Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 589/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, 77, 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Sędzia WSA Waldemar Śledzik Protokolant ref. staż. Katarzyna Smaga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2010 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.


UZASADNIENIE

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r.,

nr [...], na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 z późn. zm., dalej "ustawa o świadczeniach") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez S.M. (nazywanego dalej "skarżącym") od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (nazywany dalej "Dyrektorem [...]") z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w sprawie objęcia skarżącego obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 30 czerwca 2008 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Pismem z dnia [...] maja 2010 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. (dalej nazywany "ZUS"), znak: [...] zwrócił się do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o ustalenie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego skarżącego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej: H. na podstawie zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej z dnia [...] kwietnia 1991 r. nr ewid. [...], wydanego przez Urząd Miejski w C.

ZUS podał, że decyzją Burmistrza Miasta C. z dnia [...] lipca 2008 r., nr ewid. [...] wykreślono wpis z ewidencji działalności gospodarczej z dniem 30 czerwca 2008 r.

W uzasadnieniu wniosku ZUS podał, że na podstawie danych pobranych z Centralnej Bazy Danych Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS ustalono, że skarżący w okresie:

- od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 30 czerwca 2004 r. był zgłoszony do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy w P. w T z siedzibą w T, NIP [...] (wynagrodzenie wyższe od najniższego wynagrodzenia, a od stycznia 2003 r. od minimalnego wynagrodzenia),

- od dnia 1 lipca 2004 r. do dnia 2 listopada 2008 r. był zgłoszony do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy w P. Sp. z o.o. w T. NIP [...] (wynagrodzenie wyższe od minimalnego wynagrodzenia),

- od dnia 3 listopada 2008 r. - brak wyrejestrowania z ubezpieczeń – jest zgłoszony do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy w V. w T. NIP [...] (wynagrodzenie wyższe od minimalnego wynagrodzenia).

Celem ustalenia faktycznego okresu wykonywania przez skarżącego działalności gospodarczej Inspektorat pismem z dnia [...] lutego 2010 r. znak: [...] wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z prośbą o podanie informacji w jakim okresie skarżący zgłosił obowiązek podatkowy z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, czy zgłaszał likwidację lub zawieszenie działalności gospodarczej, jaką posiadał formę opodatkowania, w jakim okresie wykazywał przychody i koszty z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej oraz czy Urząd posiada informację o uzyskaniu przychodu w krajach Unii Europejskiej.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. pismem z dnia [...] kwietnia 2010 r. znak: [...] poinformował, że skarżący nie zgłosił obowiązku podatkowego w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej, samodzielnie lub jako wspólnik spółki. Nie znaleziono informacji o przychodach osiągniętych w państwach członkowskich Unii Europejskiej.

Do wniosku ZUS dołączył kopię zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej z dnia [...] kwietnia 1991 r., kopię decyzji Burmistrza Miasta C. z dnia [...] lipca 2008 r. o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej z dniem 30 czerwca 2008 r. wpisu dokonanego w dniu [...] kwietnia 1991 r. pod numerem [...] dotyczącego działalności: H. oraz kopię pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] kwietnia 2010 r.

W celu ustalenia stanu faktycznego, [...] Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia w B. pismem z dnia [...] czerwca 2010 r. poinformował skarżącego o wszczęciu na wniosek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. Inspektorat w G. postępowania w sprawie podlegania przez stronę obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie między 1 stycznia 1999 r. a dniem 30 czerwca 2008 r. oraz wezwał do złożenia wyjaśnień oraz dokumentów mogących mieć wpływ na dalszy przebieg prowadzonego postępowania. Skarżący nie ustosunkował się do pisma. W związku z tym, Dyrektor [...] w B., wydając decyzję z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] oparł się na informacjach uzyskanych z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz za jego pośrednictwem z organu podatkowego oraz z organu ewidencyjnego.

Dyrektor [...], na podstawie art. 109 ust. 1 i 3, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach stwierdził, że skarżący w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 30 czerwca 2008 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Organ ten podał, że w okresie objętym decyzją obowiązywały kolejno trzy akty prawne regulujące kwestię ubezpieczenia zdrowotnego osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą.

