Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 1275/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2005-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Gorski, Sędziowie: WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.), As. WSA Krzysztof Gruszecki, Protokolant Beata Kaczmar, po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi R. Z. na decyzję Wojewody[...] z dnia 30 lipca 2003r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda decyzją z dnia 30 lipca 2003 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 12 czerwca 2003 r. nr [...], orzekającą o wymeldowaniu R. Z. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w G. Jako podstawę prawną swojej decyzji Wojewoda powołał art. 15 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2001 r. nr 87, poz. 960 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że z wniosku Wydziału Spraw Lokalowych Urzędu Miejskiego w G. zostało wszczęte postępowanie administracyjne o wymeldowanie R. Z. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ulicy [...] w G. W uzasadnieniu wniosku podano, że z dniem 30 listopada 2002 r. z wymienionym rozwiązano umowę najmu przedmiotowego lokalu. Nie zamieszkuje on w tym lokalu, a miejscem jego faktycznego pobytu jest lokal przy ul [...] w R.

Następnie organ II instancji wskazał, iż w trakcie postępowania wyjaśniającego organ I instancji ustalił, że R. Z. wystąpił do Sądu Rejonowego w G. z powództwem o uznanie za bezskuteczne wypowiedzenia umowy najmu przedmiotowego lokalu (sygn. akt I C 1516/02/A). W toku dalszych czynności wyjaśniających został potwierdzony fakt przebywania strony w lokalu w R. ul. [...], a nie w lokalu nr [...] w G. ul. [...]. Oceniając materiał dowodowy organ I instancji uznał, że zostały spełnione przesłanki wymeldowania.

Dalej organ odwoławczy podał, że w odwołaniu od decyzji organu I instancji R. Z. przyznał, że nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Zakwestionował zastosowanie w sprawie wyłącznie przesłanki opuszczenia lokalu jako podstawy wymeldowania. Jego zdaniem nieprzebywanie w lokalu ma wyłącznie charakter czasowy. Zarzucił, że organ I instancji naruszył również art. 6 ustawy o ewidencji ludności nie oceniając jego zamiaru, co do opuszczenia lokalu.

Organ odwoławczy następnie stwierdził, że przesłanki warunkujące wymeldowanie z pobytu stałego w drodze decyzji administracyjnej sformułowane są w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wskazany artykuł stanowi, że podmiotem decyzji o wymeldowaniu może być jedynie osoba, która:

- utraciła uprawnienia do przebywania w lokalu, którego dotyczy postępowanie oraz lokal ten opuściła bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się z niego, lub

- bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim przez okres, co najmniej 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić.

Organ II instancji podał, że w niniejszej sprawie zastosowanie ma pierwsza część wyżej wskazanego artykułu. Jednocześnie organ zauważył, iż co do oceny pierwszej przesłanki, a więc uprawnień do zamieszkiwania w lokalu, sytuacja zmieniła się z dniem 19 czerwca 2002 r., kiedy to opublikowano orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 (Dz. U. z 2002r. Nr 78, poz.716). Zgodnie z tym orzeczeniem badanie posiadania bądź utraty tych uprawnień nie może mieć wpływu na zameldowanie bądź wymeldowanie, ponieważ jest niezgodne z Konstytucją RP. Dlatego też z dniem publikacji przytoczonego orzeczenia przy rozpatrywaniu spraw meldunkowych bada się jedynie przesłankę zamieszkiwania w lokalu. Zatem przedmiotem niniejszego postępowania jest ustalenie, czy R. Z. opuścił omawiany lokal.

Zdaniem organu odwoławczego zgromadzony materiał dowodowy potwierdza, że strona nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Wskazują na to również wyjaśnienia R. Z., złożone do protokołu w dniu 11 kwietnia 2003 r. Stwierdził w nich, że w 1995 r. wstąpił w stosunek najmu przedmiotowego lokalu po zmarłym ojcu. Ponieważ mieszkanie było wówczas zadłużone, a on nie miał odpowiednich funduszy, wujek obiecał mu pomoc. W takich okolicznościach, w zamian za oddłużenie lokalu, obiecał udostępnić mieszkanie córce wujka. Do przedmiotowego lokalu wprowadziła się kuzynka z rodziną, a on przeprowadził się do mieszkania narzeczonej i tam zamieszkał. Wskutek działań kuzynki wypowiedziano mu umowę najmu przedmiotowego lokalu. W związku z tym, wystąpił do sądu z powództwem o uznanie wypowiedzenia za bezskuteczne. Zgodnie z jego wyjaśnieniami w miejscu stałego zameldowania nie posiada swoich rzeczy osobistych, nie posiada kluczy do lokalu. Mieszkaniem tym dysponuje kuzynka i nie ma on możliwości tu mieszkać. Organ odwoławczy przyjął, że opuszczenie przez R. Z. przedmiotowego lokalu jest bezsporne.

