Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 649/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2018-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 1 pkt 2, ust. 3, art. 5 ust. 4 pkt 6
journal: Dz.U. 2017 poz 708
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska (spr.), sędzia WSA Marek Leszczyński, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi K. F. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. znak [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. (dalej: DIAS) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika P. Urzędu Celno – Skarbowego w B. z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] , którą wymierzono K. F. (dalej: ukarany, przewoźnik) karę pieniężną w wysokości 10 000 zł za zgłoszenie w systemie monitorowania przewozu towarów pod numerem [...] danych niezgodnych ze stanem faktycznym.

Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Podczas kontroli w dniu [...] sierpnia 2017 r. środka przewozowego o numerze rejestracyjnym [...], którym realizowano przewóz oleju napędowego w ilości 6000l z firmy PHU F. w B. do firmy PUH K. w D. stwierdzono brak uzupełnienia zgłoszenia nr [...] o dane wymienione w art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów (Dz. U. z 2017 r., poz. 708 ze zm.), dalej: ustawa o SENT. We wszczętym postępowaniu wyjaśniono, że brak uzupełnienia został ustalony błędnie. Przedsiębiorca uzupełnił brakujące dane poprzez zgłoszenie aktualizacyjne, a informacja aktualizacyjna, na skutek nieprawidłowości działania systemu elektronicznego, dotarła z opóźnieniem. Dlatego decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. postępowanie umorzono.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r. wszczęto kolejne postępowanie wobec ww. przewoźnika z uwagi na ustalenie, że uzupełnione dane zawierają informacje niezgodne ze stanem faktycznym. W polu zgłoszenia "Informacje o środku transportu" figuruje numer zezwolenia drogowego [...] stanowiący numer licencji udzielonej przedsiębiorcy na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy, podczas gdy do kontroli w dniu [...] sierpnia 2017 r. kierowca okazał wypis nr 3 z licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy. Organ ustalił na podstawie informacji z Wydziału Weryfikacji Uprawnień Biura do Spraw Transportu Międzynarodowego, że pojazd, który skontrolowano w dniu [...] sierpnia 2017 r., według stanu na dzień [...] marca 2018 r. nie został zgłoszony przez przedsiębiorcę do licencji wskazanej w zaktualizowanym zgłoszeniu. Dlatego decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. wymierzono przedsiębiorcy sporną karę pieniężną.

Odwołanie od tego rozstrzygnięcia złożył K. F., którzy zarzucił:

- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 12 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy ma on zastosowanie w postępowaniach niezakończonych do dnia 14 czerwca 2018 r. jeżeli ustalono, że nie doszło do uszczuplenia podatku od towarów i usług (w ocenie strony, postępowanie powinno zostać umorzone); art. 24 ust. 3 ustawy o SENT poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy zgłoszenie danych niezgodnych ze stanem faktycznym stanowiło oczywistą, nieświadomą omyłkę, zatem za odstąpieniem od nałożenia kary przemawia waga zawinienia, interes podmiotu odbierającego oraz interes publiczny, w tym zaufanie do organów Państwa;

- naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 122, art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa poprzez wydanie rozstrzygnięcia na podstawie niepełnego materiału dowodowego i przy niewyjaśnieniu okoliczności mającej istotne znaczenie w sprawie, tj. czy doszło do uszczuplenia podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego w ramach przewozu w dniu [...] sierpnia 2017 r.

