Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 476/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2017-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 2, art. 145, art. 151, art. 134,
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 175 w zw. z art. 173, art. 184 ust. 5, art. 2 ust. 1 pkt 18k, art. 2 ust. 1 pkt 5, art. 181 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1842
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity
article: art. 32 ust. 1 w zw.z zart. 2 i art. 70 ust. 4, art. 31 ust. 3, art. 8 ust. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 września 2017 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Międzywydziałowej Komisji Stypendialnej do spraw Studentów [...] w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stypendium rektora dla najlepszych studentów oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. W dniu 25 października 2016 r. M. K. (dalej przywoływana jako: "Skarżąca"), złożyła do Międzywydziałowej Komisji Stypendialnej ds. Studentów wniosek o przyznanie stypendium Rektora dla najlepszych studentów na rok akademicki 2016/2017 (dalej zwane "stypendium Rektora").

Wnioskodawczyni oświadczyła, iż średnia z ocen uzyskanych przez nią w poprzednim roku akademickim wynosiła [...]. Organ potwierdził wysokość średniej ocen uzyskanych przez wnioskodawczynię w ostatnim roku studiów drugiego stopnia.

2. Decyzją z dnia [...] Międzywydziałowa Komisja Stypendialna ds. Studentów odmówiła przyznania Skarżącej stypendium Rektora, zgodnie z zasadami określonymi w § 3 ust 4 Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów [...].

W uzasadnieniu Organ podniósł, iż we wniosku o przyznanie stypendium Rektora dla najlepszych studentów Skarżąca oświadczyła, iż w roku 2015 ukończyła studia drugiego stopnia i posiada tytuł zawodowy magistra.

W związku z powyższym, jak wskazał Organ, nie mógł on przyznać Skarżącej stypendium Rektora.

3. W dniu 21 grudnia 2016 r. wpłynął wniosek Skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy.

4. Decyzją Międzywydziałowej Komisji Stypendialnej ds. Studentów nr [...] z dnia [...] w sprawie przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów, Organ podtrzymał pierwotną decyzję.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Organ wskazał, iż argumentacja zawarta we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie bowiem z zasadami określonymi w § 3 ust. 4 Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów [...] oraz art. 184 ust. 5 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo szkolnictwie wyższym (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1842 ze zm., dalej przywoływana jako "P.sz.w."), Organ nie mógł przyznać Skarżącej stypendium Rektora dla najlepszych studentów.

5. W skardze na decyzję Międzywydziałowej Komisji Stypendialnej ds. Studentów nr [...] z dnia [...] w sprawie przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów podtrzymującą w mocy decyzję Międzywydziałowej Komisji Stypendialnej ds. Studentów nr [...] z dnia [...], Skarżąca wniosła o ich uchylenie jako niezgodnych z prawem, w szczególności z przepisem art. 70 ust. 4 oraz art. 32 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 Konstytucji RP.

Dodatkowo także wniosła o przedstawienie, na podstawie art. 193 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego, co do zgodności przepisu art. 184 ust. 5 P.sz.w., bowiem od odpowiedzi na to pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed Sądem. Uznanie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności wskazanego powyżej przepisu Prawa o szkolnictwie wyższym z ustawą zasadniczą spowoduje utratę jego mocy obowiązującej i korzystne dla Skarżącej rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.

Skarżąca podnosi zarzut naruszenia przez Organ wydający decyzję w tym postępowaniu przepisów art. 70 ust. 4 oraz art. 32 ust. 1 i 2 w zw. z art 2 Konstytucji RP, bowiem stanowiący postawę wydania decyzji przez Organ przepis art. 184 ust. 5 P.sz.w. Skarżąca uznała jako niezgodny ze wskazanymi powyżej normami ustawy zasadniczej, a skoro tak, to w Jej przekonaniu nie powinien on stanowić materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia o uprawnieniach Skarżącej i jako taki powinien zostać wyeliminowany z porządku prawnego RP.

