Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1217/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 78d ust. 2, ust. 5 - 8, art. 78d ust. 12, art. 78e ust. 2-4, art. 78h ust. 2  ust. 3, ust. 10
journal: Dz.U. 2009 nr 146 poz 1188
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.
article: par. 5
journal: Dz.U. 2009 nr 164 poz 1314
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do  spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka (spr.) Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant st. ref. Renata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2013 r. sprawy ze skargi P. R. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyników egzaminu adwokackiego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną uchwałą Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego utrzymała w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] października 2012 r. Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego z siedzibą w K. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego stwierdzającą, że P. R., skarżący w niniejszej sprawie, uzyskał wynik negatywny z egzaminu adwokackiego.

Uchwała została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniach [...] sierpnia - [...] sierpnia 2012 r. skarżący przystąpił do egzaminu adwokackiego przed Komisją Egzaminacyjną do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego w 2012 r. z siedzibą w K.

Uchwałą nr [...] z dnia [...] października 2012 r. ww. Komisja na podstawie art. 78f ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 ze zm.) stwierdziła, że skarżący uzyskał wynik negatywny z egzaminu adwokackiego.

W uzasadnieniu wskazano, że po sprawdzeniu testu z pierwszej części egzaminu oraz po dokonaniu oceny każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu, Komisja Egzaminacyjna ustaliła, że z pierwszej części egzaminu adwokackiego, stanowiącej zestaw pytań testowych skarżący otrzymał ocenę dobrą (83 pkt), z drugiej części egzaminu adwokackiego (prawo karne) - ocenę dobrą, z trzeciej części egzaminu adwokackiego (prawo cywilne) - ocenę niedostateczną, z czwartej części egzaminu adwokackiego (prawo gospodarcze) - ocenę dobrą, z piątej części egzaminu adwokackiego (prawo administracyjne) - ocenę dobrą.

Mając na uwadze uzyskane przez skarżącego oceny w tym ocenę niedostateczną z trzeciej części egzaminu Komisja odwołując się do art. 78f ust. 2 powołanej ustawy ustaliła, że skarżący uzyskał negatywny wynik z egzaminu adwokackiego.

Skarżący złożył odwołanie od powyższej uchwały wnosząc o jej uchylenie i podjęcie przez Komisję uchwały stwierdzającej pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego.

Zaskarżonej uchwale skarżący zarzucił:

- niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozpoznania sprawy w przedmiocie oceny z trzeciej części egzaminu, polegające na braku rozważenia przez egzaminatora A. S. prawidłowości zastosowanych przepisów, umiejętności ich interpretacji oraz w konkluzji sprawdzenia poprawności i zasadności jedynie w odniesieniu do części postawionych w apelacji zarzutów, tych które zostały uznane za błędne;

- sprzeczność istotnych ustaleń egzaminatora A. S. z treścią materiału zgromadzonego w sprawie, polegającą na niezasadnym przyjęciu, że w zaistniałym stanie faktycznym zarzuty dotyczące nierozpoznania sprawy były oczywiście bezzasadne, uznaniu za błędne rozwiązania zmierzającego do uchylenie wyroku oraz wskazania jako jedynie właściwe rozwiązanie dążenie do zmiany wyroku jako najkorzystniejszego dla reprezentowanej strony, bez bliższego uzasadnienia, w sytuacji, w której w przypadku przeprowadzenia postępowania dowodowego przez sąd odwoławczy w tak znacznym zakresie jaki zaistniał w przypadku zadania i wydaniu wyroku zmieniającego orzeczenie sądu pierwszej instancji nie uwzględniającego powództwa w całości, strona w zasadzie miała ograniczoną możliwość kwestionowania rozstrzygnięcia w postępowaniu kasacyjnym, co w konsekwencji mogło być dla niej mniej korzystne niż uzyskanie wyroku zmieniającego,

- sprzeczność istotnych ustaleń egzaminatora L. Ł. z treścią materiału zgromadzonego w sprawie polegającą na wewnętrznej sprzeczności stanowiska i kwestionowaniu zasadności i poprawności w całości lub w części, zasadniczej większości z postawionych zarzutów i ich uzasadnienia, w sytuacji gdy ten sam egzaminator uznał, iż zarzuty "w części istotnej dla jej powodzenia są zasadne";

