Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2798/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2, ust. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 963
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Zawiślak (spr.) Sędziowie: WSA Izabella Janson WSA Krystyna Madalińska-Urbaniak Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2017 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział ZUS w W. z dnia ...lipca 2016 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi H. S. (dalej: skarżąca lub strona) jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS, Zakład lub organ) z ... lipca 2016r. nr ... utrzymująca w mocy decyzji własną z ... maja 2016r., nr ... o odmowie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych w terminie składek. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

Wnioskiem z 9 marca 2016 r. (data nadania) strona zwróciła się o umorzenie zadłużenia wskazanego w wystosowanych do niej upomnieniach. Skarżąca wskazał, że w 2014r. uzyskała dochód w wysokości ... tys. zł, w 2015 przychód wyniósł ... tys. zł. Podkreśliła, że w 2016 r. otrzymała następujące kwoty: I wypłata ... zł, II wypłata ... zł, jednakże komornik prowadzi wobec niej postępowanie egzekucyjne i pobrał 50 % z tych kwot. Dlatego też obecnie nie ma żadnych środków, które mogłaby przeznaczyć na spłatę zadłużenia.

Zakład przeprowadził własne postępowanie wyjaśniające i ustalił, że strona jest właścicielem nieruchomości gruntowej o powierzchni ... m2, dla której Sąd Rejonowy w O. prowadzi Księgę wieczystą. Strona natomiast nie posiada pojazdów mechanicznych.

Skarżąca złożył w toku postępowania dokumenty dotyczące pomocy publicznej, a także oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej, PIT-36, PIT/B za lata 2013-2015 oraz dokumenty potwierdzające stan jej zadłużenia wobec podmiotów trzecich.

Decyzją z ... maja 2016r. ZUS umorzył postępowanie w zakresie należności na Fundusz Pracy, wskazując, że na dzień wystąpienia z wnioskiem o umorzenie należności strona była, ze względu na ukończenie ... roku życia, zwolniona z obowiązku opłacania składek na ten fundusz. Wyjaśnił, że upomnienie w tym zakresie zostało wystawione nieprawidłowo.

Odrębną decyzją z ... maja 206r. Zakład odmówił umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą, w tym na: ubezpieczenia społeczne za okresy od kwietnia 2014r. do grudnia 2015r. w łącznej wysokości ... zł oraz na ubezpieczenie zdrowotne za okresy od kwietnia 2014r. do grudnia 2015r. w łącznej wysokości ... zł.

Organ przytoczył podstawy prawne decyzji i wyjaśnił, że w sprawie nie zaistniały okoliczności związane z całkowitą nieściągalnością zobowiązań wskazane w art. 28 ust. 1-3 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 963 ze zm., dalej: u.s.u.s.).

Dokonał analizy przesłanek wskazanych w ust. 3 art. 28 u.s.u.s. i w szczególności wyjaśnił, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą w sposób ciągły i osiąga dochody, które w latach 2013-2015 w poszczególnych okresach wynosiły odpowiednio ... zł, ... zł i ... zł wobec czego prowadzona działalność gospodarcza przynosi wymierne środki finansowe, z których powinny być opłacane zaległości, a także składki bieżące. Podkreślił również, że strona posiada nieruchomość gruntową o powierzchni ... m2 i na posiadanym majątku Zakładowi przysługuje prawo dokonania zabezpieczenia należności składkowych wpisem hipoteki.

Zauważył, że organ podjął działania zmierzające do wyegzekwowania zadłużenia i dopóki postępowanie to niezostanie zakończone, to w jego ocenie nie można definitywnie stwierdzić bezskuteczności egzekucji. ZUS zauważył także, że strona posiada zobowiązania z tytułu podatków w kwocie ... zł, a także zobowiązania cywilnoprawne w bankach w kwocie ... zł. Powyższe długi dochodzone są w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez komorników sądowych. Żaden z dokumentów dołączonych do wniosku o umorzenie nie wskazuje aby inni wierzyciele odstąpili bądź umorzyli zaciągnięte zobowiązania.

W opinii Zakładu w sprawie nie występują również podstawy do umorzenia zaległości na podstawie art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s. w związku z rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365, dalej: rozporządzenie w sprawie umarzania). Stwierdził, że dokonana analiza materiału dowodowego w kontekście możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych wynikająca z zapisu art. 28 ust. 3a oraz powołanego rozporządzenia nie wskazuje, aby strona znajdowała się w zagrożeniu bytu.

