Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 205/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 627
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędziowie WSA Józef Maleszewski WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi M. V. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] marca 2014 r. nr [...]; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej 1349 złotych (jeden tysiąc trzysta czterdzieści dziewięć ) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] Burmistrz [...], wskazując na art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r., poz. 627 z późn. zm., dalej jako u.o.p.), § 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. Nr 228, poz. 2306 z późn. zm.) w związku z obwieszczeniem Ministra Środowiska z 25 września 2012 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz stawek kar za zniszczenie zieleni na rok 2013 (Monitor Polski z dnia 17 października 2012 r., poz. 747):

1. wymierzył [...] (dalej jako Strona, Odwołująca się, Skarżąca) administracyjną karę pieniężną za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 6 szt. drzew gatunku klon jesionolistny, rosnących na działce [...], w wysokości 36.928,42 zł, określając termin i sposób uiszczenia opłaty i zastrzegając, że kary nieuiszczone w terminie podlegają przymusowemu ściągnięciu wraz z odsetkami za zwłokę,

2. umorzył postępowanie w sprawie nielegalnego usunięcia 1 szt. drzewa klon jesionolistny o obwodzie pnia, na wysokości pierśnicy 33 cm, ze względu na wiek drzewa nieprzekraczający 10 lat.

Uzasadniając napisał, że dnia [...] marca 2013 r. do Urzędu Miejskiego wpłynęła notatka urzędowa Straży Miejskiej z dnia [...] lutego 2013 r., dotycząca zgłoszenia o usunięciu drzew bez zezwolenia na ulicy [...], z działki o nr [...]. W notatce opisano okoliczności usunięcia drzew, oraz wskazano osobę, która dokonała usunięcia. W toku wszczętego postępowania, w dniu [...] marca 2013 r. zostały przeprowadzone oględziny; stwierdzono, że usunięte drzewa to klony jesionolistne w ilości 7 szt. w wieku około 40 lat. Właściciel działki nie posiadał zezwolenia na usunięcie drzew, a usunięcie drzew motywowane było pracami porządkowymi.

Burmistrz napisał, że decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. wymierzył karę administracyjną z tytułu usunięcia drzew bez zezwolenia w wysokości 21.746,51 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], rozpoznając odwołanie Strony, decyzją z dnia [...] października 2013 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. SKO wskazało na konieczność przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z dziedziny dendrologii, w celu ustalenia wieku drzew.

Ponownie rozpoznając sprawę Burmistrz, postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r. powołał [...] rzeczoznawcę [...], w charakterze biegłego w sprawie wydania opinii dotyczącej określenia wieku 7 szt. drzew, gatunku klon jesionolistny, wyciętych bez wymaganego zezwolenia z terenu przedmiotowej nieruchomości. Dnia [...] lutego 2014 r. do Urzędu Miejskiego wpłynęła opinia biegłego.

Burmistrz wskazał, że jego właściwość do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia wynika z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.o.p. Do obliczenia wysokości administracyjnej kary pieniężnej posłużono się danymi zawartymi w tabeli nr 2, stanowiącej integralną część opracowania sporządzonego przez biegłego i przedstawionymi w załączniku do decyzji.

W odwołaniu od opisanej decyzji Strona wniosła o uchylenie decyzji Burmistrza w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania celem ustalenia, czy wycinka drzew była konieczna dla zapewnienia bezpieczeństwa dla mienia i ludzi, ustalenia faktycznej wielkości wyciętych drzew oraz faktycznego zakresu wycinki drzew. Uzasadniając napisała, że Burmistrz całkowicie pominął argumenty przedstawione przez Stronę dotyczące przyczyn dokonania wycinki. Nadto istnieją rozbieżności pomiędzy opinią biegłego a przeprowadzonymi pomiarami wyciętych drzew. Wycinka drzew była niezbędna z uwagi na fakt, iż drzewa niszczyły ogrodzenie posesji, co umożliwiało swobodne wejście na teren Strony osobom niepowołanym i zwierzynie, a także stwarzało możliwość wydostania się na zewnątrz psów, które przebywały na posesji Strony. Powyższe okoliczności stanowiły zagrożenie dla bezpieczeństwa zarówno dla Strony i rodziny Strony, jak również dla osób postronnych przebywających w pobliżu jej nieruchomości. Ponadto, z uwagi na nadmierne rozrastanie, wycięte drzewa niszczyły znajdującą się na działce Strony roślinność i krzewy ozdobne, co również powodowało wymierne straty materialne. Strona oceniła, że zgodnie z przepisami art. 86 u.o.p. wycinka drzew w tych przypadkach nie powoduje konieczności naliczania i uiszczania opłaty za wycinkę.

