Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 584/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 27 ust. 1, ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 217
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
article: §  11 ust. 3, załącznik 4
journal: Dz.U. 2018 poz 1784
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
article: art. 119 pkt 2, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 181 poz 48 art. 19 ust. 2
law: Rozporzadzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013  w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych  mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 64 ust. 2
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędzia WSA Anna Strzelec, , po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie płatności ekologicznej na rok 2018 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2021 r., nr [...] Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji w Modernizacji Rolnictwa, po rozpatrzeniu odwołania A. W., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji w Modernizacji Rolnictwa z [...] maja 2021 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności ekologicznej na rok 2018.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco:

W dniu 22 maja 2018 r. za pomocą aplikacji eWniosekPlus A. W. (dalej jako "skarżąca") złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w Lublinie Wniosek o przyznanie płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na rok 2018. Następnie w dniach 12, 13 oraz 14 czerwca 2018 r. skarżąca złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w Lublinie zmiany do wniosku o przyznanie płatności ekologicznej na rok 2018.

W dniu 6 września 2018 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Lublinie (data wpływu do organu) skarżąca wycofała z płatności działkę rolną N1 oraz O1 zadeklarowane w ramach wariantu 12.1 o łącznej powierzchni 0,45 ha.

Skarżąca ubiegała się o przyznanie płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na rok 2018, deklarując:

- wariant 1.1 Uprawy rolnicze w okresie konwersji działki rolne o łącznej powierzchni 0,75 ha (W1A o po w. 0,29 ha z zadeklarowaną uprawą łubin żółty na nasiona, X1 o pow. 0,46 ha z zadeklarowaną uprawą owies);

- wariant 4.1.1 Podstawowe uprawy sadownicze w okresie konwersji działki rolne o łącznej powierzchni 2,52 ha z zadeklarowaną uprawą porzeczka (G1 o pow. 0,86 ha, HI o pow. 0,66 ha, I1 o pow. 1,00 ha);

- wariant 4.1.2 Uprawy jagodowe w okresie konwersji działki rolne o łącznej powierzchni 2,06 ha z zadeklarowaną uprawą malina (A1 o pow. 0,23 ha, A2 o pow. 0,49 ha, C1 o pow. 0,29 ha, U1 o pow. 0,52 ha, V1 o pow. 0,53 ha);

- wariant 7.1 Uprawy rolnicze po okresie konwersji działki rolne o łącznej powierzchni 0,48 ha (E1 o pow. 0,22 ha z zadeklarowaną uprawą jęczmień jary, J1 o pow. 0,11 ha zadeklarowaną uprawą jęczmień jary, P1A o pow. 0,15 ha z zadeklarowaną uprawą wyka siewna (w tym z rośliną podporową);

- wariant 10.1.1 Podstawowe uprawy sadownicze po okresie konwersji działki rolne o łącznej powierzchni 5,67 ha z zadeklarowaną uprawą porzeczka (K1 o pow. 2,63 ha, L1 o pow. 0,89 ha, M1 o pow. 0,24 ha, Q1 o pow. 0,46 ha, R1 o pow. 0,56 ha, S1 o pow. 0,41 ha, T1 o pow. 0,48 ha);

- wariant 10.1.2 Uprawy jagodowe po okresie konwersji działki rolne o łącznej powierzchni 3,42 ha z zadeklarowaną uprawą malina (B1 o pow. 0,20 ha, D1 o pow. 1,06 ha, D2 o pow. 1,00 ha, F1 o pow. 1,16 ha);

- wariant 12.1 Trwałe użytki zielone po okresie konwersji działki rolne o łącznej powierzchni 0,45 ha (N1 o pow. 0,23 ha, O1 o pow. 0,22 ha).

W wyniku przeprowadzonego postępowania Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Lublinie (dalej jako "organ I instancji") decyzją z [...] stycznia 2019 r., nr [...] przyznał skarżącej płatność ekologiczną na rok 2018 w wysokości 23 309,74 zł, w tym w ramach wariantu:

- 1.1 Uprawy rolnicze w okresie konwersji - 779,21 zł;

- 10.1.1 Podstawowe uprawy sadownicze po okresie konwersji - 8 877,05 zł;

- 10.1.2 Uprawy jagodowe po okresie konwersji - 4 284,66 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 720,48 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia;

- 4.1.1 Podstawowe uprawy sadownicze w okresie konwersji - 4 926,46 zł;

- 4.1.2 Uprawy jagodowe w okresie konwersji - 4 027,19 zł;

- 7.1 Uprawy rolnicze po okresie konwersji - 415,17 zł; w tym przyznał skarżącej kwotę przeznaczoną na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu kontroli gospodarstwa ekologicznego na rok 2018 w łącznej wysokości 1 067,18 zł;

- odmówił przyznania skarżącej płatności ekologicznej do działek rolnych zadeklarowanych w ramach wariantu 12.1 Trwałe użytki zielone po okresie konwersji;

- ustalił obszar gruntów objęty zobowiązaniem ekologicznym stanowiący powierzchnię:

1) zobowiązanie do gruntów ornych podjęte 15 marca 2018 r. na powierzchnię równą 6,42 ha;

2) zobowiązanie do upraw sadowniczych podjęte 15 marca 2018 r. na powierzchnię równą 8,16 ha.

Decyzją z [...] marca 2021 r., nr [...], Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR (dalej jako "organ II instancji" lub "organ odwoławczy") stwierdził nieważność decyzji z 21 stycznia 2019 r. w sprawie przyznania płatności ekologicznej na rok 2018.

