając kontrolowany przejazd organ prawidłowo przyjął, że ponieważ kierujący pojazdem A. K. nie był pracownikiem spółki M., przejazd nie spełniał przesłanki przewozu na potrzeby własne wymienionej w art.4 p.4, lit.a. polegającej na kierowaniu pojazdem przez pracownika przedsiębiorcy. Skoro wykonywany przewóz nie był przewozem na potrzeby własne, to w związku z treścią powołanego wyżej art.4 p.3 lit.a utd, był transportem drogowym; zatem przewóz ten wymagał licencji. Skoro więc prawidłowo organ ustalił, że kontrolowany przejazd wykonywany był bez licencji – zasadnie nałożył karę za wykonywanie transportu drogowego bez licencji. Skarga w zakresie nałożenia kary 8000,00 zł za wykonywanie transportu drogowego bez licencji nie jest więc uzasadniona i dlatego na podstawie art.151 p.p.s.a. uległa oddaleniu.

Uznanie, że kontrolowany przewóz nie był przewozem na potrzeby własne w rozumieniu utd, powoduje, że przewozu tego nie dotyczy zwolnienie z opłaty drogowej, o którym mowa w art.42 ust.1 p.4 utd, przysługujące zakładom pracy chronionej wykonującym przewozy na potrzeby własne. Ponieważ jest niesporne, że kontrolowany przewóz wykonywany był bez uiszczenia opłaty drogowej, a nie był objęty zwolnieniem z tej opłaty, jako nie będący przewozem na potrzeby własne w rozumieniu utd, organ słusznie nałożył na spółkę karę pieniężną za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty drogowej. Skarga w zakresie kary pieniężnej w wysokości 3000,00 zł nie jest więc uzasadniona, zatem na podstawie art.151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.

Zważywszy powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 145 § 1 p.2 p.p.s.a w związku z art.156 § 1 p.1 kpa i 127 § 1 kpa oraz na podstawie art.151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O niewykonywaniu decyzji w zakresie objętym stwierdzeniem nieważności Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.

Sąd nie orzekł o kosztach postępowania z uwagi na treść art. 210 § 1 p.p.s.a. i brak wniosku strony w tej kwestii.