Opinia biegłego w zakresie ustalenia wielkości wyciętych drzew jest sprzeczna z pierwotnie dokonanymi pomiarami wyciętych drzew, i w tej sytuacji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji winny zostać wyjaśnione rozbieżności, w tej materii. Nadto wycena nie uwzględnia faktu, iż część drzew była już połamana na skutek działania czynników atmosferycznych i obcięte zostały już wcześniej połamane fragmenty, które spadły na teren nieruchomości Strony.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], wskazując na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm., dalej kpa) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając SKO stwierdziło, że organ I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe w sposób właściwy i wykonał wcześniejsze zalecenia SKO. Zarzut odwołania o zignorowaniu argumentów podnoszonych przez Stronę został uznany za całkowicie chybiony. Zawsze wtedy, kiedy zezwolenie na wycinkę drzew jest wymagane (czyli z wyjątkiem sytuacji określonych w art. 83 ust. 6 u.o.p.), a nie uzyskano zezwolenia, usunięcie drzewa lub krzewu jest deliktem administracyjnym i jako takie podlega karze administracyjnej na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p. Właściwy organ ma obowiązek wymierzyć karę przewidzianą w art. 88 u.o.p. nie tylko w przypadku nieuzasadnionego usunięcia drzewa lub krzewu, ale w każdym przypadku stwierdzenia samowolnego (bez zezwolenia) wycięcia drzewa lub krzewu wymienionego w rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. 2004 r. Nr 228 poz. 2306). Samo ustalenie, że zostały wycięte, bez zezwolenia, drzewa gatunku klon jesionolistny, uprawniało (i obligowało) Burmistrza do wymierzenia skarżącej kary przewidzianej w art. 88 u.o.p. Podnoszone przez Stronę argumenty SKO uznało za pozbawione znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Na opisaną decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła [...] (dalej jako Skarżąca), domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji, w całości. Zarzuciła naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego: art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 u.o.p. poprzez zastosowanie ich w niniejszej sprawie, pomimo uznania ww. przepisów za niezgodne z Konstytucją RP wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 01 lipca 2014 r. sygn. akt SK 6/12,

2. przepisów prawa procesowego mających istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:

a. naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie polegającej na pominięciu wszelkich argumentów podnoszonych przez Skarżącą co do konieczności dokonania wycinki drzew oraz oparciu się jedynie na ustaleniach biegłego, co do wielkości wyciętych drzew,

b. art. 8 i art. 107 § 3 kpa poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji polegające na nie ustosunkowaniu się do zarzutów podnoszonych przez Skarżącą, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji.

Uzasadniając zaznaczyła, że zupełnie niezrozumiałym jest wskazanie w sentencji zaskarżonej decyzji, że wymierzona kara pieniężna dotyczy także wycinki 3 szt. drzew - 2 szt. wierzb o obwodach pni: 62,1 cm, 42,3 cm oraz 1 szt. czeremchy amerykańskiej o obwodzie pnia 42,3 cm z terenu działki nr [...] w miejscowości[...] , skoro nigdy nie posiadała ani nie posiada działki na terenie tej miejscowości i nigdy nie dokonywała tam jakiejkolwiek wycinki drzew. Oceniła, że powyższe wskazuje na niedokładne i powierzchowne rozpoznanie odwołania i brak zainteresowania organu wyższego stopnia argumentami Skarżącej

