Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1141/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2012-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 par. 1, art. 18, art. 64c par. 1, par. 7, par. 8
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Protokolant Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2012 r. sprawy ze skargi J. J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kosztów egzekucyjnych 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...], [...]; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz J. J. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...]nr[...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 17 § 1, art. 18 oraz art. 64c § 1, § 7 i § 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. – W. z dnia [...]nr [...]określające wysokość kosztów egzekucyjnych oraz odmawiające ich zwrotu w łącznej kwocie 677,90 zł przypisanych do tytułu wykonawczego o numerze[...]– podatek od spadku i darowizn za 11/2009 wystawionego przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Ł.-G. - Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie w części dotyczącej określenia wysokości kosztów egzekucyjnych w kwocie 677,90 zł powstałych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec J. J. w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...]oraz uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej odmowy zwrotu ww. kosztów egzekucyjnych i umorzył postępowanie pierwszej instancji w tej części.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

W dniu 21 grudnia 2009 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego Ł. – G. wystawił na J. J. tytuł wykonawczy nr[...], obejmujący zaległość w podatku od spadków i darowizn. Przedmiotowy tytuł wykonawczy skierowano do Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. – W. celem dochodzenia objętych nim należności w trybie przepisów o egzekucji administracyjnej.

Zawiadomieniem z dnia [...]nr [...]Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. – W. dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie J.J. u dłużnika zajętej wierzytelności będącego pracodawcą, tj. w Samodzielnym Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej, [...]Szpitalu Klinicznym w Ł. Przedmiotowe zawiadomienie pracodawca odebrał w dniu 11 stycznia 2010 r. Zobowiązanej powyższe zawiadomienie zostało doręczone w dniu 12 stycznia 2010 r. W odpowiedzi na powyższe zawiadomienie o zajęciu, w piśmie z dnia 12 stycznia 2010 r. dłużnik zajętej wierzytelności przedstawił zestawienie pobieranego w okresie ostatnich trzech miesięcy przez J. J. wynagrodzenia.

Ponadto w celu realizacji tytułu wykonawczego nr[...], organ egzekucyjny skierował zawiadomienie z dnia 6 stycznia 2010 r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem, tj. A S.A. Ww. zawiadomienie dłużnik zajętej wierzytelności odebrał w dniu 12.01.2010 r. Tego samego dnia przedmiotowe zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego Nr [...]doręczono zobowiązanej.

Bank pismem z dnia 19 stycznia 2010 r. poinformował, iż "istnieją przeszkody w prowadzeniu egzekucji spowodowane brakiem środków przekraczających kwotę wolną od zajęcia na rachunku."

Z kolei w dniu 13 stycznia 2010 r. organ egzekucyjny wystosował do ww. dłużników zajętych wierzytelności, tj. do pracodawcy oraz banku pisma, w których poinformował, że "zajęcie zostaje zawieszone do całości należności do odwołania."

W dniu 13 stycznia 2010 r. (po dokonaniu ww. zajęć wierzytelności) do organu egzekucyjnego wpłynęła (przesłana za pośrednictwem fax-u) decyzja organu podatkowego z dnia [...]nr [...]w sprawie rozłożenia na 7 rat zapłaty podatku od spadku i darowizn. Natomiast w dniu 23 marca 2010 r. wpłynęło potwierdzenie odbioru w dniu 15.01.2010r. przez zobowiązaną ww. decyzji.

W dniu 15 stycznia 2010 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. – W. wystąpił do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Ł. – G. o zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec J. J. w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia[...] nr[...].

Następnie pismem z dnia 3 sierpnia 2010 r. wierzyciel poinformował organ egzekucyjny, iż zobowiązanie będące przedmiotem ww. tyt. wykonawczego, rozłożone na raty decyzją nr [...]z dnia [...]zostało uregulowane. Według stanu na dzień 3 sierpnia 2010 r. J. J. nie posiadała zaległości z tytułu podatku od spadku i darowizn.

W związku z tym Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. – W. podjął zawieszone czynności egzekucyjne i przesłał do dłużników zajętych wierzytelności zawiadomienia z dnia 26 sierpnia 2010 r. o zmianie wysokości zajęcia, w których ograniczył kwoty dochodzonych w postępowaniu egzekucyjnym należności do kwoty należnych kosztów egzekucyjnych w wysokości 677,90 zł.

