Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 5061/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia NSA Andrzej Kuba (spr.) Sędzia del. WSA Sylwester Miziołek Protokolant starszy asystent sędziego Michał Stępkowski po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 lipca 2016 r. sygn. akt III SA/Po 119/16 w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz A. W. 1200 (tysiąc dwieście) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 18 lipca 2016 r., sygn. akt III SA/Po 119/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2015 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, w punkcie pierwszym, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w P. z dnia [...] lipca 2015 r., w punkcie drugim, zasądził od GITD na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w P., na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1414 ze zm.; dalej: u.t.d.) oraz zgodnie z ustaleniami protokołu kontroli z dnia [...] maja 2015 r., nałożył na A. W. prowadzącego działalność gospodarczą pn. [...] karę pieniężną w wysokości 5.000 zł za naruszenie polegające na nierejestrowaniu za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi (l.p. 6.2.1 zał. nr 3 u.t.d.).

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu [...] maja 2015 r. w K. na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli ciągnik siodłowy marki Renault o nr rej. [...] kierowany przez Z. W., a stanowiący własność A. W. Stwierdzono jazdę bez włożonej do tachografu karty kierowcy. Organ stwierdził, że kierowca (syn przedsiębiorcy) wykonywał przewóz bez ładunku z miejscowości B. do P. na rzecz przedsiębiorstwa A. W. Celem przewozu było dostarczenie tego ciągnika innemu kierowcy, którego pojazd uległ awarii. Kierowca zgubił swoją kartę kierowcy i poruszał się pojazdem bez włożonej karty. Według organu drugi kierowca miał kontynuować zadanie przewozowe na rzecz przedsiębiorstwa A. W.

Dalej w decyzji stwierdzono, że w toku postępowania strona nie kwestionowała prowadzenia pojazdu bez włożonej karty kierowcy, ale w jej ocenie sporny przewóz nie był dokonywany na rzecz przedsiębiorstwa A. W. tylko na rzecz gospodarstwa rolnego prowadzonego przez żonę strony, tj. A. W. A. W. wniósł o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania A. W. Zdaniem organu brak było jednak podstaw do uwzględnienia wyjaśnień strony.

Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: GITD) decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podkreślił, że okolicznością bezsporną było prowadzenie pojazdu przez kierowcę bez karty włożonej do tachografu. Z. W. zeznał, że wykonywał przewóz na rzecz A. W. w celu podstawienia pojazdu jego pracownikowi. Okazał do kontroli wypis z licencji dotyczący międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy udzielonej A. W., którego własnością był kontrolowany pojazd. To A. W. był wobec tego zdaniem organu wykonawcą spornego przewozu. Nie była nim A. W. i dlatego organ nie musiał przeprowadzać dodatkowego dowodu z jej przesłuchania.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł A. W.

Sąd I instancji uzasadniając swoje rozstrzygnięcie w sprawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), wskazał, że zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd podkreślił, że organ I instancji nie wskazał w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia przyczyn odmowy przeprowadzenia dowodu z przesłuchania A. W. na okoliczność tego, na kogo rzecz wykonywany był kontrolowany przewóz.

Dalej WSA zwrócił uwagę, że w toku postępowania administracyjnego strona nie kwestionowała prowadzenia pojazdu bez włożonej karty kierowcy, ale podnosiła, że sporny przewóz nie był dokonywany rzecz przedsiębiorstwa A. W. Już w piśmie z dnia [...] maja 2015 r. będącym reakcją na zawiadomienie z dnia [...] maja 2015 r. o wszczęciu postępowania A. W. wyjaśnił, że w dniu [...] maja 2015 r. syn poruszał się ciągnikiem siodłowym w zakresie prowadzonego przez jego żonę A. W. gospodarstwa rolnego. W dniu zatrzymania jechał, aby dostarczyć ciągnik innemu kierowcy, który wiózł płody rolne wytworzone w gospodarstwie żony skarżącego. Według A. W. nie był to przewóz wykonywany w związku z działalnością jego przedsiębiorstwa, a okoliczności te miała potwierdzić A. W., o przesłuchanie której w charakterze świadka wnosił.