Skarżąca nie zgodziła się z twierdzeniem, "że okoliczność ukończenia jednego kierunku studiów zwalnia władze publiczne z obowiązku dalszego wspierania lub nagradzania za szczególne osiągnięcia osób, które zdecydowały się kontynuować edukację na kolejnym kierunku studiów (...). Ukończenie studiów przez obywatela prowadzi do osiągnięcia celu, jakim było umożliwienie zdobycia wykształcenia i do wypełnienia obowiązku wynikającego z art. 70 ust. 4 Konstytucji. Tym samym należy uznać, że państwo wywiązało się z obowiązku wskazanego w art. 70 ust. 4 Konstytucji w trakcie studiów na pierwszym (ukończonym) kierunku" (wyrok TK z dnia 5 listopada 2013 r., sygn. akt K 40/12). Mając powyższe na uwadze, czy Skarżąca "skonsumowała" swoje prawo określone w art. 70 ust. 4 Konstytucji RP? Czy prawo to ma charakter jednorazowy i w tej sytuacji władza publiczna nie umożliwi Skarżącej zdobycia wykształcenia (uzyskania tytułu inżyniera logistyki)?

Skarżąca wskazała, iż zgodnie z art. 184 ust. 5 P.sz.w., studentowi, który po ukończeniu jednego kierunku studiów kontynuuje naukę: na drugim kierunku studiów, nie przysługują świadczenia, o których mowa w art. 173, chyba że kontynuuje on studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, jednakże nie dłużej niż przez okres trzech lat. W związku z tym, Skarżąca jest dyskryminowana z uwagi na posiadany przez nią tytuł zawodowy magistra.

Nie zgadza się ze stanowiskiem, "że osoba, która ukończyła jeden kierunek studiów, z racji otrzymanego wykształcenia i większego doświadczenia w zdobywaniu wiedzy i zdawaniu egzaminów na uczelni wyższej, łatwiej może osiągnąć wyróżniające wyniki, zwłaszcza studiując na pokrewnym kierunku. Ponadto system ECTS (Europejski System Transferu i Akumulacji Punktów) niejednokrotnie umożliwia przepisanie ocen uzyskanych na pierwszym kierunku studiów" (wyrok TK z dnia 5 listopada 2013 r., sygn. akt K 40/12). I wskazuje, że jako pierwszy kierunek studiów ukończyła studia na Wydziale Prawa i Administracji na kierunku prawo, a więc kierunku humanistycznego. Natomiast kontynuację nauki podjęła już na Wydziale Inżynieryjno- Ekonomicznym Transportu na kierunku logistyka, a zatem na studiach inżynierskich. W związku z tym, Skarżąca nie miała możliwości przepisania ocen z pierwszego kierunku studiów (prawa). Podkreśliła, że w uzyskanie wysokiej średniej na nowym kierunku studiów włożyła tyle samo trudu i zaangażowania co osoby nieposiadające tytułu zawodowego magistra, jak też, że posiadanie przez skarżącą tytułu zawodowego magistra nie ma wpływu na uzyskiwane przez nią wyniki w nauce na kierunku logistyka. Skarżąca nie pozyskała umiejętności obsługi programów, tj. m.in. [...] na studiach prawniczych, tylko na kontynuowanym kierunku studiów.

Skarżąca przywołała treść art. 181 ust. 1 P.sz.w. i wskazała, iż nie sposób zgodzić się z twierdzeniem, "że choć ze swej istoty stypendium naukowe nie jest powiązane z sytuacją majątkową studenta, to jednak analizowane świadczenie stanowi ważny składnik budżetu studenta. Zazwyczaj przeznaczane jest na pokrycie kosztów utrzymania osoby studiującej poza miejscem zamieszkania i bez wątpienia ułatwia naukę w szkole wyższej. Dlatego też stypendiów naukowych nie można postrzegać jedynie w kategoriach motywacyjnych. W aktualnych warunkach społeczno-gospodarczych nie powinno się podważać ich funkcji kompensacyjnej, ukierunkowanej na wyrównywanie szans edukacyjnych, chociaż nie sposób nie zauważyć, że zasadniczy cel tych stypendiów wykracza poza cel wskazany w art. 70 ust. 4 Konstytucji" (wyrok TK z dnia 05 listopada 2013 r., sygn. akt K 40/12). Skarżąca argumentuje, że w większości studenci studiów niestacjonarnych to osoby pracujące, prowadzące wieloosobowe gospodarstwa domowe, są to często osoby dobrze usytuowane zawodowo jak i finansowo, a zatem w odniesieniu do tych studentów nie można mówić o kompensacyjnej roli stypendium naukowego, gdyż dla tej kategorii studentów jest to po prostu dodatkowy dochód. Może się jednak okazać, że przez pozbawienie studenta prawa do stypendium, z uwagi na posiadany przez niego tytuł zawodowy magistra, może dojść do nierównych szans edukacyjnych, gdyż student, o którym mowa w art. 184 ust. 5 P.sz.w., może być w gorszej sytuacji finansowej. W związku z tym, stypendium rektora dla najlepszych studentów nie jest formą wsparcia, tylko nagrodą za osiągnięte wyniki.

