Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 966/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-07-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędziowie WSA Beata Kozicka (spr.), Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant Monika Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi A S.A w C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...] nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. z 2000 r. Dz.U. nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej: "K.p.a.") art. 17 § 1, art. 18 i art. 59 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. z 2005 r. Dz. U. nr 229, poz. 1954 z późn. zm., dalej: "ustawa egzekucyjna" lub "u.o.p.e.a" ) – po rozpoznaniu zażalenia z dnia 18 maja 2011 r. na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w C. z dnia [...] nr [...] o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...],[...] w celu wyegzekwowania kosztów egzekucyjnych należnych Dyrektorowi Oddziału ZUS w C. od A S.A. –następcy prawnego B S.A. – zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy.

Uzasadniając zapadłe rozstrzygnięcie organ drugoinstancyjny wskazał, iż Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w C. – mocą upoważnienia ustawowego zawartego w art. 19 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – wszczął wobec A S.A. (dawniej: B S.A., dalej: B) postępowanie egzekucyjne w oparciu o tytuły wykonawcze o numerach [...],[...], obejmujące jej zaległości składkowe za rok 2002. W jego toku dokonał czynności egzekucyjnych w postaci zajęcia rachunków bankowych w Banku C S.A., Banku D oraz E, za co naliczył koszty egzekucyjne należne od zobowiązanego na mocy art. 64 ustawy egzekucyjnej.

Po zastosowaniu tego środka egzekucyjnego, Spółka zawnioskowała o objęcie zaległości względem ZUS postępowaniem restrukturyzacyjnym. Prezes Zarządu Agencji Rozwoju Przemysłu S.A. po wszczęciu postępowania restrukturyzacyjnego postanowieniem dnia [...], na podstawie ustawy z dnia 30 października 2002 r. o pomocy publicznej dla przedsiębiorców o szczególnym znaczeniu dla rynku pracy (tekst jedn. z 2002 r. Dz.U. nr 213, poz. 1800 z późn. zm.), decyzją z dnia [...] sygn. akt [...], orzekł o warunkach i trybie restrukturyzacji należności zgłoszonych do oddłużenia, w tym również przypadających Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C., bez – nie wykazanych we wniosku – kosztów egzekucyjnych.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. po zapoznaniu się z planem restrukturyzacji przedstawionym przez B S.A., postanowieniem z dnia [...] nr [...], wyraził zgodę na wydanie przez Prezesa Zarządu Agencji Rozwoju Przemysłu S.A. decyzji o warunkach i trybie restrukturyzacji zobowiązań wykazanych przez B S.A., zaakceptowanych przez wierzyciela.

Decyzją Prezesa Zarządu Agencji Rozwoju Przemysłu S.A. z dnia [...] nr [...] objęto m.in. zaległości składkowe w kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...] zł i orzeczono o zakończeniu postępowania restrukturyzacyjnego wobec Spółki B S.A.

Od tej decyzji Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. w dniu 15 grudnia 2005 r. wniósł odwołanie. Po jego rozpatrzeniu Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] nr [...]., zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Tym samym ostatecznie zakończył postępowanie restrukturyzacyjne poprzez umorzenie B S.A. zaległości składkowych wraz z odsetkami za zwłokę, (bez kosztów egzekucyjnych).

Pozostałą do uregulowania kwotę składek nie podlegających restrukturyzacji, wynoszącą [...] zł B S.A. wpłaciła w dniu 13 października 2005 r. Uzyskaną kwotę Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. rozliczył proporcjonalnie na należność główną i odsetki za zwłokę.

Następnie ZUS Oddział w C. – pismem z dnia 8 grudnia 2005 r. nr [...] – wezwał B S.A. do uregulowania należnych kosztów egzekucyjnych. Wnioskiem z dnia 19 grudnia 2005 r. zobowiązana zwróciła się do Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w C. o merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy kosztów egzekucyjnych.

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w C. postanowieniem z dnia [...] nr [...] obciążył dłużnika kosztami egzekucyjnymi w kwocie [...] zł. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...].

Na powyższe postanowienie została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 10 lipca 2007 r. sygn. akt I SA/GL 168/07 uchylił postanowienie organu odwoławczego. Wykonując wyrok Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...] nr [...] uchylił w całości postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w C. z dnia [...] (Nr [...]) i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi, który postanowieniem z dnia [...] (nr [...]) ponownie obciążył A kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie [...] zł.

Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...] nr [...] – wskazując na celowość uzgodnienia kwestii kosztów egzekucyjnych pomiędzy zainteresowanymi stronami, czyli wierzycielem i zobowiązanym – po raz kolejny uchylił zaskarżone orzeczenie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Dyrektor Oddziału ZUS w C. postanowieniem z dnia [...] (nr [...]) w sprawie obciążenia B kosztami egzekucyjnymi w pełnej kwocie [...] zł, wskazał, że nie powiodła się próba porozumienia w sprawie kosztów egzekucyjnych między przedstawicielami wierzyciela i zobowiązanego.

Następnie Dyrektor Izby Skarbowej w K. – po rozpoznaniu zażalenia Spółki z dnia 7 czerwca 2010 r. – postanowieniem z dnia [...] nr [...] – utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Jednocześnie podkreślając, że czynności egzekucyjne, za które organ egzekucyjny naliczył koszty egzekucyjne zostały dokonane jeszcze przed złożeniem przez B w dniu 21 stycznia 2003 r. wniosku o restrukturyzację należności składkowych ZUS, gdyż odpisy tytułów wykonawczych oraz zajęcia rachunków bankowych doręczono w dniach 20 maja 2002 r. i 11 grudnia 2002 r. Jak zatem stwierdził "za te czynności należne są od zobowiązanego opłaty w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4, § 6 ustawy egzekucyjnej".

Na powyższe postanowienie (utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego o obciążeniu Spółki (jako dłużnika) kosztami egzekucyjnymi, powstałymi w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] A S.A. z siedzibą w C. w dniu 4 listopada 2010 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który nieprawomocnym wyrokiem z dnia 18 lipca 2011 r., sygn. akt I SA/Gl 1311/10 oddalił skargę.

W celu wyegzekwowania należnych kosztów egzekucyjnych Dyrektor Oddziału ZUS w C. zawiadomieniami z dnia 13 grudnia 2010 r. o nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] zajął rachunki bankowe zobowiązanego w Banku F S.A., Banku G w W. S.A., C S.A. oraz H S.A.

Pismem z dnia 23 grudnia 2010 r., zatytułowanym "skargą na czynności egzekucyjne" A S.A., wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na bezprawność postępowania spowodowaną wygaśnięciem zobowiązania oraz o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego.

Dyrektor Oddziału ZUS w C. decyzją z dnia [...] wstrzymał czynności egzekucyjne skierowane do majątku Spółki.

Natomiast postanowieniem z dnia [...] (nr [...]) odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych ZUS Oddział w C.. Na powyższe postanowienie pełnomocnik Spółki w dniu 20 maja 2011 r. złożył zażalenie, zarzucając mu:

a) naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej, poprzez nie umorzenie postępowania egzekucyjnego, pomimo wygaśnięcia obowiązku zapłaty na skutek przejęcia zobowiązań publicznoprawnych A S.A. w C. wraz z naliczonymi kosztami egzekucyjnymi przez I, jak również na skutek ich zrestrukturyzowania poprzez zapłatę w wyniku postępowania restrukturyzacyjnego, a nie w wyniku dokonanych czynności egzekucyjnych,

b) naruszenie art. 32a ust 1 pkt 7 ustawy o pomocy publicznej dla przedsiębiorstw o szczególnym znaczeniu dla rynku pracy poprzez uznanie, iż koszty egzekucyjne za czynności prawne dokonane w 2002 r. nie podlegają restrukturyzacji i są wymagalne,

c) naruszenie art. 64e § 1 i § 4a ustawy egzekucyjnej, poprzez nie umorzenie kosztów egzekucyjnych w sytuacji określonej w pkt 1 i 2 powyżej,

d) naruszenie art. 54 § 5 ustawy egzekucyjnej poprzez rozstrzygnięcie sprawy w części przez niewłaściwy organ oraz orzeczenie jedynie co do części wniosku skarżącego.

