Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 552/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2020-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 36 ust. 1 pkt 1 lit. a; art. 37 ust. 1 pkt 1; art.4; art. 2 ust.1; art. 11 ust.2
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7; art. 77 par. 1; art. 80; art. 6; art. 8 par. 1; art.9; art. 10;
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi Z. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] J. C. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości [...] zł ([...]) w tym [...] zł ([...]) należnego podatku od towarów i usług.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Z. G. (dalej także jako "skarżący"), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta L. z dnia [...] lutego 2020 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego i opłacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne od miesiąca stycznia 2020 r.

Rozstrzygnięcie organu zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny.

Rozpoznając złożony przez skarżącego w dniu [...] stycznia 2020 r. wniosek o przyznanie zasiłku stałego organ ustalił, że Z. G. jest osobą 72 letnią, legitymującą się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe. W miesiącu grudniu 2019 r. wnioskodawca nie uzyskał żadnego dochodu. W dniu [...] lutego 2019 r. został podpisany ze skarżącym kontrakt socjalny na okres od [...] lutego 2019 r. do [...] maja 2019 r., w którym Z. G. zobowiązał się do podjęcia inicjatywy w kwestii uzyskania uprawnień emerytalnych i uzyskania stałego źródła dochodu. W dniu [...] maja 2019 r. skarżący poinformował o złym stanie zdrowia, co uniemożliwiło mu realizację postanowień kontraktu. W dniu [...] czerwca 2019 r. podpisany został drugi kontrakt socjalny na okres od [...] czerwca 2019 r. do [...] grudnia 2019 r., celem którego było uzyskanie decyzji o przyznaniu lub odmowie świadczenia emerytalnego. W kontrakcie zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym w przypadku zaniechania działań w tym przedmiocie nastąpi odmowa pomocy w formie świadczeń.

Organ I instancji odmawiając przyznania wnioskowanego świadczenia stwierdził, że skarżący nie podjął żadnych starań w kierunku ustalenia uprawnień do świadczenia emerytalnego i nie dotrzymał przyjętych warunków kontraktu socjalnego. Zaznaczył, że świadczenia z pomocy społecznej uruchamiane są w określonej kolejności, tak więc zasiłek stały powinien być przyznany dopiero wówczas, gdy emerytura nie będzie przysługiwała. Z tych względów odmówił wnioskodawcy prawa do zasiłku stałego i opłacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne od miesiąca stycznia 2020 r. W uzasadnieniu decyzji organ przywołał przepisy ustawy o pomocy społecznej regulujące zasady przyznawania ww. świadczenia, w tym art. 2 ust. 1 podkreślając, że osoba wnioskująca o udzielenie wsparcia winna wykorzystać własne uprawnienia, zasoby i możliwości, a osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Ponadto przytoczył treść art. 11 ust. 2 ustawy, który daje możliwość odmowy prawa do świadczenia z uwagi na brak współdziałania, w tym przypadku niedotrzymania postanowień kontraktu socjalnego.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podniósł, że organ nie uwzględnił jego wyjaśnień dotyczących trudności w skompletowaniu dokumentów dotyczących okresów zatrudnienia, uwzględnianych przy ustaleniu prawa do świadczenia emerytalnego. Wyjaśnił, że będzie chciał wystąpić na drogę sądową o ustalenie istnienia stosunku pracy, ponieważ pracodawca nie odprowadzał składek "emerytalnych" do ZUS. Uzyskanie wyroku w tej sprawie wymaga czasu, o czym powiadomił MOPR. Dodatkowo wskazał na zły stan zdrowia oraz fakt, że w ciągu ostatnich dwóch lat przeszedł pięć operacji na Oddziale [...] w Szpitalu w L. , a na dzień [...] stycznia 2020 r. zapisany był na operację zaćmy lewego oka, która się nie odbyła. Organ I instancji odmawiając prawa do zasiłku stałego uniemożliwił – w ocenie skarżącego - dokonanie koniecznego remontu mieszkania w M. . Wyjaśnił, że nie posiada żadnych praw do domu należącego do M. K. w L. i w każdej chwili może być zmuszony do jego opuszczenia i powrotu do domu rodzinnego w M. . Oświadczył, że na dzień dzisiejszy nie złoży wniosku o emeryturę, gdyż będzie ona w "głodowej wysokości", natomiast gdy uzyska wyrok potwierdzający istnienie stosunku pracy, to wówczas będzie miał wymagany okres ubezpieczenia w ZUS 25 lat, który wystarczy, aby otrzymać emeryturę w godziwej wysokości. W piśmie z dnia [...] maja 2020 r. dodatkowo podniósł, że nieprawdziwe są twierdzenia, że przyznawane świadczenia - zasiłki celowe na żywność, leki, zakupy pieluchomajtek, środki higieny i czystości wydaje na remont domu w M. . Skarżący podkreślił, że wnosił o unieważnienie kontraktu socjalnego powołując się na wady oświadczenia woli, uzasadniając tym, że choruje na padaczkę, co powoduje skutki uboczne.

