Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2475/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędzia WSA Magdalena Durzyńska po rozpoznaniu 10 maja na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 4 sierpnia 2021r. nr KO-438/4103/231/21, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Płocku, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735), dalej "kpa" i art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 111), dalej "ustawa o świadczeniach", utrzymał w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy B. przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z 23 lutego 2021 r., Nr GOPS.4243.23.2021 w przedmiocie odmowy przyznania E. T., dalej "Skarżąca", świadczenia pielęgnacyjnego.

Stan sprawy przedstawiał się w sposób następujący.

Decyzją z 23 lutego 2021 r., Nr GOPS.4243.23.2021 odmówiono E. T. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną mamą K. C.. Mama ma orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Powodem odmowy było uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. niepełnosprawność dorosłej osoby niepełnosprawnej nie powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej. Ponadto, zdaniem organu, Skarżąca nie spełnia;a warunku wynikającego z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. nie udokumentowała, że rezygnacja z pracy zarobkowej, spowodowana jest koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Skarżąca.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Płocku rozpoznając odwołanie wskazało, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zgodnie z art. 3 pkt 21 tej ustawy - ilekroć w ustawie jest mowa o znacznym stopniu niepełnosprawności - oznacza to:

a) niepełnosprawność w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych,

b) całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,

c) stałą albo długotrwałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji albo trwałą lub okresową całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji, orzeczoną na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników w celu uzyskania świadczeń określonych w tych przepisach,

d) posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do 1 grupy inwalidów, e) niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Stosownie do art. 17 ust. 1b ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Skarżąca należy do kręgu podmiotów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 tej ustawy albowiem stosownie do art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, ciąży na niej jako zstępnej pierwszego stopnia w linii prostej, obowiązek alimentacyjny względem matki. Skarżąca nie jest osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jak wynika z orzeczenia Lekarza Rzeczoznawcy Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego OR/PT w P. z dnia [...] lutego 2020 r., Nr akt [...] u matki Skarżącej, urodzonej [...] kwietnia 1946 r. stwierdza się trwałą niezdolność do samodzielnej egzystencji od dnia [...] grudnia 2019 r.

Organ II instancji uznał, że wadliwie przyjęto, iż jednym z powodów do odmowy przyznania świadczenia jest fakt, że niepełnosprawność powstała po terminach o jakich mowa w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach. Zdaniem Kolegium organ błędnie zastosował ten przepis ponieważ wobec treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13, przymiot konstytucyjności utraciło przewidziane w tym przepisie kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego przez opiekunów dorosłych niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2 ustawy. Z tych przyczyn w odniesieniu do opiekunów dorosłych niepełnosprawnych, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.

Organ II instancji podzielił natomiast wywody organu I instancji co do tego, że zakres i rozmiar sprawowanej opieki wyklucza pracę skarżącej w kontekście czynności jakie muszą być wykonywane przy osobie niepełnosprawnej.

Świadczenie pielęgnacyjne, przewidziane w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach przysługuje osobie, która sprawuje opiekę nad osobą tego wymagającą i spełnia przesłanki wskazane w tym przepisie. Przepis ten stanowi, że opieka ma być sprawowana nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniem konieczności stałej lub długoterminowej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością egzystencji oraz stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Ustawa o świadczeniach rodzinnych w słowniku wyrażeń ustawowych w art. 3 pkt 22 zawiera zaś definicję zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Omawiana ustawa, nie zawiera jednak definicji sprawowania opieki. Z treści art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała, lub długoterminowa. W istocie, z ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Ze wspomnianego przepisu wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się oświadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, jest rezygnacja z pracy zarobkowej spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Przepis art. 17 ust. 1 tej ustawy należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo - skutkowego w danym przypadku konieczne jest ustalenie czy rodzaj bądź/i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej.

Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia.

Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia a stopniem faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą.

