Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1028/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2006-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 30 stycznia 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień, Sędziowie: Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek, Asesor WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.), Protokolant asystent sędziego Arkadiusz Widawski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2006 roku sprawy ze skargi A Spółki Akcyjnej w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odrzucenia zgłoszenia zanieczyszczenia ziemi oddala skargę. -


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] z dnia [...], Prezydent Miasta Ł., działając na podstawie art. 12 ustawy z dnia 27.lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.) w zw.z art. 102 i 110 ustawy z dnia 27.kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 62, poz. 627 ze zm.), odrzucił zgłoszenie zanieczyszczenia powierzchni ziemi na działkach nr 1/99, 1/118, 1/199, 1/120, 1/121 i 1/122, będących własnością "A" S. A., położonych w Ł., przy al.A 280.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że zgłoszenie zostało przez wnioskodawcę złożone po terminie. Zgodnie bowiem z treścią art. 12 ustawy o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw, termin zgłoszenia zanieczyszczenia ziemi lub gleby upływał dnia 30.czerwca 2004 r. Ponieważ zaś termin wspomniany posiada, zdaniem Prezydenta Miasta Ł., charakter materialnoprawny, nie mają doń zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego o terminach. Zgłoszenie zanieczyszczenia ziemi, dokonane przeze "A" S.A., wpłynęło do Kancelarii Urzędu Miasta Ł. w dniu 2.lipca 2004 roku , a zatem po terminie wskazanym w ustawie. Organ uznał, iż w rozpatrywanej sprawie nie ma znaczenia, czy pismo zawierające zgłoszenie, zostało nadane w placówce pocztowej przed tym terminem, bowiem zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a., datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej, a nie data jego nadania.

Prezydent Miasta Ł. wskazał także na inne przesłanki, uzasadniające odrzucenie zgłoszenia twierdząc, iż:

- zgłaszający nie udowodnił, że sprawcą zanieczyszczenia ziemi był inny podmiot niż władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw;

- nie dołączono do zgłoszenia wyników badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby, lecz dokonano ich znacznie później, już po upływie terminu na dokonanie zgłoszenia.

Nie udowodniono zatem, że sprawcą zanieczyszczenia był inny podmiot niż obecnie władający nieruchomością, "A" S.A., w związku z czym Spółka ta odpowiada za skutki zanieczyszczenia środowiska.

W odwołaniu od powyższej decyzji, "A" S.A. w P., wniosła o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Odwołująca nie zgodziła się ze stanowiskiem organu I instancji, zgodnie z którym zgłoszenie zanieczyszczenia ziemi zostało dokonane po terminie, wskazanym w art. 12 ustawy wprowadzającej ustawę – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw. Zdaniem Spółki, dokonanie czynności zgłoszenia na piśmie organowi administracji publicznej określonego ustawowo faktu nie może być uznane, w świetle art. 61 § l k.p.a., za żądanie wszczęcia postępowania. Zgłaszający nie żąda bowiem ukształtowania stosunku prawnego, który dotyczyłby bezpośrednio jego praw i obowiązków, wynikających z prawa materialnego. Spółka wskazała również, że uwzględnienie zgłoszenia nie wymaga decyzji (art. 12 ust. 3 ustawy o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw). Decyzji wymaga natomiast jego odrzucenie, które jednak w sferze praw i obowiązków zgłaszającego nic nie zmienia. Podniosła nadto, iż podstawą wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu jest stwierdzenie, że zgłoszenie nie spełnia wymagań ustawowych bądź budzi wątpliwości, powodujące obowiązek wszczęcia postępowania administracyjnego, z jednoczesnym powiadomieniem o tym fakcie zgłaszającego.

W dalszej części odwołania Spółka wskazała, że w rozpatrywanej sprawie "A" S.A. nie jest następcą "B" S.A. Wyjaśniła, że stacja paliw do dnia 7.września 1999r., była we władaniu B. W decyzji organu I instancji brak jest natomiast, zdaniem odwołującej, jakiekolwiek racjonalnego uzasadnienia, wskazującego na okoliczność zanieczyszczenia ziemi w okresie po przejęciu stacji przez A S.A. t.j. w okresie między 8.września1999r. a 30.września 2001r.