W opinii Sądu, analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że organy obu instancji dokonały w sprawie zbyt arbitralnych ustaleń faktycznych, opartych na niepełnym materiale dowodowym, co uzasadniało wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Karę pieniężną w wysokości 5.000 zł nałożono na skarżącego za naruszenie polegające na nierejestrowaniu za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Organy nie ustaliły jednak w sposób jednoznaczny i przekonujący, jaki rodzaj przewozu stanowił przedmiot badanego postępowania administracyjnego, przez co doszło do naruszenia art. 7, art. 77 i art. 107 k.p.a.

Spór między stronami dotyczył tego, czy kontrolowany przewóz był wykonywany przez Z. W. na rzecz skarżącego, czy też na rzecz gospodarstwa rolnego należącego do jego matki A. W. (jak twierdzi strona skarżąca). Zdaniem skarżącego nie było konieczności używania karty kierowcy. A. W. twierdził też, że nie był to również przewóz na potrzeby własne. Organy stwierdziły natomiast, że powyższy przewóz był wykonywany przez syna skarżącego wyłącznie na rzecz przedsiębiorstwa A. W. Organ odwoławczy wskazał, że nie ma wątpliwości, iż wykonawcą przewozu z dnia kontroli był skarżący a forsowana przez stronę wersja zdarzeń, że przewóz był wykonywany przez A. W. w zakresie prowadzonego gospodarstwa rolnego miała wyłącznie na celu uniknięcie przez stronę odpowiedzialności za popełnione naruszenie. Organ podkreślił, że Z. W. zeznał, że wykonywał przewóz na rzecz przedsiębiorstwa ojca, miał on przetransportować pojazd do P. w celu pozostawienia go innemu kierowcy będącemu pracownikiem A. W. Z przesłuchania świadka nie wynika, czy kierowca ten miał tym pojazdem dokonywać potem przewozu na rzecz skarżącego, czy też może na rzecz innego podmiotu. Mimo tego w protokole kontroli stwierdzono, powołując się na zeznania Z. W., że drugi kierowca miał kontynuować zadanie przewozowe na rzecz przedsiębiorstwa skarżącego, choć takich treści nie zawiera protokół zeznań z dnia [...] maja 2015 r. (k. 5 akt adm.).