W piśmie z dnia [...] czerwca 2020 r. poparł stanowisko wyrażone w odwołaniu i kolejnych złożonych w sprawie pismach, podkreślając, że nie można pozbawiać go zasiłku stałego pobieranego od 1995 r. Skarżący podniósł, że to organ pierwszej instancji nie dotrzymał warunków kontraktu socjalnego, gdyż nie uwzględnił jego wniosku o zmianę kontraktu do [...] listopada 2020 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. Organ podkreślił, że w świetle przytoczonych regulacji obowiązek współdziałania wnioskodawców z organami pomocy społecznej stanowi jedną z zasad rzutujących na prawo do świadczeń z pomocy społecznej, przy czym postawa wnioskodawcy podlega ocenie organu, a od oceny tej zależy udzielenie świadczenia.

Organ wyjaśnił, że wnioskodawca od [...] lutego 2018 r. systematycznie i w szerokim zakresie korzysta z pomocy społecznej, między innymi z zasiłków celowych oraz zasiłku stałego. Z uwagi na osiągnięty wiek emerytalny wielokrotnie motywowany był przez pracowników socjalnych do podjęcia działań zmierzających do ustalenia uprawnień emerytalnych i złożenia do organu rentowego wniosku o emeryturę. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że poza sporem jest, że Z. G. nie wywiązał się z zobowiązań kontraktu i do dnia [...] grudnia 2019 r. nie złożył do ZUS wniosku o emeryturę oraz nie podjął w tym celu żadnych czynności.

Dokonując w dniu [...] stycznia 2020 r. oceny realizacji działań ustalonych w kontrakcie socjalnym organ odniósł się do przedstawionych przez skarżącego twierdzeń dotyczących stanu zdrowia, który miałby uniemożliwić złożenie wniosku o emeryturę. Organ podniósł, że z pisma z dnia [...] listopada 2019 r. a także z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] stycznia 2020 r., wynika, że pomimo istniejących schorzeń skarżący jest osobą poruszającą się samodzielnie, przemieszczającą się za pomocą roweru, podejmującą różne czynności przy zabezpieczaniu swojej posesji w M. , załatwia wszelkie sprawy życiowe, urzędowe i majątkowe M. K. , którego jest pełnomocnikiem, a w okresie od czerwca do grudnia 2019 r. wielokrotnie składał osobiście dokumenty w Ośrodku Pomocy Społecznej w L. , co podkreślał w złożonych oświadczeniach i pismach.

Mając na uwadze powyższe, Kolegium uznało za zasadne stanowisko organu pierwszej instancji, co do braku współdziałania skarżącego w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej oraz niewykorzystania własnych możliwości, co obwarowane jest sankcją w postaci odmowy prawa do świadczenia.