Zgodnie z twierdzeniem "A" S.A., jest ona następczynią prawną pod tytułem ogólnym, . Następstwo tego rodzaju, w rozumieniu prawa cywilnego, nie dotyczy praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego, bowiem dopuszczalność przejścia praw i obowiązków administracyjnych na inną osobę wymaga wyraźnego przepisu ustawy. Odwołująca wyjaśniła, że w dacie wykreślenia S.A. z rejestru, to jest z dniem 7.września 1999 r. obowiązywał przepis art. 463 § 3 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27.czerwca 1934r. - Kodeks handlowy - Dz. U. Nr 57, poz. 502 ze zm.), nie obejmujący swoim zakresem sukcesji publicznoprawnej. Zasada sukcesji administracyjnoprawnej wprowadzona została dopiero w nowym Kodeksie spółek handlowych (ustawa z dnia 15.września 2000r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.), która jednakże nie jest nieograniczona i wymaga szczególnego przepisu ustawy. Podniosła, iż w dacie połączenia spółek "B" S.A. i C S.A., obowiązywał przepis 82 ust. 1 ustawy z dnia 31.stycznia 1980r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz. U. Nr 3., poz. 6 ze zm.), nakładający obowiązek rekultywacji ziemi na podmiot, który dokonał zanieczyszczeń, dopiero art. 102 ust 1 Prawa ochrony środowiska wprowadził zasadę odpowiedzialności władającego powierzchnią ziemi. W okresie przejęcia "B" S.A., obowiązek przywrócenia środowiska do stanu właściwego nie był stosunkiem administracyjnoprawnym o charakterze rzeczowym i nie podlegał przekazaniu.

W końcowej części odwołania odwołująca wskazała również, że wyrażony w decyzji organu I instancji zarzut nieprzedstawienia wyników badań, potwierdzających istnienie zanieczyszczenia, w dacie dokonania zgłoszenia, jest bezpodstawny. Zdaniem odwołującej Spółki, do dokonania zgłoszenia o zanieczyszczeniu ziemi, wystarczające było przeprowadzenie naocznych oględzin zanieczyszczonego terenu, potwierdzających fakt zanieczyszczenia oraz opis okoliczności wskazujących, że sprawcą tych zdarzeń był inny podmiot, bez konieczności przeprowadzania badań laboratoryjnych. Przepis art. 12 ust. 2 ustawy wprowadzającej ustawę – Prawo ochrony środowiska i ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw, nie zawiera bowiem sposobu przeprowadzenia badań, potwierdzających fakt zanieczyszczenia środowiska, w związku z czym stosowany powinien być art. 75 kodeksu postępowania administracyjnego, stanowiący zasadę równej mocy środków dowodowych.

Decyzją Nr [...], z dnia [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 61 § 3 ustawy z dnia 14.czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. Nr 98 z 2000r., poz. 1071 ze zm.), art. 12 ustawy z dnia 27.lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...].

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie, organ, wskazując na art. 12 ustawy o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw wyjaśnił, że przyjęcie i odrzucenie zgłoszenia jest uzależnione od kumulatywnego spełnienia warunków ustawy, a zatem jeżeli:

1. zgłoszenia dokonuje podmiot do tego uprawniony i zobowiązany, czyli władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy, na której przed jej wejściem w życie nastąpiło odpowiednio zanieczyszczenie ziemi lub gleby albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu spowodowane przez inny podmiot;

2. zgłoszenie nastąpiło w terminie do dnia 30.czerwca 2004r.

Zdaniem Kolegium, odwołująca Spółka nie wykazała, że zanieczyszczenie ziemi lub gleby albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu zostało spowodowane przez inny podmiot, bowiem do zgłoszenia nie dołączono wyników badań, potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby albo dokumentacji, potwierdzającej niekorzystne przekształcenie ukształtowania terenu.

Odnosząc się do argumentacji odwołującej, organ II instancji stwierdził, iż niezasadne jest twierdzenie o odrębności "A" S.A. i "B" S.A. W szczególności nieuzasadniony jest argument, zgodnie z którym przejęcie B S.A. dotyczyło tylko praw i obowiązków o charakterze cywilnoprawnym. W ocenie Kolegium, z przepisów rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 27.czerwca 1934 r. - Kodeks handlowy (Dz. U, Nr 57, poz. 502 ze zm.), wniosek taki wcale nie wynika. Zgodnie z treścią art. 465 § 3 tego rozporządzenia, z chwilą wykreślenia spółki przejętej, spółka przejmująca wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej, przy czym chodzi tu także o prawa i obowiązki o charakterze publicznoprawnym.

