Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1068/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2009-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: par. 3 ust. 1 pkt. 1, 2, i 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.), Sędzia WSA Gabriela Jyż, Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Spadek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2009r. przy udziale - sprawy ze skargi S. L. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy skierowaną do skarżącego S. L. decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...].

Decyzją pierwszoinstancyjną Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek, z tytułu:

- składek na ubezpieczenie społeczne za okres od [...] r. do [...] r. w kwocie [...] zł (w tym składki w kwocie [...] zł, wraz z odsetkami za zwłokę na dzień [...] r. w wysokości [...] zł),

- składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od [...] r. do [...] r., od [...] r. do [...] r. w kwocie [...] zł (w tym składki w kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę na dzień [...] r. w wysokości [...] zł),

- składek na Fundusz Pracy za okres od [...] r. do [...] r. w wysokości [...] (w tym składki w kwocie [...] zł oraz odsetki za zwłokę na dzień [...] r. w wysokości [...] zł).

Decyzja została wydana w oparciu o art. 83 ust. 4, art. 28 ust. 1 i 3a oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ustawą, jak również art. 127 § 3 i art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.).

Okoliczności sprawy - według posiadanych przez Sąd akt - przedstawiały się następująco.

Wnioskiem z dnia [...] r. skarżący, działając przez pełnomocnika wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie wskazanych wyżej należności, wskazując na swoją trudną sytuację majątkową. Wskazał, że za umorzeniem należności z tytułu zaległych składek przemawia bardzo ważny interes zobowiązanego i jego czteroosobowej rodziny, w tym dwójki niepełnoletnich dzieci. Wyjaśnił, że zobowiązania powstały w okresie, gdy skarżący prowadził własną działalności gospodarczą. Obecnie nie posiada on żadnego majątku. Mieszka w mieszkaniu teściów, nie ma nawet własnego mieszkania. Skarżący nie ma płynności finansowej, korzysta z pomocy rodziny. Brakuje mu pieniędzy na naukę dzieci. Dalej zostało wskazane, że w przeszłości skarżący prowadził już procedurę umorzeniową, jednak z przyczyn proceduralnych i swojej nieobecności w miejscu zamieszkania nie doprowadził jej do końca i nie uzyskał stosownej decyzji administracyjnej,. Podniósł również, że do końca życia nie będzie w stanie spłacić zadłużenia.

Ponadto w skierowanym do Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. piśmie z dnia [...] r. skarżący wyjaśnił, że od [...] r. pozostaje bez pracy, a rodzinę utrzymuje żona. Od [...] r. nie prowadzi działalności gospodarczej.

Decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] odmówiono skarżącemu umorzenia składek we wskazanej wyżej wysokości.

W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył odnośne przepisy ustawy oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), tj. § 3 ust. 1 tego aktu.

Organ wskazał, że skarżący do dnia [...] r. był zatrudniony w firmie "A" Sp. z o.o. jako [...] i otrzymywał z tego tytułu wynagrodzenie w średniej wysokości [...] zł. Dalej organ zauważył, że skarżący mieszka wraz z żoną – G.L. i dwójką małoletnich dzieci. Żona otrzymuje wynagrodzenie w wysokości [...] zł brutto (wg raportu ZUS RCA za [...] r.), tj. około [...] zł netto. Miesięczny dochód na osobę w gospodarstwie domowym skarżącego jest niższy od kwoty progu interwencji socjalnej, ustalonego przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych, który w gospodarstwach domowych wynosi 351 zł netto. Organ ustalił również, że skarżący nie korzysta z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w R.

Odnosząc się do powyższych okoliczności ZUS stwierdził, że sytuacja skarżącego rozpatrywana na dzień orzekania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie daje podstawy do uznania, iż wobec skarżącego istnieje przesłanka całkowitej nieściągalności przedmiotowych należności, co - w myśl dyspozycji art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - stanowi warunek ewentualnego umorzenia zadłużenia. Jednak Zakład Ubezpieczeń Społecznych podkreślił, że nie ma on obowiązku umarzania zadłużenia, nawet w przypadku spełnienia przesłanek.