W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania organ I instancji decyzją z [...] maja 2021 r. przyznał skarżącej płatność ekologiczną na rok 2018 w łącznej wysokości 8 272,09 zł, w tym w ramach wariantu:

- 1.1 Uprawy rolnicze w okresie konwersji – w wysokości 839,71 zł;

- 10.1.2 Uprawy jagodowe po okresie konwersji – w wysokości 3 702,99 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o 1 260,84 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia;

- 4.1.2 Uprawy jagodowe w okresie konwersji – w wysokości 3 729,39 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o 301,12 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia;

- przyznał kwotę przeznaczoną na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu kontroli gospodarstwa ekologicznego na rok 2018 w łącznej wysokości 880,19 zł;

- odmówił przyznania skarżącej płatności ekologicznej do działek rolnych zadeklarowanych w ramach wariantu:

- 10.1.1 Podstawowe uprawy sadownicze po okresie konwersji i nałożył sankcję w wysokości 8 510,67 zł; wskazując, że kwota ta będzie potrącana z płatności realizowanych przez Agencję z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych;

- 12.1 Trwałe użytki zielone po okresie konwersji;

- 4.1.1 Podstawowe uprawy sadownicze w okresie konwersji i nałożył sankcję w wysokości 4 742,64 zł, określając, że kwota ta będzie potrącana z płatności realizowanych przez Agencję z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych;

- 7.1 Uprawy rolnicze po okresie konwersji;

- umorzył postępowanie w sprawie płatności w części dotyczącej powierzchni wycofanej 0,36 ha, zadeklarowanej do wariantu 4.1.2 na działce rolnej V1;

- ustalił obszar gruntów objęty zobowiązaniem ekologicznym stanowiący powierzchnię:

1) zobowiązanie do gruntów ornych podjęte 15 marca 2018 r. na powierzchnię równą 14,37 ha;

2) zobowiązanie do upraw sadowniczych podjęte 15 marca 2018 r. na powierzchnię równą 8,16 ha.

W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącej, organ II instancji decyzją z [...] sierpnia 2021 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że w wyniku kontroli administracyjnej wniosku skarżącej oraz kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniach 28 – 31 sierpnia 2018 r. stwierdzono nieprawidłowości mające wpływ na płatność. Na działkach rolnych A1, A2, D2, F1, U1, V1 stwierdzono nieprawidłowość oznaczoną kodem DR50, który oznacza, że granice tych działek rolnych wychodzą poza granice działki ewidencyjnej, na których zadeklarowano wspomniane działki rolne. Kontrola wykazała również nieprawidłowości w deklaracji działek rolnych w ramach wariantu, 4.1.1 Podstawowe uprawy sadownicze w okresie konwersji, wariantu 10.1.1 Podstawowe uprawy sadownicze po okresie konwersji oraz wariantu 7 Uprawy rolnicze po okresie konwersji. Skarżąca we wniosku o przyznanie płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na rok 2018 w ramach wariantu 10.1.1 Podstawowe uprawy sadownicze po okresie konwersji wyraźnie zadeklarowała działki rolne K1 o pow. 2,63 ha (uprawa "porzeczka"), L1 o pow. 0,89 ha (uprawa "porzeczka"), M1 o pow. 0,24 ha (uprawa "porzeczka"), Q1 o pow. 0,46 ha (uprawa "porzeczka"), R1 o pow. 0,56 ha (uprawa "porzeczka"), S1 o pow. 0,41 ha (uprawa "porzeczka"), T1 o pow. 0,48 ha (uprawa "porzeczka"). W ramach wariantu 4.1.1 Podstawowe uprawy sadownicze w okresie konwersji skarżąca zadeklarowała działki rolne G1 o pow. 0,86 ha (uprawa "porzeczka"), H1 o pow. 0,66 ha (uprawa "porzeczka"), I1 o pow. 1,00 ha (uprawa "porzeczka"). Odnośnie wariantu 7 Uprawy rolnicze po okresie konwersji skarżąca zadeklarowała działkę P1a o pow. 0,15 ha (uprawa "wyka siewna").

Organ odwoławczy odmówił skarżącej przyznania płatności w ramach wariantów: 4.1.1, 10.1.1 oraz 12.1 Trwałe użytki zielone po okresie konwersji. Płatności w ramach wariantu 4.1.1 Podstawowe uprawy sadownicze w okresie konwersji oraz wariantu 10.1.1 Podstawowe uprawy sadownicze po okresie konwersji odmówiono z powodu zadeklarowania w wyżej wymienionych wariantach porzeczki, podczas gdy w świetle § 11 ust. 3 oraz załącznika nr 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r., poz. 1784 z późn. zm.), dalej jako "rozporządzenie ekologiczne", porzeczka nie jest rośliną dotowaną ani w wariancie 4.1.1 ani w wariancie 10.1.1. Na podstawie art. 19 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z dnia 20 czerwca 2014 r., str. 48), dalej jako "rozporządzenie Nr 640/2014", wymierzono karę pieniężną w wysokości 4 742,64 zł (wariant 4.1.1) oraz 8 510,67 zł (wariant 10.1.1). Organ podkreślił, że porzeczka jest dotowana w ramach wariantu 4.1.2 Uprawy jagodowe w okresie konwersji – wybrane rośliny oraz w ramach wariantu 10.1.2 Uprawy jagodowe po okresie konwersji – wybrane rośliny.

W przypadku wariantu 12.1 odmówiono przyznania płatności ze względu na to, że DPJ w roku 2018 r. w gospodarstwie skarżącej wyniosła 0,00. Organ odwoławczy wskazał, że z § 9 ust. 4 rozporządzenia ekologicznego wynika, że w przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 6 (Pakiet 6. Trwałe użytki zielone w okresie konwersji) i 12 (Pakiet 12. Trwałe użytki zielone po okresie konwersji) płatność ekologiczna jest przyznawana, jeżeli ponadto rolnik jest posiadaczem zwierząt gatunków wymienionych w załączniku nr 5 do rozporządzenia, których liczba, w przeliczeniu na duże jednostki przeliczeniowe (DJP), wynosi co najmniej 0,5 DJP na hektar wszystkich trwałych użytków zielonych występujących w gospodarstwie rolnym.

W ramach wariantu 7 Uprawy rolnicze po okresie konwersji odmówiono przyznania płatności, ponieważ powierzchnia stwierdzona działki rolnej była mniejsza niż powierzchnia działki zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności ekologicznej. Wyliczona różnica wynosiła 45%, zgodnie zaś z art. 19 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014, w przypadku, gdy powierzchnia zadeklarowana (kwalifikowana) we wniosku jest większa niż powierzchnia stwierdzona, a różnica ta przekracza 20% powierzchni stwierdzonej nie przyznaje się żadnej pomocy czy wsparcia.

Organ przyznał skarżącej płatność w ramach wariantu 1.1 Uprawy rolnicze w okresie konwersji, 10.1.2 Uprawy jagodowe po okresie konwersji, 4.1.2 Uprawy jagodowe w okresie konwersji, przedstawiając szczegółowe wyliczenia w tym zakresie .

