Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1521/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2015-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a)
journal: Dz.U. 2013 poz 1456
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Elżbieta Mazur-Selwa Sędziowie NSA Małgorzata Wolska WSA Joanna Zdrzałka /spr./ Protokolant sekretarz sądowy Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 marca 2015 r. sprawy ze skargi C. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] października 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] września 2014 r., nr [...].


UZASADNIENIE

II SA/Rz 1521/14

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] września 2014 r. nr [...] o odmowie przyznania C. S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W podstawie prawnej Kolegium wskazało art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, ze zm.) – zwanej dalej "k.p.a.") oraz art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1456, ze zm.).

Z uzasadnienia tej decyzji i akt administracyjnych sprawy wynika, że C. S. pobierał świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad żoną, przyznane decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. na stałe. Decyzja ta wygasła z dniem 30.06.2014 r. i po wejściu w życie ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz. 567) C. S. przyznany został zasiłek dla opiekuna, decyzją Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2014 r.

W dalszej kolejności złożył on wnioski: o zaprzestanie wypłaty zasiłku dla opiekuna oraz o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym żoną – S. K., motywując je spełnieniem warunków do przyznania tego świadczenia, które jest wypłacane w wyższej wysokości niż zasiłek dla opiekuna.

Burmistrz Miasta [...] decyzją z dnia [...] września 2014 r. uchylił decyzję własną z dnia [...] czerwca 2014 r. o przyznaniu zasiłku dla opiekuna od 1.09.2014 r., a następnie decyzja z dnia [...] września 2014 r. nr [...] odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu podał, że wprawdzie wnioskodawca faktycznie sprawuje opiekę nad niepełnosprawną żoną oraz dwójką swoich dzieci, jednakże zgodnie z treścią art. 17 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych (dalej: "u.ś.r.") świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W rozpatrywanej sprawie wnioskodawca jest osobą zdrową i pozostającą z S. K. w związku małżeńskim, co wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego

W odwołaniu od tej decyzji C. S. podniósł, że jest jedyna osobą, która sprawuje opiekę nad niepełnosprawną żoną. Choruje ona na dystrofię mięśniową od urodzenia, wymaga całodobowej opieki. Odwołujący musiał zrezygnować z zatrudnienia z uwagi na konieczność opieki nad żoną, a także nad dwójką małych dzieci.

Samorządowe Kolegium Odwoławczego w [...] decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium wskazało, że przepis art. 17 u.ś.r. nie przewiduje, by świadczenie pielęgnacyjne przysługiwało małżonkom obok osób, na których zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym ciąży obowiązek alimentacyjny, a zatem decyzję organu I instancji uznać należało za odpowiadającą prawu. Ponadto pomimo nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawodawca nie skreślił przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit.a) u.ś.r. Świadczeniem, o które obecnie może ubiegać się małżonek osoby wymagającej opieki jest specjalny zasiłek opiekuńczy, o którym mowa w art. 16a u.ś.r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie C. S. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji, zasądzenie wypłaty zaległego świadczenia wraz z ustawowymi odsetkami oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zdaniem skarżącego odmowa ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oparta na negatywnej przesłance pozostawania wnioskodawcy w związku małżeńskim z osobą wymagającą opieki jest niezgodna z art. 32 ust. 1, art. 69 i art. 71 Konstytucji RP, Protokołem 1 art. 1 Europejskiej Konwencji o ochronie Praw Człowieka i podstawowych wolności oraz art. 6 ust. 1 ww. Konwencji w związku z art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw. Utrzymanie zaś w mocy wadliwej decyzji organu I instancji stanowiło naruszenie art. 138 § 1 pkt k.p.a. oraz art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Skarżący podał, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, skoro członek rodziny wywiązuje się ze swych obowiązków zarówno prawnych, jak i moralnych wobec chorego krewnego, co wymaga rezygnacji z zarobkowania, to osoba ta winna otrzymać od Państwa odpowiednie wsparcie. Powyższe kryterium skarżący spełnia, gdyż sprawuje opiekę nad niepełnosprawną żoną, jest osobą ubogą i zrezygnował z zatrudnienia w związku ze sprawowaną opieką. Tym samym odmowa ustalenia wnioskowanego świadczenia tylko i wyłącznie z powodu pozostawania w związku małżeńskim powoduje nieuzasadnione różnicowanie sytuacji osób uprawnionych do świadczeń rodzinnych, a w konsekwencji dyskryminację małżonków. Jest to niedopuszczalne szczególnie, że rodzina i małżeństwo zostały w Konstytucji RP objęte szczególną troską ze strony Państwa.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podnosząc dodatkowo, że zarzuty skargi oparto na wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r. sygn. P 27/07. Wyrok ten stwierdzał niezgodność z Konstytucją RP przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. w zakresie, w jakim uniemożliwiał nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny. Wyrok ten zdaniem Kolegium stracił aktualność w związku z kolejnymi nowelizacjami u.ś.r., w szczególności zaś w związku z wprowadzeniem art. 16a, który dotyczy przesłanek ustalania specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługującego m.in. małżonkom osób niepełnosprawnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

