Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 257/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-08-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 lit. a
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: arrt. 156 § 1, 159 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie: WSA Dariusz Pirogowicz WSA Dariusz Chaciński (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 sierpnia 2018 r. sprawy ze skarg S.K. i K.S. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2017 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz S.K. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz K.S. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z [...] grudnia 2017 r. utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] września 2017 r. o wstrzymaniu wykonania decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z [...] czerwca 1992 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 1991 r.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

Skarb Państwa – Prezydent Miasta [...] pismem z [...] września 2014 r. wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z [...] czerwca 1992 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 1991 r. stwierdzającej, że nieruchomość zapisana w księdze wieczystej KW [...] o łącznej powierzchni [...] ha oraz część nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej KW [...] o łącznej powierzchni [...] ha ozn. geod. obrąb [...] ark. [...] dz. [...] i [...] – nie podpadają pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13, ze zm.).

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z [...] sierpnia 2015 r. zawiesił postępowanie na wniosek wnioskodawcy.

Skarb Państwa – Prezydent Miasta [...] pismem z [...] sierpnia 2017 r. wystąpił z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z [...] czerwca 1992 r. oraz decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 1991 r.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z [...] września 2017 r., wydanym na podstawie art. 159 § 1 k.p.a. wstrzymał wykonanie decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z [...] czerwca 1992 r. oraz decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 1991 r.

W.L., S.K., A.S., M.S., M.S., N.M. i K.S. wystąpili z wnioskami o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z [...] grudnia 2017 r. utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] września 2017 r. W uzasadnieniu wskazał, że kontrolowane w postępowaniu nieważnościowym decyzje z lat 1991-1992 stwierdzały, że nieruchomość należąca dawniej do M.F., położona w [...], nie mogła podlegać przejęciu na cele reformy rolnej, ponieważ utraciła charakter nieruchomości ziemskiej w wyniku parcelacji na działki budowlane, dokonanej przed 1 września 1939 r. Orzekające wówczas organy swoją ocenę prawną oparły m.in. na uchwale Wydziału Powiatowego dla Powiatu [...] z [...] czerwca 1932 r., zatwierdzającej plan parcelacyjny dla nieruchomości M.F. w [...]. Zdaniem Skarbu Państwa wymieniona uchwała rażąco naruszała prawo, co daje podstawę do stwierdzenia jej nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Wynika to z faktu, że plan parcelacji został zatwierdzony jeszcze przed uznaniem tego terenu za teren budowlany, co rażąco naruszać ma art. 52 i 53 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz. U. Nr 23, poz. 202, ze zm.). Od lat prowadzone jest postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały, nie zostało ono jednak prawomocnie zakończone. W dotychczasowych rozstrzygnięciach organy prowadzące postępowanie (Wojewoda [...] oraz Minister Infrastruktury, a następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]) stanęły na stanowisku, że uchwała rażąco narusza prawo. Decyzje wydane przez te organy były unieważniane lub uchylane przez sądy administracyjne wyłącznie z przyczyn formalnych, takich jak niewłaściwość organu i nieprawidłowe ustalenie stron postępowania (wyrok WSA w Warszawie z 15 lipca 2009 r., I SA/Wa 1814/08; wyrok WSA w Poznaniu z 5 marca 2015 r., IV SA/Po 966/14). Zachodzi więc prawdopodobieństwo, że uchwała Wydziału Powiatowego dla Powiatu [...] z [...] czerwca 1932 r. zostanie ostatecznie uznana za rażąco naruszającą prawo, co oznaczałoby, że sporny teren nie mógł być uznany za teren budowlany, jak uczynili to w decyzjach z 1991 r. i 1992 r. Wojewoda [...] i Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej. Tym samym decyzje z lat 1991 – 1992, jako decyzje przedmiotowo zależne od uchwały z 1932 r., także musiałyby być uznane za rażąco naruszające prawo (uchwała NSA z 13 listopada 2012 r., I OPS 2/12). Ponadto Skarb Państwa dowodzi, że kwestionowane decyzje Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej i Wojewody [...] zostały wydane w postępowaniu instancyjnym (w trybie zwykłym), mimo że wniosek A.F. z [...] marca 1991 r. dotyczył wzruszenia orzeczeń z 1948 r. w trybie stwierdzenia nieważności. Zdaniem Skarbu Państwa organy orzekające, wbrew zasadzie skargowości, orzekły w innej sprawie, niż żądał tego wnioskodawca, pomijając istnienie orzeczeń z 1948 r., co rażąco naruszać ma art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 61 § 1 k.p.a. W orzecznictwie nie budzi zaś wątpliwości, że organ jest związany żądaniem strony i może prowadzić postępowanie wyłącznie w granicach wniosku (wyrok NSA z 24 lipca 2001 r., IV SA 1091/99). Z tych wzglądów należy przyjąć, że istnieje prawdopodobieństwo, że kwestionowane decyzje z lat 1991-1992 dotknięte są wadą rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), co uzasadnia wstrzymanie ich wykonania.

