Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 359/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 76 § 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 31zq ust. 7 i ust. 8
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Jacek Boratyn /spr./, Sędzia WSA Jarosław Szaro, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi Fundacji Muzeum Przemysłu [...] na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 31 stycznia 2021 r. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2021, nr [...].


UZASADNIENIE

Skarżąca "A" w zwana dalej skarżącą lub fundacją, wnioskiem z {...} lutego 2021 r., zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) o zwolnienie jej z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek dla płatników w określonych branżach, za okres od 1 do 31 grudnia 2020 r., a także okres od 1 do 31 stycznia 2021 r.

ZUS, decyzją z {...} marca 2021 r., nr {...}, odmówił skarżącej przyznania wnioskowanej przez nią pomocy.

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, stwierdził, że zgodnie z § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 371 z późn. zm., zwanego dalej: rozporządzeniem) płatnika składek prowadzącego na dzień 30 listopada 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 49.32.Z, 49.39.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r., zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, ona Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres.

W dalszej części uzasadnienia stwierdzono, że jak stanowi zaś § 11 pkt 2 rozporządzenia warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, (o których mowa w § 10 ust. 1), jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za grudzień 2020 r. i styczeń 2021 r..

ZUS stwierdził, że kod PKD przeważającej działalności skarżącej, podany we wniosku (90.04.Z) nie jest zgodny z kodem odnotowanym w rejestrze REGON (94.99.Z). Ten ostatni nie uprawnia do otrzymania pomocy.

W związku z powyższym fundacja zwróciła się do ZUS o ponowne rozpatrzenie jej sprawy. W treści swojego wniosku zaznaczyła, że jest zarejestrowana w dwóch rejestrach urzędowych, tj. rejestrze przedsiębiorców (jako fundacja prowadząca działalność gospodarczą, której przeważający rodzaj oznaczony jest kodem PKD 90.04.Z – działalność obiektów kulturalnych) i Krajowym Rejestrze Urzędowych Podmiotów Gospodarki Narodowej GSU, gdzie przeważający rodzaj jej działalności oznaczony został kodem PKD 94.99.Z.

Skarżąca zaznaczyła, że na oficjalnej stronie ZUS znajduje się informacja, że zgodność kodu PKD z danymi REGON, jest sprawdzana na dzień 30 września 2020 r., a także o tym, że zmiana tego kodu w KRS lub CEIDG po tej dacie uniemożliwi otrzymanie pomocy.

Fundacja podkreśliła, że od 17 lutego 2020 r. kod PKD jej przeważającej działalności to 90.04.Z, kiedy to Sąd Rejonowy w Rzeszowie wydał postanowienie w tej sprawie, oznaczone sygn. RZ.XII NS-REJ.KRS/[.]. W tej sytuacji winna być ona zwolniona z opłacania składek, do których odnosi się jej wniosek. Na dowód tego skarżąca przedłożyła odpis przedmiotowego postanowienia.

ZUS, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, na wniosek skarżącego, decyzją z 22 marca 2021 r., utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z 4 marca 2021 r. W jej uzasadnieniu organ stwierdził, iż ponowna analiza konta wykazała, że podany we wniosku o zwolnienie nr kodu PKD nie został potwierdzony w wykazie płatników składek, na dzień 30 listopada 2020 r., jako uprawniający do zwolnienia z opłacania składek, za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r.

Wnosząc skargę na decyzję ZUS z [.] marca 2021 r. fundacja zwróciła się o jej uchylenie w całości i zobowiązanie organu do wydania, w terminie 14 dni, decyzji zwalniającej ją z obowiązku opłacania składek zdrowotnych, za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r.

