Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 516/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-06-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Asesor WSA Piotr Borowiecki Protokolant Patrycja Wrońska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi P. G. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego P. G. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Minister Sprawiedliwości decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2006 r. po rozpoznaniu odwołania skarżącego - P. G. od uchwały nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w zw. z art. 3310 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.) ustalił, iż skarżący uzyskał podczas egzaminu konkursowego przeprowadzonego w dniu [...] lipca 2006 r. łącznie 188 punktów a więc otrzymał negatywny wynik egzaminu konkursowego.

Ustalono że w dniu [...] lipca 2006 r. P. G. przystąpił do egzaminu konkursowego na aplikację radcowską przed Komisją Egzaminacyjną do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W..

Uchwałą nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. Komisja Egzaminacyjna ustaliła, że P. G. uzyskał z testu kwalifikacyjnego 188 (sto osiemdziesiąt osiem) punktów, wobec czego otrzymał negatywny wynik egzaminu konkursowego na aplikację radcowską.

W odwołaniu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając, iż pytania testowe o numerach 41, 58, 71, 76, 190, 202, 249 zostały sformułowane błędnie a pytania 39, 41 i 62 wykraczają poza zakres przedmiotowy egzaminu określony w ustawie o radcach prawnych.

Minister Sprawiedliwości zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2006r. utrzymał w mocy uchwałę z dnia [...] lipca 2006 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Okręgowej Izby Radców Prawnych w W..

Wskazał, że po analizie akt osobowych skarżącego, zwłaszcza zawartego w nich testu i karty odpowiedzi oraz całości dokumentacji związanej z przeprowadzonym egzaminem stwierdzono, iż egzamin, którego skarżący był uczestnikiem, przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami ustawy o radcach prawnych i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania i odwoływania członków komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i radcowskiego (Dz. U. Nr 258, poz. 2164 z późn. zm.).

Nie uznano zarzutów co do pytań nr 39, 41, 58, 62, 71, 76, 190, 202, 249 dotyczących sformułowania pytań w sposób niezgodny z regulacjami art. 339 ust. 1 oraz art. 331 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, wykazując w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż pytania te były skonstruowane w sposób jednoznaczny i zgodny z przepisami ustawy o radcach prawnych oraz, że możliwa i poprawna była tylko jedna z trzech odpowiedzi, wskazana w kluczu. Z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Sprawiedliwości zaskarżoną uchwałę utrzymał w mocy.

W skardze do Sądu skarżący zarzucił decyzji naruszenie:

przepisu art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych poprzez nieuwzględnienie stanowiska skarżącego w przedmiocie wadliwości pytań nr 39, 41, 58, 62, 71, 76, 190, 202, 249,

przepisu art. 331 ust. 3 ustawy o radcach prawnych poprzez nieuwzględnienie stanowiska skarżącego w przedmiocie wykroczenia poza zakres egzaminu ustawowo określony co do pytań nr 39 i 41,

przepisu art. 7 Konstytucji oraz art. 6 k.p.a. w przedmiocie nieuwzględnienia argumentacji skarżącego co do odpowiedzi udzielonych na pytania nr 39, 41, 58, 62, 71, 76, 190, 202, 249, a przez to nierozstrzygnięcie odwołania na jego korzyść.

Wniósł o uchylenie decyzji w części odnoszącej się do pytań nr 39, 41, 58, 62, 71, 76, 190, 202, 249 oraz stwierdzenie pozytywnego wyniku z egzaminu konkursowego oraz uznanie uprawnienia do złożenia wniosku o wpis na listę aplikantów radcowskich i zasądzenie zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych.

