Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1025/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 5 października 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) Sędzia NSA Wiesław Morys Sędzia NSA Roman Ciąglewicz po rozpoznaniu w dniu 5 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lutego 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 1226/16 w części dotyczącej oddalenia skargi M.P. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] z dnia 6 maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie stypendium socjalnego 1) oddala skargę kasacyjną; 2) odstępuje od zasądzenia od M.P. na rzecz Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 1 lutego 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 1226/16, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M.P. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] z dnia 6 maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie stypendium socjalnego, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji w części, w której utrzymuje w mocy pkt 3 decyzji Wydziałowej Komisji Stypendialnej [...] z dnia 8 lutego 2016 r. nr [...] (pkt 1); stwierdził nieważność decyzji Wydziałowej Komisji Stypendialnej [...] z dnia 8 lutego 2016 r. nr [...] w części dotyczącej pkt 3 (pkt 2); oddalił skargę w pozostałym zakresie (pkt 3).

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wydziałowa Komisja Stypendialna [...] decyzją z dnia 30 października 2012 r. nr [...] przyznała M.P. jako studentowi Wydziału [...] na kierunku [...] stypendium socjalne na okres 10-ciu miesięcy w wysokości 230 zł na miesiąc oraz zwiększenie stypendium socjalnego z tytułu zakwaterowania w domu studenckim lub w obiekcie innym niż dom studencki na okres 9-ciu miesięcy w wysokości 249 zł na miesiąc.

Następnie Wydziałowa Komisja Stypendialna [...] podczas przeglądania akt w/w studenta oraz danych z systemu [...] oraz [...] ustaliła, że z dniem 11 października 2012 r. ukończył on studia pierwszego stopnia na kierunku [...] na kierunku [...] i kontynuuje naukę na drugim kierunku studiów tego samego poziomu, tj. pierwszego stopnia na kierunku [...] na Wydziale [...].

W związku z wyjściem na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji z dnia 30 października 2012 r. nr [...], nieznanych organowi, Wydziałowa Komisja Stypendialna [...] postanowieniem z dnia 8 stycznia 2016 r. wznowiła z urzędu postępowanie w sprawie przyznania M.P. stypendium socjalnego oraz zwiększenia stypendium socjalnego z tytułu zakwaterowania w domu studenckim lub w obiekcie innym niż dom studencki, zakończone w/w decyzją ostateczną. W uzasadnieniu postanowienia stwierdziła, że w sprawie zachodzi przyczyna wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej w skrócie "K.p.a.") w zw. art. 207 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.).

Następnie Wydziałowa Komisja Stypendialna [...] decyzją z dnia 8 lutego 2016 r. nr [...] uchyliła decyzję z dnia 30 października 2012 r. nr [...] (pkt 1); odmówiła przyznania M.P. stypendium socjalnego na rok 2012/2013 (pkt 2); nakazała zwrot nienależnie pobranego świadczenia w kwocie 5.410 zł (pkt 3).

Na skutek wniesienia przez M.P. od powyższej decyzji odwołania sprawę rozpoznawała Odwoławcza Komisja Stypendialna [...], która decyzją z dnia 6 maja 2016 r. nr [...], na podstawie art. 104 § 1, art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. art. 207 ust. 1 i 4, art. 175 ust. 2 i 4 i art. 184 ust. 5 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym w zw. z § 2 ust. 6 i ust. 22 Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów i doktorantów [...] na rok akademicki 2015/2016, utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej [...] z dnia 8 lutego 2016 r. nr [...].

