Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 661/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 54, art. 110c, art. 1a pkt 12 lit. a
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.) Asesor WSA Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie oddalenia jako nieuzasadnionej skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę. [pic]


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. po rozpatrzeniu zażalenia Ax. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą T. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.- W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie oddalenia jako nieuzasadnionej skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia nieruchomości, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz w zw. z art. 17 § 1, art. 54 § 1 i § 5 w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.), dalej u.p.e.a., utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne.

Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-W. prowadzi wobec Ax. Sp. z o.o. z siedzibą w T. postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych:

- z dnia [...] r. o nr od [...] do [...] wystawionych w oparciu o ostateczną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...], nr [...], którą uchylił decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] r. nr [...] w części dotyczącej rozliczenia podatku od towarów i usług za styczeń 2012 r. i listopad 2012 r. oraz określił zobowiązanie w podatku od towarów i usług za styczeń 2012 r. w wysokości 51.808,00 zł oraz za listopad 2012 r. w wysokości 13.005 zł, a w pozostałej części utrzymał w mocy ww. decyzję,

- z dnia [...] r. o nr [...], [...], [...], wystawionych w oparciu o ostateczną decyzję Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-W. z dnia [...] r., nr [...], określającą wysokość zobowiązań w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do marca 2013 r.

W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...], [...], od [...] do [...], organ egzekucyjny przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego Bx. w dniu [...] r. skierował zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego:

- nr [...] do Cx Bank S.A.,

-nr [...] do Dx. Bank Polska S.A.,

-nr [...] do Ex. Bank S.A.

Powyższe zawiadomienia wraz z odpisami tytułów wykonawczych zostały doręczone zobowiązanej spółce w dniu 4 lutego 2019 r.

W odpowiedzi na ww. zawiadomienia Cx. Bank S.A., oraz Ex. Bank S.A. poinformowały o braku środków na rachunkach prowadzonych dla Ax. Sp. z o.o., natomiast Dx. Bank Polska S.A. poinformował o zbiegu egzekucji administracyjnych prowadzonych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-W. Dyrektora II Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł.

Na podstawie tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...], organ egzekucyjny przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego Bx. w dniu [...] r. skierował zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego:

-nr [...] do Cx. Bank S.A.,

-nr [...] do Dx. Bank Polska S.A.,

-nr [...] do Ex. Bank S.A.

Ww. zawiadomienia wraz z odpisami powyższych tytułów wykonawczych zostały doręczone zobowiązanej spółce w dniu 4 lutego 2019 r.

W odpowiedzi na powyższe zawiadomienia, Cx. Bank S.A. oraz Ex. Bank S.A. poinformowały o braku środków na rachunkach, natomiast Dx. Bank Polska S.A. poinformował o zbiegu egzekucji administracyjnych prowadzonych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-W. Dyrektora II Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł.

Na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] organ egzekucyjny w dniu 8 marca 2019 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w tych samych bankach, kierując do nich odpowiednio zawiadomienia o nr [...], [...] oraz [...].

Zawiadomienia o zajęciu wraz z odpisem ww. tytułu wykonawczego zostały doręczone spółce w dniu 14 marca 2019 r.

W odpowiedzi na ww. zawiadomienia Cx.Noble Bank S.A. oraz Ex. Bank S.A. poinformowały o braku środków na rachunkach bankowych natomiast Dx. Bank Polska S.A. poinformował o zbiegu egzekucji administracyjnych prowadzonych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-W. i Dyrektora II Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł.

Ponadto, w związku z zaległościami Ax. Sp. z o.o. w podatku dochodowym od osób fizycznych PIT-4R za okresy od stycznia 2018 r. do grudnia 2018 r., zostały wystawione w dniu 16 kwietnia 2019 r. tytuły wykonawcze o nr od [...] do [...]. Na podstawie powyższych tytułów wykonawczych w dniu 25 kwietnia 2019 r. organ egzekucyjny skierował do Cx. Banku S.A. zawiadomienie nr [...] o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego.

Powyższe zawiadomienie wraz z odpisami ww. tytułów wykonawczych zostały doręczone spółce w trybie art. 44 k.p.a. w dniu 16 maja 2019 r.

W odpowiedzi na zawiadomienie Cx. Bank S.A. poinformował o braku środków na koncie zobowiązanego.

W toku dalszych czynności, działając na podstawie tytułów wykonawczych o nr od: [...] do [...] od [...] do [...], od [...] do [...], organ egzekucyjny skierował do zobowiązanej spółki zawiadomienie z dnia 13 listopada 2019 r. zawierające wezwanie do zapłaty egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości nieruchomości położonej w T. przy ul. A. 18, dla której Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim prowadzi księgę wieczystą nr [...].

