Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 522/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 155
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka, Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.), Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji przyznającej dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: SKO) uchyliło decyzję Prezydenta Miasta R. (dalej: Prezydent) z [...]r., Nr [...] o odmowie zmiany decyzji tegoż organu z [...]r. nr [...]. mocą której A. L. nabyła zasiłek rodzinny na dzieci W., O. i A. L. w okresie, dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na O. L. - w okresie 1 listopada 2013r. do 31 października 2014r.

Powyższe rozstrzygnięcie wydano w następujących okolicznościach.

Wnioskiem z 29 października 2013r. A. L. (dalej również: strona, skarżąca) wystąpiła o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na W. (ur. [...].), A. (ur. [...].) i O. (ur. [...].), rodzeństwo L. wraz z dodatkami obejmującymi między innymi dodatek z tytułu opieki w okresie korzystania z urlopu wychowawczego.

Decyzją nr [...] z dnia [...]r. (powinno być z [...]r.) Prezydent przyznał A. L. zasiłek rodzinny na syna W. L. w okresie od 1 listopada 2013r. do 31 października 2014r. w kwocie 103 zł. miesięcznie, oraz na dzieci O. i A. L. (urodzone podczas jednego porodu) w okresie od 1 listopada 2013r. do 31 października 2014r. w kwocie 77 zł. miesięcznie, dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w okresie od 1 listopada 2013r. do 31 października 2014r. w kwocie 400 zł. miesięcznie, dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na O. L. w okresie 1 listopada 2013r. do 31 października 2014r. w kwocie 80 zł. miesięcznie.

W dniu 11 sierpnia 2014r. A. L. złożyła wniosek w trybie art. 31 ustawy o świadczeniach rodzinnych o sprostowanie ww. decyzji poprzez ustalenie, że dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w okresie od 1 listopada 2013r. do 31 października 2014r. wynosi 800 zł. miesięcznie. Powołała się na uchwalę składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2014r. sygn. I OPS 15/13, który w odmienny sposób dokonał wykładni art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Następnie w sprawie zapadły kolejno następujące rozstrzygnięcia:

- decyzją nr [...] z [...]. Prezydent przyznał skarżącej prawo do dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w okresie od 11 sierpnia 2014r. do 31 sierpnia 2014r. w kwocie 280 zł. miesięcznie, w okresie od 1 września 2014r. do 31 października 2014r. w kwocie 400 zł. miesięcznie (pkt I decyzji), oraz odmówił przyznania prawa do dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w okresie od 1 listopada 2013r. do 10 sierpnia 2014r. (pkt II decyzji).

- decyzją nr [...] z dnia [...]r. SKO w Katowicach uchyliło pkt II decyzji z dnia [...]r. i umorzyło postępowanie organu I instancji w tym zakresie. Z kolei decyzją z dnia [...]. nr [...] stwierdziło nieważność punktu I decyzji z dnia [...]r.

- decyzją z [...]r. nr [...] Prezydent odmówił sprostowania błędu w decyzji z dnia [...]r.. nr [...]

- decyzją z dnia [...]. nr [...] SKO w Katowicach utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 29 stycznia 2016r., sygn. akt IV SA/G1 326/15 uchylił:

- decyzję SKO z dnia [...]r. oraz decyzję organu I instancji z dnia [...]r. nr [...],

- decyzję SKO z dnia [...]r. nr [...];

- decyzję SKO z dnia [...]r. nr [...] oraz decyzję organu I instancji z dnia [...]r.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że po otrzymaniu wniosku organ powinien wezwać skarżącą do sprecyzowania, w jakim trybie domaga się zmiany decyzji ostatecznych w takim zakresie, by móc uzyskać świadczenia w wyższej wysokości, a także stosownie do treści art. 9 k.p.a. pouczyć skarżącą o przysługujących jej uprawnieniach.

W wyniku wezwania skarżącej do sprecyzowania wniosku pismem z 25 lipca 2016r. skarżąca poinformowała, że domaga się wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.pa. ewentualnie zmiany decyzji w trybie art. 154 k.p.a. lub 155 k.p.a.

Postanowieniem z dnia [...]r. Prezydent odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją dnia [...]r., które zostało uchylone przez SKO w Katowicach postanowieniem z dnia [...].

Następnie po wznowieniu postepowania decyzją z dnia [...]r. nr [...] Prezydent odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...]r. ze względu na brak przesłanek do jej uchylenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...]r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Od tej decyzji strona złożyła skargę do WSA W Gliwicach.

Decyzją z dnia [...]r. nr [...], Prezydent odmówił zmiany decyzji z [...]r. w trybie art. 154 lub 155 k.p.a. Organ uznał, że w sytuacji, gdy osoba uprawniona sprawuje opiekę nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu przysługuje jej jeden dodatek w wysokości 400 zł. miesięcznie, natomiast zmianie ulega jedynie okres pobierania dodatku z tytułu opieki na dzieckiem, który podlega wydłużeniu do 36 miesięcy kalendarzowych, co wynika z art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy. Podniósł, że na dzień wydania przedmiotowej decyzji wskazana wykładnia znajdowała poparcie w orzeczeniach sądów administracyjnych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...]r. nr [...] uchyliło ww. decyzję w całości i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, za niedopuszczalne uznając odniesienie się w decyzji jednocześnie do trybu z art. 154 i art. 155 k.p.a.

W konsekwencji powyższego Prezydent Miasta R. decyzją z dnia [...]r. nr [...], wydana na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm. dalej "u.ś.r.") w zw. z art. 41, art. 104 oraz art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 – w skrócie "k.p.a."), odmówił zmiany decyzji własnej z dnia [...]r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że strona spełniła przesłanki uprawniające do zmiany decyzji w trybie art. 155 k.p.a., w postaci wyrażenia zgody na zmianę decyzji z dnia [...]r. oraz nabycia uprawnień do świadczeń z tej decyzji. W związku z tym rozważał kolejna przesłankę, a mianowicie czy zmianie decyzji nie sprzeciwiają się przepisy szczególne. W tym zakresie uznał brak podstaw do wzruszenia przedmiotowej decyzji, albowiem skarżąca domagając się jej zmiany powołała się na uchwalę 7-osobowego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2014r. (I OPS 15/13), który w odmienny sposób dokonał wykładni art. 10 u.ś.r.. Zdaniem organu skoro ustawodawca nie zmienił przedmiotowego przepisu (pomimo upływu czasu), jest on związany obowiązującymi przepisami, a zmiana decyzji w trybie art. 155 k.p.a. naruszała by zasadę trwałości decyzji administracyjnej.

W odwołaniu od wskazanej powyżej decyzji strona wniosła o jej uchylenie oraz ustalenie, że przysługiwało jej prawo do dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w okresie od 1 listopada 2013r. do 31 października 2014r. na każde z dzieci urodzone podczas jednego porodu, tj. w łącznej wysokości 800 zł. miesięcznie, ewentualnie o uzupełnienie ww. decyzji poprzez przyznanie drugiego przedmiotowego dodatku w ww. okresie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zdaniem skarżącej art. 155 k.p.a. nie można być jedynie traktowany jako stwarzający możliwość uznaniowego działania organów administracji i to tylko w interesie publicznym, bowiem pozwala on na ponowne zajęcie się sprawą również w interesie strony. Powołując się na wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2000r. (III SA 1388/99) stwierdziła, że jedną z przyczyn zastosowania art. 155 k.p.a. może być zmiana wykładni prawa dokonana po wydaniu decyzji ostatecznej, a odnosząca się do podstawy prawnej wydania weryfikowanej decyzji ostatecznej. Nadto organ I instancji błędnie zinterpretował art. 32 ust. 2 u.ś.r. jako przepis szczególny do art. 155 k.p.a. sprzeciwiający się zmianie decyzji w zakresie, w jakim ona wnosiła. Organ I instancji w tym zakresie nie uwzględnił oceny prawnej i wskazań WSA w Gliwicach, a jedynie przytoczył swoje własne stanowisko. Nadto organ ten całkowicie pominął ustalenie, czy za zmianą decyzji z dnia [...]r. przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Podniosła, że organ I instancji po raz kolejny dokonał błędnej interpretacji art. 8 pkt 2 w zw. z art. 10 ust. 1 u.ś.r.

Kolegium w powołanej na wstępie decyzji po rozpoznaniu odwołania uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie przed organem I instancji.

Przechodząc do rozważań prawnych Kolegium wskazało, że postępowanie weryfikacyjne prowadzone w trybie art. 155 k.p.a. jest postępowaniem w tej samej sprawie administracyjnej w znaczeniu materialnym, co sprawa rozstrzygnięta weryfikowaną decyzją, tak więc decyzja wydana w tym trybie może dotyczyć wyłącznie tych kwestii, które były przedmiotem rozstrzygnięcia decyzji weryfikowanej. Kolegium uznało, że przedmiotowe postępowanie jest postępowaniem w tej samej sprawie a nadto, że na mocy weryfikowanej decyzji ostatecznej A. L. nabyła prawo do zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dalej zaznaczyło, że celem postępowania prowadzonego w trybie art. 155 k.p.a. nie jest ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz dokonanie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej wyłącznie na podstawie przesłanek w tym przepisie wymienionych, a mianowicie czy za zmianą przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Jednocześnie Kolegium podkreśliło, ze decyzja wydana w trybie art. 155 jest decyzją uznaniową, stąd kontrola Kolegium sprowadza się do zbadania, czy organ I instancji zbadał sprawę pod kątem wymienionych w art. 155 k.p.a. dyrektyw ustawowych.

Niezależnie jednak od powyższych rozważań Kolegium wskazało, że środki przyznane stronie mocą decyzji z [...] r. zostały przez nią skonsumowane a zatem cel przedmiotowej decyzji został już w całości zrealizowany. Na poparcie swojego stanowisko przytoczyło orzeczenia sądów administracyjnych z zgodnie z którymi przepis art. 155 k.p.a. ma zastosowanie do takich decyzji, które nie zostały jeszcze "skonsumowane", a zatem takich, których cel nie został jeszcze całkowicie zrealizowany; wniosek o dokonanie zmiany ostatecznej decyzji może stanowić przedmiot rozpoznania przez organ administracji tylko wówczas, gdy decyzja ta pozostaje w obiegu prawnym w chwili orzekania organu; utrata mocy obowiązującej decyzji powoduje, że nie może być ona zmieniona lub uchylona w trybie art. 155 k.p.a., gdyż nie ma przedmiotu zmiany lub uchylenia; art. 155 k.p.a. nie znajduje zastosowania do decyzji terminowej, której ważność wygasła na skutek upływu terminu, do którego decyzja ta miała obowiązywać nawet w sytuacji, gdy wniosek o zmianę decyzji ostatecznej, na podstawie której strona nabyła prawo, złożono jeszcze w okresie obowiązywania decyzji terminowej; wygaśnięcie uprawnień albo obowiązków adresata decyzji powoduje, że niedopuszczalna jest ingerencja prowadząca do zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej w trybie art. 155 k.p.a., a w konsekwencji postępowanie z wniosku o zmianę ostatecznej decyzji w trybie art. 155 k.p.a. staje się bezprzedmiotowe.

Podsumowując Kolegium stwierdziło, że zmiana decyzji ostatecznej z dnia [...]r. w zakresie, w jakim żądała tego skarżąca nie jest możliwa w trybie art. 155 k.p.a. i dlatego zaskarżoną decyzję organu I instancji należało uchylić i umorzyć postępowanie organu pierwszej instancji jako bezprzedmiotowe.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A. L. zarzuciła organowi I instancji wydanie decyzji z naruszeniem

- art. 8 pkt. 2 w zw. z art. 10 ust. 1 u.ś.r. poprzez błędną wykładnię i ustalenie, że w przypadku korzystania z urlopu wychowawczego w celu sprawowania opieki na więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu przysługuje jeden dodatek w wysokości 400 zł, pomimo, iż zgodnie z prawidłową wykładnią tego przepisu oraz aktualnym stanowiskiem sądów administracyjnych dodatek ten przysługuje na każde z tych dzieci;

- art. 155 k.p.a. poprzez wadliwe ustalenie, że nie zostały spełnione przesłanki uprawniające organ do zmiany decyzji ostatecznej;

- art. 155 w związku z art. 7 in fine k.p.a. - poprzez całkowity brak dokonania ustaleń pozwalających ocenić, czy za zmianą decyzji z [...]r. przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony skarżącej oraz pominięcie faktu, że skarżąca nie nabyła prawa do drugiego dodatku tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania urlopu wychowawczego;

- art. 153 P.p.s.a poprzez nie zastosowanie oceny prawnej oraz wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 stycznia 2016 r., sygn. IV SA/Gl 326/15;

- art. 9 k.p.a. poprzez nieprawidłowe pouczenie strony, w wezwaniu z dnia 13 lipca 2016 r., o przysługujących jej uprawnieniach w zakresie trybu zmiany decyzji ostatecznej, aby mogła uzyskać świadczenie w wyższej wysokości;

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy.

Na tej podstawie wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że organ administracji błędnie ustalił, że weryfikowana decyzja została skonsumowana. Decyzją z [...] r. organ przyznał jej jeden dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, w sytuacji kiedy wniosła o dodatek na każde dziecko. Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w przypadku korzystania z urlopu wychowawczego w celu sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, przysługuje dodatek do zasiłku rodzinnego na każde z tych dzieci. W sytuacji, gdy nie przyznano dodatku na drugie dziecko, nie było możliwości jego skonsumowania.

Skarżąca wskazała także, że organ nie podporządkował się ocenie prawnej zawarte w wyroku WSA w Gliwicach w z dnia 29 stycznia 2016 r. zgodnie z którym organ I instancji miał obowiązek pouczyć stronę o przysługujących jej uprawnieniach w zakresie trybu zmiany decyzji ostatecznej, aby mogła uzyskać świadczenie w wyższej wysokości. Natomiast w piśmie z dnia 13 lipca 2016 r. organ ograniczył się jedynie do wezwania do sprecyzowania przez stronę w jakim trybie domaga się zmiany decyzji z dnia [...]r.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2017r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) dalej "P.p.s.a." sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Jednocześnie po myśli art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrola zaskarżonej decyzji dokonana zgodnie ze wskazanymi regulacjami pozwoliła uznać skargę jako zasadną.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach uchylająca decyzję Prezydenta Miasta R. o odmowie zmiany w trybie art. 155 k.p.a. decyzji tegoż organu z dnia [...]r. przyznającej A. L. zasiłek rodzinny na dzieci: O. i A. L. na okres od 1 listopada 2013r. do 31 października 2014r. w wysokości po 77,00 zł miesięcznie, oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w okresie od 1 listopada 2013r. do 31 października 2014r. w wysokości 400,00 zł miesięcznie i umarzającą postępowanie organu pierwszej instancji w całości. Zasadniczo sprawa dotyczyła zmiany decyzji w tej części w jakiej przyznano stronie dodatek do zasiłku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego.

Z uwagi na rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji przedmiotem rozważań Sądu stały się kwestie dotyczące uchylenia decyzji odmawiającej zmiany decyzji w trybie art. 155 k.p.a. i umorzenie postępowania przed organem pierwszej instancji z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Kolegium uznało, że art. 155 k.p.a. nie znajduje zastosowania do decyzji, która utraciła moc obowiązującą, decyzji terminowej, której ważność wygasła na skutek upływu terminu, do którego decyzja ta miała obowiązywać.

