Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 47/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 136 ust. 3,  art. 137 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędzia WSA Iwona Maciejuk Protokolant starszy referent Agnieszka Bieńkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi Miasta W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2012 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołań Prezydenta W. oraz Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej [...], Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...], orzekającą o zwrocie nieruchomości położonej w W. przy Al. [...], stanowiącej według mapy sytuacyjnej z projektowanym podziałem, zaewidencjonowanym w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W. pod numerem [...] w dniu [...] sierpnia 2009 r., działki ewidencyjne nr [...],[...],[...] z obrębu [...] o łącznej powierzchni [...] m2, wydzielone z działki nr [...] oraz z działki nr [...] z obrębu [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...], stanowiących część dawnej działki nr [...] z dawnego obrębu [...], na rzecz L. A. i P. K. oraz zobowiązującej do zwrotu na rzecz Miasta W. zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości w kwocie [...] zł oraz kwoty [...] zł, stanowiącej zwiększenie wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po wywłaszczeniu - łącznie [...] zł.

Powyższa decyzja Wojewody [...] wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z dnia [...] czerwca 1974 r. nr [...] wydaną z upoważnienia Naczelnika Dzielnicy [...] wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] o powierzchni [...] ha, pochodzącą z gruntów tabeli likwidacyjnej wsi S. nr [...], w tym część o pow. [...] ha stanowiącą własność S. K., na podstawie aktu własności ziemi wydanego przez Wydział Rolnictwa i Leśnictwa Urzędu Dzielnicowego [...] w dniu [...] lipca 1974 r. za numerem [...], oznaczoną numerem [...] z obrębu [...], z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego spółdzielczego z usługami "[...]" i ulic miejskich, zgodnie z decyzjami lokalizacyjnymi nr [...] i [...] z dnia [...] kwietnia 1973 r.

Na wniosek stron wywłaszczono również część nieruchomości o powierzchni [...] ha leżącą poza wyżej wymienioną lokalizacją, mającą kształt klina usytuowanego pomiędzy ulicami [...] i [...], która po wywłaszczeniu części nieruchomości w granicach lokalizacji nie nadawałaby się do dalszej racjonalnej gospodarki rolnej. Wnioskiem z dnia [...] maja 2003 r. spadkobiercy poprzedniego właściciela wystąpili o zwrot niezagospodarowanej części wywłaszczonej nieruchomości, znajdującej się w granicach lokalizacji inwestycji, załączając szkic nieruchomości z którego wynika, iż roszczenie obejmuje części działek nr [...] i [...] z obrębu [...].

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] Starosta [...] orzekł o zwrocie nieruchomości położonej w W. przy Al. [...], stanowiącej według mapy sytuacyjnej z projektowanym podziałem, zaewidencjonowanym w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W. pod numerem [...] w dniu [...] sierpnia 2009 r., działki ewidencyjne nr [...],[...],[...] z obrębu [...] o łącznej powierzchni [...] m2, wydzielone z działki nr [...] oraz z działki nr [...] z obrębu [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...], stanowiących część dawnej działki nr [...] z dawnego obrębu [...], na rzecz L. A. i P. K. oraz zobowiązującej do zwrotu na rzecz Miasta W. zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości w kwocie [...] zł.

Starosta [...] podjął powyższe rozstrzygnięcie działając jako organ wyznaczony z urzędu do załatwienia przedmiotowej sprawy przez Wojewodę [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] marca 2004 r. w związku z uchwałą siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2003 r. sygn. akt OPS 1/03, wyłączającą prezydenta miasta na prawach powiatu w sprawach zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, stanowiących własność tego miasta. W uzasadnieniu powyższej decyzji Starosta wskazał, iż przeprowadzone postępowanie dowodowe oraz zgromadzone dokumenty wykazały, iż na przedmiotowej nieruchomości w ustawowym terminie nie rozpoczęto ani nie zakończono inwestycji, polegającej na utworzeniu terenów zieleni i terenu sportu osiedlowego.