Kolegium podniosło również, iż w rozpatrywanej sprawie, odwołująca Spółka nie dochowała terminu zgłoszenia, przewidzianego w art. 12 ustawy o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw. Termin ten jest nieprzywracalnym terminem prawa materialnego, a więc nie stosuje się doń przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego o terminach. Zgodnie z przywołanym artykułem, zgłoszenia zanieczyszczenia ziemi należało dokonać do dnia 30.czerwca 2004 roku, natomiast A S.A. dokonała zgłoszenia w dniu 2.lipca 2004 r. (prezentata Urzędu Miasta Ł. Wydziału Ochrony Środowiska i Rolnictwa), a zatem po terminie wskazanym w ustawie. Zgodnie z treścią art. 61 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgłoszenie jest wnioskiem, który wszczyna postępowanie administracyjne, w dacie doręczenia żądania organowi.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego "A" S.A. w P., wniosła o uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] znak: [...] oraz decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] znak: [...] o odrzuceniu zgłoszenia o zanieczyszczeniu ziemi na terenie stacji paliw, położonej w Ł., przy al.A 280. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania poprzez błędne przyjęcie, że złożone przez skarżącego w trybie art. 12 ust. l ustawy o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw zgłoszenie należy uznać za pismo, wszczynające na żądanie strony, postępowanie administracyjne, co uzasadniać ma zastosowanie w sprawie art. 61 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego i w konsekwencji uznanie, iż zgłoszenie zostało przez skarżącego dokonane po terminie tj. po dniu 30.czerwca 2004r.

Zdaniem skarżącej, dokonanie czynności zgłoszenia na piśmie organowi administracji publicznej, określonego ustawowo faktu nie może być uznane w świetle art. 61 § l kodeksu postępowania administracyjnego, za żądanie strony wszczęcia postępowania. Zgłaszający, nie żąda bowiem ukształtowania stosunku prawnego, który dotyczyłby bezpośrednio jego praw i obowiązków, wynikających z prawa materialnego. Uwzględnienie zgłoszenia, nie następuje w formie decyzji, której wymaga dopiero jego odrzucenie. Zdaniem Spółki, w przypadku stwierdzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, uchybienia terminu organ ten winien uchylić decyzję Prezydenta Miasta Ł. a postępowanie, jako bezprzedmiotowe umorzyć.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.

Organ uznał, zawarte w skardze argumenty, za niezasadne. Zdaniem Kolegium, zgłoszenie zanieczyszczenia powierzchni ziemi powinno być traktowane tak, jak każde podanie w postępowaniu administracyjnym. Z procesowego punktu widzenia, jest ono zatem wnioskiem, o którym mowa w art. 61 Kodeksu postępowania administracyjnego, wszczynającym postępowanie administracyjne w dacie doręczenia żądania organowi. Postępowanie to może, choć nie musi zakończyć się decyzją: o ile bowiem są spełnione warunki ustawy - starosta dokona rejestracji zgłoszenia; w przeciwnym wypadku, zgłoszenie odrzuci decyzją.

Organ uznał też za nietrafny, pogląd skarżącej o obowiązku wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie odrzucenia zgłoszenia. Podkreślił, że umorzenie postępowania wchodzi w rachubę w razie jego bezprzedmiotowości, co oznacza brak jednego z elementów stosunku administracyjnoprawnego (strony, przedmiotu postępowania bądź podstawy prawnej do orzekania w konkretnym przypadku w drodze decyzji). Żadna z przyczyn bezprzedmiotowości nie zachodziła w niniejszej sprawie. Przeciwnie, przepis art. 12 ust. 4 ustawy o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw, wyraźnie przewiduje możliwość odrzucenia zgłoszenia, w drodze decyzji, jeżeli nie są spełnione warunki ustawy. Do tych warunków należy m.in. zachowanie ustawowego terminu do dokonania zgłoszenia -powinno ono zostać wniesione do dnia 30 czerwca 2004 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność rozstrzygnięcia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a. Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.) .

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd nie stwierdził, by zaskarżone orzeczenie naruszało prawo, w stopniu określonym w cytowanym przepisie.

W podstawie prawnej rozstrzygnięcia, organy przywołały art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.).