Zawiadomienie o zajęciu nieruchomości doręczono zarówno zobowiązanej spółce, jak i Sądowi Rejonowemu w Piotrkowie Trybunalskim w dniu 18 listopada 2019 r. Jednocześnie do sądu skierowano drogą elektroniczną wniosek o dokonanie w księdze wieczystej nr [...] wpisu o wszczęciu egzekucji.

Zawiadomieniem z dnia 10 stycznia 2020 r. Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim poinformował, że w dniu 8 stycznia 2020 r. dokonano w księdze wieczystej nr [...] wpisu o wszczęciu egzekucji z ww. nieruchomości.

Pismem z dnia 25 listopada 2019 r. pełnomocnik spółki złożył skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia nieruchomości. W uzasadnieniu podniósł, że zajęta nieruchomość nie stanowiła i nie stanowi własności Ax. Sp. z o.o. Podał, że zobowiązana spółka weszła w posiadanie przedmiotowej nieruchomości na podstawie umowy sprzedaży zawartej w dniu 22 maja 2012 r. w formie aktu notarialnego przed notariuszem P.C., jednakże w dniu zawarcia umowy sprzedaży żaden z ówczesnych udziałowców, tj. S.T. i C.T. nie posiadał obywatelstwa polskiego. S.T. obywatelstwo polskie uzyskał dopiero w 2013 r., natomiast C.T. nigdy nie otrzymał obywatelstwa polskiego, posiadał jedynie zezwolenie na osiedlenie się na terytorium Polski. Zdaniem pełnomocnika powyższa okoliczność, zgodnie z ustawą z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 2278), skutecznie wyłączyła możliwość nabycia przez zobowiązaną spółkę prawa własności będącej przedmiotem ww. umowy nieruchomości. Zgodnie z treścią art. 1 ustawy, nabycie nieruchomości przez cudzoziemca wymaga zezwolenia, które wydawane jest w drodze decyzji administracyjnej przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, jeżeli sprzeciwu nie wniesie Minister Obrony Narodowej, a w przypadku nieruchomości rolnych, jeżeli sprzeciwu również nie wniesie minister właściwy do spraw rozwoju wsi.

Cudzoziemcem zgodnie z art. 1 ust 2 powyższej ustawy, jest między innymi osoba prawna mająca siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, kontrolowana bezpośrednio lub pośrednio przez osoby fizyczne nieposiadające obywatelstwa polskiego. Za kontrolowaną spółkę, uważa się taką, której cudzoziemiec lub cudzoziemcy dysponują bezpośrednio lub pośrednio powyżej 50% głosów na zgromadzeniu wspólników lub na walnym zgromadzeniu. Powyższe uregulowania, jak również brak polskiego obywatelstwa przez udziałowców spółki świadczą zdaniem pełnomocnika strony skarżącej o tym, że w dacie zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości spółka Ax. posiadała status cudzoziemca i nabycie nieruchomości wymagało zgody Ministra Spraw Wewnętrznych. O taką zgodę zobowiązana spółka nie wystąpiła. Brak zgody Ministra Spraw Wewnętrznych na zakup nieruchomości spowodował, że zgodnie z art. 58 Kodeksu cywilnego umowa sprzedaży z dnia 22 maja 2012 r. jako czynność prawna dotknięta jest bezwzględną nieważnością. Przedmiotowa umowa jest nieważna od dnia jej zawarcia i skutku tego nie da się zmienić, biorąc nawet pod uwagę późniejsze uzyskanie obywatelstwa polskiego przez jednego z udziałowców.

W ocenie pełnomocnika umowa zawarta w dniu 22 maja 2012 r. nie wywołała skutku w postaci przejęcia prawa własności. Jedynym skutkiem umowy jest wejście przez zobowiązaną spółkę w posiadanie nieruchomości, które jednak nie może stanowić przedmiotu egzekucji.

Konsekwencją nieważności ww. umowy, zdaniem strony skarżącej, jest wadliwość dokonanego przez organ egzekucyjny zajęcia nieruchomości. Brak tytułu prawnego zajętej nieruchomości wyłącza możliwość prowadzenia egzekucji wobec zobowiązanej spółki z tego składnika majątku. Skierowanie egzekucji do konkretnego składnika majątku wymaga rzetelnego ustalenia, czy faktycznie przynależy on do majątku dłużnika.

Mając na uwadze powyższe okoliczności pełnomocnik strony skarżącej wniósł o uchylenie zajęcia nieruchomości położonej w T. przy ul. A. 18.

Postanowieniem z dnia 27 stycznia 2020 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.- W. oddalił jako nieuzasadnioną skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia nieruchomości.

