Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 463/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54 art. 33 art. 26 art. 80 art. 64c par. 7
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, sędzia WSA Beata Sobocha (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Magdalena Gajewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2015 r. sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę


UZASADNIENIE

Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w B.B. prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku Skarżącej w niniejszej sprawie – B. B. na podstawie tytułu wykonawczego nr SM [...] obejmującego zaległości z tytułu podatku dochodowego z papierów wartościowych i instrumentów finansowych za 2008 r.

Organ egzekucyjny zawiadomieniem z 25 kwietnia 2013 r. dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem w P. Oddział w B. Ww. zawiadomienie doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności 29 kwietnia 2013 r., natomiast odpis niniejszego zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego nr SM [...], zostały doręczone Skarżącej 30 kwietnia 2013 r.

Skarżąca wniosła do Dyrektora Izby Skarbowej w G. skargę na ww. czynność egzekucyjną. Dyrektor Izby Skarbowej w G. postanowieniem z [...] czerwca 2013 r. oddalił przedmiotową skargę uznając ją za nieuzasadnioną.

Skarżąca nie zgadzając się z podjętym rozstrzygnięciem organu nadzoru złożyła zażalenie do Ministra Finansów. Wniosła o uchylenie w całości przedmiotowego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w G. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zażalenia. W ocenie Skarżącej postanowienie naruszyło: art. 54 §1, § 5 i § 6 w związku z art. 80 § 1- § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2014 r. poz. 1619) dalej zwana u.p.e.a. poprzez błędne zastosowanie polegające na oddaleniu skargi, w sytuacji gdy Skarżąca wykazała, iż organ egzekucyjny zaniechał prawidłowego zawiadomienia o zastosowanym środku egzekucyjnym, a samo zawiadomienie nie spełnia wymagań ustawowych, art. 124 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) dalej zwana K.p.a. w związku z art. 54 §5 i art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na nieprawidłowym ustosunkowaniu się przez organ nadzoru do treści skargi i wadliwym uzasadnieniu faktycznym i prawnym. Ponadto Skarżąca podkreśliła, że zawiadomienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego z 25 kwietnia 2013 r. jest nieprawidłowe i doręczone zbyt późno, czyli po zajęciu rachunku bankowego. Błędnie zostały wyliczone odsetki tzn. bez uwzględnienia okresu, w którym nie uwzględniono okresu przerwy w ich naliczeniu zgodnie z art. 54 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej, jak również nieprawidłowo wyliczono koszty egzekucyjne, rodzaj należności został określony nieprecyzyjnie wskazano "podatek dochodowy od osób fizycznych z papierów wartościowych i instrumentów finansowych".

Postanowieniem z [...] grudnia 2014 r. Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z [...] czerwca 2013 r.

W uzasadnieniu postanowienia Minister Finansów wyjaśnił, że organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny wymieniony w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., tj. egzekucję z rachunku bankowego.

Zdaniem Ministra Finansów przeprowadzona czynność egzekucyjna została dokonana z zachowaniem reguł przewidzianych w art. 80 u.p.e.a. Zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego 25 kwietnia 2013 r., doręczono bankowi 29 kwietnia 2013 r., natomiast odpis niniejszego zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego nr SM [...] z 24 kwietnia 2013 r., zostały doręczone Skarżącej 30 kwietnia 2013 r. Zawiadomienie o zajęciu zostało podpisane przez uprawnionego pracownika, a forma niniejszego zawiadomienia odpowiadała formie przewidzianej w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.). Zastosowanie środka egzekucyjnego było więc zgodne z przepisami prawa regulującymi tę kwestię.

Podstawą prawną obowiązku objętego ww. tytułem wykonawczym jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w G. z [...] marca 2013 r., którą utrzymano w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w G. z [...] lipca 2012 r., na podstawie której określono wysokość zobowiązana podatkowego od dochodów z kapitałów pieniężnych - opodatkowanych na zasadach określonych w art. 30 b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych - w kwocie [...] PLN.

Ustosunkowując się do zarzutu zbyt późnego doręczenia zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego, Minister Finansów wyjaśnił, że dla skuteczności ww. czynności bez znaczenia pozostaje fakt, że odpis zawiadomienia o zajęciu doręczono Skarżącej już po zajęciu rachunku bankowego. W kwestii zarzutu błędnego określenia kwoty odsetek oraz kosztów egzekucyjnych, Minister Finansów wskazał, że przedmiotowe zarzuty wykraczają poza przedmiot postępowania prowadzonego w trybie art. 54 u.p.e.a. Wysokość odsetek była przedmiotem badania przez organ egzekucyjny w postępowaniu zarzutowym (art. 33 u.p.e.a.). Minister Finansów wyjaśnił, że składana w trybie art. 54 u.p.e.a. skarga nie może stanowić konkurencyjnego - w stosunku do wskazanych wyżej - środków zaskarżenia, a jej - opisany wyżej - ograniczony zakres sprawia, że w ramach skargi nie mogą być badane zarzuty materialnoprawne związane z nieistnieniem egzekwowanego obowiązku skutkujące umorzeniem postępowania egzekucyjnego.