W myśl zatem art. 12 ust. 1 wskazanego aktu, władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy, na której przed jej wejściem w życie nastąpiło odpowiednio zanieczyszczenie ziemi lub gleby albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu, spowodowane przez inny podmiot, jest obowiązany do zgłoszenia tego faktu właściwemu staroście w terminie do dnia 30.czerwca 2004 r. Do zgłoszenia należy załączyć odpowiednio: wyniki badań, potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby lub dokumentację, potwierdzającą niekorzystne przekształcenie ukształtowania terenu oraz opis okoliczności wskazujących, iż sprawcą tych zdarzeń był inny podmiot (ust. 2).

Stosownie do treści art. 12 ust. 3 cytowanej ustawy natomiast, właściwy starosta uwzględnia zgłoszenie w rejestrze, określonym w art. 110 Prawa ochrony środowiska. Starosta może odrzucić, w drodze decyzji, zgłoszenie w ciągu roku od jego dokonania, jeżeli nie są spełnione warunki ustawy; ostateczna decyzja w przedmiocie odrzucenia zgłoszenia powoduje, iż nie wywiera ono skutków prawnych, o których mowa w ust.1 (ust. 4).

Zgodnie z treścią art. 110 ustawy z dnia 27. kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627), zwanej w dalszej części rozważań "Prawem ochrony środowiska", starosta prowadzi, aktualizowany corocznie, rejestr zawierający informacje o terenach, na których stwierdzono przekroczenie standardów jakości gleby lub ziemi, z wyszczególnieniem obszarów, na których obowiązek rekultywacji obciąża starostę. W tym przypadku – jak stanowi art. 12 ust.1 ustawy z dnia 27.lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.) - przepisów art. 102 ust. 1-3 Prawa ochrony środowiska nie stosuje się.

Po myśli art. 102 ust. 1 Prawa ochrony środowiska natomiast, władający powierzchnią ziemi, na której występuje zanieczyszczenie gleby lub ziemi albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu, jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 2-5, do przeprowadzenia ich rekultywacji.

Uwzględnienie zatem zgłoszenia w rejestrze, zwalnia zgłaszającego z obowiązku przeprowadzenia rekultywacji. W tym stanie rzeczy, dokonanie czynności zgłoszenia winno być uznane, w świetle art. 61 § l k.p.a., za żądanie strony wszczęcia postępowania.

Postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (art. 61 § 1 k.p.a.), w celu "załatwienia sprawy", przez co należy rozumieć - wydanie decyzji, chyba, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stanowią inaczej. W przypadku dokonania zgłoszenia zanieczyszczenia ziemi lub gleby albo niekorzystnego przekształcenia naturalnego ukształtowania terenu, organ ma obowiązek uwzględnienia zgłoszenia w rejestrze, określonym w art. 110 Prawa ochrony środowiska lub wydania decyzji o odrzuceniu zgłoszenia. Tym samym dokonanie zgłoszenia wszczyna postępowanie administracyjne w przedmiocie zanieczyszczenia ziemi lub gleby albo niekorzystnego przekształcenia naturalnego ukształtowania terenu i kończy się wpisem zgłoszenia w rejestrze lub odrzuceniem zgłoszenia.

Odrzucenie zgłoszenia przez organ, w trybie art. 12 ust. 4 tejże ustawy, oznacza odmowę uwzględnienia zgłoszenia w rejestrze. Ostateczna decyzja o odrzuceniu zgłoszenia powoduje zatem, że zgłoszenie nie wywiera skutków prawnych, o których mowa w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw. To zaś oznacza, iż w takim przypadku zastosowanie znajdują przepisy art. 102 ust. 1 -3 ustawy Prawo ochrony środowiska, regulujące obowiązek rekultywacji i nakładające go na władającego powierzchnią ziemi / wyłącznie - ust. 1, bądź solidarnie ze sprawcą - ust. 2 / chyba, że wykaże, iż zanieczyszczenie gleby lub ziemi albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu, dokonane po dniu objęcia przez niego władania, spowodował inny wskazany podmiot. Przyjąć zatem należy, że wpis w rejestrze następuje na wniosek zgłaszającego, który w ten sposób zamierza uwolnić się od obowiązku rekultywacji.

Konkludując, zgłoszenie zanieczyszczenia ziemi lub gleby albo niekorzystnego przekształcenia naturalnego ukształtowania terenu, o którym mowa w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27.lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw, jest formą wszczęcia postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 61 k.p.a.