W złożonym od niniejszej decyzji odwołaniu z dnia [...] maja 2011 r. Prezydent W. zakwestionowała prawidłowość rozstrzygnięcia organu, wnosząc o jej uchylenie. Podniósł, że organ prowadzący postępowanie błędnie ustalił, że cel wywłaszczenia na przedmiotowej nieruchomości nie został zrealizowany jak również nie uwzględnił w decyzji wartości naniesień budowlanych poczynionych na przedmiotowej nieruchomości w kwocie [...] zł. Odwołanie złożyła również Spółdzielnia Budowlano-Mieszkaniowa [...] zarzucając naruszenie art. 7, art. 8, art. 10, art. 77 i art. 80 k.p.a.

W wyniku rozpoznania ww. odwołań, decyzją z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] Wojewoda [...] uchylił zaskarżoną decyzję Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w sposób prawidłowy i wyczerpujący, w konsekwencji czego przedwcześnie uznał, iż na omawianej nieruchomości cel wywłaszczenia nie został zrealizowany w terminie z art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.; powoływana dalej jako: "u.g.n.").

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...], Starosta [...] orzekł o zwrocie nieruchomości położonej w W. przy Al. [...], stanowiącej według mapy sytuacyjnej z projektowanym podziałem, zaewidencjonowanym w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W. pod numerem [...] w dniu [...] sierpnia 2009 r., działki ewidencyjne nr [...],[...],[...] z obrębu [...] o łącznej powierzchni [...] m2, wydzielone z działki nr [...] oraz z działki nr [...] z obrębu [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...], stanowiących część dawnej działki nr [...] z dawnego obrębu [...], na rzecz L. A. i P. K. oraz zobowiązującej do zwrotu na rzecz Miasta W. zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości w kwocie [...] zł oraz kwoty [...] zł, stanowiącej zwiększenie wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po wywłaszczeniu - łącznie [...] zł.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Prezydent W. złożył odwołanie.

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania decyzją z dnia [...] października 2012 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...].

Organ odwoławczy podał, że według planu realizacyjnego - ogólnego zagospodarowania terenu inwestycji zatwierdzonego decyzją nr [...] z dnia [...] października 1974 r., przesłanego przez Urząd W. Wydział Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...], przy pismach z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] oraz z dnia [...] maja 2010 r. nr [...]. zwracana nieruchomość przeznaczona była pod teren zieleni ( symbol UD2/3) oraz teren sportu osiedlowego ( symbol S03). Organ odwoławczy stwierdził, że w piśmie z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] Urzędu W. Biura Architektury i Planowania Przestrzennego Delegatura w Dzielnicy [...] poinformowało, iż nie odnaleziono pozwoleń na budowę odnoszących się do przedmiotu niniejszej sprawy. Starosta dokonał ustaleń, że wywłaszczona nieruchomość stanowiąca dawną działkę nr [...] z obrębu [...] aktualnie oznaczona jest w ewidencji gruntów m.in. jako cześć działki nr [...] z obrębu [...] oraz część działki nr [...] z obrębu [...]. W dniu [...] grudnia 2007 r. Starosta [...] przeprowadził oględziny przedmiotowej nieruchomości z udziałem stron postępowania, w trakcie których ustalił, iż na części projektowanej działki nr [...] (obecnie proj. [...]) z obrębu [...] znajduje się parking wraz z ogrodzeniem i jezdnią asfaltową oraz budką dozorcy. Na części projektowanej działki nr [...] (obecnie proj. [...] i [...]) z obrębu [...] znajduje się wyasfaltowany plac, na którym parkują samochody. Oględziny nieruchomości przeprowadziła także w dniu [...] listopada 2010 r. rzeczoznawca majątkowy W. K.

