Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1086/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 23  ust. 1,  ust. 1a i  ust. 7
journal: Dz.U. 2017 poz 489
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędziowie WSA Iwona Kosińska WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant referent Marcin Sieradzki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2017 r. sprawy ze skargi H. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2017 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania H. M. od decyzji Prezydenta Miasta O. z [...] kwietnia 2017 r., nr [...] orzekającej o zwrocie kwoty [...] zł tytułem nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że decyzją Prezydenta Miasta O. z [...] listopada 2008 r., nr [...] przyznano H. S. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na P. S. i R. S. w okresie od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. w wysokości po [...] zł miesięcznie.

Decyzją Prezydenta Miasta O. z [...] września 2012 r., nr [...] uznano, że kwota [...] zł wypłacona w miesiącach styczeń - luty 2009 r. tytułem świadczenia z funduszu alimentacyjnego była świadczeniem nienależnie pobranym oraz orzeczono o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Decyzją z [...] kwietnia 2016 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję z [...] września 2012 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 24 sierpnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 775/16 uchylił decyzje: Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] kwietnia 2016 r. i Prezydenta Miasta O. z [...] września 2012 r.

Decyzją Prezydenta Miasta O. z [...] grudnia 2016 r., nr [...] uznano, że kwota [...] zł wypłacona w lutym 2009 r. tytułem świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych: R. S. i P. S. była świadczeniem nienależnie pobranym.

Prezydent Miasta O. decyzją z [...] kwietnia 2017 r., nr [...] orzekł o zwrocie kwoty [...] zł ustalonej ostateczną decyzją tego organu z [...] grudnia 2016 r. tytułem nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Odwołanie od decyzji z [...] kwietnia 2017 r. złożyła H. M. (poprzednie nazwisko S.) podnosząc, że decyzja jest bezprzedmiotowa i nie ma mocy prawnej. Wskazała, że w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wykluczona jest możliwość ponownego postępowania w tej samej sprawie.

Rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 24 sierpnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 775/16 podkreślił, że organy nieprawidłowo w jednej decyzji ustaliły wysokość nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego oraz orzekły o jego zwrocie. Natomiast dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy konieczne jest ostateczne zakończenie postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych świadczeń, a dopiero następnie otwiera się droga do orzekania w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Kolegium wyjaśniło, że stosownie do art. 153 ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Mając na uwadze wytyczne Sądu, organ I instancji decyzją z [...] grudnia 2016 r. uznał, że kwota [...] zł wypłacona w lutym 2009 r. tytułem świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz R. S. i P. S. była świadczeniem nienależnie pobranym. Natomiast, gdy decyzja ta stała się ostateczna, to odrębną decyzją z [...] kwietnia 2017 r. orzeczono o zwrocie kwoty [...] zł, ustalonej decyzją z [...] grudnia 2016 r., tytułem nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Kolegium wyjaśniło, że stosownie do art. 23 ust. 1 i ust. 1a ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2016 r., poz. 169 ze zm.) osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu, a od kwot nienależnie pobranego świadczenia, o którym mowa w art. 2 pkt 7 lit. a, b, d i f, naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty (art. 23 ust.7 ustawy).

W ocenie organu odwoławczego w rozpoznawanej sprawie spełnione zostały przesłanki do orzeczenia o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Świadczenie w wysokości [...] zł uznano za nienależnie pobrane decyzją z [...] grudnia 2016 r. W konsekwencji decyzja o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia podejmowana na podstawie art. 23 ust. 1 ustawy poza tym, że została podjęta dopiero po wydaniu ostatecznej decyzji o uznaniu świadczenia za nienależne (wg wskazań Sądu w wyroku z 24.08.2016 r., sygn. akt I SA/Wa 775/16), stanowi jej bezpośrednią konsekwencję i ma charakter związany. Wobec tego, że decyzja o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane stała się ostateczna, organ jest zobligowany do wydania decyzji o jego zwrocie, zaś niedopuszczalne byłoby wówczas ponowne weryfikowanie, czy świadczenie to spełnia znamiona świadczenia nienależnie pobranego w rozumieniu art. 2 pkt 7 ustawy. Zagadnienie to zostało już rozstrzygnięte ostateczną decyzją administracyjną.

Kolegium wskazało, że bezspornym jest, iż skarżącej w lutym 2009 r. wypłacono kwotę [...] zł tytułem świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych: R. S. i P. S., które to świadczenie zostało ostatecznie uznane za nienależnie pobrane.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium podniosło, że obowiązek zwrotu świadczenia został orzeczony dopiero, gdy świadczenie uznane zostało w sposób ostateczny za nienależne. Wobec uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 24 sierpnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 775/16 decyzji: z [...] kwietnia 2016 r. i z [...] września 2012 r. sprawa będąca przedmiotem tych decyzji podlegała ponownemu rozpatrzeniu.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] czerwca 2017 r. skargę wniosła H. M.