Odnosząc się do zarzutów odwołania, że błędna deklaracja działek była wynikiem pomyłki w deklaracji wariantu, organ odwoławczy stwierdził, że jednostka certyfikująca potwierdziła na działkach rolnych K1, L1, M1, Q1, R1, S1, T1, G1, H1, I1 uprawę porzeczki i produkt, natomiast na działce rolnej P1a uprawę wyki siewnej i produkt. Organ zwrócił uwagę, że we wniosku o przyznanie płatności ekologicznej deklaracja wariantu do działek rolnych K1, L1, M1, Q1, R1, S1, T1 w ramach wariantu 10.1.1 Podstawowe uprawy sadownicze po okresie konwersji, do działek rolnych G1, H1, I1 w ramach wariantu 4.1.1 Podstawowe uprawy sadownicze w okresie konwersji, do działki rolnej P1a w ramach wariantu 7 Uprawy rolnicze po okresie konwersji została także potwierdzona przez skarżącą w terminie późniejszym – 3 września 2018 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Lublinie wpłynął plan działalności rolnośrodowiskowej i ekologicznej. Z treści tego planu, który nie został zmieniony, bezspornie wynikało, że w ramach działania "Rolnictwo Ekologiczne" skarżąca podjęła i realizuje na działkach rolnych K1, L1, M1, Q1, R1, S1, T1 wariant 10.1.1 Podstawowe uprawy sadownicze po okresie konwersji, na działkach rolnych G1, H1, I1 wariant 4.1.1 Podstawowe uprawy sadownicze w okresie konwersji, natomiast na działce rolnej P1a wariant 7 Uprawy rolnicze po okresie konwersji.

Organ odwoławczy stwierdził, że nie można rozpatrywać tego rodzaju deklaracji w zakresie wariantu pod kątem oczywistej omyłki. Organ podkreślił, że był związany żądaniem strony i nie mógł przyznać z urzędu płatności do innych powierzchni bądź do innych wariantów.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie A. W. zaskarżyła w całości powyższa decyzję organu II instancji.

Skarżąca zarzuciła:

I. naruszenie przepisów postępowania, które ma istotny wpływ na treść wydanego w sprawie rozstrzygnięcia:

a) art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm.), dalej jako "k.p.a.", poprzez bezpodstawne uznanie, że skarżąca nie poinformowała organu o nieprawidłowościach co do wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich za rok 2018 r.,

- gdy to skarżąca przekazała organowi I i II instancji taką informację na piśmie, w odwołaniu z [...] marca 2021 r. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Lublinie w sprawie przyznania płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na rok 2020, wskazując, że do zatwierdzenia przez organ pakietu 10.1.1 i 4.1.1 dla uprawy porzeczki doszło w ramach przeprowadzonej kontroli administracyjnej w 2018 roku i wydanej za ten rok decyzji przyznającej płatność ekologiczną, o którym to odwołaniu organ wiedział z urzędu, gdyż prowadził oba postępowania równolegle, wobec czego powinien jego treść wziąć pod uwagę również w sprawie niniejszej;

b) art. 7, 77 § 1 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w przedmiocie oceny odwołania skarżącej z [...] marca 2021 r. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Lublinie Nr [...] w sprawie przyznania płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na rok 2020, w którym wskazano że do zatwierdzenia przez organ pakietu 10.1.1 i 4.1.1 dla uprawy porzeczki doszło w ramach przeprowadzonej kontroli administracyjnej w 2018 roku i wydanej za ten rok decyzji przyznającej płatność ekologiczną, tj. odwołania, w którym skarżąca poinformowała organ o nieprawidłowościach za rok 2018;

II. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy: art. 15 ust. 1 i 2 rozporządzenia Nr 640/2014, poprzez jego niezastosowanie przejawiające się w nałożeniu na skarżącą sankcji z tytułu nieprawidłowego zadeklarowania wariantów dla uprawy porzeczki w pakietach 4 i 10 w łącznej kwocie 13 253,31 zł, podczas gdy przepis ma zastosowanie w sprawie niniejszej z uwagi na okoliczności wskazane w zarzutach z pkt. I. - fakt poinformowania ARiMR o zatwierdzeniu przez organ pakietu 10.1.1 i 4.1.1 dla uprawy porzeczki w ramach przeprowadzonej kontroli administracyjnej w 2018 roku i wydanej za ten rok decyzji przyznającej płatność ekologiczną.

Skarżąca zarzuciła również naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 80 k.p.a., poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów i bezpodstawne przyjęcie przez organ, że kontrola przeprowadzona przez upoważnionych inspektorów terenowych z Regionalnego Biura Kontroli na Miejscu Lublin w ramach rolnictwa ekologicznego i wyniki tej kontroli wskazane w raporcie z czynności kontroli (nr dokumentu [...]) wykazały nieprawidłowości w deklaracji działek rolnych, na których uprawiana była porzeczka, polegające na nieprawidłowym przyporządkowaniu uprawy porzeczki w ramach pakietu 4 i 10 do wariantów 4.1.1 zamiast 4.1.2 oraz 10.1.1 zamiast 10.1.2 , podczas gdy z raportu z przeprowadzonej kontroli wynika, że nieprawidłowości w tym zakresie nie stwierdzono, a wręcz uprawa porzeczki została zadeklarowana prawidłowo. W konsekwencji organ pominął, że przyznanie płatności za rok 2018 było wynikiem błędu organu (błędnego raportu z kontroli i błędnej decyzji przyznającej płatność), który to błąd nie mógł być wykryty przez rolnika, gdyż został "popełniony przez niego nieumyślnie i omyłkowo", nie miał wpływu na wysokość płatności, natomiast zwiększał jego zobowiązania i został powielony przez organ podczas kontroli, w raporcie z kontroli oraz w karcie weryfikacji czynności kontrolnych z [...] września 2018 r., a następnie przy wydaniu decyzji przyznającej płatność za 2018 rok z [...] stycznia 2019 r.;

- pominięcie istotnej okoliczności faktycznej, że błędne oznaczenie wariantów dla uprawy porzeczki nastąpiło w ramach tych samych pakietów, tj. "Pakiet 4. Uprawy sadownicze w okresie konwersji" oraz "Pakiet 10. Uprawy sadownicze po okresie konwersji", natomiast ich błędne wskazanie w ramach poszczególnych wariantów nie miało żadnego wpływu na wysokość przyznanej płatności, gdyż zastosowanie do nich miały identyczne stawki płatnicze (dla wariantów 10.1.1 i 10.1.2 w wysokości 1 501,00 zł/ha, a dla wariantów 4.1.1 i 4.1.2 w wysokości 1 822,00 zł/ha), a ponadto nakładało na skarżącą dalej idące zobowiązania dotyczące trwałości upraw, co stanowi dowód, że wskazanie błędnego wariantu nie było umyślne;

