Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA 983/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie WSA Emilia Lewandowska WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Protokolant Anna Milicka-Stojek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2004 r. sprawy ze skargi Gminy Miasta Z. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] marca 2003 r., nr [...] w przedmiocie komunalizacji nieruchomości skargę oddala


UZASADNIENIE

I SA 983/03

UZASADNIENIE

Decyzja nr [...] z dnia [...] marca 2003 r. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...], w sprawie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę Miasta Z. prawa własności do zabudowanej nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej [...], obrębie nr [...] oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha., "ujęcie zbiorcze [...]", objętej księgą wieczystą [...] Sądu Rejonowego w Z., opisanej w karcie ewidencyjnej nr [...].

W uzasadnieniu decyzji Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa stwierdziła, że decyzją z dnia [...] listopada 1996 r. Wojewoda [...] stwierdził nabycie z mocy prawa nieodpłatnie przedmiotowej nieruchomości. Od decyzji tej odwołanie wniósł [...] Park Narodowy zarzucając, że uzasadnienie decyzji narusza dyspozycję art. 107 § 3 kpa, jak również nie zbadano, czy sporne mienie służy wykonywaniu zadań publicznych, należących do właściwości organów administracji rządowej. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] marca 1997 r., uchyliła zaskarżoną decyzję i przekazała sprawę Wojewodzie do ponownego rozpatrzenia. Komisja uznała, że Wojewoda nie ustalił, czy istniały podstawy do komunalizacji nieruchomości, czy nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. należała (w znaczeniu władztwa administracyjnego) do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, do kogo nieruchomość należała w znaczeniu cywilnoprawnym. Ustalenie bowiem, że nieruchomość należała do [...] Parku Narodowego (tzn. znajdowała się w zarządzie Parku), wyłączałoby jej komunalizację już na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., nawet bez potrzeby sięgania do art. 11 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 komunalizacji z mocy prawa podlegają jedynie takie nieruchomości, które w dniu 27 maja 1990 r. w znaczeniu władztwa administracyjnego należały do terenowego organu z administracji państwowej stopnia podstawowego, w znaczeniu zaś władztwa cywilnoprawnego – do przedsiębiorstwa państwowego, dla którego wspomniany organ był organem założycielskim, albo do zakładu lub innej jednostki organizacyjnej podporządkowanej Wojewodzie. [...] Park Narodowy nie jest taką jednostką. Stosownie do art. 14 ust. 10 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr. 114, poz. 492 z późn. zm.), nieruchomości stanowiąca własność Skarbu Państwa, położone w granicach parku narodowego, przechodzą w zarząd parku. Zgodnie zaś z poprzednią, obowiązującą w dniu 27 maja 1990 r. ustawą z dnia 7 kwietnia 1949 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr. 25, poz. 180 z późn. zm.), utworzenie parku narodowego następowało na podstawie rozporządzenie Rady Ministrów zawierającego m.in. ustanowienie podległej Ministrowi Leśnictwa władzy powołanej do sprawowania zarządu parku narodowego (art. 14 ust. 1). Stosownie do § 18 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 października 1954 r. w sprawie utworzenia Tatrzańskiego Parku Narodowego (Dz. U. z 1955 r., Nr. 4, poz. 23 z późn. zm.), zarząd Parku sprawuje jego dyrektor. Wojewoda nie rozważył ponadto kwestii własności urządzeń służących do doprowadzania lub odprowadzania wody zgodnie z art. 49 kodeksu cywilnego.

Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję Komisji wniósł Burmistrz Miasta Z.. W skardze podniósł on między innymi, że zgodnie z art. 5 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy z dnia 10 maja 1990 r. w dniu 27 maja 1990 r. nieruchomość należała i była w posiadaniu i faktycznym władaniu Miejskiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej w Z., którego organem założycielskim był Naczelnik Miasta Z. i gminy T.j. Mimo, że Przedsiębiorstwo to "posiadało nieruchomość bez dokumentów o przekazaniu gruntu i prawem przewidzianych uregulowań w znaczeniu administracyjnym", to wzniosło niezbędne budowle i urządzenie służące "do doprowadzenia lun odprowadzenia wody pitnej", prowadziło ich konserwację i wprowadziło do ewidencji środków trwałych. W związku z tym środki te wchodzą w skład przedsiębiorstwa. Powołana w zaskarżonej decyzji ustawa z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody weszła w życie z dniem 12 listopada 1991 r., nie może więc działać z mocą wsteczną i odnosić się do dnia 27 maja 1990 r.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 5 marca 1998 r. w sprawie I SA 1270/97 oddalił skargę.

