Wyrok Sądu Najwyższego, sygn. akt III RN 145/99
Sąd Najwyższy
Data orzeczenia: 2000-03-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 6, art. 23 ust. 1, art. 40 ust. 1
journal: Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312
law: Obwieszczenie Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 16 maja 1994 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo celne.
article: art. 62, art. 145 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Reguła 2a Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej stanowiących załącznik Nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 czerwca 1995 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy /Dz.U. nr 72 poz. 357 ze zm./, ma na celu uniemożliwienie podmiotom dokonującym obrotu towarowego z zagranicą uchylania się od wymiaru stawek celnych od wyrobów gotowych, poprzez ich zgłaszanie do odprawy celnej w stanie rozmontowanym.

TEZY

Reguła 2a Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej stanowiących załącznik Nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 czerwca 1995 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy /Dz.U. nr 72 poz. 357 ze zm./, ma na celu uniemożliwienie podmiotom dokonującym obrotu towarowego z zagranicą uchylania się od wymiaru stawek celnych od wyrobów gotowych, poprzez ich zgłaszanie do odprawy celnej w stanie rozmontowanym.


SENTENCJA

Sąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Krajowej Waldemara Grudzieckiego po rozpoznaniu sprawy ze skargi Andrzeja B. i Dariusza K. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w Warszawie z dnia 17 marca 1997 r., (...) w przedmiocie wymiaru cła na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu z dnia 13 stycznia 1999 r., I SA/Wr 635/97 - uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę NSA OZ we Wrocławiu do ponownego rozpoznania.


UZASADNIENIE

Dyrektor Urzędu Celnego w L., postanowieniem z dnia 23 sierpnia 1996 r. wydanym na podstawie art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa, wznowił postępowanie celne zakończone dwoma decyzjami ostatecznymi zawartymi: po pierwsze - w dowodzie odprawy celnej przywozowej z dnia 1 grudnia 1995 r. (...), dokonanej na wniosek Dariusza K., a obejmującej sprowadzone z Niemiec części samochodu osobowego marki Fiat Croma T.D., a mianowicie silnika wysokoprężnego (...) wraz ze skrzynią biegów, zawieszenia przedniego i tylnego, układu kierowniczego i kompletu kół oraz po drugie - w dowodzie odprawy celnej przywozowej z dnia 30 listopada 1995 r. (...), dokonanej na wniosek Andrzeja B., a obejmującej sprowadzone z Niemiec nadwozie samochodu osobowego marki Fiat Croma T.D.; organ celny stwierdził bowiem, że objęte powyższymi decyzjami części samochodowe stanowiły w rzeczywistości kompletny samochód w stanie rozmontowanym, który w dniu 3 stycznia 1995 r. został zarejestrowany w Urzędzie Gminy w S. na nazwisko jednego z importerów - Andrzeja B. jako tzw. składak. Następnie Dyrektor Urzędu Celnego w L. decyzją z dnia 17 września 1996 r., adresowaną do obu importerów, uchylił obie wymienione wyżej decyzje dotyczące odprawy części samochodu osobowego marki Fiat Croma T.D. i dopuścił do obrotu na polskim obszarze celnym sprowadzony z zagranicy kompletny samochód osobowy marki Fiat Croma T.D. w stanie rozmontowanym, dokonując równocześnie - zgodnie z taryfą celną - wymiaru wyższej należności celnej, jak za samochód. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Prezesa Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 17 marca 1997 r., w uzasadnieniu której podniesiono, że w danym wypadku organ celny prawidłowo dokonał wymiaru cła na podstawie reguły 2 /a/ Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej /załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 czerwca 1995 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy - Dz.U. nr 72 poz. 357 ze zm. - powoływanego nadal jako: Ogólne Reguły Interpretacji Nomenklatury Scalonej/. W wyniku skargi Dariusza K. oraz Andrzeja B., Naczelny Sąd Administracyjny (...) wyrokiem z dnia 13 stycznia 1999 r. /I SA/Wr 635/97/ uchylił powyższą decyzję Prezesa Głównego Ceł oraz poprzedzająca ją decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w Legnicy z dnia 17 września 1996 r. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził, że w przedmiotowej sprawie brak było podstaw dla wznowienia postępowania na podstawie art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa, bowiem fakt zmontowania samochodu ze sprowadzonych przez obu importerów części samochodowych nie stanowi nowej okoliczności faktycznej, ani też nowego dowodu, który istniał w dniu wydania decyzji o dopuszczeniu tych części samochodowych do obrotu na polskim obszarze celnym. Ponadto Sąd stwierdził, że zgodnie z art. 2 pkt 6 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /t.j. Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm. - powoływanej nadal jako: Prawo celne/ uznanie dokonanego przez dwie lub więcej osób fizycznych obrotu towarowego z zagranicą jako obrotu towarowego dokonanego przez jeden podmiot zbiorowy jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy obrót taki następuje na wspólny rachunek i we wspólnym imieniu lub jeżeli strony godzą się na taką odprawę celną, a sytuacja taka nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie. Dlatego, w opinii tego Sądu, w danym wypadku wobec żadnej z osób nie można było zastosować reguły 2 /a/ Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej.