Jak wynika z ustaleń, dokonanych przez pracownika socjalnego w rozmowie z E. T. i K. C., w miejscu ich zamieszkania, w trakcie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego w dniu 29 grudnia 2020 r., Skarżąca i jej mąż zamieszkują wspólnie z matką i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Rodzina zamieszkuje w domu jednorodzinnym, piętrowym, podpiwniczonym. Dom posiada centralne ogrzewanie, bieżącą wodę i jest wyposażony w podstawowe sprzęty gospodarstwa domowego. Matka Skarżącej ma 75 lat i jest wdową. Źródłem dochodu rodziny jest emerytura niepełnosprawnej wraz ze świadczeniem uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji oraz emerytura męża Skarżącej J. T. Skarżąca ma 53 lata, nie pracuje zawodowo oraz nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna w PUP. Ustalone zostało, że K. C. jest osobą chodzącą, bez większych problemów porusza się po domu i podwórku - jak wskazała pracownik socjalny, to K. C. otworzyła jej drzwi, gdy przyszła sporządzić wywiad środowiskowy. Sama wykonuje proste czynności samoobsługowe. Odwołująca się pomaga matce przy trudniejszych czynnościach, takich jak: mycie pleców, obcięcie paznokci u nóg. Pomaga w ubieraniu się. Skarżąca przygotowuje posiłki, które matka spożywa samodzielnie, pierze, sprząta, robi zakupy. Dba żeby matka miała podawane leki na czas. Powtarza i wykupuje leki. W razie potrzeby umawia wizyty lekarskie. K. C. jest osobą sprawną intelektualnie. Na zadawane przez pracownika socjalnego pytania odpowiadała rzeczowo i racjonalnie.

Po wywiadzie złożono dodatkowe dokumenty z których wynika, że K. C. cierpi na zaawansowaną chorobę nowotworową, porusza się z trudem, chodzi po mieszkaniu o lasce, wymaga asekuracji córki, wymaga pomocy przy wstaniu z łóżka. Ponadto, co zostało już ustalone w sprawie podczas wywiadu środowiskowego odwołująca się pomaga matce w ubieraniu się, korzystaniu z toalety i czynnościach higienicznych, kąpieli. Jak wskazano w piśmie z uwagi na zakres opieki nad matką Skarżąca nie jest w stanie podjąć pracy nawet w niepełnym wymiarze czasu.

W ocenie Kolegium, przedłożone wyżej pismo nie mogło odnieść oczekiwanego przez odwołującą się skutku, tj. przyznania jej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

Mając na uwadze przedstawiony wyżej rodzaj i zakres sprawowanej przez Skarżącą opieki nad matką - wskazanej również w piśmie z dnia 22 stycznia 2021 r. brak jest, zdaniem Kolegium, podstaw do przyjęcia, że Skarżąca nie podejmuje zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, w związku z koniecznością opieki nad matką. Skarżąca w zasadzie nie wykonuje przy matce czynności pielęgnacyjnych, ściśle związanych z jej osobą, wymagających ciągłej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życiowych. Matka Skarżącej pomimo stwierdzonego u niej znacznego stopnia niepełnosprawności nie wymaga leczenia odleżyn, ran, pielęgnacji przetok, karmienia przez sondę, kontroli cewnika, wymiany pampersów czy też pomocy w załatwianiu potrzeb fizjologicznych. Nawet przy kąpielach jej pomoc sprowadza się jedynie do umycia pleców. Matka odwołującej, posiłki spożywa samodzielnie, jest sprawna intelektualnie, porusza się samodzielnie, nawet gdyby przyjąć, że przy pomocy kuli, to nie można przyjąć, że jest ona całkowicie zależna od strony. Jak ustalono, Pani K. C. samodzielnie, bez asekuracji córki otworzyła drzwi pracownikowi socjalnemu, który przyszedł na wywiad środowiskowy. Świadczone przez odwołującą się czynności, a mianowicie robienie zakupów, realizacja recept, umawianie wizyt lekarskich, podawanie leków, przygotowywanie posiłków, pranie, sprzątanie dotyczą w rzeczywistości prowadzenia gospodarstwa domowego przez osoby aktywne zarobkowo i zawodowo. Czynności te mogą być realizowane także przez osobę aktywną zawodowo, gdyż mają one charakter uniwersalny, skoro nie dotyczą tylko wąskiego grona osób, co do których istnieje konieczność zapewnienia opieki i pomocy w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Czynności, tzw. porządku dziennego mogą być wykonywane w czasie wolnym od pracy, w tym także przed udaniem się do pracy lub po powrocie z niej, jak np. pomoc przy czynnościach higienicznych, ubraniu się czy też przygotowywanie posiłków, bądź leków - które matka odwołującej się jako osoba sprawna intelektualnie może zażyć sama.

