Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 531/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 4, art. 156 par 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza, Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (sprawozdawca), Protokolant Referent stażysta Natalia Kopiś, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi Gminy na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji. II. zasądza od Wojewody na rzecz Gminy ... (...) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzję z dnia [...] października 2018 r., Nr [...] Starosta L. w punkcie I zwrócił wywłaszczoną nieruchomość będącą własnością G. L., oznaczoną jako działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha (obr. 25, ark. 2), położoną w L. przy ul. [...], uregulowaną

w księdze wieczystej nr [...] [...]/6; w punkcie II orzekł, że zwrot następuje na rzecz E. B. – [...] w udziale [...] części, J. B. w udziale [...] części oraz W. S. w udziale [...] części; w punkcie III rozstrzygnął, że przejście prawa własności nieruchomości następuje

z dniem, kiedy decyzja stanie się ostateczna; w punkcie IV orzekł, że wywłaszczona nieruchomość podlega zwrotowi w stanie, w jakim znajduje się w dniu jej zwrotu;

w punkcie V zobowiązał osoby wymienione w punkcie II do zwrotu kwoty ustalonej tytułem odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w wysokości zwaloryzowanej, ustalonej proporcjonalnie do zwracanej powierzchni wynoszącej na dzień wydania decyzji [...] złotych; w punkcie VI orzekł, że kwota ustalona

w punkcie V podlega rozłożeniu na równe roczne raty na okres 10 lat, gdzie pierwsza rata płatna jest w terminie 14 dni od daty kiedy decyzja podlega wykonaniu, kolejne raty płatne są do końca każdego kolejnego roku; w punkcie VII wskazał numer rachunku bankowego, na który powinny być dokonywane wpłaty; w punkcie VII orzekł, że prawo użytkowania wieczystego wymienione w punkcie I ustanowione na rzecz [...] Związku Działkowców wygasa z dniem, w którym decyzja o zwrocie nieruchomości stanie się ostateczna; w punkcie IX ustalił odszkodowanie na rzecz działkowców (użytkowników działek ogrodowych objętych decyzją) za składniki majątkowe stanowiące ich własność znajdujące się na działkach w następującej wysokości: B. L. w kwocie [...]złotych, T. i Z. T.

w kwocie [...]złotych, A. R. w kwocie [...]złotych, T. M. w kwocie [...]złotych, I. B. w kwocie [...]złotych, S. B. w kwocie [...]złotych, A. Z. w kwocie [...]złotych, J. P. w kwocie [...]złotych; w punkcie X ustalono odszkodowanie na rzecz [...] Związku Działkowców w kwocie [...]złotych za składniki majątkowe stanowiące własność stowarzyszenia ogrodowego. W punkcie XI zobowiązano G. L. do wypłaty odszkodowania,

w punkcie XII stwierdzono, że odszkodowanie powinno być wypłacone jednorazowo w terminie trzech miesięcy od dnia kiedy decyzja podlega wykonaniu, w punkcie XIII zobowiązano G. L. do odtworzenia i założenia ogrodu w terminie 3 lat od dnia, w którym decyzji podlega wykonaniu (punkt XIV). Punkt XV rozstrzygnięcia decyzji stanowi, że jest ona podstawą do dokonania ujawnienia prawa własności

w księdze wieczystej.

W uzasadnieniu wskazano, że decyzją Prezydenta Miasta L. z dnia [...] stycznia 1976 r. Nr [...] wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość oznaczoną jako działki nr [...] i nr [...], stanowiącą własność J.

i M. B.. Wnioskiem z dnia [...] marca 2013 r. E. B. - K., J. B. i W. S. (reprezentowany przez A. B. - S.) wystąpili do Prezydenta Miasta L. o zwrot nieruchomości stanowiącej aktualne działki ewidencyjne nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha, położonej w L. przy ul. [...]. Wnioskodawcy wyjaśnili, że wywłaszczona nieruchomość nie została zagospodarowana zgodnie z celem, na jaki została wywłaszczona. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r., Nr [...] Wojewoda wyłączył Prezydenta Miasta L. od prowadzenia sprawy o zwrot nieruchomości. W dniu [...] września 2013 r. przeprowadzone zostały oględziny zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości, podczas których stwierdzono, że obszar działek ewidencyjnych nr [...] i [...] stanowi część większego ogrodzonego terenu zajętego pod parcele ogrodowe Rodzinnego Ogrodu Działkowego "[...]". Na zawnioskowanych do zwrotu działkach znajdują się parcele z nasadzeniami roślin ozdobnych, warzyw oraz drzew ozdobnych i owocowych. Ponadto w obszarze działki nr [...] posadowione są drewniane altany. Dnia [...] września 2013 r. przeprowadzona została rozprawa administracyjna. Obecny na rozprawie pełnomocnik G. L. wskazał, że G. L. swój ewentualny sprzeciw w przedmiocie zwrotu nieruchomości wyrazi