Minister wskazał, że przejęcie nieruchomości na cele reformy rolnej następowało z mocy prawa, a decyzje wydawane na podstawie § 5 ust 1 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu z dnia 6 września 1944 r. (Dz. U. Nr 10, poz. 51) mają charakter wyłącznie deklaratoryjny. Nie podlegają one wykonaniu w ścisłym tego słowa znaczeniu, mogą jednak prowadzić do określonych następstw, polegających na wykreśleniu Skarbu Państwa (lub innego podmiotu publicznego) z ksiąg wieczystych i wpisaniu w jego miejsce spadkobierców dawnego właściciela, którzy mogliby rozporządzać nieruchomością (zbywać ją, obciążać), a to byłoby skutkiem trudnym do odwrócenia i mogącym wyrządzić znaczne szkody.

Minister zaznaczył, że jeżeli nastąpiło zawieszenie postępowania, nie może ono ani dalej się rozwijać, ani też skończyć, gdyż w tym czasie ustają jakiekolwiek czynności procesowe. Istotą tego przepisu jest zakaz prowadzenia czynności procesowych, zmierzających do zakończenia sprawy decyzją administracyjną, tj. przeprowadzania dowodów, wzywania stron do dokonania określonych czynności i zawiadamiania stron o tych czynnościach i dowodach. Wstrzymanie wykonania decyzji nie mieści się w zakresie tego typu czynności – jest to instytucja o charakterze samoistnym, uregulowana w Dziale II Rozdziale 13 k.p.a., dotyczącym trybów nadzwyczajnych. Wstrzymanie wykonania może nastąpić w każdym czasie trwania postępowania, zarówno we wcześniejszej fazie, w trakcie postępowania wyjaśniającego dotyczącego dopuszczalności stwierdzenia nieważności, jak i później – do czasu wydania decyzji (Komentarz do art. 159 [w:] M. Wierzbowski, R. Hauser, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. 4, Warszawa 2017). Wstrzymanie wykonania mieściło się w kategorii niezbędnych czynności podejmowanych w czasie zawieszenia postępowania. Na spornej nieruchomości znajduje się [...] port [...] oraz [...] tor wyścigowy. Funkcjonujące w obrocie prawnym decyzje z 1991-1992 r., korzystne dla spadkobierców dawnego właściciela, mogą posłużyć do ujawnienia ich prawa własności w księgach wieczystych, a następnie prowadzić do rozporządzenia nieruchomością. W przypadku uznania, że decyzje te dotknięte są wadą nieważności, skutki rozporządzenia nieruchomością byłyby trudne do odwrócenia i wyrządzałyby poważną szkodę dla interesu społecznego (art. 102 k.p.a.) z uwagi na istniejący na tym obszarze [...] port [...] będący strategicznym elementem infrastruktury transportowej państwa, zaspokajającym potrzeby społeczeństwa w zakresie transportu [...].