Kontrola zaskarżonego aktu przez sąd administracyjny sprowadza się do badania go pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647). Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Badanie legalności obejmuje kontrolę prawidłowości zastosowanych w sprawie przepisów prawa materialnego i ich wykładni, jak również przeprowadzonego postępowania administracyjnego.

W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z powodu nieco innej argumentacji niż w niej podniesiona.

Przedmiotem zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej jest odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Przesłanki jego przyznania, wysokość oraz zasady wypłacania określa art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 114 – dalej również "ustawa" lub "u.ś.r."). Przepis ten w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji stanowił w ust. 1, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W art. 17 ust. 5 ustawodawca wymienił przypadki wyłączenia możliwości uzyskania tego świadczenia. W pkt 2 lit. a) tego przepisu wskazał, że świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Organy orzekające w sprawie uznały pozostawanie osoby, nad którą sprawowana jest opieka – S. K. - w związku małżeńskim, za przesłankę do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wynikającą z wymienionego przepisu.

Ponadto organ II instancji wskazał na brak możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego przez małżonka osoby podlegającej opiece.

Dokonując oceny czy pogląd ten oraz zastosowana przez organy wykładnia językowa art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych jest prawidłowa i urzeczywistnia normy, zasady i wartości konstytucyjne, sięgnąć należy do istoty świadczenia pielęgnacyjnego i genezy przepisów je statuujących.

Świadczenie to stanowić ma formę wsparcia rodziny pozostającej nie tylko w trudnej sytuacji materialnej, ale i faktycznej, spowodowanej koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą wymagającą, ze względu na swój stan zdrowia, pomocy w wykonywaniu podstawowych czynności życiowych.

W pierwotnym brzmieniu art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych przewidywał przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem – jego rodzicom albo opiekunowi faktycznemu. Odczytywany razem z nim art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) tej ustawy (dodany z dniem 1.09.2005 r.) wskazywał jednoznacznie, że jeżeli dziecko, wymagające opieki pozostaje w związku małżeńskim, to świadczenie pielęgnacyjne należne wyłącznie matce lub ojcu albo opiekunowi faktycznemu dziecka, nie przysługuje. W takiej sytuacji bowiem tworzy się nowa rodzina i obowiązek opieki, pomocy i wsparcia przechodzi z rodziców na współmałżonka.

Rozumienie wskazanych regulacji przestało być jednak tak oczywiste po wydaniu przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 18 lipca 2008 r., P 27/07, OTK-A 2008/6/107, uznającego, że art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim uniemożliwia nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W wyroku tym Trybunał stwierdził, iż w art. 17 ust. 1 mamy do czynienia z pominięciem legislacyjnym, zawężającym – w sposób niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji – krąg osób uprawnionych do nabycia świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Trybunału wybranie spośród osób zobowiązanych do alimentacji jedynie rodziców i przyznanie wyłącznie tej grupie prawa do świadczenia narusza konstytucyjną zasadę równości i sprawiedliwości społecznej, godząc również w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną oraz pomocy rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 18 i art. 71 Konstytucji). Jednocześnie też Trybunał zwrócił uwagę, iż wprawdzie orzeczenie o niekonstytucyjności dotyczy wyłącznie art. 17 ust. 1 u.ś.r., jednakże do organów stosujących przepisy tej ustawy należeć będzie ocena skutków stwierdzenia niekonstytucyjności tego przepisu w konfrontacji z innymi przesłankami określającymi prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (tu Trybunał wskazał w szczególności na art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy). Trybunał Konstytucyjny dał tym samym bezpośrednią wskazówkę, że to organ, orzekając w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na opiekę nad współmałżonkiem, musi ocenić skutek stwierdzenia niekonstytucyjności art. 17 ust. 1 cyt. ustawy w dawnym brzmieniu (por. też wyrok NSA w Warszawie z dnia 30.04.2010 r., I OSK 115/10, LEX Nr 594927). Na skutek tego wyroku Trybunału Konstytucyjnego ustawodawca znowelizował art. 17 ust. 1 u.ś.r., poszerzając katalog osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Z dniem 1 stycznia 2010 r. dodany też został art. 17 ust. 1a) u.ś.r., który stanowi, że osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1. W związku z tą nowelizacją i nie dokonaniem w dalszym ciągu zmiany art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych Trybunał Konstytucyjny postanowieniem z dnia 1 czerwca 2010 r., sygn. S 1/10, OTK-A 2010/5/54, przedstawił Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej uwagi dotyczące niezbędności działań ustawodawczych, zmierzających do zapewnienia spójności zasada przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego.