w odwołaniu od decyzji Starosty L.. Po przeprowadzonej rozprawie, pełnomocnik ROD "[...]" złożył do akt niniejszego postępowania m.in. decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] grudnia 1980 r. znak: [...],

z której wynika, że przedmiotowy grunt został przekazany w nieodpłatne użytkowanie na czas nieograniczony na rzecz Wojewódzkiego Zarządu Pracowniczych Ogrodów Działkowych w L.. W uzasadnieniu przywołanej decyzji wskazano, że teren niezabudowany o powierzchni ok. 10 ha położony w L. w dzielnicy [...] ([...]), będący przedmiotem przywołanej decyzji, został przeznaczony w planie zagospodarowania przestrzennego miasta pod urządzenie pracowniczych ogrodów działkowych na podstawie decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny ogrodów działkowych z dnia [...] września 1979 r. znak: [...]

Pismem z dnia [...] października 2013 r. Wydział Architektury i Budownictwa Urzędu Miasta L. poinformował, że nie jest w stanie ustalić, czy aktualne działki nr [...] i [...], objęte były planem realizacyjnym w dacie wywłaszczenia, tj.

w styczniu 1976 r. Wydział Planowania Urzędu Miasta L. pismem z dnia [...] października 2013 r. poinformował, że zawnioskowany do zwrotu teren w dacie wywłaszczenia objęty był planem L. H. P. Szczegółowy, zatwierdzonym Uchwałą Prezydium Miejskiej Rady N. w L. Nr [...]. Według ustaleń w/w planu przedmiotowy obszar przeznaczony był pod lokalizację zakładu przemysłowego o maksymalnej strefie uciążliwości 50 m.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. Starosta L. orzekł o zwrocie działek nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha położonych w L. w przy ul. [...] na rzecz W. S., J. B. i E. B.-K.. W ocenie Starosty L. na zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości nie został zrealizowany cel wywłaszczenia, którym była budowa zakładu kaletniczego L. Zakładów P. Terenowego "[...]". Przeprowadzone w sprawie czynności wykazały, że teren zagospodarowano pod ogrody działkowe. Odwołanie od decyzji wniósł [...] Związku Działkowców.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., Nr [...] Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W toku ponownego rozpatrywania sprawy przed organem I instancji ustalono, że zawnioskowane do zwrotu działki nr [...] i [...] obejmują parcele ogrodowe oznaczone numerami: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] znajdujące się na terenie ROD "[...]". Działka ogrodowa nr [...] użytkowana jest przez J. P., działka nr [...] przez A. Z. , działka nr [...] przez S. B., wcześniej przez G. B., działka nr [...] przez I. B., działka nr [...] przez T. M., działka nr [...] przez A. R., działka nr [...] przez [...] i Z. T. i działka nr [...] przez B. L.. W piśmie z dnia [...] listopada 2014 r. A. Z. podniosła, że wywłaszczenie działki [...] o pow. [...] ha nastąpiło na wniosek właścicieli i za dobrowolną sprzedażą tej nieruchomości. Natomiast przymusowemu wywłaszczeniu nieruchomości

z przeznaczeniem pod budowę zakładu kaletniczego podlegała jedynie działka nr [...]. Od początku zbędny pod inwestycję teren został przekazany przez Urząd Miasta L. decyzją z 1980 r. pod urządzenie pracowniczych ogrodów działkowych. W dalszym toku postępowania do akt sprawy włączono operat szacunkowy datowany na dzień [...] sierpnia 2015 r., określający wartość znajdujących się na nieruchomości składników majątkowych stanowiących własność działkowców, wartość prawa do działki w ROD oraz składniki majątkowe stanowiące własność stowarzyszenia ogrodowego. Organ prowadzący postępowanie uznał operat szacunkowy za sporządzony zgodnie z obowiązującymi przepisami. Po zapoznaniu się z operatem szacunkowym użytkownicy działek poinformowali, że usunęli ze swoich parceli objęte wyceną rośliny jednoroczne. Na rozprawie administracyjnej w dniu [...] stycznia 2016 r. przedstawiciel G. L. poinformował, że gmina nie dysponuje terenem odpowiednim dla odtworzenia ogrodu działkowego, w związku z czym wszelkie ustalenia dotyczące terminu realizacji tego obowiązku są w ocenie G. L. bezprzedmiotowe. Oświadczył też, że sprzeciwia się zwrotowi wywłaszczonej nieruchomości i wniósł o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka - A. Z., na okoliczność przekazania wywłaszczonego terenu w użytkowanie ogrodów działkowych bezpośrednio po wywłaszczeniu. W dniu [...] maja 2016 r., rzeczoznawca majątkowy ponownie przedłożył operat szacunkowy uwzględniający uwagi zgłoszone do wyceny z dnia [...] sierpnia 2015 r.