Zdaniem WSA organy jedynie na takiej podstawie stwierdziły kategorycznie, że pojazd był używany przez syna skarżącego i miał być używany przez kolejnego kierowcę do wykonania przewozu na rzecz przedsiębiorstwa A. W. mimo odmiennego, konsekwentnego stanowiska strony w tej kwestii, przedstawionego w wyjaśnieniach z [...] maja 2015 r. oraz w odwołaniu. Teza ta została podjęta, w ocenie Sądu, przedwcześnie i zbyt dowolnie. Nie można wykluczyć, że Z. W. nie znał ustaleń dotyczących powyższego przewozu, a jego przesłuchanie nie było zbyt szczegółowe. Według Sądu organy powinny przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe - przesłuchać A. W. i rozważyć ewentualnie uzupełniające przesłuchanie syna skarżącego. Tylko tak poszerzony materiał dowodowy daje bowiem możliwość jednoznacznego ustalenia, czy sporny przewóz był wykonywany na rzecz przedsiębiorstwa skarżącego, czy też na rzecz gospodarstwa rolnego A. W., a więc ustalenia, jaki miał charakter, czy i kto ponosi odpowiedzialność za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł GITD, zaskarżając to orzeczenie w całości. Wyrokowi zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2 oraz art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na mylnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że organy obu instancji dokonały w sprawie zbyt arbitralnych ustaleń faktycznych, opartych na niepełnym materiale dowodowym, gdyż nie ustaliły w sposób jednoznaczny i przekonywujący, jaki rodzaj przewozu stanowił przedmiot badanego postępowania administracyjnego, w szczególności nie przeprowadziły dodatkowego postępowania dowodowego w postaci przesłuchania żony strony postępowania A. W. na okoliczność charakteru kontrolowanego przewozu, podczas gdy postępowanie organów w kontekście nałożenia kary pieniężnej było prawidłowe, doprowadziło do wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Organ dokładnie wskazał, że w dniu kontroli wykonywano krajowy przewóz drogowy na potrzeby własne z miejscowości B. do P. na rzecz A. W. prowadzącego działalność gospodarcza pod firmą: [...], co potwierdza okazany do kontroli wypis z licencji udzielonej stronie, fakt wskazania w okazanym do kontroli dowodzie rejestracyjnym pojazdu jako jego właściciela skarżącego, powyższe potwierdził także sam kierowca podpisujący protokół kontroli bez zgłoszenia zastrzeżeń, wreszcie sam kierowca przesłuchany do protokołu wskazał wprost, że przewóz w dniu kontroli wykonuje na rzecz swego ojca A. W., natomiast w odniesieniu do naruszenia braku rejestracji swych aktywności na karcie kierowcy, wskazał na jej zagubienie; kontrolowany także podał, że kierowca, któremu dowozi zatrzymany do kontroli pojazd jest pracownikiem przedsiębiorstwa A. W., do czego szczegółowo i precyzyjnie odniesiono się w uzasadnieniu uchylonej decyzji (Vide: strona 5, akapit 3 i kolejne uzasadnienia decyzji organu odwoławczego), w takich okolicznościach wątpliwości organu nie budził już fakt, na rzecz jakiego podmiotu wykonywano kontrolowany przewóz i organ słusznie wskazał na brak zasadności przeprowadzania dodatkowego dowodu z przesłuchania żony A. W., posiadając już dowody jednoznacznie wskazujące, że kontrolowany przewóz wykonywany był na rzecz A. W. prowadzącego działalność gospodarcza pod firmą: [...]. Powyższe okoliczności znajdują także pełne oparcie w ustaleniach protokołu z kontroli drogowej podpisanego przez kierowcę bez zgłoszenia jakichkolwiek uwag czy zastrzeżeń w szczególności co do ustalonego charakteru kontrolowanego przewozu - podmiotu na rzecz którego przewóz wykonywano, wobec czego zaskarżona decyzja odpowiadała prawu, zawierając przy tym uzasadnienie faktyczne i prawne, rzetelnie wyjaśniające motywy zapadłego orzeczenia.

Wobec powyższego autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi strony ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną A. W. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, z przyczyn określonych w § 2 powołanego artykułu.

Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności postępowania, przewidziane w art. 183 § 2 pkt 1-6 p.p.s.a. - kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku sprowadzała się do oceny, czy narusza on przepisy wskazane w zarzutach postawionych Sądowi I instancji.

W sprawie GITD oparł skargę kasacyjną na zarzutach naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2 oraz art. 107 k.p.a. przez błędne przyjęcie przez Sąd I instancji, że organy dokonały w sprawie zbyt arbitralnych ustaleń faktycznych, opartych na niepełnym materiale dowodowym, co – jak wskazał organ - miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając sprawę według wyżej przedstawionych zasad Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawy, na których skargę kasacyjną oparto, skutecznie nie podważają bowiem stanowiska Sądu I instancji - które stanowiło zasadniczy motyw uchylenia zaskarżonej decyzji organu odwoławczego i poprzedzającej ją decyzji WITD - że aby stwierdzić naruszenie obowiązków, w rozumieniu art. 92a ust. 1, ust. 6 ustawy o transporcie drogowym, przez "nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi" (Lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do ustawy), konieczne jest przede wszystkim bezsporne ustalenie na czyją rzecz dokonano kontrolowanego przewozu. Nie ulega bowiem kwestii, że stosownie do stanowiącego postawę prawną decyzji wydanych w sprawie art. 92a ust. 1 u.t.d., to podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej (...).

