Postanowienie WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1153/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2015-12-03 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wnioskiem złożonym na formularzu PPF w dniu 14 sierpnia 2015 r., skarżący M. W. zwrócił się o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości, w tym wpisu od skargi w kwocie 100 zł.

Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Podkreślić przy tym należy, że rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w powołanym przepisie. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam wnioskodawca. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest bowiem możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. W konsekwencji bierność wnioskodawcy skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych i traktować ją należy jako niewykazanie przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i synem (uczniem liceum ogólnokształcącego), małżonkowie nie posiadają żadnego majątku, od marca br. nie osiągają żadnych dochodów, skarżący od marca 2014 r. leczy chorobę zwyrodnieniową stawów kolanowych, był rehabilitowany i dwukrotnie operowany, z uwagi na brak efektów zastosowanego leczenia został skierowany na kolejną operację, ze względu na stan zdrowia nie jest w stanie podjąć pracy, obecnie skarżący i jego rodzina otrzymują pomoc od rodziców skarżącego, którą określił "na poziomie poniżej minimum egzystencji".

Referendarz sądowy uznał oświadczenie skarżącego za niewystarczające do dokonania oceny jego możliwości płatniczych i zarządzeniem z dnia 19 sierpnia 2015 r., wydanym na podstawie art. 255 p.p.s.a., wezwał skarżącego (przez pełnomocnika) do przedłożenia w terminie 14 dni następujących dokumentów: 1/ odpisów wszystkich złożonych przez małżonków zeznań podatkowych za lata 2013-2014 (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39), bądź stosownego zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego w przedmiocie wysokości dochodów osiągniętych przez każdego z małżonków za te lata; 2/ wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez małżonków rachunków bankowych (rachunków osobistych, rachunków lokat oraz kont i lokat dewizowych, w tym podlegających zajęciu egzekucyjnemu), maklerskich i innych, na których są gromadzone środki pieniężne, obrazujących historię (wpłaty, wypłaty, przelewy) i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy; 3/ oświadczenia, czy małżonkowie zostali zarejestrowani jako osoby bezrobotne i czy przyznano im z tego tytułu prawo do zasiłku; jeżeli tak – przedłożenia dokumentów potwierdzających te okoliczności (decyzji/zaświadczenia z urzędu pracy); 4/ oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na każdego z małżonków pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości) oraz kosztów związanych z ich używaniem (zakupem paliwa, ubezpieczeniem); 5/ dokumentów obrazujących wysokość stałych kosztów utrzymania małżonków poniesionych przez nich w okresie ostatnich trzech miesięcy, w szczególności wydatków związanych z eksploatacją domu (opłat za energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, telefon, internet, TV itp.); 6/ oświadczenia, czy skarżący ponosi koszty swojego leczenia i rehabilitacji; jeżeli tak – przedłożenia dokumentów, z których wynikałaby wysokość wydatków poniesionych z tego tytułu w okresie ostatnich trzech miesięcy; 7/ oświadczenia, czy skarżący lub jego żona w okresie ostatnich sześciu miesięcy korzystali ze świadczeń pomocy społecznej; jeżeli tak – przedłożenia dowodów, z których wynikałby rodzaj, wysokość oraz okres, na jaki pomoc została przyznana (decyzji z pomocy społecznej); 8/ oświadczenia w przedmiocie pomocy udzielanej małżonkom przez rodziców skarżącego – wskazania jej rodzaju, wysokości (w przypadku pomocy finansowej) i częstotliwości wraz z dowodami potwierdzającymi tę okoliczność (oświadczenie osoby udzielającej pomocy).

Wyjaśniono także skarżącemu, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować odmową przyznania mu prawa pomocy.

Pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia 21 września 2015 r. wniósł o przedłużenie o co najmniej 14 dni terminu do przedłożenia wymaganych dokumentów ze względu na – jak to określił – konieczność zgromadzenia i przeanalizowania obszernej dokumentacji z udziałem skarżącego. Wskazał także, że nie dysponuje dokumentacją wymienioną w wezwaniu. Jednocześnie pełnomocnik nadesłał:

- kopie wyciągów z rachunku bankowego skarżącego o numerze [...] za okres od 20 marca do 19 lipca 2015 r., na którym we wskazanym okresie nie dokonano żadnych transakcji i którego saldo wynosiło 74,05 zł;

- mało czytelne kopie zdjęć stron internetowych banków obrazujących stan konta w [...] za okres od 1 kwietnia do 21 sierpnia 2015 r., na którym jedynymi księgowanymi operacjami były opłaty bankowe oraz stan konta o numerze [...] za okres od 1 kwietnia do 21 sierpnia 2015 r., którego saldo końcowe było ujemne i wynosiło 0,52 zł, przy czym z dowodów tych nie sposób wywieść kto jest posiadaczem ww. rachunków;

- kopię wniosku o rozliczenie konta płatnika składek RD-3, złożonego przez skarżącego w ZUS w dniu 23 lipca 2015 r. wraz z odpowiedzią ZUS, z której wynika, że z uwagi na błędne dokumenty rozliczeniowe brak jest możliwości poprawnego rozliczenia konta;

- kopie pisma i zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego, z których wynika, że zaległości podatkowe skarżącego wynoszą 292.406,70 zł.

Referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 3 grudnia 2015 r. odmówił uwzględnienia wniosku pełnomocnika o przedłużenie terminu do nadesłania dokumentów szczegółowo wskazanych w zarządzeniu z dnia 19 sierpnia 2015 r. Pełnomocnik nie podał bowiem żadnej przyczyny, która uzasadniałaby przedłużenie tego terminu. Za taką nie sposób uznać wskazanej przez pełnomocnika konieczności zgromadzenia i przeanalizowania obszernej dokumentacji z udziałem skarżącego. Referendarz sądowy zauważa, że obowiązkiem pełnomocnika było jedynie nadesłanie wymaganych dokumentów, których większość stanowiły oświadczenia skarżącego, jego małżonki i rodziców, zaś pozostałe dokumenty, takie jak roczne zeznania podatkowe małżonków, faktury i rachunki dotyczące miesięcznych opłat za media, czy ewentualne decyzje dotyczące uznania małżonków za osoby bezrobotne, przyznające im świadczenia z tego tytułu, a także ewentualne decyzje przyznające małżonkom świadczenia z pomocy społecznej, bez wątpienia znajdują się w posiadaniu skarżącego. Zatem mogły one zostać przedstawione w terminie zakreślonym w zarządzeniu z dnia 19 sierpnia 2015 r. Natomiast powoływana przez pełnomocnika analiza tych dokumentów i ich ocena należy do uprawnień i obowiązków orzekającego w przedmiocie prawa pomocy, w tym przypadku referendarza sądowego a nie pełnomocnika strony.

Nie bez znaczenia jest również okoliczność, że 14-dniowy termin do przedłożenia wymaganych dokumentów został skarżącemu przedłużony zgodnie z wnioskami pełnomocnika w sprawach o sygn. akt I SA/Gd 848-855/15, w których skarżący również ubiegał się o zwolnienie od kosztów sądowych, składając wnioski w dniu 18 czerwca 2015 r. Pomimo wyznaczenia pełnomocnikowi kolejnego terminu (a w sprawach I SA/Gd 848/15 oraz I SA/Gd 852/15 dwukrotnego jego przedłużenia) nie przedłożył on wymaganych dokumentów.

Z tych wszystkich przyczyn referendarz sądowy uznał, że pełnomocnik dysponował wystarczającym czasem do nadesłania wymaganych dokumentów i odmówił przedłużenia terminu do ich złożenia.

W tak ustalonym stanie sprawy referendarz sądowy stwierdził, że skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy, gdyż nie wykonał nałożonego na niego obowiązku. Dokonanie rzetelnej i pełnej oceny jego sytuacji finansowej wciąż nie jest możliwe z uwagi na niewyjaśnienie wszystkich istotnych (kluczowych) okoliczności. Skarżący w żaden sposób nie odniósł się do tej części wezwania, która pozwoliłaby ustalić, czy małżonkowie faktycznie nie dysponują żadnymi środkami pieniężnymi a ich sytuacja finansowa i życiowa jest tak trudna jak zostało to opisane we wniosku – skarżący nie przedstawił bowiem wyciągów z rachunków bankowych swojej małżonki, pominął kwestię, czy małżonkom zostały przyznane świadczenia z pomocy społecznej i czy w ogóle o taką pomoc się ubiegali oraz nie wyjaśnił charakteru pomocy udzielanej małżonkom przez swoich rodziców, nie przedstawił także dokumentów obrazujących kwotę wydatków związanych z kosztami eksploatacji zajmowanego domu. W tym miejscu należy wyjaśnić, że prawidłowa ocena sytuacji finansowej strony możliwa jest jedynie wówczas, gdy strona udokumentuje nie tylko dochody i oszczędności (bądź ich brak) swoje, ale także osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym (w tym przypadku żony) oraz gdy przedstawi wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie własne i rodziny.

W niniejszej sprawie okoliczności te nie zostały przez skarżącego wykazane. Raz jeszcze należy podkreślić, że zaniechanie skarżącego w tym zakresie stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie okoliczności wskazanych we wniosku i przyznanie mu prawa pomocy.

Natomiast mając na uwadze dokumenty przedstawione przez pełnomocnika należało uznać, że skarżący przedstawił i udokumentował swoje możliwości płatnicze w taki sposób, aby przemawiały one za uznaniem, że poniesienie przez skarżącego kosztów sądowych w niniejszej sprawie wywoła skutki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Udokumentowane okoliczności takie jak: brak środków na rachunkach bankowych, zobowiązania podatkowe w znacznej kwocie, czy też długotrwała niemożność świadczenia pracy spowodowana leczeniem (okoliczność ta znajduje potwierdzenie w aktach podatkowych załączonych do spraw o sygn. akt I SA/Gd 848-855/15) prowadzą także do wniosku, że świadomym zamiarem skarżącego było zobrazowanie swojej sytuacji majątkowej w taki sposób, aby orzekający uznał, że nie ma on możliwości uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie ani w całości ani też w części.

Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.