W wyniku podjęcia tych działań w dniu 19 sierpnia 2011 r. uchwalona została zmiana art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych (zawarta w art. 1 pkt 6 lit. b) ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 205, poz. 1212); weszła w życie w dniu 14.10.2011 r.) poprzez dodanie w ww. przepisie wyrazów: "chyba, że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności".

Kolejne zasadnicze zmiany w zasadach przyznawania świadczeń rodzinnych wprowadzone zostały ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548). Wówczas w miejsce dotychczasowego świadczenia pielęgnacyjnego wprowadzono 2 rodzaje świadczeń – specjalny zasiłek opiekuńczy określony w dodanym art. 16a ustawy oraz świadczenie pielęgnacyjne, określone w znowelizowanym art. 17 ustawy. Wprowadzone w art. 17 ust. 1 u.ś.r. zmiany dotyczyły podmiotów uprawnionych do tego świadczenia, jak również specjalnego warunku ubiegania się o to świadczenie – kryterium wieku, w jakim postała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki. Zgodnie z dodanym w art. 17 ustawy ust. 1b) świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

W art. 16a) u.ś.r. wśród pomiotów, którym przysługuje specjalny zasiłek opiekuńczy wymienione zostały:

1) osoby, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788, z późn. zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny,

2) małżonkowie.

Fakt, że wśród osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 1-4 nie wskazano wprost małżonków, tak jak w przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego nie oznacza, że tej grupie nie przysługuje prawo do tego świadczenia.

Zgodnie z art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, dalej: "k.r.o." oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli (...). Ponadto, w myśl art. 23 k.r.o. są oni obowiązani do wspólnego pożycia, wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny. Z przepisów tych wynika, że więź, która łączy współmałżonków, jest wielopłaszczyznowa i obejmuje nie tylko samych małżonków, ale i całą, założoną przez nich rodzinę. Z tego powodu prawa i obowiązki małżonków zostały uregulowane prawnie w sposób odrębny i jednocześnie szczególny. Powyższe nie zmienia jednak faktu, że wśród obowiązków małżeńskich istnieje obowiązek wzajemnej alimentacji (przyczynianie się do zaspokajania wzajemnych potrzeb, wzajemna pomoc i współdziałanie dla m.in. wzajemnego dobra). Obowiązek ten, wynikając z art. 23 i 27 k.r.o., sprowadza się również do obowiązku opieki na chorym czy niepełnosprawnym małżonkiem. Nie można zatem przyjąć, że kwestię obowiązku alimentacyjnego należy wyłącznie rozpatrywać w kontekście art. 128 i nast.k.r.o.

W tej sytuacji nie można uznać, że art. 17 ust. 1 pkt 4, posługując się pojęciem "innych osób, na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności", nie dotyczy współmałżonków.

Taki pogląd prezentowany był już w orzecznictwie dość powszechnie, choć dotyczył stanu prawnego sprzed wprowadzenia specjalnego zasiłku opiekuńczego (por. wyrok NSA z dnia 15.07.2014 r., I OSK 646/13, Lex Nr 1518090). Okoliczność ta zdaniem Sądu nie wpływa jednak na zmianę zaprezentowanego poglądu w sytuacji, gdy dotyczy tych osób, których niepełnosprawność powstała w okresie wskazanym w art. 17 ust. 1b ustawy. Małżonkom osób, które warunku z tego przepisu nie spełniają, przysługuje w obecnym stanie prawnym inne świadczenie – specjalny zasiłek opiekuńczy. W rozpoznawanej sprawie warunek z art. 17 ust. 1b u.ś.r. został spełniony – żona skarżącego S. K., ur. w 1983 r. jest niepełnosprawna od 1997 r., jak wynika z orzeczenia o niepełnosprawności. Sąd zwraca przy tym uwagę na fakt wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13, OTK 104/9/A/2014. W pkt 2 tego wyroku Trybunał orzekł, że art. 17 ust. 1b) ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji.