Organ podkreślił, że nie budzi wątpliwości, że skarżący zarówno z racji wieku - 72 lata, jak z uwagi na istniejące schorzenia nie posiada możliwości zarobkowania, jednakże nie można pomijać, że już w 2013 r. osiągnął on wiek emerytalny, co uzasadniało podjęcie działań zmierzających do ustalenia prawa do emerytury i pozyskania stałego źródła dochodu. Organ podkreślił, że skarżący był wielokrotnie motywowany przez pracownika socjalnego do złożenia wniosku o świadczenie emerytalne, jednak bezskutecznie. Pomimo, przedłużenia w kontrakcie socjalnym terminu do dnia [...] grudnia 2019 r., skarżący nie podjął żadnych czynności ww. zakresie i nie dopełnił jakichkolwiek formalności związanych z wydaniem przez ZUS decyzji dotyczącej emerytury.

Mając na względzie powyższe organ II uznał, że przedstawione w odwołaniu okoliczności z których wynika, iż skarżący uzależnił złożenie wniosku o emeryturę od uprzedniego uzyskania wyroku potwierdzającego istnienie stosunku pracy, mającego jego zdaniem wpływ na uzyskanie świadczenia w satysfakcjonującej wysokości, nie usprawiedliwiają bezczynności w przedmiocie złożenia wniosku o emeryturę. Organ stwierdził, że informacje z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczące trybu postępowania w sytuacji, gdy pracodawca nie wywiązał się z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne przedstawione zostały w piśmie ZUS Oddział w W. z dnia [...] lutego 1999 r. nr [...]. Z treści pisma wynika, że skarżący został pouczony o możliwości poinformowania o takiej sytuacji Okręgowego Inspektora Pracy, który podejmuje w takim przypadku dalsze czynności lub o możliwości pozwania byłego pracodawcy. Organ zwrócił uwagę, że pomimo, iż wiedzę w tym zakresie skarżący pozyskał 21 lat temu, w wieku 51 lat, do chwili obecnej nie podjął żadnych realnych czynności w sprawie, a w związku z tym mało wiarygodne jest twierdzenie, że obecnie wystąpi z powództwem przeciwko byłemu pracodawcy.

W ocenie organu, postawa skarżącego wskazuje, że rezygnuje z własnego, stałego źródła dochodu oraz jest przejawem oczekiwań wobec organu pomocy społecznej, który jego zdaniem zobowiązany jest do zapewnienia mu środków finansowych pozwalających na zaspokojenia wszelkich potrzeb, w formie zarówno zasiłków celowych jak i zasiłku okresowego.

Ponadto, organ stwierdził, że nie neguje podnoszonych przez stronę okoliczności dotyczących istnienia licznych schorzeń udokumentowanych dołączonymi do odwołania kopiami zaświadczeń lekarskich wystawionymi w 2019 r. przez lekarza internistę i lekarza rehabilitacji ogólnej, jednakże z analizy poczynionych w sprawie ustaleń nie wynika, aby schorzenia te wykluczały przez okres całego roku 2019 r. możliwość złożenia choćby za pośrednictwem operatora pocztowego wniosku o ustalenie prawa do emerytury.

W obszernej skardze złożonej do Sądu na powyższą decyzję, skarżący podniósł, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem organu, które jest dla niego krzywdzące. Wskazując na swoją trudną sytuację zdrowotną i materialną podniósł, że jest opiekunem prawnym niepełnosprawnego M. K. , co jest dla niego dodatkowym obciążeniem. Stwierdził, że kontrakt socjalny, który dostał do podpisania nie spełniał warunków formalnych i wymogów prawnych, ponieważ skarżący w żaden sposób nie mógł wpływać na jego treść. Podniósł, że pomimo złożenia wniosku o zmianę warunków kontraktu, z uwagi na trudną sytuację zdrowotną nie uwzględniono jego prośby. Ponadto, zarzucił, że został pozbawiony świadczeń opieki zdrowotnej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Po wydaniu wyroku (15 grudnia 2020 r.), w dniu [...] grudnia 2020 r. do sądu wpłynęło pismo procesowe skarżącego, w którym skarżący podtrzymał zarzuty podniesione w skardze, uzupełniając ich uzasadnienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 15 zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), zwanej "ustawą o covid", przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej jako: "p.p.s.a."). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Skarga wniesiona w sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygając w sprawie organ nie naruszył także przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Już w tym miejscu należy podkreślić, że ustalenia faktyczne poczynione przez organ administracji znajdują potwierdzenie w niewadliwie zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, wobec czego materiał ten należało uznać za wystarczający do podjęcia prawidłowej i zgodnej z prawem decyzji w przedmiocie zasiłku stałego.