Organ odwoławczy wskazał, że Starosta [...] w sposób bardzo dokładny ustalił obecny sposób zagospodarowania działek, poprzez wskazanie, iż na ich części znajduje się parking wraz z ogrodzeniem i jezdnią asfaltową oraz budka dozorcy, a na części trawa i krzaki. W ocenie Wojewody aktualny stan zagospodarowania nieruchomości, w szczególności parking wraz z budką dozorcy (nieprzewidzianego w planie realizacyjnym) nie może decydować, że cel wywłaszczenia nie był nigdy zrealizowany. Jednocześnie podniósł, że organ I instancji ustalił przy ponownym rozpoznaniu sprawy, jaki był stan zagospodarowania działki i sposób jej wykorzystania w terminie 8 lat od daty wywłaszczenia oraz w terminie 13 lat od daty wywłaszczenia poprzez oparcie się na analizie fotogrametrycznej zdjęć lotniczych z lat 1982 i 1987 i uznaniu jej za wiarygodny materiał dowodowy w postępowaniu. Wskazał, że w zaskarżonej decyzji z dnia [...] sierpnia 2012 r. Starosta [...] zbadał kwestię spełnienia przesłanek z art. 137 ust. 1 u.g.n. co do przedmiotowych działek, uznając, że w terminie 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto na ich terenie realizacji inwestycji przewidzianej w planie realizacyjnym - ogólnym planie zagospodarowania terenu inwestycji zatwierdzonym decyzją z dnia [...] października 1974 r. nr [...], zaś w terminie 10 lat od tej daty nie ukończono jej realizacji. Wojewoda stwierdził, że opinia wykonana w dniu [...] kwietnia 2012 r. przez B. B., zawierająca analizę sytuacji uwidocznionych na zdjęciach archiwalnych nieruchomości z lat 1982 i 1987, zawiera wszelkie atrybuty pozwalające na dopuszczenie jej jako dowodu na okoliczność spełnienia przesłanek z art. 137 ust. 1 u.g.n., gdyż została sporządzona przez uprawnionego fotogrametrię posiadającego uprawnienia nadane mu przez Głównego Geodetę Kraju, zawiera rzetelną i szczegółową analizę zdjęć lotniczych nr [...] z szeregu [...] z dnia [...] maja 1982 r. oraz nr [...] z szeregu [...] z dnia [...] sierpnia 1987 r. Zatem stanowi wiarygodne źródło dowodowe w kontekście regulacji art. 75 § 1 k.p.a. w związku z art. 137 ust. 1 u.g.n. Wojewoda podniósł, że skoro w opinii uprawnionego fotogrametry sporządzonej na potrzeby niniejszego postępowania, zawierającej analizę materiału dowodowego, uwidaczniającego stan zagospodarowania nieruchomości osiem i trzynaście lat od daty wywłaszczenia, będącej wiarygodnym źródłem dowodowym wynika, że "na projektowanych działkach ewidencyjnych nr [...],[...] oraz [...] nie został zrealizowany projekt utworzenia terenów zielonych i terenów sportu rekreacyjnego", należy stwierdzić, że zwrotowi winna podlegać całość w/w. terenu. Ponadto w ocenie organu odwoławczego Starosta spełnił obowiązek nałożony z mocy art. 10 § 1 k.p.a., poprzez zawiadomienie wszystkich stron postępowania o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, składania pisemnych wyjaśnień i wniosków przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie w sprawie, w terminie 7 dni od dnia wystosowania tego zawiadomienia, gdyż wszystkie strony postępowania odebrały pismo w dniu [...] lipca 2012 r., a do dnia wydania decyzji (tj. [...] sierpnia 2012 r.) upłynął termin na dokonanie wymienionych w zawiadomieniu czynności. Wskazał również, że Starosta [...] ustalił wysokość zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości, podlegającej zwrotowi na rzecz Miasta W., w kwocie [...] zł. Organ dokonał tego na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego W. K. w dniu [...] lipca 2012 r. Wojewoda również potraktował operat szacunkowy z dnia [...] lipca 2012 r. jako dowód stanowiący podstawę do określenia wysokości zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu zwrotu nieruchomości położonej przy Al. [...] w W. oraz kwoty podlegającej zwrotowi ze względu na zwiększenie wartości nieruchomości po dniu jej wywłaszczenia. Zachował on swoją aktualność zarówno na dzień wydania zaskarżonej decyzji Starosty [...] jak i decyzji odwoławczej.