W związku z ww. zawiadomieniem o zmianie wysokości zajęcia pracodawca, tj. Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej [...]Szpital Kliniczny w Ł., przelewem z dnia 5 października 2010 r. przekazał kwotę 677,90 zł tytułem kosztów egzekucyjnych powstałych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec J. J. na podstawie tytułu wykonawczego nr[...].

Pismem z dnia 4 września 2010 r. zatytułowanym "Skarga" J. J. wystąpiła do Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. – W. z wnioskiem o "uchylenie zawiadomienia o zmianie wysokości zajęcia w kwocie 677,90 (...) zł."

W piśmie tym strona wystąpiła także z żądaniem "wydania decyzji o umorzeniu kwoty 677,90 (...) zł" oraz o "zasądzenie kosztów postępowania egzekucyjnego od Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Ł. – G. (...) na rzecz J. J. W uzasadnieniu powyższego pisma strona podniosła, iż Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego Ł. – G. wydał bez podstawy prawnej tytuł wykonawczy egzekucji należności pieniężnej od zobowiązanej J. J. w kwocie 11 700,05 zł. Prezydent Miasta Ł. wydał decyzję o rozłożeniu tej kwoty na raty w dniu[...], którą zgodnie z harmonogramem spłaciła w terminie. Organ egzekucyjny, który w tej sprawie nic nie zrobił, domaga się zapłaty kosztów egzekucyjnych w kwocie 677,90 zł.

Postanowieniem z dnia [...]Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. – W. przekazał ww. pismo do Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. celem rozpatrzenia jako skargę na czynność organu egzekucyjnego polegającą na przesłaniu zawiadomienia z dnia 26 sierpnia 2010 r. o zmianie wysokości zajęcia dokonanego zawiadomieniem z dnia 6 stycznia 2010 r.

Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. postanowieniem z dnia [...]nr [...]umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. – W., polegającą na przesłaniu zawiadomienia z dnia 26 sierpnia 2010 r. o zmianie wysokości zajęcia dokonanego zawiadomieniem z dnia 6 stycznia 2010 r.

Natomiast powyższe wystąpienie J. J. w części dotyczącej kosztów egzekucyjnych, organ egzekucyjny rozpatrzył wydając postanowienie z dnia [...]nr[...], którym odmówił "umorzenia kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie 677,90 zł przypisanych do tytułu wykonawczego o numerze: [...].

Na powyższe postanowienie J. J. wniosła zażalenie. Przedstawiając dokonane przez siebie zestawienie kosztów egzekucyjnych wskazała, iż razem kwota opłaconych przesyłek dokonanych przez organ egzekucyjny wynosi 33,90 zł.

Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. postanowieniem z dnia [...]uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W przedmiotowym rozstrzygnięciu wskazano, iż istnieją uzasadnione wątpliwości co do intencji J. J. w zakresie charakteru złożonego pisma oraz trybu właściwego do jego rozpatrzenia. W przypadku zaś wątpliwości co do treści żądania strony obowiązkiem organu egzekucyjnego było wezwanie strony celem ustalenia rzeczywistych intencji wnioskodawczyni.

W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. – W. wezwał J. J do sprecyzowania żądania zawartego we wniosku z dnia 4 września 2010 r. poprzez wskazanie, czy intencją strony było :umorzenie w całości lub w części przypadających na rzecz zobowiązanej kosztów egzekucyjnych zgodnie z art. 64e § 1 i § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ustalenie wysokości kosztów egzekucyjnych zgodnie z art. 64c § 7 ww. ustawy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie J. J. w piśmie z dnia 20 grudnia 2010 r. wskazała, iż wnosi o "uchylenie wydanej bezprawnie decyzji o wszczęciu postępowania egzekucyjnego, czyli wydania w dniu [...]tytułu wykonawczego przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Ł. – G. nr[...], jako omyłkowo wydanej decyzji przeciwko J. J." Ponadto strona wniosła o zwrócenie jej przez organ egzekucyjny nienależnej mu kwoty 677,90 zł, a zabranej z wynagrodzenia wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wymagalności do dnia zapłaty, tj. od dnia 5 października 2010 r. poprzez wymuszenie realizacji wystawionego tytułu wykonawczego na Samodzielnym Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej [...]Szpital Kliniczny .

