Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 123/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2014-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Grzywna w trybie p.p.s.a.
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 17 ust. 1, art. 24 ust. 4
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 11, art. 13
journal: Dz.U. 2012 poz 1548
law: Ustawa z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 marca 2014r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [....] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach, po rozpatrzeniu odwołania E.S. od decyzji z dnia [...] wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy [...], przyznającej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad babcią J.S. w kwocie 520,00 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2012r. do 31 grudnia 2012r. - na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

Wnioskiem z dnia 14 listopada 2012r. E.S. zwróciła się do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad babcią - J.S..

W wyniku rozpatrzenia tego wniosku, organ I instancji, wymienioną na wstępie decyzją z dnia 31 stycznia 2013r. przyznał E.S. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad babcią J.S. w kwocie 520,00 zł miesięcznie, na okres od 1 listopada 2012r. do 31 grudnia 2012r.. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że wnioskodawczyni spełnia przesłanki określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych do przyznania jej wnioskowanego świadczenia. Ponadto powołał treść art. 13 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, zgodnie z którym w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne, do którego prawo powstało przed dniem wejścia w życie tej ustawy, ustalając to prawo za ten okres, stosuje się przepisy dotychczasowe. Jednocześnie organ poinformował, że w celu przyznania świadczenia na dalszy okres, strona powinna zwrócić się niezwłocznie do Ośrodka z nowym wnioskiem o przyznanie nowej formy świadczenia, tj. specjalnego zasiłku opiekuńczego, albowiem świadczenie przyznawane jest od miesiąca złożenia wniosku.

Od tej decyzji złożyła odwołanie E.S., zarzucając naruszenie art. 24 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego na czas określony w sytuacji, gdy orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane na stałe, oraz naruszenie art. 13 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw poprzez jego błędną wykładnię skutkującą przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego jedynie za okres do czasu wejścia w życie powołanej ustawy, a także naruszenie art. 35 § 2 i art. 36 § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, co skutkowało przekroczeniem ustawowego terminu wyznaczonego do wydania decyzji i tym samym spowodowało negatywne konsekwencje dla strony.

Dokonując na podstawie art. 138 k.p.a. prawnej i merytorycznej oceny zasadności zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że ustawą z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z dnia 31 grudnia 2012r.) wprowadzone zostały zmiany w ustawie o świadczeniach rodzinnych, m.in. dotyczące zasad przyznawania świadczeń opiekuńczych w tym świadczenia pielęgnacyjnego. Powyższe zmiany weszły w życie z dniem 1 stycznia 2013r. Nowe przepisy wprowadziły dwa rodzaje świadczeń opiekuńczych, tj. specjalny zasiłek opiekuńczy oraz świadczenie pielęgnacyjne, które będzie przysługiwać sprawującym opiekę nad osobą, której niepełnosprawność powstała odpowiednio do 18 lub 25 roku życia. Stosownie jednak do art. 13 w/w ustawy, do spraw o świadczenie pielęgnacyjne, do których prawo powstało przed dniem wejścia w życie tej ustawy, ustalając to prawo za ten okres, stosuje się przepisy dotychczasowe.

W związku z tym, że przedmiotowa sprawa dotyczy ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie wniosku złożonego w dniu 14 listopada 2012r. sprawa ta podlega rozpatrzeniu za okres do 31 grudnia 2012r. na podstawie dotychczasowych przepisów. Organ I instancji zasadnie zatem rozpatrzył wniosek E.S. w oparciu o przepisy uprzednio obowiązujące i przyznał świadczenie pielęgnacyjne od miesiąca listopada 2012r., tj. od miesiąca złożenia wniosku do 31 grudnia 2012r.

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego organ I instancji prawidłowo poinformował stronę, że w celu przyznania świadczenia na dalszy okres, strona powinna zwrócić się do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z nowym wnioskiem o przyznanie nowej formy świadczenia, tj. specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Odnosząc się do zarzutu odwołania odnośnie niezałatwienia przez organ I instancji sprawy w terminie Kolegium wyjaśniło, że z akt sprawy wynika, że organ rozpatrzył wniosek E.S. i wydał obecnie zaskarżoną decyzję z dnia 31 stycznia 2013r. Organ zakończył już prowadzone postępowanie wydaniem stosownej decyzji.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] wniosła E.S., zarzucając:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) - dalej także jako "ustawa", poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego na czas określony, w sytuacji, gdy orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane na stałe i świadczenie takie przysługuje na czas nieokreślony;

- naruszenie art. 13 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012r., poz. 1548) - zwana dalej "ustawą zmieniającą", poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, skutkujące przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego jedynie za okres do czasu wejścia w życie powołanej ustawy zmieniającej;

2. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

- art. 35 § 1 i § 2, § 3 k.p.a. w związku z art. 24 ust. 2 ustawy, poprzez ich błędną interpretację i niewłaściwe niezastosowanie, powodujące wydanie decyzji organu I instancji z przekroczeniem terminu co spowodowało negatywne konsekwencje po stronie jej uprawnień wynikających z art. 24 ustawy oraz art. 13 ustawy zmieniającej;

- art. 6 k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji, skutkujące wydaniem wadliwej decyzji, naruszając podstawową zasadę praworządności i legalności, a więc działania na podstawie i w ich granicy przepisów prawa, z uwagi na fakt wydania przez organ administracji publicznej decyzji w oparciu o całkowicie dowolną interpretację przepisu ustawy oraz pominięcie jego kluczowych elementów, co spowodowało ograniczenie uprawnienia przysługującego Skarżącej na podstawie ustawy;

- art. 8 k.p.a., tj. zasady pogłębiania zaufania uczestnika postępowania do władzy publicznej, poprzez wydanie błędnej decyzji utrzymującej w mocy wadliwą decyzję organu I instancji, skutkujące przyznaniem skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego za okres krótszy, aniżeli przewidują przepisy prawa w takim stanie faktycznym;

3. naruszenie art. 2 Konstytucji RP tj. zasady ochrony praw nabytych, poprzez wydanie decyzji nieuwzględniającej uzyskanego uprawnienia do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego przez okres nieokreślony i tym samym pozbawienia skarżącej nabytego przez nią prawa do otrzymywania świadczenia przez czas nieokreślony.

Skarżąca wniosła, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 k.p.a. oraz w zw. z art. 200 p.p.s.a. o stwierdzenie nieważności decyzji organu I i II instancji z uwagi na fakt wydania tych decyzji z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego, ewentualnie - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 oraz art. 135 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 200 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz decyzji ją poprzedzającej w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 24 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych skarżąca stwierdziła, że z przepisu tego wynika, że w przypadku wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na stałe, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje uprawnionemu na czas nieokreślony. Ponieważ niepełnosprawność J. S. ma charakter trwały (orzeczenie o niepełnosprawności wydane zostało na stałe) przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego winno zostać orzeczone na czas nieokreślony. Wydanie decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne na okres do dnia 31 grudnia 2012r. stanowiło rażące naruszenie prawa i nie miało żadnej podstawy prawnej. Nie istnieje przepis prawny uprawniający do dowolnego określania przez organ okresu, na jaki może zostać przyznane świadczenie pielęgnacyjne. Organy obu instancji wydały zatem decyzje wykraczające poza zakres uregulowań prawnych i niewłaściwie określiły przysługujące skarżącej prawa.

W ocenie skarżacej, organy orzekające błędnie zinterpretowały przepis art. 13 ujstawy zmieniającej, uznając że świadczenie pielęgnacyjne w przedmiotowej sprawie można przyznać jedynie do dnia 31 grudnia 2012r., co pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią art. 24 ust. 4 ustawy.

Bezspornym jest, że uprawnienie skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego podlegało ocenie na podstawie przepisów ustawy w brzmieniu sprzed wejścia w życie ustawy zmieniającej. Skarżąca stała się uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego już w dniu złożenia przez nią wniosku o jego przyznanie wraz z pełną dokumentacją wymaganą do przedłożenia. Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Z uwagi na fakt, iż wniosek o przyznanie świadczenia skarżąca złożyła w dniu 14 listopada 2012r. wraz z pełną wymaganą dokumentacją, a organy właściwe nie wzywały skarżącej do uzupełnienia braków formalnych wniosku, nie ma wątpliwości co do tego, iż uprawnienie skarżącej do otrzymania świadczenia powstało w miesiącu listopadzie 2012r., a więc świadczenie to, zgodnie z art. 13 ustawy zmieniającej, winno być przyznane na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów.

W ocenie skarżącej, wykładania przepisu art. 13 ustawy zmieniającej łącznie z art. 24 ust. 4 ustawy prowadzi do wniosku, że w przypadku, gdy prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało przed dniem wejścia w życie przepisów zmieniających, a więc przed 31 grudnia 2012r., do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres rozpoczynający się jeszcze przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, stosuje się przepisy dotychczasowe. A contrario w przypadku, gdy prawo do świadczenia powstałoby jeszcze przed dniem wejścia w życie ustawy, lecz miałoby być ustalone na okres po wejściu w życie znowelizowanej ustawy, zastosowanie znalazłyby już nowe przepisy prawa.

Ustawodawca w przepisie art. 13 ustawy zmieniającej nie wskazał, że świadczenia pielęgnacyjne, do których prawo powstało przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, należy przyznawać jedynie za okres do dnia wejścia w życie nowych przepisów. Wskazana norma prawa stanowi jedynie, iż jeśli świadczenie przyznaje się także za okres przed dniem wejścia w życie ustawy, a nie tylko na okres późniejszy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Ustawodawca postanowił więc, iż kryterium stosowania odpowiednich przepisów prawa będzie stanowił w takim przypadku okres za jaki rozpoczyna się wypłacanie świadczenia pielęgnacyjnego. Skoro więc skarżącej przysługiwało prawo do otrzymywania przedmiotowego świadczenia na czas nieokreślony od listopada 2012r., to organy administracji państwowej stosując odpowiednio wskazany przepis winny przyznać skarżącej świadczenie pielęgnacyjne od miesiąca listopada 2012r. na czas nieokreślony w wysokości i na zasadach określonych w przepisach dotychczas obowiązujących.

Skarżąca wskazała, iż z uwagi na brzmienie art. 11 ustawy zmieniającej okres na jaki przyznane zostało świadczenie, winno ulec skróceniu do dnia 30 czerwca 2013r., gdyż ustawodawca przewidział ograniczenie okresu wypłacania wszystkich przyznanych na podstawie dotychczasowych przepisów świadczeń pielęgnacyjnych do dnia 30 czerwca 2013r. (art. 11 ust. 3 ustawy zmieniającej). Również ten przepis potwierdza, że w przypadku uzyskania prawa do otrzymywania świadczenia jeszcze przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, stosuje się przepisy dotychczasowe, a świadczenia, których wypłacanie zostało określone na czas dłuższy niż do końca 2012r., należy wypłacać jedynie do dnia 30 czerwca 2013 roku.

Skarżącej winno zostać przyznane świadczenie pielęgnacyjne od listopada 2012r. na czas nieokreślony, które wypłacane winno być do dnia ustalonego zgodnie z art. 11 ustawy zmieniającej, a więc do dnia 30 czerwca 2013r..

Zarzut naruszenia 35 § 1 i § 2, § 3 k.p.a. w związku z art. 24 ust. 2 ustawy sprowadza się do tego, że skoro skarżąca złożyła prawidłowo wypełniony wniosek wraz z wszelkimi wymaganymi dokumentami w dniu 14 listopada 2012r., to organ I instancji winien był wydać decyzję w przedmiotowej sprawie najpóźniej w dniu 14 grudnia 2012r., co powodowałoby, że do stanu faktycznego przedstawionego we wniosku zastosowanie znalazłyby korzystniejsze przepisy ustawy, które następnie zostały zmienione z dniem 1 stycznia 2013r.

Skarżąca wskazała, że od dnia złożenia wniosku wraz z dokumentami nie była wzywana do uzupełnienia wniosku, nie prowadzono również wobec niej żadnego postępowania wyjaśniającego, organ I instancji nie wydał jakiejkolwiek decyzji w przedmiocie przekroczenia terminu do wydania decyzji i wyznaczeniu nowego terminu, do czego miał uprawnienie na mocy art. 36 § 1 k.p.c. Tym samym organ I instancji celowo oczekiwał z wydaniem decyzji aż do dnia 31 stycznia 2013r. wobec faktu, iż będzie ona mniej korzystna dla skarżącej niż wydana według ustawy w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2013r.

Powyższe naruszenie k.p.a. niewątpliwie miało wpływ na wynik sprawy. Zwłoka organów administracji publicznej w załatwieniu sprawy i naruszenie terminów określonych w art. 35 K.p.a. nie może powodować ujemnych skutków dla strony (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2003 r. w sprawie V SA/l 131/02 - opubl. z aprobującą glosą E. Łętowskiej w OSP z 2003 r. nr 8 poz. 93). W przedmiotowej sprawie wydanie decyzji z przekroczeniem terminów ustawowych miało istotny wpływ na prawo oraz wysokość świadczenia pielęgnacyjnego.

Wskazując na naruszenie art. 6 k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji autor skargi ppodniósł, że zgodnie z podstawowymi zasadami prawa organy administracji publicznej działają w granicach i na podstawie obowiązującego prawa. Powyższe oznacza, iż organy administracji publicznej mogą działać jedynie, gdy do wykonywania danych czynności posiadają uprawnienie nadane im w drodze ustawy oraz że mają one obowiązek stosować jedynie przepisy obowiązującego prawa. W przedmiotowej sprawie organ administracji publicznej nie działał w granicach prawa. Przepis art. 24 ust. 4 ustawy jednoznacznie wskazuje, iż w przypadkach, gdy orzeczenie o niepełnosprawności wydane zostało na czas nieokreślony, organ administracji publicznej zobowiązany jest przyznać świadczenie pielęgnacyjne ma czas nieograniczony. W przedmiotowej sprawie SKO wykroczyło poza swoje uprawnienia i orzekło w odmienny sposób, aniżeli nakazywał przepis prawa. Takie działanie organów administracji publicznej jest niezgodne z prawem i wykracza poza kompetencje im przyznane, a w związku z tym nie znajduje podstawy prawnej i rażąco narusza prawo.

Naruszenia art. 8 k.p.a., tj. zasady pogłębiania zaufania uczestnika postępowania do władzy publicznej autor skargi upatruje w tym, że skarżąca składając wniosek w listopadzie 2012r., a więc na zasadach określonych w ustawie w brzmieniu sprzed nowelizacji, mogła być przekonana, iż organ administracji publicznej, działając zgodnie z prawem, w tym w szczególności zgodnie z art. 35 k.p.a. rozpatrzy sprawę niezwłocznie lub - gdy okaże się, iż występuje konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego - w terminie 1 miesiąca i na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych przyzna jej świadczenie pielęgnacyjne na czas nieokreślony od listopada 2012r.. Organ I instancji wydał decyzję po ponad 2 miesiącach od złożenia wniosku, nie informując o fakcie niezałatwienia sprawy w terminie i nie wyznaczając nowego terminu rozpatrzenia sprawy. Tym samym organ I instancji naruszył przepisy postępowania, w tym art. 35 ust. 1 i 2 oraz art. 36 k.p.a.

W ocenie skarżącej organ administracji publicznej nie dotrzymał terminów załatwienia sprawy z uwagi na fakt, iż chciał zastosować nową treść ustawy, co nie pogłębia zaufania do działań podejmowanych przez organy administracji publicznej. Organ II instancji błędnie wskazał, iż skoro sprawa została już zakończona wydaniem decyzji, zarzut strony niezałatwienia sprawy w terminie nie iest zasadny.

Uzasadniając naruszenie art. 2 Konstytucji RP, tj. zasady ochrony praw nabytych, autor skargi wskazał, że jedną z podstawowych zasad funkcjonowania państwa polskiego jest zasada demokratycznego państwa prawnego, wskazana w art. 2 Konstytucji. W doktrynie oraz orzecznictwie sądowym, w tym w szczególności w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wskazuje się, iż zasada państwa prawnego zawiera w sobie kilka innych zasad, w tym zasadę zaufania obywateli do państwa, z którą z kolei łączy się zasada ochrony praw nabytych (orzeczenie TK z dnia 11 lutego 1992 r., sygn. K 14/91). Doktryna prawnicza wyjaśnia, iż wskazana reguła nakłada na organy administracji publicznej obowiązki w tym przede wszystkim: nakaz każdorazowego rozważenia, czy stosując prawo albo podejmując inne działania, organ nie odbiera lub nie ogranicza prawa nabytego w sposób arbitralny, zakaz arbitralnego odbierania albo ograniczania praw nabytych oraz nakaz ochrony praw nabytych w możliwie najwyższym stopniu w zakresie, w jakim ochrona ta nie jest niezgodna z innymi regułami i zasadami konstytucyjnymi (M. Jackowski, Zasada ochrony praw nabytych w polskim prawie konstytucyjnym, Przegląd Sądowy l(84)/2008). Zasada ochrony praw nabytych ma więc charakter zasady przedmiotowej, wyznaczającej granice ingerencji władzy publicznej w sferę praw podmiotowych (tak. TK w wyroku z dnia 10 lipca 2000 r., sygn. SK 21/99).

Skarżąca w listopadzie 2012r. nabyła prawo do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego na czas nieokreślony. Wydając, nie przypadkiem opóźnioną decyzję organ I instancji, a następnie organ II instancji pozbawili skarżącej przysługującego jej prawa poprzez przyznanie jej uprawnienia do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego jedynie do dnia 31 grudnia 2012r..

Skarżąca podniosła, że Rzecznik Praw Obywatelskich skierował do Trybunału Konstytucyjnego wniosek w sprawie sprawdzenia zgodności zmian wprowadzonych ustawą zmieniającą z Konstytucją, zarzucając ostatnio dokonanym zmianom niekonstytucyjność związaną z naruszeniem zasady zaufania do państwa i prawa oraz zasady ochrony praw nabytych. RPO wskazał bowiem, że "osoby pobierające świadczenia pielęgnacyjne w zaufaniu do państwa i tworzonego przezeń prawa podjęły ważne decyzje życiowe i rodzinne, dotyczące przerwania zatrudnienia lub niepodejmowania zatrudnienia z powodu opieki nad niepełnosprawnym, wymagającym osobistej i bezpośredniej pielęgnacji, polegającej na systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym RPO wskazał także, iż "ustawodawca mógł zmienić warunki przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, jednak nowe warunki przyznawania tego świadczenia, ze względu na zasadę ochrony praw nabytych, nie powinny dotyczyć osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów dotychczasowych" (wniosek RPO do TK, dostępny na: www.sprawy- generalne.brpo.gov.pl).

Rzecznik Praw Obywatelskich w swoim wniosku podkreśla, że zasada ochrony praw nabytych dotyczy przysługujących już określonym osobom praw podmiotowych, przy czym bez znaczenia jest, czy prawa te zostały nabyte na podstawie indywidualnego aktu administracyjnego czy wprost na podstawie ustawy, a także, że dotyczy ona również ukształtowanych praw tymczasowych (ekspektatywy). Wskazany wniosek złożony do Trybunału Konstytucyjnego odnosi się głównie do świadczeń, które były już wypłacane w 2012 roku, należy jednakże zauważyć, iż po pierwsze, zgodnie z przysługującym Skarżącej uprawnieniem wypłacanie na jej rzecz świadczenia pielęgnacyjnego rozpoczęło się w miesiącu listopadzie 2012 roku, bowiem wtedy Skarżąca nabyła do niego prawo, po drugie natomiast, skoro osoby, które pobierały wcześniej świadczenia na podstawie decyzji wydanych przed końcem 2012 roku podlegają ochronie zasady ochrony praw nabytych, tym bardziej osoby, które złożyły wniosek o jego przyznanie, oczekiwały wydania decyzji jeszcze w 2012 roku mogą podlegać tejże ochronie. Należy bowiem wskazać, iż składając wniosek o przyznanie takiego świadczenia osoby uprawnione dokonały decyzji życiowych co do swojego zatrudnienia i podjęcia opieki nad osobą niepełnosprawną. Osoby te tym samym nabyły prawo do świadczenia, w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych i miały prawo oczekiwać, że prawo do tego świadczenia otrzymają i zachowają do czasu ustania opieki.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty podnieisone w jej uzasadnieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie podlega uwzględnieniu.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych zadaniem sądu administracyjnego jest sprawowanie kontroli zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w zakresie pozostawania jej w zgodności z przepisami prawa stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa.

Na wstępie należy podnieść, że skarżąca wniosek o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad babcią, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności złożyła do właściwego organu dnia 14 listopada 2012r. Obowiązujący wówczas przepis art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) – dalej zwanej "ustawą", stanowił o możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego m.in. osobie, na której ciąży obowiązek alimentacyjny (art. 128 k.r.op.), jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności na okres zasiłkowy, który zgodnie z art. 24 ust. 4 ustalało się na czas nieokreślony, chyba, że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane zostało na czas określony, to wówczas prawo to ustalało się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływał termin ważności orzeczenia.

Z dniem 1 stycznia 2013r. weszła w życie ustawa z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2012.1548), dalej zwana "ustawą zmieniającą", która wprowadziła następujące świadczenia opiekuńcze: zasiłek pielęgnacyjny, specjalny zasiłek opiekuńczy (art. 16a) oraz świadczenie pielęgnacyjne (art. 17). Wprowadzono odmienne przesłanki materialnoprawne uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17), zmodyfikowano procedurę przyznawania i weryfikacji tych świadczeń.

Podkreślenia wymaga fakt, że ustawa zmieniająca zawiera przepisy przejściowe, spośród których znaczenie w sprawie niniejszej ma szczególnie art. 13, który stanowi, że w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne, do którego prawo powstało przed dniem wejścia w życie tej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe przy ustalaniu prawa za ten okres. Oznacza to, że w przypadku złożenia wniosku przed dniem 1 stycznia 2013r., organ winien badać przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 grudnia 2012r., w ich dotychczasowym brzmieniu. Przepis art. 13 wyraźnie stanowi, że dotychczasowe przepisy mają zastosowanie przy ustalaniu prawa tylko "za ten okres", tzn. za okres od daty początkowej okresu zasiłkowego (uzależnionego od daty złożenia wniosku) do dnia 31 grudnia 2013r. (data wejścia w życie ustawy zmieniającej – 1 stycznia 2013r.).

Należy zatem uznać za prawidłowe orzeczenie organu, którym przyznano skarżącej świadczenie pielęgnacyjne na okres od 1 listopada 2012r. (data złożenia wniosku - 14 listopada 2012r.) do dnia 31 grudnia 2012r. według przepisów dotychczasowych. Przepis art. 13 ustawy zmieniającej, ani żaden inny przepis tej ustawy nie dawały bowiem organowi możliwości przyznania świadczenia na dalszy okres, po dacie wejścia w życie ustawy zmieniającej, czyli na czas nieokreślony, o którym mowa w art. 24 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Po 1 stycznia 2013r. obowiązywały już nowe przepisy, które odmiennie regulowały warunki przyznawania świadczeń rodzinnych, w tym świadczenia pielęgnacyjnego. Prawidłowe było pouczenie skarżącej o możliwości złożenia wniosku o przyznanie nowego świadczenia, z czego skarżąca nie skorzystała (według oświadczenia złożonego na rozprawie nie spełniała przesłanek do ich przyznania).

Nie można zatem podzielić zarzutu skarżącej dokonania wadliwej wykładni przepisu art. 13 ustawy zmieniającej. Sąd nie podziela stanowiska skarżącej, że świadczenie pielęgnacyjne powinno być przyznane skarżącej od listopada 2012r. na czas nieokreślony, które wypłacane winno być do dnia 30 czerwca 2013r., w związku z treścią art. 11 ustawy zmieniającej. Przepis art. 11 § 3 ustawy zmieniającej, mówiący o wygaszaniu z mocy prawa decyzji wydanych na podstawie przepisów dotychczasowych miał zastosowanie do decyzji, które były wydane przed dniem 1 stycznia 2013r., w których został określony okres zasiłkowy obejmujący okres po 30 czerwca 2013r. Brzmienie przepisów art. 11 oraz 13 ustawy zmieniającej nie daje podstaw do uznania, że organ orzekając w zakresie wniosku w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego, złożonego przed dniem 1 stycznia 2013r. może ustalić to prawo na czas nieokreślony, lub do dnia 30 czerwca 2013r. Przepis art. 13 pozwala jedynie na ustalenie na podstawie przepisów dotychczasowych "prawa" do tego świadczenia, czyli oceny kryteriów określonych w art. 17 ustawy, nie stanowi natomiast podstawy do ustalenia okresu zasiłkowego według art. 24 ustawy. Po dniu 1 stycznia 2013r. zastosowanie mają przepisy ustawy zmieniającej, zarówno co do kryteriów ustalenia świadczenia, jak również okresu zasiłkowego.

W związku z tym nie jest także uprawniony zarzut skargi dotyczący naruszenia przepisów postępowania: art. 6 k.p.a. i art. 8 k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP.

Rację ma skarżąca, że rozpoznanie wniosku z dnia 14 listopada 2012r. przed dniem 31 grudnia 2013r. mogłoby powodować inną treść orzeczenia w zakresie okresu, na jaki przyznano zasiłek pielęgnacyjny, a tym samym, przy zastosowaniu art. 11 § 3 ustawy zmieniającej, skarżąca pobierałaby to świadczenie do dnia 30 czerwca 2013r. Zwłoka organów administracji publicznej w załatwieniu wniosku skarżącej i naruszenie terminów określonych w art. 35 k.p.a. nie powinna powodować ujemnych dla niej skutków, ale nie może także skutkować, jak tego domaga się skarżąca, zastosowaniem przepisu, który już nie obowiązuje. Zastosowanie, jak wyżej wskazano art. 24 ustawy dotychczasowej po 1 stycznia 2013r., byłoby naruszeniem przepisu art. 13 i art. 15 ustawy zmieniającej. W związku z tym Sąd nie podziela argumentacji organu o naruszeniu także art. 2 Konstytucji RP.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami admionistracyjnymi oddalił skargę.