- dokonanie dowolnej oceny dowodów i bezpodstawne przyjęcie, że wniosek skarżącej nie zawierał błędu oczywistego, gdy tymczasem skarżąca ani we wniosku ani w planie rolnośrodowiskowym nie ukrywała, że uprawę porzeczki deklaruje w wariancie 10.1.1 i 4.1.1 zamiast 10.1.2 i 4.1.2,;

IV. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

a) art. 64 ust. 2 lit. c i f rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) z dnia 17 grudnia 2013 r. nr 1306/2013 , poprzez jego niezastosowanie i nałożenie na skarżącą sankcji z tytułu nieprawidłowego zadeklarowania wariantów w pakietach 4 i 10 w łącznej kwocie 13 253,31 zł, gdy tymczasem w stanie faktycznym sprawy zastosowanie znajduje powołany przepis, zgodnie z którym nie nakłada się kar administracyjnych w przypadku gdy niezgodność jest wynikiem błędu właściwego organu lub innego organu oraz w przypadku gdy błąd ten nie mógł zostać w rozsądny sposób odkryty przez osobę, której dotyczy kara administracyjna lub gdy zachodzą inne przypadki, w których nałożenie kary nie jest właściwe;

b) art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) z dnia 17 lipca 2014 r. nr 809/2014, poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy błąd skarżącej polegający na zastosowaniu dla uprawy porzeczki wariantu 10.1.1 zamiast 10.1.2 oraz 4.1.1 zamiast 4.1.2 jest błędem oczywistym, i mógł zostać ujawniony przez organ na etapie wstępnego badania wniosku, wyłącznie na jego podstawie, bez żadnych dodatkowych informacji, bądź konfrontacji z innymi dokumentami.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, że przedmiotowa sprawa została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), dalej jako "p.p.s.a.", zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt niniejszej sprawy wniosek taki został złożony przez skarżącą oraz Dyrektora Lubelskiego Regionalnego ARiMR.

Skarga jest nieuzasadniona. Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja w przedmiocie płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na rok 2018.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2021 r., poz. 182 z późn. zm.), dalej jako "ustawa PROW", oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r. poz. 1784 z późn. zm.), dalej jako "rozporządzenie ekologiczne".

Stosownie do art. 22 ustawy PROW, pomoc jest przyznawana na wniosek o jej przyznanie.

Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego, płatność ekologiczną przyznaje się rolnikowi, o którym mowa w art. 29 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20 grudnia 2013, str. 487, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013", jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, wynosi co najmniej 1 ha;

3) realizuje 5-letnie zobowiązanie ekologiczne, o którym mowa w art. 29 ust. 2 rozporządzenia nr 1305/2013, w ramach określonego pakietu albo jego wariantu, zwane dalej "zobowiązaniem ekologicznym";

4) spełnia warunki przyznania płatności ekologicznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

W myśl § 9 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego, płatność ekologiczna jest przyznawana, jeżeli rolnik prowadzi produkcję rolną zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym, przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91, zwanego dalej "rozporządzeniem nr 834/2007", oraz przepisami wydanymi w trybie przepisów tego rozporządzenia.

W przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 6 (Pakiet 6. Trwałe użytki zielone w okresie konwersji) i pkt 12 (Pakiet 12. Trwałe użytki zielone po okresie konwersji), płatność ekologiczna jest przyznawana, jeżeli ponadto rolnik jest posiadaczem zwierząt gatunków wymienionych w załączniku nr 5 do rozporządzenia, których liczba, w przeliczeniu na duże jednostki przeliczeniowe (DJP), wynosi co najmniej 0,5 DJP na hektar wszystkich trwałych użytków zielonych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności ekologicznej (§ 9 ust. 4 rozporządzenia ekologicznego).

Wysokość płatności ekologicznej w danym roku, zgodnie z § 12 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego, ustala się jako iloczyn stawek płatności za hektar gruntu i powierzchni gruntów, do których przysługuje płatność ekologiczna, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności. Wysokość stawek płatności, o których mowa w ust. 1, dla poszczególnych pakietów i ich wariantów jest określona w załączniku nr 8 do rozporządzenia (§ 12 ust. 2). Przy ustalaniu wysokości płatności ekologicznej uwzględnia się powierzchnię działek rolnych, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa odpowiednio w art. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (§ 12 ust. 3).

Zgodnie z art. 19 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20 czerwca 2014 r., str. 48), dalej jako "rozporządzenie nr 640/2014", jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% rolnikowi nie przyznaje się żadnej pomocy. Ponadto rolnik podlega dodatkowej karze równej kwocie pomocy lub wsparcia odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym. Kwota ta, zgodnie z art. 19 ust. 3 rozporządzenia nr 640/2014, będzie odliczana od wszystkich płatności związanych z powierzchnią, które są obsługiwane przez ARiMR, do których rolnik jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia. Jeżeli odliczenie tej kwoty w ciągu trzech lat kalendarzowych nie będzie możliwe, wówczas pozostałe do spłaty saldo zostanie anulowane.

Stosownie do art. 64 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20 grudnia 2013 r., str. 549) dalej jako "rozporządzenie Nr 1306/2013", nie nakłada się kar administracyjnych w przypadku gdy:

a) niezgodność jest wynikiem działania siły wyższej;

b) niezgodność jest wynikiem oczywistych błędów, o których mowa w art. 59 ust. 6;

c) niezgodność jest wynikiem błędu właściwego organu lub innego organu oraz w przypadku gdy błąd ten nie mógł zostać w rozsądny sposób odkryty przez osobę, której dotyczy kara administracyjna;

d) dana osoba może dowieść w sposób zadowalający właściwemu organowi, że nie jest winna niewypełnienia obowiązków, o których mowa w ust. 1, lub właściwy organ w inny sposób przekona się, że nie nastąpiło to z winy danej osoby;

e) niezgodność jest nieznaczna, w tym w przypadku gdy wyrażona jest w formie progu, który ma zostać ustalony przez Komisję na podstawie ust. 7 lit. b);

f) zachodzą inne przypadki, w których nałożenie kary nie jest właściwe; przypadki te mają być określone przez Komisję zgodnie z ust. 6 lit. b).