W uzasadnieniu decyzji przedstawiła dotychczasowy przebieg postępowania oraz argumentację zawartą w odwołaniu. Podała, że art. 184 ust. 5 cyt. ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym stanowi, że studentowi, który po ukończeniu jednego kierunku studiów kontynuuje naukę na drugim kierunku studiów, nie przysługują świadczenia, o których mowa w art. 173, chyba że kontynuuje on studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, jednakże nie dłużej niż przez okres trzech lat. Wyjaśniła, że powołany przepis wprowadził zasadę prawa do świadczeń pomocy materialnej do czasu ukończenia jednego kierunku studiów z tytułem zawodowym magistra lub równorzędnym także dla osób studiujących w cyklu dwustopniowym. Z brzmienia powołanego przepisu wynika, że student, który ukończył już jeden kierunek studiów z tytułem zawodowym magistra lub równorzędnym, na kolejnym kierunku studiów nie ma prawa do świadczeń pomocy materialnej. Prawa tego nie ma również student, który po ukończeniu jednego kierunku studiów pierwszego stopnia kontynuuje naukę na kolejnym kierunku studiów na tym samym poziomie (tj. na studiach pierwszego stopnia). O pomoc materialną może natomiast ubiegać się student, który po ukończeniu studiów pierwszego stopnia kontynuuje studia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, czyli na studiach drugiego stopnia lub jednolitych, studiach magisterskich – czas otrzymywania świadczeń w tym przypadku jest jednak ograniczony do 3 lat. Powyższą zasadę powtarza również § 2 ust. 6 i ust. 22 Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów i doktorantów [...] na rok akademicki 2015/2016.

Odwołujący M.P. z dniem 11 października 2012 r. ukończył studia stacjonarne pierwszego stopnia na Wydziale [...] na kierunku [...] i kontynuuje naukę na kolejnym kierunku studiów tego samego stopnia (pierwszego) na kierunku [...] na Wydziale [...]. W tej sytuacji brak było podstaw prawnych do przyznania mu stypendium socjalnego, a zatem zaskarżona decyzja jest prawidłowa.

W ocenie organu odwoławczego, M.P. podpisując się pod wnioskiem o przyznanie stypendium socjalnego wiedział, że składa oświadczenie niezgodne ze stanem faktycznym. Fakt, że jest on już absolwentem studiów pierwszego stopnia na kierunku [...] nie był znany członkom Wydziałowej Komisji Stypendialnej, gdyż źródłem ich wiedzy było oświadczenie w/w studenta o spełnianiu warunków uprawniających go do otrzymania tej formy pomocy materialnej. Ponadto, w dniu składania przez niego dokumentów w Dziekanacie Wydziału [...] nie było podstaw do zakwestionowania prawdziwości danych zawartych we wniosku o przyznanie stypendium socjalnego.

Nowymi okolicznościami, istotnymi dla sprawy, których wyjście na jaw uzasadniło wznowienie postępowania w sprawie przyznania stypendium socjalnego, było uzyskanie informacji z systemu [...] oraz [...] po ukończeniu przez M.P. studiów na kierunku [...]. Po stwierdzeniu, że przyznanie wyżej wymienionemu studentowi w roku akademickim 2012/2013 stypendium socjalnego zostało dokonane na podstawie nieprawdziwych danych, rozpoczęto działania prowadzące do zwrotu świadczeń nienależnie pobranych z funduszu pomocy materialnej dla studentów.

Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] odnosząc się do zarzutu podniesionego przez wyżej wymienionego studenta w odwołaniu, że członkom Wydziałowej Komisji Stypendialnej znany był fakt ukończenia przez niego studiów na kierunku [...], wskazała, że tego twierdzenia w żaden sposób nie udokumentował. Członek tej Komisji [...] w oświadczeniu podała, że podczas pełnienia obowiązków nie posiadała wiedzy o przebiegu wcześniejszej edukacji M.P.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi M.P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 151 § 1 pkt 2 w zw. art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., poprzez uznanie, że w przedmiotowej sprawie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, które nie były znane Wydziałowej Komisji Stypendialnej, dające podstawę do o uchylenia decyzji z dnia 30 października 2012 r., podczas gdy fakt ukończenia przez skarżącego studiów na kierunku [...] i kontynuowaniu nauki na Wydziale [...], na kolejnym kierunku studiów tego samego poziomu, był znany członkom WKS, a przynajmniej część z jej członków wiedziała o tym fakcie w czasie wydania decyzji z dnia 30 października 2012r.;