Organ stoi na stanowisku, że w dniu kontroli wykonywano krajowy przewóz drogowy na potrzeby własne na rzecz A. W., co ma wynikać z okazanego do kontroli wypisu z licencji udzielonej stronie, faktu wskazania w okazanym do kontroli dowodzie rejestracyjnym pojazdu - jako właściciela tego pojazdu - oraz zeznania kierowcy złożonego do protokołu. Powyższe dowody i ustalenia faktyczne organ konsekwentnie uznaje za wystarczające, kompletne.

Sąd kasacyjny podzielił jednak wątpliwości Sądu I instancji co do co najmniej przedwczesnego uznania A. W. za wykonującego kontrolowany przejazd, wobec uchybień procesowych jakich dopuścił się organ na etapie postępowania dowodowego w tym zakresie. Jak trafnie dostrzegł Sąd I instancji, już w piśmie z dnia 27 maja 2015 r. będącym reakcją na zawiadomienie o wszczęciu postępowania A. W. wyjaśnił, że w dniu [...] maja 2015 r. syn poruszał się ciągnikiem siodłowym w zakresie prowadzonego przez jego żonę A. W. gospodarstwa rolnego. W dniu zatrzymania jechał, aby dostarczyć ciągnik innemu kierowcy, który wiózł płody rolne wytworzone w gospodarstwie żony skarżącego. Według A. W. nie był to przewóz wykonywany w związku z działalnością jego przedsiębiorstwa, a okoliczności te miała potwierdzić A. W., o przesłuchanie której w charakterze świadka skarżący wnosił. Zasadnie też Sąd I instancji zwrócił uwagę, że kierujący kontrolowanym pojazdem mógł nie do końca wiedzieć, na czyją rzecz dokonywany był przewóz, a także że z akt nie wynika, na kogo rzecz ma odbywać się przejazd po dokonaniu załadunku.

Trzeba mieć na uwadze, że w myśl objętych zarzutem przepisów k.p.a., bezsprzecznie to na organie spoczywa obowiązek podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, jak i obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Za oczywiste uznać należy natomiast to, co uszło uwadze organu w niniejszej sprawie, a mianowicie że materiał dowodowy jest niekompletny, gdy odmówiono przeprowadzenia dowodu wnioskowanego przez stronę na okoliczność przeciwną niż przyjmowana w tezie organu, jedynie dlatego, że z góry założono, że przeprowadzony dowód będzie niewiarygodny (tak też NSA w wyroku z dnia 17 czerwca 2015 r., sygn. akt II GSK 1033/14).

Skoro tak, to nie można zarzucić WSA błędu w formułowaniu wniosku o deficytach postępowania dowodowego prowadzonego przez organy w sprawie polegających na odmowie przeprowadzenia i następnie oceny dowodu na okoliczność na kogo rzecz wykonywany był sporny przejazd. Szczególnie, że ustalenia faktyczne poczynione z uwzględnieniem wnioskowanego dowodu mogły mieć bezpośredni wpływ na nałożenie kary za stwierdzone naruszenie na A. W.

W ocenie składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego - wbrew wywodom skargi kasacyjnej - Sąd I instancji zasadnie uznał, że organy nie sprostały obowiązkom prawidłowego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, co potencjalnie mogło skutkować uchybieniem w ustaleniach co do podmiotu odpowiedzialnego za sporny przewóz.

Nie można się zatem zgodzić ze stanowiskiem organu wnoszącego skargę kasacyjną - podniesionym w treści zarzutu skargi kasacyjnej, co do naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1 oraz art. 107 k.p.a.

Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna - nie mając usprawiedliwionych podstaw - podlegała oddaleniu.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania kasacyjnego wydano na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.