Dalej wskazał, że umorzenie należności ma charakter wyjątkowy, dlatego rozpatrując wniosek o umorzenie należy brać pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek oraz uwzględniać cele, na które są one przeznaczone.

Dodał, że brak zatrudnienia skarżącego posiada istotny wpływ na pomniejszenie zdolności do zapłaty całej kwoty zadłużenia, jednakże nie jest to sytuacja na tyle zła, by zasadnym było przyjęcie, że skarżący nie jest w stanie spłacić zaległej sumy w ogóle. Powyższe wynika – w ocenie organu - z okoliczności, że skarżący wykonywał pracę o szczególnym charakterze, tj. był kierowcą (głównie w transporcie międzynarodowym) pojazdów przewożących towary niebezpieczne, wymagające oznakowania pojazdu tablicą ostrzegawczą barwy pomarańczowej. Kwalifikacje zawodowe skarżącego oraz fakt, że pozostaje on w okresie aktywności zawodowej, pozwalają – w ocenie organu - stwierdzić, że skarżący skutecznie może poszukiwać zatrudnienia. Organ zwrócił również uwagę, że skarżący sam przyznał, że poszukuje pracy. Na poparcie powyższego twierdzenia organ przytoczył wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2007 r., sygn. akt II UK 216/06, w którym Sąd stwierdził, że "przepis art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (...) nie stanowi podstawy do umorzenia należności z tytułu składek, jeżeli dłużnik ma realne możliwość uzyskania dochodów pozwalających na spłatę zadłużenia".

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał ponadto, że nie jest bezpodstawne twierdzenie, iż w przypadku podjęcia zatrudnienia przez skarżącego jego sytuacja ulegnie poprawie tak, aby mógł on przystąpić do spłaty zadłużenia, np. w ramach układu ratalnego.

Pismem z dnia [...] r. skarżący wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, podtrzymując dotychczasowe twierdzenia odnośnie ciężkiej sytuacji majątkowej. Zaznaczył, iż nie posiada majątku, który mógłby zaspokoić zadłużenie składkowe. Zarzucił naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 10 oraz art. 12 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Wobec uznania, że ustalenia faktyczne odpowiadają ustaleniom organu pierwszej instancji oraz podzieleniem poglądu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, że powyższe ustalenia nie obligują do umorzenia zaległości, decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną w imieniu Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzja pierwszoinstancyjna została utrzymana w mocy.

Organ w motywach decyzji wskazał, że w przedmiotowej sprawie została częściowo spełniona przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia, dotycząca sytuacji, gdy opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić wnioskodawcę i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Zaakcentował, że co prawda skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej, to jednak jest zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy z wynagrodzeniem z wysokości [...] zł brutto. Praca ta została podjęta przez skarżącego [...] r. Miesięczny dochód w rodzinie wynosi [...] zł brutto, (ok. [...] zł netto). Stałe miesięczne wydatki w gospodarstwie domowym, ustalone na podstawie oświadczenia skarżącego i przedstawionej dokumentacji wynoszą: opłata za mieszkanie - [...] zł, telefon - [...] zł, energia elektryczna ok. - [...] zł, gaz - [...] zł, co łącznie daje kwotę [...] zł. Organ wskazał, że rachunki za mieszkanie, telefon, energię elektryczną, oraz za gaz wystawione zostały na rodziców żony skarżącego.

W związku z tym organ uznał, że sytuacja skarżącego jest trudna, ale uległa poprawie z uwagi na podjęcie przez płatnika zatrudnienia, co przyczyni się do spłaty zadłużenia.

Decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych została zaskarżona skargą z dnia [...] r., w której zarzucono, że decyzja jest błędna i krzywdząca, ponieważ organ nie uwzględnił ważnego interesu skarżącego. Zdaniem skarżącego organ wykazał się niestarannością, ponieważ nie wziął pod uwagę, że skarżący w okresie gdy nie miał pracy korzystał z pomocy rodziny.