Podał, że skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i uzyskuje dochody z tytułu prowadzonej działalności, które w roku 2015 wyniosły ... zł, wobec czego średniomiesięczny dochód wynosi ... zł i jest to kwota powyżej minimum socjalnego określonego przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych dla jednoosobowego gospodarstwa pracowniczego w wysokości ... zł. Z uzyskiwanych środków opłacane są stałe wydatki związane z kosztami utrzymania w łącznej kwocie ... zł. Zauważył, że dodatkowym obciążeniem budżetu domowego strony jest spłata zadłużenia z tytułu zobowiązań, na uregulowanie których przeznaczana jest kwota 50% dochodów

Uwzględniając powyższe Zakład dostrzegł trudności finansowe strony, jednakże dokonując rozstrzygnięcia sprawy nie potwierdził, aby ubóstwo było stanem trwałym. Zauważył także, że pomimo trudności finansowych strona nie korzysta z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej oraz innych form pomocy, co zostało wskazane w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej.

ZUS wyjaśnił, że argumentacja skarżącej dotycząca zbyt niskich dochodów uzyskiwanych z tytułu prowadzonej działalności i konieczność spłaty zobowiązań, a także prowadzone postępowanie egzekucyjne przez komornika sądowego nie stanowi podstawy do podjęcia pozytywnego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.

Rozpoznając sprawę na skutek złożonego odwołania Zakład zaskarżoną decyzją z ... lipca 2016r. utrzymał w mocy decyzję własną z ... maja 2016r.

Organ w całości podzielił swoje stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji. Wyjaśnił, że tak jak w decyzji z ... maja 2016r. nie stwierdził nieściągalności zobowiązania. W jego opinii w sprawie nie występują również podstawy do umorzenia zaległości na podstawie art. 28 ust. 3a-3b u.s.u.s. w zw. z § 3 rozporządzenia w sprawie umarzania. W uzupełnieniu swojego stanowiska wskazał, że z dołączonego wyciągu z księgi przychodów i rozchodów za okres od stycznia 2016r. do czerwca 2016r. wynika, że strona osiągnęła dochód w wysokości ... zł, co średniomiesięcznie daje kwotę ... zł. W 2015r. średniomiesięczny dochód z działalności wyniósł natomiast ... zł, natomiast w latach 2013-2014 wynosił odpowiednio ... zł i ... zł. Zatem w jego ocenie działalność w badanym okresie była dochodowa, wahaniom podlegał jednak ostatecznych wynik finansowy, który przyjmował wartości zarówno powyższej, jak i poniżej minimum socjalnego dla jednoosobowego gospodarstwa domowego. W związku z tym uznał, że trudna sytuacja finansowa, związana z występującymi w niektórych okresach względnie niskimi dochodami, nie ma charakteru stałego. Wskazał, że strona nie wykazała okoliczności, jakie mogłyby determinować uzyskiwanie niezadawalających zysków. Po okresie rozruchu w związku z jej rozpoczęciem w 2012r. w 2015r. nastąpiła poprawa wyników finansowych, natomiast dane za 2016r. nie w pełni obrazują sytuacje finansową, gdyż dotyczą jednego półrocza. Zauważył, że fakt prowadzonej w stosunku do skarżącej egzekucji komorniczej wpływa na sytuację materialną prowadzonego gospodarstwa domowego i znacznie zmniejsza jego budżet, jednak fakt posiadania zobowiązań wobec innych wierzycieli, które egzekwowane są w drodze egzekucji komorniczej, nie może stanowić przesłanki umorzenia zaległości składkowych. Podkreślił, że mimo twierdzenia, iż strona znajduje się w złej sytuacji finansowej wynikającej z niskiej dochodowości działalności gospodarczej, to nadal kontynuuje jej prowadzenie, co przyczynia się do dalszego generowania kolejnych zobowiązań z tytułu nieopłaconych w terminie składek.

Mając na uwadze powyższe, zdaniem ZUS, nie można jednoznacznie stwierdzić czy opłacenie zaległości składkowych pozbawiłoby skarżącą możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Na trudności finansowe wpływa przede wszystkim fakt prowadzenia egzekucji komorniczej wobec innych wierzycieli, jednak, jego zdaniem, strona ma możliwości rozłożenia zadłużenia na raty, które uwzględniałyby również spłatę zobowiązań wobec ZUS. Z akt sprawy nie wynika, by taka możliwość nie występowała. Dodatkowo podkreślił, że spłata zobowiązań cywilnoprawnych, nie może być uprzywilejowana względem zobowiązań publicznoprawnych.