W ocenie Ministra Sprawiedliwości skarga P. G. nie zasługuje na uwzględnienie i winna zostać oddalona. Zdaniem organu pytania nr 39, 41, 58, 62, 71, 76, 190, 202, 249 zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź, co wykazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Organ wskazał, że pytania spełniały kryteria określone treścią przepisu art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, zgodnie z którym egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa, kandydat zaś może wybrać jedną odpowiedź. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zdaniem organu w sposób wyczerpujący wykazano, iż kwestionowane przez skarżącego pytania zostały sformułowane w ten sposób, że tylko jedna z trzech zaproponowanych odpowiedzi była prawidłowa i była nią odpowiedź wskazana w kluczu. Wskazano, że zadaniem osoby egzaminowanej podczas rozwiązywania testu konkursowego było wybranie spośród trzech i zaproponowanych odpowiedzi tej, która jest prawdziwa w oparciu o dane zawarte tylko i wyłącznie w tymże pytaniu bez czynienia dodatkowych założeń. Pytania oparte były na przepisach prawa i osoba egzaminowana mogła i powinna była wywnioskować z kontekstu treści pytania i zaproponowanych odpowiedzi, jaki jest sens pytania i czego ono dotyczy. Dlatego też zawarte w skardze zarzuty dotyczące błędnego uznania odpowiedzi znajdujących się w kluczu rozwiązań za jedynie prawidłowe uznać należało za nieuzasadnione, jako że wynikają one z niewłaściwego zrozumienia pytań i poszukiwania odpowiedzi na nie poza treścią pytania.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 331 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych poprzez zamieszczenie w teście egzaminacyjnym pytań z zakresu prawa nie objętego normą wskazanego przepisu, Minister Sprawiedliwości podtrzymał wyrażone w zaskarżonej decyzji twierdzenie, iż umieszczenie w teście pytań z zakresu postępowania w sprawach o wykroczenia i z zakresu postępowania sądowoadministracyjnego tj. pytań o nr 39 i 41 uzasadnione było treścią wskazanego wyżej przepisu i powołuje się w tym względzie na argumenty przedstawione w uzasadnieniu decyzji. Organ wskazał, że za nieuprawnione uznać należy stanowisko, że skoro test ma sprawdzać wiedzę z prawa wykroczeń, to pytania winny ograniczać się wyłącznie do prawa materialnego wykroczeń. Zdaniem organu egzamin na aplikację radcowską ma charakter konkursowy i powinien wyłonić spośród kandydatów osoby, które posiadają najlepsze przygotowanie do podjęcia obowiązków nakładanych na aplikanta radcowskiego. Wskazał, że ustawodawcy chodziło również o możliwość zamieszczania w teście pytań z postępowania w sprawach o wykroczenia. W związku z powyższym obecność w teście egzaminacyjnym pytań nr 39 do nr 41 było uzasadnione.

Odnosząc się do tego zarzutu dotyczącego pytania nr 41 organ administracji potwierdził argumenty powołane w uzasadnieniu skarżonej decyzji i podkreślił, że jedyną właściwą odpowiedzią na to pytanie, jest ta zawarta w kluczu odpowiedzi, która wynika bezpośrednio z brzmienia art. 101 § 1 kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. Zgodnie z jego treścią "Prawomocny mandat karny podlega uchyleniu, jeżeli grzywnę nałożono za czyn niebędący czynem zabronionym jako wykroczenie." W ocenie organu jest to jedyna istniejąca w przepisach kodeksu postępowania w sprawach o wkroczenie podstawa uchylenia prawomocnego mandatu karnego przez sąd.