W myśl art. 59 ust. 6 rozporządzenia nr 1306/2013, w przypadkach, które zostaną określone przez Komisję na podstawie art. 62 ust. 2 lit. h), wnioski o przyznanie pomocy i wnioski o płatność lub wszelkie inne komunikacje, wnioski lub prośby mogą być korygowane i dostosowywane po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia przez właściwy organ oczywistych błędów.

Zgodnie z art. 4 rozporządzenie wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31 lipca 2014 r., str. 69), dalej jako "rozporządzenie nr 809/2014", wnioski o przyznanie pomocy, wnioski o wsparcie, wnioski o płatność i dokumenty uzupełniające złożone przez beneficjenta mogą zostać skorygowane i poprawione w dowolnym czasie po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem, że beneficjent działał w dobrej wierze. Właściwy organ może uznać oczywiste błędy tylko w przypadku, gdy mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach, o których mowa w akapicie pierwszym.

W rozpoznawanej sprawie organ przyznał skarżącej na podstawie wskazanych wyżej przepisów płatność ekologiczną na rok 2018 z tytułu zobowiązania ekologicznego realizowanego w ramach pakietu 1 oraz w ramach pakietu 4 - wariant 4.1.2. i pakietu 10 - wariant 10.1.2., odmówił natomiast przyznania płatności z tytułu realizowania zobowiązania ekologicznego w ramach pakietów 7 i 12, a także w ramach pakietu 4 - wariant 4.1.2. i pakietu 10 - wariant 10.1.2., nałożył ponadto na skarżącą sankcje na podstawie art. 19 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 640/2014.

Zarzuty skargi koncentrują na kwestionowaniu odmowy przyznania płatności ekologicznej i nałożenia na skarżącą sankcji z powodu błędnego zadeklarowania uprawy porzeczek w ramach wariantów 4.1.1 i 10.1.1.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca we wniosku z 22 maja 2018 r. o przyznanie płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na rok 2018 (k. 17-23 akt adm.) w ramach wariantu 10.1.1 Podstawowe uprawy sadownicze po okresie konwersji wyraźnie zadeklarowała uprawę "RE porzeczka" na następujących działkach rolnych: K1 o pow. 2,63 ha, L1 o pow. 0,89 ha, M1 o pow. 0,24 ha, Q1 o pow. 0,46 ha, R1 o pow. 0,56 ha, S1 o pow. 0,41 ha, T1 o pow. 0,48 ha. W ramach wariantu 4.1.1 Podstawowe uprawy sadownicze w okresie konwersji skarżąca zadeklarowała uprawę "RE porzeczka" do działki rolnej G1 o pow. 0,86 ha, H1 o pow. 0,66 ha oraz I1 o pow. 1,00 ha.

W dniach 12 czerwca 2018 r. (k. 50-56 akt adm.), 13 czerwca 2018 r. (k. 83-89 akt adm.), 14 czerwca 2018 r. (k. 149-155 akt adm.) skarżąca dokonała zmiany wniosku, deklarując jednak nadal w ramach wariantu 4.1.1 i 10.1.1 uprawę "RE porzeczka" do działek rolnych jak wyżej wskazane. Następnie we wniosku z 6 września 2018 r. skarżąca wycofała z płatności działki rolne N1, O1 zadeklarowane w ramach wariantu 12.1. Uprawa porzeczki pozostała zadeklarowana jak w pierwotnym wniosku.

Zgodnie z § 11 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia ekologicznego, w przypadku wariantów 4.1.1. i 10.1.1., płatność ekologiczna jest przyznawana do sadów, w których są uprawiane drzewa lub krzewy z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia. W pkt IV załącznika, który dotyczy Pakietu 4. Uprawy sadownicze w okresie konwersji (Wariant 4.1.1. Podstawowe uprawy sadownicze w okresie konwersji) i Pakietu 10. Uprawy sadownicze po okresie konwersji (Wariant 10.1.1. Podstawowe uprawy sadownicze po okresie konwersji) porzeczka nie została wymieniona. Uprawa ta została natomiast wskazana w pkt V załącznika, zgodnie z którym płatność z tytułu uprawy porzeczki przysługuje w ramach Pakietu 4. Uprawy sadownicze w okresie konwersji (Wariant 4.1.2. Uprawy jagodowe w okresie konwersji - wybrane rośliny) i Pakietu 10. Uprawy sadownicze po okresie konwersji (Wariant 10.1.2. Uprawy jagodowe po okresie konwersji - wybrane rośliny).

Nie budzi zatem wątpliwości, że porzeczka w dacie składania wniosku przez skarżącą nie była rośliną dotowaną ani w wariancie 4.1.1 ani w wariancie 10.1.1, lecz w ramach wariantów 4.1.2. i 10.1.2.

Sąd podziela stanowisko organu, że w świetle przytoczonych wyżej przepisów brak było podstaw do przyznania skarżącej płatności ekologicznej z tytułu uprawy porzeczek zadeklarowanych w wariantach 4.1.1. i 10.1.1. Prawidłowe jest też stanowisko organu, że błędne zadeklarowanie przez skarżącą upraw porzeczek do wariantów 4.1.1. i 10.1.1. nie stanowi oczywistego błędu, który może być skorygowany w każdym czasie. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie można bowiem mówić o oczywistym błędzie w rozumieniu art. 59 ust. 6 rozporządzenia Nr 1306/2013 i art. 4 rozporządzenia nr 809/2014.

Jak wskazano wyżej, zgodnie z przepisem art. 4 rozporządzenia nr 809/2014, wnioski o przyznanie pomocy, wnioski o wsparcie, wnioski o płatność i dokumenty uzupełniające złożone przez beneficjenta mogą zostać skorygowane i poprawione w dowolnym czasie po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem że beneficjent działał w dobrej wierze. Właściwy organ może uznać oczywiste błędy tylko w przypadku, gdy mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach, o których mowa w akapicie pierwszym.

W ocenie skarżącej zadeklarowanie przez nią uprawy porzeczek do wariantów 4.1.1. i 10.1.1. stanowiło oczywisty błąd, który organ powinien odkryć już na etapie wstępnej weryfikacji prawidłowości wniosku i powinien albo sam skorygować wniosek, dostosowując go do sytuacji faktycznej albo umożliwić skarżącej skorygowanie wniosku. Skarżąca uważa, że deklaracja błędnych pakietów jest zwykłą pomyłką, która nie powinna mieć wpływu na dopuszczalność przyznania płatności i jej wysokość.