Nie kwestionując, konieczności wsparcia matki przez Skarżącą do czego jest ona zobowiązana zgodnie z regulacjami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy; tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 1359), sama konieczność sprawowania opieki nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Pozostawanie w gotowości do zapewnienia wsparcia, opieki i pomocy potrzebującym tego rodzicom jest powinnością każdego dorosłego dziecka, szczególnie w zakresie rozmiaru pomocy jakiej udziela odwołująca się, co nie jest równoznaczne z niezdolnością tych osób do wykonywania pracy zawodowej.

Zakres czynności opiekuńczych wykonywanych przez Skarżącą względem swojej niepełnosprawnej matki nie wyklucza możliwości podjęcia przez nią zatrudnienia. Nie zaistniał więc związek przyczynowy pomiędzy wykonywanymi czynnościami, w niewielkim tylko stopniu wspomagającymi matkę w jej codziennym funkcjonowaniu, a biernością zawodową odwołującej się, niewywołaną ich realizacją. Tym samym niespełniona została przesłanka z art. 17 ust. lpkt 4 ustawy o świadczeniach.

Organ II instancji uznał za niezasadne zarzuty odwołania wskazując, że organ nie prowadzi postępowania dowodowego bez końca a jedynie do momentu w którym uzna, że zebrany materiał dowodowy jest pełny i wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia. Wobec zatem ustalenia przez organ - na podstawie oświadczeń złożonych przez Skarżącą i jej matkę w dniu 29 grudnia 2020 r., na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 29 grudnia 2020 r., a także na podstawie wyjaśnień złożonych przez Skarżącą w piśmie z dnia 22 stycznia 2021 r. - zakresu i rozmiaru (charakteru) sprawowanej przez odwołującą się opieki nad niepełnosprawną matką, która nie wyklucza podjęcia przez odwołującą się zatrudnienia, organ pierwszej instancji nie miał podstaw do dalszego prowadzenia czynności dowodowych. W toku ustalania stanu faktycznego w postępowaniu administracyjnym, strona nie jest zwolniona ze współdziałania z organem i przejawiania inicjatywy dowodowej. Obowiązek ten wprawdzie nie wyłącza wymogu dążenia przez organ administracji do wyjaśnienia prawdy materialnej jednak oznacza, że strona winna aktywnie współdziałać z organem w celu ustalenia wszystkich okoliczności sprawy. Zwłaszcza jeśli kwestionuje dotychczasowe ustalenia organu. W sprawie niniejszej Skarżąca od wszczęcia postępowania przed organem pierwszej instancji jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, który w trakcie całego postępowania nie wnioskował o ustalenie jakichkolwiek okoliczności w sprawie. Zarówno na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji, a następnie w odwołaniu pełnomocnik nie wskazał jakich dokładnie okoliczności organ nie ustalił, a które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła Skarżąca zaskarżając decyzję w całości.

I. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:

a) Dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych:

-zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczony przez Skarżącą nie wypełnia ww. dyspozycji podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej. - zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez Organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez Skarżącą (rezygnacją z pracy) a sprawowaniem przez Nią opieki nad matką, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo - skutkowy istnieje.

2. Naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 §. 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki Skarżącej nad matką, co skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu Strony.

Wskazując na powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji ją poprzedzającej, o zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. Nr 2021, poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 28.), dalej jako: "P.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a. przy czym stosownie do art. 135 P.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem, zdaniem Sądu, wbrew wywodom skargi, organ dokonał prawidłowej wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych i uznał, że nie ma podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na zakres pomocy niezbędnej osobie niepełnosprawnej.

Oczywiście organ prawidłowo uznał, mając na uwadze powołany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego, że okres w jakim powstała niepełnosprawność nie ma znaczenia przy ocenie spełnienia przesłanki do świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd w pełni te wywody akceptuje i przyjmuje jak własne.

Zasadnie jednak z innych przyczyn nie było podstaw do przyznania świadczenia.