Organ nie podzielił stanowiska skarżącego i zarzutu do pytania nr 58. Zdaniem organu pytanie to zostało sformułowane w sposób jasny, nie pozostawiający wątpliwości, że w świetle obowiązujących przepisów (art. 1091 § 1 k.c.) tylko wynikająca z klucza odpowiedź, zgodnie z którą prokury może udzielić spółdzielnia mieszkaniowa, jest prawidłowa. Zdaniem organu problem z wykładnią tego unormowania polega na tym, że w chwili uchwalenia noweli z dnia 14 lutego 2003 r. do kodeksu cywilnego, a nawet w chwili jej wejścia w życie (25 września 2003 r.) przedsiębiorca jednoosobowy (osoba fizyczna) był, w świetle art. 36 pkt 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym (ustawa o KRS), przedsiębiorcą rejestrowym. Wspomniany art. 36 pkt 1 ustawy o KRS miał wejść w życie z dniem 1 stycznia 2004 r., jednak ustawą z dnia 14 listopada 2003 r. zmieniającą ustawę Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 217, poz. 2125) wprowadzono zmianę ustawy o KRS i uchylono art. 36 pkt 1. Ta zmiana weszła w życie 1 stycznia 2004 r., co oznacza, że przedsiębiorcy jednoosobowi są w dalszym ciągu wpisywani do ewidencji działalności gospodarczej. Taki stan petryfikuje ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807 ze zm.).

Zdaniem organu zarzuty skarżącego zawarte w odwołaniu odnośnie pytania nr 62, iż jego treść wykraczała poza zakres tematyczny testu egzaminacyjnego są niezasadne. Pytanie odnosi się do regulacji przepisu art. 359 § 21 k.c. zgodnie z którym "Maksymalna wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej nie może w stosunku rocznym przekraczać czterokrotności wysokości stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego (odsetki maksymalne)". W związku z powyższym nie można uznać argumentu wykraczania pytania poza przepisy określone ustawą o radcach prawnych, gdyż mieści się ono w zakresie prawa cywilnego. Fakt, iż udzielenie na nie odpowiedzi wiązało się z ze znajomością realiów społeczno - ekonomicznych nie podważa słuszności umieszczenia go wśród pytań testowych. Egzamin konkursowy na aplikację radcowską zawierał 250 pytań z różnych dziedzin prawa. Ich zadaniem było, poza teoretyczną wiedzą prawniczą, sprawdzenie umiejętności jej zastosowania.

Podobnie co do pytania nr 71 stwierdzono, że sformułowane było ono w sposób jednoznaczny, a prawidłową odpowiedź należało wywieźć z art. 475 k.c. Wskazano, że niezrozumienie ze strony skarżącego istoty pytania wynika z faktu, iż wątpliwości, o których mowa w art. 475 k.c. nie dotyczą terminu, ale tego na czyją korzyść został on zastrzeżony. W takiej sytuacji, jeśli strony oznaczyły przez czynność prawną termin i istnieją wątpliwości, na czyją korzyść został on zastrzeżony, istnieje domniemanie, iż został on ustanowiony na korzyść dłużnika. Pytanie zawiera wyraźne stwierdzenie, iż oznaczono jedynie termin wydania rzeczy, nie zaś zapłaty ceny lub obydwu tych świadczeń jednocześnie, w związku z powyższym uznać trzeba, że termin ten został oznaczony na korzyść dłużnika zobowiązanego do wydania samochodu.

Odnośnie pytania nr 76 wskazano, że dla udzielenia prawidłowej odpowiedzi na pytanie istotnym było zwrócenie uwagi na użycie w nim konkretnych sformułowań "... umowy nazwanej przez strony umową zlecenia ..." i zważenie, że skoro strony już umowę zawarły, nie przywiązując przy tym uwagi do jej nazwy, a co z tego wynika - spełnienia istotnych wymogów rozstrzygających o jej charakterze - to nie mogła być to umowa o roboty budowlane. Ta ostatnia w odróżnieniu od umowy o dzieło, wymaga spełnienia szczególnych warunków, np. konieczności sporządzenia projektu technicznego. Zarzuty skarżącego uznano za niezasadne.

Odnośnie pytania nr 190 nie podzielono stanowiska skarżącego i wskazano, że skarga w rozumieniu art. 227 k.p.a. jest środkiem wyjątkowym i można ją składać jedynie wówczas, gdy kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje innych środków. Gdyby więc nawet strona złożyła - w sytuacji przedstawionej w pytaniu - skargę, to zgodnie z art. 234 pkt 1 k.p.a. zostałaby ona potraktowana i rozpoznana jak zażalenie z art. 37 § 1 k.p.a. Ponadto, wskazano, że art. 227 k.p.a. powołuje się na inne przesłanki skargi, niż to wynika z treści pytania.