Stypendium rektora dla najlepszych studentów wymienione jest w art. 173 ust. 1 P.sz.w. jako pomoc materialna, tylko z tego względu, że wtedy takie świadczenie wolne jest od podatku dochodowego. Przepis art. 21 ust. 1 pkt 40 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych zbiorczo odnosi się właśnie do "świadczeń pomocy materialnej dla studentów", w innym wypadku stypendium rektora dla najlepszych studentów podlegałoby opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

Na marginesie należy wskazać, że w trybie studiów niestacjonarnych kształcą się również osoby pracujące już w zawodzie (np. logistyk, spedytor), a zatem posiadana przez nich wiedza i nabyte w pracy umiejętności pozwalają im wyróżniać się wśród innych studentów i osiągać wysokie wyniki w nauce, a co za tym idzie – uzyskać stypendium rektora dla najlepszych studentów. To w rzeczywistości prowadzi do nagradzania, w postaci stypendium, osób, które nie mają wykształcenia zawodowego, a posiadają większe doświadczenie z uwagi na wieloletnią pracę w branży. Co stanowi dyskryminację wobec osób, które nie mają takowego doświadczenia, a uzyskały już tytuł zawodowy magistra.

Skarżąca przywołując konstytucyjną zasadę równości wskazała, że jako studentka, która uzyskała za II rok studiów wysoką średnią ocen powinna uzyskać stypendium rektora dla najlepszych studentów, zaś uniemożliwianie jej tego z uwagi na posiadany tytuł zawodowy magistra powoduje jej nierówne traktowanie w stosunku do osób nieposiadających wykształcenia, a spełniających przesłanki z art. 181 ust. 1 P.sz.w.

Brak jest również w tym przypadku zróżnicowania sytuacji prawnej podmiotów podobnych. Zróżnicowanie to musi być jednak uzasadnione (usprawiedliwione) – dopiero, jeżeli takiego usprawiedliwienia brakuje, to zróżnicowanie nabiera charakteru dyskryminacji (uprzywilejowania) i staje się sprzeczne z art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Kontestowana przez Skarżącą regulacja Prawa o szkolnictwie wyższym nie wychodzi naprzeciw powyższemu postulatowi, co czyni ją niezgodną z ustawą zasadniczą.

Poprzez pozbawienie studentów, którzy po ukończeniu jednego kierunku studiów kontynuują naukę na drugim kierunku studiów, prawa do uzyskiwania m.in. stypendium rektora dla najlepszych studentów, ogranicza się w ocenie Skarżącej uzyskiwanie stypendium przez określoną kategorię osób. Warto zaznaczyć, że ograniczenie to nie znajduje żadnego obiektywnego i racjonalnego uzasadnienia. Niemniej jednak wyłączenie prawa do uzyskiwania stypendium nie powinno być uzależnione wyłącznie od uzyskania tytułu zawodowego magistra,

Wszystko to, jak podniosła Skarżąca, powoduje, że przepis art. 184 ust. 5 P.sz.w. pozostaje niezgodny z przepisem art. 70 ust. 4 oraz art. 32 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 Konstytucji RP wprowadzając nieuprawnioną dyskryminację podmiotów, które powinny być traktowane z zachowanie zasady równości.

6. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie, jak też oddalenie wniosku Skarżącej o przedstawienie, na podstawie art. 193 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji, Trybunału Konstytucyjnemu pytania prawnego, co do zgodności art. 184 ust. 5 P.sz.w., z postanowieniami art. 70 ust. 4 oraz art. 32 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 Konstytucji, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.

Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw; także wniosek o skierowanie pytania prawnego do TK nie zasługuje na uwzględnienie.