Na powyższą decyzję Wojewody [...] Miasto W. wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Starosty [...].

W uzasadnieniu skargi stwierdzono, że mając na uwadze aktualny stan zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości jak również przytoczone przez Wojewodę [...] w uzasadnieniu definicje zieleni osiedlowej i terenów rekreacyjnych, należy uznać, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. Wszystkie wymienione wyżej elementy zagospodarowania terenu stanowią elementy infrastruktury osiedla powstałe w związku z jego rozwojem i potrzebami. Wskazano, że szczególnie należy zwrócić uwagę na zieleń osiedlową, która w planie realizacyjnym była przewidziana i obejmowała swoim zasięgiem większą część wywłaszczonej nieruchomości. Została ona zrealizowana i jako taka istnieje do dzisiaj co potwierdzają oględziny przeprowadzone przez rzeczoznawcę majątkowego. Zdaniem skarżącego aktualny stan zagospodarowania nieruchomości, a w szczególności budowa parkingów osiedlowych, których realizacja mieści się w zakresie realizacji celu wywłaszczenia jakim była budowa osiedla mieszkaniowego nie może decydować, że cel wywłaszczenia nie był nigdy zrealizowany.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem oceny pozwalającej ustalić prawidłowość orzeczeń organów było ustalenie czy zaistniały ustawowe przesłanki do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania.

Materialnoprawną podstawę dla oceny przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości stanowiły przepisy art. 137 ust. 1 i art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.). W myśl przepisu art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Natomiast przepis art. 136 ust. 3 u.g.n. stanowił, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. Ponadto, przesłanki wynikające z treści przepisu art. 137 ust. 1 u.g.n. mogą być przedmiotem badania tylko w ramach toczącego się postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n. Sądy administracyjne wielokrotnie akcentowały, że badanie przesłanek z art. 137 ust. 1 u.g.n. może się odbywać tylko w ramach postępowania określonego w art. 136 ust. 3 u.g.n. Wskazuje już na to literalne brzmienie art. 136 ust. 3 u.g.n., który odsyła wprost do art.137 ust. 1 u.g.n. Zatem w sprawach zwrotu wywłaszczonych nieruchomości istotne jest to, czy w określonym przedziale czasowym rozpoczęto prace związane z realizacją celu wywłaszczenia lub, czy po upływie określonego czasu cel ten został zrealizowany.

W przedmiotowej sprawie decyzja wywłaszczeniowa została wydana w dniu [...] czerwca 1974 roku. Celem wywłaszczenia m.in. działek ewidencyjnych nr [...],[...] i [...] była budowa osiedla mieszkaniowego spółdzielczego z usługami "[...]". Plan realizacyjny z [...] października 1974r. wskazywał, że w/w nieruchomość przeznaczona była pod teren zielony (symbol UD 2/3) oraz teren sportu osiedlowego (symbol SO3).