Sąd w uzasadnieniu podniósł, że w postępowaniu komunalizacyjnym prowadzonym na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. najistotniejszą kwestie stanowią charakter i cechy mienia objętego postępowaniem. Organ winien więc ustalić, czy objęte komunalizacją ex lege mienie w dniu 27 maja 1990 r. było mieniem ogólnonarodowym (państwowym) oraz czy w dacie tej należało do rady narodowej i terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego.

Sąd wskazał, że oceniając stan prawny spornego mienia na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej należało uwzględnić, iż [...] Park Narodowy – utworzony na podstawie § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 października 1954 r. w sprawie utworzenia Tatrzańskiego Parku Narodowego (Dz. U. z 1955 r., Nr. 4, poz. 23), stanowiącego akt wykonawczy do ustawy z dnia 7 kwietnia 1949 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr. 25, poz. 180 ze zm.) – poddany został zarządowi dyrektora tegoż Parku. Dyrektora powoływał zaś naczelny organ administracji państwowej, któremu podlegał on jako organ administracji wykonujący zadania w zakresie ochrony przyrody. Minister Ochrony Środowiska i Zasobów Naturalnych na podstawie art.19 ust.3 ustawy z dnia 7 kwietnia 1949 r. udzielał dyrektorowi upoważnień do wydawania aktów dotyczących wykonywania prac i urządzeń mających na celu utrzymanie, zabezpieczenie i udostępnienie terenów Parku. Sprawowany przez dyrektora zarząd stanowi nie tylko tytuł do objęcia Parku w znaczeniu cywilnoprawnym, lecz przede wszystkim tytułu prawnoadministracyjny, chyba, że istniałyby okoliczności i dowody świadczące i o istnieniu tytułu prawnego innego podmiotu do spornego terenu. Za przyjęciem zarządu dyrektora Parku przemawiają także aktualnie obowiązujące przepisy ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr. 114, poz. 492 ze zm.), która uchylając ustawę z dnia 7 kwietnia 1949 r., a wraz z nią i akty wykonawcze do niej, przejęła poprzednie uregulowania. W art. 16 ustawy potwierdzone zostało prawo dyrektora parku narodowego do zarządu parkiem. Jeżeli unormowanie to połączyć ze statusem parku, będącego państwową jednostką organizacyjną (art. 15 ustawy) oraz funkcją dyrektora parku, który w myśl art. 9 ustawy z dnia 16 października 1991 r. jest organem administracji specjalnej w zakresie ochrony przyrody na terenie parku, to potwierdza to utrzymanie istniejącego na dzień 27 maja 1990 r. publicznoprawnego charakteru władztwa na terenie parku przez organ zarządzający. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż ustawa z dnia 16 października 1991 r. nie tworzyła nowego stanu prawnego w tym zakresie, a jedynie w drodze ustawowej uregulowała to, co dotychczas wynikało z aktu wykonawczego z [...] października 1954 r. wydanego na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia 1949 r. w granicach ustawowego upoważnienia, a więc mającego moc powszechnie obowiązującą. Takie też znaczenie należy przypisać normie art. 14 ust. 10 nowej ustawy stanowiącej, iż nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa, położone w granicach parku narodowego, przechodzą w zarząd parku. W odniesieniu do [...] Parku Narodowego nastąpiło to na mocy § 1 i 18 ust. 1 rozporządzenie z 30 października 1954 r. Sąd podniósł, że gdyby przyjąć – jak tego chce skarżący – że sporny teren należał do terenowego organu administracji państwowej, jako będący w posiadaniu i faktycznym władaniu Miejskiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej, dla którego organem założycielskim był Naczelnik Miasta Z. i Gminy T., to wówczas należałoby dopuścić, iż w odniesieniu do tego terenu istniał dualizm władztwa administracyjnego, co nie wydaje się dopuszczalne pod względem jurydycznym. Ewentualną kolizję zachodzącą pomiędzy przepisem art. 6 ustawy z dnia 9 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r.. Nr. 14, poz. 74), gdyby ustawa miała tu zastosowanie, a przepisem § 18 ust. 1 wyżej wymienionego rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 października 1954 r. należy rozstrzygać przy zastosowaniu zasady lex specialis derogat legi generali. Przepisy szczególne, tj. ustawa z 7 kwietnia 1949 r. o ochronie przyrody i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 października 1954 r. kreowały bowiem prawo zarządu terenem Parku przez organ administracji państwowej, wykonujący zadania z zakresu ochrony przyrody, jakim był dyrektor [...] Parku Narodowego. Organ pierwszej instancji winien więc rozważyć, czy nie nastąpiło w odniesieniu do spornej nieruchomości gruntowej, wyłączenie komunalizacji przewidzianej w art. 5 ust. 1-3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., a to z uwagi na brak przesłanki "przynależności" mienia do podmiotów określonych w tych przepisach. Przy rozstrzyganiu komunalizacji ujęcia wody na terenie [...] Parku Narodowego rozważenia wymagają dalsze kwestie szczegółowe, związane z rodzajem mienia zwłaszcza w kontekście twierdzeń skargi, iż budynki i urządzenia należały do Miejskiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej w Z.. W prawie cywilnym obowiązuje wprawdzie zasada suprefices solo cedit (art. 47, 48 i 191 kc.), wyrażająca się w tym, że własność nieruchomości gruntowej rozciąga się na rzeczy ruchome, które stały się jej częściami składowymi, lecz w przepisie art. 49 kc. ustawodawca wprowadził wyjątek od tej zasady. Urządzenia służące m.in. do doprowadzania lub odprowadzania wody nie należą do części składowych gruntu, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa lub zakładu. Urządzenia te stają się własnością przedsiębiorstwa lub zakładu z chwilą połączenia w sposób trwały z przedsiębiorstwem lub zakładem. Powyższe uregulowanie wymaga ustalenia, jakie urządzenia znajdują się na spornej działce (jej wydzielonej części), do kogo należą, a przede wszystkim, czy wchodzą w skład przedsiębiorstwa.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. odmówił stwierdzenia nabycia przez Gminę Miasta Z. z mocy prawa nieodpłatnie własności spornej nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda podkreślił, że nieruchomość znajdowała się w dniu 27 maja 1990 r. w granicach [...] Parku Narodowego. Status [...] Parku Narodowego jako jednostki państwowej wynika z uregulowań zawartych w przepisach ustawy z dnia 7 kwietnia 1949 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr. 25, poz. 180) oraz § 1 i § 18 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 października 1954 r. (Dz. U. z 1955 r., Nr. 4, poz. 23) o utworzeniu Tatrzańskiego Parku Narodowego, które obowiązywały w dniu 27 maja 1990 r. Zgodnie z treścią § 18 wyżej wymienionego rozporządzenia "zarząd Parku sprawuje Dyrektor [...] Parku Narodowego mianowany przez Ministra Leśnictwa". Należy zatem przyjąć, że Dyrektor Parku jako sprawujący ustawowy zarząd podlega bezpośrednio Ministrowi jako organowi administracji specjalnej, wykonującemu zadania administracji w zakresie ochrony przyrody przy pomocy tegoż Dyrektora.