W wyniku rozpatrzenia odwołania DIAS wydał zaskarżoną decyzję z dnia [...] sierpnia 2018 r. utrzymującą rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne w mocy. Ustalił stan faktyczny sprawy i dokonał jego oceny prawnej identycznie jak organ pierwszej instancji. DIAS wyjaśnił, powołując treść art. 5 ust. 4 ustawy o SENT, że przepis ten określa obowiązki rejestracyjne przewoźnika dotyczące zgłoszenia w rejestrze zgłoszeń systemu SENT (art. 4 ustawy), związane z przewozem towarów przez terytorium kraju i nie pozostawia przewoźnikowi swobody decydowania o danych w rejestrze zgłoszeń. Przewoźnik ma obowiązek przed rozpoczęciem przewozu towarów dokonać uzupełnienia danych do rejestru zgłoszeń. Z uwagi na przewożony towar tj. olej napędowy, którego przewóz podlega monitorowaniu, przewoźnik miał obowiązek uzupełnić zgłoszenie o dane wyszczególnione w art. 5 ust. 4, w tym o numer licencji w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (dalej: u.t.d.), o ile był wymagany. DIAS wyjaśnił, że przepis art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d. wymaga, aby kierowca realizujący przewóz posiadał w pojeździe wszelkie niezbędne dokumenty związane z działalnością transportową przedsiębiorstwa, w tym m.in. wypis z licencji albo wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, przy czym ustawa ta wymaga, aby do zezwolenia lub licencji zgłoszone były rodzaj i liczba pojazdów samochodowych, które będą wykorzystywane do wykonywania przewozu. Zdaniem DIAS, ukarany w przedmiotowej sprawie był zobowiązany przed rozpoczęciem przewozu towarów dokonać aktualizacji w zgłoszeniu SENT o nr licencji uprawniającej do przewozu towarów pojazdem, którego numery zostały podane w zgłoszeniu. Wynika to z art. 5 ust. 4 pkt 6 ustawy o SENT. Skoro ukarany, będący w sprawie jednocześnie wysyłającym i przewoźnikiem, w aktualizacji zgłoszenia zgłosił dane niezgodne ze stanem faktycznym, wpisując w polu "numer zezwolenia drogowego" nr licencji międzynarodowej, do której nie zgłosił środka transportu o nr [...] (którym wykonywał przewóz), w trakcie przewozu przedstawił zaś wypis nr 3 z innej licencji (o innym numerze), to podał w zgłoszeniu dane niezgodne ze stanem faktycznym.

DIAS nie dopatrzył się naruszenia art. 24 ust. 3 ustawy o SENT, przy uwzględnieniu treści art. 26 ust. 3 tej ustawy, a w konsekwencji nie stwierdził przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Wskazał, że podmiot prowadzący działalność w celach zarobkowych zobowiązany jest dołożyć maksymalnej staranności w jej prowadzeniu, ciąży na nim szczególny obowiązek znajomości i przestrzegania obowiązujących regulacji. Wyjaśnił, że przepisy ustawy o SENT nie wyłączają odpowiedzialności przewoźnika nawet za uchybienia, które popełnione zostały wskutek błędów czy pomyłek.

Organ odwoławczy wskazał również, że zarzucony w odwołaniu jako naruszony przepis art. 12 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego nie znajduje zastosowania w sprawie, bowiem dotyczy towaru przewożonego ze składu podatkowego w rozumieniu ustawy o podatku akcyzowym. Nie znajduje również w sprawie zastosowania art. 30 ust. 4 tej ustawy, bowiem ogranicza możliwość nakładania kar pieniężnych do przypadku stwierdzenia nieprawidłowości dotyczących przewozu drogowego w wyniku kontroli podatkowej, postępowania podatkowego albo kontroli celno – skarbowej.

Organ odwoławczy nie stwierdził również naruszenia przepisów postępowania. W jego ocenie, stan faktyczny został ustalony prawidłowo, uwzględniono wszystkie zgromadzone dowody mające znaczenie dla sprawy, stronie zapewniono w postępowaniu czynny udział, a uzasadnienie decyzji pierwszoinstancyjnej spełnia wymagania prawem przewidziane.

Skargę do sądu administracyjnego złożył K. F., który zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 121 § 1, art. 122, art. 187, art. 191 i art. 210 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez dokonanie wadliwej oceny dowodów tj. z pominięciem twierdzeń wskazujących na rażącą niewspółmierność kary administracyjnej do dokonanego naruszenia przepisów ustawy o SENT.

