Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 260/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2005-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Sędzia NSA Anna Orłowska, Protokolant Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu w dniu 5 października 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi "A" Spółki z o.o. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia 12 lutego 2004 r. nr [...] w przedmiocie wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 31 października 2003 r. Naczelnik Urzędu Celnego wymierzył "A" Spółce z o.o. z siedzibą w G. opłatę manipulacyjną dodatkową w wysokości 141.976,80 zł w związku z wykazaniem różnicy między towarem przedstawionym a ujawnionym w wyniku rewizji celnej kontenera [...], przeprowadzonej w dniu 15.05.2002 r. W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 15.05.2002 r. funkcjonariusz celny Oddziału Celnego Baza Kontenerowa w G. dokonał rewizji celnej kontenera [...], znajdującego się na placu składowym Bałtyckiego Terminalu Kontenerowego. Kontener został wyładowany ze statku [...] bandery holenderskiej, przybyłego do portu w G. w dniu 12.05.2002 r. i zgłoszony przez agenta "A" Sp. z o.o. jako kontener pusty. W wyniku dokonanej rewizji celnej kontenera ujawniono trzy nowe samochody marki [...] o numerach nadwozi [...], [...], [...], które nie zostały przedstawione organowi celnemu. Zgodnie z art. 276 § 2 kodeksu celnego, jeżeli po przedstawieniu towaru organ celny wykaże różnicę między towarem przedstawionym a ujawnionym w wyniku rewizji celnej to od osoby, o której mowa w art. 39, pobiera się opłatę manipulacyjną dodatkową w wysokości wartości towaru odpowiadającej różnicy. W niniejszej sprawie zaistniał wskazany w cytowanym przepisie stan faktyczny, albowiem przedstawiono kontener, zgłoszony przez agenta "A" Sp. z o.o. jako kontener pusty, a w wyniku rewizji celnej kontenera ujawniono trzy nowe samochody, które nie zostały przedstawione organowi celnemu. Przepis art. 276 § 2 kodeksu celnego nakazuje obligatoryjne pobranie opłaty manipulacyjnej w określonej wysokości od osoby, o której mowa wart. 39, tj. osoby, która wprowadziła towar na polski obszar celny" lub osoby, która "przejęła odpowiedzialność za ten towar po jego wprowadzeniu". W toku postępowania skarżąca wniosła o wyrażenie zgody na wywóz 3 samochodów marki [...] poza polski obszar celny oraz o nieobciążanie opłatą manipulacyjną dodatkową w trybie art. 276 § 2 Kodeksu celnego. Wyjaśniała, że cała sytuacja jest wynikiem pomyłki urzędnika w [...] oraz uszkodzeń tamtejszego systemu komputerowego kontrolującego załadunek pustych kontenerów przeznaczonych do importu. W pismach wywodziła, że jest na terenie Polski agentem "B", który z kolei jest agentem armatora "C" S.A. z G., posiadającą kontrakt z firmą [...] na przewóz samochodów tego producenta z RPA do Europy. Do jej podstawowych zadań należy m.in. zabezpieczenie odpowiedniej ilości kontenerów pustych pod ładunki eksportowe z Polski. Statki armatora "A" na zlecenie skarżącej przywożą z portu E. do G. puste kontenery. Zamówienia dotyczą ilości kontenerów bez wskazania ich oznaczeń. Ich właścicielem bądź dzierżawcą jest armator "B" G. Skarżąca stwierdziła, że należy wykluczyć, by wprowadziła na polski obszar celny trzy przedmiotowe samochody (jak też niemiecka firma "D"), nie wiedziały one bowiem, ani przy założeniu nawet najwyższej staranności nie mogły się dowiedzieć o zawartości kontenera, który został do przewozu zadeklarowany jako pusty. Jednocześnie wniosła o umorzenie postępowania celnego w niniejszej sprawie.