Postanowieniem z dnia [...]nr [...]Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. – W. określił wysokość kosztów egzekucyjnych oraz odmówił ich zwrotu w łącznej kwocie 677,90 zł przypisanych do tytułu wykonawczego o numerze: [...]- podatek od spadków i darowizn za 11/2009 wystawionego przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Ł. - G.

Na powyższe postanowienie J. J. złożyła zażalenie.

Postanowieniem z dnia [...]nr [...]Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie w części dotyczącej określenia wysokości kosztów egzekucyjnych w kwocie 677,90 zł, powstałych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec J. J. w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...]oraz uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej odmowy zwrotu ww. kosztów egzekucyjnych i umorzył postępowanie pierwszej instancji w tej części.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, że organ egzekucyjny, z zastrzeżeniem § 2, w egzekucji należności pieniężnych pobiera za dokonane czynności egzekucyjne opłaty w wysokości określonej w art. 64 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. m.in. za zajęcie wynagrodzenia za pracę - 4% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 2 zł 50 gr (pkt 3), za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych - 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr (pkt 4). Stosownie zaś do art. 64 § 6 ww. ustawy, organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata manipulacyjna wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr.

Organ wskazał, że w związku ze wskazanymi powyżej czynnościami egzekucyjnymi w stosunku do tytułu wykonawczego nr [...]z dnia [...]naliczone zostały koszty egzekucyjne w następujący sposób: 1) opłata manipulacyjna - naliczona na dzień 6.01.2010 r. (jako 1% sumy 10886 zł

należności głównej i 128,25 zł odsetek za zwłokę) - w wysokości 110,14 zł, 2) koszt zajęcia rachunku bankowego - naliczony na dzień 6.01.2010 r. (jako 5%

sumy 10886 zł należności głównej i 128,25 zł odsetek za zwłokę) -

w wysokości 550,71 zł.

Ponadto organ egzekucyjny w związku z przesłaniem do pracodawcy zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę oraz przesłaniem do banku zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego, a także przesłaniem zobowiązanej odpisu tytułu wykonawczego i ww. zawiadomień o zajęciach poniósł wydatki egzekucyjne w wysokości 17 zł.

Organ wskazał, że wobec powyższego w sprawie powstały koszty egzekucyjne, które po zaokrągleniu wynoszą 677,90 zł.

Organ wskazał, że Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego Ł. – G. decyzją z dnia [...]nr [...]rozłożył zapłatę podatku od spadków i darowizn w kwocie 10886 zł na 7 miesięcznych rat. Przedmiotowe rozstrzygnięcie doręczono J. J. w dniu 15 stycznia 2010 r. Ww. decyzja weszła do obrotu prawnego dopiero z dniem doręczenia jej J. J., tj. w dniu 15.01.2010 r. Natomiast koszty egzekucyjne w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec J. J. na podstawie tytułu wykonawczego nr[...] powstały przed dniem wejścia decyzji z dnia [...]nr [...]do obrotu prawnego, a więc zanim rodziła ona skutki prawne.

Organ II instancji stwierdził, że w świetle powołanych powyżej przepisów i zaistniałego w sprawie stanu faktycznego zasadnym jest utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. – W. z dnia [...]nr [...]w części, w której określono wysokość kosztów egzekucyjnych powstałych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec J.J. w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...]w kwocie 677,90 zł.

Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują możliwości wydawania orzeczeń w przedmiocie zwrotu kosztów egzekucyjnych. Ustawodawca w art. 64c § 3 ustawy wskazał podstawę do dokonania zwrotu przedmiotowych kosztów zobowiązanemu jedynie w formie czynności materialno-technicznej, nie zaś postanowienia. Użyte w art. 64c § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wyrażenie "postanowienie w sprawie kosztów" należy rozumieć w ten sposób, że może ono dotyczyć zarówno wysokości tych kosztów, jak i zasady ich ponoszenia, w szczególności, gdy obciążają one wierzyciela. To właśnie w postępowaniu "w sprawie kosztów egzekucyjnych" powinny być rozstrzygane szczególne okoliczności przewidziane w art. 64c § 3 lub § 4 ww. ustawy, decydujące o rozdziale tych kosztów. Ewentualna konieczność zwrotu kosztów może powstać już jako następstwo wykonania tego postanowienia w formie czynności materialno - technicznej.