Odnosząc się do stanu faktycznego w niniejszej sprawie należało podkreślić, że na zdjęciu lotniczym sporządzonym przez Centralny Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii arkusz [...] z 1982 r. (tj. 8 lat po wywłaszczeniu) wywłaszczony teren - wnioskowany do zwrotu - widoczny jest jako niezagospodarowany obszar. Zarysy zespołu sportowego na zwracanym terenie widoczne są dopiero na zdjęciach lotniczych z dnia [...] sierpnia 1987 r. (arkusz [...]) tj. 13 lat od daty wywłaszczenia. Biegły fotogrametra B. B. w opinii z dnia [...] kwietnia 2012r., wskazała, że według stanu na 8 lat od dnia wywłaszczenia, po obu stronach projektowanych terenów zielonych i ogrodu [...] zostały wybudowane wielopiętrowe budynki mieszkalne. Obszar pomiędzy budową szkoły a dzisiejszą Aleją [...] z jednej strony, a wielokondygnacyjnymi budynkami z drugiej strony jest zdewastowany. Znajduje się na nim jedynie nieregularna droga dojazdowa na teren budowy szkoły. Pozostałą część terenu, jak wskazała biegły fotogrametra, pokrywają liczne nieregularne ścieżki a tylko niewielkie pozostałe fragmenty porośnięte są trawą i chwastami. Biegła wskazał, że właśnie na tym terenie znajduje się projektowana działka nr [...], mająca kształt zbliżony do prostokąta, a dłuższy jego bok przebiega równolegle do Al. [...]. Projektowana działka nr [...] przebiega równolegle, w niewielkim odstępie od działki nr [...], z kolei projektowana działka nr [...] ma kształt wielokąta i posiada wspólną granicę z działka nr [...], tworząc z nią jeden kompleks. W dalszej części opinii stwierdzono, że przybliżone wyznaczenie granic działek ewidencyjnych na zdjęciu lotniczym nie stanowi przeszkody w interpretacji obfotografowanej sytuacji z uwagi na fakt, że cały teren przeznaczony w planie realizacyjnym na stworzenie terenów sportowych jest w jednakowym stopniu zdewastowany, co dotyczy również projektowanych działek nr [...],[...] i [...]. W opinii stwierdzono jednoznacznie, że sytuacja na zdjęciu lotniczym wykonanym w dniu [...] sierpnia 1987 r. (13 lat od daty wywłaszczenia) pokazuje, że na większości terenu projektowanej działki nr [...] znajduje się parking samochodowy, pozostałą zaś część działki pokrywa trawnik. W tym samym okresie projektowaną działkę nr [...] w około 70 % pokrywa utwardzony plac o powierzchni ponad [...] m2, ale brak jest szczegółów sytuacyjnych pozwalających określić jego przeznaczenie. Pozostałą część tej działki zajmuje trawnik z niewielkimi krzewami i niewielki fragment wąskiej alejki. Projektowana działka nr [...] pokryta jest trawnikiem z niewysokimi krzewami podzielonymi fragmentem wąskiej alejki. Na podstawie zdjęcia lotniczego wykonanego w dniu [...] maja 1982 r. należało uznać, że obszar, na którym znajdują się działki nr [...],[...] i [...] jest zdewastowany i brak jest szczegółów sytuacyjnych mogących potwierdzić prace związane z projektem utworzenia terenów zielonych i terenów sportu osiedlowego. Z kolei, według stanu na rok 1987 teren obejmujący przedmiotowe działki jest zagospodarowany, jednak nie w sposób jak wyznaczał plan realizacyjny dla tego obszaru. W miejscu terenów zielonych i terenów sportu osiedlowego na znacznej części działki nr [...] został urządzony parking, którego brak w planie realizacyjnym, a na działce nr [...] powstał utwardzony plac, który także nie został przewidziany dla tego terenu w planie realizacyjnym. Na podstawie powyższego, uprawniony fotogrametra stwierdziła, że zarówno w roku 1982, jak i w roku 1987 na zwracanych działkach nie zostały zrealizowane tereny zielone ani tereny sportu rekreacyjnego.