W myśl przepisu art. 7 k.p.a., organ administracji podejmuje wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zaś zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Ocena dowodów powinna być dokonana na podstawie całego zebranego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.).

Organ administracyjny jest więc zobowiązany na podstawie przytoczonych przepisów do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, dopiero bowiem wówczas może ocenić, czy dana okoliczność została wyjaśniona i udowodniona.

W rozpoznawanej sprawie organ administracji nie naruszył wskazanych reguł postępowania. Organ zebrał wyczerpująco cały materiał dowodowy, rozważył go i poddał ocenie, zgodnie z regułami wynikającymi z przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Ustalił dokładnie stan faktyczny i wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy, mając na względzie treść mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa.

Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ wziął pod uwagę wszystkie okoliczności, oświadczenia i dokumenty świadczące o sytuacji prawnej i faktycznej skarżącego.

Ustalenia organu w tym zakresie nie budzą zastrzeżeń. Ustalenia te wynikają bowiem z przeprowadzonych w sprawie i wskazanych w uzasadnieniu decyzji dowodów. Co ważne ustalenia te wynikają również z dokumentów złożonych do akt sprawy, co w szczególności dotyczy pism skarżącego z dnia [...] listopada 2019 r. (k. 13-17 akt adm. I inst.), z dnia [...] stycznia 2020 r. (k. 28 akt adm. I inst.), z dnia [...] stycznia 2020 r. (k. 31 - 35 akt adm. I inst.) oraz z wywiadu z dnia [...] stycznia 2020 r. Już więc z tych względów brak jest podstaw do zakwestionowania ustaleń organów dokonanych na podstawie takich dowodów mających charakter dowodów urzędowych.

Organ nie naruszył dyspozycji art. 6 k.p.a. Zasada legalizmu (praworządności) oznacza, że organ musi działać na podstawie i w granicach prawa. W sprawie organ działał na podstawie przepisów obowiązującego prawa.

Nie można także uznać, by doszło do naruszenia art. 8 § 1 i 2 k.p.a. Prowadzone w sprawie postępowanie nie naruszało zasad proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Brak jest także jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że w sprawie organy odstąpiły od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym.

W sprawie nie zaistniały także okoliczności, które świadczyłyby o naruszeniu przez organ dyspozycji art. 9 i 10 k.p.a.

W ocenie Sądu brak jest także podstaw do przypisania organowi naruszenia przepisów prawa materialnego.

Istota sporu zaistniałego w niniejszej sprawie między stronami sprowadza się do oceny zasadności wydania decyzji odmawiającej skarżącemu przyznania zasiłku stałego i opłacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne od miesiąca stycznia 2020 r.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1507 ze zm., dalej: u.p.s.). Zgodnie z art. 36 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.p.s., świadczeniami z pomocy społecznej są świadczenia pieniężne, w tym m.in. zasiłek stały. Stosownie zaś do art. 37 ust. 1 pkt 1 u.p.s., zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej.

Z kolei w przepisie art. 4 u.p.s. ustawodawca nałożył na osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej obowiązek współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Z powodu braku zastosowania się przez osobę aplikującą do korzystania z pomocy społecznej do wskazanej wyżej powinności, organ może odmówić udzielenia tejże pomocy.

Z powyższych przyczyn ustawodawca w art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej usankcjonował obowiązek współdziałania korzystającego z pomocy, stwierdzając, że brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, (...), mogą stanowić podstawę do ograniczenia wysokości lub rozmiaru świadczenia, odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (zob. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1694/19, publ. LEX nr 3012133).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że Sąd podzielił wywody organu w zakresie w jakim wskazuje na brak współdziałania skarżącego z organem opieki społecznej w zakresie niedotrzymania postanowień zawartego kontraktu socjalnego.