W związku z powyższym, organ uznał, że zasadnym jest uchylenie zaskarżonego postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. – W. z dnia 18 [...]nr [...]w części dotyczącej odmowy zwrotu kosztów egzekucyjnych w kwocie 677,90 zł powstałych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego względem J. J. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]i umorzenie postępowania organu pierwszej instancji w tym zakresie.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik skarżącej zarzucił: przedwczesne wydanie tytułu wykonawczego w dniu [...]nr [...]przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Ł. – G. w celu ściągnięcia należnej kwoty podatku od spadku i darowizn, błędne wyliczenie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. – W. niewspółmiernie wysokich kosztów egzekucyjnych w kwocie 677,90 zł, nie przyczyniając się przez organ egzekucyjny w żaden sposób do ich ściągnięcia, gdyż skarżąca J. J. dobrowolnie i regularnie według wyznaczonych terminów zapłaciła należny podatek. Tym sposobem organ naruszył art. 64 § 1 pkt 3, 4, 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ponadto pełnomocnik zarzucił przewlekłość i bezczynność postępowania egzekucyjnego, czym naruszono art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia do organu I-ej instancji lub umorzenie postępowania egzekucyjnego, co do kwoty 677,90 zł. Zwrot do rąk skarżącej zabranych od pracodawcy - Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej [...]Szpital Kliniczny, Uniwersytet Medyczny w Ł. kosztów egzekucyjnych w kwocie 677,90 zł.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wnosił o jej oddalenie. Podtrzymał w całości stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd ocenia, czy orzeczenie organu jest zgodne z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Analiza w tym zakresie dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji (postanowienia).

Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oznacza to, że sąd ma prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także podniesionymi wnioskami, zarzutami i żądaniami (patrz J.P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo Lexis Nexis, Warszawa 2004, str. 197).

Badając legalność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, Sąd stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

W niniejszej sprawie istotne znaczenie ma jednak charakter prawny wniosku J. J. z dnia 4 września 2010 r., uzupełniony pismem z dnia 20 grudnia 2010 r., który został potraktowany przez organ egzekucyjny jako wniosek o określenie kosztów egzekucyjnych oraz o zwrot kosztów egzekucyjnych. Natomiast Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. uznał, że żądanie skarżącej dotyczy określenia kosztów egzekucyjnych. Żądanie zwrotu ww. kosztów nie wszczęło postępowania administracyjnego w sprawie, gdyż nie dotyczy sprawy załatwianej w formie decyzji.

W ocenie Sądu, określenie żądania skarżącej z dnia 4 września 2009 r., uzupełnionego w dniu 20 grudnia 2010 r. jest szczególnie istotne z uwagi na jego treść, która nie wskazuje, iż jest ono wnioskiem o określenie kosztów egzekucyjnych w trybie art. 64c § 7 i § 8 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. nr 36 z 1991r. poz. 161 ze zm.) - dalej - u.p.e.a. Powyższe żądanie zostało sformułowane w sposób wyraźny i jednoznaczny. Rzeczywistą wolą strony było żądanie zwrotu kosztów egzekucyjnych pobranych w wyniku zajęcia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-W. prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie za pracę J. J. u dłużnika zajętej wierzytelności będącego pracodawcą.

W rozdziale 2 Kodeksu postępowania administracyjnego zawarte są ogólne zasady postępowania organów administracji. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładne wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. (art. 8 k.p.a.). Organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 k.p.a.).

Reguły postępowania wynikające z powyższych przepisów w pierwszej kolejności nakładają na organ prowadzący postępowanie dokładne wyjaśnienie treści żądania strony. W niniejszej sprawie żądanie strony nie powinno budzić żadnych wątpliwości. Wskazać, należy, że organ administracji nie jest uprawniony do sprecyzowania treści żądania strony, organ nie może dokonywać oceny wniosków strony według własnego uznania (nawet najbardziej korzystnego dla strony).