W wywiedzionym środku zaskarżenia wniósł on o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej, a także na podstawie art. 64e § 1, § 4a tej ustawy, o umorzenie kosztów egzekucyjnych lub uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

W jego motywach zanegował słuszność twierdzenia organu egzekucyjnego, że koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnej dochodzone są na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na te należności, a sam fakt wygaśnięcia należności głównej – jak zaznaczył – nie skutkuje umorzeniem postępowania egzekucyjnego, jeśli pozostały nieuiszczone koszty. Podkreślił, że postępowanie egzekucyjne winno ulec umorzeniu, gdyż koszty egzekucyjne można egzekwować tylko w sytuacji dokonania zapłaty należności w wyniku zastosowanych środków egzekucyjnych, co nie miało miejsca w tej sprawie. Podał także, że postępowanie egzekucyjne podlega obligatoryjnemu umorzeniu w przypadku wygaśnięcia dochodzonego obowiązku, co w konsekwencji powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, jeżeli przepisy ustawy egzekucyjnej nie stanowią inaczej.

Na poparcie prezentowanego stanowiska przytoczył wyroki WSA w Warszawie z dnia 7 marca 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 4190/06 i WSA w Białymstoku z dnia 24 czerwca 2009 r. sygn. akt I SA/Bk 170/09 uznające, że postępowanie egzekucyjne w stosunku do kosztów egzekucyjnych jest ściśle związane z postępowaniem egzekucyjnym w stosunku do należności głównej, a więc brak jest podstawy prawnej do samodzielnego prowadzenia postępowania w stosunku do kosztów egzekucyjnych związanych z dochodzoną należnością główną jeżeli z uwagi na wygaśniecie obowiązku (na skutek umorzenia) postępowanie egzekucyjne zostało obligatoryjnie umorzone.

Argumentując zażalenie wskazał, że Spółka w dniu 23 grudnia 2010 r. złożyła skargę na czynności egzekucyjne, w której zawarła wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, a Dyrektor Izby Skarbowej w K. nie rozstrzygnął tej skargi i nie wydał postanowienia w oparciu o art. 54 ustawy egzekucyjnej, przekazując sprawę do załatwienia organowi egzekucyjnemu I instancji, wyjaśniając jednocześnie, że z uwagi na wstrzymanie przez WSA w Gliwicach postanowienia w sprawie określenia wysokości kosztów egzekucyjnych postępowanie w sprawie tej skargi stało się bezprzedmiotowe.

Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w C. dnia [...] o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Organ drugoinstancyjny w uzasadnieniu rozstrzygnięcia podkreślił, że dochodzone koszty egzekucyjne są wymagalne, a zatem brak jest podstaw do umorzenia postępowania ukierunkowanego na ich wyegzekwowanie. Zaznaczył, iż "przypadki obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego wymienia enumeratywnie art. 59 § 1 ustawy egzekucyjnej, gdzie w punkcie 2 ustawodawca nakazał umorzenie postępowania egzekucyjnego m.in. gdy obowiązek poddany egzekucji nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał".

Wskazał, iż chodzi tu jednakże o sytuację, kiedy te okoliczności ujawnione zostaną w trakcie czynności egzekucyjnych, co – jak zaznaczył – nie miało miejsca w przedmiotowej sprawie. Podkreślił także, iż czynności egzekucyjne, za które organ egzekucyjny naliczył koszty egzekucyjne, "bezsprzecznie dokonane zostały w czasie wymagalności należności poddanych egzekucji administracyjnej".

Tym samym – jak skonstatował – wygaśniecie dochodzonego zobowiązania nie może skutkować obligatoryjnym umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Wskazał, że zagadnienie kosztów egzekucyjnych regulują art. 64-66 ustawy egzekucyjnej ale żaden z nich nie przewiduje ani przedawnienia tego typu należności, ani nie uzależnia ich poboru od wygaśnięcia zobowiązania, którego one dotyczą. Jak zaznaczył – "wprost przeciwnie, art. 64c § 6 ustawy egzekucyjnej wręcz nakazuje egzekwowanie kosztów egzekucyjnych niezależnie od wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, albowiem stanowi on bezwarunkowo, że koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnych są dochodzone na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na tę należność".

Dalej organ drugoinstancyjny podał, iż wymagalność kosztów egzekucyjnych nie może budzić wątpliwości, na tle wskazywanego powyżej, nieprawomocnego wyroku WSA w Gliwicach z dnia 18 lipca 2011 r., sygn. akt 1311/10 akceptującego zasadność wydania postanowienia określającego wysokość kosztów egzekucyjnych wobec Spółki. Gdyby – jak stwierdził – "nie były one należne, tak jak uważa pełnomocnik, z powodu wygaśnięcia wraz z zaległościami składkowymi, to postanowienie określające ich wysokość i utrzymujące je w mocy zaskarżone postanowienie organu odwoławczego nie miałoby racji bytu".