Na powyższe postanowienie pełnomocnik spółki wniósł zażalenie, w którym zarzucił nierozpoznanie istoty sprawy, tj. wniesionego przez zobowiązaną spółkę zarzutu w zakresie braku tytułu prawnego spółki do zajętej nieruchomości. Ponadto, pełnomocnik wskazał, że zaskarżone postanowienie jest wadliwe i powinno zostać uchylone w całości, albowiem Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-W. wydając zaskarżone rozstrzygnięcie, ograniczył się wyłącznie do odtworzenia przebiegu postępowania egzekucyjnego oraz konstatacji, że w dziale II księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości, zobowiązana spółka figuruje jako właściciel. Zdaniem pełnomocnika powyższe okoliczności świadczą o nierozpoznaniu sprawy, ponieważ ustawodawca wymaga od organów administracji publicznej analizowania spraw w całości i szczegółowo. Tymczasem, rozważanie kwestii tytułu prawnego do rzeczy, z której prowadzona ma być egzekucja, jest najistotniejsze w kontekście podejmowanych czynności egzekucyjnych. Przesądza bowiem o tym, czy dana czynność egzekucyjna jest w ogóle dopuszczalna.

W ocenie pełnomocnika strony, organ egzekucyjny uzyskując wiedzę, że zobowiązana spółka nie jest właścicielem nieruchomości i jednocześnie uznając, że wątpliwości w tym zakresie winny być rozpoznane przez sąd powszechny, winien był zawiesić postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 18t u.p.e.a w zw. z art. 97 k.p.a. Przemawia za tym również stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-W., który wprost wskazał w zaskarżonym postanowieniu, że rozstrzygnięcie kwestii, czy umowa sprzedaży nieruchomości jest nieważna, należy do sądu. W ocenie pełnomocnika, Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-W. uchyla się od badania kwestii tytułu prawnego do nieruchomości, a z drugiej strony niekonsekwentnie uchyla się od zastosowania przepisów, które w takiej sytuacji obligują do zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

W dalszej części środka zaskarżenia, pełnomocnik spółki podkreślił, że Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-W. a priori przyjął, że nie może analizować kwestii posiadania tytułu prawnego do nieruchomości zobowiązanej spółki oraz że w tym zakresie należy zwrócić się do sądu powszechnego o unieważnienie aktu notarialnego. Tymczasem spółka nie wskazuje na okoliczności istnienia podstaw do unieważnienia umowy zbycia nieruchomości, lecz na okoliczności przesądzające o nieważności umowy od samego początku, a więc ex tunc. Nieważność umowy od samego początku jest okolicznością obiektywną i dla istnienia takiego skutku nie jest konieczne istnienie orzeczenia sądu, które ma w tym przypadku skutek obligatoryjny, a nie prawno kształtujący.

Zdaniem pełnomocnika zajęcie nieruchomości uznać należy za czynność wadliwą, nie jest bowiem możliwe prowadzenie egzekucji z rzeczy, która nigdy nie była własnością zobowiązanej spółki. Przesądza o tym posiadanie statusu cudzoziemca przez Ax. Sp. z o.o. z siedzibą w T. w dacie zawarcia umowy i brak odpowiedniej zgody administracyjnej na nabycie nieruchomości przez zobowiązaną spółkę.

W związku z powyższym, pełnomocnik zobowiązanej spółki wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Naczelnikowi Urzędu Skarbowemu Ł.-W.

Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Wskazał, że zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Stosownie do treści art. 54 § 4 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej.

W myśl art. 54 § 5 u.p.e.a., w sprawie skarg, o których mowa w § 1 i 2, postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie. Natomiast, jak stanowi art. 54 § 5a u.p.e.a., w przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub usuwa stwierdzone wady czynności.

Odnosząc się do zastosowanego środka egzekucyjnego organ wskazał, że zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a., pod pojęciem czynności egzekucyjnej rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Katalog środków egzekucyjnych stosowanych w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych został wymieniony w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., a jednym z takich środków, jest egzekucja z nieruchomości.

Z treści art. 110c § 1 u.p.e.a. wynika, że organ egzekucyjny przystępuje do egzekucji administracyjnej z nieruchomości przez zajęcie nieruchomości, które zgodnie z § 2 ww. przepisu następuje poprzez wezwanie zobowiązanego, aby zapłacił egzekwowaną należność pieniężną wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia jej w terminie i kosztami egzekucyjnymi w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Zobowiązanemu wraz z wezwaniem doręcza się odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony. Z treści § 3 cytowanego przepisu wynika, że równocześnie z wysłaniem zobowiązanemu wezwania, o którym mowa w § 2, organ egzekucyjny składa do sądu właściwego do prowadzenia księgi wieczystej wniosek o wpis o wszczęciu egzekucji lub o złożenie tego wniosku do zbioru dokumentów. Zgodnie z § 4 ww. przepisu, zajęcie nieruchomości jest dokonane z chwilą doręczenia zobowiązanemu wezwania, o którym mowa w § 2, z tym że dla zobowiązanego, któremu nie doręczono wezwania, jak też w stosunku do osób trzecich, nieruchomość jest zajęta z chwilą dokonania wpisu w księdze wieczystej lub złożenia wniosku organu egzekucyjnego do zbioru dokumentów, z zastrzeżeniem § 5, który stanowi, że dla każdego, kto wiedział o wszczęciu egzekucji, skutki zajęcia powstają z chwilą, gdy o wszczęciu egzekucji powziął wiadomość, chociażby wezwanie nie zostało jeszcze zobowiązanemu wysłane ani wpis w księdze wieczystej nie był jeszcze dokonany.

W analizowanej sprawie organ egzekucyjny dokonał zajęcia nieruchomości położonej w T. przy ul. A. 18 poprzez skierowanie zawiadomienia z dnia 13 listopada 2019 r. zawierającego wezwanie zobowiązanej spółki do zapłacenia egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Zawiadomienie o zajęciu nieruchomości doręczono zarówno zobowiązanej spółce, jak również Sądowi Rejonowemu w Piotrkowie Trybunalskim w dniu 18 listopada 2019 r. Jednocześnie organ egzekucyjny skierował do sądu drogą elektroniczną wniosek o dokonanie w księdze wieczystej nr [...] wpisu o wszczęcie egzekucji. Złożony przez organ egzekucyjny wniosek został przez Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim pozytywnie zweryfikowany, o czym świadczy pismo z dnia 10 stycznia 2020 r., w którym sąd zawiadomił organ egzekucyjny o dokonaniu w dniu 8 stycznia 2020 r. wpisu o wszczęciu egzekucji z nieruchomości w księdze wieczystej nr [...]. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności organ egzekucyjny dokonał zajęcia nieruchomości w sposób prawidłowy, wypełniając wymogi nałożone przez art. 110c u.p.e.a.

Odnosząc się do argumentacji przedstawionej w zażaleniu Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podkreślił, że zobowiązana spółka weszła w posiadanie przedmiotowej nieruchomości na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego w dniu 22 maja 2012 r. i na tej podstawie została wpisana przez Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim w księdze wieczystej jako właściciel nieruchomości. W księdze wieczystej brak jest wzmianek o niezgodności jej treści ze stanem faktycznym. Zgodnie natomiast z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2204), księgi wieczyste prowadzone są w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości. W myśl art. 2 ww. ustawy, treść księgi wieczystej jest jawna, a zgodnie z art. 3 ust. 1 i 2 ustawy domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, natomiast prawo wykreślone nie istnieje. Domniemanie prawne przewidziane w art. 3 może zostać obalone tylko w drodze procesu o uzgodnienie stanu ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (art. 10 powyższej ustawy). W razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym, treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe (rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych). Zasada rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, zwana inaczej zasadą wiarygodności ksiąg wieczystych, służy ochronie interesu nabywcy własności lub innego prawa rzeczowego.

Zarówno organ egzekucyjny, jak i organ nadzoru nie mają uprawnień do badania ważności aktu notarialnego. Umowa zawarta w formie aktu notarialnego może być podważona przez stronę wywodzącą z niej prawo jedynie na drodze sądowej poprzez skierowanie powództwa do sądu powszechnego o uznanie za nieważną zawartą w akcie notarialnym czynność prawną.

Z przytoczonych uregulowań wynika zatem jednoznacznie, że treść księgi wieczystej stanowi najbardziej wiarygodny dowód stanu prawnego nieruchomości. Wobec powyższego, organ egzekucyjny dokonał zajęcia nieruchomości, która zgodnie z wpisem do księgi wieczystej jest własnością zobowiązanej spółki.

Odnosząc się natomiast do kwestii zawieszenia postępowania do czasu wyjaśnienia wątpliwości dotyczących stanu prawnego nieruchomości Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stanął na stanowisku, że art. 18t u.p.e.a. stanowi lex specialis, w którym ustawodawca odesłał do stosowania Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie nieuregulowanym w Dziale/Rozdziale dotyczącym Rejestru Należności Publicznoprawnych.

Natomiast w art. 18 u.p.e.a., ustawodawca zawarł odesłanie, jednakże wskazując, że jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Skoro zatem ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiera samodzielne, charakterystyczne dla tego postępowania przyczyny jego zawieszenia wskazane w art. 56 u.p.e.a., to brak jest podstaw do stosowania w zakresie instytucji zawieszenia postępowania egzekucyjnego art. 97 k.p.a.

Z kolei kwestia wystąpienia (niewystąpienia) przesłanek do unieważnienia przez sąd powszechny aktu notarialnego oraz charakteru prawnego (deklaratoryjnego lub prawno kształtującego) ewentualnego orzeczenia sądu w tym zakresie, jak podkreślił Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie ma znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Przemawia za tym wskazany uprzednio charakter prawny skargi na czynności egzekucyjne, w ramach której organ dokonuje oceny samych czynności wykonawczych organu egzekucyjnego oraz zasada rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych (tj. w księdze wieczystej nr [...] jako właściciel przedmiotowej nieruchomości figuruje Ax. Sp. z o.o. z siedzibą w T).

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 54 § 1 pkt 1 w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji pomimo, że w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec spółki dokonano zajęcia nienależącej do spółki nieruchomości. W związku z powyższym spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. w całości oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.–W. z dnia [...] r.

W uzasadnieniu skargi skarżąca spółka podtrzymała stanowisko, że Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-W. będąc zobowiązany do rozpatrzenia sprawy w całości (kompleksowo), ograniczył się wyłącznie do odtworzenia przebiegu postępowania egzekucyjnego i konstatacji, że w dziale II księgi wieczystej prowadzonej dla zajętej nieruchomości zobowiązana spółka widnieje jako właściciel. Organ odwoławczy nie rozpatrzył argumentów spółki przywołanych na poparcie skargi, w ogóle nie analizował kwestii, czy faktycznie tytuł własności ww. nieruchomości przysługuje spółce. Rozważenie kwestii tytułu prawnego do rzeczy wobec której prowadzona ma być egzekucja, jest najistotniejszą w kontekście podejmowanych czynności egzekucyjnych, ponieważ przesądza, czy dana czynność egzekucyjna jest w ogóle dopuszczalna.

Zdaniem spółki weryfikacja jedynie treści księgi wieczystej jest niewystarczająca do tego, by stwierdzić, czy dany podmiot jest, bądź nie jest właścicielem zajętej nieruchomości. Przedmiotowa nieruchomość nie należy do spółki Ax., a pomijanie powyższej okoliczności i zasłanianie się odpisem z księgi wieczystej jest działaniem wadliwym.

W związku z powyższym strona skarżąca podniosła, że w jej ocenie, dokonanie zajęcia nieruchomości uznać należy za czynność bezsprzecznie wadliwą z przyczyn powołanych w skardze zobowiązanej spółki, a wydanie zaskarżonego postanowienia jest przejawem wadliwości działania Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł., który powinien był postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.- W. uchylić.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Na wstępie wskazać należy, że sprawa została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym bez przeprowadzenia rozprawy i udziału stron, stosownie do treści art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może zostać rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. dalej p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Oceniając skargę przy zastosowaniu powyższych kryteriów oceny, sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona, albowiem zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r., jak i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-W. z dnia [...] r. nie zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Na wstępie należy podkreślić, że postępowanie egzekucyjne jest szczególnym typem postępowania administracyjnego, mającym własne instytucje procesowe i środki zaskarżenia. Skarga na czynności egzekucyjne uregulowana w art. 54 u.p.e.a., stanowi swoistą ochronę zobowiązanego przed naruszeniami przepisów postępowania. W ramach tego środka zaskarżenia można jednak wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Obowiązkiem organu rozstrzygającego sprawę jest orzekanie na podstawie przepisów prawa w granicach określonych daną procedurą. Oznacza to, że w postępowaniu w sprawie skargi na czynności egzekucyjne niecelowe jest stawianie zarzutów organom egzekucyjnym w zakresie problematyki, która swym zakresem wykracza poza przedmiot tego postępowania.

Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej (art. 54 § 4 u.p.e.a.). W sprawie skarg, o których mowa w § 1 i 2, postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie (art. 54 § 5 u.p.e.a.). W przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub usuwa stwierdzone wady czynności (art. 54 § 5a u.p.e.a.). Wniesienie skargi, o której mowa w § 1, nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny lub organ nadzoru może jednak, w drodze postanowienia, wstrzymać w uzasadnionych przypadkach prowadzenie postępowania egzekucyjnego (art. 54 § 6 u.p.e.a.).

W art. 1a pkt 2 u.p.e.a. zdefiniowano czynności egzekucyjne, jako wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Na te właśnie działania przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego. Przy czym chodzi tu nie tylko o działania jako czynności faktyczne, wykonawcze organu egzekucyjnego i egzekutora, ale i czynności egzekucyjne, które mają charakter aktów prawnych i od których nie przysługuje inny środek ochrony niż zażalenie, czy zarzuty.

Określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma bowiem charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego. W postępowaniu skargowym, prowadzonym na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (por. wyroki NSA z dni 24 kwietnia 2019 r., sygn. akt II FSK 1370/17; z dnia 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13; z dnia 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 778/13; z dnia 24 października 2014 r., sygn. akt II GSK 1377/13, dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl). W ramach skargi na czynności egzekucyjne można zatem podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora, na podstawie przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a.

W rozpoznawanej sprawie, w toku prowadzonego postępowania organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny wymieniony w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., tj. egzekucję z nieruchomości. Podstawę zastosowanego środka egzekucyjnego stanowiły tytuły wykonawcze wystawione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.–W. z dnia [...] r. o nr od [...] do [...], z dnia [...] r. o nr [...], [...], [...], których odpisy zostały doręczone skarżącej spółce w dniu 4 lutego 2019 r. oraz tytuły wykonawcze z dnia 16 kwietnia 2019 r. o nr od [...] do [...], których odpisy zostały doręczone spółce w trybie art. 44 k.p.a. w dniu 16 maja 2019 r.

Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 110c § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny przystępuje do egzekucji administracyjnej z nieruchomości przez zajęcie nieruchomości. Zajęcie następuje przez wezwanie zobowiązanego, aby zapłacił egzekwowaną należność pieniężną wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia jej w terminie i kosztami egzekucyjnymi w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Zobowiązanemu wraz z wezwaniem doręcza się odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony (art. 110c § 2 u.p.e.a.). Równocześnie z wysłaniem zobowiązanemu wezwania, o którym mowa w § 2, organ egzekucyjny składa do sądu właściwego do prowadzenia księgi wieczystej wniosek o wpis o wszczęciu egzekucji lub o złożenie tego wniosku do zbioru dokumentów (art. 110c § 3 u.p.e.a.). Zajęcie nieruchomości jest dokonane z chwilą doręczenia zobowiązanemu wezwania, o którym mowa w § 2, z tym że dla zobowiązanego, któremu nie doręczono wezwania, jak też w stosunku do osób trzecich, nieruchomość jest zajęta z chwilą dokonania wpisu w księdze wieczystej lub złożenia wniosku organu egzekucyjnego do zbioru dokumentów, z zastrzeżeniem § 5 (art. 110c § 4 u.p.e.a.). Z kolei w myśl art. 110c § 5 u.p.e.a., dla każdego, kto wiedział o wszczęciu egzekucji, skutki zajęcia powstają z chwilą, gdy o wszczęciu egzekucji powziął wiadomość, chociażby wezwanie nie zostało jeszcze zobowiązanemu wysłane ani wpis w księdze wieczystej nie był jeszcze dokonany.

Jak wynika z akt sprawy, zawiadomieniem z dnia 13 listopada 2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.–W. na podstawie art. 110c u.p.e.a. dokonał zajęcia nieruchomości położonej w T., przy ul. A. 18, (dz. nr 39/1) wraz z zabudowaniami, sklasyfikowanej jako grunty (z wyłączeniem gruntów rolnych), stanowiącej własność Ax. Spółki z o.o. z siedzibą w T., dla której Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim, VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Jednocześnie organ egzekucyjny wezwał spółkę do zapłaty egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia ich w terminie i kosztami egzekucyjnymi w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości ww. nieruchomości. Zawiadomienie o zajęciu nieruchomości z dnia 13 listopada 2019 r. doręczono skarżącej spółce, jak i Sądowi Rejonowemu w Piotrkowie Trybunalskim w dniu 18 listopada 2019 r.

W dniu 13 listopada 2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.–W. skierował do Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim, VI Wydział Ksiąg Wieczystych elektroniczny wniosek o wpis w księdze wieczystej nr [...], żądając wpisu o wszczęciu egzekucji z nieruchomości należącej do Ax. Spółki z o.o. z siedzibą w T. zgodnie z dyspozycją art. 110c § 3 u.p.e.a.

Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim, VI Wydział Ksiąg Wieczystych zawiadomieniem (wygenerowanym w dniu 10 stycznia 2020 r.) zawiadomił organ egzekucyjny, że na podstawie art. 62610 § 1 k.p.c., w dniu 8 stycznia 2020 r. dokonano w księdze wieczystej nr [...] wpisu o wszczęciu egzekucji z nieruchomości należącej do Ax. Spółki z o.o. z siedzibą w T. na podstawie wniosku Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.–W. oraz zawiadomienia o zajęciu nieruchomości z dnia 13 listopada 2019 r.

Powyższe okoliczności faktyczne nie były przez stronę skarżącą kwestionowane. Kwestia sporną w niniejszej sprawie podnoszoną zarówno w skardze na czynność egzekucyjną, jak i na etapie postępowania sądowoadministracyjnego jest posiadanie przez skarżącą spółkę tytułu prawnego (tj. prawa własności) do podlegającej zajęciu nieruchomości położonej w T., przy ul. A. 18. W ocenie strony skarżącej zajęcie nieruchomości uznać należy za czynność wadliwą, nie jest bowiem możliwe prowadzenie egzekucji z rzeczy, która nigdy nie była własnością zobowiązanej spółki. Przesądza o tym posiadanie statusu cudzoziemca przez Ax. Sp. z o.o. z siedzibą w T. w dacie zawarcia umowy i brak odpowiedniej zgody administracyjnej na nabycie nieruchomości przez zobowiązaną spółkę.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca spółka na podstawie zawartej w dniu 22 maja 2012 r. w formie aktu notarialnego umowy sprzedaży nabyła nieruchomość położoną w T., przy ul. A. 18. Treść zawartej w dniu 22 maja 2012 r. umowy sprzedaży została ujawniona w księdze wieczystej nieruchomości o nr [...], tj. w Dziale II – Własność w dniu 28 maja 2012 r. zamieszono wpis, że właścicielem ww. nieruchomości jest Ax. Spółka z o.o. z siedzibą w T. Zgodnie natomiast z odpisem zupełnym księgi wieczystej nr [...], według stanu na dzień 25 listopada 2019 r. brak jest jakichkolwiek wzmianek o wykreśleniu, czy zamieszczeniu nowego wpisu w zakresie danych dotyczących oznaczenia właściciela nieruchomości, ujawnionych w Dziale II – Własność w dniu 28 maja 2012 r.

Wobec powyższego organ egzekucyjny dokonując zajęcia ww. nieruchomości był związany treścią księgi wieczystej w zakresie danych dotyczących oznaczenia właściciela nieruchomości, zgodnie z wyrażoną w art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych. Znaczenie ma również art. 3 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Stosownie zaś do treści art. 3 ust. 2 cyt. ustawy, domniemywa się, że prawo wykreślone nie istnieje. Powołane przepisy wyrażają zasadę jawności materialnej, która polega na tym, że księga wieczysta ujawnia stan prawny nieruchomości, dla której jest prowadzona. Konsekwencjami tej zasady są dwa domniemania: po pierwsze - domniemanie wiarygodności ksiąg wieczystych, polegające na tym, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, i po drugie - domniemanie nieistnienia praw wykreślonych z księgi wieczystej, co nie oznacza, ani że wygasły, ani że były wpisane bez podstawy prawnej, a więc że nie powstały (por. E. Bałan-Gonciarz, H. Ciepła, Ustawa o księgach wieczystych i hipotece. Komentarz po nowelizacji prawa hipotecznego. Wzory wniosków o wpis. Wzory wpisów do księgi wieczystej, LEX 2011).

W orzecznictwie sądów administracyjnych zostało powszechnie zaakceptowane stanowisko zgodnie z którym, skoro domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, to z tej przyczyny organ administracji nie ma możliwości, aby w toku postępowania, jakie przed nim się toczy, dokonywać odmiennych ustaleń prawnych od tych, jakie wynikają z prawomocnych orzeczeń sądowych, w tym z wpisów dokonanych w księdze wieczystej. Wpis do księgi wieczystej zgodnie z art. 6266 k.p.c. jest bowiem orzeczeniem sądu cywilnego, którego treść wiąże wszystkie inne sądy oraz organy. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 kwietnia 1999 r. , sygn. akt IV SA 2338/98 (LEX nr 47173), zasada wyrażona w art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece wyklucza jakąkolwiek kontrolę w postępowaniu administracyjnym, dotyczącą treści wpisów własności w tychże księgach.

Wyjaśnić w tym miejscu należy, że wprawdzie w orzecznictwie Sądu Najwyższego istnieje pewna rozbieżność poglądów w omawianej materii, ale dotyczy ona jedynie tego, czy domniemanie, wynikające z wpisu do księgi wieczystej (art. 3 ustawy) może być obalone tylko w procesie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (por. uchwała 7 sędziów z dnia 10 lutego 1951 r., sygn. akt I C 741/50, OSN 1951, poz. 2; uchwała z dnia 20 marca 1969 r., sygn. akt III CZP 11/69, OSNCP 1977, z. 12, poz. 228, uchwała z dnia 26 kwietnia 1977 r., sygn. akt III CZP 25/77, OSNCP 1977, z. 12, poz. 228, uchwała z dnia 13 stycznia 2011 r. sygn. akt III CZP 123/10 oraz wyroki: z dnia 21 marca 2001 r., sygn. akt III CKN 325/00, LEX nr 52385 i z dnia 4 marca 2011 r., sygn. akt I CSK 340/10, LEX nr 785271), czy też przeprowadzenie tego rodzaju przeciwdowodu może nastąpić również w innym postępowaniu sądowym (por. uchwała z dnia 26 marca 1993 r., sygn. akt III CZP 14/93, OSNC 1993, z.11, poz. 96).

Analogiczny pogląd w analizowanej kwestii zajmuje również doktryna, przyjmując, iż domniemania wynikające z ksiąg wieczystych (cyt.): "są wzruszalne, ich obalenie wymaga przeprowadzenia dowodu przeciwnego albo w procesie o uzgodnienie stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, albo w każdym innym postępowaniu sądowym jako przesłanka rozstrzygnięcia sprawy" (por. Stanisław Rudnicki – "Własność nieruchomości" Wyd. Prawn. LexisNexis, Warszawa 2007, str. 283). Pogląd ten podzielił również Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 lipca 2004 r., sygn. akt SK 57/03 (OTK-A 2004/7/69).

Podkreślić zatem należy, że kwestia przeprowadzenia dowodu przeciwko domniemaniu, wynikającemu z treści wpisu ujawnionego w księdze wieczystej jest zagadnieniem prawa cywilnego. Przyjęcie poglądu odmiennego, polegającego na tym, że domniemanie, wynikające z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece mogłoby być obalone także w postępowaniu administracyjnym, prowadziłoby do sytuacji, w której w istocie rzeczy organ administracji publicznej zastępowałby sąd powszechny, bo wydawałby rozstrzygnięcie w kwestii zastrzeżonej dla postępowań cywilnych. Sytuacja taka nie jest prawnie dopuszczalna (por. m.in. wyroki NSA z dnia 1 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 2100/14, z dnia 10 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 755/05, z dnia 23 czerwca 2006 r., sygn. akt 1010/05, z dnia 21 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1630/07, dostępne orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przedstawiona w skardze na czynność egzekucyjną i w toku postępowania egzekucyjnego argumentacja, że w dniu zawarcia umowy sprzedaży, tj. w dniu 22 maja 2020 r. spółka posiadała status cudzoziemca, a nabycie przez nią nieruchomości wobec nieposiadania przez jej wspólników, tj. S.T. i C.T. obywatelstwa polskiego wymagało zgody Ministra Spraw Wewnętrznych, o którą spółka nie wystąpiła, co czyniło umowę sprzedaży bezwzględnie nieważną od dnia jej zawarcia, nie ma wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Przedstawione okoliczności mogą mieć znaczenie dla sądu powszechnego, prowadzącego postępowanie procesowe, np. na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Zgodnie z tym przepisem, w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności.

Zasadniczo jedynym sposobem wzruszenia domniemania prawnego z art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece jest powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym oparte na art. 10 (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 października 2013 r., sygn. akt V CSK 450/12, Lex nr 1415129).

W świetle przedstawionych okoliczności nie jest więc możliwe, aby dla celów prowadzonego postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny dokonywał samodzielnych ustaleń podważających domniemanie prawdziwości ksiąg wieczystych. Dopóki bowiem właściwe wpisy wieczystoksięgowe istniejące od 2012 r. nie zostaną skorygowane w prawem przewidzianym trybie organ egzekucyjny w rozpatrywanym przypadku nie miał podstaw do przyjęcia innych danych, niż dane wynikające z księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla nieruchomości położonej w T., przy ul. A. 18.

Reasumując powyższe rozważania nie można zatem podzielić poglądu strony skarżącej, że wzruszalność domniemania prawnego wynikającego z treści art. 3 ust. 1 u.k.w.h. należała do kompetencji organów egzekucyjnych. Obalenie prawdziwości wpisu w księdze wieczystej może nastąpić w każdym postępowaniu, ale o charakterze cywilnym. Organy administracji publicznej nie mają kompetencji do samodzielnego rozstrzygania spraw o charakterze cywilnym, zastrzeżonych do właściwości sądów powszechnych. Tylko na gruncie postępowań cywilnych można wykorzystywać wszelkie dostępne środki dowodowe w celu obalenia domniemania prawidłowości wpisu w księdze wieczystej (por. wyrok NSA z dnia 10 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 755/05, opubl. CBOSA). Zasada wyrażona w cyt. art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece wyklucza jakąkolwiek kontrolę w postępowaniu administracyjnym dotyczącą treści wpisów własności w tychże księgach. Treść księgi wieczystej, co do ujawnionego w niej właściciela ma walor wiążący. O ile stan prawny, ujawniony w księdze wieczystej jest niezgodny z rzeczywistym stanem, właściwy do rozstrzygnięcia sporu jest sąd powszechny (cywilny) na podstawie art. 10 cyt. ustawy. O tym zatem, czy w analizowanym przypadku doszło do nabycia prawa własności nieruchomości, czy też nie doszło rozstrzygać może jedynie sąd cywilny. Organ egzekucyjny nie był uprawniony do dokonywania własnej oceny, czy w danym przypadku ujawniony w księdze wieczystej wpis jest zgodny z rzeczywistym stanem prawnym. Organ administracji nie ma możliwości dokonywać odmiennych ustaleń prawnych od tych, jakie wynikają z prawomocnych orzeczeń sądowych, w tym z wpisów dokonanych w księdze wieczystej.

Mając na względzie powyższe Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji nie naruszają przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Sąd nie dopatrzył się także w przedmiotowej sprawie naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Organy egzekucyjne prawidłowo uznały, że wniesiona przez stronę skarżącą skarga na czynności egzekucyjne podlegała oddaleniu. Organy działały na podstawie przepisów prawa i w granicach prawa, w oparciu o wystarczający dla rozstrzygnięcia sprawy materiał dowodowy. Dopóki bowiem w księdze wieczystej, prowadzonej dla spornej nieruchomości jako właściciel figuruje Ax. Spółka z o.o. z siedzibą w T. podnoszenie przez spółkę argumentacji mającej na celu wykazanie, że nie doszło do nabycia prawa własności do wskazanej powyżej nieruchomości, nie jest prawnie skuteczne.

Z przedstawionych powyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

D.Cz.