W uzasadnieniu skargi wskazał, że strona powoływała się na możliwość zastosowania art. 24 ust. 3 ustawy o SENT, który to przepis nawiązuje do treści art. 67a Ordynacji podatkowej i dorobek wykładni tego ostatniego przepisu należało uwzględnić przy ocenie możliwości zastosowania art. 24 ust. 3. Zdaniem skarżącego, organ nie dokonał prawidłowej wykładni tego przepisu, nie ustalił należycie okoliczności mających znaczenie w sprawie. Ukarany w trakcie postępowania szczegółowo wyjaśnił powstały błąd, jego przyczynę i w żaden sposób nie zanegował powstałego naruszenia, a wskazywał, że nałożona kara nie jest proporcjonalna do dokonanego zawinienia i stanowi nadzwyczaj surową sankcję stanowiącą obciążenie dla prowadzonej działalności. Organ powinien był rozważyć odstąpienie od nałożenia kary mając na uwadze konstytucyjną zasadę proporcjonalności. W ocenie skarżącego, trudno uznać za słuszne, aby jednakowa kara była przewidziana za zawinienie umyślne jak i nieumyślne. Kara jest środkiem represji za naruszenie przepisów prawa, powinna mieć wymiar proporcjonalny. Odstąpienie od nałożenia kary administracyjnej odbywa się w ramach uznania administracyjnego, a rozważania w tym względzie nie mogą mieć charakteru ogólnego. W ramach uznania konieczne jest rozważenie odstąpienia choćby częściowego.

W odpowiedzi na skargę DIAS podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wnosząc o oddalenie skargi. Wyjaśnił, że podzielenie argumentacji skargi byłoby równoznaczne z zaprzeczeniem celu i sensu ustawy o SENT, której przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Wskazał, że "ważny interes podatnika", o którym mowa w art. 24 ust. 3 ustawy o SENT należy rozumieć jako sytuację, w której trudności finansowe podatnika są rezultatem niezależnych od niego okoliczności. "Interes publiczny", o którym mowa w art. 24 ust. 3 ww. ustawy, należy rozumieć jako wystąpienie okoliczności nadzwyczajnych, spowodowanych wystąpieniem czynników niezależnych od podatnika. Takie, zdaniem DIAS, w sprawie nie wystąpiły.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja i decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, należycie ocenionym z punktu widzenia przepisów prawa mających w sprawie zastosowanie.

Sporna kara pieniężna została wymierzona na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 marca 2017r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (Dz. U. z 2017 r., poz. 708 ze zm.), dalej: ustawa o SENT, która nakłada na przewoźników szczególne obowiązki rejestracyjne i zgłoszeniowe w przypadku przewozu dotyczącego tzw. towarów wrażliwych, w tym oleju napędowego. Skarżący zatem, występujący w sprawie w roli przewoźnika oleju napędowego w ilości 6000 l, zgodnie z przepisami ww. ustawy miał obowiązek przed rozpoczęciem przewozu towaru uzupełnić zgłoszenie w systemie SENT m.in. o numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2016 r., poz. 1907, 1935 i 1948), o ile były dla danego przewozu wymagane (art. 5 ust. 4 pkt 6 ustawy o SENT). Nieprawidłowe zrealizowanie tego obowiązku jest objęte sankcją. Zgodnie bowiem z art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy o SENT, w przypadku gdy podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnik zgłoszą dane niezgodne ze stanem faktycznym, inne niż dotyczące towaru, odpowiednio na podmiot wysyłający, podmiot odbierający lub przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł.

Nie ulega w sprawie wątpliwości, że przewoźnik (skarżący) w zgłoszeniu aktualizacyjnym w dniu [...] sierpnia 2017 r. wskazał nieodpowiadające stanowi faktycznemu dane dotyczące uprawnienia do realizowania przewozu skontrolowanym w tym dniu środkiem transportu. Okazał w trakcie kontroli wypis z innej licencji niż wskazana w zgłoszeniu SENT, ale przede wszystkim do licencji wskazanej w zgłoszeniu nie zgłosił pojazdu realizującego przewóz w dniu kontroli. Skarżący tej okoliczności nie kwestionuje. Nie kwestionuje również, że licencja na wykonywanie w dniu kontroli przewozu była wymagana (art. 5 ust. 4 pkt 6 ustawy o SENT w związku z art. 87 ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym). Nietrafnie natomiast skarżący wywodzi, że z uwagi na oczywistość omyłki i brak jego winy w popełnieniu omyłki, organ powinien odstąpić od wymierzenia kary.