Jako niesłuszny organ drugoinstancyjny uznał także zarzut naruszenia art. 32 a ust 1 pkt 7 ustawy o pomocy publicznej dla przedsiębiorstw o szczególnym znaczeniu dla rynku pracy poprzez uznanie, iż koszty egzekucyjne za czynności prawne dokonane w 2002 r. nie podlegają restrukturyzacji i są wymagalne, gdyż – jak podkreślił – należności tych płatnik nie zgłosił do oddłużenia w stosownym czasie. Podniósł, iż zgodnie z art. 32a tej ustawy koszty egzekucyjne również podlegały restrukturyzacji.

Podsumowując stwierdził, iż "B mając pełną świadomość prowadzenia wobec niej postępowania egzekucyjnego, jako podmiot o dużym formacie, musiała wiedzieć, iż takie dochodzenie długów ma restrykcyjny charakter wiążący się z koniecznością ponoszenia dodatkowych kosztów, czyli właśnie kosztów egzekucyjnych".

Organ odwoławczy zauważył, iż Spółka – w przypadku wątpliwości – mogła "zwrócić się do wierzyciela, będącego akurat w tym przypadku również organem egzekucyjnym o informację na temat ewentualnych kosztów egzekucyjnych. Nie wykazując więc do oddłużenia kosztów egzekucyjnych B wykazała brak dbałości o własne interesy finansowe, zwłaszcza że koszty egzekucyjne stanowią znaczną dla jej budżetu kwotę [...] zł".

Wskazał także, iż "ta jednak niestaranność w opracowaniu wniosku restrukturyzacyjnego nie może obciążać dodatkowo Skarbu Państwa, który i tak poniósł poważne koszu restrukturyzacji, nie odzyskując własnych należności budżetowych".

Odnosząc się do wnioskowanego w zażaleniu umorzenia dochodzonych kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64 e § 1 i § 4a ustawy egzekucyjnej wyjaśnił, iż zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania przyjętą w art. 15 K.p.a., mającym zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym z odesłania art. 18 ustawy egzekucyjnej, kwestia ta nie może być przedmiotem rozpoznawania w postępowaniu zażaleniowym przez organ II instancji

Z kolei w sprawie zarzutu nie rozpatrzenia wniesionej pismem z dnia 23 grudnia 2010 r. skargi na czynności egzekucyjne organ wyjaśnił, że "jej przedmiotem mogą być wyłącznie czynności o charakterze wykonawczym, a Spółka, mimo zatytułowania wniosku skargą na czynności egzekucyjne w ogóle nie kwestionowała prawidłowości dokonanych przez organ czynności egzekucyjnych, a jedynie podważała zasadność prowadzenia postępowania egzekucyjnego, nie kwalifikującą się w rozumieniu art. 54 ustawy egzekucyjnej do skargi na czynności egzekucyjne".

Na zakończenie organ drugoinstancyjny podał, iż mając na uwadze stanowisko pełnomocnika Spółki utrzymujące, że postępowanie egzekucyjne winno być umorzone wskutek wygaśnięcia wraz z zobowiązaniem głównym także kosztów egzekucyjnych, celowym było przekazanie podania będącego w treści żądaniem umorzenia postępowania egzekucyjnego, zgodnie z właściwością Dyrektorowi Oddziału ZUS w C..

Na powyższe postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła:

1) naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej, poprzez odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego co do należności głównej, pomimo wygaśnięcia obowiązku zapłaty tych należności na skutek przejęcia zobowiązań publicznoprawnych A S.A. w C., jak również na skutek ich zrestrukturyzowania poprzez zapłatę wyniku postępowania restrukturyzacyjnego, i jednocześnie naruszenie powyższego przepisu poprzez rozstrzygnięcie na jego podstawie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego, podczas gdy przepis powyższy nie ma zastosowania do kosztów egzekucyjnych, a nie w wyniku dokonanych czynności egzekucyjnych;

2) naruszenie art. 32 a ust 1 pkt 7 ustawy o pomocy publicznej dla przedsiębiorstw o szczególnym znaczeniu dla rynku pracy poprzez uznanie, iż koszty egzekucyjne za czynności prawne dokonane w 2002 r. nie podlegają restrukturyzacji i są wymagalne;