Organ stwierdził, że Kodeks celny nie zawiera ustawowej definicji "osoby, która wprowadziła towar na polski obszar celny" czy też "osoby, która przejęła odpowiedzialność za ten towar po ich wprowadzeniu", dlatego też należy stosować wykładnię językową, przy uwzględnieniu zaistniałych okoliczności faktycznych w indywidualnej sprawie. W ocenie organu stan faktyczny pozwala na przyjęcie, że osobą, która przejęła odpowiedzialność za towar jest agent "A" Sp. z o.o. Na podmiotach prowadzących profesjonalną działalność gospodarczą ciąży obowiązek szczególnej sumienności w wykonywaniu obowiązków celnych. Skarżąca w świetle materiału dowodowego po rozładunku przedmiotowego kontenera przejęła odpowiedzialność nie tylko za towar zgłoszony, ale także za towar nie objęty zgłoszeniem. Opłata manipulacyjna dodatkowa jest formą sankcji administracyjnej i obciąża osoby bez względu na to, czy przyczyniły się, czy też nie do próby wprowadzenia na polski obszar celny towaru nie ujętego w dokumentacji celnej. Dla ustalenia kręgu osób, od których dokonuje się wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej, organ celny nie ustala stosunku tych osób do powstałego czynu czy do okoliczności jemu towarzyszących, na które wskazuje ustawodawca w art. 210 § 3 kodeksu celnego (przesłanki zawinienia bądź nie, badanie zachowania aktów należytej staranności wymaganej w danej okoliczności od danej osoby).Tłumaczenie zaistniałego faktu jako pomyłki, będącej następstwem nieszczęśliwego zbiegu okoliczności - uszkodzeń systemu komputerowego w E., kontrolującego załadunek pustych kontenerów przeznaczonych do importu - nie może zatem prowadzić do odstąpienia od wymiaru przedmiotowej opłaty manipulacyjnej dodatkowej. Wszelkie okoliczności podnoszone w pismach przez niemieckie firmy "E" (agenta "C" w G. w N.) i "D" (odbiorcy ładunku w N.) oraz skarżącej nastąpiły już po ujawnieniu trzech pojazdów marki [...] w kontenerze [...]. Do czasu przeprowadzenia rewizji celnej, która miała miejsce dopiero po trzech dniach od złożenia przedmiotowego kontenera na placu składowym Bałtyckiego Terminalu Kontenerowego żaden z w/w podmiotów nie informował o rzekomo omyłkowej wysyłce tego kontenera. W tej sytuacji w rozpatrywanej sprawie powstał określony skutek prawny, a mianowicie obligatoryjny wymiar opłaty manipulacyjnej dodatkowej. Do obliczenia jej wysokości przyjęto wartość przedmiotowych pojazdów z faktury proforma nr [...] z dnia 9.04.2002 r., wystawionej przez [...]. Na jej podstawie ustalono łączną wartość tych pojazdów - 38.143,26 EUR. Następnie zastosowano tabelę kursów średnich walut obcych NBP nr [...] z dnia 14.05.2002 r., obowiązującej od 15.05.2002 r. do 21.05.2002 r., w której kurs l EUR wynosił 3.7222 PLN. W ten sposób obliczono, że wysokość opłaty manipulacyjnej wynosi 141.976,80 PLN.