Przedmiotowej decyzji zarzuciła naruszenie:

- § 10 ust. 1 rozporządzenia poprzez dokonanie błędnej oceny spełnienia przez nią warunków, od których uzależnione zostało przyznanie zwolnienia, w szczególności błędną ocenę warunku prowadzenia działalności gospodarczej, oznaczonej kodem PKD 90.04.Z,

- naruszenie przepisów postępowania przy ocenie spełnienia warunku oznaczenia przeważającej działalności kodem PKD 90.04.Z w PKD 2007, tj. dokonanie oceny z naruszeniem § 10 ust. 3 rozporządzenia, wobec nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego z danych zawartych w rejestrze REGON, a przeprowadzenie dowodu z pozaustawowego środka dowodowego – wykazu płatników składek,

- naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, na skutek niezawarcia w decyzji podstawy prawnej, upoważniającej organ I instancji do rozstrzygania złożonego do Prezesa ZUS wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, z naruszeniem przepisów o właściwości organów.

W uzasadnieniu swojej skargi fundacja podkreśliła, że stosownie do art. 20 ust. 1 c ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 112, ze zm., zwanej dalej ustawą o KRS), po dokonaniu zmiany wpisu w KRS dane ubezpieczonego w zakresie kodu PKD, zostały za pośrednictwem systemu teleinformatycznego przekazane do organu statystycznego, celem ujawnienia w rejestrze REGON.

Tak więc w dacie rozstrzygania o wniosku skarżącej, w rejestrze REGON były złożone dane objęte treścią wpisu w KRS, w szczególności te dotyczące nadania fundacji kodu 90.04.Z.

Skarżąca podkreśliła, że skoro nie zmieniała swojej przeważającej działalności, to nie miała ani możliwości, ani obowiązku przekazywania danych o zmianie oznaczenia tej działalności do organu statystycznego, gdyż wniosek w tym przedmiocie przekazuje właściwemu organowi sąd rejonowy.

Postanowienie o zmianie nr PKD skarżąca otrzymała 20 lutego 2020 r., mogła więc zasadnie oczekiwać, że odpowiednia zmiana PKD w tej dacie jest już dokonana w rejestrze REGON.

ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. W tym przedmiocie dodał jedynie, iż w omawianej kwestii kluczowe znaczenie ma treść wpisu w rejestrze REGON, w brzmieniu na dzień 30 listopada 2020 r.

W piśmie procesowym z 5 czerwca 2020 r. skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z pisma Głównego Urzędu Statystycznego z 20 kwietnia 2021 r., w którym organ ten wyjaśnił fundacji, że wpis do rejestru REGON między innymi danych uzupełniających, w tym także dane dotyczących przeważającego rodzaju działalności, następuje bezpośrednio po automatycznym zamieszczeniu za pośrednictwem systemu teleinformatycznego danych przekazanych z KRS. Działalność gospodarcza organizacji wpisanych do rejestru stowarzyszeń, jeżeli zostanie wpisana w KRS do rejestru przedsiębiorców, jest wpisywana do rejestru REGON, jako działalność drugorzędna (art. 42 ust. 6 b ustawy o statystyce publicznej).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zaskarżoną decyzję wydano na podstawie § 10 ust. 1 rozporządzenia wydanego w oparciu o ustawowe upoważnienia, zawartego w art. 31 zy ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. poz. 1842 z późn. zm., zwanej dalej ustawą z 2 marca 2020 r.). Przepisy te stanowią podstawę do zwolnienia z obowiązku opłacania szczegółowo wymienionych w nich składek, płatników prowadzących działalność w określonych branżach, którzy zanotowali spadek przychodów z prowadzonej przez nich przeważającej działalności o co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub we wrześniu 2020 r.

Rodzaj prowadzonej przez danego płatnika działalności, mającej dla niego charakter działalności przeważającej, zgodnie z § 10 ust. 3 rozporządzenia, ustala się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON.

W niniejszej sprawie ZUS oceniając zasadność wniosku skarżącej stwierdził, że z uwagi na niewpisanie w rejestrze REGON, jako przeważającego rodzaju jej działalności (poprzez podanie jej kodu PKD), działalności uprawniającej do wystąpienia o zwolnienie, wniosek fundacji nie może zostać załatwiony pozytywnie.

Skarżąca tymczasem podniosła, że główną jej działalnością, jaką prowadziła, była ta, oznaczona kodem PKD 90.04.Z, która uprawnia do zwolnienia. Prowadzenie tego rodzaju działalności miała wpisane w KRS, gdzie wskazano że jest to jej przeważająca działalność gospodarcza, wobec czego pozbawienie jej prawa do zwolnienia jest niezasadne.

Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji na wstępie należy zaznaczyć, że w stanie faktycznym sprawy bezspornym jest, że w rejestrze REGON, jako kod prowadzonej przez skarżącą, przeważającej działalności gospodarczej, wpisany był kod 94.99.Z., który nie uprawnia do zwolnienia.

Oprócz tego bezspornym jest także to, że sąd rejestrowy – Sąd Rejonowy w Rzeszowie, w dniu 17 lutego 2020 r. wydał postanowienie, na mocy którego postanowił wpisać jako przeważający rodzaj dzielności gospodarczej skarżącej, działalność oznaczoną kodem PKD 90.04.Z. Organ nie kwestionuje tego faktu, jednakże w zakresie przyjętego przez siebie stanowiska powołuje się jedynie na związanie zapisem w rejestrze REGON, a właściwie dane zamieszczone na koncie płatnika.

Dodatkowym elementem komplikującym stan faktyczny sprawy jest także to, że skarżąca jest fundacją, a więc podmiotem podlegającym wpisowi do rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej. Do rejestru przedsiębiorców podlega ona wpisowi, jedynie niejako uzupełniająco, ze względu na prowadzoną działalność gospodarczą, której wykonywanie nie jest w jej przypadku obligatoryjne. Z tego zaś wynikają dodatkowe konsekwencje, na gruncie przepisów o statystyce publicznej, w odniesieniu do ujawnianych w rejestrze REGON zakresu danych.

Odnosząc się do przeciwstawnych stanowisk stron w omawianym zakresie stwierdzić należy, że z brzmienia § 10 ust. 1 rozporządzenia wynika, że ustawodawca zdecydował się przyznać wsparcie finansowe w opłacaniu składek przedsiębiorcom prowadzącym działalność gospodarczą wybranych rodzajów (branż). Treść tego przepisu wskazuje, że omawiana ulga przysługuje przedsiębiorcom - płatnikom składek, rzeczywiście prowadzącym określone w nim rodzaje działalności, bez rozróżnienia ich poszczególnych kategorii. Jest w nim bowiem mowa o "płatniku składek prowadzącym działalność", "jako przeważający rodzaj działalności". Sprecyzowanie rodzajów tych działalności nastąpiło natomiast poprzez wskazanie określonych kodów PKD. Nastąpiło to jednak w sposób abstrakcyjny, w oderwaniu od cech konkretnego płatnika, domagającego się zwolnienia.

W § 10 ust. 3 rozporządzenia prawodawca zdecydował się na wprowadzenie środka dowodowego o charakterze formalnym, za pomocą którego ma (miało) nastąpić ustalenie przez organ rozpatrujący sprawę, rzeczywistego zakresu prowadzonej działalności ("oceny spełnienia warunku dokonuje się na podstawie") przez podmiot domagający się zwolnienia. Środek ten ma charakter domniemania prawnego zakładającego, że wpis w rejestrze podmiotów REGON odpowiada stanowi rzeczywistemu. Przedmiotowe domniemanie nie ma jednak charakteru niewzruszalnego (niepodważalnego). Jego treść, jak również odwołanie się do przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm., zwanej dalej K.p.a.), według której prowadzone jest postępowanie w sprawie oznacza, że należy ono do kategorii domniemań wzruszalnych.

Postępowanie w sprawie ulgi, prowadzone jest na zasadach określonych w przepisach K.p.a (zob. art. 31zq ust. 7 i ust. 8 ustawy z 2 marca 2020 r.), a zgodnie z art. 76 § 3 K.p.a. dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu.

Dane pozyskiwane przez ZUS, w trybie określonym w art. § 10 ust. 3 rozporządzenia mają charakter urzędowy, w rozumieniu art. 76 § 1 K.p.a. (zob. art. 43 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej - t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 443 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o statystyce publicznej) i są dla Zakładu wiążące, ale przepisy ustawy z 2 marca 2020 r. nie wyłączyły stosowania w tym postępowaniu normy zawartej w art. 76 § 3 K.p.a.

Oznacza to, że przedsiębiorca prowadzący rzeczywistą działalność gospodarczą, odpowiadającą treści kodów PKD wymienionych w § 10 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia, jako przeważającą (ten warunek ulgi ma charakter materialnoprawny i nie podlega modyfikacji), może przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego, a więc odnośnie środka dowodowego określonego w § 10 ust. 3 rozporządzenia, tj. danych pozyskanych przez Zakład z rejestru podmiotów REGON i podważyć w niebudzący wątpliwości sposób aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON odnośnie stanu faktycznego, w jakim się znajduje. Obalenie domniemania podlegać będzie zaś na wykazaniu, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny, niż ten wynikający z danych pozyskanych przez Zakład z rejestru podmiotów REGON.

Ocena czy działalność gospodarcza określonego rodzaju jest rzeczywiście wykonywana i w jakich rozmiarach, należy do sfery ustaleń faktycznych. Nie zależy ona bezwzględnie od wpisu do rejestru, choć wpis taki potraktowany został przez ustawodawcę jako domniemanie mające na celu uproszczenie postępowania w przedmiocie ulgi (sens domniemania polega na istnieniu dużego stopnia prawdopodobieństwa, że w razie stwierdzenia faktu wskazanego w przesłance domniemania prawdziwy jest fakt określony we wniosku domniemania). Inicjatywa dowodowa w tej kwestii należy jednak do strony inicjującej postępowanie administracyjne.

Dokonując wykładni powyższych przepisów ZUS powinien uwzględnić zasady wspólne dla systemu prawnego w Rzeczypospolitej Polskiej, jakie wiążą się z wartością demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Ten sam wymóg powinien przyświecać ustawodawcy podczas konstruowania regulacji normatywnych. Pomoc, o jakiej mowa, na gruncie niniejszej sprawy, powinna być kierowana do podmiotów, które rzeczywiście prowadziły określony w § 10 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia rodzaj działalności gospodarczej (co też w treści tego przepisu uczyniono), a nie [tylko] do tych, które legitymują się określonym rodzajem wpisu, wyłącznie o formalnym charakterze (o znaczeniu dla statystyki publicznej), niezależnie od tego, czy działalność taką faktycznie prowadziły.

Rejestr podmiotów REGON prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego – por. art. 3 ustawy o statystyce publicznej. Podanie do rejestru danych niezgodnych z rzeczywistością albo ich niezaktualizowanie nie pociąga za sobą zakazu prowadzenia działalności innej niż objętej kodami PKD wpisanymi w rejestrze podmiotów REGON. Rejestr ma charakter formalny i bazuje na oświadczeniach wiedzy podmiotów obowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Nie tworzy on więc stanu prawnego, także w obszarze działalności gospodarczej. Jak natomiast wyjaśnił Sąd Najwyższy, m. in. w wyrokach z 7 stycznia 2013 r., sygn. II UK 142/12 i 23 listopada 2016 r., sygn. II UK 402/15, oświadczenia wiedzy mają charakter faktów, dlatego mogą być kwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu.

Niezależnie od powyższego zwrócić też należy uwagę na fakt, że ani ustawa o statystyce publicznej, ani przepisy rozporządzenia, nie zawierają definicji wyrażenia "przeważająca działalność gospodarcza". Wyjaśnia je dopiero rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2015 r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń (Dz. U. poz. 2009 z późn. zm.), (por. § 9). Nawiązano w nim do poziomu przychodów z poszczególnych rodzajów działalności danej jednostki statystycznej - do procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących. O rodzaju przeważającej działalności gospodarczej nie może zatem świadczyć sam wpis do rejestru podmiotów REGON, ponieważ przepisy regulujące funkcjonowanie tej ewidencji określają warunki, które należy wziąć pod uwagę przy ocenie, kiedy i jaka działalność może być uznana za przeważającą. Decyduje jednak o tym podmiot składający oświadczenie wiedzy, w oparciu o wytyczne określone w ww. rozporządzeniu. Dlatego dokonując wykładni między innymi § 10 ust. 1 rozporządzenia nie można pomiąć ww. znaczenia pojęcia przeważającej działalności.

W świetle powyższego uznać więc należy, że pomoc, o jakiej mowa w § 10 ust. 1 rozporządzenia, nie powinna trafiać do podmiotów, które nie prowadzą działalności określonych w tych przepisach jako działalności przeważającej. Nie można jej także przyznawać z pominięciem podmiotów, które pomimo braku zgłoszenia organowi statystyki publicznej jako przeważającego rodzaju działalności tej wymienionej w § 10 ust. 1 rozporządzenia, rzeczywiście taki rodzaj działalności w analizowanym czasie prowadziły. Takie formalne ograniczenie wynikające z wpisu w rejestrze podmiotów REGON nie spełniłoby konstytucyjnego wymogu proporcjonalności odnośnie celu, jaki zamierzano osiągnąć omawianą regulacja ulgową. Poprzestanie na formalnej treści wpisu w rejestrze podmiotów REGON mogłoby nie pozwolić przyznać pomocy tym, do których została ona skierowana.

Nie można również przy wykładni przepisów ustawy z 2 marca 2020 r. oraz wydanego na podstawie zawartej w niej delegacji rozporządzenia tracić z pola widzenia także tego, że ustawa ta, w tym kolejne jej nowelizacje, miała (ma) na celu m.in. zwalczanie skutków, w tym społeczno-gospodarczych, COVID-19, np. poprzez udzielanie różnego rodzaju wsparcia materialnego wielu podmiotom, w tym przedsiębiorcom. Wprowadzane przez ustawodawcę ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej, bez względu na formę w jakiej to następowało, także w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, powinny wiązać się z rozwiązaniami mającymi udzielać wymiernego i realnego wsparcia tym, którzy określonymi ograniczeniami są/byli bezpośrednio obejmowani, a przez to doznali faktycznego, a nie tylko formalnego, ograniczenia konstytucyjnego prawa swobody prowadzenia działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP) i możliwości zarobkowania.

Określenie formy wsparcia należy do ustawodawcy, a udzielenie ulgi w realizacji fiskalnych obowiązków publicznoprawnych jest jedną z nich. Takie wsparcie przedsiębiorców stanowi realizację zasady sprawiedliwości społecznej, zwłaszcza że ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie rozwiązania prawnego, odnośnie którego nikt nie miał możliwości wcześniejszego przygotowania się na spełnienie jego warunków, choćby poprzez aktualizację danych. Omawiany rodzaj wsparcia został przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej uchwalony po raz pierwszy w grudniu 2020 r., a przesłanki wsparcia określono według danych gromadzonych przez służby statystyki publicznej najpierw na dzień 30 września 2020 r., a później na 30 listopada 2020 r. Tymczasem wymiar składek na ubezpieczenia społeczne nie był w tym czasie, ani także w listopadzie 2020 r. i listopadzie 2019 r. bezwzględnie uzależniony od rodzaju prowadzonej działalności, określanej według kodów PKD (art. 18 i n. ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 423 z późn. zm.). Podobnie większość ograniczeń prowadzenia działalności gospodarczej wprowadzanych kolejnymi rozporządzeniami nie była wprost określana odwołaniem się do kodów PKD (z nielicznymi wyjątkami), lecz miały zasadniczo charakter opisowy (por. np. § 6 i § 26 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii, w brzmieniu obowiązującym 1 listopada 2020 r., Dz. U. poz. 1758 ze zm.). Dlatego też rozwiązania prawnego określonego w § 10 ust. 3 rozporządzenia nie można traktować jako wyłącznego środka dowodowego służącego wykazaniu rodzaju prowadzonej działalności, a wnioskujący podmiot gospodarczy może te okoliczności wykazać także innymi środkami dowodowymi i podważyć formalne i statystyczne znaczenie wpisu w rejestrze podmiotów REGON.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że w jej ramach organ, bazując na informacjach zamieszczonych w rejestrze REGON, organ stwierdził, kierując się domniemaniem z § 10 ust. 3 rozporządzenia, że skarżąca nie prowadziła, jako przeważającej, tego rodzaj działalności, który uprawniałby ją do uzyskania zwolnienia ze składek. Taką działalność, w odniesieniu do której mogłaby, zgodnie z treścią § 10 ust. 1 rozporządzenia, występować o przyznanie jej zwolnienia, fundacja zgłosiła do KRS, a jej wniosek w tym zakresie został uwzględniony, postanowieniem z 17 lutego 2020 r. Rację ma więc skarżąca twierdząc, że informacja w tym zakresie powinna była trafić z KRS do organu zajmującego się statystyką, gdyż znajduje to umocowanie w przepisach, w szczególności art. art. 20 ust. 1 c ustawy o KRS.

Z uwagi na charakter skarżącej, działającej w formie fundacji, treść wpisu jej danych w rejestrze REGON może przybierać nieco inną postać, niż to ma miejsce w przypadku przedsiębiorców niepodlegających wpisowi do rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej. Do tego ostatniego rejestru podlega ona obligatoryjnemu wpisowi, natomiast do rejestru przedsiębiorców jedynie wówczas, gdy oprócz działalności statutowej, prowadzi także, niejako dodatkowo, działalność gospodarczą. W okolicznościach niniejszej sprawy skarżąca tego rodzaju działalność niewątpliwie podjęła, tak więc zgodnie z art. 42 ust. 3 a pkt 2 ustawy o statystyce publicznej, dane uzupełniające, zamieszczane w rejestrze REGON, obejmowały w tym wypadku jedynie przeważający rodzaj działalności statutowej. Tej zaś nie można utożsamiać z przeważającą działalnością gospodarczą, do której odnosi się § 10 ust. 1 rozporządzenia. Tak więc dane o przeważającej działalności gospodarczej fundacji, w omawianym przypadku miały charakter drugorzędny, co przyznaje także Główny Urząd Statystyczny, a nie uzupełniający, jak sugeruje organ. Nie można zaś mylić tych dwóch pojęć, które odnoszą się do zupełnie odmiennych zakresów działalności zaewidencjonowanych podmiotów.

Nawet więc w sytuacji, w której w rejestrze przedsiębiorców fundacja ujawniłaby swoją przeważającą działalność gospodarczą, to w rejestrze REGON tego rodzaju dane mogłyby być odnotowane wyłącznie jako działalność drugorzędna. Wobec tego nie można ustalić zakresu przeważającej działalności gospodarczej fundacji, na podstawie zapisów w bazie REGON.

Jeżeli zaś chodzi o kod działalności PKD 94.99.Z, to na podstawie akt sprawy nie sposób jednoznacznie stwierdzić czy dotyczył on przeważającej działalności statutowej czy gospodarczej skarżącej. Nawet jednak gdyby odnosił się do tej drugiej, to brak jest podstaw do przypisywania mu wiążącego charakteru, na gruncie niniejszej sprawy, nie tylko z uwagi na brzmienie § 10 ust. 1 rozporządzenia, ale także ze względu na fakt, że skarżąca w odpowiednim czasie, z punktu widzenia warunków zwolnienia, zadbała o jego zmianę, uzyskując odpowiedni wpis w rejestrze przedsiębiorców KRS, o czym ZUS wiedział, jednakże bezpodstawnie zbagatelizował znaczenie tego faktu.

Nie można więc zarzucić skarżącej niedopełnienia obowiązków w zakresie aktualizacji wpisu w rejestrze REGON, gdyż po pierwsze dokonała ona odpowiednich czynności w tym zakresie, a poza tym, z uwagi na charakter wpisu, w odniesieniu do podmiotów podlegających wpisowi do rejestru stowarzyszeń KRS, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, nie miała wpływu na ujawnienie informacji o swojej przeważającej działalności gospodarczej w rejestrze REGON. Trudno zaś przyjąć, że tego rodzaju zależność mogłaby stać za wyłączeniem takich podmiotów, jak chociażby fundacje i stowarzyszenia, prowadzące działalność gospodarczą, z kategorii podmiotów uprawnionych do skorzystania ze zwolnienia, o którym mowa w § 10 ust. 1 rozporządzenia.