Organ II instancji wskazał, iż utrwalony jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, że dla zgodnego z prawem wymeldowania, niezbędne jest ustalenie, że opuszczenie lokalu miało charakter trwały i dobrowolny. Dlatego organ administracyjny musiał także tę kwestię wyjaśnić. Przy czym o zamiarze opuszczenia lokalu w rozumieniu przepisu art. 6 w/w ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie decyduje jedynie deklarowana wola zmiany miejsca pobytu, lecz rzeczywiste działanie i stan prawny. Istotne są tutaj deklarowana wola, jaki i jednoczesne przebywanie w danym lokalu, poprzez zogniskowanie swoich interesów życiowych w lokalu. Okoliczności te definiują pojęcie tzw. centrum życiowego, czyli miejsca, gdzie dana osoba zamieszkuje, odpoczywa, odbiera korespondencję, posiada zgromadzone przedmioty majątkowe, przedmioty osobiste, stąd udaje się do pracy, szkoły i tutaj wraca, itp.

Z materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że przedmiotowy lokal nie stanowi centrum życiowego R. Z. Skarżący nie zachowuje żadnych związków z przedmiotowym lokalem i kilka lat wcześniej oddał lokal we władanie krewnej. Wobec tych okoliczności opuszczenie lokalu przez stronę miało, według organu II instancji charakter trwały i dobrowolny, a decyzja o wymeldowaniu była słuszna.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego R. Z. zarzucił powyższej decyzji sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego materiału dowodowego oraz naruszenie prawa materialnego przez błędna jego wykładnię w szczególności art. 6, art. 15 ust. 2 o ewidencji ludności /.../, domagając się jej uchylenia.

W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził, że przedmiotowy lokal w G. stanowił i stanowi jego centrum życiowe. W lokalu tym pozostawił cały dorobek życiowy i zawsze zamierzał tam mieszkać. Sporadyczne opuszczanie lokalu i udostępnienie kuzynce jednego pokoju było spowodowane trudnościami finansowymi, a zwłaszcza zadłużeniem z tytułu czynszu. Także tocząca się z jego powództwa sprawa w Sądzie Rejonowym w G. świadczy o tym, że nigdy nie miał zamiaru opuszczać lokalu.

Skarżący podniósł również, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 nie zmieniało treści art. 6 oraz art. 15 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a jedynie dotyczyło art. 9 ust 2 tej ustawy.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.), określający przesłanki uzasadniające wymeldowanie osoby z pobytu stałego. Organ odwoławczy wydając decyzję o wymeldowaniu skarżącego oparł się na pierwszej z podstaw wymeldowania z pobytu stałego, określonych w niniejszym przepisie.

Wskazany wyżej przepis pierwszą podstawę wymeldowania, w dacie wydania zaskarżonej decyzji, określał w sposób następujący: "Organ gminy wydaje /.../ decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienia wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego." Zatem odesłanie do uprawnień wymienionych w art. 9 ust. 2 przedmiotowej ustawy wskazuje, że również ten przepis stanowi podstawę prawną decyzji w przedmiocie wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego.

Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 27 maja 2002 r. K 20/01 (OTK-A 2002/3/34) uznał, że art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 i Nr 110, poz. 1189) jest niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W związku z powyższym rozstrzygając przedmiotową sprawę należało uwzględnić fakt niekonstytucyjności art. 9 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy. Utrata mocy obowiązującej przez art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych skutkuje tym, że kwestia uprawnień do przebywania w lokalu i ich utrata nie stanowi podstawy decydującej o możliwości wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego. W przeciwnym razie w dalszym ciągu byłby faktycznie jako jedna z podstaw prawnych decyzji stosowany przepis niezgodny z Konstytucją.

Wobec powyższego należy stwierdzić, iż kwestia uprawnień do lokalu straciła jakiekolwiek znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej w przedmiocie wymeldowania. Istotną i jedyną przesłanką, którą organ musi ustalić w postępowaniu administracyjnym jest przesłanka zamieszkiwania strony pod określonym adresem.

W przedmiotowej sprawie organy administracji w sposób prawidłowy oceniły zebrany materiał dowodowy, z którego jednoznacznie wynika, że skarżący opuścił lokal Nr [...] przy ul. [...] w G. i opuszczenie to miało charakter trwały i dobrowolny.

Skarżący niniejszy lokal udostępnił innej osobie z uwagi na względy finansowe (zadłużenie lokalu) i jak sam zeznał od tego czasu zamieszkuje w R. Świadczy to o trwałym i dobrowolnym opuszczeniu miejsca pobytu stałego przez skarżącego, co uzasadnia zastosowanie art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy.

W niniejszej sprawie nie doszło również do naruszenia art. 6 przedmiotowej ustawy. Jak wynika z treści ust. 1 art. 6 pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Niniejszy przepis wyraźnie wiąże zamiar stałego przebywania z zamieszkaniem, a więc stanem faktycznym, który zaistniał. Miejscem pobytu stałego nie jest zatem miejsce, w którym osoba fizyczna twierdzi, że ma zamiar przebywać, lecz faktycznie tam nie zamieszkuje. Z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Wobec tego brak jest podstaw, aby skutecznie zarzucać naruszenie art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności /.../.

Mając powyższe na względzie Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.