2) art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., poprzez zaniechanie podjęcia czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, w szczególności zaniechanie przesłuchania członków WKS, którzy przyznali skarżącemu stypendium, na okoliczność wiedzy członków WKS o fakcie ukończenia przez niego studiów na kierunku [...] i kontynuowaniu nauki na Wydziale [...] na kolejnym kierunku studiów tego samego poziomu, w sytuacji, gdy ustalenie tej okoliczności było niezbędne do stwierdzenia, czy w sprawie uzasadnione było wznowienie postępowania, tj. wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody;

3) art. 6 i art. 7 K.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, która w pkt 3 zawiera wobec skarżącego nakaz zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w kwocie 5.410 zł, w sytuacji, gdy żaden przepis powszechnie obowiązujący nie przewiduje możliwości wydania przez WKS lub inny organ takiego rozstrzygnięcia;

4) art.107 § 3 w zw. z art. 140 K.p.a., poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do zarzutów sformułowanych w odwołaniu;

5) art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, w sytuacji, gdy w świetle przedstawionych zarzutów organ odwoławczy powinien uchylić zaskarżoną decyzję WKS i odmówić uchylenia decyzji z dnia 30 października 2012 r., w związku z brakiem podstaw do jej uchylenia na podstawie na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b K.p.a.

Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu skargi powtórzył argumentację podaną w odwołaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga częściowo zasługuje na uwzględnienie, lecz z innych powodów niż w niej podniesiono.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, zaskarżona decyzja w części, w jakiej utrzymuje w mocy pkt 3 decyzji z dnia 8 lutego 2016 r. oraz pkt 3 decyzji z dnia 8 lutego 2016 r., nakazujący zwrot nienależnie pobranego świadczenia, zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., co skutkuje koniecznością wyeliminowania ich z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc.

W niniejszej sprawie organ prowadził postępowanie w trybie wznowieniowym. Przepis art. 145 § 1 K.p.a. ogranicza przedmiot wznowienia postępowania tylko do sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną. W sytuacji, gdy w postępowaniu wznowieniowym badaniu podlegała decyzja ostateczna dotycząca przyznania skarżącemu stypendium socjalnego, to jedynie ta kwestia mogła być przedmiotem rozstrzygnięcia. Niedopuszczalne było rozszerzenie postępowania wznowieniowego o inną kwestie, jak to uczynił organ pierwszej instancji, zobowiązując skarżącego do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w kwocie 5.410 zł. Stanowiło to rażące naruszenie art. 151 § 1 ust. 2 K.p.a. Z kolei organ odwoławczy, utrzymując w mocy w mocy pkt 3 decyzji z dnia 8 lutego 2016 r. wydanej z rażącym naruszeniem art. 151 § 1 ust. 2 K.p.a., sam dopuścił się rażącego naruszenia prawa, tj. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.

Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podał, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że obowiązek zwrotu świadczenia może zostać orzeczony dopiero w przypadku, gdy na podstawie decyzji administracyjnej określone świadczenie zostało uznane za nienależnie pobrane. Podstawę do procedowania w przedmiocie zwrotu tego świadczenia stanowi wejście do obrotu prawnego decyzji uznającej świadczenie za nienależnie pobrane.

Przede wszystkim jednak Sąd pierwszej instancji wskazał, że w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym brak jest podstawy prawnej do wydania decyzji administracyjnej w tym trybie. Obowiązek zwrotu świadczenia o charakterze publicznoprawnym musi znajdować umocowanie w ustawie i wydawanych na jej podstawie i w celu jej wykonania przepisach wykonawczych. Powyższego wymogu nie spełniają powołane w decyzji przepisy Regulaminu ustalania wysokości i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów i doktorantów [...] na rok akademicki 2015/2016 (Załącznik do zarządzenia nr [...] Rektora [...] z dnia 15 września 2015 r.).