3) naruszenie art. 64e § 1 i § 4a ustawy egzekucyjnej, poprzez nie umorzenie kosztów egzekucyjnych w sytuacji określonej w pkt 1 i 2 powyżej;

4) naruszenie art. 64c § 6 ustawy egzekucyjnej poprzez dokonanie jego wykładni rozszerzającej i przyjęcie, że wskazana w powyższym przepisie norma zakładająca, że koszty egzekucyjne są dochodzone na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na należność główną powoduje jednocześnie możliwość ich dochodzenia bez względu na wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

W motywach swojego stanowiska strona skarżąca powtórzyła argumenty prezentowane w zwyczajnym środku zaskarżenia wywiedzionym w przedmiotowej sprawie, a następnie zaakcentowała przede wszystkim, że "w niniejszej sprawie wygaśnięcie obowiązku nastąpiło w drodze decyzji restrukturyzacyjnej Prezesa Agencji Rozwoju Przemysłu SA z dnia [...] (sygn. [...]) o zakończeniu postępowania restrukturyzacyjnego Spółki B SA, poprzez przejęcie przez spółkę I Sp. z o. o. zobowiązań publicznoprawnych dawnej B między innymi wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w części finansowanej przez płatnika (1/2 składki rentowej i składki wypadkowej), składek na FPiFGŚP na łączną kwotę [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...] zł".

W skardze podniesiono także, że I nie przejął "między innymi zobowiązań wobec ZUS z tytułu składki emerytalnej, składki na Ubezpieczenia Społeczne finansowanej przez ubezpieczonego oraz Składki Zdrowotnej w kwocie [...] wraz z odsetkami do dnia zapłaty, jednakże powyższe zobowiązania zostały uregulowane przez B poprzez ich zapłatę (a nie przez wyegzekwowanie przez organ egzekucyjny), do czego zobowiązała ją ustawa o pomocy publicznej dla przedsiębiorstw o szczególnym znaczeniu dla rynku pracy, w art. 32 b".

Zdaniem skarżącej w przedmiotowej sprawie "zastosowanie znaleźć powinien art. 21 ust. 6 w związku z art. 21 ust. 1 pkt 1 ustawy o restrukturyzacji, w zw. z art. 27 ustawy o pomocy publicznej, zgodnie z którymi w przypadku umorzenia należności podlegających restrukturyzacji, jeżeli warunki restrukturyzacji, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2 i 3, zostały spełnione nie stosuje się art. 64c § 4 u.p.e.a. Zastosowanie powyższych przepisów powoduje, iż odpowiedzialność za powstałe koszty egzekucyjne powstałe w zgodnie z prawem wszczętym i prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym na podstawie tytułu wykonawczego, nie może obciążać ani zobowiązanego, ani wierzyciela. W takiej sytuacji zastosowanie będą miały przepisy art. 64c § 4b oraz art. 64e § 4a u.p.e.a."

W odpowiedzi na zarzuty zawarte w skardze Dyrektor Izby Skarbowej w K. zauważył że skarga nie jest uzasadniona i nie dostrzega podstaw do uwzględnienia zarzutów zgłaszanych przez stronę. W związku z czym podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu objętego skargą orzeczenia, powtarzając argumentację w nim zawartą i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Na wstępie zasadnym jest wskazanie, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) "Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej". "Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej" (art. 1 § 2 cyt. ustawy).

Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (postanowienia) (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 14 marca 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej: "P.p.s.a.").

Dokonując kontroli zaskarżonego orzeczenia – w granicach i według kryteriów określonych przywoływanymi wyżej przepisami Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stan faktyczny sprawy został przedstawiony przy okazji prezentowania dotychczasowego przebiegu postępowania i stanowiska organu oraz strony. W ocenie Sądu brak jest zatem uzasadnionych podstaw do jego ponownego przedstawiania w tej części uzasadniania.

Kluczowym dla sprawy jest ustalenie czy organ egzekucyjny zasadnie odmówił następcy prawnemu B S.A. – A S.A. umorzenia prowadzonego wobec niego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...],[...] w celu wyegzekwowania kosztów postępowania egzekucyjnego na kwotę [...] zł.

Zgodnie z art. 64e § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. Stosownie do § 2 tego przepisu koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli:

1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej;

2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny;

3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.