Na podstawie art. 8 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. z 1997 r. Nr 28 poz. 153 z późn. zm.), obowiązującej od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 marca 2003 r., obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby objęte ubezpieczeniem społecznym lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność lub osobami z nimi współpracującymi.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 lit. c ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz.391 z późn. zm.) obowiązującej od dnia 1 kwietnia 2003 r. do dnia 30 września 2004 r., obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi.

Natomiast zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach - osoba spełniająca warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, wykonująca pozarolniczą działalność gospodarczą podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.

Obowiązek ten powstaje i wygasa w myśl art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym. Odnosząc się zatem do ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009r. Nr 205 poz.1585 z pózn. zm.) w jej art. 13 pkt 4 wskazano, że obowiązek ubezpieczenia społecznego osób prowadzących działalność gospodarczą istnieje od dnia rozpoczęcia do dnia zaprzestania wykonywania działalności. Przepisy prawa nakładają na przedsiębiorcę obowiązek złożenia w organie ewidencyjnym wniosku o wykreślenie wpisu w ciągu 7 dni od dnia trwałego zaprzestania jej prowadzenia.

W opinii organu I instancji, działalność prowadzona przez skarżącego od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 30 czerwca 2008 r. spełniała przesłanki do uznania jej za działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej, obowiązującej do dnia 31 grudnia 2000 r. (Dz. U. Nr 41 poz. 324 z późn. zm.), ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101 poz. 1178 z późn. zm.) w postaci obowiązującej od dnia 1 stycznia 2001 r. do sierpnia 2004 r. oraz ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155 poz. 1095 z późn. zm.), zgodnie z którymi, działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły.

Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 stycznia 2010 r,. sygn. akt: VI SA/Wa 1944/09, organ I instancji podał, że dla określenia okresu objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania działalności pozarolniczej znaczenie prawne ma wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz jego wykreślenie z tej ewidencji. Zarejestrowana działalność gospodarcza wiąże się z przymusem podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Skarżący mimo prawidłowego zawiadomienia o wszczętym postępowaniu administracyjnym, nie wskazał innego okresu prowadzenia przez niego pozarolniczej działalności gospodarczej.

Działalność gospodarcza jest działalnością, z którą związana jest konieczność ponoszenia przez przedsiębiorcę ryzyka gospodarczego. Przedsiębiorca rozpoczynający działalność powinien liczyć się z takim ryzykiem obejmującym okresy faktycznego przestoju w wykonywaniu działalności, czy to z powodu braku płynności finansowej, czy też na przykład z powodu choroby przedsiębiorcy i niemożności zastąpienia go w wykonywaniu czynności biznesowych przez współpracownika. Osoba, która podjęła prowadzenie działalności podlega z tego tytułu obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu bez względu na to, czy w ramach prowadzonej działalności osiąga przychody, czy też ponosi straty, jeżeli pozostaje w gotowości do jej prowadzenia.

W tym stanie rzeczy, Dyrektor [...] uznał, że skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia 1 stycznia 1999 r., kiedy wprowadzono system powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego do dnia 30 czerwca 2008 r., kiedy wykreślono wpis z ewidencji działalności gospodarczej.

Pismem z dnia [...] listopada 2010 skarżący wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji z dnia [...] listopada 2010 r.

W uzasadnieniu odwołania skarżący podał, że w 1991 r., pracując na pełnym etacie w państwowym przedsiębiorstwie zdecydował się dorobić, prowadząc działalność handlową w wymiarze 3/4 etatu. Działalność zarejestrował zgodnie z ówczesnym prawem, które stanowiło, że pracownik firmy państwowej nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu w związku z prowadzoną działalnością. Po kilku miesiącach działalności został przez klienta firmy oszukany. W wyniku zaistniałej sytuacji i z braków środków finansowych skarżący zaprzestał dalszej działalności. Skarżący podkreślił, że w 1992 r. rozliczył się z Urzędem Skarbowym w C., zdając wszystkie dokumenty skarbowe. Po zgłoszeniu w Urzędzie Miasta w C., iż zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, uznał, że działalność została zakończona.