Rozpoznając odwołanie skarżącej, która zarzuciła decyzji organu pierwszej instancji naruszenie prawa, w szczególności art. 276 § 2 i art. 39 ustawy Kodeks Celny oraz niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy oraz wniosła o uchylenie wydanej decyzji, Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia 12 lutego 2004 r. nr [...] z utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że ujawnienie towaru w postaci trzech samochodów osobowych w wyniku przeprowadzonej przez funkcjonariusza celnego rewizji kontenera, zadeklarowanego jako pusty, należy niewątpliwie zakwalifikować jako zdarzenie wypełniające przesłanki wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej wynikające z art. 276 § 2 Kodeksu celnego. W kwestii natomiast ustalenia osoby zobowiązanej do uiszczenia przedmiotowej opłaty, w świetle stanu faktycznego niniejszej sprawy organ wskazał, iż spełnione zostały wymogi konieczne do uznania "A" Spółki z o.o. za podmiot, który przejął odpowiedzialność za towar po jego wprowadzeniu. Fakt przejęcia przez "A" z o.o. odpowiedzialności za towar dokumentują zgromadzone w sprawie dowody: manifest statku, konosament oraz wykaz rozładunkowy statku. Organ powołując się na pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16.05.2000 r. sygn. akt I SA/Ka 602/01, zgodnie z którym opłatę manipulacyjną dodatkową wymierza się wobec osoby, która wprowadziła towar na polski obszar celny, o ile odpowiedzialności za ten towar nie przejęła inna osoba wskazał, iż decydującym momentem dla ustalenia granic tej odpowiedzialności jest chwila dokonania przez organ celny rewizji celnej towarów. W niniejszej sprawie rewizja celna została przeprowadzona po rozładowaniu kontenera ze statku i zadeklarowaniu go jako pustego, co dokumentują wskazane wyżej dowody, a zatem osobą zobowiązaną do uiszczenia opłaty jest "A" Spółka z o.o., jako podmiot, który na tym etapie przejął już odpowiedzialność za towar. Odnosząc się do argumentów strony, iż niezasadne jest obciążanie Spółki opłatą, skoro nie miała ona wpływu na przyczyny zaistniałych nieprawidłowości – organ odwoławczy powołał się na pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8.11.2002 r. sygn. akt V SA 3210/01, w którym Sąd stanął na stanowisku, iż w przypadku stwierdzenia, że zachodzą przesłanki określone w art.276 § 2 Kodeksu celnego wymiar opłaty manipulacyjnej dodatkowej jest obligatoryjny. Dyrektor Izby Celnej wskazał, iż organ celny nie jest uprawniony do odstąpienia od takiego wymiaru nawet w sytuacji, gdy różnica między towarem przedstawionym, a ujawnionym w wyniku rewizji celnej powstała wskutek okoliczności, na które strona nie miała wpływu. Wymierzenie opłaty manipulacyjnej dodatkowej osobie, która wprowadziła towar na polski obszar celny lub która przejęła odpowiedzialność za towar po jego wprowadzeniu jest sankcją za niedopełnienie przez tę osobę obowiązku celnego jakim jest posiadanie pełnej wiedzy o towarach przedstawionych organowi celnemu a także obowiązku przedłożenia organowi celnemu dokumentów stwierdzających rodzaj, jakość i ilość sprowadzonego z zagranicy towaru. Organ celny w takiej sytuacji nie ustala, czyje działania lub zaniechania spowodowały rozbieżność, a wystarczającą przesłanką powstania obowiązku uiszczenia tej opłaty jest fakt stwierdzenia takiej rozbieżności. Okoliczność, iż jak wywodzi strona, błędne załadowanie kontenera zawierającego 3 samochody spowodowane zostało przez splot różnych okoliczności (uszkodzenie systemu komputerowego w porcie załadunku, problemy z ważeniem kontenerów itp.) jest w kwestii konieczności wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej pozbawione znaczenia prawnego, i - jak to zostało wyżej wyjaśnione, nie może stać się podstawą odstąpienia od wymiaru opłaty. Organ wskazał, iż brak jest również przesłanek do uwzględnienia wniosku strony, zawartego w piśmie z dnia 5.02.2004 r., w zakresie uwzględnienia przez organ zmniejszenia się wartości samochodów, w okresie do dnia 15.02.2002 r. do chwili obecnej, o wysokość stawek odpisów amortyzacyjnych w wysokości 20 % wartości rocznie. Zgodnie z art. 276 § 2 Kodeksu celnego opłatę manipulacyjną dodatkową wymierza się w wysokości wartości towaru odpowiadającego stwierdzonej różnicy. Brak jest zatem podstaw prawnych do przyjęcia innej podstawy określenia tej sumy, niż stan i wartość towaru z dnia przeprowadzenia rewizji.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję skarżąca "A" Spółka z o.o. w G. zarzuciła naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 276 § 2 i art. 39 Kodeksu celnego przez błędną jego wykładnię oraz niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że nie jest tą osobą, o której mowa w treści art. 39 kodeksu celnego, ponieważ nie wprowadziła trzech samochodów [...] na polski obszar celny, ani też nie przejęła odpowiedzialności za ten towar po wprowadzeniu. Skarżąca działając jako agent "C" G. zgłosiła przedmiotowy kontener jako pusty. Nie można podzielić poglądu wyrażonego przez organ drugiej instancji jakoby fakt przejęcia przez "A" odpowiedzialności za towar dokumentowały zgromadzone w sprawie dowody: manifest statku, konosament oraz wykaz rozładunkowy statku. Wymienione wyżej dokumenty nie tylko nie potwierdzają stanowiska Dyrektora Izby Celnej, ale wręcz temu stanowisku zaprzeczają – "A" Spółka z o. o. działał jedynie jako agent "C" G. i to właśnie "C" G. jest armatorem statku, o którym przede wszystkim mowa w dokumentach. Ponadto ewentualne przejęcie odpowiedzialności przez "A" za towar wymagałoby uzyskania od swego mocodawcy – "C" G. uprzedniej specjalnej zgody. Skarżąca podniosła, iż ani Kodeks celny, ani doktryna czy orzecznictwo w tym zakresie nie zawiera ustawowej definicji "osoby, która wprowadziła towar na polski obszar celny", czy też "osoby, która przejęła odpowiedzialność za ten towar po jego wprowadzeniu" i dlatego też wskazywanie skarżącej ( działającej jedynie jako agent swego mocodawcy na terenie Polski), jako osoby odpowiedzialnej na podstawie jedynie wykładni językowej, na którą powołują się organy celne, jest interpretacją błędną. Skarżąca nie zgodziła się też ze stwierdzeniem Dyrektora Izby Celnej, iż skoro rewizja celna została przeprowadzona po rozładowaniu kontenera ze statku i zadeklarowaniu go jako pustego, to osobą zobowiązaną do uiszczenia opłaty jest "A" jako podmiot, który przejął już odpowiedzialność za towar, bowiem nie można mówić o przejęciu odpowiedzialności przez podmiot, występujący jedynie jako agent. Skarżąca zarzuciła, że Dyrektor Izby Celnej nie uwzględnił wszystkich okoliczności sprawy – skarżąca nie wiedziała, ani nawet przy dołożeniu najwyższej staranności nie mogła się dowiedzieć o faktycznej zawartości przedmiotowego kontenera. Nie bez znaczenia powinny być ponadto takie okoliczności , jak uszkodzenie systemu komputerowego w E., problemy z weryfikacją wagi kontenera, przyjście statku w weekend, złożone w aktach oświadczenia osób reprezentujących odbiorców ładunku i potwierdzające w/w okoliczności. Wymierzając wysokość opłaty manipulacyjnej dodatkowej Dyrektor Izby Celnej nie uwzględnił odpisów amortyzacyjnych samochodów.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (DZ. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Skarżąca, co było niesporne w sprawie , zgłosiła wyładowany ze statku [...] , przybyłego do portu w G. dniu 12 maja 2002 r. , kontener [...] – [...] , jako kontener pusty. W wyniku dokonanej rewizji celnej tego kontenera w dniu 15 maja 2002 r. ujawniono trzy nowe samochody marki [...] o określonych numerach nadwozi, które nie zostały przedstawione organowi celnemu.