- naruszenie art. 78e ust. 2 w zw. z art. 78d ust. 10 p.o.a. przez przekroczenie ram kontroli zakreślonych tym przepisem, a stanowiących granice uznania administracyjnego, polegające na wystawieniu przez egzaminatora A. S. najniższej z 5 stopniowej skali oceny, w przypadku, w którym projekt apelacji spełniał wymogi formalne, podniesione zarzuty w przeważającej mierze pokrywały się z kluczowymi zagadnieniami wskazanymi we wzorcowej apelacji i wskazywały na znajomość przepisów prawa, umiejętność ich interpretacji oraz proponowania rozwiązania problemu.

Uchwałą z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] sprostowanego postanowieniem z [...].04.2013 r. Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego na podstawie art. 78h ust. 1, ust. 9 i ust. 12 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę.

Organ odnosząc się do zarzutów odwołania wskazał, że zadanie z prawa cywilnego polegało na sporządzeniu apelacji bądź opinii prawnej o braku podstaw do wywiedzenia apelacji. Istota spornego zagadnienia sprowadzała się do dostrzeżenia szeregu uchybień procesowych popełnionych przez sąd pierwszej instancji (pominięcia wniosków dowodowych, wadliwej oceny dowodów - opinii biegłych, błędnych ustaleń faktycznych, w tym w szczególności odnośnie do prawidłowości zachowania kierującego pojazdem w kontekście zasad ruchu drogowego z uwzględnieniem jego wiedzy nabytej z wcześniejszych wieloletnich doświadczeń o tym, że porusza się w terenie zabudowanym, a także dochowania nakazu szczególnej ostrożności zgodnie z prawem o ruchu drogowym oraz związku przyczynowego między tym zachowaniem a zdarzeniem wyrządzającym szkodę małoletniemu powodowi), oraz wadliwej wykładni art. 436 § 1 k.c.

Zdaniem organu, skarżący część wymienionych kwestii dostrzegł, jednak popełnione przez niego błędy oraz niedostateczna argumentacja, nie pozwalają na uwzględnienie odwołania.

W sprawie będącej przedmiotem zadania egzaminacyjnego sąd pierwszej instancji orzekł merytorycznie o żądaniu pozwu, a oddalenie przez niego powództwa było wynikiem wadliwie ustalonej podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, co doprowadziło do błędnego przyjęcia istnienia okoliczności egzoneracyjnych wyłączających odpowiedzialność kierującego pojazdem za skutki wypadku. Uznanie istnienia takich przesłanek nie jest jednak - wbrew stanowisku skarżącego - równoznaczne z przyjęciem istnienia przesłanki unicestwiającej roszczenie prowadzące do stwierdzenia, iż istota sprawy nie została rozpoznana. Nie są to bowiem przesłanki nie pozwalające na merytoryczne rozpoznanie sprawy. Wręcz przeciwnie, ich występowanie nastąpiło w wyniku merytorycznego rozpoznania sprawy.

W ocenie organu, nie sposób zgodzić się z opisem istotnych zagadnień odnośnie tego, że wadliwe ustalenie sądu pierwszej instancji polegające na tym przedmiotowy wypadek był normalną, typową konsekwencją obiektywnie nieprawidłowego zachowania się poszkodowanego stanowił naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. Przepis ten reguluje jedynie kwestię oceny wiarygodności i mocy (wartości) dowodowej przeprowadzonych w sprawie dowodów, a nie poczynionych ustaleń faktycznych, czy wyprowadzonych z materiału dowodowego wniosków. Uchybienia w tym zakresie winny się skonkretyzować w zarzucie sprzeczności ustaleń faktycznych z materiałem dowodowym, który w apelacji skarżącego został postawiony.