Organ pierwszej instancji wskazał, że za przyjęciem zarządu Dyrektora Parku przemawiają także aktualnie obowiązujące przepisy ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr. 114, poz. 494 z późn. zm.), która uchylając ustawę z dnia 7 kwietnia 1949 r., a wraz z nią i akty wykonawcze do niej, przejęła poprzednie uregulowania. Stosownie do treści art. 14 ust. 10 tej ustawy, nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa, położone w granicach parku narodowego, przechodzą w zarząd parku. Jest to przejście z mocy ustawy. W toku postępowania administracyjnego ustalono, że urządzenia służące do doprowadzania i odprowadzania wody, znajdujące się na rzeczonej nieruchomości, w dniu 27 maja 1990 r. należały do Miejskiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej – Zakładu Wodociągów i Kanalizacji w Z.. Zostały one opisane w karcie inwentaryzacyjnej tegoż przedsiębiorstwa. Zgodnie z treścią art. 49 kc weszły one w skład majątku tegoż przedsiębiorstwa. Organ pokreślił, że skoro zostało ustalone, że nieruchomość opisana w sentencji niniejszej decyzji w dniu 27 maja 1990 r. pozostawała w zarządzie [...] Parku Narodowego, to nie mogła być przedmiotem komunalizacji z mocy prawa.