Pismem z 10 września 2016r. strona złożyła skargę na ww. decyzję ZUS wnosząc o umorzenie należności przez sąd. Wyjaśniła, że jej miesięczne zobowiązania wobec ZUS wynoszą ... zł, natomiast na jej konto miesięcznie w 2016r. wpływały następujące kwoty: I – ... zł, II – ... zł, III – ... zł, IV – ... zł, V – ... zł, VI – ... zł, VII - ... zł, VIII – ... zł, co oznacza średniomiesięcznie kwotę ... zł. W jej ocenie z takiej kwoty nie można się utrzymać i jeszcze płacić składek ZUS. Wyjaśniła także, że nie ma jeszcze prawa do emerytury. Podała, że nie płaci składek i w związku z tym nie ma dostępu do służby zdrowia.

Podała także, że w 2016 r. zalega zarówno ze składkami ubezpieczeniowymi jak również posiada zaległości wobec urzędu skarbowego. Łącznie zaległości wobec tych podmiotów wynoszą ... zł, natomiast w tym okresie osiągnęła dochód (zarobiła) ... zł, z czego jeszcze komornik zajął 50%.

Wobec powyższego nie jest w stanie z kwoty, która jej pozostaje (wpływa na konto w banku) miesięcznie utrzymać się i jeszcze cokolwiek wpłacić do ZUSu.

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Rolą sądu jest ocena czy organ nie dopuścił się naruszeń prawa materialnego i procesowego, które skutkowałyby wadliwością zaskarżonej decyzji wymagającą wyeliminowania jej z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, dalej jako: "p.p.s.a.").

Skarga nie jest zasadna, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób dający podstawę do jej uchylenia. Sąd podzielił też, uznając za niewadliwe, ustalenia organu w zakresie stanu faktycznego, które znajdują potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym.

Jak wynika z akt sprawy, organ rozpatrywał wniosek o umorzenie zaległych składek w kontekście dwóch podstaw prawnych, a mianowicie art. 28 ust.1-3 u.s.u.s. i art. 28 ust. 3a u.s.u.s w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie umarzania.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, na co prawidłowo powołał się organ orzekający, że zasadą ustaloną w art. 28 ust.2 u.s.u.s. jest, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem postanowień ust. 3a.

Sytuacje całkowitej nieściągalności zostały wyliczone w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Wyliczenie zawarte w przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek.

Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2 zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2015 r. poz. 233, 978, 1166, 1259 i 1844 oraz z 2016 r. poz. 615);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

ZUS orzekając w sprawie prawidłowo ustalił, że przesłanka wskazana w pkt 1 i 3 tej ustawy nie wystąpiła, gdyż strona nadal prowadzi działalności gospodarczą i do dnia wydania zaskarżonej decyzji w ciąż nie opłaca obowiązkowych składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne. W przypadku skarżącej także przesłanki wskazane w pkt 2, 4 i 4b art. 28 u.s.u.s. także nie występują. W stosunku bowiem do skarżącej nie było prowadzonego postępowania upadłościowego, ani też nie było wszczęte postępowanie likwidacyjne.

Również wysokość nieopłaconej składki przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 września 2015 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia skierowanego przez wierzyciela do zobowiązanego przed wszczęciem egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1526) koszty upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wynoszą ... zł. Natomiast nie umorzona zaległość to kwota ... zł z tytułu ubezpieczeń społecznych oraz kwota ... zł z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego.

Prawidłowo ZUS wskazał w odniesieniu do przesłanki z pkt 5 i 6 art 28 u.s.u.s., że skoro Zakład prowadzi obecnie postępowanie egzekucyjne wobec skarżącej, to obecnie nie można stwierdzić wystąpienia całkowitej nieściągalności. Postępowanie to nie zostało zakończone ani umorzone. Nie jest zatem oczywiste, że w toku jego prowadzenia nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Żaden także organ egzekucyjny nie stwierdził braku majątku, z którego można egzekwować należności. Przeciwnie z dokonanych ustaleń wynika, że skarżąca jest właścicielem nieruchomości położnej w miejscowości M., powiat ..., na której organ może dokonać wpisu hipoteki na zaległości składowe, a to z kolei może przyczynić się do zaspokojenia wierzyciela z przedmiotowej nieruchomości.

Tym samym, w ocenie sądu, organ prawidłowo stwierdził, że w sprawie nie występują przesłanki umożliwiające umorzenie należności z art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Przechodząc do dalszej analizy sprawy związanej z możliwością umorzenia należności składkowych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie umarzania, należy zauważyć, że w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 ust. 1 rozporządzenia z w sprawie umarzania.

Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie umarzania zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną, nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

ZUS uznał, że w przypadku skarżącej nie została spełniona żadna z przesłanek wspomnianego przepisu.

W ocenie sądu poczynione w tej kwestii przez organ ustalenia są prawidłowe.

Analizując powołane wyżej przesłanki umorzenia w sprawie, niewątpliwie nie została spełniona przesłanka określona powyżej w pkt 2 i 3 (§ 3 ust. 1 pkt 2 i 3 rozporządzenia w sprawie umarzania ). Sama bowiem skarżąca w ogóle nie powoływała się na te okoliczności. Wnioski o umorzenie zaległości składkowych nie były motywowane zarówno wystąpieniem strat spowodowanych klęską żywiołową lub innym nadzwyczajnym zdarzeniem. Nie były również motywowane złym stanem zdrowia ani koniecznością sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, uniemożliwiającym osiąganie dochodu. Tym samym prawidłowo uznano, że w sprawie powyższe przesłanki nie wystąpiły.

Rozważenia wymaga zatem, czy została spełniona przesłanka umorzenia wskazana § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie umarzania. W ocenie sądu wprawdzie sytuacja materialna skarżącego jest trudna, jednakże – jak trafnie stwierdził organ – nie w stopniu uzasadniającym umorzenie składek. Jak bowiem zasadnie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 kwietnia 2009 r., II GSK 884/08 (wszystkie powołane orzeczenia dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl) prawidłowa wykładnia art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie umarzania prowadzi do wniosku, że wynikająca z tych przepisów podstawa umarzania należności ZUS winna mieć zastosowanie tylko do tych dłużników, którzy przekonają o wykorzystaniu w pełni zdolności do pracy i aktywnej postawie w poszukiwaniu źródeł dochodów. Omawiane uregulowanie nie może być formą premiowania osób, które posiadając zobowiązania finansowe, prezentują postawę pasywną w zakresie dążenia do ich spłacenia. Podstawa umorzenia należności ZUS mająca swe źródło w omawianych przepisach została stworzona dla "uzasadnionych przypadków" (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.), a zatem wyjątkowych, a nawet drastycznych, powstałych z przyczyn całkowicie obiektywnych (niezależnych od dłużnika ). Aspekt ten nie może być pomijany przy analizie "stanu majątkowego" zobowiązanego oraz "możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych dłużnika i jego rodziny" ( § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie umarzania).

W przedmiotowym postępowaniu administracyjnym art. 7 k.p.a. miał wprawdzie zastosowanie, ale nie oznaczało to zwolnienia strony z obowiązku wykazywania okoliczności z zakresu jej sytuacji i postawy rzutujących na możliwość ubiegania się o skorzystanie z dobrodziejstwa przewidzianego na gruncie konkretnej podstawy umarzania należności ZUS. Przepis § 3 rozporządzenia w sprawie umarzania stanowi bowiem wprost, że to zobowiązana ma wykazać spełnienie przesłanek do umorzenia, to znaczy, że w tym zakresie ciężar dowodu spoczywa właśnie na niej (por. wyrok NSA z 8 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2410/11).

Mając na uwadze powyższe należy zauważyć, że skarżąca od wielu lat prowadzi działalność gospodarczą, która przynosi – przynajmniej w sferze deklarowanym przez nią przed organami podatkowymi oraz ZUS – w istocie symboliczny dochód, z którego (po odliczeniu należności składkowych) trudno zaspokoić nawet podstawowe potrzeby. Mimo to działalność tą ciągle utrzymuje generując dalsze zadłużenie wobec ZUS, nie wskazując z czego w rzeczywistości się utrzymuje przy tak nikłych dochodach, zamiast poszukiwać innego źródła dochodów m.in. za pośrednictwem Powiatowego Urzędu Pracy. Formalny status bezrobotnej daje bowiem dodatkowe możliwości m.in. w zakresie ewentualnego zdobycia nowych kwalifikacji, odbycia stażu, skorzystania ze specjalnych programów aktywizacji zawodowej ludzi w jej wieku. W sprawie skarżąca w żaden sposób nie wykazała, aby w dążeniu do osiągania dochodów podejmowała jakiekolwiek starania o zatrudnienie poza dalszym prowadzeniem prawie bez dochodowej działalności. Przejawia więc pasywną postawę. Strona prowadząc działalność winna dbać o to, aby była ona rentowna przy uwzględnieniu wszystkich związanych z tym zobowiązań, także publicznoprawnych (por. wyrok WSA w Krakowie z 19 października 2011r., I SA/Kr 1388/11). Niewątpliwie – jak wskazano już powyżej – instytucja umorzenia składek nie może promować tego rodzaju zachowań. Jest bowiem zarezerwowana dla szczególnych przypadków. Zważyć również należy w kontekście powyższych uwag, że strona prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie ma nikogo na utrzymaniu, ponosi koszty utrzymania w wysokości ... zł miesięcznie przy rzeczywistych dochodach (wpływ na rachunek bankowy) niekiedy nie przekraczających tej kwoty i co wymaga podkreślenia nie korzysta z pomocy opieki społecznej.