Organ zaznaczył, że niezasadne są twierdzenia, że stwierdzenie nieważności wymienionych rozstrzygnięć naruszałoby art. 2 Konstytucji, co stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 12 maja 2015 r., P 46/13, gdyż od wydania zarówno uchwał z 1932 r., jak i decyzji z lat 1991-1992 minął znaczny upływ czasu (odpowiednio 85 i 25 lat), a akty te były podstawą nabycia praw przez M.F. oraz jego spadkobierców. Przywołany wyrok nie derogował żadnego przepisu. Jest to tzw. wyrok zakresowy o pominięciu prawodawczym, co oznacza, że jego wykonanie należy do ustawodawcy, który zobowiązany jest wprowadzić odpowiednie zmiany i określić, jaki okres uważany jest za "znaczny upływ czasu". Wyrok nie został dotychczas wykonany. W tym stanie rzeczy organy nie są zobowiązane do samodzielnego, arbitralnego ustalenia terminu, po którego upływie byłaby wyłączona możliwość stwierdzania nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Wyrok TK z 12 maja 2015 r. nie kwestionuje możliwości prowadzenia postępowania nieważnościowego w odniesieniu do decyzji, od wydania których nastąpił znaczny upływ czasu. Z negatywną oceną TK spotkał się jedynie brak ograniczenia czasowego (przesłanki negatywnej – art. 156 § 2) stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Po wprowadzeniu postulowanej przez TK przesłanki negatywnej stwierdzenia nieważności, w razie uznania, że decyzja wydana wiele lat temu rażąco narusza prawo, organ nie stwierdzi nieważności, lecz ograniczy się do stwierdzenia, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa (art. 158 § 2 k.p.a.). Art. 159 k.p.a. nakazuje wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi prawdopodobieństwo, że jest ona dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1. Przepis art. 159 k.p.a. w ogóle nie odnosi się do treści art. 156 § 2, tak więc wstrzymanie wykonania następuje w przypadku prawdopodobieństwa wystąpienia wad z art. 156 § 1 k.p.a., bez względu na to, czy w sprawie zachodzi którakolwiek z przesłanek negatywnych z art. 156 § 2 k.p.a. (upływ czasu, nieodwracalne skutki prawne). Nawet gdyby uznać, że znaczny upływ czasu uniemożliwia stwierdzenie nieważności ocenianych decyzji dotyczących majątku w [...] (do czego dziś brak normatywnych podstaw – na skutek niewykonania wyroku TK), to niezależnie od tej negatywnej przesłanki już samo prawdopodobieństwo istnienia wad z art. 156 § 1 k.p.a. pozwala na wstrzymanie wykonania decyzji.

S.K. wniósł skargę na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] grudnia 2017 r., zarzucając mu naruszenie:

1) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., w zw. z art. 156 § 1 i 2 k.p.a. poprzez dokonanie pobieżnej i dowolnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności uchwały Wydziału Powiatowego dla Powiatu [...] z [...] czerwca 1932 r., decyzji Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] czerwca 1992 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Wojewody [...] z [...] listopada 1991 r. i dokonania oceny bez uwzględnienia wszelkich okoliczności istotnych dla sprawy, tj. bez uwzględnienia faktu, że ww. uchwała czy decyzje były wydawane około 25-85 lat temu i stanowiły podstawę nabycia prawa przez M.F., co w konsekwencji stanowi poważne niebezpieczeństwo dla bezpieczeństwa porządku prawnego, podczas gdy planowane stwierdzenie nieważności na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. pomimo znacznego upływu czasu od dnia wydania decyzji stanowi naruszenie Konstytucji, z tego względu, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 12 maja 2015 r., P 46/13, stwierdził niezgodność art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji;