Odwołanie od decyzji Wojewody [...] wniósł Burmistrz Miasta Z.. Zarzucił on zaskarżonej decyzji Wojewody naruszenie:

- art. 2 i art. 9 Europejskiej Karty Samorządu Terytorialnego,

- art. 166 i art. 167 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej,

- art. 5 i art. 11 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające

ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr. 32, poz. 191),

- art. 14 ust. 10 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2001 r., Nr. 99, poz. 1079),

- przepisów ustawy z dnia 7 kwietnia 1949 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 25, poz. 180).

W uzasadnieni odwołania Burmistrz podkreślił zwłaszcza, że Wojewoda odmawiając komunalizacji nieruchomości wymienionej na wstępie błędnie uznał, że w dniu 27 maja 1990 r. pozostawała ona w zarządzie [...] Parku Narodowego. Podniósł, że nie jest prawdą, iż ustawa z dnia 7 kwietnia 1949 r. określa w jakikolwiek sposób zasady gospodarowania nieruchomościami gruntowymi, położonymi na terenie parku narodowego. Podobnie jak rozporządzenie o utworzeniu Tatrzańskiego Parku Narodowego. Z ich treści wynika wyraźnie, że na terenie parku mogą znajdować się nieruchomości, stanowiące własność, bądź znajdujące się we władaniu osób trzecich- art. 23-25 cytowanej ustawy, z której wynika jasno, że Minister Leśnictwa i dyrektor parku realizują zadania ochrony przyrody.

Odwołujący powołał się na treść art. 8 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarowaniu terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r., Nr. 22, poz. 159) zgodnie z którym przekazywanie terenów państwowych jednostkom państwowym w użytkowanie następowało w drodze decyzji właściwego do spraw gospodarki komunalnej i mieszkaniowej organu prezydium powiatowej (miejskiej, miasta stanowiącego powiat lub wyłączonego z województwa) rady narodowej, wydanej na wniosek jednostki ubiegającej się o przekazanie terenu – decyzja powinna była zawierać określenie czasu i warunków użytkowania. Podobnie sprawę oddania państwowej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa w zarząd na podstawie decyzji rejonowego organu rządowej administracji ogólnej uregulowała ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r., Nr. 30, poz. 127). Zatem ani z przepisów ustawy o ochronie przyrody ani z przepisów dotyczących form przekazywania nieruchomości w zarząd parku nie wynika, aby rzeczona nieruchomość znajdowała się na dzień 27 maja 1990 r. w zarządzie [...] Parku Narodowego.

Odwołujący się podkreślił, że sprawa wodociągów i zaopatrzenia w wodę zostały powierzone gminom jako zadania własne w art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Na dzień 27 maja 1990 r. Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej pobierało wodę z potoków górskich i używało przedmiotową nieruchomość w granicach ogrodzenia. Skoro ustawodawca powierzył to zadanie gminie, to zgodnie z postanowieniami Europejskiej Karty Samorządu Terytorialnego i Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej musiał zapewnić im własność majątku niezbędnego do wykonania zadania. Mienie, którego dotyczy decyzja Wojewody podlega komunalizacji jako należące do przedsiębiorstwa Miejskiego Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej podporządkowanego radzie narodowej stopnia podstawowego i nie podlegające wyłączeniu z komunalizacji na podstawie art. 11 ustawy z 10 maja 1990 r. Skoro nieruchomość służyła w dniu 27 maja 1990 r. wyłącznie eksploatacji ujęć wody, a [...] Park Narodowy nie prowadził na niej żadnej gospodarki w zakresie ochrony przyrody, to odmowa komunalizacji jest całkowicie bezzasadna.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa po rozpoznaniu odwołania utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji podnosząc, że zgodnie z zaleceniami zawartymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że nieruchomość znajduje się na terenie [...] Parku Narodowego i w jego zarządzie, a urządzenia wodne należą do Miejskiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej.