Zdjęcia lotnicze wraz z opinią biegłego tworzą kompletny i spójny obraz pozwalający ocenić czy nieruchomość została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia. Niezasadnym okazał się przy tym zarzut skarżącego jakoby organy nie wyczerpały wszystkich możliwości ustalania stanu faktycznego. Nie zwróciły się do Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej [...] lub do dyrektora szkoły o dokumentację związana z planowaniem, realizacją i budową osiedla oraz o dokumentację precyzującą czy cel wywłaszczenia został zrealizowany w terminach określonych w art. 137 ust. 1 u.g.n. Skarżący nie wskazuje jaka konkretnie dokumentacja miałaby to precyzować. Zarzut należy ponad to uznać za nietrafny w zestawieniu ze zgromadzoną w sprawie dokumentacją i dowodami, z których właśnie te okoliczności wynikają. W sprawie znajdują się m.in. plan realizacyjny z 1974r., zdjęcia lotnicze z [...] maja 1982r., zdjęcia lotnicze z [...] sierpnia 1987r. oraz opinia biegłego fotogrametry dotycząca tych zdjęć.

Niewątpliwie na dzień [...] maja 1982r. cel zgodnie z jakim wywłaszczono nieruchomość nie został zrealizowany. Podobnie, stan ten przedstawiał się w dacie [...] sierpnia 1987r. (13 lat od daty wywłaszczenia). Na większości terenu działki nr [...] znajduje się parking samochodowy. Działkę nr [...] w około 70% pokrywa utwardzony plac o pow. ponad [...]m2, działka nr [...] pokryta jest trawnikiem z niewysokimi krzewami podzielonymi fragmentem wąskiej alejki. Trudno zgodzić się ze skarżącym, że utwardzony plac o pow. ponad [...]m2 stanowił boisko sportowe. Wymiary placu nie odpowiadają wymiarom boiska sportowego, brak też jest śladów użytkowania zgodnie z takim charakterem. Ponadto, na każdym w miarę utwardzonym placu można zagrać np. w piłę nożną ale nie stanowi to o tym, że taki plac zyskuje status boiska sportowego. Podobnie występowanie trawy, krzewów i alejki, bez ich usystematyzowania i śladów architektury zieleni nie stanowi o tym, że zrealizowany został cel – tereny zielone, zgodny z prawidłową definicją tych terenów przestawioną przez organy.

Ogólnie przyjęta definicja "zieleni osiedlowej" stanowi bowiem, że zieleń ta jest wspólnym ogrodem przeważającej liczby mieszkańców aglomeracji miejskiej. Bardzo ważny jest więc taki sposób jej zaprojektowania i zrealizowania projektu w terenie, aby stała się miejscem odpoczynku biernego i czynnego, dawała poczucie ładu, harmonii i izolowania mieszkańców od uciążliwości związanych z zamieszkiwaniem w mieście. Zatem "zieleń osiedlowa" powinna uwzględniać:

- zieleń ochronno-izolacyjną usytuowaną na obrzeżach zabudowy, komponowaną w formie zawartych masywów o zróżnicowanej wysokości (drzewa i krzewy). Do nasadzeń tych stosuje się materiał rośliny charakteryzujący się odpornością na zanieczyszczenia środowiska, gęstym i zwartym pokrojem (tłumienie kurzu i hałasu) lub nawet kolcami (dla stworzenia żywopłotu zaporowego przed ciągami komunikacyjnymi),

- zieleń o charakterze rekreacyjno-wypoczynkowym wewnątrz zabudowy, komponowaną w formie kilku oddzielnych wnętrz (np dla osób starszych kameralne wnętrze wypoczynkowe z małą architekturą, odizolowane zielenią wysoką od miejsca czynnego wypoczynku dla dzieci i młodzieży) - dekoracyjną zieleń osiedlową, która powinna nawiązywać do kolorytu elewacji budynków oraz być dostosowaną do ich formy i wysokości.