Stosownie do art. 155 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio.

Postępowanie, o którym mowa w art. 155 k.p.a. jest jednym z kilku trybów nadzwyczajnych weryfikacji decyzji ostatecznych, które są względem siebie niekonkurencyjne, co oznacza, że nie mogą one być stosowane zamiennie. W przypadku wad kwalifikowanych decyzji zastosowanie znajduje postępowanie nieważnościowe (art. 156 § 1 k.p.a.) bądź postępowanie wznowieniowe (art. 145 § 1 i następne k.p.a.). Stosowanie trybów nadzwyczajnych może mieć również zastosowanie do weryfikacji decyzji prawidłowych, jak również w odniesieniu do takich wadliwości decyzji ostatecznych, które są dotknięte wadami innymi niż wady kwalifikowane. W tym wypadku ustawodawca przewidział dwa tryby weryfikacji decyzji z art. 154 k.p.a. bądź z art. 155 k.p.a., w zależności od tego, czy chodzi tu o decyzję, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa (art. 154 k.p.a.), czy też o decyzję, na mocy której strona nabyła prawo (art. 155 k.p.a.).

Postępowanie prowadzone w trybie art. 155 k.p.a. nie zmierza do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy już ostatecznie zakończonej. Istota tego postępowania sprowadza się natomiast do zbadania czy w ustalonych okolicznościach faktycznych i prawnych dotychczasowej decyzji, zostały spełnione przesłanki wymienione w tym przepisie tzn., czy na mocy decyzji ostatecznej strona nabyła prawo, czy wyraziła zgodę na zmianę lub uchylenie decyzji, czy za zmianą lub uchyleniem decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Prawna możliwość zastosowania trybu przewidzianego w art. 155 k.p.a. uwarunkowana jest zatem prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego oraz z udziałem tych samych stron.

Wobec powyższego przesłankami, które muszą zostać łącznie spełnione, ażeby organ mógł uchylić lub zmienić decyzję ostateczną, mocą której strona nabyła prawo są: po pierwsze, strona wyraziła zgodę na zmianę lub uchylenie decyzji, po drugie, przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie decyzji i po trzecie, za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony.

Tymczasem, jak wynika z treści zaskarżonej decyzji organ odwoławczy uchylił się od zbadania i rzetelnej oceny, czy w realiach tej konkretnej sprawy zachodzą wszystkie przedstawione wyżej przesłanki, warunkujące uchylenie lub zmianę decyzji Prezydenta Miasta R. z w trybie art. 155 k.p.a. Kolegium orzekając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. skoncentrowało się na zagadnieniu dopuszczalności zastosowania wskazanego trybu.