7. Działając w granicach kompetencji wynikających z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2016r., poz.1066) w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej przywoływanej jako: "p.p.s.a."), wojewódzki sąd administracyjny jest obowiązany skontrolować, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też to prawo narusza i w zależności od tej oceny orzec w sposób przewidziany w art. 145 lub art. 151 p.p.s.a.

Dokonując kontroli legalności podjętych w niniejszej sprawie decyzji, Sąd stosownie do art. 134 p.p.s.a. - nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego, materialnego, niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była lub winna być przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Przeprowadzona w powyższym zakresie kontrola nie wykazała, by zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja, wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa.

8. Jak wynika z akt sprawy, podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły normy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów [..] (akt prawa wewnętrznego obowiązujący w [...]).

Materialną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 175 w zw. z art. 173 ust. 1 pkt 3, art. 175 ust. 3, art. 184 ust. 5 P.sz.w.

Stosownie do art. 173 ust. 1 P.sz.w., student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie: 1) stypendium socjalnego, 2) stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych, 3) stypendium rektora dla najlepszych studentów, 4) stypendium ministra za wybitne osiągnięcia. Określone w art. 173 ust. 1 P.sz.w. prawo do pomocy materialnej przysługuje zatem studentowi, czyli osobie kształcącej się na studiach wyższych (zob. art. 2 ust. 1 pkt 18k P.sz.w.), które ustawa definiuje jako studia pierwszego stopnia, studia drugiego stopnia lub jednolite studia magisterskie, prowadzone przez uczelnię do tego uprawnioną (zob. art. 2 ust. 1 pkt 5 P.sz.w.).

Zgodnie z art. 175 ust. 2 P.sz.w. stypendia rektora dla najlepszych studentów są przyznawane na wniosek studenta przez rektora.

Stosownie do art. 184 ust. 5 P.sz.w. studentowi, który po ukończeniu jednego kierunku studiów kontynuuje naukę na drugim kierunku studiów, nie przysługują świadczenia, o których mowa w art. 173 ust. 1 P.sz.w., chyba że kontynuuje on studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowe go magistra lub równorzędnego, jednakże nie dłużej niż przez okres trzech lat.

Dla porządku zatem należy uwypuklić, iż powyższa norma, stosownie do art. 173 ust. 1 ustawy, uszczupla możliwość uzyskania przez studenta pomocy materialnej, ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie: stypendium socjalnego; stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych; stypendium rektora dla najlepszych studentów, stypendium ministra za wybitne osiągnięcia.

W tym miejscu warto wskazać, iż stosownie do art. 181 ust. 1 ustawy, materialnoprawną przesłanką zdobycia stypendium rektora dla najlepszych studentów jest uzyskanie za rok studiów wysokiej średniej ocen lub posiadanie osiągnięć naukowych, artystycznych lub wysokich wyników sportowych we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym.

Podobną regulację do art. 184 ust. 5 P.sz.w. zawiera § 3 ust 4 Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów [...], zgodnie z którym – Studentowi, który po ukończeniu jednego kierunku (specjalności) studiów kontynuuje naukę na drugim kierunku (specjalności) studiów, świadczenia nie przysługują chyba że kontynuuje on studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra, jednakże nie dłużej niż przez okres 3 lat (6 semestrów).

9. Powyżej wskazane normy konsekwentnie wprowadziły więc zasadę prawa do świadczeń pomocy materialnej do czasu ukończenia jednego kierunku studiów z tytułem zawodowym magistra lub równorzędnym także dla osób studiujących w cyklu dwustopniowym. Z brzmienia tego artykułu wynika jednoznacznie, iż student, który ukończył już jeden kierunek studiów z tytułem zawodowym magistra lub równorzędnym, nie ma prawa do świadczeń pomocy materialnej na kolejnym kierunku studiów. Prawa tego nie ma również student, który po ukończeniu jednego kierunku studiów pierwszego stopnia kontynuuje naukę na kolejnym kierunku studiów na tym samym poziomie (tj. na studiach pierwszego stopnia). O pomoc materialną może się natomiast ubiegać student, który po ukończeniu studiów pierwszego stopnia kontynuuje studia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, czyli na studiach drugiego stopnia lub jednolitych studiach magisterskich. Czas otrzymywania świadczeń w tym przypadku jest jednakże ograniczony do 3 lat.

10. Wykładnia art. 184 ust. 5 P.sz.w. wielokrotnie była przedmiotem orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA: z dnia 14 stycznia 2014 r. sygn. akt I OSK 2327/13; z dnia 31 października 2012 r. sygn. akt 1 OSK 1724/12), a także wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 listopada 2013 r. (sygn. akt K 40/12).

Wskazywano powyżej, że art. 184 ust. 5 P.sz.w. ustanawia zasadę prawa do świadczeń pomocy materialnej do czasu ukończenia jednego kierunku studiów z tytułem zawodowym magistra lub równorzędnym, z którego wynika, że student, który ukończył jeden kierunek studiów z tytułem zawodowym magistra lub równorzędnym, nie ma prawa do świadczeń pomocy materialnej na kolejnym kierunku studiów. Zgodnie z art. 184 ust. 5 P.sz.w. student nie może otrzymać świadczeń wymienionych w art. 173 P.sz.w., jeśli uzyskał już tytuł magistra lub równorzędny na innym kierunku studiów, ponieważ w tym przypadku nie zostanie spełniona przesłanka kontynuowania studiów na drugim kierunku studiów w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra.

Analizę przedmiotowego zagadnienia pogłębił Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 5 listopada 2013 r., K 40/12, który uznał, że w zakresie, w jakim wyłącza prawo studentów kontynuujących naukę na drugim kierunku po ukończeniu jednego kierunku studiów do otrzymywania stypendiów, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 3 i 4 P.sz.w. przepis ten jest zgodny z art. 32 ust. 1 w związku z art. 2 i art. 70 ust. 4 Konstytucji. Wyrok Trybunału w istocie dotyczył stypendium rektora dla najlepszych studentów i stypendium ministra za wybitne osiągnięcia, i tę argumentację Sąd orzekający w sprawie w pełni podziela.

Trybunał wskazał, iż "status studenta oraz osiąganie wyróżniających się wyników w nauce to cechy, którymi legitymują się także osoby, które po ukończeniu jednego kierunku studiów kontynuują naukę na drugim kierunku studiów. Tym samym pozbawienie w trybie art. 184 ust. 5 ustawy, części studentów prawa do przyznania przedmiotowego świadczenia, prowadzi do zróżnicowania podmiotów podobnych". Powyższe ustalenie jednakże, zdaniem TK, nie przesądziło o niekonstytucyjności komentowanego przepisu. W świetle art. 70 ust. 4 Konstytucji obowiązkiem władz publicznych jest zapewnienie powszechnego i równego dostępu do wykształcenia. W tym celu tworzone są systemy indywidualnej pomocy dla studentów. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że "okoliczność ukończenia jednego kierunku studiów zwalnia władze publiczne z obowiązku dalszego wspierania lub nagradzania za szczególne osiągnięcia osób, które zdecydowały się kontynuować edukację na kolejnym kierunku studiów. Odmienne ich potraktowanie, w porównaniu do osób, które nie zdobyły jeszcze wyższego wykształcenia, jest zgodne z celem przepisów regulujących formy pomocy państwa dla studentów. Ukończenie studiów przez obywatela prowadzi do osiągnięcia celu, jakim było umożliwienie zdobycia wykształcenia i do wypełnienia obowiązku wynikającego z art. 70 ust. 4 Konstytucji". W konsekwencji należy uznać, że państwo wywiązało się z obowiązku wskazanego w art. 70 ust. 4 Konstytucji, w trakcie studiów na pierwszym (ukończonym) kierunku, a odstępstwo od zasady równości jest usprawiedliwione.

W zakresie zasady równości (art. 32 ust. 1 Konstytucji), ustawodawca w art. 184 ust. 5 P.sz.w. posłużył się kryterium prowadzącym do zróżnicowania podmiotów podobnych, charakteryzujących się cechami relewantnymi z punktu widzenia ocenianej regulacji. Wedle Trybunału takie zróżnicowanie należy uznać za usprawiedliwione - legitymowanie się tytułem magistra (lub równorzędnym) uzasadnia wyłączenie z grona beneficjentów stypendiów naukowych nie tylko tych studentów, którzy uprzednio (na ukończonym kierunku studiów) pobierali stypendia określone w art. 173 ust. 1 pkt 3 i 4 P.sz.w., ale i studentów, który uprzednio nie korzystali z tego rodzaju stypendiów. Wyłączenie przez ustawodawcę studentów, którzy ukończyli już jeden kierunek studiów i uzyskali tytuł zawodowy magistra lub równorzędny z możliwości ubiegania się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa, na drugim kierunku studiów, nie świadczy o naruszeniu konstytucyjnej zasady równości podmiotów wobec prawa, ponieważ studenci, którzy nie ukończyli jeszcze żadnego kierunku i studenci, którzy ukończyli już jeden kierunek studiów, stanowią dwie grupy studentów będących w zróżnicowanej sytuacji.