Nie zgodzono się z zaprezentowanym przez skarżącego stanowiskiem dotyczącym pytania nr 202. Zdaniem organu do powództwa (a więc przed sądem, a nie przed organem egzekucyjnym) stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego dotyczące powództwa o zwolnienie zajętego przedmiotu od egzekucji administracyjnej. Wskazano, że nie ma podstaw do twierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym w administracji mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania cywilnego i z tych względów jedyną poprawną odpowiedzią na postawione pytanie jest odpowiedź "C", zgodnie z którą w postępowaniu egzekucyjnym w administracji mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.

W odniesieniu do pytania nr 249 stwierdzono, że zadaniem skarżącego było udzielenie jedynie trafnej spośród zaproponowanych odpowiedzi. Zdaniem organu nie ulega wątpliwości, że odpowiedzią wyłącznie prawidłową jest odpowiedź "C", zwłaszcza z uwagi na użyte w odpowiedziach "A" i "B" słowo "wyłącznie". Wymagana na egzaminie konkursowym zgodnie z art. 331 ust. 3 ustawy o radcach prawnych in fine znajomość Zasad Etyki Radcy Prawnego pozwalała przy tym pytaniu na właściwe jego odczytanie, zgodne z jego sensem i tym samym udzielenie prawidłowej odpowiedzi - "C". W związku z czym zarzuty skarżącego uznać należy za bezzasadne.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów art. 7 Konstytucji oraz art. 6 k.p.a. przez podjęcie sprzecznej z przepisami prawa, tj. art. 339 ust. 1 w zw. z art. 331 ust. 3 ustawy o radcach prawnych decyzji w sprawie utrzymania w mocy uchwały Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...], stwierdzono, że organ administracyjny, rozpoznając odwołanie od uchwały i wydając zaskarżoną decyzję, działał na podstawie wskazanych w decyzji przepisów prawa. Jak wykazano wyżej, zarzuty skarżącego podniesione w odwołaniu od uchwały, powtórzone następnie w skardze na decyzję nie zasługiwały na uwzględnienie, wobec czego w pełni uzasadnione było utrzymanie w mocy uchwały Komisji Egzaminacyjnej. Nie można więc zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, że zaskarżona decyzja nie została podjęta w oparciu o przepisy prawa.

Biorąc pod uwagę powyższe organ stwierdził, że niezasadne jest żądanie uchylenia zaskarżonej decyzji, utrzymującej w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej, a tym bardziej uznania wyniku egzaminu za pozytywny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 cytowanej ustawy).

Z kolei w myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona zasadna.

Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji obowiązany był w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, by następnie dokonać jego oceny stosownie do art. 80 k.p.a. Powołane przepisy nakazują organowi administracji ustalić i ocenić stan faktyczny, w świetle którego skarżący kwestionował, iż jego odpowiedzi na pytania nr 41, 58, 71, 76, 190, 202, 249 z art. 339 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych nie były poprawnie ocenione, jako iż zostały sformułowane błędnie, a w odniesieniu do pytań nr 39, 41 i 62 nie mieszczą się w ustalonym przez ustawę o radcach prawnych, zakresie materiału egzaminacyjnego, co jest niezgodne z art. 331 ust. 3 ustawy o radcach prawnych.

Zgodnie z art. 339 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (j. t. Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.) - dalej powoływanej jako ustawa - egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt. Pozytywny wynik z egzaminu konkursowego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów (art. 339 ust. 3 ustawy). Ustalono, że skarżący na 250 pytań udzielił 188 poprawnych odpowiedzi. Zgodnie zatem z art. 339 ust. 3 ustawy nie uzyskał minimalnej ilości punktów do zakwalifikowania się na aplikację radcowską.