Przepis art. 12 ust. 1 i 2 powołanej wyżej ustawy, określa przesłanki materialnoprawne, których łączne spełnienie pozwala na uwzględnienie zgłoszenia w rejestrze, określonym w art. 110 Prawa ochrony środowiska. Należy doń w pierwszym rzędzie zachowanie terminu, określonego w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27.lipca 2001r. Przepis ten jednoznacznie stanowi, iż władający powierzchnią ziemi, aby mógł uwolnić się od obowiązku rekultywacji musi dokonać zgłoszenia w terminie do dnia 30.czerwca 2004 r. Termin ten, mając charakter materialnoprawny, określa ramy czasowe, w których władający powierzchnią ziemi może dokonać zgłoszenia w trybie art.12 ust. 1 ustawy z dnia 27. lipca 2001 r. Uchybienie temu terminowi, uniemożliwia - na skutek upływu czasu – skuteczne skorzystanie z dobrodziejstwa art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27. lipca 2001 r. ( por.B.Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski - Kodeks Postępowania Administracyjnego, Komentarz, C.H. Beck Warszawa 1996, s. 287, uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 14. marca 1986 r., III PZP 8/96, OSNC 1986/12/194, dotycząca charakteru terminów z art. 256 i 264 Kodeksu pracy).

Sąd, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę reprezentuje pogląd, iż dla zachowania powyższego terminu, wystarczające jest złożenie pisma, zawierającego zgłoszenie w polskim urzędzie pocztowym, nie jest natomiast konieczne by pismo wspomniane, przed jego upływem wpłynęło do organu. Faktem jest, iż regulacja, dotycząca możliwości powołania się na zachowanie terminu z uwagi na złożenie pisma w polskim urzędzie pocztowym, dotyczy, co do zasady, terminów procesowych (art. 57 § 5 k.p.a.), nie oznacza to wszakże, iż dobrodziejstwo to jest wykluczone w przypadku terminów prawa materialnego. Analogicznie bowiem, bieg terminu przedawnienia w prawie cywilnym, choć z natury rzeczy materialnoprawny, ulega przerwaniu na skutek wytoczenie powództwa (art. 123 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 23.kwietnia 1964r. Kodeks cywilny /Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm./). Nie ma zaś wątpliwości, że datą złożenia pozwu jest nadanie pisma, zawierającego jego osnowę, w polskim urzędzie pocztowym, nie zaś data jego wpływu do sądu właściwego.

W rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do utożsamiania kwestii zachowania terminu do dokonania zgłoszenia (tj. przedsięwzięcia określonej czynności w postępowaniu), z datą wszczęcia postępowania w przedmiocie tego zgłoszenia, które po myśli art. 61 § 3 k.p.a. następuje z chwilą doręczenia żądania organowi. Przepis art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27.lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw mówi bowiem o "obowiązku zgłoszenia", nie zaś o obowiązku wszczęcia postępowania w przedmiocie zgłoszenia, w terminie do dnia 30.czerwca 2004r.

W tym zakresie zatem, ponieważ poza sporem pozostaje, iż pismo zawierające zgłoszenie, nadane zostało przez A S.A. w P. w polskim urzędzie pocztowym w dniu 29.czerwca 2004r., uznać należało, iż zachowany został termin, określony w cytowanym przepisie.

Odrębną kwestią jest natomiast uznanie poprzednika prawnego skarżącej tj. B S.A. za "inny podmiot", odpowiedzialny za dokonanie zanieczyszczenia ziemi lub gleby na terenie nieruchomości, objętej zgłoszeniem.

Jak wynika z § 1 aktu notarialnego z dnia [...], uchwałą Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy C Spółka Akcyjna, Spółka ta (zwana dalej w skrócie C S.A. lub spółka przejmująca), na podstawie art. 463 pkt 1 Kodeksu handlowego połączyła się z B S.A. z siedzibą w W. (spółką przejętą) przez przeniesienie całego majątku B na C S.A. z siedzibą w P. Zwyczajne Walne Zgromadzenie podjęło także uchwałę o zmianie firmy (nazwy) spółki na S.A., która to nazwa została zmieniona w miesiącu kwietniu 2000 r. na A S.A. z siedzibą w P.. Wykreślenie z rejestru B S.A. z siedzibą w W. nastąpiło w dniu 7.września 1999 r. Stosownie do treści art. 463 pkt 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. - Kodeks handlowy ( Dz. U. Nr 57, poz. 502 ze zm.), obowiązującego w dacie połączenia spółek i dokonania określonych wpisów w rejestrze - połączenie spółek może być dokonane przez przeniesienie całego majątku spółki (przejętej) na inną (przejmującą) w zamian za akcje, które spółka przejmująca wydaje akcjonariuszom spółki przejętej. W myśl art. 465 § 3 Kodeksu handlowego, z chwilą wykreślenia spółki przejętej, spółka przejmująca wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej. W razie wykreślenia z rejestru (rejestrów) spółek przejętych, ustaje całkowicie ich byt prawny, a realizowane połączenie spółek staje się definitywne (zakończone). Z tą chwilą majątek czynny i bierny spółek przejętych przechodzi - w drodze sukcesji uniwersalnej - na spółkę przejmującą. Skutek ten następuje ex lege. Przez "sukcesję uniwersalną" rozumie się bowiem tego rodzaju następstwo prawne ("pod tytułem ogólnym"), w którym "następca prawny wstępuje w ogół praw stanowiących cały lub co najmniej prawnie wyodrębniony majątek swego poprzednika." Następstwo pod tytułem ogólnym dochodzi do skutku w sytuacjach wyraźnie prawem przewidzianych, np. przy przekształceniach osób prawnych. (por. A. Szajkowski [w:] S. Sołtysiński, A. Szajkowski, J. Szwaja, Kodeks handlowy, Komentarz, C.H. Beck Warszawa 1998, s. 1162 i n., s.1170). Chwila wykreślenia spółki przejętej z rejestru jest zatem momentem, w którym następuje przeniesienie praw i obowiązków spółki przejętej na spółkę przejmującą w drodze sukcesji uniwersalnej. Pogląd ten był już prezentowany na gruncie Kodeksu handlowego, także w zakresie łączenia się spółek akcyjnych.(por. A. Szajkowski [ w:] S. Sołtysiński, A. Szajkowski, J Szwaja, Kodeks handlowy, Komentarz, C.H. Beck Warszawa 1997, s. 1414 / art. 285 / i s. 1163 / art. 465 /, T.Dziurzyński, Z. Fenichel, M. Honzatko, Kodeks handlowy z komentarzem s. 316).

Na gruncie art. 465 § 3 Kodeksu handlowego, ukształtowana została linia orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którą sukcesja uniwersalna, w tym przewidziana w art. 463 i nast. Kodeksu handlowego, wywołuje skutki także w sferze praw i obowiązków publicznoprawnych. W wypadku bowiem zaistnienia następstwa prawnego o charakterze sukcesji generalnej - co ma miejsce w przypadku połączenia spółek na podstawie art. 463 Kodeksu handlowego, następuje przejęcie przez spółkę przejmującą ogółu praw i obowiązków, w tym również obowiązków o charakterze publicznoprawnym. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 20.kwietnia 1999 r. II SA 7091/98, M. Podat. 1999/11/40, z dnia 27.listopada 1995 r. SA/Gd 2508/94, POP 1997/5/169, z dnia 11.lutego 2003 r. I SA/Łd 955/01, ONSA 2004/1/29 - glosa aprobująca: B. Draniewicz, Pr. Spółek 2004/9/54, wyrok z dnia 29.sierpnia 2000 r. SA/Bk 957/99, LEX nr 44746). Powyższa teza znajduje potwierdzenie także w literalnym brzmieniu przepisu. Powołany wyżej przepis art. 465 § 3 Kodeksu handlowego stanowił, iż z chwilą wykreślenia spółki przejętej, spółka przejmująca wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej. Nie ma w nim przeto wyłączenia w zakresie praw i obowiązków o charakterze publicznoprawnym. Jeżeli zaś w przepisie nie sformułowano żadnych ograniczeń, co do zakresu następstwa prawnego, w szczególności nie wyłączono z niego praw i obowiązków publicznoprawnych to należy przyjąć, iż przepis statuuje następstwo prawne pod tytułem ogólnym (sukcesję generalną, zwaną też uniwersalną), obejmujące ogół praw i obowiązków poprzednika prawnego, przechodzących na jego następcę. W sytuacji zatem następstwa prawnego o charakterze sukcesji generalnej, następuje przejęcie przez spółkę przejmującą ogółu praw i obowiązków, w tym również o charakterze publicznoprawnym.( por. wyroki NSA z dnia 23. grudnia 1998 r., III SA 2791/97, ONSA 2000/1/19 - dotyczący sukcesji uniwersalnej na podstawie art. 285 § 3 Kodeksu handlowego - Dział XI "Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" - w brzmieniu: "Z chwilą wykreślenia spółki przejętej spółka przejmująca wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej", H.Litwińczuk: Przekształcenia i fuzje podmiotów gospodarczych. Zagadnienia podatkowe, Warszawa 1994, B. Draniewicz, glosa do wyroku NSA z dnia 11.lutego 2003 r., I SA/Łd 955/01, Pr. Spółek 2004/9/54, A. Skoczylas, Sukcesja praw i obowiązków administracyjno-prawnych przy łączeniu instytucji finansowych w formie spółki akcyjnej na przykładzie banków (zagadnienia wybrane), Pr. Spółek 2002/4/17, wyroki NSA: z dnia 10.marca 1994 r., SA/Ka 1857/93, ONSA 1995/1/42 i z dnia 10.lipca 1996 r., SA/Ka 1346/95, M.Podat. 1997/3/87, uchwała Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15. maja 1996 r. W2/96, OTK 1996/3/23, uchwała Sądu Najwyższego z 19. maja 1992 r., III CZP 49/1992, OSNCP 11/1992, poz. 200 – dotyczące sukcesji uniwersalnej na gruncie art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 13.lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz. U. Nr 51, poz. 298 ze zm.), który stanowił, iż spółka powstała w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki przekształconego przedsiębiorstwa).

