Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1073/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2012-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Ewa Partyka /spr./ Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik WSA Magdalena Józefczyk Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego -skargę oddala-


UZASADNIENIE

II SA/Rz 1073/11

U Z A S A D N I E N I E

Przedmiotem skargi M. P. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej jako SKO) z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza K. z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] o umorzeniu postępowania wszczętego z wniosku złożonego przez M. P. w dniu 22 marca 2011 r.

W podstawie prawnej decyzji organ odwoławczy powołał art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., określanej dalej w skrócie jako k.p.a.) oraz art. 14 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm. – zwanej dalej także u.p.s.).

Z akt administracyjnych sprawy oraz decyzji wynika, że wnioskiem z dnia 22 marca 2011 r. M. P. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. o udzielenie pomocy finansowej w związku ze stratami poniesionymi w czasie powodzi w czerwcu 2010 r., na skutek zalania mieszkania będącego własnością w/w, położonego w J. przy ul. O. Burmistrz J. pismem z dnia 8 czerwca 2011 r., nr [...] przekazał przedmiotowy wniosek do rozpatrzenia Ośrodkowi Pomocy Społecznej w K. Podstawą przekazania było ustalenie, że wnioskodawca zamieszkuje w miejscowości B., co powoduje, że właściwy miejscowo do rozpatrzenia wniosku jest Ośrodek w K.

Burmistrz K. decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] umorzył postępowania wszczęte z wniosku złożonego przez M. P. w dniu 22 marca 2011 r. w sprawie udzielenia pomocy finansowej w związku ze stratami powstałymi w wyniku powodzi w mieszkaniu położonym w J., przy ul. O.

W uzasadnieniu organ wskazał, że strona złożyła już wcześniej wniosek o pomoc na pokrycie strat spowodowanych przez powódź z czerwca 2010 r. Postępowanie to zakończyło się decyzją Kierownika GOPS w K. z dnia [...] września 2010 r. o odmowie przyznania wnioskowanego zasiłku. Decyzja ta nie została zaskarżona. Rozpatrując po roku kolejny wniosek w tej samej sprawie organ stwierdził, że stan faktyczny nie uległ zmianie. Wnioskodawca dalej zamieszkuje w B., gdzie mieszka również jego żona i tam jest też zameldowana. Podniósł, że A. P. opiekuje się swoim chorym ojcem, mieszkają tu również córki małżonków, które obecnie studiują i przebywają w K. i R. Natomiast M. P. posiada nadal mieszkanie w J., które aktualnie w związku z pracami remontowymi, wynajmuje w całości i nie ponosi opłat związanych z eksploatacją mieszkania, gdyż koszty te w całości obciążają najemców. Całość zebranego materiału dowodowego wskazuje jednoznacznie, że wnioskodawca wraz z rodziną już od kilkunastu lat zamieszkuje w B., gdzie prowadzą swoje gospodarstwo domowe. Organ stwierdził jednoznacznie, że M. P. zamieszkuje w B., gdyż to w tej miejscowości koncentruje się jego działalność życiowa. Wskazał, że oświadczenia pełnomocnika S. K. oraz żony M. P. nie wnoszą nic nowego do sprawy i nie zawierają informacji mogących mieć wpływ na rozpatrzenie wniosku. Podsumowując organ stwierdził, że wniosek M. P. z dnia 25 czerwca 2010 r. o pomoc na pokrycie strat spowodowanych przez czerwcową powódź został już prawomocnie rozstrzygnięty. Ponowny wniosek złożony przez tę samą stronę z dnia 22 marca 2011 r., także dotyczy przyznania pomocy finansowej w związku ze stratami powstałymi na skutek powodzi. Organ stwierdził, że stan faktyczny na podstawie, którego prawomocnie rozpatrzono ubiegłoroczny wniosek nie uległ zmianie. Kolejny zatem wniosek o pomoc finansową inicjujący po raz wtóry postępowanie, dotyczące tej samej sprawy nie może być rozpatrzony. Występują tu te same podmioty, ten sam przedmiot postępowania, identyczny stan prawny oraz niezmieniony stan faktyczny. Skoro istnieje w obrocie prawnym orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe. Postępowanie winno więc zostać umorzone na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

W odwołaniu M. P. nie zgodził się z wydaną decyzją organu I instancji wskazując, że w sprawie wypłaty odszkodowania za straty powstałe w wyniku powodzi w mieszkaniu położonym w J. nie budzi wątpliwości "urzędników" wysokość odszkodowania, jednak dotychczas nie dostał żadnych pieniędzy, gdyż władze Miasta uznały, że mieszka w B. – gmina K., a władze K., że mieszka w J. Podniósł, że należy mu się odszkodowanie z uwagi na zniszczenie jego budynku w czasie powodzi.