Rozpoznając ponownie sprawę Minister Sprawiedliwości dokonał wnikliwej analizy akt osobowych skarżącego, zwłaszcza zawartego w nich testu i karty odpowiedzi oraz całości dokumentacji związanej z przeprowadzonym egzaminem. W wyniku przeprowadzonych ustaleń faktycznych przez organ odwoławczy podtrzymano stanowisko.

Dokonując zatem weryfikacji zaskarżonej uchwały Minister Sprawiedliwości stwierdził, że skarżący udzielił, na 250 pytań, 188 poprawnych odpowiedzi.

Przepis art. 331 ust. 3 ustawy sformułowany został na zasadzie wyliczenia dziedzin, gałęzi prawa, z których wiedza kandydatów na aplikantów podlegała sprawdzeniu, a nie ściśle sprecyzowanych aktów prawnych. Z tego powodu pytania egzaminacyjne mogą dotyczyć szerokiego zakresu zagadnień składających się na daną dziedzinę. Nadto nie wymienienie w przepisie postępowania w sprawach o wykroczenia, może też wynikać z braku dostatecznego teoretycznego uzasadnienia dla wydzielenia tych części prawa w osobne dziedziny, jak również z braku rozróżnienia - zwłaszcza dwóch aspektów prawa o wykroczeniach (materialnego i procesowego) w dydaktyce akademickiej. Zdaniem Sądu przepis art. 331 ust. 3 ustawy nie powinien być interpretowany ściśle jurydycznie, jak chce skarżący, ale szeroko, tak aby egzaminem objąć możliwie szeroki zakres materiału studiów na wydziałach prawa, gdyż takie podejście pozwala lepiej sprawdzić znajomość wiedzy prawniczej przez przyszłych aplikantów. Poza tym nie można też tracić z pola widzenia faktu, iż pytania z zakresu postępowania w sprawach wykroczeń dotyczyły w teście wyboru wszystkich zdających egzamin. Odpada więc zarzut nierównoprawnego potraktowania skarżącego w tym względzie. Gdyby natomiast uwzględnić jego zarzuty na tym tle, doszłoby do zakwestionowania wszystkich pytań z tego zakresu - a więc i tych, na które skarżący odpowiedział poprawnie. Z drugiej strony trudno uznać, żeby z uwagi na ewentualne objęcie testem dziedzin prawa nie wymienionych w art. 331 ust. 3 ustawy, tylko z tego powodu nadać błędnym odpowiedziom walor odpowiedzi prawidłowych.

Sąd administracyjny nie jest organem, który w trzeciej instancji dokonuje sprawdzenia testu. Jak już wskazano uprawniony jest wyłącznie do kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem materialnym i procesowym. W przypadku dokonywania kontroli decyzji Ministra Sprawiedliwości wydanych na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. w związku z art. 3310 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, Sąd ma w pierwszym rzędzie zbadać, czy organ uczynił zadość obowiązkowi ponownego rozpatrzenia sprawy, a więc czy dokonał powtórnej analizy akt sprawy pod kątem ustalonego, a kwestionowanego przez stronę postępowania (kandydata) wyniku egzaminu oraz czy to rozpatrzenie nie ma charakteru skrótowego, pobieżnego, czy nie zawiera sprzeczności albo oczywistych błędów, gdy idzie o ocenę zgromadzonych dowodów.

Pomimo wskazanych poniżej wątpliwości organowi nie można - zdaniem Sądu - postawić zarzutu, że sprawę załatwił z istotnym naruszeniem norm procesowych. Jak wynika z obszernego i szczegółowego uzasadnienia decyzji, Minister Sprawiedliwości przeanalizował całość dokumentacji związanej z przeprowadzonym egzaminem i ustosunkował się do wszystkich zarzutów skarżącego, które ukierunkowały jego działanie.

W ocenie Sądu zwrócić należy uwagę, iż pewne wątpliwości budzić może pytanie testowe nr 58.

