Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1581/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1 pkt 4, art. 5
journal: Dz.U. 1945 nr 57 poz 321
law: Dekret z dnia 28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant ref. staż. Renata Puchalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi R. O. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności zarządzenia I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2011 roku nr [...]; II. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącej R. O. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją nr [...], z dnia [...] sierpnia 2011 r., wydaną na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] czerwca2011 r. nr [...], którą Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił stwierdzenia nieważności zarządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] kwietnia 1950 r., znak: [...]. Zarządzeniem tym na własność Skarbu Państwa na rzecz Państwowego Funduszu Ziemią przejęto nieruchomość ziemską R. objętą Iwh [....]. tab. przy Sądzie Okręgowym w K. oraz Iwh [...], [...], [...] ks. gr. gm. kat [...]. przy Sądzie Okręgowym w W. o pow. 47,8980 ha, stanowiącą wówczas własność A. O. , z wyjątkiem obszaru 44,3602 ha, wchodzącego w skład Iwh [...], stanowiącego lasy.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, iż w uzasadnieniu zarządzenia z dnia [...] kwietnia 1950 r. podano, że orzeczeniem Urzędu Wojewódzkiego w K. z dnia [...] kwietnia 1945 r. nieruchomość ziemska R. została uznana za niepodpadającą pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, gdyż nieruchomość ta ogółem miała 92,2582 ha, a użytki rolne nie przekraczały 50 ha. W uzasadnieniu zarządzenia z dnia [...] kwietnia 1950 r. wskazano także, iż nieruchomość ta została faktycznie rozparcelowana przed dniem 1 sierpnia 1945 r., a nabywcy weszli w posiadanie nadanych działek.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, iż podstawę materialno-prawną zarządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] kwietnia 1950 r. stanowiły przepisy art. 1 pkt 4, art. 3 i 5 dekretu z dnia 28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa (Dz. U. R.P. Nr 57, poz. 321).

Minister w uzasadnieniu decyzji wskazał, iż przesłankami wynikającymi z art. 1 pkt 4 w/w dekretu z dnia 28 listopada 1945 r. uzasadniającymi przejęcie nieruchomości na własność Skarbu Państwa było to, iż nieruchomość musiała mieć charakter nieruchomości ziemskiej, nie podpadała pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej oraz faktycznie została rozparcelowana w terminie do dnia 1 sierpnia 1945 r. Minister uznał, iż przesłanki te w niniejszej sprawie zaistniały. Powołując się na materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazał, iż nieruchomość ziemska R. jeszcze przed 1 sierpnia 1945 r. została rozparcelowana na cele reformy rolnej. Poza treścią uzasadnienia zarządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] kwietnia 1950 r. do takiego wniosku prowadzą także inne zebrane dokumenty, m.in. uwierzytelnione kserokopie z akt Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w K. z lat 1944-1945, dot. nieruchomości ziemskiej R. (sygn. [...]). Z dokumentów tych - karta 327 zboru zatytułowanego "Rozliczenie obszaru majątków przejętych na cele reformy rolnej" wynika, iż przedmiotowa nieruchomość została rozparcelowana na cele reformy rolnej. Potwierdzają to również uwierzytelnione kserokopie z ewidencji nieruchomości ziemskich (zespół archiwalny Ministerstwa Rolnictwa i Reform Rolnych sygn. [...]).

Odnosząc się do argumentów podniesionych we wniosku, Minister wskazał, iż znajdujący się w aktach dokument przedmiotowego zarządzenia jest odpisem, a nie oryginałem lub kserokopią zarządzenia. Organ wskazał, iż z przepisów dekretu z dnia 28 listopada 1945 r. nie wynika, iż w samym zarządzeniu ma nastąpić oszacowanie wartości przejmowanej nieruchomości jak i fakt przyznania lub nie ekwiwalentu. Organ nie uznał za trafny zarzut podpisania zarządzenia przez osobę nieuprawnioną wskazując, iż wadliwości działania urzędu administracji publicznej nie można domniemywać, nie uprawnione byłoby założenie a priori, iż dana osoba nie była kompetentna do podpisania badanego aktu.

Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła R. O. . Skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6, 7, 77, 107 § 3 i 156 k.p.a., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżąca zakwestionowała fakt rozparcelowania nieruchomości ziemskiej R. na cele reformy rolnej jeszcze przed dniem 1 sierpnia 1945 r. Wskazała, że uzasadnienie decyzji nie zawiera podstawowych elementów koniecznych w kontekście art. 107 § 3 k.p.a. w postaci przyczyn, z powodu których organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej dowodom przedstawionym przez skarżącą oraz zgromadzonym przez sam organ. W konsekwencji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2011 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1270 ze zm.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga jest zasadna.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2011 r. znak [...], którą utrzymano w mocy decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2011 r., w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności zarządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] kwietnia 1950 r. znak [...].

Zarządzeniem z dnia [...] kwietnia1950 r. Minister Rolnictwa i Reform Rolnych postanowił przejąć na własność Skarbu Państwa na rzecz Państwowego Funduszu Ziemi nieruchomość ziemską R. objętą Iwh [....]. tab. przy Sądzie Okręgowym w K. oraz Iwh [...], [...], [...] ks. gr. gm. kat [...]. przy Sądzie Okręgowym w W. o pow. 47,8980 ha, stanowiącą własność A. O., z wyjątkiem obszaru 44,3602 ha, wchodzącego w skład Iwh [...], stanowiącego lasy.

Z uzasadnienia zarządzenia wynika, że obszar 44,3602 ha, stanowiący lasy protokołem z dnia [...] września 1945 r. został przejęty przez Nadleśnictwo na podstawie dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz. U. R.P. Nr 15, poz. 89).

Postępowanie dotyczące oceny zarządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] kwietnia1950 r., toczyło się w trybie nieważnościowym. Istotą tego postępowania było ustalenie, czy zarządzenie podlegające kontroli dotknięte jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności zarządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] kwietnia1950 r. była zatem ocena tego zarządzenia pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, tj. czy wydane zostało bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa ( art. 156 § 1 pkt 2 kpa ), lub spełnienia innych przesłanek określonych w art. 156 § 1 kpa. Przy czym do wzruszenia zarządzenia nie wystarczy stwierdzenie zaistnienia naruszenia prawa mającego wpływ na wynik sprawy, ale musi to być rażące naruszenie prawa. Z rażącym naruszeniem prawa w świetle art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty i bezsporny został naruszony przepis prawny i jednocześnie niemożliwe jest dokonanie jego odmiennej wykładni.

Dokonując oceny, czy zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a. organy orzekające badały stan faktyczny i prawny z daty wydania kwestionowanego w postępowaniu nieważnościowym zarządzenia.

Kontrolowane w postępowaniu nieważnościowym zarządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] kwietnia1950 r. wydane zostało na podstawie art. 1 pkt 4, art. 3 i 5 dekretu z dnia 28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa (Dz. U. Nr 57, poz. 321).

Stosownie do art. 1 pkt 4 dekretu na cele reformy rolnej oraz osadnictwa mogły być przejęte nieruchomości ziemskie niepodpadające pod działanie dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, które w toku przeprowadzenia reformy rolnej zostały w terminie do dnia 1 sierpnia 1945 r. fatycznie rozparcelowane. Z kolei art. 5 dekretu stanowił, iż nieruchomości ziemskie, przejęte w myśl art. 1, przechodziły na własność Skarbu Państwa na rzecz Państwowego Funduszu Ziemi i miały być przydzielone w trybie przewidzianym w dekrecie z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Z treści powyższych przepisów wynika, iż warunkiem zastosowania tego trybu przejęcia nieruchomości na własność Skarbu Państwa był wymóg, aby nieruchomość miała charakter nieruchomości ziemskiej, która nie podpadła pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, ale także została faktycznie rozparcelowana w toku przeprowadzania reformy rolnej i rozparcelowanie to zostało przeprowadzone do dnia 1 sierpnia 1945 r.