Przepis art. 276 § 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny ( tekst jednolity Dz. U. z 2001 r., Nr 75 , poz. 802 ze zm.) stanowi, że jeżeli po przedstawieniu towaru wprowadzonego na polski obszar celny organ celny wykaże nadwyżkę towaru ujawnionego w wyniku rewizji celnej w stosunku do przedstawionego, to od osoby, o której mowa w art. 39, pobiera się opłatę manipulacyjną dodatkową w wysokości wartości celnej towaru odpowiadającej nadwyżce.

Zgodnie z przywołanym przepisem art. 39 Kodeksu celnego towary, które zgodnie z art. 36 § 1 pkt 1 zostały dostarczone do granicznego urzędu celnego bądź miejsca wyznaczonego lub uznanego przez organ celny, powinny zostać przedstawione organowi celnemu przez osobę, która wprowadziła je na polski obszar celny, lub przez osobę, która przejęła odpowiedzialność za te towary po ich wprowadzeniu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Przedstawienie towarów polega na zawiadomieniu organu celnego w wymaganej formie o dostarczeniu towarów. Wymaganej formie czyni zadość deklaracja skrócona. Kontenery stanowią przedmiot odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła ( § 128 pkt 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 marca 2001 r. w sprawie gospodarczych procedur celnych, Dz. U. Nr 18, poz. 214) .W przypadku kontenerów zgłoszenie celne może być dokonane w formie zgłoszenia ustnego ( § 29 ust. 1 pkt 1 lit. f rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 7 września 2001 w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych – Dz. U. Nr 117, poz. 1250).

W sprawie niniejszej kontener został przedstawiony przez skarżącą - jako kontener pusty.

