Wyrok NSA, sygn. akt I SA 1262/94
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1995-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 621  Sprawy mieszkaniowe, w tym dodatki mieszkaniowe
Powołane przepisy: journal: Dz.Urz. MSW 1991 nr 2 poz. 47 par. 15 ust. 3
Teza: Zobowiązanie policjanta przez właściwy organ w trybie par. 15 ust. 3 zarządzenia nr 49 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 10 maja 1991 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału i opróżniania oraz norm zaludnienia lokali mieszkalnych będących w dyspozycji Ministra Spraw Wewnętrznych lub podległych mu organów, a także szczegółowych zasad przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów /Dz.Urz. MSW nr 2 poz. 47/ do wyboru jednego z kilku lokali mieszkalnych /domów/ i zwolnienia w tym terminie pozostałych lokali /domów/ powinno wyrażać treść żądania oraz termin jego spełnienia, a także określać konsekwencje niezastosowania się do żądania.

TEZY

Zobowiązanie policjanta przez właściwy organ w trybie par. 15 ust. 3 zarządzenia nr 49 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 10 maja 1991 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału i opróżniania oraz norm zaludnienia lokali mieszkalnych będących w dyspozycji Ministra Spraw Wewnętrznych lub podległych mu organów, a także szczegółowych zasad przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów /Dz.Urz. MSW nr 2 poz. 47/ do wyboru jednego z kilku lokali mieszkalnych /domów/ i zwolnienia w tym terminie pozostałych lokali /domów/ powinno wyrażać treść żądania oraz termin jego spełnienia, a także określać konsekwencje niezastosowania się do żądania.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Józefa K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 16 maja 1994 r. w przedmiocie nakazu opróżnienia lokalu mieszkalnego i na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 oraz art. 208 Kpa w związku z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Głównego Policji, a także zasądził od Ministra Spraw Wewnętrznych na rzecz skarżącego sześćdziesiąt złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Józef K. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych nr 18 z dnia 16 maja 1994 r., utrzymującą w mocy decyzję nr (...) Komendanta Głównego Policji z dnia 31 stycznia 1994 r. w przedmiocie nakazu opróżnienia przez Józefa K. i osoby reprezentujące jego prawa lokalu mieszkalnego nr 24 w domu nr 25/31 przy ul. G. w W. i przeniesienia się Józefa K. do lokalu nr 10 w domu nr 24a przy ul. Ch. w W., natomiast pozostałych osób - do lokalu wskazanego przez Komendę Główną Policji.

Decyzja organu I instancji została wydana z powołaniem się na art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji /Dz.U. nr 30 poz. 179/ w związku z par. 15 ust. 1 pkt 7 i 8 oraz par. 10 ust. 1 pkt 2 lit. "d" zarządzenia nr 49 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 10 maja 1991 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału i opróżniania oraz norm zaludnienia lokali mieszkalnych będących w dyspozycji Ministra Spraw Wewnętrznych lub podległych mu organów, a także szczegółowych zasad przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów /Dz.Urz. MSW Nr 2 poz. 47/. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że na mocy orzeczenia Sądu Rejonowego (...) z dnia 22 grudnia 1992 r. (...) Józef K. wstąpił w stosunek najmu lokalu nr 10 w domu przy ul. Ch. nr 24a w W., natomiast ustalono, że w lokalu nr 24 w domu przy ul. G. nr 25/31 nie mieszka od 10 lat. Stan ten odpowiada hipotezom par. 15 ust. 1 pkt 7 i 8 powołanego wcześniej zarządzenia nr 49 i uzasadnia wydanie decyzji.