W świetle powołanego przepisu, zaznaczenia wymaga, że instytucja umorzenia kosztów egzekucyjnych zbudowana są przy zastosowaniu uznania administracyjnego. W świetle zaś ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie sądów administracyjnych koncepcji interpretacyjnej przepisów, zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego, nawet stwierdzenie, że w sprawie występują okoliczności świadczące o spełnieniu określonych przepisami przesłanek, może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy. Prawem do umorzenia kosztów egzekucyjnych dysponuje w tym przypadku organ egzekucyjny, który może, ale nie musi, umorzyć tych kosztów. Sama odmowa umorzenia kosztów egzekucyjnych nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 1998 r., sygn. akt I SA/Łd 1811/96; LEX nr 31877).

Sądowa kontrola legalności rozstrzygnięć wydanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do zbadania, czy wydanie rozstrzygnięcie zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, tzn. czy organ egzekucyjny prawidłowo zebrał materiał dowodowy i rozważył wszelkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór możliwości rozstrzygnięcia w zakresie udzielenia bądź odmowy udzielenia ulgi. Sąd nie ocenia natomiast wydanych postanowień z punktu widzenia ich słuszności.

Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie egzekucyjne obu instancji dokonały całościowej oceny materiału dowodowego przedstawiając ją w uzasadnieniu obu postanowień. Rozstrzygnięcie podjęte w wyniku powyższej oceny, mimo że niezgodne z oczekiwaniami Skarżącej nie może oznaczać, iż przeprowadzone postępowanie było niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa.

Przechodząc do meritum sprawy należy przede wszystkim wskazać, iż zgodnie z art. 64c § 1 ustawy egzekucyjnej, opłaty za dokonane czynności egzekucyjne w wysokości ustalonej w jej art. 64 § 1 i art. 64a § 1, stanowiące w rozumieniu art. 64c § 1 tej ustawy koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego. Zasadą jest więc, że to zobowiązany ponosi odpowiedzialność za powstałe koszty egzekucji. Zasadność takiej regulacji nie budzi wątpliwości, albowiem całe postępowanie egzekucyjne i związana z nim konieczność funkcjonowania organów egzekucyjnych jest następstwem uchylania się zobowiązanego od wykonywania nałożonych na niego obowiązków.

Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 18 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 247/11 "w myśl postanowień art. 64 § 1 u.p.e.a. koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego, albowiem są one następstwem uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku i w konsekwencji konieczności wszczęcia przeciwko zobowiązanemu przymusu egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne oraz związana z nim konieczność funkcjonowania organu egzekucyjnego jest bowiem następstwem braku pożądanych zachowań zobowiązanego".

Z kolei zgodnie z treścią art. 64 c § 6 ustawy egzekucyjnej koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnej są dochodzone na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na tę należność, chyba że przepisy stanowią inaczej. W związku tym, że w sprawie kosztów egzekucyjnych należnych od B S.A. (obecnie od skarżącej) nie mają zastosowania przepisy innej ustawy, to brak jest podstaw do wystawiania odrębnego (nowego) tytułu wykonawczego tylko na koszty egzekucyjne. Zwłaszcza – jak podkreślił organ egzekucyjny orzekający w sprawie – korzystają one z przywileju pierwszeństwa zaspokajania przed innymi wierzytelnościami (art. § 1 ustawy egzekucyjnej).

Koszty egzekucyjne, należne od A S.A. powstały w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym i prowadzonym zgodnie z prawem, a więc podlegają zaspokojeniu w pełnej wysokości, ponieważ zobowiązany nie przystał na negocjowaną propozycje wierzyciela w zakresie ich obniżenia. Umorzenie zaległości restrukturyzowanych nie może skutkować na gruncie obowiązującego prawa obligatoryjnym umorzeniem kosztów egzekucyjnych. Tytuły wykonawcze obejmujące zaległości składkowe B S.A. wystawione zostały przez ZUS Oddział w C., czyli wierzyciela krajowego i nie obejmują zobowiązań wymienionych w art. 2 § 1 pkt 8 i 9 ustawy egzekucyjnej.

Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 20 maja 2009 r., sygn. akt II FSK 817/08 "ocena możliwości realizacji celów pomocy publicznej przez umorzenie obciążających spółkę kosztów nie pozostaje w żadnej kolizji z art. 64e § 2 u.p.e.a".