W uzasadnieniu tego orzeczenia Trybunał stwierdził jednak, że skutkiem wejścia w życie niniejszego wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b) u.ś.r., ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Trybunał orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b), zalecając ustawodawcy niezwłoczne podjęcie działań legislacyjnych w celu poprawy stanu prawego.

Reasumując, nie można zaakceptować zaprezentowanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) w powiązaniu z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. która w ocenie Sądu nie tylko jest rażąco niesłuszna, krzywdząca i niesprawiedliwa, ale prowadzi do irracjonalnych skutków. Wychodząc bowiem z wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy, świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawnym małżonkiem przysługiwałoby bowiem wyłącznie współmałżonkowi, który sam legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, czyli takiemu, który faktycznej opieki nie może sprawować z uwagi na swoją własną niepełnosprawność (zwrócił na to uwagę również WSA w Rzeszowie w wyrokach z dnia 23.05.2012 r., II SA/Rz 283/12 oraz z dnia 8.06.2012 r., II SA/Rz 387/12, dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl, a także NSA w powołanym wyroku 15.07.2014 r., I OSK 646/13).

Zwłaszcza na gruncie rozpoznawanej sprawy, gdzie skarżący, rezygnując z jakiejkolwiek aktywności zawodowej, sprawuje opiekę nad niepełnosprawną żoną oraz przejął jej obowiązki w opiece nad małoletnimi dziećmi, odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wywodzona z wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych odczytana musi być jako rażąco niesłuszna, krzywdząca i niesprawiedliwa.

Taka zaś konstatacja uprawnia Sąd do zastosowania wykładni systemowej i celowościowej tego przepisu, uwzględniającej konstytucyjne zasady równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP) i ochrony rodziny (art. 18), a także nakazy zapewnienia rodzinie w uzasadnionych wypadkach prawa do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych (art. 71) oraz pomocy osobom niepełnosprawnym w zabezpieczeniu egzystencji (art. 69). Sąd kieruje się przy tym wyrażoną w art. 178 ust. 1 i art. 8 Konstytucji RP zasadą podległości sędziów Konstytucji RP, rozumianą w ten sposób, że interpretując przepisy ustaw sędziowie zobowiązani są wziąć pod uwagę nie tylko ich literalną treść, ale także przepisy Konstytucji RP, a w sytuacji, w której wykładnia ustawy nie daje jednoznacznego rezultatu, należy wybrać taką wykładnię, która w sposób najpełniejszy umożliwia realizację norm i wartości konstytucyjnych (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 20.06.2000 r. sygn. akt I KZP 14/00, Wokanda 2000/9/16 oraz postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5.11.2001 r. sygn. akt T 33/01, OTK - B 2002/1/47).

Przyjęcie wskazanych wyżej metod wykładni prowadzi też do wniosku, że zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje też małżonkom, na których na podstawie art. 27 w zw. z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego spoczywa obowiązek alimentacyjny w pierwszej kolejności, a więc z wyprzedzeniem innych osób.

Z tych względów Sąd uznał przyjętą przez organy interpretację art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych za błędną, co wskazuje na naruszenie tego przepisu, które miało wpływ na wynik sprawy, przez organy obu instancji, to zaś stanowi przesłankę do uchylenia wydanych przez nie decyzji.

Z tej przyczyny, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] września 2014 r. Zmiana zaskarżonej decyzji przez Sąd, o co wnosił w skardze skarżący jest niemożliwa w świetle obowiązujących przepisów P.p.s.a - art. 145.

Z uwagi na fakt, iż zaskarżona decyzja nie nakłada żadnych praw i nie przyznaje obowiązków, Sąd odstąpił od stosowania art. 152 P.p.s.a. i określenia czy i w jakim zakresie decyzja ta może być wykonana.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy wezmą pod uwagę zaprezentowaną przez Sąd wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych.