Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 891/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2021-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17  ust. 1  pkt 4
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Joanna Janiszewska – Ziołek sędzia WSA Joanna Brzezińska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi P. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

II SA/Bd 891/20

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r., nr [...] Burmistrz M. i Gminy Ł., działając na podstawie art. 3 pkt. 21 lit. a, art. 17 ust. 1 pkt. 4, ust. 1a, ust. 1b pkt. 1, pkt. 2, ust. 3, ust. 3a-3d, art. 23b, art. 24, art. 25 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 z późn. zm.), rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1466), art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm.), orzekł o odmowie przyznania P. N. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad babcią - H. Z..

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że niepełnosprawność H. Z. powstała po ukończeniu 25 roku życia. Wobec powyższego stwierdzono, że nie zostały spełnione przesłanki warunkujące ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Ponadto orzekający organ zwrócił uwagę, że osoba wymagająca opieki posiada dwoje dzieci, które nie posiadają orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, co wyklucza przyznanie wnioskowanego świadczenia.

W odwołaniu od tej decyzji P. N. poinformował, że sprawuje opiekę nad babcią oraz wyjaśnił, że dzieci babci nie mogą zapewnić opieki swojej matce, bowiem jej córka prowadzi gospodarstwo rolne wraz z mężem i ma pod opieką dwoje niepełnoletnich dzieci, syn natomiast ma problemy zdrowotne.

Odwołujący zwrócił tez uwagę, że w podobnej sprawie, związanej z opieką nad babcią interweniował Rzecznik Praw Obywatelskich - skarga nr [...].JA z dnia [...].10.2019 r.

Opierając się na wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - sygn. akt II SA/Sz 1142/18 z dnia 10 stycznia 2019 r. skarżący stwierdził, że przytoczone w decyzji argumenty o tym, że nie występują w sprawie łącznie okoliczności zawarte w art. 17 ust. 1a u.ś.r. są błędne, gdyż sądy wskazują, iż przytoczone regulacje należy odczytywać przez pryzmat zasad i wartości wyrażonych w Konstytucji RP, z uwzględnieniem celu tych unormowań, którym jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które rzeczywiście sprawują opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi i wymagającymi takiego wsparcia (por. wyrok NSA z dnia 5.11.2015 r., sygn. akt I OSK 1062/14, z dnia 13.11.2015 r., sygn. akt I OSK 1286/14, z dnia 12.05.2017 r., sygn. akt I OSK 328/16). Natomiast jeśli chodzi o art. 17 ust. 1b, pkt. i u.ś.r., to jest on niezgodny z konstytucją - wyrok TK z 21.10.2014 r. (Dz.U. z 2014 r., poz. 1443).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] lipca 2020 r., znak: SKO -82-476/20 orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

Zdaniem Kolegium, odwołujący się, musi spełnić ustawowe przesłanki do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem jako osobie nie spokrewnionej z babcią w pierwszym stopniu, lecz należącej do osób obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym względem babci jako krewnemu w linii prostej, na podstawie art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne tylko wtedy, gdy nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu lub legitymują się one orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W sprawie ustalono, że osoba wymagająca opieki ma dwoje dzieci - osoby spokrewnione z nią w pierwszym stopniu, córkę, która jest żoną rolnika, mieszka w odległości 9 km od Ł. oraz syna, który mieszka w G. i posiada orzeczenie zaliczające go do III grupy inwalidów, jednakże żadne z nich nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Podnoszona przez odwołującego okoliczność zamieszkiwania dzieci H. Z. w innych miejscowościach, prowadzenie przez córkę gospodarstwa rolnego oraz zły stan zdrowia syna H. Z., co w ocenie strony uniemożliwia świadczenie osobistej opieki swojej matce, w ocenie Kolegium w świetle obowiązujących unormowań nie może zostać uwzględniona, gdyż pozostaje bez wpływu na wystąpienie przesłanek z art. 17 ust. 1a ustawy. Z przepisu tego jasno wynika bowiem, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego odwołującemu się mogłoby nastąpić wyłącznie wtedy, gdyby dzieci osoby wymagającej opieki posiadały orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Oznacza to, że muszą zaistnieć przyczyny obiektywne, niezależne od danej osoby, które uniemożliwiają sprawowanie opieki nad inną osobą, tzn. ich własna niepełnosprawność w stopniu znacznym - co w przedmiotowej sprawie nie ma miejsca.

W konsekwencji Kolegium stwierdziło, że nie zachodzą podstawy do przyznania wnioskowanego świadczenia, gdyż obowiązek sprawowania opieki nad H. Z. spoczywa w pierwszej kolejności na jej dzieciach.

Podkreślono również, że przepisy ustawy w sposób jednoznaczny określają przesłanki nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nie pozostawiając organom w tym zakresie żadnej uznaniowości, przy czym ustawa ta nie reguluje kwestii opieki nad niepełnosprawnym i nie obliguje do sprawowania takiej opieki żadnego z członków rodziny. Ustala natomiast w sposób precyzyjny, które z osób sprawujących opiekę i po spełnieniu jakich przesłanek, mogą otrzymać rekompensatę finansową ze strony państwa za rezygnację z zatrudnienia lub podjęcia pracy w celu sprawowania takiej opieki.

W skardze do Sądu P. N. wniósł o uchylenie decyzji organu I i II instancji, zasądzenie kosztów postępowania sądowego, zarzucając naruszenie prawa materialnego:

. art. 17 ust. 1b uśr poprzez jego zastosowanie bez uwzględnienia, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...].10.2014 r., sygn. akt K 38/13 doszło do uznania jego niekonstytucyjności,

. art. 17 ust. 1 i 1a uśr poprzez zastosowanie normy prawnej w nim wyrażonej w sposób literalny, czego nie można pogodzić z konstytucyjnymi zasadami praworządności i równości.

W uzasadnieniu zarzutów skargi jej autor zwrócił uwagę na prokonstytucyjną wykładnię ustawy o świadczeniach rodzinnych, której zadaniem jest wzmocnienie więzi rodzinnych i pomaganie w wymagającej i czasochłonnej opiece nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 listopada 2014 r., sygn. akt SK 7/11).

Ponadto skarżący zwrócił uwagę na wyrok z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, gdzie Trybunał orzekł, że świadczenie pielęgnacyjne jak i specjalny zasiłek opiekuńczy stanowią swego rodzaju rekompensatę finansową związaną z wyjściem opiekuna osoby niepełnosprawnej z rynku pracy; ich celem jest zatem w ogólniejszym wymiarze - częściowe uzupełnienie środków finansowych rodziny, która ponosi dodatkowe koszty związane z opieką nad osobami najbliższymi. Takiego samego zdania był Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który zaznaczył, że wszystkie regulacje ustawowych warunków określających komu przysługuje takie świadczenie, należy odczytywać z uwzględnieniem ich celu, a jest nim przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego tym, którzy rzeczywiście sprawują opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi, wymagającymi takiego wsparcia. W takich okolicznościach aktualizuje się obowiązek alimentacyjny. WSA w Szczecinie przyznał świadczenie pielęgnacyjne wnuczce pomimo tego, że były tam dzieci zobowiązane w pierwszej kolejności do alimentacji - sygn. akt II SA/Sz 1142/18. Taką samą wykładnię przyjęły między innymi sądy: WSA we Wrocławiu - sygn. akt IV SA/Wr 362/19, WSA w Poznaniu - sygn. akt IV SA/Po 479/19, WSA w Szczecinie - sygn. akt II SA/Sz 1088/13.

Odmienna wykładnia przepisów w ocenie skarżącego doprowadziłaby do pozbawienia osoby faktycznie sprawującej opiekę prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, co naruszałoby konstytucyjne zasady sprawiedliwości społecznej oraz nakaz ochrony i opieki nad rodziną.

W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, ponieważ zostało ono podjęte zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw prawnych.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zzs ? pkt 3 ustawy z dnia [...] marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842).

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3).

W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Badając legalność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z uwzględnieniem powyższych kryteriów Sąd doszedł do wniosku, że rozstrzygnięcie to odpowiada prawu, a wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W sprawie bezsporne jest, że babcia skarżącego – H. Z., posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności nr [...] z dnia [...].05.2020 r., wydane do dnia [...].05.2022 r., przy czym z orzeczenia wynika, iż nie da się ustalić, kiedy powstała niepełnosprawność.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

. matce albo ojcu,

. opiekunowi faktycznemu dziecka,

. osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

. innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W myśl art. 17 ust. 1a tej ustawy, osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

. rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

. nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

. nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Z kolei stosownie do treści art. 17 ust. 1b ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Mając na uwadze wskazane regulacje uznać należy, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje jedynie osobie, która spełnia łącznie przesłanki określone w art. 17 ust. 1 ustawy.

W powołanych przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawodawca zawarł ściśle określony katalog osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, zakreślony między innymi przesłanką pozostawania osobą, na której ciąży - obowiązek alimentacyjny - względem osoby będącej pod jej opieką. Przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. stanowi o obowiązku alimentacyjnym, o którym mowa w ustawie z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jednolity: Dz.U. z 2020 r., poz. 1359; dalej powoływanej w skrócie jako: "k.r.o.").

Zgodnie z art. 128 k.r.o. obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Kodeks rodzinny i opiekuńczy w art. 132 ustala z kolei kolejność osób zobowiązanych. W związku z tym, obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi, lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażany jest pogląd, zgodnie z którym wskazane regulacje należy odczytywać przez pryzmat zasad i wartości wyrażonych w Konstytucji RP, z uwzględnieniem celu unormowań, którym jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które rzeczywiście sprawują opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi (zob. w tej materii m.in.: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: dnia z 5 listopada 2015 r.; sygn. akt I OSK 1062/14; z dnia 13 listopada 2015 r.; sygn. akt I OSK 1286/14; czy z dnia 12 maja 2017 r.; sygn. akt I OSK 328/16; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).). Ze stanowiskiem tym należy się zgodzić.

Zatem przy dokonywaniu wykładni przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. nie można się ograniczać jedynie do wykładni literalnej, której zastosowanie prowadziłoby do przyjęcia, że dalszym krewnym będzie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, wyłącznie i tylko w okolicznościach wymienionych w art. 17 ust. 1a u.ś.r. Niewykluczone jest również w tym zakresie posiłkowanie się wykładnią celowościową i systemową omawianych przepisów, przemawiającą za uznaniem, że ograniczenia wynikające z regulacji art. 17 ust. 1a u.ś.r. nie powinny mieć zastosowania w sytuacji, gdy preferowany przez ustawodawcę opiekun z obiektywnych względów (niezależnych od niego) nie może zajmować się rodzicem (art. 132 k.r.o. w związku z art. 17 ust. 1 u.ś.r.).

Przyjęcie wskazanych metod wykładni prowadzi do wniosku, że rozstrzygnięcie o zasadności żądania dotyczącego przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą wymagającą opieki (w realiach niniejszej sprawy nad babcią) zależy od ustalenia, czy osoby zobowiązane w pierwszej kolejności do alimentacji (dzieci osoby wymagającej opieki) są zdolne do jej sprawowania np. czy ich stan zdrowia umożliwia faktyczne sprawowanie opieki nad niepełnosprawną matką lub czy nie istnieją inne obiektywne okoliczności (względy) niezależne od nich, które taką opiekę wykluczają. Niewątpliwie legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności powoduje zwolnienie osób zobowiązanych do alimentacji w pierwszej kolejności i możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobom innym niż spokrewnionym w pierwszym stopniu w stosunku do osoby wymagającej opieki.

Poza sporem w niniejszej sprawie jest to, że osoba niepełnosprawna, która wymaga opieki ma dwoje dorosłych dzieci.

Zatem obowiązek alimentacyjny obciąża w pierwszej kolejności dzieci H. Z., bowiem stosownie do regulacji przepisu art. 129 § 1 k.r.o. jeżeli jest kilku zstępnych, obowiązek ten obciąża bliższych stopniem przed dalszymi. Obowiązek alimentacyjny dzieci wyprzedza więc obowiązek alimentacyjny wnuków.

Zdaniem Sądu w realiach niniejszej sprawy organy obu instancji prawidłowo uznały, że skarżącemu, jako wnukowi nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Brak jest bowiem okoliczności, które pozwoliłyby zaktualizować obowiązek alimentacyjny skarżącego (jako wnuka) względem babci przed obowiązkiem alimentacyjnym jej dzieci, które w pierwszej kolejności zobowiązane są do sprawowania opieki nad matką. Z akt administracyjnych rozpatrywanej sprawy nie wynika przy tym, że zachodzą obiektywnie uzasadnione okoliczności, aby dzieci nie mogły wypełniać swojego obowiązku alimentacyjnego względem matki. Podkreślić należy, że córka jest żoną rolnika, mieszka w miejscowości S., oddalonej o ok. 9 km od Ł., nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, jednak jak ustalono - nie jest w stanie zajmować się matką z powodu swojej pracy, natomiast syn p. H. mieszka w G. i posiada orzeczenie zaliczające go do III grupy inwalidów, wydane przez MSWiA i jak to określił - "jego stan zdrowia nie jest dobry, by sprawować opiekę nad swoją matką".

Sąd ma świadomość, że nie można automatycznie wykluczać skarżącego jako wnuka z kręgu potencjalnych osób, którym mogłoby być przyznane wnioskowane przez nią świadczenie. Jednakże byłoby to możliwe tylko w razie zaistnienia szczególnej sytuacji, w której wszystkie dzieci osoby niepełnosprawnej nie byłyby w stanie z niezależnych od siebie powodów wypełniać swoich obowiązków alimentacyjnych. Oznacza to, że istniałyby przesłanki do przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego wtedy, gdyby wszystkie dzieci H. Z. z w pełni obiektywnych przyczyn, nie byłyby w stanie zadośćuczynić obowiązkowi alimentacyjnemu. Należy w tym miejscu wskazać, że zobowiązania rodzinne, czy zawodowe dzieci nie są szczególnymi okolicznościami uniemożliwiającymi sprawowanie opieki nad matką. Okoliczności takiej nie stanowi również wykonywanie pracy, prowadzenie gospodarstwa rolnego, czy zamieszkiwanie w zbyt dużej odległości od miejsca zamieszkania matki.

Konkludując, w rozpoznawanej sprawie nie zaszły okoliczności, które pozwoliłyby na uznanie, że obowiązek alimentacyjny skarżącego względem jego babci wyprzedza obowiązek alimentacyjny jej dzieci. To dziecko jest bowiem w pierwszej kolejności zobowiązane do sprawowania opieki nad matką. Skoro zatem skarżący nie był osobą w pierwszej kolejności zobowiązaną do spełnienia obowiązku alimentacyjnego na rzecz swojej babci, to nie mógł on skutecznie ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki.

Przeciwko przyjętemu rozwiązaniu nie przemawiają też względy celowościowe i aksjologiczne, w tym wzgląd na wartości i zasady konstytucyjne, gdyż limitowanie dostępu do świadczenia w oparciu o kryteria zobiektywizowane, nie może zostać uznane za naruszenie zasady równości i sprawiedliwości społecznej. Zapewniają one dostęp do świadczenia wszystkim osobom będącym w takiej samej sytuacji faktycznej, kryteria te nie mają także charakteru dyskryminującego i nie są niemożliwe do spełnienia, udzielanie świadczenia nie jest oparte o uznanie organu. Przepis art. 18 oraz art. 71 ust. 1 Konstytucji odnoszą się do obowiązków Państwa wobec rodziny, w tym obowiązku szczególnej pomocy rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej. Świadczenie pielęgnacyjne jest niewątpliwie instrumentem wspierania rodzin będących w takiej sytuacji ze względu na konieczność opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Obowiązek wsparcia rodziny jako wspólnoty nie oznacza jednak obowiązku wspierania każdego z jej członków w taki sam sposób. Dla charakteru uprawnień wynikających z art. 71 Konstytucji nie bez znaczenia jest, że zgodnie z art. 81 Konstytucji, praw określonych w tym przepisie można dochodzić w granicach określonych w ustawie. Również prawo podmiotowe rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych, o jakim mowa w art. 71 ust. 1 zd. drugie Konstytucji, może być dochodzone tylko w granicach określonych w ustawie. Regulacja ustawowa nie jest pod tym względem przeciwskuteczna wobec konstytucyjnych zadań Państwa wobec rodzin. Co do zasady wnuk nie został wykluczony, ustawowo natomiast wprowadzono kryteria warunkujące uzyskanie świadczenia, odnoszące się przy tym nie personalnie do osoby spokrewnionej w dalszej linii, lecz do stanu rodziny jako całości, co dodatkowo przemawia za tezą, że nie można w sposób oczywisty przypisać regulacji ustawowej naruszenia art. 71 ust. 1 Konstytucji. To właśnie sytuacja rodziny jako całości, związana z jej wielkością lub stanem zdrowia kolejnych jej członków, uzasadnia udzielanie pomocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podziela wobec powyższego stanowiska skarżącego, że regulacja ustawy nie pozwala na realizację norm i wartości konstytucyjnych, a względy systemowe i celowościowe w sposób jednoznaczny prowadzą do wniosków odmiennych, niż argumenty wykładni językowej. Także zastosowanie podejścia wykładni kompleksowej prowadzi do konkluzji, iż zastosowane dyrektywy systemowe i celowościowe potwierdzają rezultat wykładni językowej. Osobom, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagająca opieki, nie może być przyznane świadczenie pielęgnacyjne, jeżeli są inne osoby spokrewnione w pierwszym stopniu, chyba, że osoby te legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.