Skarżący dodał, że w 2008 r. został wezwany do Urzędu Miasta w C., celem złożenia wyjaśnień dotyczących prowadzonej działalności. Po zastosowaniu się do wezwania organu i przedstawieniu sprawy skarżący uznał, że sprawa została wyjaśniona, a jego firma przestała istnieć po rozliczeniu z Urzędem Skarbowym w 1992 r. Skarżący wskazał, że powyższa okoliczność nie została odnotowana, pomimo zapewnień Urzędu w 2008 r., że sprawa została definitywnie zamknięta. Skarżący podkreślił, że od 1992 r. do chwili obecnej nie zajmował się żadną działalnością gospodarczą i nie był świadomy, że podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu.

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (nazywany dalej "Prezes NFZ"), decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...], podzielając stanowisko i argumentację zawartą w decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Prezes NFZ powołał się na art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r., zgodnie z którym obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi. Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 września 2008 r., obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.

Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób, stosownie do art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych.

Prezes NFZ wskazał, że definicję osoby prowadzącej pozarolniczą działalność określa art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, obowiązujący do dnia 20 września 2008 r., w brzmieniu: "osoby prowadzące działalność pozarolniczą - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności", a od dnia 20 września 2008 r. w brzmieniu: "osoby prowadzące pozarolniczą działalność - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej".

Prezes NFZ podał, że z zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej wydanego w dniu [...] kwietnia 1991 r. przez Urząd Miasta C. wynika, iż skarżący z dniem 15 kwietnia 1991 r. rozpoczął prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej zarejestrowanej pod nr [...], która została ostatecznie zakończona decyzją Burmistrza Miasta C. z dnia [...] lipca 2008 r., znak: [...], potwierdzającą wykreślenie wpisu nr [...] z ewidencji działalności gospodarczej z dniem 30 czerwca 2008 r. Wyjaśnił także, że skarżący nie dokonał zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Naczelnik Urzędu Skarbowego w C., pismem z dnia [...] kwietnia 2010 r. poinformował ZUS, że skarżący na dzień wystawienia dokumentu nie zgłosił w Urzędzie obowiązku podatkowego w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej, samodzielnie lub jako wspólnik spółki. Z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynikało, że skarżący posiadał aktywny wpis do ewidencji działalności gospodarczej od roku 1991 do roku 2008.

Prezes NFZ odwołał się do stanowiska skarżącego zawartego w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Wskazał, że skarżący wnosił o ponowne rozpatrzenie sprawy ze względu na wyjaśnienia, z których wynikało, że sporną działalność gospodarczą zakończył w roku 1992, następnie rozliczył się z Urzędem Skarbowym w C. i zgłosił zaprzestanie działalności w Urzędzie Miasta C. Skarżący podał, iż w celu wyjaśnienia statusu przedmiotowej działalności, w roku 2008 był wzywany przez Urząd Miasta C. Skarżący podkreślił, iż po roku 1992 do chwili obecnej nie zajmował się żadną działalnością gospodarczą.

W ocenie Prezesa NFZ, istotnym dla rozstrzygnięcia był fakt, że skarżący pomimo skutecznego powiadomienia o toczącym się postępowaniu, nie złożył żadnych wyjaśnień ani nie przedstawił dokumentów mogących mieć znaczenie w sprawie, tj. dowodów na poparcie zawartych w odwołaniu twierdzeń, iż nie prowadził w spornym okresie działalności gospodarczej, w sytuacji gdy ciężar dowodu spoczywa na odwołującym się.

Prezes NFZ podkreślił, że w myśl art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach, sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należą do właściwości organów ubezpieczeń społecznych, a zatem organem zobowiązanym do prawidłowego ustalenia wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne dla skarżącego jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Pismem z dnia 12 lutego 2011 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa NFZ, uznając za bezpodstawne objęcie jego osoby obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 30 czerwca 2008 r.