Należy zgodzić się ze stanowiskiem zarówno organów celnych , jak i skarżącej, że przepisy Kodeksu celnego nie zawierają definicji osoby, która "wprowadziła towar na polski obszar celny", jak też osoby, która "przejęła odpowiedzialność za te towary po ich wprowadzeniu". Słuszne jest wobec tego stanowisko wyprowadzone przez organ, że należy w tej sytuacji stosować wykładnię językową uwzględniając okoliczności faktyczne danej sprawy.

Organy prawidłowo uznały w okolicznościach sprawy niniejszej , że skarżącą należy uznać za osobę, która przejęła odpowiedzialność za towary po ich wprowadzeniu na polski obszar celny - na podstawie dokumentów, jakimi są manifest statku, konosament, wykaz rozładunkowy statku.

Dodatkowo podnieść należy, że w toku niniejszego postępowania skarżąca złożyła wniosek o wyrażenie zgody na wywóz przedmiotowych samochodów poza polski obszar celny, który stanowi w istocie wniosek o nadanie przedmiotowym samochodom przeznaczenia w postaci powrotnego wywozu towaru poza polski obszar celny ( art. 185 Kodeksu celnego).

Osobą obowiązaną do dokonania powrotnego wywozu jest osoba, która wprowadziła towary na polski obszar celny lub przejęła odpowiedzialność za towary po ich wprowadzeniu ( za "Kodeksem celnym. Komentarz" pod red. Janusza Borkowskiego i in., Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis , Warszawa 2001 r., str. 321).

Potwierdza to stanowisko organu, że skarżąca jest osobą, która przejęła odpowiedzialność za przedmiotowe samochody po ich wprowadzeniu na polski obszar celny. Przyjęciu takiego stanowiska nie stoi na przeszkodzie podnoszona przez skarżącą okoliczność, że jest ona jedynie agentem innego podmiotu. Osobą , o której mowa w art. 39 kodeksu celnego może być bowiem np. przewoźnik, importer, agencja celna. O możliwości uznania jakiejś osoby za spełniającą warunki z art.276 § 2 w zw. z art. 39 Kodeksu celnego decyduje bowiem stan faktyczny sprawy, a nie konkretna działalność tej osoby.

Wyczerpanie przesłanek z art. 276 § 2 Kodeksu celnego pociąga za sobą obowiązek dokonania przez organy celne wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej, bowiem wymiar tej opłaty jest obligatoryjny.

Wymierzenie opłaty manipulacyjnej dodatkowej jest formą sankcji, obciążającej osobę, o której mowa w art. 276 § 2 w zw. z art. 36 Kodeksu celnego , wobec czego nie ma znaczenia przyczynienie się takiej osoby lub też nie, do próby przywiezienia towaru nieujętego w dokumentacji celnej.

Skarżąca jest podmiotem prowadzącym profesjonalną działalność gospodarczą, od której ze względu na profesjonalizm należy wymagać szczególnej sumienności w wykonywaniu obowiązków celnych. Przepisy nie przewidują możliwości zwolnienia osoby, o której mowa w przepisie art. 276 § 2 w zw. z art. 36 Kodeksu celnego , od obowiązku pobrania opłaty manipulacyjnej dodatkowej, dlatego też wskazywane przez skarżącą "okoliczności sprawy", takie jak m.in. awaria systemu komputerowego, problemy z weryfikacją wagi kontenera, nie mogą zwolnić organów od zastosowania art. 276 § 2 Kodeksu celnego.

Wystarczającą przesłanką powstania obowiązku uiszczenia opłaty manipulacyjnej dodatkowej jest stwierdzenie różnicy między towarem przedstawionym, a ujawnionym w wyniku rewizji celnej.

Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia odpisów amortyzacyjnych przy ustalaniu przez organ wysokości opłaty manipulacyjnej dodatkowej stwierdzić należy, że art. 276 § 2 Kodeksu celnego wprost stanowi, że opłatę manipulacyjną dodatkową wymierzaną w związku z wykazaniem różnicy między towarem przedstawionym a ujawnionym w wyniku rewizji celnej pobiera się w wysokości wartości towaru odpowiadającej różnicy.

Zastosowanie w tej sytuacji jakichkolwiek zmniejszeń tej kwoty, choćby o wskazywane przez skarżącą stawki amortyzacyjne , prowadziłoby do naruszenia przepisu art. 276 § 2 Kodeksu celnego.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, oddalił skargę na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).