Odnosząc się do argumentów podniesionych w odwołaniu organ drugiej instancji wskazał, że zarzut naruszenia art. 2 i 9 Europejskiej Karty Samorządu Terytorialnego oraz art. 166 i art. 167 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej sprowadza się do tego, że nie zapewniono Gminie własności majątku niezbędnego do wykonania zadań. Stwierdzenie to jest bezzasadne, bowiem ustawa z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych w bardzo szerokim stopniu uwłaszczyła wszystkie gminy w Polsce. Poza tym przewidziana w art. 5 ust. 1 komunalizacja mienia państwowego nie jest bezpośrednio związana z zakresem zadań przekazanych gminom do realizacji. Interes Gminy, a ściślej jej przedsiębiorstwa komunalnego, w zakresie urządzeń wodnych i innych podobnych urządzeń zapewnia zaś powołany wyżej art. 49 kc. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 5 i art. 11 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr. 32, poz. 191), organ wskazał, że zarzut jest w istocie skierowany nie tylko przeciwko zaskarżonej decyzji Wojewody, ale przeciwko wyrokowi Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 1998 r., I SA 1270/97, którym to wyrokiem Wojewoda jest związany. Organ podkreślił, że z prawnego punktu widzenia nie jest możliwa sytuacja, w której to samo mienie należałoby w rozumieniu art. 5 ust. 1 wymienionej ustawy jednocześnie do [...]Parku Narodowego, co zostało wykazane w czasie dotychczasowego postępowania, oraz do Miejskiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej.

Odnośnie zarzutu naruszenia art. 14 ust. 10 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2001 r., Nr. 99, poz. 1079) i przepisów ustawy z dnia 7 kwietnia 1949 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr. 25, poz. 180) organ wskazał, że zarzut zawiera polemikę z argumentacją zamieszczoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 marca 1998 r., I SA 1270/97.

Na powyższą decyzję skargę w terminie do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła Gmina Miasta Z. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 2 i 9 Europejskiej Karty Samorządu Terytorialnego, art. 166 i art. 167 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 5 i art. 11 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr. 32, poz. 191), art. 14 ust. 10 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2001 r., Nr. 99, poz. 1079) oraz przepisów ustawy z dnia 7 kwietnia 1949 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 1949 r., Nr. 25, poz. 180).

Skarżąca zarzuciła, że ustawa z dnia 7 kwietnia 1949 r. nie określała zasad gospodarowania nieruchomościami gruntowymi położonymi na terenie parku narodowego. Nie określało tych zasad rozporządzenie o utworzeniu Tatrzańskiego Parku Narodowego. Z tych aktów prawnych wynikało, że na terenie Parku mogły znajdować się nieruchomości we władaniu osób trzecich.

Skarżąca powołała się także na treść przepisu art. 8 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarowaniu terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r., Nr. 22, poz. 159) zgodnie z którym przekazanie terenów państwowych jednostkom państwowym w użytkowanie następowało w drodze decyzji prezydium właściwej rady narodowej wydanej na wniosek jednostki ubiegającej się o przekazanie terenu.

Dlatego z samych przepisów ustawy o ochronie przyrody nie wynikało, aby sporna nieruchomość znajdowała się w dniu 27 maja 1990 r. w zarządzie [...] Parku Narodowego.

Z kolei przepis art. 14 ust. 10 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody nie ustanawia zarządu z mocy prawa na rzecz Parku, a przepisy tej ustawy nie mogą mieć zastosowania w sprawie, gdyż w dniu wejścia w życie tej ustawy mienie było już własnością gminy, a nie Skarbu Państwa.

Skarżąca podała, że sprawy wodociągów i zaopatrzenia w wodę stanowią zadania własne gmin w rozumieniu art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. W dniu 27 maja 1990 r. Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej pobierało wodę z potoków, używało nieruchomości w granicach ogrodzenia i jako jedyne dysponowało kluczem do bramki wejściowej.

Skoro ustawodawca powierzył to zadanie gminie to zgodnie z postanowieniem Europejskiej Karty Samorządu Terytorialnego i Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej musiał zapewnić jej własność majątku niezbędnego do wykonania zadania.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie i powołała się na argumentację podniesioną w uzasadnieniu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

W niniejszej sprawie istotnym dla jej rozstrzygnięcia był wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 1998 r., I SA1270/97 w przedmiocie skargi Burmistrza Miasta Z. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] marca 1997 r.

