Postanowienie NSA, sygn. akt II OZ 1210/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 61 par. 3, art. 184, art. 197 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Teresa Kobylecka, po rozpoznaniu w dniu 11 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 marca 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 2624/16 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi W. G. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 26 lipca 2016 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia kary pieniężnej postanawia oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 14 marca 2017r., sygn. akt IV SA/Wa 2624/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił W. G. wstrzymania wykonania decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 26 lipca 2016 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia kary pieniężnej.

W zaskarżonym postanowieniu Sąd I instancji podkreślił, że przedmiotem skargi jest decyzja Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 26 lipca 2016 r. utrzymująca w mocy decyzję M. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 27 października 2015r. o odmowie umorzenia administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 5.000 zł nałożonej decyzją M. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 1 kwietnia 2014 r. na W. G. prowadzącego działalność gospodarczą, za sprzedaż sprzętu pochodzącego od wprowadzającego sprzęt niezarejestrowanego w rejestrze wprowadzających sprzęt prowadzonego przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, zaś wszczęcie postępowania administracyjnego w tej sprawie nastąpiło przed 1 kwietnia 2014 r.

Sąd I instancji wywiódł, że skoro postępowanie administracyjne wszczęte było już w roku 2014, to skarżący znacznie wcześniej powinien był gromadzić na ten cel niezbędne środki. W ocenie Sądu, fakt, że skarżącemu została wymierzona w postępowaniu administracyjnym kara pieniężna w wysokości 5.000 zł, nie może być przesądzający o udzieleniu mu z tego powodu ochrony tymczasowej. Podkreślić bowiem należy, że skarżący prowadzi nieprzerwanie działalność gospodarczą. Zdaniem Sądu, okoliczność wykazywania wysokich kosztów utrzymania sama w sobie nie jest odzwierciedleniem możliwości finansowych strony zwłaszcza, jeśli z akt sprawy wynika, że nieprzerwanie prowadzi on działalność gospodarczą, uzyskując przychód. Dochód wnioskodawcy jest wprawdzie obciążony koniecznością spłaty kredytów, jednakże Sąd zauważył, że spłata kredytów, czy innych zobowiązań cywilnoprawnych nie może mieć pierwszeństwa przed wydatkami publicznoprawnymi, do jakich należy nałożona kara pieniężna. Skarżący nie wykazał w sposób wystarczająco przekonywujący, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej wstrzymanie wykonania decyzji objętej wnioskiem. Stanowiska tego nie zdołał obalić złożonym do akt sprawy wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, z którego przede wszystkim wynika wyraźna dysproporcja pomiędzy wydatkami a uzyskiwanym dochodem. Nie ulega wszakże wątpliwości, że dla pełnej oceny rzeczywistych możliwości płatniczych strony postępowania, która prowadzi działalność gospodarczą, niezbędna jest analiza całości przepływów finansowych związanych z prowadzeniem tej działalności. Elementem takiej analizy jest m.in. weryfikacja informacji wynikających z wyciągów z rachunków bankowych, przy pomocy których przedsiębiorca prowadzi działalność. Ponadto wyjaśnić należy, że w przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu", rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania, lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, ponoszone wydatki stanowiące koszty uzyskania przychodów, amortyzacja majątku trwałego, itp. Istotniejsze, zatem jest to, że skarżący uzyskuje przychody z działalności gospodarczej. Wskazane w sprawie miesięcznie dochody są więc nieadekwatne do przychodów i w rzeczywistości mogą być znacznie wyższe niż ujawnione. W tych okolicznościach należy wnioskować, że podane w sprawie przez skarżącego informacje w zakresie rzeczywistych dochodów i możliwości płatniczych są niepełne.

Zdaniem Sądu I instancji, w tej sytuacji nie można było ocenić, czy w okolicznościach tej konkretnej sprawy mamy do czynienia z możliwością wyrządzenia "znacznej szkody" lub "trudnymi do odwrócenia skutkami" w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a., bowiem wskazane argumenty wniosku i złożone do akt sprawy dokumenty nie przesądzają o wystąpieniu okoliczności nadzwyczajnych przesądzających o zastosowaniu ochrony tymczasowej, gdyż sam fakt obciążenia nałożoną karą wynikającą z wykonania decyzji, jeszcze nie uzasadnia twierdzenia o potencjalnej możliwości wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący nie udokumentował w sposób pełny swojej sytuacji majątkowej, zatem nie dopełnił ciążących na nim obowiązków wykazania zasadności złożonego wniosku w zakresie uprawdopodobnienia zaistnienia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. W ocenie Sądu, skarżący winien był wykazać przedstawiając odpowiednie argumenty poparte dowodami, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

W ocenie Sądu skarżący nie wykazał istnienia żadnej z koniecznych przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania decyzji, w tym niebezpieczeństwa wyrządzenia szkody o znacznej wartości. Ponadto przewidziana w art. 61 § 3 p.p.s.a. ochrona tymczasowa nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonej decyzji, lecz jedynie przed skutkami bezpośrednio związanymi z jej wykonaniem, których nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. Chodzi więc o szkodę wyrządzoną wykonaniem konkretnej decyzji, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego (wyegzekwowanego) świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Świadczenie pieniężne z istoty swej może podlegać zwrotowi.