Decyzją z dnia [...] lipca 2016 r., Nr [...] Starosta L. orzekł zwrot wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha (obr. 25, ark. 2), położonej w L. przy ul. [...], uregulowanej w księdze wieczystej LU [...]/6. Zwrot orzeczono na rzecz: E. B.-K., J. B. i W. S.. Jednocześnie organ I instancji zobowiązał wnioskodawców do zwrotu na rzecz G. L. kwoty [...]zł ustalonej tytułem odszkodowania za wywłaszczony grunt, ustalił odszkodowanie na rzecz [...] Związku Działkowców za składniki majątkowe stanowiące własność PZD w kwocie [...]zł. oraz odszkodowanie na rzecz działkowców: dla B. L. w kwocie [...]zł., dla T. i Z. T. w kwocie [...]zł., dla A. R.

w kwocie [...]zł., dla T. M. w kwocie [...]zł., dla I. B. w kwocie [...]zł., dla S. B. w kwocie [...]zł., dla A. Z. w kwocie [...]zł. oraz dla J. P. w kwocie [...]zł. Przywołaną decyzją Starosta L. zobowiązał także G. L. do odtworzenia i założenia ogrodu w terminie 3 lat od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna. Decyzja ta utrzymana została w mocy decyzją Wojewody z dnia [...] grudnia 2016 r., Nr [...] Wyrokiem

z dnia 4 lipca 2017 r., sygn. akt: II SA/Lu 62/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Lublinie uchylił zaskarżoną Wojewody oraz decyzję Starosty L. z dnia [...] lipca 2016 r.

W tym stanie sprawy, po ponownym przeprowadzeniu postępowania, Starosta mając na uwadze jego przebieg oraz poczynione ustalenia faktyczne stwierdził, że część działki objętej wnioskiem inwestora oznaczona jako nr [...] nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia. Została podzielona na działki nr [...] o powierzchni [...] oraz nr [...] o powierzchni [...] ha. Jedynie działka nr [...] została zajęta pod realizację obiektu przemysłowego. Celu wywłaszczenia nie zrealizowano na działkach nr [...] i [...]. Stały się zatem zbędne na cel wywłaszczenia i podlegają w związku z tym zwrotowi. Stosownie do unormowania art. 140 ust. 1, 2 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami tytułem zwaloryzowanego odszkodowania zwrotowi podlega na rzecz G. L. kwota [...]złotych. Powołując się na art. 140 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami stwierdzono, że urządzenia ogrodów działkowych nie są związane z realizacją celu wywłaszczenia w związku z czym wartość ich nie wpływa na zmianę wartości nieruchomości. Art. 22 ust. 1 i 2 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych zobowiązuje do ustalenia na rzecz działkowców odszkodowania za składniki majątkowe znajdujące się na działkach. W związku z tym ustalono odszkodowanie na rzecz [...] Związku Działkowców w oparciu o wycenę wszystkich składników majątkowych znajdujących się na nieruchomości. Stwierdzono, ze nie znajdują się na niej nasadzenia, urządzenia i obiekty wykonane nie zgodnie z prawem. Mając na uwadze, że zobowiązano G. L. do odtworzenia ogrodu działkowego, gdzie działkowcy otrzymają prawo do parceli ogrodowych odstąpiono od przyznania na rzecz działkowców odszkodowania za prawo do działek. Uznano, że wartość ta zostanie zrównoważona przez przyznanie prawa do parceli w nowo powstałym rodzinnym ogrodzie działkowym do odtworzenia którego G. L..

Od decyzji odwołanie wnieśli Prezydent Miasta L. oraz P. L..

Decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. Nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty L.. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy zaaprobował ustalenia faktyczne i ocenę prawną dokonaną przez organ I instancji.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w L. wniosła G. L.. Zarzuciła jej, że wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, a mianowicie art. 10, art. 28, art. 30 § 1 i § 4 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego i wydanie decyzji w stosunku do osoby zmarłej, co stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i daje podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji; art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez nienależytą, powierzchowną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, iż na nieruchomości, której zwrot orzeczono nie zrealizowano celu wywłaszczenia

w sytuacji, gdy sposób zagospodarowania nieruchomości polegający na urządzeniu ogrodów działkowych jest zgodny z celem wywłaszczenia oraz naruszenie przepisów prawa materialnego art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 pkt. 1 i 2 ustawy

o gospodarce nieruchomościami poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że cel wywłaszczenia na działkach nr [...] i [...] nie został zrealizowany. Mając na uwadze te zarzuty wniesiono o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, ewentualnie o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji Starosty L.

z dnia [...] października 2018 r. i zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

W obszernych wywodach uzasadnienia przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania oraz argumenty świadczące o zasadności zarzutów. Do skargi dołączono skrócony odpis aktu zgonu J. A. P..

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Stosownie do unormowania art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 - dalej jako: p.p.s.a.). Zgodnie z normą z art. 145 §1 p.p.s.a. w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wtedy uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Skarga jest zasadna bowiem zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa, co stosownie do unormowania art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. skutkować musi stwierdzeniem jej nieważności.

Wadliwość ta wynika z faktu, że zaskarżona decyzja podjęta została

w postępowaniu, w którym przymiot strony przyznany został osobie nieżyjącej. Jak wynika ze skróconego odpisu aktu zgonu J. P. zmarła w dniu [...] grudnia 2018 r. Odwołania od decyzji utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją wniesione zostały przez Prezydenta Miasta L. w dniu [...] października 2018 r. oraz P. L. w dniu [...] października 2018 r. Zaskarżona decyzja wydana została w dniu [...] lipca 2019 r. J. P. zmarła więc na etapie postępowania odwoławczego. Decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2019 r. przesłano na adres J. P.. Odebrał ją jej pełnomocnik pocztowy.

Jak wynika z akt sprawy i co jest bezsporne, J. P. była działkowcem, użytkownikiem parceli ogrodowej nr [...] położonej na terenie Rodzinnych Ogrodów Działkowych "[...]" (k. 245 akt adm.). Działka, na której położna była parcela użytkowana przez J. P. podlega zwrotowi decyzją utrzymaną w mocy zaskarżoną decyzję. Z tego tytułu stosownie do unormowania art. 26 ust. 1 i 2 w zw. z art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (tekst jednolity: Dz.U. z 2017 r., poz. 2176 ze zm.) uprawniona była ona do otrzymania decyzją wywłaszczeniową odszkodowania za stanowiące jej własność składniki majątkowe znajdujące się na parceli nr [...]. Decyzja utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją odszkodowanie takie jej przyznawała w punkcie IX rozstrzygnięcia.

Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji należy do jednego z nadzwyczajnych trybów postępowania. Cechą postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji jest to, że przedmiot tego postępowania ogranicza się wyłącznie do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy procesowej, a mianowicie do stwierdzenia czy ostateczna decyzja jest dotknięta jedną z wad określonych w art. 156 §1 k.p.a. Ta nadzwyczajność przejawia się m.in. w tym, że ustawodawca określił ściśle przesłanki, których wystąpienie może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji. Art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie akceptowany jest pogląd, że prowadzenie postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy strona nie żyje, i wydanie

w stosunku do niej decyzji, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu przepisu art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. Jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 14 listopada 2001 r., sygn. akt I SA 2462/99 - Lex nr 82653; z dnia 20 września 2002 r., sygn. akt I SA 428/01, OSP 2004/3/33 - Lex nr 83698; z dnia 11 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 1959/06 - Lex nr 505429, czy też z dnia 30 września 2009 r., sygn. akt I OSK 1429/08 - Lex nr 595138). Jeżeli stroną postępowania jest bowiem osoba fizyczna, o jej prawach czy obowiązkach można orzec, jeśli ma zdolność prawną. Ta ostatnia na gruncie art. 8 k.c. pojawia się co do zasady wraz z urodzeniem oraz kończy się wraz ze śmiercią osoby. Przymiot strony, przysługujący osobie fizycznej wygasa zatem wraz z jej śmiercią, a to oznacza, że nie tylko nie można wszcząć postępowania ani wydać

w stosunku do osoby zmarłej decyzji, ale także, że nie może ta decyzja, z powodu braku możliwości fizycznego jej doręczenia, wywołać odpowiednich skutków prawnych (por. wyrok NSA z dnia 10 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 1187/11 - Lex nr 1260058).