W kwestii dotyczącej kosztów egzekucyjnych Minister Finansów wyjaśnił, że Skarżąca może wystąpić z żądaniem wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64c § 7 u.p.e.a. i w tym trybie kwestionować ewentualną wysokość ich naliczenia. Przy czym co do zasady postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych może być wydane dopiero po zakończeniu egzekucji, a nie w jej toku.

Odnosząc się natomiast do wniosku Skarżące o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zażalenia Minister Finansów nie znalazł podstaw do wstrzymania postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 17 § 2 u.p.e.a.

Na postanowienie Ministra Finansów Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o uchylenie postanowień obu instancji, zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a., art. 54 § 1, § 5 i § 6 w zw. z art. 80 § 1 - § 3 u.p.e.a. oraz art. 124 § 1 i § 2 K.p.a. w związku z art. 54 § 5 i art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie.

Skarżąca wniosła też o zawieszenie postępowania sądowego na podstawia art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. z uwagi na toczące się postępowania ze skarg kasacyjnych od wyroków WSA w Gdańsku z 11 grudnia 2013 r. sygn. akt I SA/Gd 629/13 i z 3 grudnia 2013 r. sygn. akt I SA/Gd 1224/13. Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił zawieszenia postępowania.

Minister Finansów w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie. Zarzuty skargi uznał za bezzasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co, następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, a zarzuty w niej zawarte okazały się chybione.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie sądu podlega zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku postanowień) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku załatwiania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Wyjaśnić również należy, że zgodnie z art. 133 § 1 i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy; rozstrzyga przy tym, w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd nie stwierdził, aby zaskarżone postanowienia Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2014 r. oraz Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia [...] czerwca 2013 r. zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nie doszło również do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub wystąpienia przesłanek pozwalających na stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia. Wobec braku naruszeń prawa o takim ciężarze gatunkowym nie było podstaw do wyeliminowania postanowień z obrotu prawnego.

Podkreślić należy, że rozstrzygnięcia poddane kontroli Sądu zapadały w trybie skargi na czynności egzekucyjne, a mianowicie skargi na czynność zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego. O zasadności takiej skargi, a w rezultacie prawidłowości dokonania kwestionowanych przez Skarżącą czynności egzekucyjnych, orzekał Dyrektor Izby Skarbowej w G., a następnie Minister Finansów.

W tym zakresie znajdował zastosowanie art. 54 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z nim zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora. Skarga na czynność egzekucyjną jest instytucją postępowania egzekucyjnego celem, którego jest przymusowe ściągnięcie wymagalnej należności obciążającej zobowiązanego. Służy ona kontroli prawidłowości stosowania w tym postępowaniu środków egzekucyjnych, które zmierzają do bezpośredniego wyegzekwowania należności. Ocenie w ramach skargi na czynność egzekucyjną podlegają więc działania organu egzekucyjnego, który na zlecenie wierzyciela ma obowiązek egzekwować należność wskazaną przez niego w tytule wykonawczym.

W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest zatem możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego. Skarga na czynność egzekucyjną nie może więc dotyczyć przypadków, które mogą być przedmiotem zgłoszenia zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają zatem tylko zastrzeżenia odnoszące się do czynności egzekucyjnych dokonanych przez organ egzekucyjny.

Słusznie zatem organy orzekające poddały ocenie wniesioną skargę w ramach zachowania w szczególności warunków przewidzianych w art. 80 u.p.e.a. Zgodnie z tym artykułem organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku, a jeżeli bank posiada oddziały - do właściwego oddziału, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty.

Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego.

Akta sprawy potwierdzają prawidłowość ustaleń, które poczynione zostały przez organy w niniejszej sprawie. Zawiadomienie o zajęciu zostało prawidłowo doręczone zarówno zobowiązanej, jak również bankowi.

Jak wynika z akt sprawy odpis tytułu wykonawczego oraz zawiadomienia o zajęciu doręczone zostały Skarżącej w dniu 30 kwietnia 2013 r. Skarżąca kwestionuje, że doręczenie nastąpiło zbyt późno, to jest po zajęciu rachunku bankowego.