W szczególności nie ma znaczenia dla wymierzenia kary popełnienie uchybienia w sposób oczywiście omyłkowy i bez zawinienia. Przepisy ustawy o SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. wrażliwych towarów. Zostały przy tym ukształtowane tak, że przewidują sankcje pieniężne za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów. Kary pieniężne nakładane w trybie administracyjnym decyzją właściwego naczelnika urzędu celno – skarbowego są niezależne od winy odpowiedzialnego podmiotu. Nałożenie kary jest obligatoryjne. Organy decyzyjne nie mogą uznaniowo oceniać okoliczności każdego przypadku naruszenia przepisów, wśród których zdarzać się mogą przypadki naruszeń ustawy niezamierzone, będące skutkiem błędu, omyłki, czy działania przyczyn zewnętrznych. Stanowisko takie jest prezentowane w orzecznictwie tutejszego sądu (vide np. wyrok w sprawie II SA/Bk 591/18 z dnia 11 grudnia 2018 r., dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej jako CBOSA) oraz w orzecznictwie innych sądów administracyjnych (np. wyrok w sprawie III SA/Gd 52/18 z dnia 25 maja 2018 r., CBOSA). WSA w Gdańsku wskazał, że "W uzasadnieniu projektu ustawy o monitorowaniu drogowego przewozu towarów, zapisano, że nieuchronność, katalog i wysokość kar mają przede wszystkim oddziaływać prewencyjne na podmioty, dokonujące przewozu towarów. Sankcjami zostali objęci wszyscy uczestnicy dokonywanego przewozu, tzw. uczestnicy "łańcucha dostaw" podlegającego systemowi monitorowania, a wysokość kar została uzależniona od ich roli i obowiązków na nich nałożonych. System kar z uwagi na sposób ich wymierzania, jest czytelny, łatwy do stosowania i przejrzysty (nieprawidłowość = kara administracyjna albo grzywna w określonej wysokości). Kara jest wysoka, tak by niedopełnienie obowiązku rejestracji, uzupełniania i aktualizacji wpisów było dla podmiotów "nieopłacalne". Nakładanie wysokich kar pieniężnych albo grzywien będzie miało również działanie odstraszające i prewencyjne. Ustawa weszła w życie w dniu 18 kwietnia 2017 r., za wyjątkiem przepisów dotyczących nakładania na podmioty kar pieniężnych i mandatów, które zaczęły obowiązywać z dniem 1 maja 2017 r. Ustawodawca przewidział więc okres przejściowy, w którym nie karano uczestników przewozu towarów za naruszenia przepisów. Konstrukcja oraz sposób zredagowania przepisów regulujących obowiązek przestrzegania norm związanych z systemem monitorowania drogowego przewozu towarów jest na tyle precyzyjny i jednoznaczny, że wyklucza możliwość swobodnej interpretacji tych uregulowań zarówno przez osoby dokonujące kontroli drogowej, jak też przez organy prowadzące postępowania".

Przepisy ustawy o SENT uregulowały w sposób bardzo wąski możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na poszczególne podmioty odpowiedzialne, uczestniczące w procedurze monitorowania przewozu towarów (art. 21 ust. 3, 22 ust. 3 i 24 ust. 3 ustawy). Sytuacji skarżącego dotyczy przepis art. 24 ust. 3 ustawy o SENT, który stanowi, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Zgodnie z art. 26 ust. 3 pkt 1 - 3 ustawy o SENT, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie nie stanowi pomocy publicznej albo gdy stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo gdy stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach rozporządzenia określającego szczegółowe warunki odstąpienia od nałożenia kar pieniężnych. Sąd stwierdza, że do dnia dzisiejszego nie zostało wydane rozporządzenie, o którym mowa w art. 26 ust. 3 pkt 3.