Świadczenie pielęgnacyjne jest rodzajem świadczenia opiekuńczego a jego przyznanie wymaga spełnienia przez osobę ubiegającą się warunków ustawowych, które zostały szczegółowo wymienione w decyzji więc Sąd nie będzie ich szczegółowo ponownie przytaczał. Generalnie sens przyznawania tego rodzaju świadczenia jest taki aby osoby pozostające w niewątpliwie szczególnej sytuacji, kiedy osoba najbliższa wymaga całodziennej opieki, mogły zrezygnować z pracy i w całości poświęcić się opieką nad taką osobą. W zamian za to otrzymują świadczenie pielęgnacyjne, które ma zapewnić im pokrycie, choć w części niezbędnych wydatków na osobę, którą się opiekują.

Sąd rozpoznający tę sprawę jest zdania, że ustanowione w ustawie o świadczeniach rodzinnych regulacje należy odczytywać przez pryzmat zasad i wartości wyrażonych w Konstytucji R.P. oraz celu tych unormowań (tzw. prokonstytucyjna wykładnia przepisów prawa). Świadczenia pielęgnacyjne powinny być przyznawane osobom, które rzeczywiście sprawują opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi i wymagają takiego wsparcia (p: wyroki NSA : z 5 listopada 2015 r., I OSK 1062/14, 13 listopada 2015 r., I OSK 1286/14, z 21 czerwca 2017 r., I OSK829/16, 12 maja 2017/, I OSK328/16, 21 czerwca 2017 r., I OSK 829/17, 27 maja 2019 r., I OSK 1939/18). Jak równocześnie wskazywane jest w orzecznictwie, na gruncie art. 2 Konstytucji R.P. (np. wyrok NSA z 13 czerwca 2015 r., I OSK 1286/14), wyrażona w art. 2 Konstytucji zasada demokratycznego państwa prawa realizowana jest przez sądy których obowiązkiem jest przestrzeganie wyznaczonego ramami Konstytucji porządku prawnego. Jednym ze środków służących realizacji tych celów jest możliwość dokonywania wykładni rozszerzająca ustaw oparta na założeniu racjonalności ustawodawcy w której dopuszczalne jest odstępstwo od tej racjonalności gdy istnieją wyższe, ważniejsze zasady i wartości niż literalnie wykładane normy. Kierując się wyrażoną w art. 178 ust. 1 i 8 Konstytucji zasadą podległości sędziów Konstytucji zobowiązani sią ono wziąć zatem pod uwagę nie tylko literalne brzmienie normy prawnej ale i przepisy Konstytucji i dokonać takiej wykładni która w jak najpełniejszy sposób umożliwi realizację norm i wartości konstytucyjnych. Tego rodzaju wykładnia nie może jednak pomijać materialnoprawnych podstaw uzasadniających przyznawanie świadczenia pielęgnacyjnego. Należy pamiętać, że świadczenie pielęgnacyjne ma służyć zaspokajaniu potrzeb osoby niepełnosprawnej. Po drugie nie do przyjęcia jest na gruncie przepisów ustawy o świadczeniach teza, że generalnie w każdym przypadku gdy mamy do czynienia z osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym członek rodziny na którym ciąży ustawowy obowiązek opieki powinien uzyskać świadczenie pielęgnacyjnego. Taka wykładnia, w przypadku gdy mamy do czynienia z osobą niepełnosprawną, czyniłaby zbędnymi unormowania art. 17 ustawy o świadczeniach ponieważ tego rodzaju świadczenie de facto byłoby automatycznie przyznawane, przy spełnieniu przesłanki nie podejmowania pracy.

Odnosząc te wywody do sprawy niniejszej, zdaniem Sądu, organ dokonał w sposób niewadliwy oceny sytuacji faktycznej jak występuje w rodzinie Skarżącej i doszedł do wniosku, że w Jej przypadku z uwagi na konieczny zakres sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, takie świadczenie się nie należy.