Z powyższym poglądem nie sposób się zgodzić. W tym miejscu należy przytoczyć przepis art. 26 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który stanowi, że wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Natomiast przepis art. 80 § 3 ustanawia obowiązek organu egzekucyjnego jednoczesnego (z przesłaniem powyższego zawiadomienia) zawiadomienia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, przez doręczenie mu odpisu tytułu wykonawczego i odpisu zawiadomienia skierowanego do banku. Zatem użycie w cyt. wyżej art. 80 § 3 pojęcia "zawiadomienie skierowane do banku" wskazuje na kolejność działań podejmowanych przez organ egzekucyjny - najpierw kieruje się zawiadomienie do banku, a następnie do zobowiązanego, co uzasadnione jest zastosowaniem tego konkretnego środka egzekucyjnego, ponieważ zobowiązany ma możliwość szybkiego podjęcia gotówki, a tym samym udaremnienia egzekucji. Brak, zarówno w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jak i w odpowiednio stosowanym w tym postępowaniu (na podstawie art. 18) kodeksie postępowania administracyjnego, przepisów, które nakazywałyby bądź gwarantowałyby zobowiązanemu jednoczesne z bankiem czy natychmiastowe otrzymanie zawiadomienia o zajęciu wierzytelności.

Sąd zwraca uwagę, że skarga na czynność egzekucyjną nie będzie przysługiwać w sytuacjach, gdy np. przewiduje się wniesienie zarzutów, zażalenia na postanowienia, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji, czy też wniosku o umorzenie postępowania albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu. Za niedopuszczalną uznaje się sytuację, w której będzie występowała konkurencyjność środków służących ochronie praw zobowiązanego zawartych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mających prowadzić - w wyniku ich uwzględnienia - do jednakowych skutków procesowych.

Stwierdzić zatem należy, że Skarżąca nie może oczekiwać korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia, jeśli na okoliczność zaskarżenia postanowienia wydanego w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. stawia zarzut, o który mowa w art. 33 u.p.e.a. t.j. nieistnienia obowiązku podatkowego, który może być rozpoznany w ramach zarzutów do postępowania egzekucyjnego, czy też błędnego określenia odsetek.

Niezasadny jest także zarzut, że skierowane zawiadomienie o zajęciu nie spełnia wymagań ustawowych. Wskazać należy, iż zgodnie z przepisami art. 67 § 2 u.p.e.a. zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności zawiera oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego, oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności, określenie stosowanego środka egzekucyjnego, numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia, kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia, kwotę należnych kosztów egzekucyjnych, wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia, pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia oraz datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego. Sąd stwierdził, iż zawiadomienie skierowane do Skarżącego zawierało wszystkie niezbędne ww. elementy. Z treści komentowanego przepisu wynika, iż wolą ustawodawcy jest taka konstrukcja zawiadomienia, która umożliwia identyfikację dłużnika zajętej wierzytelności, zobowiązanego oraz dochodzonych należności, jak również tytułów wykonawczych. Nie ulega wątpliwości, iż każdy z wyżej wymienionych elementów musi zostać w treści zawiadomienia wskazany w sposób, który pozwala na właściwe utożsamienie stron postępowania egzekucyjnego oraz ustalenie tożsamości zobowiązania. O skuteczności zawiadomienia decydować będzie jego kompletność, tj. sytuacja, w której będzie ono zawierało wszystkie wymienione elementy, które - dodatkowo - będą prawidłowo skonstruowane, czyli np. pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia będzie wyczerpująco informowało o prawnych konsekwencjach zajęcia, a nie tylko odsyłało do wybranych przepisów ustawy. Twierdzenie Skarżącej, iż rozstrzygnięcie organu nadzoru jest wadliwe nie znajduje więc potwierdzenia w materiale dowodowym. Zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności odpowiadało, bowiem wzorowi ustalonemu dla tego rodzaju druków w rozporządzeniu Ministra Finansów z nią 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2001 r. Nr 137, poz. 1541 ze zm.).

Rację ma również Minister Finansów twierdząc, że zarzuty Strony wiążące się z kosztami egzekucyjnymi mogą być rozpoznane w odrębnym trybie (art. 64c § 7 u.p.e.a.) po zakończeniu postępowania egzekucyjnego. Jak wskazywał Sąd wcześniej, skarga na czynności egzekucyjne nie może stanowić konkurencyjnego środka zaskarżenia.

Przechodząc do oceny dalszych zarzutów skargi nie można zgodzić się ze stanowiskiem Skarżącej w kwestii naruszenia art. 124 k.p.a. Zaskarżone postanowienie poddane kontroli Sądu odpowiada wymogom formalnym, wynikającym z powołanego przepisu. Uzasadnienie faktyczne i prawne koresponduje z sentencją rozstrzygnięcia. Zaadresowano je w sposób prawidłowy. Zawiera ono właściwe oznaczenie organu, datę, numer i podpis, oznaczenie podstawy prawnej oraz pouczenie.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę należało oddalić.