2) art. 8 k.p.a. i art. 124 § 1 i 2 k.p.a. poprzez ogólnikowe uzasadnienie przyczyn wstrzymania wykonania decyzji i powołanie się na opinię Skarbu Państwa, że uchwała Wydziału Powiatowego dla Powiatu [...] z [...] czerwca 1932 r. zatwierdzającej plan parcelacyjny dla nieruchomości M.F. rażąco naruszała prawo, co daje podstawę do stwierdzenia jej nieważności, podczas gdy jak sam organ zauważył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności prowadzone jest od wielu lat, nie zostało ono jednak prawomocnie zakończone, nadto sprawy w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały z [...] czerwca 1932 r. były prowadzone 3-krotnie i żadna nie zakończyła się stwierdzeniem jej nieważności, a od chwili wydania uchwały minęło 85 lat, co w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r., P 46/13, czyni bezprzedmiotowym prowadzenie postępowania w sprawie;

3) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 k.p.a. w zw. z art. 157 § 1 i 2 k.p.a. polegające na dokonywaniu rozszerzającej wykładni wniosku z 16 sierpnia 2017 r. Skarbu Państwa o wstrzymanie wykonania decyzji z 1992 r. i 1991 r., podczas gdy organ w ramach niniejszego postępowania nie jest uprawniony szukać i uzasadniać motywów ewentualnego uznania za rażąco naruszającą prawo uchwałę Wydziału Powiatowego dla Powiatu [...] z [...] czerwca 1932 r., zatwierdzającą plan parcelacyjny dla nieruchomości M.F., gdyż tym samym w sposób niedopuszczalny wyszedł poza granice postępowania oraz dokonał rozstrzygnięcia o istocie sprawy, która nie była przedmiotem postępowania o wstrzymanie;

4) art. 7 Konstytucji poprzez wstrzymanie wykonania decyzji z uwagi na podejrzenie rażącego naruszenia prawa w decyzji z 1991 r. i 1992 r., mimo iż ograniczenie terminów do wzruszania decyzji administracyjnych jest uzasadnione względami bezpieczeństwa prawnego i uzasadnionym interesem obywateli;

5) art. 2 Konstytucji poprzez naruszenie wzorca konstytucyjnego przez to, że organ dopuszcza ewentualne stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej czy też uchwały wydanej 85 lat wcześniej, nie biorąc pod uwagę w ogóle okoliczności, jaki czas upłynął od jej ogłoszenia, a ponadto mimo to, iż z decyzji tej wnioskodawca wywodzi swoje prawa w przekonaniu o jej trwałości, podczas gdy przepis ten kwestionuje słuszność rozwiązania, które bez żadnych ograniczeń czasowych pozwala na nałożenie sankcji (dolegliwości) na stronę, która przez bardzo długi okres wywodziła swoje prawa z aktu administracyjnego z przekonaniem o jego trwałości.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia z [...] września 2017 r. oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

Skargę na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] grudnia 2017 r. wniosła również K.S., zarzucając mu naruszenie:

1) art. 102 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia w czasie zawieszenia postępowania mimo tego, iż nie zachodził stan zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzkiego ani wyrządzenia poważnych szkód interesowi publicznemu;

2) art. 159 § 1 k.p.a. poprzez:

a) wydanie zaskarżonego postanowienia mimo nieistnienia prawdopodobieństwa, aby decyzje, co do których wnioskodawca domaga się stwierdzenia nieważności, były dotknięte którąkolwiek z zarzucanych im wad;

b) wstrzymanie decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z [...] czerwca 1991 r. oraz decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 1991 r. mimo tego, iż nie są to decyzje nadające się do wykonania;

3) art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. i art. 7 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia, mimo nie podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

W związku z powyższym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

W pismach z [...] marca 2018 r. uczestnicy postępowania Skarb Państwa – Prezydent Miasta [...] i Miasto [...] wnieśli o oddalenie skarg.

W pismach z [...] kwietnia 2018 r. uczestnik postępowania Przedsiębiorstwo Państwowe "[...]" w W. wniosło o oddalenie skarg.