Z akt sprawy wynika, w dniu [...] lutego 2019 r. został podpisany ze skarżącym kontrakt socjalny na okres od [...] lutego 2019 r. do [...] maja 2019 r., w którym Z. G. zobowiązał się do podjęcia inicjatywy w kwestii uzyskania uprawnień emerytalnych i uzyskania stałego źródła dochodu. Ocena realizacji działań ustalonych w kontrakcie miała nastąpić w dniu [...] maja 2019 r., jednak w dniu [...] maja 2019 r. skarżący poinformował organ, że zły stan zdrowia, uniemożliwił mu realizację postanowień kontraktu. W dniu [...] czerwca 2019 r. podpisany został drugi kontrakt socjalny na okres od [...] czerwca 2019 r. do [...] grudnia 2019 r., celem którego było uzyskanie decyzji o przyznaniu lub odmowie świadczenia emerytalnego.

W dniu [...] listopada 2019 r., wpłynęło do organu pismo skarżącego, wraz z wnioskiem o wprowadzenie zmian do kontraktu z dnia [...] czerwca 2019 r., a ściślej o wydłużenie terminu jego realizacji, z uwagi na pogarszający się stan zdrowia skarżącego. Pomimo, negatywnej odpowiedzi organu na złożony wniosek (pismo z dnia [...] grudnia 2019 r. k. 22 akt adm. I inst.), termin na realizację postanowień kontraktu upłynął bezskutecznie.

W ocenie Sądu, ustalenie naruszenia postanowień kontraktu socjalnego nie budzi żadnych zastrzeżeń. Przewiduje on bowiem wyraźnie, że skarżący zobowiązał się do kontaktu z pracownikiem raz w miesiącu celem potwierdzenia starania się o świadczenie emerytalne (pkt VII Kontraktu socjalnego z dnia [...] lutego 2020 r.). Natomiast pkt VII Kontraktu socjalnego z dnia [...] czerwca 2020 r., przewidywał podejmowanie przez skarżącego "systematycznej współpracy z pracownikiem socjalnym i informowanie na bieżąco o podejmowaniu działań mających na celu zrealizowanie celu głównego kontraktu socjalnego, tj. uzyskanie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznaniu lub odmowie świadczenia emerytalnego."

Natomiast jak wynika z akt sprawy, przede wszystkim z pism skarżącego z dnia [...] listopada 2019 r. (k. 13-17 akt adm. I inst.), z dnia [...] stycznia 2020 r. (k. 28 akt adm. I inst.), z dnia [...] stycznia 2020 r. (k. 31 - 35 akt adm. I inst.) oraz z wywiadu z dnia [...] stycznia 2020 r. współpraca z wnioskodawcą jest trudna, przejawia on bowiem postawę roszczeniową i odnosi się krytycznie do zaleceń i propozycji pracownika socjalnego. Skarżący nie podejmował działań zmierzających do poprawy swojej sytuacji bytowej. Odwlekał załatwienie sprawy i wykazywał pozorną dobrą wolę do współpracy z organem. Skarżący nie wykorzystał własnych zasobów i możliwości w przezwyciężeniu swojej trudnej sytuacji życiowej.