Sąd w niniejszym składzie nie podziela zapatrywania Kolegium, że stosowanie trybu z art. 155 k.p.a. względem decyzji o zasiłkach rodzinnych i dodatkach do tych zasiłków jest wykluczone po upływie okresu zasiłkowego, na jaki świadczenia te zostały przyznane i wypłacone. Organ zdaje się mylnie utożsamiać wygaśnięcie decyzji z upływem okresu zasiłkowego, na który decyzja przyznawała świadczenia rodzinne. Decyzja przyznająca świadczenia rodzinne wraz z dodatkami nie mogła wygasnąć, gdyż żaden z przepisów u.ś.r., nie przewiduje takiej możliwości. Ustawa o świadczeniach rodzinnych w art. 3 pkt 10 definiuje pojęcie "okresu zasiłkowego" jako okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Oznacza to, że z upływem okresu, na który decyzja przyznawała prawo do świadczeń rodzinnych "wygasa" tylko uprawnienie do ich otrzymywania, nie zaś decyzja, która – gdy zajdzie taka potrzeba, powinna zostać odrębnie uchylona lub zmieniona (vide: wyrok WSA w Opolu z dnia 2 marca 2009r., w sprawie II SA/Op 288/08 oraz WSA w Białymstoku z dnia 24 września 2013r., w sprawie II SA/Bk 491/13, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Decyzję taką uważa się za wykonaną. Fakt, że decyzja nie wygasła a ekspirowała nie skutkuje jej automatycznym usunięciem z obrotu prawnego, bowiem decyzja ostateczna, a taką niewątpliwie pozostaje decyzja Prezydenta Miasta R. z [...]r. mogłaby zostać usunięta z obrotu prawnego wyłącznie w jednym z przewidzianych przepisami prawa trybów nadzwyczajnych, o czym stanowi expressis verbis art. 16 § 1 k.p.a. (tak też w wyroku WSA w Łodzi z 12 marca 2015 r. sygn. akt II SA/Łd 1254/14). Sąd podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie sądów administracyjnych na tle podobnego stanu faktycznego i prawnego, że wypłacenie świadczenia za cały okres zasiłkowy nie oznacza wygaśnięcia decyzji na podstawie której świadczenie to wypłacono, a tym samym nie czyni postępowania w przedmiocie zmiany takiej decyzji bezprzedmiotowym (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1987/15 i sygn. akt I OSK 1988/15, wyrok WSA w Poznaniu z 5 października 2017 r. sygn. akt II SA/Po 376/17, wyrok WSA w Krakowie z 28 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 1613/16, wyrok WSA w Rzeszowie z 16 marca 2017 r. II SA/Rz 1157/16).

Dodatkowo należy wskazać, że zgodnie z wyrokiem dnia 29 stycznia 2016r., sygn. akt IV SA/Gl 326/15 tut. Sąd wyraził ocenę prawną, że art. 31 u.ś.r. nie stanowi samodzielnej podstawy do wydania decyzji zmieniającej (prostującej błąd) natomiast wprowadza jedynie normę określającą termin wypłaty świadczenia w prawidłowej wysokości, o ile decyzja dotychczasowa zostanie wzruszona w znanym prawu materialnemu albo procedurze administracyjnej trybie. Istota więc tego przepisu polega na określeniu granicy czasu, do jakiej można wypłacić stronie świadczenie w przypadku, gdy dotychczasowa decyzja zostanie zmieniona na korzyść beneficjenta. Powyższe rozumienie art. 31 k.p.a. jako czasowego limitu, w ramach którego mogą być wypłacone świadczenia, których odmówiono, albo które przyznano w nieprawidłowej wysokości wskazuje, że ustawodawca zakładał możliwość późniejszej weryfikacji decyzji w przedmiocie świadczeń rodzinnych na korzyść uposażonego, i to nawet przez okres 3 lat od ich wydania. To z kolei potwierdza trafność tezy, że decyzje o świadczeniach rodzinnych mogą być weryfikowane w trybach nadzwyczajnych po upływie okresu zasiłkowego, w tym między innymi w trybie art. 155 k.p.a.

W realiach tej sprawy brak było podstaw do podjęcia przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., a w szczególności twierdzenia, że postępowanie pierwszej instancji stało się bezprzedmiotowe. Obowiązkiem organu odwoławczego zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania było natomiast ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy objętej decyzją organu I instancji z poszanowaniem obowiązujących norm prawnych, od czego Kolegium bez wątpienia się uchyliło.

Stwierdzone naruszenie art. 155 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i musiało skutkować usunięciem zaskarżonej decyzji Kolegium z obrotu prawnego.

Rozpoznając sprawę ponownie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach uwzględni oceną prawną wynikającą z niniejszego wyroku. Przede wszystkim zaś rozpoznając odwołanie skarżącej wypowie się jednoznacznie, czy w realiach tej sprawy spełnione zostały przesłanki do zastosowania trybu z art. 155 k.p.a., a następnie wyda w tym zakresie rozstrzygnięcie odpowiadające przepisom obowiązującego prawa.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.