W odwołaniu od tej decyzji Józef K. wnosił o jej uchylenie i umorzenie postępowania lub przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Podał, że w 1978 r. lokal nr 24 w domu przy ul. G. nr 25/31 został przekazany do dyspozycji ówczesnego Urzędu (...) w związku z wnioskiem o wykupienie lokalu. Lokal ten zatem utracił charakter lokalu pozostającego w dyspozycji organów MSW. Gdyby jednak założyć, że zabrakło aktu przekazania lokalu do dyspozycji organów administracji terenowej, a więc gdyby organy Policji zachowały prawo dysponowania nim, w sprawie powinien znaleźć zastosowanie par. 22 ust. 2 zarządzenia powołanego w decyzji, gdyż w lokalu tym pozostaje córka odwołującego się i jej rodzina, a lokal odpowiada normom zaludnienia. Lokal przy ul. Ch. jest mieszkaniem jednopokojowym, a zatem przeniesienie się do niego osób zajmujących lokal przy ul. G. spowodowałoby przekroczenie norm zaludnienia.

Organ odwoławczy powołał się w swej decyzji ostatecznej tylko na przepisy procesowe, a w uzasadnieniu podał, że Józef K. zajmuje lokal nr 24 w domu przy ul. G. nr 25/31 w W. na podstawie decyzji o przydziale z dnia 1 października 1951 r. i lokal ten pozostaje w zasobach resortu spraw wewnętrznych. Pismem z dnia 13 listopada 1978 r. nr GZU-3161/78 wyrażono na piśmie zgodę na wykupienie tego lokalu przez najemcę, ale nie zrezygnowano z dysponowania nim. Józef K. lokalu nie nabył, a więc lokal nadal pozostaje w dyspozycji Policji. Organ wyjaśnił także, iż do osób pozostawionych w lokalu nie może być zastosowany par. 22 ust. 2 zarządzenia nr 49, ponieważ na przeszkodzie stoi jego par. 22 ust. 3. W odpowiedzi na zarzut związany z powierzchnią lokalu przy ul. Ch. organ odwoławczy podał, że po uprawomocnieniu się decyzji organ I instancji "wskaże lokal, do którego pozostałe osoby będą mogły się przenieść".

W skardze Józefa K. zarzucono decyzji ostatecznej wydanie z naruszeniem właściwości i wniesiono o stwierdzenie nieważności decyzji organów obu instancji, a w razie wykazania swej właściwości przez organy resortu spraw wewnętrznych wniesiono o uchylenie tych decyzji ze względu na niezastosowanie w sprawie par. 22 ust. 2 zarządzenia nr 49. Zdaniem skarżącego, zgoda na sprzedanie lokalu najemcy jest równoznaczna z przekazaniem lokalu do dyspozycji organów terenowych, to zaś oznacza utratę kompetencji do orzekania przez organy resortu. Jeśli nawet organy te zachowały kompetencję w sprawie, do osób pozostawionych w lokalu miał zastosowanie par. 22 ust. 2 zarządzenia nr 49, ponieważ Józef K. nie był zobligowany do opróżnienia lokalu. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, wyjaśniając, że utrata prawa dysponowania lokalem przez organy resortu spraw wewnętrznych nastąpiłaby z mocy prawa dopiero z dniem zawarcia umowy kupna-sprzedaży lokalu. W sprawie nie skorzystano z możliwości kupna lokalu, na co resort wyraził zgodę w 1978 r. Nie stwierdzono także możliwości zastosowania par. 22 ust. 2 zarządzenia nr 49 ze względu na stan faktyczny odpowiadający hipotezom par. 15 ust. 1 pkt 7 i 8 tego zarządzenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Pełnomocnik skarżącego nie kwestionuje, że w rozumieniu przepisów prawa Józef K. zajmuje dwa lokale mieszkalne. Wprawdzie twierdzi, że sporny lokal nr 24 w domu przy ul. G. nr 25/31 trudno uznać za pozostający w dyspozycji resortu spraw wewnętrznych, ponieważ resort ten wyraził zgodę na jego sprzedaż, co pełnomocnik traktuje jako rezygnację z prawa dysponowania lokalem, jednakże argumentacja ta nie może być akceptowana. Nie ulega bowiem wątpliwości, że powyższy lokal Józef K. zajmuje na podstawie nakazu mieszkaniowego nr 561 z dnia 1 października 1951 r., wystawionego przez Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego, którego był funkcjonariuszem, i uzyskał zgodę resortu na wykupienie tego lokalu /pismo z dnia 13 listopada 1978 r. do Urzędu.../, co jednak nie może być odczytywane jako wygaśnięcie prawa dysponowania lokalem przez resort. Do wygaśnięcia takiego prawa, poza transakcją sprzedaży, niezbędny byłby akt przekazania lokalu do dyspozycji władz terenowych, a takiego dokumentu w sprawie nie ma. Zasady dysponowania majątkiem państwowym nie stwarzają podstaw do domniemanej rezygnacji z dysponowania częścią tego majątku.