Należy jednocześnie podzielić stanowisko organów, że określenie "teren rekreacyjny" nie jest zdefiniowane w planistycznych aktach prawnych: ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ustawie o gospodarce nieruchomościami. Zatem jest to określenie stosowane w rozstrzygnięciu prawa lokalnego, jakim jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, a także w studium uwarunkowań kierunków rozwoju przestrzennego miast i gmin, poprzedzające miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. W oparciu o ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w celu realizacji zamierzenia powinien być sporządzony projekt zagospodarowania terenu rekreacyjnego uwzględniający elementy umożliwiające spełnienie funkcji rekreacyjnej - układ dróg i ścieżek wyposażonych w miejsca odpoczynku, place zabaw dla dzieci z elementami wyposażenia, boiska do gier sportowych, ewentualne trasy biegowe, zieleń izolacyjną i dekoracyjną, a także infrastrukturę techniczną w zakresie instalacji wodociągowej i oświetleniowej.

Odniesienie się do przytoczonych pomocniczo definicji wskazuje jednoznacznie, że cel na który nieruchomość została wywłaszczona nie został zrealizowany w datach w jakich wykonano zdjęcia lotnicze.

Również obecnie cel na jaki nieruchomość została wywłaszczona nie został zrealizowany. Działka nr [...] zajęta jest pod parking z ogrodzeniem, jezdnię asfaltową, pozostałość-teren zielony, działka nr [...] z murkiem oporowym, zieleń osiedlowa, część placu pokrywa asfalt (dawny parking na potrzeby zespołu szkół), działka [...] osiedlowa ze skarpą.

Ustawowe przesłanki zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu zostały określone w art. 137 u.g.n. poprzez upływ terminu rozpoczęcia realizacji celu i upływ terminu wyznaczonego na zakończenie realizacji celu. Terminy te to - odpowiednio - 7 i 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości stała się ostateczna. Każdą z tych przesłanek ocenia się osobno, więc zagospodarowanie nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu powinno rozpocząć się przed upływam 7-letniego terminu, a zakończenie realizacji przed upływem terminu 10-letniego. W przeciwnym wypadku powstaje obowiązek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (por. wyrok NSA z dnia 4 września 2003 r., II SA/Gd 1552/00, LEX nr 298527). Wystąpienie jednej z przesłanek zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nakazuje organowi orzekającemu uznać tę nieruchomość za zbędną, co w konsekwencji oznacza możliwość jej zwrotu. W aktualnym stanie prawnym o zbędności nieruchomości przesądza art. 137 u.g.n., nie zaś wyłącznie ocena dokonana przez organ, oparta na ustaleniach wynikających w zasadzie z oceny stanu faktycznego, w jakim znajdowała się nieruchomość w dniu złożenia wniosku o jej zwrot (por. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2001 r., I SA 241/00, LEX nr 54436). Ustawowa definicja pojęcia zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nakłada na organy administracji publicznej obowiązek ścisłej wykładni, bez możliwości dokonywania jakichkolwiek odstępstw od treści zawartej w art. 137 u.g.n., por. wyrok NSA z dnia 22 sierpnia 2003 r., I SA 2622/01, LEX nr 149521 (Ewa Bończak-Kucharczyk, Komentarz do art. 137 u.g.n., LEX Omega).

Kolejno, odnosząc się do wyroku WSA w Krakowie z dnia 23 stycznia 2009 r., IISA/Kr 1118/08, LEX nr 477381, w którym Sąd ten uznał, że jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany, to zwrot nie jest możliwy bez względu na to, kiedy realizacja ta nastąpiła, należy wskazać, że takiej interpretacji nie sposób pogodzić z zasadą stabilności porządku prawnego. Stanowisko takie zawarł również ten sam sąd w wyroku z dnia 30 czerwca 2008 r., II SA/Kr 271/08, LEX nr 563126.

Sąd rozpoznając niniejszą sprawę uznał zatem za prawidłowe zarówno stanowisko organu I jaki II instancji, iż przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia (tereny zielone, tereny sportu rekreacyjnego), innymi słowy nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia w terminach ustawowych, jak również w ustawowych terminach wynikających z przepisu art. 137 ust. 1 cel ten nie został zrealizowany.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), orzekł jak w sentencji.