Skarga dotyczy głównie niezastosowania przepisu art. 24 ust. 3 ustawy o SENT. Zarzuty naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej zmierzają do wykazania, że organy nie wyjaśniły dlaczego nie odstąpiły od wymierzenia kary pieniężnej, a w szczególności nie rozważyły pojęcia interesu publicznego w rozumieniu art. 67a Ordynacji podatkowej i możliwości jego zastosowania w sprawie niniejszej, jak też nie dostrzegły uchybienia zasadzie proporcjonalności dla ustalenia wysokich kar za nawet oczywiste omyłki. Zdaniem sądu, zarzuty w tym zakresie nie mogły odnieść zamierzonego skutku.

Prawdą jest, jak wskazuje skarżący, że odstąpienie od kary pieniężnej na podstawie art. 24 ust. 3 ustawy o SENT ma charakter uznaniowy, co wynika z powołania się przez ustawodawcę na pojęcia "interesu publicznego" i "ważnego interesu przewoźnika". Prawdą jest również, że kary pieniężne są sankcjami surowymi.

Zauważyć jednak należy, że zadaniem ustawy o SENT jest ochrona legalnego handlu towarami uznanymi za "wrażliwe", jak też ułatwienie walki z tzw. szarą strefą, zwłaszcza w przypadku tego rodzaju towarów, w obrocie którymi dochodzić może do znacznych uszczupleń dla budżetu państwa w podatku od towarów i usługi i podatku akcyzowym. Istnieje więc uzasadniona konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu towarów. Mając na uwadze szczególny charakter tego obrotu i cele przewidziane przez ustawodawcę, wysokość kary powinna być adekwatna do roli, jaką kara ma pełnić, w szczególności prewencyjnej. Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 26 marca 2002 r. w sprawie SK 2/10, wysokość kary administracyjnej, aby mogła pełnić rolę prewencyjną nie może być zbyt niska, a zasada proporcjonalności nie może służyć za podstawę ochrony interesu wynikającego z naruszenia prawa (OTK ZU nr 2/A/2002, poz. 15). Stąd też w całości zaakceptować należy stanowisko sformułowane przez WSA w Gdańsku w powoływanej wyżej sprawie III SA/Gd 52/18, że "w świetle przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów, całkowity brak dokonania zgłoszenia przez przewoźnika jest sankcjonowany karą najwyższą w wysokości 20.000 zł. Z kolei nieuzupełnienie zgłoszenia o konkretne dane, karą niższą - 5000 zł. Wskazanie natomiast błędnych danych w zgłoszeniu podlega karze pośredniej - 10. 000 zł. Zatem zasada proporcjonalności została przez ustawodawcę zachowana, natomiast dotkliwa kara za podawanie w zgłoszeniu danych błędnych, bądź brak ich aktualizacji, miała na celu zobligowanie uczestników transportu, o których mowa w ustawie, do rygorystycznego i skrupulatnego przestrzegania regulacji". Innymi słowy, zasada proporcjonalności została uwzględniona w wysokości ustalonych ustawowo kar i zasad ta nie może służyć jako argument do odstąpienia od wymierzenia kary w sytuacji, gdy naruszenie jest niewątpliwie. To stanowisko powoduje, że brak rozważań organu administracji w zakresie odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na zasadę proporcjonalności nie ma jakiegokolwiek wpływu na wynik sprawy.

Odnośnie zarzutu nierozważenia przez organy przesłanki "ważnego interesu przewoźnika" wskazać należy, że o istnieniu takiego interesu uprawniającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie decyduje subiektywne przekonanie strony, ale kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy. Przy czym użycie słowa "ważny" podkreśla wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na tenże interes. Zdaniem sądu, "ważny interes przewoźnika" nie wyczerpuje się przy tym wyłącznie, jak wskazał organ, w wystąpieniu nadzwyczajnych okoliczności, ale powinien uwzględniać również normalną, aczkolwiek trudną sytuację ekonomiczną przewoźnika (wysokość uzyskiwanych dochodów, wydatków, ich wzajemne proporcje itp.). Nie każde przy tym trudności finansowe mogą uzasadniać zastosowanie ulg, lecz tylko takie, które w okolicznościach sprawy wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin, czy też – w konsekwencji z koniecznością sięgania po pomoc społeczną.

W sprawie niniejszej zgromadzony materiał dowodowy nie wskazuje, aby istniały okoliczności uzasadniające szczegółowe rozważanie i ocenę sytuacji ekonomicznej ukaranego przewoźnika. Z jego wypowiedzi w szczególności nie wynika powoływanie się na trudne warunki finansowe, brak możliwości regulowania zobowiązań, zadłużenie oraz to, jak wysokość kary ma się do obrotów i obciążeń przedsiębiorstwa przewoźnika. W takiej zaś sytuacji, gdy na te okoliczności ukarany się nie powołuje (poza stwierdzeniem w skardze, że "nałożona kara nie jest proporcjonalna do dokonanego zawinienia i stanowi nadzwyczaj surową sankcję, która stanowi znaczne obciążenie dla prowadzonej działalności") brak jest podstaw aby wymagać od organu szczegółowych rozważań dokonanych z urzędu na temat sytuacji ekonomicznej ukaranego. Pamiętać należy, że ukarany jest profesjonalistą w swojej dziedzinie. Gdy nie powołuje się zatem na własne trudne warunki ekonomiczne, tzn. nie przedstawia konkretnych, indywidualnych okoliczności w oparciu o które organ mógłby powziąć przypuszczenie, że uiszczenie kary z wysokim prawdopodobieństwem uczyni z ukaranego beneficjenta pomocy publicznej – brak jest podstaw do wymagania od organu, aby takich okoliczności poszukiwał z urzędu. Sformułowanie przepisu art. 24 ust. 3 ustawy o SENT "z urzędu" nie oznacza, że także w sytuacji braku jakichkolwiek podstaw do oceny sytuacji ekonomicznej ukaranego jako trudnej należy poszukiwać przesłanek do odstąpienia od ukarania z uwagi na "ważny interes przewoźnika".

Podobne argumenty powodują bezpodstawność zarzutów o nierozważeniu "interesu publicznego" jako podstawy do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej i niesięgnięcie przez organ do wykładni tego pojęcia wypracowanego na tle regulacji art. 67a Ordynacji podatkowej.

Dobrem, które mieści się w pojęciu "interesu publicznego", jest zaufanie obywatela do organów państwa. Pojęcie to powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Innymi słowy, interes publiczny powinien być rozumiany w tym wypadku jako sytuacja, gdy dokonanie zapłaty kary pieniężnej spowodowałoby takie pogorszenie sytuacji ekonomicznej przewoźnika (skarżącego), że na skutek zapłaty kary stałby się beneficjentem pomocy publicznej. Efekt przysporzenia do budżetu państwa na skutek uiszczenia kary byłby zatem pozorny. Tymczasem w interesie publicznym jest, aby dłużnicy publicznoprawni przestrzegali przepisów prawa i ponosili ich konsekwencje ale nie w taki sposób, że konsekwencje te prowadziłyby do sięgania po pomoc publiczną. Wątpliwości w tym kontekście budzi również automatyczne odwoływanie się do pojęcia "interesu publicznego" wypracowanego na tle art. 67a Ordynacji podatkowej. Także w powołanym w skardze wyroku WSA w Olsztynie z dnia 28 czerwca 2018 r. w sprawie I SA/Ol 204/18, mimo że uchylającym decyzje organów celno-skarbowych z uwagi na nierozważenie interesu publicznego jako przesłanki odstąpienia od kary pieniężnej, wskazano wyraźnie, że choć przepis art. 67a Ordynacji podatkowej ma charakter uniwersalny, to jednak na tle ustawy o SENT istnieje mniej możliwości stosowania ulgi z uwzględnieniem okoliczności powstania obowiązku zapłaty. Wynika to z tego, że przewidziane w ustawie o SENT kary pieniężne wiążą się z naruszeniem obowiązków wynikających z tej ustawy niezależnie od sposobu powstania naruszenia. Tymczasem na tle przepisu art. 67a Ordynacji podatkowej sposób powstania zaległości ma znaczenie dla uwzględnienia przesłanki interesu publicznego.

Odnosząc powyższe do okoliczności sprawy niniejszej wskazać należy, że – podobnie jak w przypadku "ważnego interesu przewoźnika" – brak jest w aktach sprawy informacji, z których wynikałoby, że uiszczenie kary pieniężnej byłoby sprzeczne z interesem publicznym w rozumieniu wyżej wskazanym. Jeszcze raz wskazać należy, że trudno wymagać od organu, aby szczegółowo rozważał (także z urzędu i w każdym przypadku niezależnie od materiału dowodowego) występowanie w sprawie interesu publicznego w sytuacji, gdy jedynymi, wyłącznymi okolicznościami wskazywanymi przez skarżącego jako podstawa do odstąpienia od ukarania jest nieproporcjonalność wysokości kary do uchybienia, brak zawinienia, oczywistość omyłki, skarżący nie wskazuje na okoliczności związane z jego sytuacją ekonomiczną a ta trudna sytuacja ekonomiczna nie wynika również z materiału dowodowego. Dodać należy, że w sprawie I SA/Ol 204/18, jak wynika z uzasadnienia wyroku sądu, organ a priori wykluczył rozważanie zaistnienia przesłanki interesu publicznego, a z taką sytuacją w sprawie niniejszej nie mamy do czynienia. Organ odwoławczy w sprawie niniejszej brał tę przesłankę pod uwagę, a jedynie można sformułować zastrzeżenia odnośnie tego, czy wyjaśnienia w tym zakresie były wyczerpujące. Nie wszystkie jednak uchybienia prowadzą do uwzględnienia skargi, ale tylko takie, które mają wpływ na wynik sprawy. Te zaś w sprawie nie wystąpiły, bowiem z uzasadnień zaskarżonej decyzji i decyzji pierwszoinstancyjnej wynika, że podnoszonych przez skarżącego przewoźnika okoliczności uchybienia danym wskazanym w zgłoszeniu organ nie zaliczył jako objętych "interesem publicznym" z uwzględnieniem art. 26 ust. 3 ustawy o SENT.

Organ odwoławczy trafnie również w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji rozważył znaczenie uchybienia dla uszczuplenia budżetu państwa. Wskazał, że wprawdzie w wyniku nowelizacji ustawy o SENT, dokonanej ustawą zmieniającą z dnia 10 maja 2018 r. (Dz. U. z 2018r., poz. 1039), od dnia 14 czerwca 2018 r. obowiązuje rozwiązanie, zgodnie z którym w przypadkach, gdy w trakcie postępowania podatkowego, kontroli podatkowej albo kontroli celno – skarbowej, stwierdzono naruszenie przepisów ustawy, które nie spowodowało uszczupleń podatku VAT oraz podatku akcyzowego, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej (vide: brzmienie art. 30 ust. 1 i 4 ustawy), ale rozwiązania powyższego nie stosuje się do przewoźników (art. 30 ust. 5 ustawy o SENT). Tę ocenę sąd ocenia jako prawidłową.

W konsekwencji bezpodstawne są zarzuty sformułowane w skardze. Organy obu instancji nie naruszyły prawa materialnego w postaci art. 24 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy o SENT. To skarżący nietrafnie upatruje w treści przepisu art. 24 ust. 3 podstaw do odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na jednostkowość naruszenia wymagań ustawy oraz mały ciężar naruszenia zważywszy na neutralność błędu dla budżetu państwa. Nie doszło również do naruszenia przepisów ustawy Ordynacja podatkowa zarzuconych w skardze. Uzasadnienia wydanych w sprawie decyzji odnoszą się do istotnych w sprawie okoliczności i zawierają wskazanie sposobu rozumowania organu dokonującego oceny tych okoliczności i przeprowadzonej subsumcji. Wskazany w uzasadnieniu skargi przykład wyroku uchylającego inną decyzję organu administracji skarbowej nie jest wiążący dla składu orzekającego w niniejszej sprawie.

Mając powyższe na uwadze sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.).