Minister Sprawiedliwości pismem z dnia 2 września 1999 r. (...) wniósł rewizję nadzwyczajną od powyższego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (...) z dnia 13 stycznia 1999 r. /I SA/Wr 635/97/, zarzucając mu rażące naruszenie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjny /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm. - powoływanej nadal jako: ustawa o NSA/ oraz art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa w związku z art. 3 i art. 23 ust. 1 Prawa celnego, a także regułą 2(a) Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej, a w konsekwencji wniósł o uchylenie powyższego wyroku i oddalenie skargi. W uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej podniesiono w szczególności, że - wbrew ocenie prawnej sformułowanej w zaskarżonym wyroku - w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa, bowiem nową okolicznością faktyczną istniejącą w dniu wydawania decyzji o odprawie celnej części samochodowych, a nie znaną wówczas organowi celnemu, który je wydawał, było późniejsze ujawnienie tego, że obaj importerzy w rzeczywistości sprowadzili kompletny samochód w stanie rozmontowanym, który po dokonaniu odprawy celnej zgłoszonych przez siebie części tego samochodu następnie zmontowali i samochód ten zarejestrowali, na podstawie tych samych dokumentów odprawy celnej, na nazwisko jednego z nich. Tymczasem reguła 2(a) Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej jednoznacznie stanowi, że wyroby niekompletne, jak również wyroby kompletne oraz wyroby znajdujące się w stanie nie zmontowanym lub rozmontowanym, należy klasyfikować do pozycji taryfy celnej obejmującej wyrób kompletny. Oceny tej nie może zmienić okoliczność, że części takiego wyrobu sprowadzone zostały na polski obszar celny przez dwa lub więcej podmiotów. W odpowiedzi na rewizję nadzwyczajną skarżący wnieśli o jej oddalenie, wywodząc, że błędny jest pogląd prawny dopuszczający możliwość nałożenia w drodze jednej decyzji administracyjnej obowiązek uiszczenia należności celnej na dwóch różnych importerów.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Reguła 2/a/ Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej, która ma charakter przedmiotowy, stanowi jednoznacznie, że wyroby kompletne oraz wyroby znajdujące się w stanie nie zmontowanym lub rozmontowanym w każdym wypadku powinny być klasyfikowane według pozycji taryfy celnej, która obejmuje wyrób kompletny. W rozpoznawanej sprawie jest bezsporne, iż obaj importerzy w dowodach odprawy celnej deklarowali wwiezienie na polski obszar celny jedynie części samochodowych, chociaż - jak się następnie okazało - stanowiły one kompletny samochód osobowy marki Fiat Croma T.D. w stanie rozmontowanym, który po odprawie celnej został zmontowany i zarejestrowany na nazwisko jednego z nich, na podstawie dokumentów tej odprawy celnej. Dowodzi to, że przy zgłoszeniu towaru do odprawy celnej obaj importerzy nie ujawnili tego, że świadomie wwożą oni części kompletnego samochodu osobowego marki Fiat Croma T.D. w stanie rozmontowanym i to w celu jego zmontowania po dokonaniu odprawy celnej, a więc w celu uniknięcia zakwalifikowania zgłaszanych do odprawy celnej części, jako części kompletnego samochodu w stanie rozmontowanym lub nie zmontowanym, a tym samym w celu uniknięcia obowiązku uiszczenia należności celnej obliczanej wedle wyższej stawki celnej, która obejmuje import samochodów /było to typowe działanie w celu obejścia prawa - in fraudem legis/. Okoliczność ta nie była wcześniej znana organowi celnemu. Została ona ujawniona i mogła zostać udokumentowana dopiero w chwili zarejestrowania samochodu osobowego marki Fiat Croma T.D., zmontowanego z przywiezionych przez obu importerów kompletu części i zarejestrowanego na podstawie dokumentów odprawy celnej tych części. Dlatego, wbrew stanowisku Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonemu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, przesądzało to tym samym o spełnieniu w danym wypadku przesłanki wznowienia postępowania celnego na podstawie art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa w związku z art. 3 i art. 23 ust. 1 Prawa celnego i upoważniało organ celny do dokonania z urzędu korekty deklaracji celnych obu importerów, skoro każdy z nich świadomie uczestniczył we wwiezieniu kompletnego samochodu osobowego marki Fiat Croma T.D. w stanie rozmontowanym, deklarując jedynie wwiezienie odpowiedniego zestawu części tego samochodu. W tej sytuacji spełnione zostały także przesłanki prawne określone w art. 62 Kpa, co upoważniało organ celny do załatwienia powyższej sprawy w ramach jednego postępowania administracyjnego i przy zastosowaniu reguły 2 /a/ Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 236 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. /Dz.U. nr 78 poz. 483/ oraz art. 393[13] par. 1 Kpc w związku art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 43 poz. 189 ze zm./ orzekł jak w sentencji.