W ocenie organu słusznie pierwszy zarzut postawiony w sporządzonej przez skarżącego apelacji został przez obu egzaminatorów uznany za oczywiście chybiony. Twierdzenie, iż sąd nie rozpoznał istoty sprawy, bo wyszedł poza przedmiot procesu i niewłaściwie ustalił "we własnym zakresie", że w dacie wypadku przed miejscowością G. od strony miejscowości B. znajdował się znak D-42 "obszar zabudowany" jest w ocenie Komisji rażąco błędne. Sąd pierwszej instancji nie ustalił bowiem, że znak D-42 znajdował się przed G., a wręcz przeciwnie ustalił, że go nie było. Jako trafne należy podzielić w ocenie Komisji II Stopnia uwagi egzaminatorów co do znaczenia odpowiedzi na pozew złożonej z naruszeniem art. 132 § 1 k.p.c. W okolicznościach sprawy będącej przedmiotem egzaminu nie było podstaw do jej pominięcia, a tym samym do pominięcia obrony pozwanego. Ustalenie przez sąd okoliczności, która nie była wprost podnoszona przez żadną ze stron, a która dotyczyła zdarzenia, z którym powód wiązał swe roszczenie, w żadnym razie nie może być potraktowane jako "wyjście poza przedmiot procesu". W aktach sprawy znajdowały się dowody dotyczące znaku drogowego przed G. (opinia biegłego K. L., pismo Urzędu Gminy G., opinia Instytutu), a z uwagi na to, że fakt ten miał istotne w sprawie znaczenie, poczynienie przez sąd ustaleń w tym zakresie nie stanowiło "wyjścia poza przedmiot procesu". Niezrozumiałe jest zatem twierdzenie zawarte w apelacji skrzącego, iż w ten sposób doszło do nierozpoznania istoty sprawy. Istotą sprawy była odpowiedzialność pozwanego za skutki wypadku, a nie umiejscowienie znaku drogowego.

Nieprawidłowy był także drugi zarzut apelacji skarżącego, "niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy poprzez niewyjaśnienie czy w dacie wypadku, przed miejscowością G. od strony miejscowości B. znajdował się znak D-42 "obszar zabudowany", co miało istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem Sąd I instancji przyjął, że sprawca T. G. poruszał się z prędkością administracyjnie dozwoloną...". Wadliwość tego zarzutu jest oczywista, jeśli się zważy, że sąd pierwszej instancji w motywach swego orzeczenia ustalił, że G. to teren zabudowany, ale nieoznakowany znakiem D-42 (strona druga uzasadnienia). Jeżeli natomiast ustalenie to było błędne, skarżący winien postawić on zarzut sprzeczności ustaleń sądu z treścią zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a nie zarzut niewyjaśnienie tej okoliczności.

Także czwarty zarzut apelacji: "nierozpoznanie przez Sąd I instancji istoty sprawy poprzez niewłaściwe uznanie, że w związku z brakiem przekroczenia prędkości administracyjnie dozwolonej istnieje okoliczność egzoneracyjna powodująca wyłączenie odpowiedzialności Pozwanego, co doprowadziło do niewyjaśnienia wszystkich okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. ustalenia następstw wypadku po stronie powoda i rokowań zdrowotnych na przyszłość, poprzez nieprzeprowadzenie dowodów z opinii biegłych lekarzy specjalistów zawnioskowanych w pozwie oraz dowodu z przesłuchania strony powodowej w osobie J. K. - przedstawiciela ustawowego" został sformułowany błędnie. Sformułowanie powyższego zarzutu wskazuje, iż skarżący nie rozumie na czym polega nierozpoznanie istoty sprawy. Nie stanowi jej przyjęcie istnienia okoliczności egzoneracyjnej, ani nieprzeprowadzenie dowodów na istotną w sprawie okoliczność. To bowiem uchybienie sądu winno być zaskarżone zarzutem naruszenia art. 217 § 2 k.p.c. (w brzmieniu obowiązującym w dacie wniesienia pozwu) w zw. z art. 227 k.p.c.

Również kolejny, piąty zarzut apelacji nie jest w ocenie organu prawidłowy. Naruszenie przepisu art. 284 k.p.c. nie może polegać na zasięgnięciu opinii biegłego przed przeprowadzeniem dowodu z zeznań świadków. Przepis ten nie dotyczy kolejności przeprowadzania dowodów, a jedynie form pomocy jakiej sąd może udzielić biegłemu celem prawidłowego sporządzenia opinii. Niezależnie od błędnego powołania przepisu wskazać należy, iż zarzut piaty jest nietrafny i z tego względu, że świadkowie nie zeznawali na okoliczność istnienia znaku D-42 "obszar zabudowany", a zatem ich zeznania nie były biegłym przydatne dla ustalenia, czy ten znak był postawiony czy nie.

W szóstym zarzucie apelacji skarżący podniósł naruszenie art. 235 § 1 k.p.c. w zw. z art. 286 k.p.c. przez zaniechanie wezwania biegłych celem wyjaśnienia złożonej przez nich opinii. Błędem było powołanie art. 235 § 1 k.p.c., gdyż złożenie ustnych wyjaśnień opinii przez biegłego dotyczy art. 286 k.p.c. Zarzut powyższy co do zasady jest poprawny, jednak nie ma on w spawie znaczenia. Na podstawie zeznań kierującego pojazdem T. G. sąd winien ustalić, iż wiedział on, że porusza się w terenie zabudowanym, a zatem, że nie jechał z prawidłową prędkością, która to okoliczność z punktu widzenia odpowiedzialności pozwanego miała fundamentalne znaczenie. Z opinii biegłych wynikało, że gdyby samochód jechał z dozwoloną prędkością, do wypadku by nie doszło. Należało zatem zakwestionować ocenę dowodu w postaci opinii instytutu ( art. 233 § 1 k.p.c.).

Z sześciu postawionych w apelacji zarzutów znaczenie miał tylko jeden (trzeci), w którym skarżący zarzucił "sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią materiału zebranego w sprawie polegającą na niewłaściwym przyjęciu, że T. G. zachował zasady bezpieczeństwa w ruchu jadąc z prędkością 75 km/h - nie większą niż 80 km/h, w sytuacji w której widoczność pobocza była ograniczona siatką, która ogradzała posesję, oślepiało go słońce, trasą tą jeździł prawie codziennie przez ok. 2 lata i zobowiązany był posiadać świadomość, że droga ta znajduje się na obszarze zabudowanym, a to ze względu na istnienie takiego znaku na wlocie do miejscowości G. od strony zachodniej, a także zawartej zabudowy o długości około 2.300 metrów". Uchybieniem tak sformułowanego zarzutu było przypisanie sądowi ustalenia, że T. G. zachował zasady bezpieczeństwa w ruchu, podczas gdy takiego ustalenia sąd nie poczynił, a jedynie przyjął, iż prędkość z jaką poruszał się kierujący nie była nadmierna i uwzględniała obowiązujące przepisy oraz warunki jazdy. Trafnie natomiast zostało zauważone, iż T. G. z racji swego dwuletniego doświadczenia z jazdy przez wieś G. winien wiedzieć, że jest to teren zabudowany.

Komisja II stopnia stwierdziła, że uwagi egzaminatorów odnośnie nieprawidłowości postawionych w apelacji skarżącego zarzutów były zasadne. Tylko trzeci zarzut zostałby przez sąd drugiej instancji uwzględniony. W pracy skarżącego brak jest zarzutu dotyczącego naruszenia prawa materialnego. Okoliczność, że apelacja zarzuca błędy w ustaleniach faktycznych nie zwalniała skarżącego od postawienia zarzutu naruszenia art. 436 § 1 w zw. z art. 435 § 1 k.c. Apelacja winna także podnieść wadliwość dokonanej przez sąd subsumcji, jeśli poprawne ustalenia wskazują na błędne zastosowanie przez sąd prawa materialnego.

W ocenie Komisji II Stopnia stanowisko skarżącego, że nie podważał oceny sądu odnośnie braku należytego nadzoru, gdyż uznał ten pogląd za zasadny, nie leżało w interesie powoda i nie było usprawiedliwione materiałem dowodowym - zeznaniami świadków, które pozwalały ocenę sądu podważyć. Nadto sąd nie przeprowadził dowodu z zeznań ojca małoletniego na okoliczność rn.in. sprawowanej opieki nad synem, a zatem przyjęcie, że opiekunowie powoda nie sprawowali należytego nadzoru było co najmniej przedwczesne i niekorzystne dla powoda. Podobnie nie było w jego interesie wskazanie na jego przyczynienie do wypadku. W sprawie występowały argumenty przemawiające przeciwko przyczynieniu się małoletniego do zdarzenia, w wyniku którego poniósł znaczny uszczerbek na zdrowiu. Właściwie poczynione ustalenia - w szczególności gdy chodzi o nieprawidłowość jazdy kierującego samochodem, co do którego były wystarczające podstawy do uznania, że wiedział on, iż porusza się w terenie zabudowanym - pozwalałyby na przyjęcie, że powód nie przyczynił się do wypadku. Zgodnie bowiem z opinią instytutu, gdyby kierowca poruszał się z prędkością właściwą dla terenu zabudowanego, to do zdarzenia by nie doszło.

Również nietrafny zdaniem Komisji II Stopnia jest pogląd o naruszeniu konstytucyjnej zasady dwuinstancyjności w przypadku, gdy sąd drugiej instancji przeprowadza postępowanie dowodowe i zmienia wyrok. Apelacja w procesie cywilnym ma charakter pełny, a sąd drugiej instancji jest sądem rozpoznającym sprawę, a nie tylko apelację, co oznacza, iż rozstrzyga on sprawę merytorycznie na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego nie tylko przez sąd pierwszej instancji, ale także w postępowaniu odwoławczym (art. 382 k.p.c.). Powinien zatem poczynić własne ustalenia i samodzielnie ocenić je z punktu widzenia prawa materialnego.

Komisja II Stopnia podkreśliła, że skuteczność sporządzonego środka zaskarżenia nie jest podstawowym kryterium warunkującym uzyskanie oceny pozytywnej z egzaminu. Istotne znaczenie ma również umiejętność stosowania prawa, jego interpretacji, co można ocenić na podstawie merytorycznej zawartości środka zaskarżenia. Przy ocenie apelacji sporządzonej w ramach egzaminu zawodowego, należy kierować się nie tym, czy apelacja odniosłaby skutek, ale tym czy pozwala ona na uznanie, że jej autor posiada umiejętności zawodowe niezbędne do świadczenia pomocy prawnej w ramach wykonywania zawodu adwokata. Chodzi bowiem o sporządzenie apelacji na poziomie zawodowego prawnika, a nie apelacji, która z uwagi na niewielkie wymagania tego środka zaskarżenia mogłaby zostać uwzględniona. Zatem Komisja II Stopnia podzieliła zasadność oceny niedostatecznej, bowiem uchybienia popełnione przez skarżącego świadczą o tym, że sporządzona przez niego apelacja zawiera błędy wskazujące na nieznajomość i nieumiejętność stosowania prawa, zarówno procesowego, jak i materialnego, w stopniu nie pozwalającym na postawienie oceny dostatecznej. Uzyskanie przez skarżącego z części trzeciej egzaminu adwokackiego, tj. zadania z prawa cywilnego oceny negatywnej skutkowało podjęciem uchwały o utrzymaniu w mocy zaskarżonej uchwały.

W skardze na powyższą uchwałę skarżący wniósł o jej uchylenie, zarzucając jej:

Naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy tj.

- art. 7, 8, 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 kpa, w związku z art. 78d ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze poprzez:

- zaniechanie zastosowania przez Komisję I Stopnia pięciostopniowej skali ocen przewidzianej w Prawie o adwokaturze, w sytuacji, w której występują 4 oceny pozytywne oraz jedna negatywna, co pozwala na wartościowanie jakości pracy,

- przyjęcie niejasnych kryteriów i metodologii oceny pracy, oraz zaniechanie wyjaśnienia wpływu przyjętych przez Komisję II stopnia naruszeń na wystawienie oceny negatywnej, szczególnie w sytuacji, w której ocena pozytywna została wystawiona przez jednego z egzaminatorów Komisji I stopnia, który nadto wskazał, iż "zarzuty w części istotnej dla jej powodzenia, są zasadne"

- nieuwzględnienie przez Komisję II Stopnia skutków procesowych wniesionej w trakcie egzaminu adwokackiego apelacji cywilnej oraz skuteczności tej apelacji w kontekście interesów reprezentowanego klienta;

Naruszenia prawa materialnego - art. 78d ust. 1 Prawa o adwokaturze poprzez:

- przekroczenie luzu decyzyjnego przez organ i braku uwzględniania rozwiązania zadania egzaminacyjnego przedstawionego w "opisie istotnych zagadnień z prawa cywilnego" co doprowadziło do naruszenia zasady równości wobec prawa, a w rezultacie uznania, że skarżący nie realizuje przesłanki przygotowania prawniczego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata;

- jego błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, że sporządzenie przez przystępującego do egzaminu apelacji zgodnej z "opisem istotnych zagadnień" w zakresie podniesienia zarzutu nierozpoznania istoty sprawy w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c. i uznanie, że prawidłowym było podniesienie zarzutu naruszenia art. 217 § 2 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c., a tym samym wniesienie o zmianę zaskarżonego orzeczenia, a nie jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, nie realizuje przesłanki przygotowania prawniczego skarżącego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata;

- jego błędne zastosowanie i uznanie, że brak podniesienia zarzutu naruszenia art. 436 § 1 k.c. w zw. z art. 435 § 1 k.c. w sytuacji podniesienia zarzutów: nierozpoznania istoty sprawy, niewyjaśnienia wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, błędu w ustaleniach faktycznych i nieprzeprowadzenia dowodów, nie realizuje przesłanki przygotowania prawniczego skarżącego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata;

- jego błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, że zarzut wyjścia poza przedmiot procesu - tj. zarzut naruszenia art. 321 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie - co doprowadziło sąd do wzięcia okoliczności nie zgłaszanych przez żadną ze stron postępowania,

- jego niewłaściwe zastosowanie, co doprowadziło organ I i II instancji do uznania, że prawidłowym było postawienie zarzutu sprzeczności istotnych ustaleń sadu z treścią materiału dowodowego zebranego w sprawie, a nie zarzutu niewyjaśnienia wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w sytuacji w której żadna ze stron nie podnosiła zarzutu nieistnienia znaku D-42 przed miejscowością G., a Sąd sam poczynił ustalenia w tym zakresie i nie przesłuchał świadka st. post. A. O., co doprowadziło organ do uznania, że błąd ten nie realizuje przesłanki przygotowania prawniczego skarżącego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata;

- poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że wskazanie w pozwie przez pełnomocnika powoda, że stosowną kwotą zadośćuczynienia jest kwota 800.000 zł, natomiast kwota dochodzona pozwem - 600.000 zł – uwzględnia ewentualne przyczynienie powoda do spowodowania wypadku, przemawiało za koniecznością podniesienia braku przyczynienia się powoda do wypadku, co w ocenie organu świadczy o braku przygotowania prawniczego skarżącego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata.

W odpowiedzi na skargę organ wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do § 2 powołanego artykułu, kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. p.p.s.a. - Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.).

Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona uchwała nie narusza bowiem prawa w stopniu uzasadniającym w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. jej uchylenie.

Zgodnie z art. 78d ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze egzamin adwokacki składa się z pięciu części pisemnych. Pierwsza część egzaminu adwokackiego polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 100 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa oraz z karty odpowiedzi (art. 78d ust. 3 ustawy).

Druga część egzaminu adwokackiego, zgodnie z art. 78d ust. 5 Prawa o adwokaturze, polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa karnego polegającego na przygotowaniu aktu oskarżenia lub apelacji, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny.

Trzecia część egzaminu adwokackiego (art. 78d ust. 6 Prawa o adwokaturze) polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa cywilnego polegającego na przygotowaniu pozwu lub wniosku albo apelacji, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny.

Czwarta część egzaminu adwokackiego (art. 78d ust. 7 Prawa o adwokaturze) polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa gospodarczego polegającego na przygotowaniu umowy albo pozwu lub wniosku albo apelacji, a w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny.

Piąta część egzaminu adwokackiego (art. 78d ust. 8 Prawa o adwokaturze) polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa administracyjnego polegającego na przygotowaniu skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego lub skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny.

Egzamin został przeprowadzony w kolejności i w podziale na części wskazane w wymienionych przepisach oraz ocenę prac oparto na przepisach według stanu prawnego obowiązującego w dniu egzaminu.

Egzamin został przeprowadzony także zgodnie z trybem określonym w Rozdziale 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie przeprowadzania egzaminu adwokackiego (Dz. U. Nr 163, poz. 1301 ze zm.). Podane w przepisach tego rozporządzenia czasy na poszczególne części egzaminu były zachowane. Także pozostałe wymagania co do przeprowadzenia egzaminu odpowiadały określonym w Rozdziale 4 wymienionego rozporządzenia.

Podczas rozwiązywania zadań z części drugiej do piątej egzaminu adwokackiego zdający mogli korzystać z tekstów aktów prawnych i komentarzy oraz orzecznictwa (art. 78d ust. 12 Prawa o adwokaturze).

Z przebiegu egzaminu adwokackiego sporządzono niezwłocznie protokół, zgodnie z art. 78g ust. 1 Prawa o adwokaturze który podpisali członkowie komisji egzaminacyjnej uczestniczący w egzaminie adwokackim.

Z kolei Komisja II Stopnia zgodnie z § 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego (Dz. U. Nr 164, poz. 1315) odbyła posiedzenia, na których jej członkowie wskazani przez przewodniczącego sporządzili dla konkretnych odwołań opinie odnoszące się wyłącznie do poszczególnych zarzutów podnoszonych w odwołaniach.

Taka opinia sporządzona w sprawie odwołania skarżącego przez członka Komisji II Stopnia potwierdza, że z zadania z zakresu prawa cywilnego skarżący zasadnie otrzymał ocenę niedostateczną: "Uchybienia popełnione przez skarżącego świadczą o tym, że sporządzona przez niego apelacja zawiera błędy przemawiające za nieznajomością i nieumiejętnością stosowania prawa, zarówno procesowego, jak i materialnego, w stopniu nie pozwalającym na postawienie oceny dostatecznej. Świadczy to także o nieumiejętności skarżącego dostrzegania i rozwiązywania problemów, które winny być w apelacji wywiedzione i należycie umotywowane. Nie mniej bowiem niż formalna strona apelacji, ważna jest jej merytoryczna zawartość, gdyż to głównie ona pozwala na ocenę przydatności zdającego do wykonywania zawodu adwokata. To na tej podstawie można ocenić znajomość prawa materialnego i procesowego oraz umiejętność posługiwania się nim i argumentowania". W tym zakresie Komisja II Stopnia szczegółowo uzasadniła dlaczego ocena Komisji Egzaminacyjnej była właściwa i w związku z tym zarzut naruszenia przepisu art. 107 § 3 k.p.a. stawiany przez skarżącego, w ocenie Sądu, nie był trafny. Komisja II Stopnia szczegółowo opisała pracę skarżącego wskazując na uchybienia, które w jej ocenie, tak jak w ocenie egzaminatorów, nie kwalifikowały zadania z prawa cywilnego na ocenę pozytywną.

Zgodnie z art. 78e ust. 2 do ust. 4 ustawy Prawo o adwokaturze oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu adwokackiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Naczelną Radę Adwokacką biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Każdy z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu adwokackiego. Ostateczną ocenę z pracy pisemnej z danego zadania z części drugiej do piątej egzaminu adwokackiego stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego z egzaminatorów.

Egzaminatorzy oceniający pracę skarżącego z prawa cywilnego wydali oceny cząstkowe - 2 i - 3, co skutkowało, że średnia arytmetyczna z wystawionych ocen cząstkowych była oceną negatywną.

Rozstrzygnięcia podejmowane w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego są rozstrzygnięciami o charakterze uznaniowym. Oznacza to, iż egzaminatorzy i komisje podejmujące uchwały, w ramach posiadanej profesjonalnej wiedzy ustalają wyniki zdających przy zachowaniu pewnego luzu decyzyjnego, co oznacza, iż w konkretnym przypadku kontrola Sądu obejmuje zbadanie, czy nie zostały przekroczone granice uznania oraz czy organ nie dopuścił się istotnych uchybień w procesie oceny pracy i czy odniósł się do wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. Sąd w takim zakresie dokonał w niniejszej sprawie kontroli stwierdzającej, iż zaskarżona uchwała została podjęta z uwzględnieniem obowiązującego prawa i stanu faktycznego sprawy.

W szczególności za chybiony uznać należy zarzut zaniechania przez organ dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały organ dokonał analizy wszystkich błędów pracy skarżącego z zakresu prawa cywilnego i uczynił to mając na uwadze ustawowe kryteria oceny.

Uzasadnienie uchwały wyjaśnia powody jej podjęcia. Przywołane są stosowne przepisy prawa, zostały wyjaśnione motywy rozstrzygnięcia. Komisja II Stopnia odnosząc się do podnoszonych przez skarżącego argumentów dokładnie uzasadniła wadliwości sporządzonej przez niego apelacji.

Uzasadnienie uchwały zawiera wszystkie elementy, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a. Wskazano fakty, które organ uznał za udowodnione, dowody na których się oparł, oraz przyczyny z powodu których odmówił racji twierdzeniom skarżącego. Ponadto wskazać należy, iż zaskarżona uchwała została wydana w oparciu o całokształt materiału dowodowego.

Organ uzasadniając swe stanowisko przywołał konkretne błędy pracy egzaminacyjnej, które podlegały ocenie i rzutowały na podjęte rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu uchwały organ w sposób precyzyjny i nie budzący wątpliwości przedstawił argumenty za uznaniem, iż wynik egzaminu był ustalony prawidłowo. Komisja wnikliwie zebrała i oceniła materiał dowodowy, co odzwierciedla szczegółowe odniesienie się do wszystkich zarzutów odwołania.

Podkreślić ponownie należy, iż Komisja Egzaminacyjna dokonując oceny prac korzysta w tym zakresie ze swoistego "luzu decyzyjnego" i jeżeli jak w tym przypadku, ocena mieści się to w granicach przyjętych przez ustawę (kryterium oceny), to nie może podlegać podważeniu przez organ odwoławczy, zaś Sąd nie jest kolejną komisją egzaminacyjną i nie może zastępować uprawnionych organów powołanych przez Ministra Sprawiedliwości w ich kompetencjach.

Podnieść przy tym należy, iż opis istotnych zagadnień nie ma znaczenia normatywnego i egzaminatorzy, do których należy ocenianie prac egzaminacyjnych, ani tez Komisja (I jak II instancji) jego treścią nie są związani. Nieuwzględnienie w powyższej ocenie tez prezentowanych w w/w opisie nie stanowi i w tym przypadku o wadliwości tej oceny.

Zgodnie z przepisem art. 78d ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu adwokackiego, do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu: materialnego i procesowego prawa karnego, materialnego i procesowego prawa wykroczeń, prawa karnego skarbowego, materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa gospodarczego, spółek prawa handlowego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, materialnego i procesowego prawa administracyjnego, postępowania sądowoadministracyjnego, prawa Unii Europejskiej, prawa konstytucyjnego oraz prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu adwokackiego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej oraz warunków wykonywania zawodu adwokata i etyki tego zawodu.

Cytowany przepis, określając zakres przedmiotowy egzaminu, kładzie nacisk na sprawdzenie przygotowania prawniczego zdającego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania. W związku z tym wymagania stawiane zdającemu nie przewidują odmiennego jego traktowania od takiego jakiemu poddaje się czynnego zawodowo adwokata. Dlatego zdający wykazując się wiedzą prawniczą powinien także wykazać się właściwym przygotowaniem do (jak to określa przepis) samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. Wiedza w zakresie prawidłowego i zupełnego zastosowania odpowiednich przepisów prawa jest bowiem gwarantem właściwego wykonywania zawodu i na te okoliczności zwróciły uwagę obie Komisje. Egzamin adwokacki jest bowiem dla predestynującego do zawodu adwokata ostatnim sprawdzianem jego umiejętności.

Obie Komisje zbadały sporną pracę skarżącego wypowiadając się merytorycznie w swoich ocenach. Postępowanie przed Komisją Egzaminacyjną zostało przeprowadzone zgodnie z wymaganiami ustawy Prawo o adwokaturze, co było przedmiotem wcześniejszych omówień. Komisja II Stopnia została powołana przez Ministra Sprawiedliwości w składzie zgodnym z przepisem art. 78h ust. 2 i ust. 3 Prawa o adwokaturze. Żaden z członków Komisji II Stopnia nie podlegał wyłączeniu, a wszyscy jej członkowie złożyli oświadczenia wymagane art. 78h ust. 8 Prawa o adwokaturze. Działanie tej Komisji nie naruszało przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego. Z prac Komisji II Stopnia sporządzono protokół stwierdzający podjęcie zaskarżonej uchwały z dnia [...] stycznia 2013 r. zgodnie z przepisem art. 78h ust. 10 Prawa o adwokaturze, oraz uchwała ta została podpisana przez wszystkich członków tej Komisji.

Brak jest zatem podstaw, tak z punktu widzenia rygorów obowiązującej procedury jak i przepisów powołanej ustawy, by przypisać wadliwość zaskarżonej uchwale.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał skargę za bezzasadną i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.