Analizując zgromadzony materiał dowodowy, Sąd doszedł do przekonania, że skarżący pomimo wieku i licznych przewlekłych schorzeń, miał możliwość podjęcia czynności, które umożliwiłyby realizację postanowień kontraktu. Zauważyć bowiem należy, że skoro skarżący, pomimo złego stanu zdrowia wielokrotnie składał osobiście dokumenty w siedzibie organu I instancji oraz systematycznie i na bieżąco prowadzi na bieżąco sprawy nie tylko swoje, ale również swojego mocodawcy M. K. , poruszając się przy tym samodzielnie, to trudno dać wiarę wyjaśnieniom, że to właśnie zły i ciągle pogarszający się stan zdrowia uniemożliwia mu podjęcie czynności mających na celu realizację postanowień kontraktu. Podkreślenia wymaga, że skarżący nie dopełnił jakichkolwiek formalności związanych z wydaniem przez ZUS decyzji dotyczącej emerytury – nawet odmownej. Wyjaśnienia skarżącego odnoszące się do braku podejmowania czynność w tym zakresie, z uwagi na obawy przed "głodową" wysokością świadczenia emerytalnego, nie stanowią okoliczności uzasadniających jego bierną postawę. Podobnie jak twierdzenia o planowanym złożeniu pozwu do Sądu Pracy w celu ustalenia stosunku pracy, w okresie którego pracodawca nie odprowadzał za skarżącego składek z ubezpieczenia społecznego, również nie może być okolicznością usprawiedliwiającą nie wywiązanie się z postanowień kontraktu.

Zwrócenia uwagi wymaga także fakt, że skarżący dokonując licznych czynności urzędowych, zachowuje ustawowe terminy na ich realizację, co dodatkowo utwierdza w przekonaniu, że pomimo uciążliwych dolegliwości zarówno zdrowotnych jak i związanych z sytuacją rodzinną ma obiektywną możliwość zadbania o poprawę również swojej trudnej sytuacji życiowej.

Należy bowiem pamiętać, że stosownie do postanowień art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom lub rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie przezwyciężyć wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Instytucja ta wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy), a jej zadaniem jest zapobieganie trudnym sytuacjom życiowym poprzez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz do ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 2 tej ustawy).

Na gruncie obowiązującego prawa pomoc społeczna ukierunkowana jest zatem na subsydiarność środków społecznych, które powinny być uruchamiane tylko wówczas, gdy osoby i rodziny nie są w stanie przezwyciężyć trudnych sytuacji we własnym zakresie. Dlatego też tak ważną rolę pełni współpraca zainteresowanych z pracownikami socjalnymi, co znalazło wyraz w nałożeniu normatywnego obowiązku współdziałania.

W obu podpisanych przez skarżącego kontraktach socjalnych zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym w przypadku zaniechania działań w tym przedmiocie nastąpi odmowa pomocy w formie świadczeń. Kontrakt socjalny zawarty został w wyniku wzajemnych uzgodnień, a podstawą jego podpisania była gotowość podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym.

Analiza art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej wskazuje, że w kontekście wyżej opisanych celów pomocy społecznej ubiegający się o pomoc powinien wykazać, że czynił starania, aby rozwiązać swoją trudną sytuację życiową. Skarżący natomiast, zachowując postawę bierną w tym zakresie, nie wykazał jakichkolwiek starań aby poprawić swój byt.

Organ wypełniając swoje ustawowe zadania, poprzez podpisanie dwóch następujących po sobie kontraktów socjalnych miał na celu aktywizację i mobilizowane do zmiany i poprawy sytuacji życiowej skarżącego, a ustalenie uprawnień emerytalnych niewątpliwie poprawiłoby sytuację materialno-bytową skarżącego.

Mając na uwadze powyższe ustalenia, stwierdzić należy, że organy słusznie uznały, że skarżący nie współdziała w rozwiązaniu jego trudnej sytuacji życiowej, w istocie nie podejmuje jakichkolwiek działań, aby poprawić swój byt. Przy czym nie należy zapominać, że na doraźną pomoc oczekują także inni beneficjenci tej pomocy, którzy aktywnie współdziałają w przezwyciężeniu ich sytuacji życiowej, a organ ma obowiązek wspierać te osoby.

Odnosząc się z kolei do zarzutów sformułowanych w skardze stwierdzić należy, że nie ma racji skarżący, podnosząc, że podpisany przez niego kontrakt nie spełnia warunków formalnych oraz, że jest dla niego niekorzystny. Skarżący został poinformowany o skutkach niewypełnienia jego postanowień, a pouczenie w tym zakresie zostało zawarte w obu Kontraktach Socjalnych w Części I A pkt VII - VIII, które to zostały przez skarżącego własnoręcznie podpisane bez uwag w tym zakresie (k. 1, k. 8-9 akt adm. I inst.).