Z uwagi na zarysowany w sprawie spór należy odwołać się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2006 r. sygn. akt II FSK 400/05, w który sformułowano tezę, że "unormowania zwarte w art. 64c § 4-6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wykluczają uznanie, że po zakończeniu postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnej organ egzekucyjny posiada w stosunku do zobowiązanego wierzytelność o zapłatę kosztów egzekucyjnych".

W tym miejscu podkreślenia wymaga, iż wobec B S.A. nie zostało umorzone postępowanie egzekucyjne, ale umorzone zostało zadłużenie objęte procesem restrukturyzacyjnym, do którego zobowiązany nie zgłosił, pomimo ustawowego uprawnienia, bezwzględnie należnych kosztów egzekucyjnych.

Organ pierwszo i drugoinstancyjny na poparcie wyrażonego stanowiska powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 lipca 2011 r. sygn. akt I SA/G1 1311/10, w który stwierdzono, "iż nie sposób zgodzić się z twierdzeniami strony skarżącej że sporne koszty egzekucyjne od należności restrukturyzowanych zostały, pomimo ich niezgłoszenia, objęte postępowaniem restrukturyzacyjnym a następnie uległy umorzeniu wobec ich przejęcia przez spółkę". Sąd ten stwierdził, że rozdział 5 a ustawy o pomocy publicznej dla przedsiębiorców o szczególnym znaczeniu dla rynku pracy zawiera szczególne zasady restrukturyzacji niektórych zobowiązań publicznoprawnych. Zgodnie z treścią art. 32a ust. 1 restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych na szczególnych zasadach podlegają znane na dzień 30 czerwca 2003 r. należności publicznoprawne m.in. z tytułu: podatków wobec budżetu państwa, należności celnych oraz wpłat z zysku na rzecz Skarbu Państwa, z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w części finansowanej przez płatnika, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, wobec Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, opłat za użytkowanie wieczyste gruntów Skarbu Państwa w części stanowiącej dochód budżetu państwa, a także (pkt 7 w/w przepisu) z tytułu odsetek za zwłokę, opłaty prolongacyjnej, opłaty dodatkowej, kosztów upomnienia oraz kosztów egzekucyjnych, od zaległości wymienionych w pkt 1-6. Sąd stanął na stanowisku, iż: "jak z tego wynika powołana ustawa rozszerzyła katalog należności publicznoprawnych podlegających restrukturyzacji w stosunku do ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych (Dz. U. Nr 155, poz. 1287 z późn. zm.). Analiza konstrukcji art. 32 a ust. 1 pkt 7 pod kątem reguł legislacyjnych prowadzi do wniosku, że odsetki za zwłokę, opłaty prolongacyjne, opłaty dodatkowe, koszty upomnienia oraz koszty egzekucyjne od wymienionych w tym przepisie zaległości zostały potraktowane przez ustawodawcę jako odrębna kategoria należności publicznoprawnych – znanych na dzień 30 czerwca 2003 r. W ocenie Sądu ratio legis tego uregulowania prowadzi do wniosku, że koszty egzekucyjne określone w tym przepisie stanowią odrębną należność publicznoprawną objętą restrukturyzacją na szczególnych zasadach. Bardzo ważne znaczenie ma też art. 32 g w zw. z art. 13 ust. 3 cyt. ustawy zawierający katalog niezbędnych informacji, które przedsiębiorca winien dołączyć do wniosku, w szczególności wskazanie składników majątku proponowanych do przeniesienia na własność a także spis zobowiązań publicznoprawnych proponowanych do objęcia restrukturyzacją na szczególnych zasadach, ze wskazaniem wierzycieli oraz zabezpieczeń tych zobowiązań.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, iż czynności egzekucyjne, za które organ egzekucyjny naliczył koszty egzekucyjne, dokonane zostały w czasie wymagalności należności poddanych egzekucji administracyjnej, jeszcze przed wszczęciem postępowania restrukturyzacyjnego, w trakcie którego mogły być, ale nie zostały umorzone w procesie oddłużeniowym. Nadto wygaśnięcie dochodzonego zobowiązania nie może skutkować obligatoryjnym umorzeniem postępowania egzekucyjnego

Podsumowując należy zaznaczyć, iż należności nie podlegające restrukturyzacji, zostały przez zobowiązanego uregulowane wraz z odsetkami za zwłokę, lecz z pominięciem należnych kosztów egzekucyjnych, co – jak słusznie zauważył organ egzekucyjny – jest argumentem świadczącym o ich wymagalności.

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.