SKO decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., opisaną na wstępie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przychylił się do stanowiska Burmistrza, że dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest bowiem bezprzedmiotowe i powinno zostać umorzone na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Kolegium wskazało także, że organ I instancji w sposób prawidłowy uznał, że postępowanie wszczęte wnioskiem M. P. z dnia 22 marca 2011 r. o udzielenie pomocy finansowej w związku ze stratami poniesionymi w czasie powodzi w miesiącu czerwcu 2010 r. na skutek zalania mieszkania położonego w J. jest postępowaniem w tej samej sprawie, która została rozstrzygnięta decyzją Burmistrza Miasta K. z dnia [...] września 2010 r., nr [...], która jest ostateczna. W tej sytuacji postępowanie wszczęte w/w wnioskiem strony stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu.

W skardze na tę decyzję M. P. zarzucił, że Kolegium nie umiało ustalić gdzie mieszka, a co za tym idzie, który organ ma wypłacić przedmiotowe odszkodowanie. Oświadczył, że mieszka w J. przy ul. O. i to jego budynek został zalany w czerwcu 2010 r. Przyznano mu odszkodowanie, a właściwie pomoc finansową w kwocie 28 768, 70 zł, jednak tych pieniędzy nie otrzymał. Wskazał, iż fakt, że czasami przebywa w B. nie ma wpływu na jego sytuację, gdyż przebywanie u teścia i żony jest rzeczą naturalną. Nie zgodził się ze stanowiskiem Kolegium, że jego centrum życiowe znajduje się w B. W końcowej części skarżący podniósł, że Kolegium winno przesłać zaskarżoną decyzję jemu, a nie S. K., która nie była jego pełnomocnikiem w sprawie pisma z dnia 20.07.2011 r.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, z przyczyn, które stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do kwestii przesłania decyzji na adres S. K. Kolegium wyjaśniło, że w aktach sprawy znajduje się pełnomocnictwo z dnia 11 kwietnia 2011 r. udzielone przez M. P. dla S. K.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności

z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki

w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Skarga nie jest zasadna.

Z akt sprawy wynika, że po powodzi, która miała miejsce w dniu 4 czerwca 2010 r. M. P. złożył w dniach 9 i 25 czerwca 2010 r. dwa wnioski o przyznanie zasiłku celowego z uwagi na zniszczenie należącego do niego budynku mieszkalnego położonego w J. przy ul. W.

W toku prowadzonych postępowań ustalono, że wnioskujący o zasiłek w budynku tym zamieszkuje jedynie okazjonalnie, gdy tymczasem faktycznym jego miejscem zamieszkania jest B. Tam bowiem mieszka jego żona, która opiekuje się swym chorym ojcem, tam wnioskujący o pomoc ma swoje rzeczy osobiste, tam też głównie spożywa posiłki. Działający z upoważnienia Burmistrza Miasta J. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej przekazał sprawę do rozpatrzenia przez właściwy według miejsca zamieszkania składającego wniosek – stosownie do wyżej wskazanych ustaleń – do MOPS w K.

Z akt tamtego postępowania wynika, że M. P. lokal mieszkalny w budynku przy ul. O., za wyjątkiem jednego pokoju wynajmował rodzinie W.

Ostateczną decyzją z dnia [...] września 2010 r. nr [...] Burmistrz Miasta K. odmówił M. P. przyznania świadczenia z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego na pokrycie strat powstałych w wyniku powodzi w lokalu położonym w J., ul. O. Podstawą takiego rozstrzygnięcia było ustalenie, że zamieszkująca w B. rodzina wnioskodawcy ma tam zabezpieczone wszelkie potrzeby rodzinne.

Kolejnym wnioskiem z dnia 22 marca 2011 r. skierowanym do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. M. P. zwrócił się o pomoc finansową na pokrycie poniesionych kosztów remontu domu zalanego w wyniku powodzi.

Podjęte przez pracownika socjalnego próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego pod adresem wskazanym we wniosku – J., ul. O. nie doszły do skutku, gdyż za każdym razem nie zastano tam wnioskodawcy ani jego rodziny.

Po skierowaniu do w/w wezwania do osobistego stawiennictwa skarżący zgłosił się w dniu 21 kwietnia 2011 r. i złożył oświadczenie. Pismem z dnia 8 czerwca 2011 r. sprawa została przekazana według właściwości do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. W uzasadnieniu przekazania podkreślono, że nie jest to pierwszy wniosek o przyznanie pomocy na pokrycie strat powstałych w budynku przy ul. O., którego wnioskodawca jest właścicielem. Odnosząc się do ustaleń uprzednio i aktualnie zgromadzonego materiału dowodowego wskazano, że dom przy ul. O. jest własnością wnioskującego o przyznanie pomocy i tam jest on zameldowany na stałe. Podano, że budynek od kilku lat zajmowany jest na podstawie umowy najmu przez rodzinę W. W budynku tym M. P. pozostawił sobie do dyspozycji jeden pokój, który aktualnie z uwagi na prowadzony remont został udostępniony lokatorom.

Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. działając z upoważnienia Burmistrza K. Kierownik Gminnego Ośrodka pomocy Społecznej w K. umorzył postępowanie wszczęte na wniosek M. P. z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie udzielenia pomocy finansowej w związku ze stratami powstałymi w wyniku powodzi w budynku położonym w J. przy ul. O.

W zasadzie bezsporny pozostaje tok postępowania administracyjnego i jego wynik, za wyjątkiem kwestionowanego przez skarżącego uprawnienia S. K. do odbioru decyzji organu II instancji - jak to określono w skardze – "w sprawie pisma z dnia [...].07.2011 r.", a także ustalenia przez organ w zakresie faktu, że miejscem stałego zamieszkania skarżącego nie jest adres należącego do niego budynku mieszkalnego, który uległ zniszczeniu na skutek powodzi w J., lecz B.

W pierwszej kolejności należało się odnieść do zarzutów naruszenia prawa procesowego.

Znajdujące się w aktach organu I instancji pełnomocnictwo udzielone przez M. P. w dniu 11 kwietnia 2011 r. nie zostało w swej treści ograniczone li tylko do postępowania pierwszoinstancyjnego. Z jego treści wynika, że skarżący upoważnił S. K. – jako pełnomocnika – do reprezentowania go w sprawie o odszkodowanie z tytułu zalanej nieruchomości (dom) przy ul. W., w czasie powodzi w czerwcu 2010 r. Pomimo dość niefortunnego nazewnictwa nie budzi wątpliwości Sądu – wobec używania przez samego wnioskodawcę tego terminu w toku całego postępowania, a także w samej skardze, że chodziło o udzielenie pełnomocnictwa w sprawie przyznania zasiłku celowego na usunięcie skutków powodzi z czerwca 2010 r. w zakresie uszkodzeń budynku położonego w J. przy ul. O. Z uwagi na brak ograniczeń w treści samego pełnomocnictwa pozwalających na stwierdzenie, że dotyczyło ono postępowania jedynie przed organem I instancji oraz brak jakiegokolwiek pisma informującego organy o cofnięciu S. K. tego pełnomocnictwa, jego wypowiedzeniu bądź ograniczeniu, pisma w sprawie, w tym również w postępowaniu odwoławczym organy były zobowiązane doręczać pełnomocnikowi stosownie do przepisu art. 40 § 2 k.p.a. Na marginesie jedynie wypada zaznaczyć, że zupełnie zbędna – w sytuacji ustanowienia pełnomocnika w postępowaniu administracyjnym – próba doręczenia skarżącemu na adres podany we wniosku (w J.) decyzji organu I instancji zakończyła się zwróceniem jej przez urząd pocztowy po dwukrotnym awizowaniu bez odebrania jej przez adresata.

Doręczając decyzję ustanowionemu przez stronę pełnomocnikowi organy postąpiły więc zgodnie z prawem, postępowanie "w sprawie", w której został on ustanowiony miało bowiem swój dalszy bieg – przed organem II instancji. Decyzja zresztą została stronie przekazana przez pełnomocnika i w terminie złożył on skargę do tut. Sądu.