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm.), dalej w skrócie P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku.

Odnosząc się do pozostałej części skargi stwierdził, że w tym zakresie nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Podał, że w niniejszej sprawie spór dotyczy zastosowania przez organ przesłanki wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

W kontrolowanym postępowaniu organ uznał, że "nową okolicznością" był fakt ukończenia przez skarżącego w dniu 11 października 2012 r. studiów stacjonarnych pierwszego stopnia na Wydziale [...], a więc przed datą wydania ostatecznej decyzji z dnia 30 października 2012 r., przyznającej mu jako studentowi Wydziału [...] stypendium socjalne. Niewątpliwie była to również okoliczność istotna dla sprawy, albowiem zgodnie z art. 184 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, studentowi, który po ukończeniu jednego kierunku studiów kontynuuje naukę na drugim kierunku studiów, nie przysługują świadczenia, o których mowa w art. 173, chyba że kontynuuje on studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, jednakże nie dłużej niż przez okres trzech lat. Skarżący powyższego faktu nie kwestionuje lecz twierdzi, że ta okoliczność powinna być znana organowi z urzędu, gdyż studia na Wydziale [...], jak i na Wydziale [...], kontynuował na tej samej uczelni – [...]

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz dokonana przez organ jego ocena w kontekście przesłanki wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji. Organ zasadnie przyjął, że ukończenie przez M.P. studiów pierwszego stopnia było okolicznością nową, nieznaną organowi w dniu wydawania decyzji o przyznaniu mu stypendium socjalnego na rok akademicki 2012/2013. Ustaleń w sprawie dotyczącej przedmiotowego stypendium dokonywano w oparciu o wiążące oświadczenie wnioskującego studenta (które powinno być zgodne z prawdą), bez możliwości weryfikacji podanych w nim danych. Systemy informatyczne [...] czy [...] były wówczas niedostępne.

Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnił, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że element nowości dotyczy organu (okoliczności mają być nowe w odniesieniu do organu), który nie znał tych okoliczności i nie dysponował nimi. Chodzi o okoliczności "nowo odkryte lub po raz pierwszy zgłoszone przez stronę", przy czym – nie jest istotne, czy ujawnione nowe okoliczności nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotne w wyniku zaniedbań (np. niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego), czy z innych powodów. Element niewiedzy organu o nowej okoliczności łączy się z samym faktem niewiedzy, niezależnie od przyczyn leżących lub nie po stronie organu. Treść art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. nie różnicuje "niewiedzy organu o nowych okolicznościach" w zależności od powodów tej niewiedzy (por. wyroki NSA z dnia: 9 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1256/10; 4 grudnia 2014 r., sygn. akt II OSK 1200/13 oraz wyrok WSA w Poznaniu z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 838/13 i wyrok WSA w Białymstoku z dnia 20 października 2016 r., sygn. akt II SA/Bk 451/16, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd pierwszej instancji, podzielając powyższe poglądy wskazał, iż brak znajomości organu co do nowych okoliczności może wystąpić "bez względu na przyczyny tej niewiedzy", gdyż wystarczy jedynie, że z badanego materiału dowodowego nie wynikały okoliczności faktyczne lub dowody, których istnienie później, po wydaniu decyzji ostatecznej, ujawniono.