Jeśli chodzi o pytanie nr 58, to wskazać należy, iż w spornym teście brzmiało ono następująco: "58. Prokury może udzielić:

A. spółdzielnia mieszkaniowa,

B. Jan. K. - przedsiębiorca jednoosobowy,

C. spółka kapitałowa w likwidacji."

Według klucza odpowiedzi testowych prawidłowa jest odpowiedź "A". Skarżący udzielił odpowiedzi B.

Odnosząc się do wywodów skarżącego zawartych w odwołaniu, Minister Sprawiedliwości stwierdził, że przedsiębiorca jednoosobowy nie może udzielić prokury, albowiem w świetle przepisu art. 1091 § 1 k.c. prokura jest pełnomocnictwem udzielonym przez przedsiębiorcę podlegającego obowiązkowi wpisu do rejestru przedsiębiorców. Zdaniem organu pojęcie "rejestr przedsiębiorców", użyte w cyt. przepisie k.c, nie obejmuje ewidencji działalności gospodarczej, lecz wyłącznie rejestr, o którym mowa w ustawie o Krajowym Rejestrze Sądowym. Organ wskazał, iż art. 36 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym zawiera katalog podmiotów podlegających wpisowi do rejestru przedsiębiorców, nie wymieniając wśród tych podmiotów przedsiębiorcy jednoosobowego. Minister wskazał, iż niewykluczone jest, że zamiarem ustawodawcy było umożliwienie udzielenia prokury także przedsiębiorcom jednoosobowym, co potwierdza regulacja art. 109 § 4 k.c, w którym mowa jest o śmierci przedsiębiorcy i utracie przez niego zdolności do czynności prawnych. Organ stwierdził jednakże, iż w świetle obecnie obowiązujących przepisów brak jest możliwości wpisywania prokury do ewidencji działalności gospodarczej, co oznacza - m.in. w kontekście art. 1098 § 1 k.c oraz postanowień ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, że przedsiębiorca jednoosobowy nie może udzielić prokury.

Zdaniem Sądu z powołanych wyżej przepisów, w szczególności z art. 1091 § 1 i nast. kodeksu cywilnego, nie wynika jednoznacznie, iż w pytaniu testowym nr 58 prawidłowa jest wyłącznie odpowiedź "A".

Przede wszystkim z samego literalnego brzmienia art. 109 § 1 k.c nie wynika, aby w przepisie tym chodziło wyłącznie o rejestr przedsiębiorców, o którym mowa w ustawie o Krajowym Rejestrze Sądowym. Wykładnia tego przepisu dokonana przez Ministra Sprawiedliwości nie tylko czyni zbędnym przepis art. 109 § 4 k.c, ale również stoi w pewnej sprzeczności z dyspozycją przepisu art. 43 k.c. zawierającego cywilnoprawną definicję przedsiębiorcy, dla której nie ma znaczenia ani podleganie określonym obowiązkom publicznoprawnym (np. rejestracji), ani tym bardziej ich spełnienie. Tak przeprowadzona wykładnia przepisu art. 109 § 1 k.c. stoi w jawnej sprzeczności z podstawowymi regułami wykładni, w tym m.in. z generalną zasadą, iż w wyniku interpretacji przepisów nie można doprowadzić zarówno do wewnętrznej sprzeczności w ramach jednego aktu normatywnego, jak również do sytuacji, w której dany przepis (vide: art. 1097 § 4 k.c.) staje się zbędny.

Pomijając jednakże ww. wątpliwości zauważyć należy przede wszystkim, iż zgodnie z licznymi poglądami doktryny przyjmuje się, iż w świetle przepisów art. 109 § 1 i nast. k.c. przedsiębiorcy będący osobami fizycznymi, mają prawo udzielenia prokury, ponieważ podlegają obowiązkowi wpisu.