Ponadto zarzucił, że w trakcie procedury Zakład Ubezpieczeń Społecznych działając na zwłokę wzywał do potwierdzenia udzielonego pełnomocnictwa i w trakcie trwania procedury wydał decyzję odmawiającą umorzenia zaległości. Wskazał również, że nie zaskarżył wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, dotyczącego wniosku o umorzenie należności z dnia [...] r., ponieważ nie przebywał w Wojewódzkie [...] i nie otrzymał wyroku.

W odpowiedzi na skargę z dnia [...] r. organ, wnosząc o jej oddalenie wywodził, że zarzuty skarżącego nie zasługiwały na uwzględnienie.

Organ wskazał, że skarga została wniesiona po terminie, bowiem pełnomocnik skarżącego otrzymał zaskarżoną decyzję dnia [...] r., natomiast skarga została nadana pocztą dnia [...] r. tymczasem – zdaniem organu – termin na wniesienie skargi minął w dniu [...] r.

Odnosząc się do podniesionego przez skarżącego zarzutu wydania przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzji przed zakończeniem postępowania organ stwierdził, że zarzut ten jest bezpodstawny, bowiem powoływane przez skarżącego pismo z dnia [...] r. nie dotyczyło potwierdzenia udzielonego przez skarżącego pełnomocnictwa w przedmiotowej sprawie umorzenia zaległości, lecz w innej sprawie, toczącej się w związku ze złożeniem przez skarżącego wniosku o "niepodejmowanie działań egzekucyjnych lub wstrzymanie (zawieszenie) postępowania windykacyjno-egzekucyjnego".

Dodatkowo Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że umorzenie zaległości posiada wyjątkowy charakter, a decyzja wydawana w przedmiocie umorzenia oparta jest o konstrukcję uznania administracyjnego. Analiza przepisów normujących umorzenie należności z tytułu składek wskazuje, że wystąpienie uznania administracyjnego warunkującego to umorzenie powiązane jest raczej z brakiem szans na windykację należności z tytułu składek, ubóstwem, bądź sytuacją losową, a także zdrowotną zobowiązanego. Organ podkreślił, że znajduje się w trudnej sytuacji, niemniej przeciętny miesięczny dochód na członka rodziny skarżącego przekracza kwotę progu interwencji socjalnej, co wyklucza twierdzenie skarżącego o ubóstwie uzasadniającym umorzenie należności.

W piśmie z dnia [...] r. skarżący tytułem uzupełnienia skargi podniósł ponadto, że w sprawie wystąpiła fikcja dwuinstancyjności, bowiem zarówno decyzję pierwszej instancji, jak i drugiej wydał dyrektor tego samego oddziału ZUS.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez m. in. kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta jest wykonywana pod względem zgodności z prawem wydawanych przez nią decyzji, postanowień bądź innych aktów. Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej w skrócie jako P.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa materialnego, ani przepisów postępowania, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Na wstępie należy odnieść się do zawartego w odpowiedzi na skargę twierdzenia dotyczącego nieterminowego wniesienia skargi. Zdaniem organu skarga została wniesiona po terminie, bowiem pełnomocnik skarżącego otrzymał zaskarżoną decyzję dnia [...] r., natomiast skarga została nadana pocztą dnia [...] r. tymczasem – zdaniem organu – termin na wniesienie skargi minął w dniu [...] r. Zgodnie z art. 53 § 1 P.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 83 § 1 i 2 tej ustawy terminy oblicza się według przepisów prawa cywilnego, to jest regulacji zawartej w art. 110 -115 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), przy czym jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy. W myśl przepisu art. 111 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego, termin oznaczony w dniach kończy się z upływem ostatniego dnia, natomiast jeżeli początkiem terminu oznaczonego w dniach jest pewne zdarzenie, nie uwzględnia się przy obliczaniu terminu dnia, w którym to zdarzenie nastąpiło. Należy w związku z powyższym zauważyć, że dniem [...] r. była niedziela, a zatem termin upłynął w kolejnym dniu, tj. [...] r., w którym skarżący wniósł skargę.

Jeżeli chodzi o prawną podstawę zaskarżonej decyzji, to należy wskazać, że przepis art. 28 ustawy dopuszcza możliwość umarzania składek przez ZUS w całości lub w części tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem art. 28 ust. 3a ustawy.

Całkowita nieściągalność zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności, przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (art. 28 ust. 3 ustawy).

Zgodnie z art. 28 ust. 3 a ustawy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych, będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty.

Z kolei art. 30 ustawy wyłącza zastosowanie jej art. 28 w stosunku do składek finansowanych przez ubezpieczonych, niebędących płatnikami składek. W stosunku do tego rodzaju składek nie jest dopuszczalne ich umorzenie.

Stosownie do § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), zwanego dalej w skrócie rozporządzeniem wykonawczym, Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że przepis art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest oparty na konstrukcji tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy może, ale nie musi umorzyć zaległości. Charakter decyzji uznaniowej wskazuje, że sama odmowa umorzenia należności z tytułu składek nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca. Oczywistym jest przy tym, że stwierdzenie braku przesłanek umorzenia skutkować może wyłącznie odmową udzielenia tej ulgi (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 grudnia 2006 r. sygn. akt: II SA/Wa 2427/06, LEX nr 328895).

Ustawodawca, używając w powołanych przepisach zarówno ustawy, jak i rozporządzenia zwrotu "może" przesądził, że decyzja organu ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru negatywnego lub pozytywnego dla wnioskodawcy sposobu rozstrzygnięcia jego wniosku. Uznanie administracyjne nie wyraża się zatem w dowolności oceny, w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających kierunkowym dyrektywom wyboru.

Norma zawarta w art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek nawet w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności lub okoliczności wskazanych w § 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone. Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.

Zasada załatwiania spraw przy uwzględnieniu interesu społecznego, o której mowa w art. 7 k.p.a., nie ma zastosowania do umorzenia należności ZUS w sytuacjach, w których nie występuje całkowita nieściągalność składek w świetle art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wówczas mamy do czynienia z tzw. decyzją związaną w przedmiocie odmowy umorzenia należności ZUS, nie zaś z decyzją wydaną w ramach uznania administracyjnego w przedmiocie umorzenia należności, gdyż wydanie takiej decyzji, jako naruszającej prawo materialne, nie wchodzi w grę. Kwestia uznania administracyjnego byłaby aktualna dopiero wówczas, gdyby w sprawie została ustalona całkowita nieściągalność należności ZUS wobec skarżącego, w rozumieniu art. 28 ust. 2, w związku z art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (tak NSA w wyroku z dnia 13 maja 2009 r., II GSK 914/08, CBOSA).

W ocenie Sądu organ w zaskarżonej decyzji prawidłowo argumentował, że na dzień jej wydania, w stosunku do skarżącego nie wystąpiły okoliczności uzasadniające odstąpienie od zasady ponoszenia ciężarów publicznych, zarówno mieszczące się w pojęciu całkowitej nieściągalności, jak i wynikające z § 3 ust. 1 pkt 1, pkt 2 oraz pkt 3 rozporządzenia wykonawczego.

Jeśli chodzi o przesłanki ustawowe, to przesądzone zostało że nie wystąpiły okoliczności w nich wskazane, tj. śmierć dłużnika, oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości, zaprzestanie prowadzenia działalności, próba zaspokojenia przedmiotowych należności w postępowaniu likwidacyjnym.

Brak jest również możliwości wywodzenia z materiału dowodowego, by wysokość nieopłaconej składki nie przekraczała kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, czy też, że jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Reasumując uprawnione jest zatem twierdzenie, że nie wystąpiła żadna z zamkniętego katalogu przesłanek opisujących stanu faktyczne wchodzące w zakres całkowitej nieściągalności, wskazanych w art. 28 ust. 3 ustawy.

Pozostaje zatem do przeanalizowania, czy organ rozważył możliwość umorzenia składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Skarżący w momencie wydawania zaskarżonej decyzji był zatrudniony w firmie "B" w pełnym wymiarze czasu pracy z wynagrodzeniem z wysokości [...] zł brutto. Miesięczny dochód w rodzinie wynosił [...] zł brutto, (ok. [...] zł netto). Stałe miesięczne wydatki w gospodarstwie domowym, ustalone na podstawie oświadczenia skarżącego i przedstawionej dokumentacji wynosiły m.in.: opłata za mieszkanie - [...] zł, telefon - [...] zł, energia elektryczna - ok. [...] zł, gaz - [...] zł, co łącznie daje kwotę [...] zł.

Słusznie organ stanął na stanowisku, że nie zachodzi sytuacja, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego), która obligowałaby do umorzenia należności. Skarżący jest bowiem w stanie wykonywać pracę, z tytułu której dochód, wraz z dochodem małżonki przewyższa stałe miesięczne wydatki w gospodarstwie domowym, bez uwzględnienia świadczonej w tym zakresie pomocy przez rodzinę skarżącego (z akt sprawy wynika, że rachunki za mieszkanie, telefon, energię elektryczną, gaz wystawione zostały na rodziców żony skarżącego). Z uwagi na możliwość rozłożenia przedmiotowych zaległości na raty istnieje możliwość dokonania przez skarżącego przynajmniej częściowo spłaty zadłużenia, a tym samym brak jest podstaw do ich umarzania.

Należy również wskazać, że z materiału dowodowego sprawy nie wynika, by wystąpiły szczególne okoliczności wyszczególnione w dwóch kolejnych punktach § 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego). Słusznie organ nie uznał za zasadne przyznania, że skarżący poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujące, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności, czy też że wystąpiła przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiająca zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (§ 3 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 rozporządzenia wykonawczego).

W sprawach o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek niewątpliwie interesem społecznym jest stan finansów ubezpieczeń społecznych, od którego to stanu zależą świadczenia wypłacane obywatelom przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Należy w tym miejscu zastrzec, iż sformułowana w art. 7 Kpa zasada załatwiania spraw przy uwzględnieniu interesu społecznego nie stanowi samoistnej podstawy umorzenia należności wobec ZUS i nie prowadzi do umorzenia należności w sytuacjach nie przewidzianych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych.

Sąd oparł rozstrzygnięcie na braku podstaw do uwzględnienia zarzutu, iż wadliwie oceniona została przez organy sytuacja wnioskodawcy. Ustalenia i wnioski, jakie przy wydawaniu decyzji poczyniono, mieszczą się w ramach prawem przewidzianych, tak z punktu widzenia prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego), jak i prawa materialnego.

W zaskarżonej decyzji powołano okoliczności dotyczące sytuacji majątkowej skarżącego, a więc związane z przesłankami umorzenia, zawarto logiczny wywód w tym zakresie, oparty na zebranym w wystarczającym stopniu materiale dowodowym.

Jednocześnie należy zauważyć, że stosownie do art. 83 ust. 4 ustawy od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Decyzję odwoławczą wydała z upoważnienia Prezesa ZUS inna osoba niż decyzję z dnia [...] r. nr [...].

Sąd zwraca jednocześnie uwagę, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskania nowych dowodów skarżący może ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ.

Jedynie ustalenie, że zaskarżony akt zostanie wydany z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy może skutkować jego uchyleniem przez Sąd na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a. Nadto Sąd uchyli zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi kwalifikowane naruszenie prawa o jakim mowa w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Niestwierdzenie powyższych uchybień uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a., wobec czego orzeczono jak na wstępie.