Zadaniem bowiem tego dekretu było uporządkowanie kwestii własnościowych w takich sytuacjach, gdy pomimo iż majątek nie spełniał warunków obszarowych przewidzianych w dekrecie o przeprowadzeniu reformy rolnej, to jednak faktycznie został przejęty na te cele.

W sprawie bezsporną okolicznością ustaloną przez organ jest to, iż przejęta w trybie dekretu z dnia 28 listopada 1845 r. nieruchomość R. była nieruchomością ziemską, która nie podpadała pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, co potwierdza orzeczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w K. z dnia [...] kwietnia 1945 r.

W sprawie zostało również udowodnione, że część nieruchomości ziemskiej R. została faktycznie rozparcelowana w toku przeprowadzania reformy rolnej. Potwierdza to znajdująca się w aktach administracyjnych kopia wykazu dotyczącego rozliczenia z obszaru majątków przejętych na cele reformy rolnej, z którego wynika, że z nieruchomości ziemskiej R. rozparcelowano 39,50 ha, wyłączono od parcelacji 47,28 ha i pozostała nierozparcelowana resztówka z tej nieruchomości 2,10 ha. Z wykazu tego wynika, że nieruchomość ta miała 88,88 ha, w tym 40,60 ha użytków rolnych i 48,28 ha innych użytków.

Jednocześnie z orzeczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w K. z dnia [...] kwietnia 1945 r. wynika, że ogólny obszar nieruchomości ziemskiej R. wynosił 92,2582 ha, w tym obszar użytków rolnych wynosił 41,0656 ha.

Zarządzeniem Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] kwietnia1950 r., przejęto w trybie dekretu z dnia 28 listopada 1945 r. z nieruchomości ziemskiej R. ogółem 47,8980 ha. W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie nie zostało wykazane, że taka powierzchnia tej nieruchomości, tj. 47,8980 ha została faktycznie rozparcelowana w toku przeprowadzania reformy rolnej. Znajdująca się w aktach kopia wykazu rozliczenia obszaru majątków przejętych na cele reformy rolnej wykazuje, że z majątku R. została rozparcelowana jedynie powierzchnia 39, 50 ha.

W trybie art. 1 pkt 4 dekretu z dnia 28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa mogła przejść na własność Skarbu Państwa tylko ta część nieruchomości ziemskiej, która spełniała przesłanki wymienione w tym przepisie, w szczególności tylko ta część nieruchomości ziemskiej, która została faktycznie rozparcelowana do dnia 1 sierpnia 1945 r. w toku przeprowadzania reformy rolnej. Jeżeli część nieruchomości ziemskiej

nie została w tym terminie faktycznie rozparcelowana, w/w dekret nie znajdował zastosowania do tej części nieruchomości.

Znajdujących się w aktach administracyjnych dowodów organ nie rozpatrzył i nie ocenił dokładnie, czym w ocenie Sądu naruszył przepisy art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.

Już we wniosku wszczynającym przedmiotowe podstępowanie administracyjne skarżąca kwestionowała fakt rozparcelowania nieruchomości R. przed dniem 1 sierpnia 1945 r. W samym zarządzeniu z dnia [...] kwietnia1950 r. zostało zawarte stwierdzenie, że nieruchomość została faktycznie rozparcelowana przed dniem 1 sierpnia 1945 r. i nabywcy weszli w posiadanie nadanych działek. Z pewnością trudno jest wzruszyć to stwierdzenie dotyczące stanu faktycznego. Jednakże skarżąca podjęła taką próbę, przedstawiając we wniosku swoją argumentację w tym zakresie, do której organ nie odniósł się w uzasadnieniach wydanych decyzji. Wskazał jedynie, że okoliczność tę potwierdza treść samego uzasadnienia zarządzenia, jak również pozostały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Jednakże z tego materiału dowodowego wynika jedynie fakt samej parcelacji, a nie data jej dokonania.

Wobec powyższego Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a to art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 § 3, art. 156 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę przedstawioną wyżej ocenę.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w/w ustawy.