Dodatkowo Sąd podniósł, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie jest formą udzielanej przez Skarb Państwa tymczasowej pożyczki czy kredytu mającego służyć poprawieniu kondycji finansowej innych podmiotów.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 61 § 3 a contrario ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.

W zażaleniu na powyższe postanowienie W. G. wniósł o uchylenie postanowienia Sądu z dnia 14 marca 2017r. wskazując na trudną sytuację finansową.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zatem zasadą jest wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie chodzi przy tym o jakiekolwiek skutki i jakąkolwiek szkodę, ale o szkodę i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu. Sąd administracyjny, wydając orzeczenie w omawianym przedmiocie, powinien swoje rozstrzygnięcie oprzeć zarówno o wniosek skarżącego, jak i materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy i ocenić, czy występują wymienione przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Jednakże uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa na stronie skarżącej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 474/04, z dnia 31 sierpnia 2004 r., sygn. akt FZ 267/04, z dnia 28 listopada 2012 r., sygn. akt I FSK 1263/12).

Podkreślić jednocześnie należy, iż przedmiotem ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w tym akcie. Wstrzymanie wykonania aktu polega na wstrzymaniu skutków prawnych, które on wywołuje, związanych z ustaleniem praw i obowiązków strony postępowania. Zauważyć trzeba, iż co do zasady nie nadają się do wykonania wszelkie orzeczenia odmowne i kasacyjne (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 21 stycznia 2011 r. II OZ 6/11 LEX nr 953125, z dnia 16 sierpnia 2011 r. I FZ 142/11 LEX nr 864188, z dnia 26 września 2013 r. II OZ 791/13 LEX nr 1412495, z dnia 24 stycznia 2014 r. II OZ 34/14 LEX nr 1564197, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 30 września 2014 r. III SA/Łd 717/14 LEX nr 1510771).

W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 26 lipca 2016 r., nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia kary pieniężnej

Podkreślić należy, że zaskarżoną decyzją Główny Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z dnia 26 lipca 2016 r., nr ... utrzymał w mocy decyzję M. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 27 października 2015 r., nr ... o odmowie umorzenia administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 5.000 zł nałożonej decyzją M. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 1 kwietnia 2014 r., nr ..., a następnie utrzymanej w mocy przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska decyzją z dnia 25 sierpnia 2015 r., nr ... na W. G. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą W. W. G. ul. F. M. L. ... lok. ..., ..., za sprzedaż sprzętu pochodzącego od wprowadzającego sprzęt niezarejestrowanego w rejestrze prowadzonym przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska jako wprowadzający sprzęt.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wstrzymanie wykonania zaskarżonej przez W. G. decyzji nie jest dopuszczalne, gdyż rozstrzygnięcie to należy do tak zwanych decyzji odmownych, które nie nakładają na adresata żadnych obowiązków ani uprawnień. Wskazać bowiem należy, że przedmiotem wykonania aktu jest każde zachowanie się podmiotu zobowiązanego do jego wykonania polegające na obowiązku określonego zachowania się (działania bądź powstrzymania się od działania). Na gruncie niniejszej sprawy przedmiotem zaskarżenia do Sądu I instancji jest decyzja utrzymująca w mocy decyzję o odmowie umorzenia kary pieniężnej, która nie kwalifikuje się do wykonania. Decyzja ta zawiera jedynie negatywne rozstrzygnięcie co do możliwości zastosowania ulgi w postaci umorzenia nałożonej wcześniej na stronę kary pieniężnej. Nie nakłada ona na zobowiązanego nowych obowiązków, ani nie zmienia wysokości powstałego wcześniej zobowiązania, a tym samym nie wywołuje żadnych bezpośrednich skutków w sferze obowiązków materialnoprawnych. W ocenie NSA, brak było zatem podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Na marginesie wskazać należy, że zdaniem NSA, powoływanie się przez skarżącego na sytuację ekonomiczną, na gruncie niniejszej sprawy, nie może wywołać zamierzonego skutku.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.

-----------------------

5