Skarżąca podkreśliła, że wyrokiem z 01 lipca 2014 r. sygn. akt SK 6/12 (Dz. U. z 2014 r. poz. 926) Trybunał Konstytucyjny orzekł o niekonstytucyjności art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 u.o.p., odraczając usunięcie tych przepisów z obrotu prawnego o 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw RP. Wyrokiem z dnia 04 grudnia sygn. akt II OSK 2696/14 (tekst dostępny na stronie internetowej Naczelnego Sądu Administracyjnego, dalej jako CBOSA) NSA zwrócił uwagę, że fakt wydania przez Trybunał Konstytucyjny, w toku postępowania, wyroku orzekającego o niekonstytucyjności przepisów aktu normatywnego, na podstawie, którego zostały wydane kontrolowane w sprawie decyzje, nie pozostaje bez znaczenia dla oceny ich legalności. Sytuacja taka powoduje, bowiem rozszerzenie zakresu kontroli kasacyjnej wyznaczonego treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. i konieczność bezpośredniego zastosowania art. 190 ust. 1 i 4 Konstytucji RP (uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 7 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 9/09, ONSAiWSA 2010, nr 2, poz. 16). Skarżąca podkreśliła, że akt normatywny uchylony (w całości lub w części) na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, niezależnie od odroczenia utraty jego mocy obowiązującej, traci cechę domniemania konstytucyjności. Nadto zwróciła uwagę na ochronę praw jednostki oraz ekonomię procesową. Także odsyłanie w niektórych kategoriach spraw na drogę wznowienia postępowania byłoby sprzeczne z regułami demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej z uwagi na konieczność ochrony innych wartości konstytucyjnych.

Skarżąca podkreśliła, że nie sposób zgodzić się z twierdzeniem organów administracji, iż w sprawie zostały wykonane wszystkie czynności dowodowe a ocena dowodów dokonana przez organy jest prawidłowa. Jej zdaniem organy przeprowadziły jednostronną analizę materiału dowodowego, z pominięciem wszelkich innych okoliczności przemawiającej na korzyść takich jak przyczyna dla której dokonano wycinki i szkody materialne jakie wycięte krzewy powodowały.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie pełnomocnik Skarżącej ocenił, że wskazanie w zaskarżonej decyzji, że kara dotyczy usunięcia 2 sztuk wierzb oraz 1 czeremchy amerykańskiej w miejscowości [...] nie można uznać za oczywistą omyłkę pisarską.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się uzasadniona.

Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Przedmiotem niniejszego postępowania było ustalenie, czy zasadne było wymierzenie Skarżącej – właścicielce działek [...] administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez zezwolenia 6 sztuk drzew gatunku klon jesionolistny. Bezspornie ustalono, że wycinka została dokonana bez uzyskania zezwolenia w myśl art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (t.j. Dz.U. 2013r. 627, zwanej dalej u.o.p.). Zgodnie z tym przepisem: usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a,(zastrzeżenia bez znaczenia w sprawie – przyp. Sądu) po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek:

1) posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości;

2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego - jeżeli drzewa lub krzewy zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 88 ust. 2 u.o.p., zgodnie z którym wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia i art. 89 ust. 1 u.o.p., zgodnie, z którym administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1, ustala się w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów na podstawie stawek, o których mowa w art. 86 ust. 4-6.

Jak słusznie wskazała Skarżąca wyrokiem z dnia 1 lipca 2014 r. sygn. SK 6/12,Trybunał Konstytucyjny orzekł, ze przepisy art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, przez to, że przewidują obowiązek nałożenia przez właściwy organ samorządu terytorialnego administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia lub zniszczenie przez posiadacza nieruchomości drzewa lub krzewu, w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności tego czynu, są niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie Trybunał orzekł, że przepisy uznane za niekonstytucyjne tracą moc obowiązującą z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Przepisy powyższe stanowiły materialnoprawną podstawę nałożenia na Skarżącą w kontrolowanym postępowaniu kary pieniężnej w kwocie 36.928,42 złote za usunięcie bez wymaganego zezwolenia z terenu własnej nieruchomości 6 szt. drzew gatunku klon jesionolistny.

Sądy administracyjne stoją na stanowisku, że w sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność z Konstytucją normy prawnej i jednocześnie działając na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji odroczył utratę jej mocy obowiązującej, sądy w zależności od okoliczności konkretnej sprawy, mają kompetencje do odmowy zastosowania takiej normy niezależnie od tego, że przepis, który był przedmiotem wyroku Trybunału, formalnie pozostaje elementem systemu prawa (vide: między innymi wyrok NSA z 7 czerwca 2013 r. sygn. I OSK 1178/12, wyrok NSA z 4 grudnia 2014r., II OSK 2697/14, wyrok NSA z 4 grudnia 2014r., II OSK 2696/14). Zastosowanie bowiem przez Trybunał Konstytucyjny tzw. klauzuli odraczającej nie modyfikuje podstawowego skutku prawnego wyroku, polegającego na obaleniu domniemania konstytucyjności normy prawnej. Odroczenie odnosi się wyłącznie do utraty mocy obowiązującej przepisu, natomiast nie do obalenia domniemania konstytucyjności normy prawnej, która była przedmiotem kontroli Trybunału Konstytucyjnego. Ten ostatni skutek następuje w dniu ogłoszenia orzeczenia. Przy kontroli sądowoadministracyjnej decyzji wydanych przy zastosowaniu przepisu prawa, którego niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny, Sąd administracyjny zawsze jest związany treścią orzeczenia Trybunału. Art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowi wprost, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały 7 sędziów z dnia 7 grudnia 2009 r. sygn. I OPS 9/09, użyte przez ustawodawcę określenie "moc powszechnie obowiązująca" przybliża walor wyroków Trybunału do źródeł prawa powszechnie obowiązującego w rozumieniu art. 87 ust. 1 Konstytucji w zakresie kręgu adresatów, którzy powinni zapadłe judykaty respektować i dokonywać ich wdrożenia (implementacji). W takiej sytuacji po stronie sądów istnieje obowiązek oceny, na tle okoliczności konkretnej sprawy, czy konieczność ochrony wartości konstytucyjnych (między innymi zasad wynikających z klauzuli demokratycznego państwa prawnego, a także wolności i praw człowieka i obywatela) przemawia za zastosowaniem, czy za odmową zastosowania przepisu, którego domniemanie konstytucyjności zostało obalone. Ustawa zasadnicza w przypadkach wydania aktu w oparciu o niekonstytucyjny przepis przewidziała możliwość stosowania takich środków proceduralnych, które pozwalają zrealizować zasadę stosowania prawa w zgodzie z Konstytucją. Mianowicie w przepisie art. 190 ust. 4 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej stanowi, ze orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w opisanej sytuacji pozwalają na żądanie wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 "a"), zaś przepisy ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nakazują sądowi administracyjnemu uwzględnić skargę na decyzję lub postanowienie w razie stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

W wyroku z dnia 27 października 2004 r. sygn. SK 1/04 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że obowiązywanie przez określony czas niekonstytucyjnego przepisu stawia "wyzwanie i możliwości wyboru przez same sądy takiego środka proceduralnego, który najlepiej pozwoli na osiągnięcie efektu najbliższego nakazowi wykładni i stosowania prawa w zgodzie z Konstytucją". Przy orzekaniu w takich przypadkach należy brać pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych takim przepisem, powody, dla których Trybunał odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, a także okoliczności rozpoznawanej sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu.

Z uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego wynika, że Trybunał podtrzymał - co do zasady - dotychczasowe stanowisko o dopuszczalności ustanawiania przez ustawodawcę kar finansowych za zachowania naruszające przepisy prawa publicznego, poza systemem prawa karnego. Dotyczy to w szczególności pieniężnych kar administracyjnych, ustanawianych w różnych obszarach prawa administracyjnego w celu zapewnienia skuteczności jego normom, w drodze prewencji ogólnej i szczególnej. Pozwolenie na istnienie w państwie, obok prawa karnego, równoległego systemu karania na podstawie prawa administracyjnego, nie oznacza jednakże, że ustawodawca ma pełną swobodę kształtowania kar administracyjnych i trybu ich nakładania. Granice swobody kształtowania kar administracyjnych wyznaczają bowiem konstytucyjne zasady demokratycznego państwa prawnego ochrony praw i wolności jednostki, a także zasady proporcjonalności, równości i sprawiedliwości. Stosowanie kar administracyjnych nie może opierać się na idei odpowiedzialności czysto obiektywnej, całkowicie oderwanej od okoliczności konkretnego przypadku, w tym winy sprawcy. Surowość kary powinna być adekwatna do stopnia naruszenia dobra chronionego za pomocą kary (w tym wypadku wielkości uszczerbku w środowisku przyrodniczym usunięciem lub zniszczeniem drzewa). Określenie sankcji nie powinno również abstrahować od sytuacji ekonomicznej osoby podlegającej ukaraniu, gdyż sytuacja ta ma istotne znaczenie dla rzeczywistego stopnia dolegliwości odczuwanej przez ukaranego, a osobę o niskich dochodach może wręcz doprowadzić do degradacji finansowej. Dalej Trybunał podkreślił, że uwzględnienie tej okoliczności należy pozostawić ocenie organu podejmującego decyzję o ukaraniu oraz sądowi kontrolującemu tę decyzję, które to instytucje (organy i sądy) powinny wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności konkretnego wypadku. W ocenie Trybunału przepisy art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, nie spełniają wymogu proporcjonalności, z jednej strony do potrzeb ochrony przyrody, z drugiej strony do koniecznej sankcji dla właścicieli nieruchomości. Odpowiedzialność zaś za usunięcie drzewa bez zezwolenia nie może być oderwana od okoliczności dokonania deliktu.

Przenosząc ocenę niekonstytucyjności przepisów stanowiących podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji na grunt kontrolowanego postępowania administracyjnego, skład orzekający stanął na stanowisku, że nie można zastosować w sprawie zakwestionowanych przez Trybunał przepisów bez uwzględnienia indywidualnych okoliczności badanego przypadku.

Sąd zwraca przy tym uwagę, iż wymierzona Skarżącej kara była ustalona w sztywnie określonej wysokości, bez względu na okoliczności tego czynu, co nie spełnia testu proporcjonalności w ograniczeniu prawa własności. Organy nakładając karę w wysokości 36.928,42 zł, czyli stosunkowo wysoką w ogóle nie odniosły się do sytuacji materialnej strony, co należało uznać za naruszenie art. 31 ust. 3 Konstytucji. Organy przyjmując bezkrytycznie opinię biegłego powołanego w sprawie nie odniosły się do zarzutów podnoszonych przez Skarżącą. W ogóle nie zajęły stanowiska w zakresie podnoszonych przez Skarżącą zarzutów odnośnie wpływu tego konkretnego gatunku drzew na znajdujące się w terenie inne rośliny, czy zwierzęta, na konieczność dokonania wycinki z uwagi na zagrożenie życia i zdrowia ludzi i wycinkę połamanych i zniszczonych gałęzi. Organy nie wyjaśniły w drodze uzupełnienia opinii przez biegłego czy nie zachodzi przypadek określony w art. 88 ust. 1 pkt 4, 7, 9 lub 11 u.o.p. Zgodnie z tymi przepisami nie pobiera się opłat za usunięcie drzew: które zagrażają bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych lub funkcjonowaniu urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 kodeksu cywilnego, które posadzono lub wyrosły na nieruchomości po zakwalifikowaniu planie zagospodarowania przestrzennego na cele budowlane, które obumarły lub nie rokują szansy na przeżycie, z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, jeżeli usunięcie wynika z potrzeb ochrony roślin, zwierząt i grzybów objętych ochroną gatunkową lub ochrony siedlisk przyrodniczych. Nadto organy bezkrytycznie odnosząc się do opinii biegłego nie wyjaśniły przyczyn aż tak istotnego odstępstwa co do obliczania wielkości a tym samym wieku drzewa wynikających z ustaleń z art. 89 ust. 3 i opinii biegłego. Różnica w wysokości kary administracyjnej wymierzonej w decyzji z [...] kwietnia 2013r. i w decyzji z [...] marca 2014r. wynosiła ponad 15.000 zł na niekorzyść Skarżącej, która była stroną wnoszącą odwołanie od decyzji z [...] kwietnia 2013r. Wprawdzie zakaz reformationis in peius z art. 139 kpa nie wiąże organu I instancji ponownie rozpoznającego sprawę, to jednak tak istotna różnica w wysokości nałożonej kary pieniężnej wymaga dokonania ustaleń nie budzących wątpliwości z zachowaniem wyrażonej w art. 7 i 8 kpa zasad prawdy obiektywnej i pogłębiania zaufania do władzy publicznej. Biegły w swojej opinii wskazał, że określał wiek drzewa na podstawie "Tabeli wiekowej drzew" opracowanej przez prof. Longina Majdeckiego. Z pisma biegłego L. R. z [...].01.2014r. ( do którego organ zwracał się z zapytaniem o przeprowadzenie ekspertyzy wieku drzew w sprawie) wynikało natomiast, że ze względu na specyfikę budowy drewna tego rodzaju – drewno rozpierzchłonaczyniowe – określenie wieku klonów jest zagadnieniem stosunkowo skomplikowanym, wymagających zbadania przekrojów poprzecznych prób drewna pobranych z pni usuniętych drzew. Organ winien zobowiązać biegłego K. S. do uzupełnienia opinii przez wyjaśnienie prawidłowości zastosowanej metody obliczania wieku klonów jesionolistnych na podstawie opracowanej tabeli, bez konieczności ( z uwagi na specyfikę budowy drewna tego gatunku drzew) stosowanie innych, bardziej pracochłonnych i droższych metod. Te naruszenia związane z brakiem ustalenia wszelkich okoliczności sprawy w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego stanowią, w ocenie Sądu, o konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji i na mocy art. 135 p.p.s.a również poprzedzającej ją decyzji Burmistrza [...].

W ponownie prowadzonym postępowaniu należałoby uzupełnić postępowanie dowodowe w zakresie oceny wieku drzew, rozważyć przeprowadzenie dowodów również z przesłuchania świadków (osoby wycinającej drzewo), strony, zobowiązać biegłego do uzupełnienia opinii w zakresie wyżej wskazanym przez ustosunkowanie się do wyboru przeprowadzonej metody oceny wieku drzew, i istnienia bądź nie przesłanek z art. 84 ust. 6 czy art. 86 ust. 1 u.o.p. a także na wskazane przez Trybunał Konstytucyjny, wymienione wyżej, okoliczności indywidualizujące delikt administracyjny, a następnie dokonać powtórnej oceny materiału dowodowego pamiętając, że nałożenie kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez zezwolenia wymaga niebudzącego wątpliwości ustalenia, że na usunięcie ściętego drzewa konieczne było uzyskanie zezwolenia.

Odnosząc się do zarzutu podania przez organ w decyzji również usuwania drzew z terenu działki w miejscowości [...] Sąd uznał, że skoro zostało to zapisane w rubrum decyzji od słów " osiemset dwadzieścia złotych do słów w miejscowości [...]" a nie w rozstrzygnięciu, ani też w uzasadnieniu, to tego typu omyłka może być prostowana w trybie art., 113 § 1 kpa, ewidentnie stanowi oczywistą omyłkę wynikającą prawdopodobnie z nieuważnego korzystania z edytora tekstów. Z uwagi na treść wyroku nie ma potrzeb jej prostowania.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" i "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Na podstawie art. 152 p.p.s.a. określono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 § 1 art. 205 § 1 p.p.s.a w zw. z § 18 ust. 1 pkt c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j. Dz.U. z 2013r., poz. 461)