Ze stanowiskiem skarżącej nie można się zgodzić. Zadeklarowanie przez skarżącą uprawy porzeczek do wariantów 4.1.1. i 10.1.1. w żadnym wypadku nie może być uznane za oczywisty błąd w rozumieniu art. 4 rozporządzenia nr 809/2014. Z powołanego przepisu wynika, że właściwy organ może uznać oczywiste błędy tylko w przypadku, gdy mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach, złożonych przez rolnika. Chodzi tu o błędy, które wynikają z oczywistych omyłek pisarskich i językowych, błędy rachunkowe, a także błędy polegające na podaniu sprzecznych, wzajemnie wykluczających się informacji, co można wychwycić bez potrzeby głębszej analizy dokumentów oraz inne błędy wskazujące na podanie błędnych danych czy błędne wypełnienie wniosku, niemające jednak znaczenia dla oceny treści wniosku i zakresu żądania. Oczywistość błędu musi być jednoznaczna i łatwa do stwierdzenia. Błąd powinien być wynikiem niezamierzonego działania rolnika. Nie można pod błąd oczywisty podciągać takich błędów wniosku lub innej dokumentacji, składanej przez rolnika, które nie wynikają z pomyłki przy wypełnianiu wniosku, lecz z błędnej oceny przysługujących rolnikowi uprawnień do płatności.

Pojęcie oczywistego błędu analizowane było wielokrotnie w orzecznictwie na gruncie przepisów nieobowiązujących już rozporządzeń: art. 19 rozporządzenia komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141, s. 18 z dnia 30 kwietnia 2004 r.) oraz art. 21 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE. L 316, s. 65 z dnia 2 grudnia 2009 r. z późn. zm.). Zarówno art. 19 rozporządzenia nr 796/2004, jak i art. 21 rozporządzenia nr 1122/2009 przewidywały korygowanie oczywistych błędów w każdym momencie po złożeniu wniosku, w przypadku gdy właściwy organ wykrył oczywiste błędy.

W orzecznictwie dotyczącym wykładni i stosowania art. 21 rozporządzenia nr 1122/2009 podkreślano, że w przepisie tym mowa jest o "oczywistym błędzie wniosku", nie zaś o "oczywistej omyłce pisarskiej lub rachunkowej", wskazując tym samym na szerszy zakres pojęcia oczywistego błędu. Nie ulega jednak wątpliwości, że omyłki pisarskie lub rachunkowe stanowią oczywisty błąd wniosku. Wątpliwości budzą natomiast inne błędy, których nie da się zakwalifikować do zwykłych omyłek pisarskich czy rachunkowych. W jednym z orzeczeń Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że istota problemu tkwi w łatwości wykrycia błędu, która to łatwość decyduje o jego oczywistym charakterze. NSA stwierdził, że błąd jest oczywisty, jeśli bez żadnych dodatkowych informacji od wnioskodawcy, bądź konfrontacji z innymi dokumentami wynika on z weryfikacji samego wniosku przez organ. Jeżeli z porównania kolejnych części wniosku wynika występująca między nimi sprzeczność, która powoduje, że wniosek jest niespójny, to błąd jest oczywisty i może być poprawiony w każdym czasie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 15 października 2013 r., II GSK 942/12, z 27 marca 2014 r. sygn. akt II GSK 71/13, z 28 marca 2017 r. sygn. II GSK 1670/15, z 27 czerwca 2019 r., sygn. akt I GSK 607/19 i z 7 lutego 2019 r., sygn. akt I GSK 3112/18). Z kolei w wyroku z 29 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 308/13, Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że w żadnym razie nie można twierdzić, że tak istotny element stanu faktycznego jak wielkość gruntów zgłoszonych do pomocy może podlegać w dowolnym czasie korektom przez składającego wniosek rolnika, jak to dzieje się w przypadku błędu oczywistego.

W wyroku z 22 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 1948/13, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że wypełnienie wniosku musi wiązać się ze starannym działaniem rolnika. Wypełnienie wniosku obciąża wnioskodawcę, a co się z tym wiąże, organ nie może kształtować jego treści instruując stronę o jego merytorycznych wadach. NSA uznał, że błędem oczywistym wniosku pomocowego mogą być tylko braki wniosku związane z techniką jego wypełnienia. Błędem oczywistym nie może być natomiast zadeklarowanie we wniosku uprawy, co do której nie przysługuje określona płatność. Uznanie przez organ, że jest to błąd oczywisty prowadziłoby w istocie do wstępnej oceny wniosku z merytorycznego punktu widzenia, a to jest w ocenie NSA sytuacja niedopuszczalna.

Mając na względzie treść obecnie obowiązującego art. 4 rozporządzenia nr 809/2014 uznać należy, że poglądy wyrażone w przywołanych orzeczeniach co do oczywistego charakteru błędu zachowują aktualność.

W ocenie sądu zadeklarowanie przez skarżącą do wariantów 4.1.1. i 10.1.1. uprawy, która nie jest objęta płatnością w tych wariantach, nie stanowi błędu oczywistego w rozumieniu art. 4 rozporządzenia nr 809/2014. Jest to błąd merytoryczny wniosku, powodujący, że płatność do zadeklarowanej powierzchni uprawy nie może być przyznana.

Należy podkreślić, że za treść merytoryczną wniosku odpowiedzialność ponosi wnioskodawca. Stanowisko to jest ugruntowane w orzecznictwie.

Składając wniosek skarżąca złożyła oświadczenie co do wybranego przez nią pakietu, którzy zamierza realizować. Z podjęciem 5 letniego zobowiązania ekologicznego wiążą się określone obowiązki. Wsparcia udziela się jedynie w odniesieniu do zobowiązań, które wykraczają poza odpowiednie obowiązkowe normy, odpowiednie kryteria i minimalne działania, odpowiednie minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin oraz inne odpowiednie obowiązkowe wymogi ustanowione na mocy prawa krajowego (art. 29 ust. 2 rozporządzenia nr 1305/2013). Zadeklarowanie konkretnej uprawy musi być zatem poprzedzone rozważeniem możliwości realizacji zobowiązania ekologicznego i spełnienia wszystkich wynikających z przepisów warunków przez okres realizacji zobowiązania. Deklaracja pakietu stanowi więc świadomą decyzję rolnika. Trudno w tej sytuacji mówić o oczywistości błędu, skoro rolnik sam decyduje, czy gotów jest podjąć się dodatkowych obowiązków i wybiera pakiet, który jest w stanie realizować.