Postanowieniem z 10 maja 2018 r., I SA/Wa 258/18, Sąd postanowił połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy wszczęcie na skutek skarg S.K. i K.S. oraz prowadzić je pod sygn. I SA/Wa 257/18.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

W ocenie sądu skargi podlegały uwzględnieniu.

Zgodnie z art. 159 § 1 k.p.a. "Organ administracji publicznej, właściwy w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wstrzyma z urzędu lub na żądanie strony wykonanie decyzji, jeżeli zachodzi prawdopodobieństwo, że jest ona dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1." Aby zatem wstrzymać wykonanie decyzji, która jest przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności, należy wykazać prawdopodobieństwo, że jest ona dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.

W niniejszej sprawie organ wskazał na dwojakiego rodzaju okoliczności wskazujące na prawdopodobieństwo wystąpienia wady z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z [...] czerwca 1992 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 1991 r. Po pierwsze, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uznał, że kontrolowane w postępowaniu nieważnościowym decyzje z lat 1991-1992 stwierdzały, że nieruchomość należąca dawniej do M.F., położona w [...], nie mogła podlegać przejęciu na cele reformy rolnej, ponieważ utraciła charakter nieruchomości ziemskiej w wyniku parcelacji na działki budowlane, dokonanej przed 1 września 1939 r. Orzekające wówczas organy swoją ocenę prawną oparły m.in. na uchwale Wydziału Powiatowego dla Powiatu [...] z [...] czerwca 1932 r., zatwierdzającej plan parcelacyjny dla nieruchomości M.F. w [...]. Zdaniem Skarbu Państwa, podzielanym przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, wymieniona uchwała mogła rażąco naruszać prawo, co daje podstawę do stwierdzenia jej nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), gdyż plan parcelacji został zatwierdzony jeszcze przed uznaniem tego terenu za teren budowlany, co rażąco naruszać ma art. 52 i 53 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz. U. Nr 23, poz. 202, ze zm.). Po drugie, decyzje z lat 1991-1992 zostały wydane w postępowaniu instancyjnym (w trybie zwykłym), mimo że wniosek A.F. z [...] marca 1991 r. dotyczył wzruszenia orzeczeń z 1948 r. w trybie stwierdzenia nieważności. Zdaniem organu mogło się to odbyć z rażącym naruszeniem zasady skargowości, gdyż organy orzekły w innej sprawie, niż żądał tego wnioskodawca, pomijając istnienie orzeczeń z 1948 r., co rażąco naruszać ma art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 61 § 1 k.p.a.

W ocenie sądu obydwa podane przez organ nadzoru powody wstrzymania wykonania decyzji z lat 1991-1992 nie wskazują na prawdopodobieństwo, że są one dotknięte jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. W orzecznictwie podkreśla się, że "Wstrzymanie wykonania decyzji w trybie art. 152 § 1 lub art. 159 § 1 kpa winno być traktowane jako środek ostateczny, oparty na udokumentowanych i wiarygodnych materiałach dowodowych. Zbyt szybkie i nie poparte dostatecznie udokumentowanymi dowodami na istnienie przesłanek wskazujących na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji ostatecznej, korzystanie z instytucji wstrzymania wykonania decyzji, może stanowić naruszenie zasady ogólnej trwałości decyzji ostatecznych" (zob. wyrok NSA z 2.09.1998 r., IV SA 2311/96, LEX nr 43803).