Okoliczność, że M.P. ukończył już studia pierwszego stopnia nie była poddana badaniu w momencie rozstrzygania o jego prawie do stypendium socjalnego za rok 2013/2013. Tym samym była okolicznością nową, nieznaną organowi w dniu orzekania, a mającą istotne znaczenie dla sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Ustalenie przez organ "nowej okoliczności" spowodowało konieczność jej oceny, tj. rozważenia, czy zachodzą przesłanki do nabycia przez skarżącego prawa do stypendium socjalnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że organ dokonał prawidłowej wykładni art. 184 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, który wprowadził zasadę prawa do świadczeń pomocy materialnej, w tym prawa do stypendium socjalnego, do czasu ukończenia jednego kierunku studiów. Studentowi, który po ukończeniu jednego kierunku studiów kontynuuje naukę na drugim kierunku studiów nie przysługują świadczenia, o których mowa w art. 173 ust. 1 tej ustawy. Warunkiem zachowania prawa do tych świadczeń, jest kontynuacja studiów po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, jednakże nie dłużej niż przez okres trzech lat. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie występuje. M.P. ukończył studia pierwszego stopnia na Wydziale [...] na kierunku [...] i rozpoczął kolejne studia pierwszego stopnia na Wydziale [...] na kierunku [...]. Studia te nie kończą się uzyskaniem tytułu magistra, lecz inżyniera, który nie jest tytułem równorzędnym w stosunku do magistra. Skarżący aby uzyskać ten tytuł musi podjąć studia drugiego stopnia. W tym przypadku nie została zatem spełniona przesłanka kontynuowania studiów na drugim kierunku studiów w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra. Organ zatem prawidłowo uchylił ostateczną decyzję z dnia 30 października 2012 r. i odmówił skarżącemu przyznania stypendium socjalnego za rok 2012/2013.

W konsekwencji Sąd pierwszej instancji uznał, że podniesiony w skardze zarzut naruszenia przepisów postępowania nie zasługuje na uwzględnienie.

Z tych względów, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 3 sentencji wyroku.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku w części dotyczącej punktu 3, tj. oddalenia skargi w pozostałym zakresie, do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł M.P., reprezentowany przez adwokata i zaskarżając wyrok we wskazanej części, na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 151 § 1 pkt 2 w zw. art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., poprzez uznanie, że:

a) w przedmiotowej sprawie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, które nie były znane Wydziałowej Komisji Stypendialnej, dające jej podstawę do wydania decyzji o uchyleniu decyzji z dnia 30 października 2012 r., tj. fakt ukończenia przez skarżącego studiów na Wydziale [...] i kontynuowaniu nauki na Wydziale [...] na kolejnym kierunku studiów tego samego poziomu, w sytuacji, gdy Wydział [...] oraz Wydział [...] są na tej samej uczelni – [...]oraz w sytuacji, gdy członkowie WKS (a przynajmniej część z członków WKS) wiedziała o tym fakcie w czasie wydania w/w decyzji;

b) nie ma znaczenia – w kontekście przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. – czy nowe okoliczności nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotnie w wyniku zaniedbań, czy z innych powodów.

2) art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, pomimo zaniechania podjęcia przez organ czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, w szczególności zaniechaniu przesłuchania członków WKS, którzy przyznali skarżącemu stypendium, na okoliczność ich wiedzy o fakcie ukończenia przez skarżącego studiów na kierunku [...] i kontynuowaniu nauki na Wydziale [...] na kolejnym kierunku studiów tego samego poziomu, w sytuacji, gdy ustalenie tej okoliczności było niezbędne do stwierdzenia, czy w sprawie uzasadnione było wznowienie postępowania, tj. wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody.

Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części tj. pkt 3 i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto, na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a., wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym oraz oświadczył, iż zrzeka się rozprawy.

W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawił argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów. W ocenie autora skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji aprobując stanowisko organu błędnie przyjął, że możliwość weryfikacji informacji o wcześniej ukończonym przez M.P. kierunku studiów na [...] istniała dopiero z momentem wprowadzenia odpowiedniego systemu informatycznego. Dane zebrane w systemie informatycznym [...] lub [...] pochodzą bowiem z dokumentów zebranych na [...], które istniały w dniu wydania przez Wydziałową Komisję Stypendialną [...] decyzji z dnia 30 października 2012r. w przedmiocie stypendium socjalnego i były dostępne. Ponadto skarżący kasacyjnie powtórzył dotychczasowe twierdzenie, że w dacie wydania decyzji członkom tej Komisji (a przynajmniej jej części) znany był fakt, iż studiował on na dwóch kierunkach. Organ w tej kwestii zwrócił się jedynie do jednego z członków Wydziałowej Komisji Stypendialnej [...], a nie przesłuchał wskazanego przez M.P. przewodniczącego tej Komisji [...]. Dodatkowo autor skargi kasacyjnej podniósł, że członkowie Komisji powinni o tym wiedzieć, gdyż informacje o tym wynikały z dokumentów znajdujących się w zasobie uczelni. W tej sytuacji twierdzenie, że w sprawie zaistniała przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. jest bezpodstawne.

Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych. Odnosząc się do podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów stwierdziła, iż są one niezasadne oraz że zaskarżony wyrok odpowiada prawu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. – naruszeniu przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przypomnieć należy, iż skarżący kasacyjnie w ramach tej podstawy, winien powołać przepisy postępowania, którym uchybił sąd pierwszej instancji, uzasadnić ich naruszenie i wykazać, że uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie autor skargi kasacyjnej, stawiając zarzut naruszenia art. 151 § 1 pkt 2 w zw. art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. oraz art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., nie dostrzegł, że powołane przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego są stosowane przez organ administracji publicznej, a nie sąd administracyjny, który prowadzi postępowanie w oparciu o przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z uwagi na to, że w postępowaniu kasacyjnym przedmiotem kontroli jest wyrok sądu pierwszej instancji, a nie akt administracyjny adresatem zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinien być ten sąd. W przypadku, gdy wojewódzki sąd administracyjny instancji nie dostrzegł naruszenia przez organ przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (przez ich zastosowanie bądź niezastosowanie), to sam naruszył przepisy zobowiązujące go do kontroli legalności działalności administracji publicznej. Jako podstawę kasacyjną należało zatem wskazać przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w powiązaniu z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, których naruszenia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dostrzegł.

W tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny, uwzględniając uchwałę pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09 uznał, że argumentacja przedstawionych zarzutów pozwala na ich rozpoznanie. W istocie sprowadzają się one do zakwestionowania stwierdzenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który podzielił stanowisko Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] wyrażone w zaskarżonej decyzji, że w sprawie zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.

Spór prawny między stronami wymagał rozważenia, czy Wydziałowej Komisji Stypendialnej [...], która po rozpatrzeniu wniosku M.P. w dniu 30 października 2012 r., na podstawie art. 175 ust. 1 i 4, art. 179, art. 182 ust. 1, art. 207 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym w zw. z § 2 ust. 3 Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów i doktorantów [...] na rok akademicki 2012/2013, wydała decyzję nr [...], przyznającą mu jako studentowi Wydziału [...] na kierunku [...] stypendium socjalne na okres 10 miesięcy w wysokości 230 zł na miesiąc oraz zwiększenie stypendium socjalnego z tytułu zakwaterowania w domu studenckim lub w obiekcie innym niż dom studencki na okres 9 miesięcy w wysokości 249 zł na miesiąc – znany był fakt wcześniejszego, tj. z dniem 11 października 2012 r. ukończenia przez niego studiów pierwszego stopnia na [...]na Wydziale [...]. Powyższe ustalenie było niezbędne dla dokonania oceny, czy wyszła na jaw istotna dla sprawy okoliczność faktyczna nieznana organowi w dniu wydania decyzji (art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.).

W świetle art. 184 ust. 5 cyt. ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 2 ust. 6 w/w Regulaminu, studentowi, który po ukończeniu jednego kierunku studiów kontynuuje naukę na drugim kierunku studiów, nie przysługują świadczenia, o których mowa w art. 173, chyba że kontynuuje on studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, jednakże nie dłużej niż przez okres trzech lat.