Skarżący podał, że w 1992 r. zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej i rozliczył się z Urzędem Skarbowym w C., zdając wszystkie dokumenty skarbowe. Na dowód tego, że skarżący nie ma żadnych zobowiązań wobec Urzędu Skarbowego przesłał zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach.

Skarżący wskazał, że z końcem 1992 r. zgłosił zaprzestanie działalności w Urzędzie Miejskim w C. Powołując się na zapewnienia urzędników skarżący uznał, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza została skutecznie zamknięta.

Skarżący podał, że w 2008 r. został wezwany do Urzędu Miasta C., celem złożenia wyjaśnień o statusie firmy. W trakcie spotkania skarżący dowiedział się, że działalność gospodarcza nie została wykreślona. Skarżący dołączył do skargi dokumenty świadczące o zaprzestaniu działalności gospodarczej. Jednocześnie skarżący zauważył, że Urząd Miasta C., nie posiadając żadnych informacji o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej z 1992 r., udostępnił jedynie decyzję z dnia [...] czerwca 2008 r.

Prezes NFZ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd, w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną,

Zdaniem Sądu, skarga S.M. zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia.

Należy podkreślić, że Prezes NFZ, jak również Dyrektor [...], z mocy art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach, w zakresie nieuregulowanym tą ustawą, przy wydawaniu decyzji byli związani rygorami procedury administracyjnej, określającej obowiązki organów w zakresie sposobu przeprowadzenia postępowania, jak również końcowego rozstrzygnięcia sprawy. Związanie rygorami procedury administracyjnej oznacza, że organy administracji obowiązane są m.in. do przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.), z której wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej, nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają żądań strony.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 grudnia 1984 r.,

sygn. akt III SA 729/84, ONSA 1984, nr 2 poz. 117, podkreślił, że w celu realizacji tej zasady konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń strony (...). Organ administracji jest ponadto obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 7, 77 i 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w przepisach art. 107 § 3 k.p.a.

W rozpoznawanej sprawie zaskarżona decyzja Prezesa NFZ, jak również decyzja ją poprzedzająca nie spełniały wskazanych wyżej kryteriów.

W rozpoznawanej sprawie zadaniem organów, do których został skierowany wniosek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia [...] maja 2010r. było ustalenie, czy skarżący podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 30 czerwca 2008 r.

Aby prawidłowo wywiązać się z powyższego obowiązku organy zobowiązane były w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek zebrania całego materiału dowodowego przez organ administracji publicznej należy rozumieć w ten sposób, że organ czyni to z własnej inicjatywy, jeżeli uważa za konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, gromadząc równocześnie w aktach sprawy dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy. Z powyższego wynika, iż przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego uznały aktywną rolę organu administracji publicznej w procesie wyszukiwania i gromadzenia dowodowego.

Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że organy obu instancji nie zastosowały się do wskazanej zasady postępowania. Swoje decyzje oparły na trzech dokumentach przesłanych wraz z wnioskiem Zakładu Ubezpieczeń Zdrowotnych Oddział w T. z dnia [...] maja 2010 r. w postaci zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej z dnia [...] kwietnia 1991 r., decyzji Burmistrza Miasta C. z dnia [...] lipca 2008 r. oraz pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] kwietnia 2010 r. Organ odwoławczy pominął natomiast fakty, na które powołał się skarżący w odwołaniu z dnia [...] listopada 2010 r., wskazując m.in., iż w 1992 r. rozliczył się z Urzędem Skarbowym w C., zdając wszystkie dokumenty skarbowe, a i także częściowo pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] kwietnia 2010 r., iż skarżący na dzień wystawienia zaświadczenia nie zgłosił obowiązku podatkowego związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej w jakiejkolwiek formie. W decyzji organ odwoławczy odwołał się jedynie do lakonicznej informacji Naczelnika Urzędu Skarbowego w C., uznając za wystarczające wyjaśnienie wspomnianego organu, iż skarżący nie zgłosił w Urzędzie obowiązku podatkowego w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej, nie dążąc do wyjaśnienia przyczyny braku takiego zgłoszenia przez skarżącego. Tymczasem także i na organie odwoławczym ciąży obowiązek przestrzegania wszystkich zasad określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, w tym zasady prawdy obiektywnej oraz reguł postępowania dowodowego, o których mowa w art. 77 § 1 k.p.a. Uściślenie podanej przez skarżącego informacji poprzez zobowiązanie organu skarbowego do przedstawienia informacji obejmujących poszczególne lata prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej pozwoliłoby na ustalenie rzeczywistego okresu aktywności strony. Wyjaśnienie tej okoliczności wydaje się niezbędne, mając na uwadze złożone dopiero na etapie skargi zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] lutego 2011 r., iż nie ujawniono zaległości podatkowych na dzień [...] lutego 2011 r.(k. – 5 akt sądowych) oraz wyjaśnienia skarżącego, zbieżne z wcześniejszymi jego wyjaśnieniami, złożone przed Sądem na rozprawie w dniu 14 czerwca 2011 r., wedle których skarżący faktycznie miał prowadzić działalność gospodarczą jedynie przez pół roku (v. protokół z rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie z dnia 14 czerwca 2011 r., k. - 22 akt sądowych). Nadto, informacje tego rodzaju przyczyniłyby się do wyjaśnienia spornego w sprawie roku 1992, na który wskazuje skarżący w odwołaniu od decyzji organu I instancji, jak również w skardze wniesionej do Sądu. W uzasadnieniu skargi strona podkreśliła, że zgłoszenia o zaprzestaniu działalności gospodarczej dokonała z końcem 1992 r. w Wydziale Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego w C. Sąd zwraca również uwagę, iż w rozpatrywanej sprawie organ nie odniósł się do informacji podanej przez skarżącego w odwołaniu z dnia [...] listopada 2010 r., z której wynika, że w 2008 r. to właśnie Urząd Miasta w C. wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień odnośnie sytuacji prawnej jego firmy. W tym miejscu należy zauważyć, że aktywna postawa w trakcie postępowania wyjaśniającego powinna charakteryzować również stronę. Obowiązek poszukiwania dowodów, czyli dowodzenia ciąży nie tylko na organie administracji: obarcza on także stronę, która w swym dobrze rozumianym interesie, powinna wykazywać dbałość o przedstawienie środków dowodowych. Strona jest bowiem równorzędnym partnerem organu w zakresie prawa do inicjowania dowodów. Prawo to wynika z art. 78 k.p.a i zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz z zasady czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 k.p.a.). Z przepisów art. 7 i 77 § 1 k.p.a. wynika, że obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego ciąży na organie prowadzącym postępowanie administracyjne. Nie znaczy to jednak, że strona jest zwolniona od współudziału w realizacji tego obowiązku, zwłaszcza, iż nie udowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów dla niej niekorzystnych. Inaczej mówiąc, strona na żądanie organu lub z własnej inicjatywy winna przedstawić wszelkie dokumenty na poparcie zgłaszanych twierdzeń.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd stanął na stanowisku, że organy nie rozpoznały sprawy w sposób wszechstronny i wyczerpujący, naruszając tym samym art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Nie może przesądzać o istnieniu obowiązku podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jedynie fakt niewykreślenia działalności gospodarczej z ewidencji bez dokładnego ustalenia, w jakim okresie działalność ta była faktycznie wykonywana, zwłaszcza, że ustalony okres podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego dotyczył okresu, gdy zawieszenie działalności gospodarczej było tylko stanem faktycznym (vide: wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 22/10).

Rozpoznając sprawę ponownie organ administracji przeprowadzi postępowanie administracyjne stosownie do zasad ogólnych zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego, odniesie się do wszystkich okoliczności faktycznych i całego materiału dowodowego, by następnie podjąć decyzję administracyjną prawidłowo uzasadnioną o przekonywującej treści.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

Odnośnie pkt 2 sentencji wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.