Organy administracji są obowiązane postępować zgodnie z przepisami prawa, w tym z przepisami proceduralnymi. W niniejszym postępowaniu doszło zaś do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a.

Ponadto za błędne należy uznać stanowisko organu II instancji, iż wniosek o zwrot kosztów egzekucyjnych nie wszczyna postępowania administracyjnego, gdyż nie jest załatwiany w formie decyzji administracyjnej.

Wskazać należy, że podstawę żądania zwrotu kosztów egzekucyjnych stanowi art. 64c § 3 u.p.e.a. Wbrew stanowisku organu II instancji rozstrzygnięcie w tej sprawie następuje w formie postanowienia. Tym bardziej odmowa zwrotu tych kosztów.

W orzecznictwie sądów administracyjnych dopuszcza się w określonych sprawach administracyjnych, aby pozytywne załatwienie sprawy nastąpiło poprzez podjęcie czynności materialno-technicznej, jednak odmowa dokonania takiej czynności winna być dokonana w drodze decyzji, albowiem jest to negatywne rozstrzygnięcie w sprawie administracyjnej, o której załatwienie zwróciła się strona, mająca w tym interes prawny.

Taki kierunek orzecznictwa znajduje również oparcie w doktrynie. Wprawdzie konstrukcja domniemania załatwienia sprawy przez organ w drodze decyzji administracyjnej jest dyskusyjna, to jednak ciągle aktualny i przekonywujący jest pogląd, że "powyższe domniemanie ma sens wówczas, gdy przepisy prawa upoważniają organ administracji do załatwienia sprawy administracyjnej, lecz nie określają formy rozstrzygnięcia tej sprawy. Nie można bowiem uznać za rozsądne stanowiska, jeżeli w przepisach określono właściwość organu administracji publicznej do załatwienia pewnej kategorii spraw administracyjnych, to sprawy te nie mogą być rozstrzygane tylko dlatego, że ustawodawca nie określił formy rozstrzygnięcia" (M. Jaśkowska, A. Wróbel Komentarz Kpa Wyd. Zakamycze 2005, str. 611).

Zdaniem B. Adamiak, w demokratycznym państwie prawnym jednostka ma prawo do ochrony interesu lub obowiązku prawnego na drodze postępowania regulowanego przepisami prawa. Prawo to gwarantuje jednostce wykonywanie administracji publicznej w formie decyzji administracyjnej Forma "aktów i czynności" - przewidziana w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. - nie zapewnia w sposób wystarczający standardów ochrony praw jednostki, gdyż strona pozbawiona jest podstawowych praw procesowych (B. Adamiak: Zagadnienie domniemania formy decyzji administracyjnej [w:] Podmioty administracji publicznej i formy ich działania Toruń str. 7-21; por. też B. Adamiak, J. Borkowski Komentarz Kpa Wydawnictwo C. H. Beck wydanie 8, str. 465-466) - (por. też wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OSK 615/08).

Wobec powyższego podstawę rozstrzygania przez organy administracji publicznej winien stanowić art. 64c § 3 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nakazujący zwrot zobowiązanemu pobranych od niego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami, jeżeli okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem.

Zgodnie zaś z art. 6 § 1 u.p.e.a. - w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych.

Z powyższego przepisu wynika, że wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku. Nie budzi wątpliwości, że zastosowany w przepisie art. 6 § 1 u.p.e.a. zwrot "powinien" oznacza "ma obowiązek" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2001 r., I SA/Lu 452/00, POP z 2002 r. Nr 2, poz. 64), a "uchylanie się od wykonania obowiązku" to nie podjęcie przez zobowiązanego działań zmierzających do jego wykonania; w przypadku obowiązku o charakterze pieniężnym - niewywiązanie się z niego w terminie płatności. Wierzyciel jest jednak obowiązany do odstąpienia od podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych wtedy, gdy stwierdzi istnienie okoliczności uzasadniających umorzenie lub zawieszenie postępowania egzekucyjnego, a może odstąpić od podjęcia omawianych czynności, gdy przemawiają za tym ważne względy dotyczące zobowiązanego, a nie stoi temu na przeszkodzie interes publiczny (por. P. Przybysz, "Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz", Warszawa 2009, s. 56-57).