Jak wyżej wskazano, przyznanie skarżącemu kasacyjnie przedmiotowego świadczenia było następstwem uwzględnienia złożonego przez niego wniosku z dnia 12 października 2012 r., w którym podał, że zapoznał się z przedmiotowym Regulaminem. Jednocześnie oświadczył, że prawo do świadczeń pomocy materialnej przysługuje mu tylko na jednym kierunku studiów, tylko w jednej uczelni. Ponadto świadomy odpowiedzialności dyscyplinarnej i karnej za podanie niezgodnych z prawdą oświadczeń stwierdził, że wszystkie podane we wniosku i w załącznikach dane są zgodne ze stanem faktycznym. Skarżący kasacyjnie wiedział zatem, że w tym przypadku, skoro na tej uczelni po ukończeniu jednego kierunku studiów kontynuuje naukę na drugim kierunku studiów, prawo do pomocy materialnej w formie stypendium socjalnego mu nie przysługuje. Pomimo tego, że składając podpis pod wnioskiem o przyznanie stypendium socjalnego potwierdził prawdziwość złożonych wraz z nim dokumentów i zawartych w nim informacji – miał świadomość tego, że składa oświadczenie niezgodne ze stanem faktycznym.

Dla Wydziałowej Komisji Stypendialnej [...] dane zawarte we wniosku, w tym powołane oświadczenia oraz dołączone do wniosku załączniki, stanowiły podstawę ustalenia stanu faktycznego w zakresie spełnienia przez M.P. przesłanek do przyznania stypendium socjalnego za rok akademicki 2012/2013. Komisja z uwagi na brak odpowiedniego systemu informatycznego nie miała możliwości sprawdzenia, czy wnioskodawca ukończył już studia pierwszego stopnia na innym wydziale tej uczelni i wystąpiła przeszkoda do uwzględnienia jego wniosku. Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej nie oznaczało to jednak, iż była ona zobowiązana do sprawdzenia i analizy dokumentów znajdujących się w zasobach [...] dotyczących innego kierunku i wydziału studiów, czy też rozpytywania jej członków na powyższą okoliczność. Sąd pierwszej instancji trafnie wskazał, że w orzecznictwie przyjmuje się, że w sprawie nie ma znaczenia, czy ujawnione okoliczności lub dowody nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotnie w wyniku zaniedbań, czy z innych powodów (por. wyroki NSA z dnia: 15 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 1993/15, 12 października 2016 r., sygn. akt II GSK 592/15). Przy wznowieniu postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. nie jest bowiem istotne z jakich powodów nowe okoliczności nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotne. Nawet w przypadku ustalenia, że doszło do zaniedbań organu, o ile zostaną spełnione pozostałe przesłanki wymienione w powołanym przepisie, uzasadnione będzie wznowienie postępowania (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz Warszawa 2011 s. 557 i powołane tam orzecznictwo). Warunkiem wznowienia postępowania jest jedynie to, aby nowa okoliczność czy dowód miały istotne znaczenie dla sprawy, istniały w dniu wydania decyzji i nie były znane organowi, który wydał decyzję.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie oznacza to, że kwestia przyczyny, z powodu której organowi przyznającemu M.P. przedmiotowe stypendium socjalne nie był znany fakt ukończenia przez niego studiów na Wydziale [...], pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy w kontekście zastosowania art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Wyjście na jaw tej okoliczności istotnej dla sprawy, istniejącej w dniu wydania decyzji ostatecznej i wbrew twierdzeniu skarżącego kasacyjnie nieznanej organowi, który wydał decyzję, skutkowało wznowieniem postępowania i rozstrzygnięciem sprawy w oparciu o art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. Oddalenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pkt 3 zaskarżonego wyroku skargi w tym zakresie było zatem prawidłowe.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia określonych w niej przepisów postępowania nie mogły odnieść zamierzonego przez jej autora skutku i w oparciu o art. 184 w związku z art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku.

O odstąpieniu od zasądzenia od skarżącego kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz organu, obejmujących wynagrodzenie adwokata, orzeczono na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a. przyjmując, iż jest to przypadek szczególnie uzasadniony (pkt 2 sentencji wyroku).