Z tego można wyprowadzić wniosek, że prawdopodobieństwo stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej nie może opierać się na antycypowaniu przez organ nadzoru nieważności uchwały Wydziału Powiatowego dla Powiatu [...] z [...] czerwca 1932 r., zatwierdzającej plan parcelacyjny dla nieruchomości M.F. w [...], zanim jeszcze do stwierdzenia nieważności takiej uchwały dojdzie w innym postępowaniu. Innymi słowy, z faktu, że decyzje z lat 1991 – 1992 są decyzjami przedmiotowo zależnymi od uchwały z 1932 r., nie można wyprowadzać wniosku, że mogą być one uznane za nieważne, zanim dojdzie do stwierdzenia nieważności uchwały z 1932 r. Dopiero ostateczne, czy też prawomocne, stwierdzenie nieważności uchwały z 1932 r. mogłoby wskazywać na prawdopodobieństwo rażącego naruszenie prawa przez decyzję Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z [...] czerwca 1992 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 1991 r. Z uwagi na 85 letni upływ czasu od wydania kwestionowanej uchwały, która wciąż pozostaje w obrocie prawnym, może się to okazać problematyczne, jak słusznie zakładają skarżący, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r., P 46/13, który wydany został w okolicznościach co do zasady podobnych, jak w odniesieniu do uchwały z 1932 r. Abstrahując nawet od tego wyroku TK organ nadzoru nie może zakładać wystąpienia prawdopodobieństwa stwierdzenia nieważności decyzji kontrolowanej w trybie nadzoru, na podstawie wyniku innej sprawy, która nie została jeszcze rozstrzygnięta, ani ostatecznie, ani prawomocnie. Takie działanie w ocenie sądu narusza art. 159 § 1 k.p.a.

Na potwierdzenie takiego stanowiska można przytoczyć tezę z jednego z orzeczeń NSA, zgodnie z którą "Niedopuszczalne jest wydanie na podstawie art. 159 § 1 KPA postanowienia o wstrzymaniu decyzji o pozwoleniu na rozbudowę obiektu w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności tej decyzji wobec uznania przez organ orzekający, iż kwestionowana decyzja jest sprzeczna z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, jeśli w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla określonej inwestycji, oraz właściwy organ stwierdza, iż brak jest podstaw do wszczęcia postępowania nieważnościowego dotyczącego tej decyzji" (zob. wyrok NSA z 4 lutego 1999 r., IV SA 212/97, LEX nr 821016).

W ocenie sądu również drugi z podanych przez organ nadzoru powodów wstrzymania wykonania decyzji z lat 1991-1992 nie wskazuje na prawdopodobieństwo, że są one dotknięte jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Organ nadzoru zakłada bowiem, że wskazane decyzje mogły zostać wydane z rażącym naruszeniem zasady skargowości, bowiem organy orzekły w trybie zwykłym, a nie w trybie nadzorczym, jak żądał tego wnioskodawca we wniosku z [...] marca 1991 r. Umknęło jednak uwadze organu nadzoru, że decyzja Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z [...] czerwca 1992 r. była przedmiotem skarg do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z 18 grudnia 1992 r., II SA 1559-1560, oddalił skargi Przedsiębiorstwa Państwowego "[...]" i [...], nie dopatrując się tego rodzaju naruszeń. W świetle prawomocności tego wyroku powoływanie się na rażące naruszenie zasady skargowości nie jest prawdopodobne, ale wątpliwe.

Sąd podziela za to stanowisko organu, że decyzje z lat 1991-1992 nie podlegają wykonaniu w ścisłym tego słowa znaczeniu, mogą jednak prowadzić do określonych następstw, polegających na wykreśleniu Skarbu Państwa z ksiąg wieczystych i wpisaniu w jego miejsce spadkobierców dawnego właściciela, co mieści się w szerokim rozumieniu wykonania decyzji, przyjętym także na gruncie art. 61 § 3 p.p.s.a.

Zdaniem sądu nie jest też zasadny zarzut naruszenia art. 102 k.p.a., podniesiony w skardze K.S. Z uwagi na funkcje, jakie pełni obecnie przedmiotowa nieruchomość ([...]), zasadny mógłby być argument, że czynność wstrzymania wykonania decyzji w celu zapobieżenia niebezpieczeństwu poważnych szkód dla interesu społecznego, pomimo zawieszenia postępowania, mógłby być racjonalny, gdyby spełnione były przesłanki z art. 159 § 1 k.p.a., a w ocenie sądu tak w tym wypadku nie jest.

Mając to na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 p.p.s.a., sąd orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.