W świetle wywiadu środowiskowego zasadnie przyjęto że mama Skarżącej jest osobą, która jest w stanie na co dzień w części samodzielnie funkcjonować. Wymaga opieki w zakresie tylko niektórych czynności życia codziennego takich jak kąpiel, przygotowywanie posiłków, wstawanie z łóżka czy robienie zakupów i sprzątanie lub wożenie do lekarza. Ponieważ matka mieszka z córką i zięciem i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe i tak czynności typu sprzątanie, gotowanie, robienie zakupów są czynnościami wspólnymi z których korzystają wszyscy a nie tylko osoba niepełnosprawna. Jest to w takim wypadku wyraz oczywistej opieki córki nad matką. W przypadku natomiast świadczenia pielęgnacyjnego musi zaistnieć taka sytuacja w której osoba niepełnosprawna nie jest w stanie z uwagi na swój stan zdrowia zaspokoić swoich podstawowych potrzeb życiowych i potrzebna jest jej praktycznie całodobowa pomoc osoby najbliższej Konsekwencją tego jest natomiast to, że osoba która pomaga osobie niepełnosprawnej z racji zakresu świadczonej pomocy nie jest w stanie podjąć żadnej pracy.

W ocenie Sądu, taka sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie. Jak trafnie ustalił organ zakres pomocy świadczonej przez córkę matce jest ograniczony do kilku czynności życia codziennego. Czynności związane ze wstawaniem i myciem, które można wykonywać rano i wieczorem a więc generalnie poza ustawowymi godzinami pracy. Czynności związane z codziennym funkcjonowaniem typu przygotowywanie posiłków, sprzątanie – które i tak Skarżąca wykonywałaby bez względu na to czy miałaby pod opieką swą matkę i czynności tzw. zewnętrzne jak wizyty u lekarza, które wykonywane są przez każdego człowieka pracującego a wymagającego hospitalizacji. Jak zasadnie uznał organ, mama Skarżącej nie jest osobą leżącą, jest samodzielna jak chodzi o czynności higieniczne (z wyjątkiem mycia pleców), porusza się po domu bez pomocy osób trzecich.

Oczywiście rację ma skarżąca, że warunek stałej/ciągłej opieki nie oznacza opieki non stop gdyż osoba opiekująca ma także prawo do własnego życia i zaspokajanie swych potrzeb, to jednak aby uzyskać świadczenie należy wykazać, że osoba opiekująca się nie jest w stanie pracować z uwagi na zakres opieki nad osobą niepełnosprawną.

Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi gdyż czynności wykonywane dla mamy nie są na tyle wymagające, trudne i czasochłonnego żeby skarżąca nie była w stanie podjąć pracy. Pomoc ma charakter stały w sensie powtarzalności pewnych czynności ale nie na tyle absorbująca i pochłaniająca czas żeby uniemożliwiała podjęcie pracy choćby w ograniczonym zakresie.

Sąd nie podziela wywodów skargi, że nie ma znaczenia czy dana osoba zamieszkuje z osobą niepełnosprawną. Przy ocenie czy zachodzą przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego organ musi ocenić sytuację faktyczną osoby opiekującej się i osoby nad którą świadczona jest opieka. Ma zatem znaczenie czy osoby te mieszkają razem czy też nie. Ma to wpływ na ocenę zakresu świadczonej pomocy. Inaczej wygląda pomoc osobie, która mieszka samodzielnie a inaczej osobie, która ma wokół siebie inne osoby z których pomocy może na bieżąco skorzystać. W sytuacji w której wszyscy mieszkają razem pewne czynności są wspólne (wykonywane na rzecz osoby niepełnosprawnej i sprawującej opiekę). Mowa tu o czynnościach życia codziennego jak zakupy, sprzątanie czy gotowanie. Świadczenie pielęgnacyjne nie może przy tym zastępować obowiązków jakie ciążą z mocy ustawy na dzieciach w stosunku do rodziców czy odwrotnie.

Z tych względów Sąd uznał, że zakres pomocy świadczonej przez córkę na rzecz mamy nie uzasadnia przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania Sąd uznał je za nie zasadne. Organ w sposób prawidłowy zebrał materiał dowodowy a jego ocena spełnia przesłanki z art. 80 k.p.a. Uzasadnienie decyzji wyczerpuje dyspozycję art. 107 § 3 k.p.a. Pełnomocnik skarżącej zarzucając sprzeczność ustaleń faktycznych z wnioskami decyzji wskazał jedynie, że organ mimo że ustalił szeroki zakres pomocy nie uznał za zasadne przyznanie świadczenia. Zdaniem Sądu, wbrew tym zarzutom, w istocie organ wskazując w jakich czynnościach skarżąca pomaga mamie uznał je za nie wymagające dużego nakładu pracy a w konsekwencji uzasadniające brak podstaw do przyznania świadczenia.

Z tych względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a.