Rozważając charakter następstwa prawnego i jego zakres należy mieć na uwadze także istotę przekształcenia spółek. Istotą przepisów o przekształceniu jest umożliwienie rozwiązania jednej spółki kapitałowej bez konieczności prowadzenia jej likwidacji, jednakże pod określonym warunkiem. A mianowicie, spółce kapitałowej w innej formie organizacyjnej, ustawodawca nakazuje (i zezwala na) wstąpienie w sytuację prawną spółki poprzedniczki. Dokonuje się zatem sukcesja generalna. (por. A. Zawadowski: Przekształcenia spółki kapitałowej - uwagi teoretycznoprawne, PPH 1995/10/8 - t.8). Zasada sukcesji uniwersalnej należy do istoty łączenia się spółek, zaś sukcesja administracyjna jest elementem sukcesji uniwersalnej. Kierując się etymologią pojęcia "sukcesja uniwersalna" nie ma podstaw, aby zawęzić zakres sukcesji tylko do określonej dyscypliny prawniczej, np. prawa cywilnego, gdyż wówczas pojęcie to winno brzmieć sukcesja "cywilnoprawna". (por. A. Szumański [ w:] S. Sołtysiński, A. Szajkowski, A. Szumański J Szwaja, Kodeks spółek handlowych, Komentarz, C.H. Beck Warszawa 2004 r., s. 238 – 239).

Wprawdzie doktryna prawa administracyjnego przyjmuje zakaz sukcesji na płaszczyźnie prawa publicznego, lecz jednocześnie podkreśla, że od tej zasady ustawodawca wprowadził określone wyjątki, dopuszczając tym samym zasadę sukcesji administracyjnoprawnej, kierując się bezpieczeństwem obrotu prawnego. Bezpieczeństwo obrotu prawnego uzyskało w tych przypadkach prymat nad zasadą doktrynalną. Takimi wyjątkami od zasady zakazu sukcesji administracyjnoprawnej są przepisy regulujące łączenie spółek tj. art. 465 § 3 Kodeksu handlowego a obecnie art. 494 ustawy z dnia 15.września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz.1037 ze zm.). Zauważyć należy, iż przepis art. 494 § 1 Kodeksu spółek handlowych swoim brzmieniem odpowiada art. 465 § 3 Kodeksu handlowego ("spółka przejmująca wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej"), zaś § 2 art. 494 § 1 Kodeksu spółek handlowych (poprzez użycie sformułowania w szczególności) stanowi jedynie wyliczenie przykładowe zakresu przedmiotowego sukcesji administracyjnej. Pod rządem Kodeksu spółek handlowych przyjmuje się w doktrynie, iż paragraf 1 art. 494 K.s.h. statuuje zasadę sukcesji generalnej także w odniesieniu do uprawnień i obowiązków publicznoprawnych, zaś § 2 jedynie doprecyzowuje zakres tego następstwa publicznoprawnego. Jeśli bowiem ustawa w jakiś sposób odnosi się do kwestii łączenia się spółek, nie formułując jednocześnie wyraźnego ograniczenia sukcesji, to tym bardziej należy uznać, że taka sukcesja nastąpi na pewno, bez żadnych ograniczeń. (por.E.Skorczyńska, Prawo Spółek 2003/11/15) Skoro zaś art. 494 § 1 K.s.h. jest odpowiednikiem art. 465 § 3 K. h., to nie można skutecznie dowodzić, iż sukcesję administracyjną, w przypadku łączenia się spółek wprowadził dopiero Kodeks spółek handlowych. Sukcesja uniwersalna obejmuje wszystkie prawa i obowiązki, a więc zarówno te znane jak i nieznane spółce, przez co nie istnieje wymóg ich określania.