Składając wniosek rolnik oświadcza, że zna zasady przyznawania płatności. Oznacza to, że powinien znać także Załącznik nr 4 do rozporządzenia, który zawiera wykaz roślin objętych poszczególnymi pakietami i wariantami. Należy zauważyć, że zmiana załącznika nr 4 do rozporządzenia ekologicznego, polegająca na przyporządkowaniu upraw porzeczek do pakietów 4.1.2. i 10.1.2., weszła w życie 21 kwietnia 2017 r. (por. § 1 pkt 11 i § 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 kwietnia 2017 r., Dz. U. z 2017 r. poz. 807), skarżąca zaś złożyła wniosek w maju 2018 r., a więc już po roku obowiązywania zmiany. Nie sposób również nie zauważyć, że kontrola przeprowadzona w dniach 28 - 31 sierpnia 2018 r. stwierdziła na działkach K1, L1, M1, Q1, R1, S1, T1, G1, H1 i I1 uprawę porzeczek, czyli uprawę zadeklarowaną. Nie ma zatem rozbieżności między treścią wniosku a stwierdzonym stanem faktycznym.

W ocenie sądu wszystkie przedstawione wyżej okoliczności wskazują, że deklaracja uprawy porzeczek do wariantów 4.1.1. i 10.1.1. nie mogła być uznana za błąd oczywisty w rozumieniu art. 4 rozporządzenia nr 809/2014.

Skoro nie było żadnych podstaw do uznania, że wniosek zawiera błąd oczywisty, podlegający skorygowaniu, organ prawidłowo uznał, że nie zostały spełnione warunki przyznania płatności ekologicznej, co uzasadniało odmowę przyznania płatności i nałożenie sankcji. Jak wskazano wyżej, skarżąca modyfikowała wniosek w różnym zakresie, nie skorygowała jednak błędnej deklaracji uprawy porzeczek do wariantów 4.1.1. i 10.1.1.

Dodać należy, że zadeklarowanie przez skarżącą uprawy, która nie kwalifikuje się do przyznania pomocy, nie stanowi braku formalnego wniosku, który mógłby zostać uzupełniony zgodnie z art. 25 ustawy PROW. Nie było zatem żadnych podstaw do wzywania skarżącej do poprawienia wniosku.

Nieuzasadniony jest także zarzut, że organ powinien był uwzględnić tę okoliczność niejako z urzędu i przyznać skarżącej płatność dla wariantów 4.1.2 i 10.1.2.

Słusznie podkreśla organ, że skarżąca ponosi odpowiedzialność za treść wniosku oraz, że wyraźnie oświadczyła we wniosku, że znane są jej zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności. Organ związany jest treścią wniosku i nie jest uprawniony do jego modyfikowania, w szczególności w zakresie deklaracji wariantów zobowiązania ekologicznego.

Trafnie także odwołał się organ do terminów składania wniosków. Z przepisu § 17 ust. 2 rozporządzenia ekologicznego wynika, że wniosek o przyznanie płatności ekologicznej składa się w terminie określonym do składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich, a zatem co do zasady w terminie do 15 maja (art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego). W 2018 r. termin ten został przedłużony do 15 czerwca (§ 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 maja 2018 r. w sprawie przedłużenia terminu składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu w 2018 r.).

Zgodnie z art. 13 rozporządzenia nr 640/2014, dopuszczalne jest złożenie zarówno wniosku, jak i poprawek do niego (innych niż korygowanie błędów oczywistych) po terminie, z sankcją zmniejszenia płatności za każdy dzień roboczy opóźnienia, z tym jednak zastrzeżeniem, że jeśli takie opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek uznaje się za niedopuszczalny, a beneficjentowi nie przyznaje się pomocy lub wsparcia.

Słusznie zauważa organ, że w świetle przytoczonych przepisów ostateczny termin na złożenie wniosku o przyznanie płatności na rok 2018 upłynął w dniu 10 lipca 2018 r. Po tej dacie nie było już możliwe ani złożenie nowego wniosku o przyznanie płatności ekologicznej, ani naniesienie do niego poprawek, w szczególności zaś zadeklarowanie innego pakietu lub innej uprawy w ramach danego pakietu. Jak prawidłowo stwierdził organ, termin na złożenie wniosku o przyznanie płatności jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu.

Prawidłowe jest także ustalenie organu, że skarżąca nie poinformowała organu nieprawidłowości wniosku w terminie wskazanym w art. 15 rozporządzenia nr 640/2014.

Zgodnie z tym przepisem, kar administracyjnych przewidzianych w niniejszym rozdziale nie stosuje się w odniesieniu do części wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność, co do których beneficjent poinformował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność jest nieprawidłowy lub stał się niepoprawny od czasu jego złożenia, chyba że właściwy organ powiadomił wcześniej beneficjenta o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu lub o jakichkolwiek niezgodnościach we wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność (ust. 1). Podane przez beneficjenta informacje, o których mowa w ust. 1, powodują dostosowanie wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność do faktycznej sytuacji (ust. 2).

Z akt sprawy nie wynika, by skarżąca zamierzała skorygować wniosek w zakresie deklaracji wariantów lub poinformować organ o nieprawidłowości przed przeprowadzeniem kontroli na miejscu. Przypomnieć w tym miejscu należy, że kontrola przeprowadzona została w dniach 28 - 31 sierpnia 2018 r., natomiast skarżąca powołuje się na fakt, że złożyła odwołanie od decyzji w sprawie płatności za rok 2020, w którym poinformowała organ, że warianty 4.1.1. i 10.1.1. zostały przez nią zadeklarowane dla uprawy porzeczek do płatności za rok 2018, deklaracja ta przeszła pozytywną kontrolę i została wydana decyzja przyznająca płatność w tym zakresie. Pomijając już to, że treść odwołania nie wskazuje na zamiar poinformowania organu o nieprawidłowości wniosku z 2018 r., zauważyć należy, że odwołanie to złożone zostało w marcu 2021 r., a więc zarówno po upływie terminu składania wniosków i nanoszenia poprawek dla wniosków z 2018 r., jak i po terminie przeprowadzenia kontroli. Odwołanie to dotyczy ponadto płatności za 2020 rok i wariantu 10.1.1., a nie wniosku z 2018 r. i wariantów 4.1.1. i 10.1.1. Zarzut, że złożenie odwołania od decyzji dotyczącej płatności za rok 2020 oznacza poinformowanie organu o nieprawidłowości wniosku za rok 2018, czego organ nie uwzględnił, jest więc całkowicie nieuzasadniony. Organ stwierdził prawidłowo, że do dnia przeprowadzenia kontroli skarżąca nie informowała Agencji o jakichkolwiek nieprawidłowościach na działkach rolnych oraz we wniosku.