Nie budzi wątpliwości Sądu także prawidłowość ustaleń w zakresie miejsca zamieszkania skarżącego. Żadnego znaczenia nie ma tu okoliczność, że dom w B. nie jest własnością skarżącego ani jego żony, lecz brata żony. Istotne natomiast jest, że z akt sprawy wynika, iż dom tamten dla przeciętnego obserwatora stanowi centrum życiowe skarżącego. Tam też mieszka jego żona, która opiekuje się swym chorym ojcem, tam skarżący ma rzeczy osobiste, tam też zaspokaja swoje podstawowe potrzeby życiowe, w tym w zakresie spożywania posiłków, natomiast jedynie okazjonalnie przebywa w domu, który zresztą jest wynajmowany (za wyjątkiem jednego pomieszczenia – które aktualnie także udostępniono najemcom) obcej rodzinie. W odniesieniu do postępowania zakończonego ostateczną decyzją Burmistrza K. z dnia [...] września 2010 r. stwierdzić należy, że z akt sprawy wynika, że wobec prowadzonego remontu tego domu nawet nie zajmuje już poprzednio wskazywanego pomieszczenia, w którym aktualnie znajdują się tylko rzeczy należące do najemców, skarżący nie wskazał też miejsca, w którym znajdują się jego osobiste rzeczy, ustalono też że nie partycypuje on w żaden sposób w opłatach za energię elektryczną czy gaz, a spać miał jedynie na rozkładanym łóżku, którego również nie okazano - bo było schowane. Brak uczestnictwa w opłatach za podstawowe media, brak niezwłocznego odbierania bądź w ogóle brak odbioru kierowanej do skarżącego na adres w J. korespondencji, nie okazanie jakichkolwiek rzeczy osobistych niezbędnych do normalnego funkcjonowania człowieka w miejscu zamieszkania przesądza, że w ocenie Sądu organy prawidłowo oceniły jako jedynie sporadyczne zamieszkiwanie tam skarżącego, tym bardziej, że nawet osoby mieszkające w sąsiedztwie potwierdziły, iż jedynie okazjonalnie widują tam M. P. Upływ niemal roku od powodzi powoduje, że niewiarygodne jest, aby osoba pracująca nie uzupełniła do tej pory zniszczonych przez żywioł podstawowych rzeczy osobistych niezbędnych do normalnego życia. Dodatkowo obserwacje te zweryfikowały także ustalenia dokonane przez pracownika socjalnego MOPS w K., z których wynika, że skarżący mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze swoją rodziną w B. nr [...]. Nawet więc jeśli taki stan został niejako "wymuszony przez życie" z uwagi na długoletnią konieczność sprawowania opieki nad chorym i w podeszłym wieku teściem, nie zmienia to faktu, że z ustaleń organów wynika, że w czasie prowadzonego postępowania centrum spraw życiowych M. P. znajduje się w B., co przesądza o tym, że nawet kwestie zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych takiej osoby należałoby oceniać w tym aspekcie .

Organy podjęły czynności w zakresie ustalenia gdzie faktycznie skarżący zamieszkuje, bo kwestia ta miała decydujące znaczenie dla ustalenia ich właściwości. Zgodnie bowiem z art. 101 ust. 1 u.p.s. właściwość miejscową gminy w sprawach z zakresu pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Nie budzi wątpliwości Sądu, że z ustaleń organów w tym zakresie wynika, że właściwy był Burmistrz Gminy K. Twierdzenia zaś skarżącego i oświadczenia jego żony należy ocenić jako złożone jedynie na użytek tego postępowania. Najistotniejsze jednak jest, że bez względu na to, który organ w tym zakresie byłby właściwy i tak nie mógłby pominąć okoliczności, że w sprawa przyznania skarżącemu zasiłku celowego w związku ze zniszczeniami budynku mieszkalnego w J. przy ul. O. na skutek powodzi z dnia 4 czerwca 2010 r. została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją Burmistrza K. z dnia [...] września 2010 r. nr [...], więc kolejna decyzja merytoryczna w tym przedmiocie, gdyby została wydana byłaby dotknięta wadą przewidzianą art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.

Decyzje ostateczne są wiążące, zaś zgodnie z art. 16 § 1 zdanie 2 k.p.a. uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Niedopuszczalne jest więc ponowne rozstrzyganie sprawy rozstrzygniętej wcześniej ostateczną decyzją administracyjną, jeśli nie zostało wszczęte postępowanie nadzwyczajne wymienione w tym przepisie.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla w swym orzecznictwie, że zamiar pobytu w miejscu zamieszkania nie jest równoznaczny z pragnieniem dożywotniego lub długoletniego przebywania w danej miejscowości. Dlatego też na ocenę, jakie jest aktualne miejsce zamieszkania osoby nie ma wpływu okoliczność, że być może w przyszłości zmieni ona swoje miejsce zamieszkania (tak NSA m.in. w postanowieniu z dnia 7 października 2010 r. sygn. akt I OW 99/10 – LEX nr 741789). Miejsca zamieszkania nie można także utożsamiać z miejscem zameldowania, bo zameldowanie ma jedynie charakter ewidencyjny. W okolicznościach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości Sądu, że aktualnie aktywność życiowa M. P. koncentruje się w B.

Nie ulega także wątpliwości, że skoro w tej samej sprawie został złożony kolejny wniosek o przyznanie zasiłku celowego należało umorzyć postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. jako bezprzedmiotowe w sytuacji, gdy stan faktyczny, na podstawie którego wydano decyzję ostateczną nie uległ zmianie. Sprawa niniejsza dotyczyła bowiem także zgodnie z treścią wniosku udzielenia pomocy finansowej na pokrycie strat w budynku mieszkalnym wywołanych powodzią z czerwca 2010 r.

Skoro więc Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 P.p.s.a. skutkowałyby uchyleniem zaskarżonej decyzji, skargę oddalono jako bezzasadną na podstawie art. 151 P.p.s.a.