W szczególności warto zwrócić uwagę nie tylko na powołane przez stronę skarżącą poglądy: M. Wyrwińskiego (vide: Udzielenie prokury przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną, /w:/ Monitor Prawniczy 2005/1/22), M. Hejbudzkiego (vide: Instytucja prokury w świetle nowelizacji kodeksu cywilnego, /w:/ Radca Prawny 2004/6/74), czy też M. Pazdana (vide: M. Pazdan /w:/ Kodeks cywilny. Komentarz do artykułów 1-44911, Tom I, pod red. K. Pietrzykowskiego, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 428), ale także na stanowisko wyrażone przez Z. Radwańskiego (vide: Prawo cywilne - część ogólna, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 332), oraz przez P. Wrześniewskiego (vide: "Rzeczpospolita" z dnia 12 stycznia 2007 r.). Warto wskazać także, iż w doktrynie spotkać można również stanowisko, w którym zwraca się uwagę na wątpliwości dotyczące dopuszczalności skutecznego udzielenia prokury przez przedsiębiorcę, który formalnie już istnieje, choć nie został jeszcze zarejestrowany, ponieważ nie jest to konieczne dla jego istnienia (tak m.in. J. Strzebińczyk /w:/ Kodeks cywilny. Komentarz do artykułów 1-534, Tom I, pod red. E. Gniewka, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004, s. 386, teza 6 i cyt. tam poglądy literatury).

Zdaniem Sądu wątpliwe wydaje się także odwoływanie się przez Ministra Sprawiedliwości do argumentów dotyczących braku możliwości zgłoszenia przez osobę fizyczną (przedsiębiorcę jednoosobowego) prokury do rejestru sądowego. Należy bowiem zauważyć, iż zgodnie z ww. poglądami doktryny, a także orzecznictwem Sądu Najwyższego przyjmuje się, że prokura jest ważna mimo, że nie została wpisana do rejestru sądowego, gdyż wpis ten ma istotne znaczenie wyłącznie z punktu widzenia pewności i bezpieczeństwa obrotu gospodarczego (tak m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 października 2005 r., IT CK 120/05).

W tej sytuacji, podobnie jak w przypadku pytania testowego nr 71 i 249 budzić może znaczną wątpliwość formułowanie tego rodzaju pytań na egzaminie konkursowym na aplikację radcowską, albowiem w teście, w którym sprawdzeniu ma podlegać wiedza ogólna kandydatów na aplikantów radcowskich, winno się unikać wprowadzania takich pytań, na które jednoznaczna odpowiedź nie wynika expressis verbis z przepisów prawa, a jedynie z wykładni systemowej dokonanej przez organ, która to interpretacja - w świetle powołanych poglądów doktryny - budzić może bardzo poważne wątpliwości.

Odnośnie pytania nr 71 stwierdzono, że sformułowane było ono w sposób jednoznaczny, a prawidłową odpowiedź należało wywieźć z art. 457 k.c. Wskazano, że niezrozumienie ze strony skarżącego istoty pytania wynika z faktu, iż wątpliwości, o których mowa w art. 457 k.c. nie dotyczą terminu, ale tego na czyją korzyść został on zastrzeżony. W takiej sytuacji, jeśli strony oznaczyły przez czynność prawną termin i istnieją wątpliwości, na czyją korzyść został on zastrzeżony, istnieje domniemanie, iż został on ustanowiony na korzyść dłużnika. Należy zauważyć, że w przypadku umów wzajemnych każdy wierzyciel ma możliwość zażądania spełnienia świadczenia przed terminem wymagalności na podstawie art. 458 k.c. Konsekwencją takiego charakteru terminu jest prawo dłużnika do wcześniejszego wykonania zobowiązania. Niemniej jednak biorąc pod uwagę fakt, iż jest to umowa wzajemna i należy badać intencję stron to w ocenie Sądu nie można także odmówić racji skarżącemu.