Mając zatem powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że bezzasadne są zastrzeżenia skarżącego, co do treści kontraktu z dnia [...] lutego 2019 r., które przedstawił w piśmie z dnia [...] lutego 2019 r., a w znacznej części powielił również w złożonej skardze. Zwrócić należy bowiem uwagę, że drugi kontrakt z dnia [...] czerwca 2019 r., podpisany własnoręcznie przez skarżącego w dniu [...] czerwca 2019 r. zawierał analogiczne postanowienia w swej treści i skarżący nie składał wówczas do nich zastrzeżeń. Kontrakt socjalny z dnia [...] czerwca 2019 r., został przez skarżącego zaakceptowany, zarówno w kwestii okresu jak i treści.

Późniejsze pismo skarżącego z dnia [...] listopada 2019 r., w którym wnioskuje o wprowadzenie zmian w kontrakcie, z uwagi na trudną sytuację zdrowotną nie jest okolicznością, która usprawiedliwiałaby dotychczasową bierność skarżącego w realizacji postanowień kontraktu, zwłaszcza w kontekście podejmowanych przez skarżącego czynności na rzecz innych osób. Aktywność zarówno w składaniu kolejnych pism do organu, jak również wspomniana samodzielność w poruszaniu się świadczy o możliwości dokonania czynności, do których zobowiązał się skarżący podpisując kontrakt socjalny.

W niniejszej sprawie niewątpliwie wystąpiła przesłanka braku współdziałania beneficjenta pomocy z ośrodkiem, tj. sytuacja stwierdzenia przez organ administracji, że skarżący nie współdziała w przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej z pracownikami pomocy społecznej, w kontekście zawartego z nim kontraktu socjalnego. Należy podkreślić, że w tym ostatnim dokumencie wnioskodawca dobrowolnie zobowiązał się do podejmowania określonych działań, aby przezwyciężyć stan, w którym musi ubiegać się o wsparcie z systemu pomocy społecznej. Skarżący mimo zawarcia tej umowy konsekwentnie nie podejmował takich działań, a to z kolei skutkowało odmową przyznania pomocy.

Odnosząc się zaś do zarzutu skarżącego pozbawienia go prawa do ubezpieczenia zdrowotnego, Sąd wskazuje, organ w odpowiedzi na skargę wyjaśnił, że z akt sprawy toczącego się postępowania w sprawie nr [...], wynika, że skarżący był wielokrotnie informowany o możliwości złożenia wniosku w przedmiocie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, a po złożeniu wniosku w dniu [...] czerwca 2020 r., na podstawie decyzji wydanej w dniu [...] czerwca 2020 r., został objęty ubezpieczeniem zdrowotnym oraz korzysta ze wsparcia Ośrodka Pomocy Społecznej. Powyższy zarzut jest więc bezzasadny.

Przedstawione powyżej rozważania pozwalają uznać, że rozstrzygnięcie organów administracji polegające na odmowie przyznania skarżącemu świadczenia w żądnej formie znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale. Organy obu instancji zasadnie zwróciły uwagę na brak współpracy skarżącego z organami administracji w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, jak również na roszczeniową postawę zmierzającą do tego, aby organy państwa w drodze świadczeń pomocy społecznej zaspokajały jego podstawowe potrzeby. Należy podkreślić, że świadczenia te skierowane są w pierwszej kolejności do osób, które z uwagi na ich sytuację osobistą, zdrowotną nie są w stanie samodzielnie zaspokajać swoich potrzeb.

W tym stanie rzeczy podjęte rozstrzygnięcie o odmowie przyznania wnioskowanych przez skarżącego świadczeń odpowiada wymogom prawa materialnego i zostało wydane w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu.

W takich okolicznościach Sąd ostatecznie stwierdził brak podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Z tych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w wyroku.

O wynagrodzeniu adwokata, świadczącego pomoc prawną z urzędu, Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U z 2019 r., poz. 18).