W uzasadnieniu skargi poniosła, że od wyroku z 24 sierpnia 2016 r. żadna ze stron nie wniosła skargi kasacyjnej, wobec czego wyrok stał się prawomocny. W ocenie skarżącej oznacza to, że po wyroku tym żadne decyzje nie powinny być wydane. Stanowisko takie skarżąca przedstawiła także na rozprawie sądowej 10 listopada 2017 r.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji zostały wydane po wyroku tutejszego Sądu z 24 sierpnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 775/16. Wyrokiem tym Sąd uchylił decyzje: Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] kwietnia 2016 r. oraz Prezydenta Miasta O. z [...] września 2012 r.

W uzasadnieniu wyżej wskazanego wyroku Sąd podkreślił, że uprawnienia do świadczenia z funduszu alimentacyjnego zostały przyznane przed 1 stycznia 2012 r., co ma istotne znaczenie z punktu widzenia zastosowania właściwych przepisów ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zgodnie bowiem z art. 3 ustawy z 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 205, poz. 1212) sprawy o świadczenia rodzinne i świadczenia z funduszu alimentacyjnego, do których prawo powstało przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonych w przepisach dotychczasowych. Do 1 stycznia 2012 r. (tj. wejścia w życie ustawy z 19 sierpnia 2011 r.) art. 2 pkt 7 lit. d) ustawy stanowił: "ilekroć w ustawie jest mowa o nienależnie pobranym świadczeniu oznacza to świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone w przypadku, gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty". Sąd podkreślił, że przepis ten w przywołanym brzmieniu, ze względu właśnie na datę wydania decyzji o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego, ma zastosowanie w sprawie.

Zgodnie z treścią art. 23 ust. 1 ustawy osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu. Sąd wskazał, że obowiązek zwrotu świadczenia może zostać orzeczony dopiero wówczas, gdy określone świadczenie uznane zostanie w sposób ostateczny za nienależne. Tak więc, dopiero gdy uprawomocni się decyzja uznająca dane świadczenie za nienależnie pobrane, może być orzeczony zwrot tego świadczenia. Wadliwe było, w ocenie Sądu, jednoczesne orzekanie w obu tych kwestiach w jednej decyzji administracyjnej, jak uczynił to wówczas organ I instancji, a nie dostrzegł tego organ odwoławczy. Dlatego Sąd uznał, że zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji, są niezgodne z prawem. Sąd wskazał także na naruszenie art. 2 pkt 7 lit. d) ustawy. Nie wyjaśniono bowiem za jakie miesiące i jaka kwota, tj. [...] zł czy [...] zł jest świadczeniem nienależnie pobranym.

Zgodnie z art. 153 ppsa zarówno organy jak i sąd ponownie rozpoznające sprawę związane są oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu sądu.

Po wyroku Sądu z 24 sierpnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 775/16 Prezydent Miasta O. decyzją z [...] grudnia 2016 r., nr [...] uznał, że kwota [...] zł, wypłacona w lutym 2009 r. tytułem świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz R. i P. S. (po [...] zł na każdą z osób), była świadczeniem nienależnie pobranym. Decyzja ta doręczona została skarżącej 12 stycznia 2017 r. (skarżąca pokwitowała jej odbiór osobiście). Od decyzji tej skarżąca nie złożyła odwołania, wobec czego stała się ostateczna.

Następnie decyzją z [...] kwietnia 2017 r. Prezydent orzekł o obowiązku zwrotu kwoty [...] zł, ustalonej decyzją z [...] grudnia 2016 r., tytułem nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., na skutek odwołania skarżącej utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Decyzje są prawidłowe. Podstawą rozstrzygania w decyzji Prezydenta Miasta O. był art. 23 ust. 1, ust. 1a i ust. 7 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Przepis ten stanowi, że osoba, która pobrała nienależne świadczenia obowiązana jest do ich zwrotu. Od kwot nienależnie pobranego świadczenia naliczane są odsetki za opóźnienie. Odsetki naliczane są od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia zapłaty. Organy w pełni zastosowały się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku tutejszego Sądu z 24 sierpnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 775/16 - zgodnie z treścią art. 153 ppsa. Prawidłowo zastosowały wyżej powołane przepisy prawa materialnego.

Stanowisko skarżącej, że wyrok Sądu z 24 sierpnia 2016 r., skutkuje niemożnością ponownego orzekania przez organy jest chybiony i wynika z niezrozumienia jego sentencji i uzasadnienia. Sąd w uzasadnieniu wyżej wskazanego wyroku wyraźnie wskazał, jakie błędy zostały popełnione przez organy, jak należy rozumieć treść przepisów i że w niniejszej sprawie powinny być wydane odrębne decyzje: co do uznania świadczeń za nienależnie pobrane, a gdy decyzja w tym przedmiocie stanie się ostateczna dopiero wówczas organ będzie mógł orzekać o zwrocie tego świadczenia. Organy w pełni zastosowały się do wskazań Sądu.

Mając na uwadze wszystkie wyżej podniesione okoliczności Sąd orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 151 ppsa.