Tego rodzaju zamiaru prawodawcy nie sposób bowiem wyprowadzić z przepisów § 10 ust. 1-3 rozporządzenia, zgodnie z którym pomoc w postaci zwolnienia ze składek została skierowana do wszystkich podmiotów, będących płatnikami, spełniającymi określone warunki jej przyznania. Poza tym fundacje prowadzące działalność gospodarczą są równoprawnymi uczestnikami obrotu gospodarczego, dlatego też ich odmiennego traktowania nie można wywieść z wyników wykładni celowościowej i funkcjonalnej wskazanych wyżej przepisów, zwłaszcza że godziłoby to w zasadę równości wobec prawa, odnoszącą się także do wszelkiego rodzaju przedsiębiorców. Poza tym, jako to już wyżej zaznaczono, pomoc określona między innymi przepisem § 10 ust. 1 rozporządzenia, kierowana jest do podmiotów rzeczywiście prowadzących wskazane w nich rodzaje działalności, zaś ich ustalenie w oparciu o zapisy rejestru REGON ma na celu jedynie uproszczenie postępowania w tym przedmiocie, same zaś dane kodów PKD nie mają charakteru bezwzględnie wiążącego.

W tej więc sytuacji nie sposób jest przyjąć, że brak wpisania w rejestrze REGON tej działalności gospodarczej fundacji, która ma dla niej przeważający charakter, wyklucza definitywnie skarżącą z ubiegania się o przyznanie jej zwolnienia, niezależnie od tego czym w rzeczywistości się zajmowała. Przepis § 10 ust. 1 rozporządzenia mówi bowiem o faktycznie prowadzonej działalności, jako warunku uprawniającym danego przedsiębiorcę do uzyskania pomocy, regulowanej tym przepisem.

ZUS tymczasem, powołując się na brak wpisu w rejestrze REGON właściwego -przeważającego rodzaju działalności gospodarczej fundacji, nie tylko wykluczył ją, wbrew § 10 ust. 1 rozporządzenia, z grona podmiotów, mogących się ubiegać o zwolnienie ze składek, ale też całkowicie zbagatelizował twierdzenia fundacji o głównym rodzaju prowadzonej przez nią działalności gospodarczej, oznaczonej kodem PKD 90.04.Z. Swoje stanowisko oparł więc na warunku, którego nie zawiera § 10 ust. 1 rozporządzenia, statuujący zwolnienie z opłacenia składek, o przyznanie którego fundacja występowała, a w wymiarze procesowym, uchybił swoim obowiązkom w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz rozpatrzenia zebranego w jej ramach materiału dowodowego.

W związku z powyższym stwierdzić należy, że wydając zaskarżoną decyzję organ – ZUS, dopuścił się naruszenia nie tylko prawa materialnego, które miało wpływ na wynika sprawy (§ 10 ust. 1 rozporządzenia), ale również przepisów prawa formalnego (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.), nie podejmując nawet próby ustalenia przedmiotu rzeczywistej jej działalności, mającej charakter przeważający, pomimo tego że dysponował wiedzą o jej zadeklarowaniu w tym charakterze w rejestrze przedsiębiorców KRS.

W związku z tym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), uchylił zaskarżoną decyzję.

W ponownie przeprowadzonym postepowaniu ZUS, zgodnie z warunkami zwolnienie ze składek, o których mowa w § 10 ust. 1 rozporządzenia, ustali rzeczywisty rodzaj prowadzonej przez fundację działalności, mający dla niej charakter przeważający, na podstawie wszelkich dopuszczalnych i zdatnych do ustalenia tego rodzaju okoliczności środków dowodowych. W tym zakresie odniesie się, w sposób jasny i rzeczowy, również do zaoferowanych przez skarżącą dowodów, postaci prawomocnego postanowienia sądu rejestrowego. Następnie zaś, w przypadku stwierdzenia, że przeważająca działalność, prowadzona przez skarżącą, uprawnia ją do uzyskania zwolnienia, odniesie się do zasadności jej wniosku, w kontekście pozostałych przesłanek uzyskania tego rodzaju ulgi.