W wyroku tym Sąd podkreślił, że [...] Park Narodowy utworzony na podstawie § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 października 1954 r. w sprawie utworzenia Tatrzańskiego Parku Narodowego (Dz. U. z 1955 r., Nr. 4, poz. 23), stanowiącego akt wykonawczy do ustawy z dnia 7 kwietnia 1949 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr. 25, poz. 180 ze zm.) poddany został zarządowi dyrektora Parku. Dyrektora powoływał naczelny organ administracji państwowej i udzielał odpowiednich upoważnień na podstawie wyżej wskazanej ustawy z dnia 7 kwietnia 1949 r., do wydawania aktów dotyczących wykonywania prac i urządzeń mających na celu utrzymanie i zabezpieczenia terenów Parku.

Sprawowany przez dyrektora zarząd stanowi tytuł administracyjny do objęcia Parku. Ustawa z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr. 144, poz. 492 ze zm.) przyjęła rozwiązanie uchylonej ustawy z 7 kwietnia 1949 r. i w art. 16 potwierdziła prawo dyrektora do zarządu Parkiem.

Skoro, jak wynika z art. 15 ustawy, [...] Park Narodowy jest państwową jednostką organizacyjną, a zgodnie z art. 9 ustawy dyrektor jest organem administracji specjalnej w zakresie ochrony przyrody, to potwierdza to utrzymanie istniejącego w dniu 27 maja 1990 r. publicznoprawnego charakteru władztwa nad terenem Parku przez organ zarządzający. Sąd podkreślił, że ustawa z dnia 16 października 1991 r. nie tworzyła nowego stanu prawnego w tym zakresie, a jedynie regulowała to, co dotychczas wynikało z aktu wykonawczego z dnia [...] października 1954 r. wydanego na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia 1949 r. i w granicach ustawowego upoważnienia, co w odniesieniu do [...] Parku Narodowego nastąpiło z mocy rozporządzenia z 30 października 1954 r. (§ 1 i 18 ust. 1).

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że nawet gdyby przyjąć, za skarżącym, że w odniesieniu do spornego terenu istniał dualizm władztwa administracyjnego, to kolizja zachodząca pomiędzy przepisem art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r., Nr. 14, poz. 74), a przepisem § 18 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 października 1954 r. należy rozstrzygać przy zastosowaniu zasady lex specialis derogat legi generalis. Przepisy szczególne jakim były przepis ustawy z dnia 7 kwietnia 1949 r. o ochronie przyrody oraz przepis rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 października 1954 r. kreowały prawo zarządu terenem [...] Parku Narodowego przez organ administracji państwowej, wykonujący zadania z zakresu ochrony przyrody jakim był dyrektor.

Zgodnie z treścią art. 99 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. wiąże wojewódzkie sądy administracyjne i organ. Zarzucenie przez skarżącego naruszenia przez organ przepisów ustawy z dnia 7 kwietnia 1949 r. o ochronie przyrody oraz ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody jest niezasadne, gdyż przepisów tych ustaw dokonana przez organ odpowiada ocenie dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, którą tą oceną prawną organ był związany.

Bezsporne jest, że przedmiotowa nieruchomość znajduje się na terenie [...] Parku Narodowego. Organ ustalił i wskazał, że urządzenia wodne, które na tej nieruchomości się znajdują nie należą do części składowych gruntu, gdyż wchodzą w skład Miejskiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej w rozumieniu art. 49 kc. Jednakże nie mogą one stanowić przedmiotu komunalizacji wobec braku przesłanek z art. 5 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. i wobec faktu, że stanowią własność przedsiębiorstwa.

Słusznie wskazał organ, że nie jest możliwe, aby to samo mienie należało jednocześnie do [...] Parku Narodowego i Miejskiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej. Kwestie te były przedmiotem analizy dokonanej w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego i oceny prawnej.

Odnośnie zarzutów podnoszonych przez skarżącą naruszenia przez organ art. 2 i 9 Europejskiej Karty Samorządu Terytorialnego oraz art. 166 i 167 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, które to zarzuty podnoszone były również w odwołaniu do decyzji organu pierwszej instancji, to stanowisko organu odnoszące się do tych kwestii należy uznać za słuszne i nie naruszające prawa. Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych w szerokim zakresie uwłaszczyła gminy. Realizacja zadań gminy w zakresie urządzeń wodnych jest zapewniona, gdyż urządzenia na przedmiotowej nieruchomości wchodzą w skład przedsiębiorstwa tj. Miejskiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej – w rozumieniu art. 49 kc, i jedynie to przedsiębiorstwo nimi zawiaduje.

Mając na uwadze wszystkie wyżej omówione okoliczności Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i z mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1270), orzekł jak w wyroku.