W odniesieniu do pytania nr 249 stwierdzono, że zadaniem skarżącego było udzielenie jedynie trafnej spośród zaproponowanych odpowiedzi. Zdaniem organu nie ulega wątpliwości, że odpowiedzią wyłącznie prawidłową jest odpowiedź "C", zwłaszcza z uwagi na użyte w odpowiedziach "A" i "B" słowo "wyłącznie". Wymagana na egzaminie konkursowym zgodnie z art. 331 ust. 3 ustawy o radcach prawnych in fine znajomość Zasad Etyki Radcy Prawnego pozwalała przy tym pytaniu na właściwe jego odczytanie, zgodne z jego sensem i tym samym udzielenie prawidłowej odpowiedzi - "C". W związku z czym zarzuty skarżącego uznać należy w ocenie organu za bezzasadne. Należy zauważyć, że tak sformułowane pytanie i proponowane prawidłowe odpowiedzi dają możliwość zarówno przyjęcia za poprawne odpowiedzi C jak i B. Odpowiedź B może być interpretowana w ten sposób, że zawiera w sobie odpowiedź C. Zgodnie z przepisem art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U z 2002, Nr 123, poz.1059 z póź. zm.) radca prawny wykonuje zawód ze starannością wynikającą z wiedzy prawniczej oraz zasad etyki radcy prawnego. W tym stanie rzeczy w ocenie Sądu prawidłowa może być odpowiedź zarówno B jak i C. W odpowiedzi B zawiera się odpowiedź C.

Sąd podziela wnikliwą analizę przeprowadzoną przez organ w zakresie dotyczącym pytania nr 41. W ocenie Sądu wskazano na jedyną właściwą odpowiedź na to pytanie, a ta jest zawarta w kluczu odpowiedzi, która wynika bezpośrednio z brzmienia art. 101 § 1 kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia.

Na pytanie nr 76 skarżący nie udzielił odpowiedzi zgodnie kluczem, podczas gdy właściwą była odpowiedź z punktu b). Jak bowiem zostało to wyjaśnione w zaskarżonej decyzji pytanie to nie zawierało żadnych elementów wskazujących na to, że może chodzić w nim o roboty budowlane. Doszukiwanie się zatem przez skarżącego w tym pytaniu dodatkowych elementów stanu faktycznego spowodowało jego błędne zrozumienie.

Odnośnie pytania nr 190 Sąd podziela argumenty organu, iż skargę w rozumieniu art. 227 k.p.a. można składać jedynie wówczas, gdy kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje innych środków. Wobec tego słusznie wskazano, że gdyby nawet strona złożyła - w sytuacji przedstawionej w pytaniu - skargę, to zgodnie z art. 234 pkt 1 k.p.a. zostałaby ona potraktowana i rozpoznana jak zażalenie z art. 37 § 1 k.p.a.

Prawidłowo zinterpretowano pytanie nr 202. Nie można od mówić racji organowi, że do powództwa (a więc przed sądem, a nie przed organem egzekucyjnym) stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego dotyczące powództwa o zwolnienie zajętego przedmiotu od egzekucji administracyjnej. W ocenie Sądu nie ma podstaw do twierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym w administracji mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania cywilnego i z tych względów jedyną poprawną odpowiedzią na postawione pytanie jest odpowiedź "C", zgodnie z którą w postępowaniu egzekucyjnym w administracji mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie podkreślając, iż nie jest organem ustalającym po raz kolejny wynik egzaminu, zwraca uwagę na występujące w literaturze przedmiotu poglądy, które nie zawsze są zbieżne z powołanymi przez strony.

Zgodnie z art. 7 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W myśl art. 77 § 1 k.p.a. winny również w sposób wyczerpujący ustalić stan faktyczny, rozpatrując cały materiał dowodowy.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie spełnia wymogów przewidzianych powyższymi przepisami, jak również wymogów przewidzianych w art. 107 ( 3 k.p.a..

Biorąc pod uwagę powyższe naruszenia prawa, które miały istotny wpływ na wynik sprawy na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi