Wyrok NSA, sygn. akt FSK 1340/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatki inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 174 pkt 1, art. 176, art. 183 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 13 par. 1, art. 45 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 184 ust. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwester Marciniak, Sędziowie NSA Bogusław Dauter, Włodzimierz Kubiak (spr.), Protokolant Janusz Bielski, po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2005 r. na rozprawie w Izbie Finansowej w Wydziale II skargi kasacyjnej "N." Sp. z o.o. z siedzibą w S. od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach z dnia 26 września 2003 r. sygn. akt I SA/Ka 1995/02 w sprawie ze skargi "N." Sp. z o.o. z siedzibą w S. na postanowienie Izby Skarbowej w K. z dnia 1 sierpnia 2002 r. (...) w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej wierzytelności z tytułu dzierżawy nieruchomości 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od skarżącej "N." Sp. z o.o. z siedzibą w S. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w K. 180 (sto osiemdziesiąt) zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 26 września 2003 r. Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach oddalił skargę spółki "N." Sp. z o.o. z siedzibą w S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 1 sierpnia 2002 r. (...), utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 11 lipca 2002 r. (...), określające wysokość nieprzekazanej przez skarżącą spółkę wierzytelności Grażyny J. z tytułu dzierżawy nieruchomości położonej w S., przy ul. M. 21-23 za grudzień 2001 r. oraz styczeń-marzec 2002 r. Postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. wydane zostało na podstawie art. 123 i art. 71a par. 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 2002 nr 110 poz. 968 ze zm./ - zwanej dalej w skrócie u.p.e.a. .

W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie nie naruszyło prawa. Powołując się na przepis art. 71a u.p.e.a., wprowadzony nowelizacją ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. i obowiązujący od dnia 30 listopada 2001 r., Sąd wskazał, że pozwalał on na dokonywanie kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności w zakresie prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego. Jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo jej części organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty.

W sprawie niniejszej Sąd uznał, że organy egzekucyjne były uprawnione do określenia kwoty nieprzekazanej wierzytelności, którą bezpodstawnie skarżąca Spółka pozostawiła do swojej dyspozycji. Zdaniem Sądu od wyliczonej kwoty długu brak było podstaw do odliczenia kosztów remontu nieruchomości, gdyż wierzytelność stanowiła kwota czynszu należnego Grażynie J., bez potrącenia tych kosztów.

Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy egzekucyjne przepisów postępowania, określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Nie stwierdził też wystąpienia przesłanek do zastosowania art. 45 u.p.e.a. i odstąpienia od czynności egzekucyjnych.

Działając na podstawie art. 101 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271/ w związku z art. 173 i art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/, skarżąca Spółka wniosła skargę kasacyjną od wyroku z dnia 26 września 2003 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W skardze kasacyjnej spółka "N." Sp. z o.o. podniosła zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 13 par. 1, art. 45 par. 1, art. 89 par. 1, art. 90 par. 1 oraz art. 91 par. 1 u.p.e.a., a ponadto art. 184 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. nr 115 poz. 741/ poprzez ich błędną wykładnię. Ponadto zarzucono mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, a to art. 6, art. 7, art. 8 i art. 11 Kpa w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez wszczęcie i prowadzenie egzekucji administracyjnej w stosunku do niewymagalnej wierzytelności oraz odmowę zwolnienia spod egzekucji zajętej wierzytelności, pomimo spełnienia przez Spółkę ustawowych przesłanek do otrzymania takiego zwolnienia.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne skarżąca Spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającego go postanowienia Izby Skarbowej w K. z dnia 1 sierpnia 2002 r. oraz postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 11 lipca 2002 r. i o przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto Spółka wniosła o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Uzasadniając przywołane podstawy kasacyjne skarżąca Spółka wskazała na okoliczność, że Urząd Skarbowy w S. wszczął i kontynuuje wobec niej egzekucję z należności czynszowych przypadających z tytułu sprawowania zarządu i administracji nieruchomością Grażyny J., podczas gdy Spółka administrowała i zarządzała powyższą nieruchomością w wykonaniu umowy cywilnoprawnej, zgodnie z którą właściciel nieruchomości miał otrzymywać należności czynszowe dopiero po rozliczeniu nakładów, jakie Spółka poniosła na tę nieruchomość. Rozliczenie miało zostać dokonane pod koniec 2003 r. W ocenie skarżącej Spółki organy egzekucyjne bezpodstawnie odmawiają uznania wskazanej umowy, zawartej przez nią z Grażyną J., właścicielem administrowanej nieruchomości.

Wskazując na zarzut naruszenia przepisu art. 184 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stanowiącego, że zarządcą nieruchomości jest osoba fizyczna posiadająca licencję zawodową nadaną w trybie odpowiednich przepisów ustawy, skarżąca Spółka odwołała się do swobody w zakresie kształtowania stosunku prawnego, łączącego strony umowy cywilnoprawnej, jednocześnie przywołała przepis art. 232 ust. 3 cytowanej ustawy, zgodnie z którym osoby, o których mowa w art. 184 ust. 2, prowadzące bez posiadania licencji zawodowej działalność w zakresie zarządzania nieruchomościami, mogą prowadzić tę działalność bez licencji do dnia 31 grudnia 2001 r. Skarżącej Spółki wywodziła, że umowa o zarząd i administrowanie, łącząca ją z Grażyną J., zawarta została w dniu 30 stycznia 1999 r., a zatem przed wejściem w życie powyższej regulacji prawnej.

Spółka podniosła nadto, że dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach ocena skutków uchybień natury procesowej, jakich dopuściły się organy egzekucyjne, stanowi samoistne naruszenie podstawowych, bezwzględnie obowiązujących proceduralnych przepisów postępowanie egzekucyjnego w administracji oraz w sposób bezpośredni wpływa na treść rozstrzygnięcia Sądu.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od skarżącej Spółki kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Organ nie zgodził się z zarzutami skargi kasacyjnej i powtórzył argumentację, zawartą uprzednio w postanowieniu Izby Skarbowej w K. z dnia 1 sierpnia 2002 r., będącym przedmiotem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach, a także w odpowiedzi na tę skargę. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 184 ustawy o gospodarce nieruchomościami Dyrektor Izby Skarbowej w K. podniósł, że przepis ten nie pozostaje w związku z przedmiotem rozstrzygnięcia zapadłym w sprawie niniejszej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z przepisem art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ skargę kasacyjną oprzeć można na następujących podstawach:

a. naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

b. naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z kolei art. 176 tego Prawa wymaga, aby skarga kasacyjna wskazywała przepisy prawa materialnego lub postępowania, które zostały naruszone przy wydawaniu zaskarżonego wyroku.

W sprawie niniejszej pełnomocnik skarżącej spółki, formułując podstawy wniesionej skargi kasacyjnej, powołał się na treść art. 174 pkt 1 cytowanego Prawa., podnosząc zarzut naruszenia przez Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach przepisów prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię. Przytaczając naruszone przepisy prawa pełnomocnik wskazał na art. 13 par. 1, art. 45 par. 1, art. 89 par. 1 art. 90 par. oraz art. 91 par. 1 u.p.e.a., a także art. 184 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wątpliwości nie budzi fakt, że przywołane przez pełnomocnika strony skarżącej przepisy art. 89 par. 1, art. 90 par. 1 oraz art. 91 par. 1 u.p.e.a. zawierają normy prawne o charakterze stricte procesowym, nie są zaś przepisami prawa materialnego. Istotą tego ostatniego jest bowiem to, że stanowi ono źródło praw i obowiązków, stanowiąc jednocześnie podstawą budowania norm prawnych, regulujących stosunki pomiędzy podmiotami tego prawa. Takiej funkcji pełnić nie mogą przywołane w skardze kasacyjnej przepisy u.p.e.a.

Ponadto należy wskazać, że zasadą postępowania kasacyjnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest jego wysoki stopień sformalizowania /por. w tym zakresie wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2002 r., I CKN 704/00 - Lex nr 56885/, który powoduje, że przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej Sąd ten związany jest jej zarzutami. W orzecznictwie ugruntował się pogląd, który podziela również skład orzekający w sprawie niniejszej, że Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnia tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wymienione w skardze kasacyjnej jako naruszone, gdyż nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków. Skarga kasacyjna powinna bowiem być sformułowana w sposób nie budzący wątpliwości interpretacyjnych /por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2004 r., FSK 155/04 - nie publ./. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest natomiast uprawniony do samodzielnej konkretyzacji zarzutów skargi ani do uściślania bądź dokonywania w inny sposób ich korekty /por. wyrok NSA z dnia 30 marca 2004 r. GSK 10/04 - Monitor Prawniczy 2004 nr 9 str. 392; wyrok NSA z dnia 9 lutego 2004 r. GSK 20/04 - Przegląd Podatkowy 2004 nr 5 str. 53/. W świetle powyższego, a w szczególności wobec treści art. 174 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uznać, że w sprawie niniejszej skarżąca Spółki, wskazując na naruszenie art. 89 par. 1, art. 90 par. 1 oraz art. 91 par. 1 u.p.e.a., błędnie powołała podstawę kasacyjną, o której mowa w przywołanym wyżej przepisie. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny nie miał możliwości podjęcia merytorycznych rozważań w tym zakresie. Powyższa konstatacja nie dotyczy zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 13 par. 1 oraz art. 45 par. 1 u.p.e.a., a także art. 184 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, którego ocena przedstawiona zostanie w dalszej kolejności. Na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w dacie wydania zaskarżonego wyroku, a także w dacie wydania decyzji administracyjnych obu instancji, redakcja art. 91 u.p.e.a. nie obejmowała podziału przepisu na paragrafy, zniesionego nowelizacją ustawy z dnia 30 listopada 2001 r. /Dz.U. nr 125 poz. 1368/.

Odnosząc się do drugiej z przywołanych podstaw kasacyjnych, mianowicie zarzutu naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że jest ona również sformułowana w sposób nieprawidłowy. Określając powyższe naruszenie pełnomocnik skarżącej spółki wskazał bowiem przepisy art. 6, art. 7, art. 8 i art. 11 Kpa w związku z art. 18 u.p.e.a., podnosząc zarzut wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej w stosunku do niewymagalnej wierzytelności oraz odmowę zwolnienia spod egzekucji zajętej wierzytelności pomimo spełnienia przez spółkę ustawowych przesłanek do otrzymania takiego zwolnienia. Tymczasem zgodnie z art. 59 obowiązującej w dacie wydania zaskarżonego wyroku ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ w sprawach nieunormowanych powyższą ustawą do postępowania przed tym Sądem odpowiednie zastosowanie miały wskazane w cytowanym przepisie artykuły Kpa Wobec tego należy uznać, że przywołanie w podstawie kasacyjnej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego z pominięciem cytowanego przepisu ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, skutkuje jej wadliwością /por. w tym zakresie wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2005 r., FSK 1022/04 - "Rzeczpospolita" 2005 nr 15, s. C4/.

Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia w zaskarżonym wyroku wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wydając orzeczenie będące przedmiotem rozpatrywanej skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach nie stosował powołanych w podstawie kasacyjnej przepisów. Wskazane przez skarżącą Spółkę przepisy art. 13 par. 1 oraz art. 45 par. 1 u.p.e.a. mogły mieć bowiem zastosowanie wyłącznie do oceny wymagalności należności, stanowiącej przedmiot postępowania egzekucyjnego. Ta kwestia natomiast nie podlegała analizie na żadnym etapie postępowania w sprawie niniejszej, gdyż została już wcześniej rozstrzygnięta w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach z dnia 14 kwietnia 2003 r., I SA/Ka 598/02, w którym orzeczeniu przyjęto, że skarżąca Spółka uznała istnienie względem siebie wierzytelności Grażyny J.

Za bezzasadny Naczelny Sąd Administracyjny uznał również postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 184 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Powyższy przepis nie miał zastosowania w sprawie niniejszej, a uwzględniany mógł być jedynie przy badaniu istoty umowy, jaka wiązała skarżącą Spółkę ze zobowiązaną Grażyną J. Podobnie jak w przypadku omówionych powyżej zarzutów, również i ta kwestia znalazła rozstrzygnięcie w wyroku z dnia 14 kwietnia 2003 r., I SA/Ka 598/02.

Podstawą wydania decyzji administracyjnej w sprawie niniejszej był natomiast art. 71a par. 9 u.p.e.a., który nie został w ogóle przywołany w skardze kasacyjnej. Wobec tego zarzuty w zakresie naruszenia przepisów prawa materialnego należało uznać za niezasadne.

Mając na względzie powyższe, skoro Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby skarga kasacyjna w sprawie niniejszej zawierała usprawiedliwione podstawy, na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji w wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono po myśli art. 204 pkt 1 cytowanego Prawa.