A zatem w tym ostatnim przypadku, do którego można także zakwalifikować sytuację wszczęcia przez zobowiązanego postępowania w przedmiocie rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej, wierzyciel może odstąpić od podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes publiczny (na przykład obawa bezskuteczności egzekucji w wypadku zwłoki w jej wszczęciu), ale nie ma prawnego obowiązku odstąpienia od podjęcia takich czynności.

Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 maja 2010 r. (II FSK 2135/08) do naruszenia zasady wynikającej z art. 8 k.p.a. (pogłębianie zaufania obywateli do organów Państwa) może dojść wtedy, gdy jedynym celem wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie jest wyegzekwowanie obowiązku, ale naliczenie opłat, o których mowa w art. 64 § 1 i § 6 u.p.e.a.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie można wskazać na zaistnienie takich okoliczności, tj. wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie w celu wyegzekwowania obowiązku, lecz naliczenia kosztów egzekucyjnych.

Brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżąca uchylała się od wykonania ciążącego na niej obowiązku określonego w decyzji Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Ł. – G. z dnia [...]ustalającej podatek od spadku i darowizn w kwocie 20886 zł. Powyższa decyzja doręczona została bowiem skarżącej w dniu 10 listopada 2009 r., natomiast 23 listopada 2009 r., a więc w czasie, gdy biegł terminie do złożenia odwołania od powyższej decyzji skarżąca uregulowała część zobowiązania, tj. w kwocie 10000 zł oraz wystąpiła z wnioskiem o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązania w podatku od spadku i darowizn poprzez rozłożenie pozostałej kwoty podatku, tj. 10886 zł na raty. Właściwym do rozpoznania wniosku strony był wierzyciel, czyli Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. – G. Decyzja o rozłożeniu zapłaty podatku od spadku i darowizn w kwocie 10886 zł wydana została w dniu [...].

Natomiast - Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. – G. w dniu [...] wystawił tytuł egzekucyjny, który został doręczony skarżącej w dniu 6 stycznia 2010 r. Zajęcie prawa majątkowego nastąpiło zaś pismem z dnia 6 stycznia 2010 r., doręczonym skarżącej w dniu 12 stycznia 2010 r.

Przepis art. 35 § 1 k.p.a. zobowiązuje organ do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (35 § 2) . Natomiast art. 35 § 3 k.p.a. zobowiązuje organ do załatwienia sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego nie później niż w ciągu miesiąca.

Biorąc pod uwagę terminy załatwienia spraw w postępowaniu administracyjnym wniosek skarżącej z dnia 23 listopada 2009 r. powinien być załatwiony najpóźniej w terminie do 23 grudnia 2009 r. Tymczasem decyzja ratalna została wydana dopiero[...], podczas, gdy już postanowieniem z dnia [...] (przed wystawieniem tytułu wykonawczego –[...]) Prezydent Miasta Ł. wyraził zgodę na rozłożenie pozostałej części zobowiązania skarżącej na raty.

Spłata części zobowiązania oraz złożenie przez zobowiązaną wniosku o rozłożenie płatności podatku na raty powoduje, że nie można skarżącej przypisać zamiaru uchylania się od wykonania obowiązku. Natomiast wierzycielowi można postawić zarzut wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie w celu wyegzekwowanie obowiązku, ale naliczenia kosztów egzekucyjnych. A zatem wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem.

Skoro Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. – W. to oczywistym jest, że przedmiotem rozpoznania przez organ administracji w ponownie prowadzonym postępowaniu będzie wniosek skarżącej dotyczący zwrotu kosztów egzekucyjnych.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji winny uwzględnić wszystkie powyższej wskazane przez sąd uwagi oraz ponownie ocenić materiał dowodowy.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 ww. ustawy.

Uwzględniając treść art. 152 tej ustawy, zgodnie z którym, w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonego postanowienia do czasu uprawomocnienia się wyroku.

k.ż.