Biorąc pod uwagę powyższe, zdaniem Trybunału, art. 184 ust. 5 P.sz.w. nie narusza zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji), zasady proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji), ani art. 70 ust. 4 Konstytucji, który nakłada na władze publiczne obowiązek zapewnienia obywatelom powszechnego i równego dostępu do wykształcenia (na takie naruszenia wskazywała Skarżąca).

11. Kontrowersyjną kwestię stanowi uznanie, czy hipoteza normy art. 184 ust. 5 ustawy, wskazuje na zróżnicowanie sytuacji prawnej podmiotów podobnych, na które powołuje się Skarżąca.

Sąd w tym miejscu podziela argumentację przywołaną w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 października 2012 r. (sygn. akt II SA/Wa 956/12), który stanął na stanowisku, że "Wyłączenie przez ustawodawcę studentów, którzy ukończyli już jeden kierunek studiów i uzyskali tytuł zawodowy magistra lub równorzędny z możliwości ubiegania się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa nie świadczy o naruszeniu konstytucyjnej zasady równości podmiotów wobec prawa, ponieważ studenci, którzy nie ukończyli jeszcze żadnego kierunku i studenci, którzy ukończyli już jeden kierunek studiów stanowią dwie grupy studentów będących w zróżnicowanej sytuacji. Zgodnie z zasadą równości, do której odwołuje się skarżący, wszystkie podmioty charakteryzujące się w równym stopniu daną cechą istotną (relatywną) powinny być traktowane równo".

12. Wspólnym mianownikiem ww. orzeczeń sądów - jakkolwiek odmiennych w zakresie uzasadnienia traktujących o sytuacjach podmiotów podobnych - był brak obowiązku występujący po stronie władz publicznych, do wspierania studentów ze środków budżetu państwa, którzy po zdobyciu wyższego wykształcenia, zdecydowali się kontynuować naukę na kolejnym kierunku.

W związku z powyższym za błędne należy uznać stanowisko Skarżącej, zgodnie z którym posiadanie tytułu zawodowego magistra powoduje nierówne jej traktowanie w stosunku do osób nieposiadających takiego wykształcenia, a spełniających przesłanki art. 181 ust. 1 P.s.w. Stanowisko to utrzymuje się w dotychczasowej linii orzeczniczej, czego dowód stanowi Wyrok Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2016 r. (sygn. akt II SA/Wa 2207/15).

13. Dodatkowo podnieść można, iż Skarżąca powołuje się na art. 70 ust. 4 Konstytucji, który konstatuje prawo do uzyskania pomocy finansowej ze strony władz publicznych w zakresie gwarantującym powszechność i równość dostępu do wykształcenia. Podkreślenia wymaga fakt, iż podmiotowo zakres normy konstytucyjnej odnosi się nie tylko do studentów, ale i do uczniów. Skarżąca powołuje się na równość szans jednostki w dostępie do kształcenia, jednocześnie wiążąc przytoczoną normę z uniwersalną zasadą równości szans ustanowioną w art. 32 ust. 1 Konstytucji.

Skarżąca pominęła natomiast kwestię delegacji warunków udzielania pomocy na rzecz materii ustawowej. Oznacza to, że art. 70 ust 4 nie odnosi się, ani do poziomu pomocy, ani kryteriów jej udzielania, pozostawiając ustawodawcy zwykłemu znaczne pole manewru w tym zakresie. Przedstawiona regulacja wiąże się zapewne, z uznaniem stypendium rektora, o którym mowa w art. 173 ust. 1 pkt 3 P.s.w., za formę pomocy materialnej finansowanej ze środków znajdujących się w budżecie państwa. Należy mieć tu na uwadze zarówno charakter motywacyjny świadczenia do zdobywania jak najlepszych osiągnięć w nauce, jak i jego charakter kompensacyjny - przez co cel stypendium, choć mieści się w zakresie przedmiotowym art. 70 ust. 4 Konstytucji, to wykracza poza ustanowiony w nim cel.