W dniu 10 stycznia 1994 r. została sporządzona notatka służbowa, w której zawarto sformułowanie, że Józef K. w trakcie przeprowadzonej w tym dniu rozmowy "nie wyraził zgody na powrót do mieszkania nr 24 przy ul. G. 25/31 z jednoczesnym przekazaniem do dyspozycji KGP lokalu nr 10 przy ul. Ch. 24a". Jest to jedyny dokument sporządzony przed wydaniem przez organ I instancji decyzji nakazującej opróżnienie lokalu przy ul. G. Trafnie więc pełnomocnik skarżącego zarzucił, że organy orzekające nie dochowały trybu postępowania, określonego dla takich sytuacji w par. 15 ust. 3 zarządzenia nr 49 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 10 maja 1991 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału i opróżniania oraz norm zaludnienia lokali mieszkalnych będących w dyspozycji Ministra Spraw Wewnętrznych lub podległych mu organów, a także szczegółowych zasad przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów /Dz.Urz. MSW Nr 2 poz. 47/. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli policjant ma uprawnienia do kilku lokali mieszkalnych i przynajmniej jeden z tych lokali zapewnia mu powierzchnię mieszkalną przysługującą zgodnie z normami zaludnienia, właściwy organ "zobowiązuje policjanta do wyboru w terminie 6 miesięcy jednego z tych lokali /domów/ i zwolnienia pozostałych lokali /domów/. Po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu właściwy organ wydaje decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego, będącego w dyspozycji Ministra Spraw Wewnętrznych lub podległych mu organów". Tak sformułowany przepis określa warunek konieczny, którego spełnienie daje dopiero organowi prawo orzekania o opróżnieniu lokalu.

W rozpoznawanej sprawie, której okoliczności faktyczne dokładnie odpowiadają hipotezie par. 15 ust. 3 cytowanego zarządzenia, warunek ten nie został spełniony, ponieważ notatka z dnia 10 stycznia 1994 r. nie może być nawet w najmniejszym stopniu uznana za odpowiadającą "zobowiązaniu do wyboru w terminie 6 miesięcy jednego z lokali". Wprawdzie sformułowanie dyspozycji omawianego przepisu nie stwarza podstaw do ustalenia, w jakiej formie takie "zobowiązanie" powinno być wyrażone, można jednak sądzić, że powinno ono wyrażać wprost treść żądania oraz termin jego spełnienia, a także określić konsekwencje niezastosowania się do żądania. Dopiero tak spełniony warunek omawianego przepisu można uznać - w razie bezskuteczności zobowiązania - za przesłankę wydania decyzji nakazującej opróżnienie lokalu.

Zważywszy, że notatka z dnia 10 stycznia 1994 r. nie spełnia omawianego warunku, a decyzja organu I instancji została wydana już po upływie 3 tygodni od sporządzenia tej notatki, a więc nie został również dochowany termin uprawniający do wydania decyzji nakazującej opróżnienie lokalu w rozumieniu par. 15 ust. 3 cytowanego zarządzenia, Sąd uznał, że w sprawie naruszono w istotny sposób przepisy prawa materialnego, i na zasadzie art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 oraz art. 208 Kpa w związku z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ uchylił zaskarżone decyzje organów obu instancji i orzekł o zwrocie kosztów sądowych.