W tym miejscu zauważyć należy, że odbiór przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję przez pełnomocnika pocztowego J. P. ustanowionego na podstawie art. 38 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (tekst jednolity: Dz.U. z 2018, poz. 2188) jest nieskuteczny. Stosownie bowiem do unormowania art. 101 § 2 k.c. pełnomocnictwo wygasa wraz z chwilą śmierci mocodawcy lub pełnomocnika, chyba że w pełnomocnictwie inaczej zastrzeżono z przyczyn uzasadnionych treścią stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa. Zakres pełnomocnictwa pocztowego wynika z art. 38 Prawa pocztowego, który nie zawiera postanowień wskazujących na inną chwilę wygaśnięcia pełnomocnictwa

w przypadku śmierci mocodawcy, niż wynika to z zasad ogólnych k.c. Ponadto na mocy art. 38 Prawa pocztowego pełnomocnik uprawniony jest jedynie do odbioru przesyłek lub przekazów pocztowych. Pełnomocnictwo to nie obejmuje upoważnienia do składania w imieniu mocodawcy i na jego rzecz oświadczeń woli oraz ich przyjmowania. Zatem pełnomocnik pocztowy nie może działać za mocodawcę. Nie może więc reprezentować jego interesów prawnych i działać za niego do czasu zawieszenia postępowania i ustalenia następców prawnych.

Na gruncie przepisów k.p.a. skierowanie decyzji do osoby zmarłej może wywołać różnorakie skutki procesowe. W określonych sytuacjach może to stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli zostanie uznane za rażące naruszenie prawa (art. 156 §1 pkt 2 k.p.a.). W innych, z uwagi na pominięcie następców prawnych strony, stanowić będzie podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w oparciu o art. 145 §1 pkt 4 k.p.a. Poszczególne tryby nadzwyczajne mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości decyzji i nie mogą być stosowane zamiennie. Jeżeli daną okoliczność uznano za tą, która wypełnia podstawę wznowienia, to nie można następnie traktować jej jako wypełniającej przesłankę do stwierdzenia nieważności i odwrotnie.

W ocenie Sądu, analizując okoliczność skierowania decyzji do osoby zmarłej należy rozróżnić sytuację, w której osoba zmarła stała się bezpośrednim adresatem decyzji rozstrzygającej o jej prawach i obowiązkach, od przypadku w którym doręczenie decyzji miało wyłącznie charakter procesowy, nie kształtując bezpośrednio praw lub obowiązków strony uczestniczącej w postępowaniu. Na odmienność tą zwraca uwagę również orzecznictwo sądów administracyjnych (por. wyroki NSA z dnia 25 sierpnia 2010 r., II OSK 1324/09; z dnia 15 września 2011 r., II OSK 1347/10; z dnia 5 marca 2013 r., II OSK 2079/11; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 19 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Go 223/18 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Błąd co do adresata materialnoprawnego, osoby dysponującej bezpośrednim interesem prawnym, której prawa bądź obowiązki kształtowane są przez adresowaną do niej decyzję będzie skutkował nieważnością decyzji kształtującej prawa i obowiązki. W innych przypadkach, fakt zgonu danej osoby, nawet już w trakcie postępowania administracyjnego, powoduje co najwyżej dla jej następców prawnych uprawnienie do żądania wznowienia postępowania

z powodu kwalifikowanej wady proceduralnej określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Skoro zatem w przedmiotowej sprawie wśród osób, w stosunku do których skierowana została decyzja organu odwoławczego, znalazła się osoba nieżyjąca, rozstrzygnięcie te uznać należy za obarczone wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. co czyni koniecznym stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Podkreślić przy tym należy, że na ocenę o zaistnieniu w niniejszej sprawie powyższej wady nie ma wpływu to, czy organ odwoławczy wiedział o śmierci J. P. oraz, czy jego ewentualna niewiedza była zawiniona czy też nie (por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 140/11 - Lex nr 1149167; wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 2406/10 - Lex nr 1150790).

Rozpatrując ponownie sprawę organ odwoławczy weźmie pod uwagę powyższe ustalenia oraz rozważania i określi właściwy, aktualny krąg stron postępowania, którym należy zapewnić w nim udział i do których należy kierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcia (w miejsce nieżyjącej J. P. ustali jej następców prawnych).

Wobec konieczności wyeliminowania błędu organu odwoławczego

w powyższym zakresie, za przedwczesne na obecnym etapie postępowania uznać należy merytoryczne badanie zasadności motywów zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji (pkt I sentencji wyroku). Orzeczenie o kosztach postępowania, zawarte w pkt II sentencji, znajduje natomiast uzasadnienie w dyspozycji art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Wyjaśnić należy, że zasądzone koszty postępowania obejmują uiszczony wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł, wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej, które stosownie do unormowania § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265) wynosi 480 złotych oraz opłatę skarbową w wysokości 17 zł od pełnomocnictwa.