Konstytucja pozostawiła zatem ustawodawcy szczegółowe ukształtowanie warunków udzielania pomocy finansowej i organizacyjnej dla uczniów i studentów. W ramach tego uprawnienia może on, oprócz formułowania pozytywnych elementów i gwarancji prawa do nauki, nakładać różnego rodzaju ograniczenia, pod warunkiem dochowania ogólnych wymagań konstytucyjnych, wynikających np. z art. 32 Konstytucji. Takim ograniczeniem jest właśnie uzyskanie tytułu zawodowego magistra jako negatywnej przesłanki uzyskania na kolejnym kierunku studiów świadczeń pomocy materialnej.

14. W ocenie Sądu rację ma Organ uznając, iż bez znaczenia na kanwie tej sprawy, pozostaje przywoływana przez Skarżącą kwestia trudu i zaangażowania włożonego w uzyskanie ponadprzeciętnych wyników w nauce w porównaniu z osobami nieposiadającymi tytułu zawodowego magistra. Stypendium rektora dla najlepszych studentów może otrzymywać student, który uzyskał wysoką średnią ocen lub posiada osiągnięcia we wskazanych w przepisie dziedzinach. Organ wydający decyzję nie bada przy tym nakładu pracy włożonego przez studenta, lecz ocenia efekty wykonanej pracy. Irrelewantna jest zatem kwestia rodzaju ukończonego kierunku studiów i jego wpływu na wyniki osiągane na nowym kierunku.

15. W obowiązującym stanie prawnym, nie istnieją przekonujące argumenty przemawiające za tym, że Skarżąca jest dyskryminowana z uwagi na posiadany przez nią tytuł zawodowy magistra. Brak jest również obowiązku po stronie państwa do dokonywania świadczeń materialnych za kontynuowanie procesu edukacyjnego, na rzecz osoby po ukończeniu przez nią szkoły wyższej. Przyjęcie przeciwnego poglądu, prowadziłoby do utraty kompensacyjnego charakteru stypendium rektora, mającego m.in. na celu usuwanie barier w drodze do osiągnięcia wyższego wykształcenia. Ponadto, nie sposób przychylić się do twierdzeń Skarżącej, w zakresie dyskryminacji jej osoby na tle studentów, zdobywających na własną rękę, doświadczenie zawodowe w ramach danego kierunku studiów. Każdemu studentowi przysługuje prawo do nabywania wymaganych umiejętności zawodowych w miejscu pracy. Jest to uzależnione wyłącznie od indywidualnego zaangażowania studenta we własny zakres kształcenia. Materialną przesłanką do uzyskania stypendium rektora jest osiąganie określonych wyników w nauce, ustawodawca nie wnika natomiast w sposób przygotowania do osiągnięcia ww. celu.

16. Końcowo jeszcze raz uwypuklenia wymaga fakt, iż przytaczany wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 listopada 2013 r. (K 40/12) powoływany przez obydwie strony niniejszego postępowania, odniósł się do zaskarżonego przepisu, postanawiając, że art. 184 ust. 5 P.sz.w., w jakim wyłącza prawo studentów kontynuujących naukę na drugim kierunku po ukończeniu jednego kierunku studiów do otrzymywania stypendiów, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 3 i 4 P.sz.w., jest zgodny z art. 32 ust. 1 w związku z art. 2 i art. 70 ust. 4 Konstytucji. Biorąc to pod uwagę, Sąd nie znalazł podstaw do występowania do TK z pytaniem prawnym; postępowanie w sprawie pytania podlegałoby umorzeniu, skoro te same normy były już przedmiotem analizy Trybunału i co do ich zgodności z ustawą zasadniczą Trybunał się wypowiedział.

W związku z powyższym, wniosek Skarżącej o przedstawienie, na podstawie art. 193 w zw., z art. 8 ust. 2 Konstytucji, Trybunału Konstytucyjnemu pytania prawnego, co do zgodności kontestowanego przepisu z postanowieniami ustawy zasadniczej, podlegał oddaleniu.

17. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł o oddaleniu skargi.