Z akt wynika, że wobec skarżącej prowadzone jest postępowanie egzekucyjne z tytułu jej zobowiązań wobec wierzycieli prywatnoprawnych, jednakże powyższe samo w sobie nie może być argumentem przemawiającym za umorzeniem należności publicznoprawnych jakimi są należności składkowe. Zobowiązania cywilnoprawne zostały bowiem zaciągnięte przez skarżącą świadomie z uwzględnieniem możliwości finansowych, godząc się na ich ewentualne negatywne skutki. Ponadto nie korzystają one z pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami z tytułu składek (art. 115 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – Dz. U. z 2016r. , poz. 599 ze zm. oraz art. 1025 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks postępowania cywilnego – Dz. U. z 2016r. , poz. 1822 ze zm.). Podkreślenia wymaga, że instytucja umorzenia jest wyjątkiem od powszechnego obowiązku uiszczania należności publicznoprawnych, co oznacza, że jej zastosowanie powinno być ograniczone do nadzwyczajnych sytuacji (por. wyrok WSA w Poznaniu z 29 lutego 2012r., III SA/Po 14/12). Przy wyjątkowym charakterze instytucji umorzenia zadłużenia z tytułu składek organ władny był dać pierwszeństwo interesowi społecznemu kierując się szczególnym, publicznoprawnym charakterem tych należności oraz celami, na które są przeznaczone ze swej istoty. Podjęta decyzja mieściła się w zakresie wyznaczonym przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Zachowała też proporcje pomiędzy interesem społecznym, a ważnym interesem strony, które w niniejszej sprawie nie zostały przez organ naruszone. Instytucja umorzenia nie może być stosowana ani nagminnie, ani jako powszechny sposób zwolnienia z długu o publicznym przecież charakterze. Skarżąca podejmując działalność gospodarczą powinna bowiem była liczyć się z obowiązkiem uiszczania składek na ubezpieczenie. Prowadzenie każdej działalności gospodarczej wiąże się z ryzykiem. Niedopuszczalne jest przy tym przenoszenie niedogodnych dla podmiotu podejmującego działalność konsekwencji na ZUS. Ustawowym obowiązkiem ZUS jest dochodzenie należności z tytułu składek, w tym z wykorzystaniem dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 4 lipca 2012 r., III SA/Wr 88/12).

Podkreślenia wymaga, że decyzje o umorzeniu składek mają charakter uznaniowy. Nie oznacza to jednak pozostawienia Zakładowi pełnej swobody w zakresie wyboru rozstrzygnięcia w omawianym przedmiocie. Granice luzu administracyjnego dopuszczalnego przy podjęciu decyzji uznaniowej tj. posiadanej przez organ swobody wyboru rodzaju rozstrzygnięcia, wyznaczone są bowiem ściśle przepisami prawa, które precyzują przesłanki umorzenia. W sprawie należy stwierdzić, że organ orzekający przeprowadził postępowanie w sposób prawidłowy i rzetelny, a także dokonał w miarę wyczerpującej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, czemu dał wyraz w uzasadnieniu decyzji, spełniającym wymogi określone w art. 107 § 1 i 3 k.p.a., nie przekraczając granic uznania. Mimo pewnej lakoniczności uzasadnienia, to sąd stwierdza, że poddaje się ono kontroli.

Na marginesie już tylko wskazać należy, że sąd dokonywał oceny decyzji w dacie jej wydania i każda zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej, może być zawsze podstawą do ponownego wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie zaległości, bowiem odmowa ich umorzenia nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej i - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 lutego 2000 r. w sprawach o sygn. akt III SA 398-399/99 – zobowiązany do uiszczenia zaległości może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje, zwłaszcza zaś jeśli jego sytuacja ulegnie pogorszeniu. Aczkolwiek pogląd ten wypowiedziano w oparciu o przepisy ustawy – Ordynacja podatkowa, to jednak jest on w pełni aktualny także na gruncie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a podjęte rozstrzygnięcie nie wykracza poza ramy uznania administracyjnego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.