W świetle art. 465 § 3 Kodeksu handlowego, podzielając stanowisko organów administracji publicznej, stwierdzić należy, że A S.A. z siedzibą w P. jest następcą prawnym B S.A. na zasadzie sukcesji uniwersalnej. Ustalenie istnienia następstwa prawnego, nie pozwala jeszcze wszakże na prostą konkluzję, iż skarżący nie jest "innym podmiotem" w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej. Następstwo prawne ze swej natury oznacza bowiem zmianę podmiotową, skoro obejmuje przejście praw i obowiązków na sukcesora. Właściwa wykładnia art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27.lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw, nakazuje jednak interpretowanie określenia "zanieczyszczenia (...) spowodowane przez inny podmiot" poprzez odwołanie się do innych niż językowa metod wykładni.

Celem regulacji zawartej w ustawie z dnia 27.kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.), było dostosowanie prawodawstwa krajowego do uregulowań prawa wspólnotowego, w związku ze spodziewaną akcesją do Unii Europejskiej (i Wspólnot Europejskich). Zgodnie natomiast z treścią art. 174 ust. 2 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Gospodarczą, polityka Wspólnoty w dziedzinie ochrony środowiska naturalnego ma na celu zapewnienie wysokiego poziomu ochrony, z uwzględnieniem zróżnicowania sytuacji w poszczególnych regionach Wspólnoty; opiera się ona na zasadzie rozważnego działania oraz zapobiegania szkodom, a także na zasadzie naprawienia, w pierwszej kolejności u źródła, szkód w środowisku, jak również na regule "zanieczyszczający płaci". Uznać należy zatem, iż jedynie brak związku prawnego, organizacyjnego i funkcjonalnego "zanieczyszczającego" z dokonanym zanieczyszczeniem (u źródła) pozwalałby na traktowanie zgłaszającego jako "inny podmiot", w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27.lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw. W sytuacji natomiast, występowania następstwa prawnego Spółki Akcyjnej A S.A. w P. w stosunku do Spółki Akcyjnej B z siedzibą w W., wskazanej przezeń jako sprawca zanieczyszczenia powierzchni ziemi, niedopuszczalne a w konsekwencji prawnie nieskuteczne jest zgłoszenie przezeń zanieczyszczenia, w celu zwolnienia się z obowiązku rekultywacji terenu. Przyjęcie tezy proponowanej przez skarżącą prowadziłoby bowiem do konkluzji, że każda zmiana organizacyjna osoby prawnej, w następstwie której traci ona osobowość prawną (przejecie, połączenie), nie związana z jej likwidacją, wyłącza odpowiedzialność za dokonane zanieczyszczenie powierzchni ziemi lub gleby. Tego rodzaju teza jest natomiast nie do pogodzenia z działaniem racjonalnego ustawodawcy, którego celem , wyrażonym w ustawie Prawo ochrony środowiska, było wprowadzenie daleko idącej i zinstytucjonalizowanej ochrony środowiska.

W tym kontekście rzeczą drugorzędną jest ocena skutków niedołączenia do zgłoszenia wymaganych wyników badań, potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby dokonanych przez inny podmiot (art. 12 ust. 1 in fine ustawy z dnia 27.lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw). Wykluczenie bowiem możliwości uznania poprzednika prawnego skarżącego za inny podmiot, w rozumieniu cytowanego przepisu, czyniło bezprzedmiotowym rozważanie czy i ewentualnie w jakim trybie dowieść należało, iż sprawcą zanieczyszczenia powierzchni ziemi była S.A.

Biorąc pod uwagę powyższe, z uwagi na brak podstaw do uwzględnienia skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o jej oddaleniu.