Należy również zauważyć, że decyzja, na którą powołuje się skarżąca została wyeliminowana z obrotu na skutek stwierdzenia jej nieważności. Nie jest więc uzasadnione twierdzenie, że organ uznał deklarację wariantów 4.1.1. i 10.1.1. za prawidłową.

Chybiony jest także zarzut skarżącej, że kontrola potwierdziła prawidłowość zadeklarowania uprawy porzeczek do wariantów 4.1.1 i 10.1.1. Kontrola na miejscu nie dotyczyła prawidłowości zadeklarowania poszczególnych działek rolnych do określonych pakietów i wariantów zobowiązania ekologicznego, co wynika wprost z raportu z czynności kontrolnych, sporządzonego [...] sierpnia 2018 r. (k. 203 akt adm.). W wynikach kontroli (cz. XI raportu) wskazane zostały dane deklarowane, w tym deklarowane warianty, natomiast w danych z kontroli wskazano tylko stwierdzone w czasie kontroli uprawy, dane dotyczące powierzchni działek zgłoszonych do płatności oraz kody nieprawidłowości dotyczące powierzchni i upraw. Także w części XII raportu (Formularz kontroli wymogów wspólnych) i w części XV (Formularz kontroli wymogów szczegółowych) nie dokonywano oceny prawidłowości zadeklarowania konkretnych upraw do określonych pakietów i wariantów.

Zgodnie z art. 19 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% rolnikowi nie przyznaje się żadnej pomocy. Ponadto rolnik podlega dodatkowej karze równej kwocie pomocy lub wsparcia odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym. Kwota ta, zgodnie z art. 19 ust. 3 rozporządzenia nr 640/2014, będzie odliczana od wszystkich płatności związanych z powierzchnią, które są obsługiwane przez ARiMR, do których rolnik jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia. Jeżeli odliczenie tej kwoty w ciągu trzech lat kalendarzowych nie będzie możliwe, wówczas pozostałe do spłaty saldo zostanie anulowane.

Wyliczona przez organ procentowa różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku w ramach wariantów 4.1.1. i 10.1.1. a powierzchnią stwierdzoną w kontroli administracyjnej oraz kontroli na miejscu wynosi 100%. Prawidłowo zatem zastosował organ przepis art. 19 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014. Organ szczegółowo przedstawił w zaskarżonej decyzji sposób wyliczenia wysokości kary, z uwzględnieniem stawki płatności do 1 ha, określonej w załączniku nr 8 do rozporządzenia ekologicznego. Zbędne jest więc powtarzanie tych obliczeń. Skarżąca nie kwestionuje ani obliczenia różnicy procentowej powierzchni, ani wysokości kary.

Zgodnie z art. 64 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 1306/2013 nie nakłada się kar administracyjnych w przypadku, gdy niezgodność jest wynikiem oczywistych błędów, o których mowa w art. 59 ust. 6 (czyli oczywistych błędów, określonych w art. 4 rozporządzenia nr 809/2014). W przypadku wniosku skarżącej nie wystąpiły oczywiste błędy, nałożenie kary administracyjnej było zatem uzasadnione i nie narusza art. 64 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 1306/2013.

Nieuzasadniony jest zarzut skargi, że organ bezpodstawnie nie zastosował art. 64 ust. 2 lit. c rozporządzenia nr 1306/2013. Zgodnie z tym przepisem nie nakłada się kar administracyjnych w przypadku gdy niezgodność jest wynikiem błędu właściwego organu lub innego organu oraz w przypadku gdy błąd ten nie mógł zostać w rozsądny sposób odkryty przez osobę, której dotyczy kara administracyjna.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że nieprawidłowe zadeklarowanie wariantów było błędem skarżącej, która złożyła wniosek i wskazała w nim określone warianty, a nie błędem organu. Twierdzenie skarżącej, że na błąd organu wskazuje raport z kontroli jest całkowicie nieuzasadnione, co wyjaśniono wyżej. Wbrew temu co twierdzi skarżąca, raport nie "powiela błędnych wariantów 4 i 10", lecz stwierdza jedynie fakty ustalone w czasie kontroli, w tym także zachowanie takich wymogów jak sporządzenie planu działalności ekologicznej i jego zgodność z wnioskiem oraz zachowanie wymogów dotyczących przeznaczenia zbiorów.

Chybiony jest również zarzut, że organ nie zastosował art. 64 ust. 2 lit. f rozporządzenia, który to przepis stanowi, że nie nakłada się kar administracyjnych w przypadku, gdy zachodzą inne przypadki, w których nałożenie kary nie jest właściwe; przypadki te mają być określone przez Komisję zgodnie z ust. 6 lit. b rozporządzenia. W rozpoznawanej sprawie takie przypadki, mogące mieć zastosowanie do wniosku skarżącej, nie zostały określone.

W świetle przytoczonych przepisów oraz ustaleń faktycznych, zaskarżona decyzja, odmawiająca przyznania płatności ekologicznej w ramach wariantów 4.1.1. i 10.1.1. i wymierzająca skarżącej dodatkową karę w każdym z tych wariantów jest prawidłowa.

Skarżąca nie kwestionuje pozostałych ustaleń organów ani wysokości przyznanych płatności, zbędne są zatem szczegółowe rozważania w tym zakresie. Należy jednak stwierdzić, że ustalenia faktyczne dotyczące powierzchni uprawnionych do płatności, jak i wyliczenie wysokości poszczególnych płatności są prawidłowe, znajdują bowiem potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy. Prawidłowo zastosowane zostały także przepisy prawa materialnego, szczegółowo omówione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zarówno ustalenia faktyczne, jak i powołane przez organ przepisy zostały przytoczone w części wstępnej uzasadnienia

W ocenie sądu organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe w rozpoznawanej sprawie.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy PROW, w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Stosownie do art. 27 ust. 2 ustawy PROW, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Przytoczone przepisy wskazują na istotną modyfikację zasad postępowania w sprawach o przyznanie pomocy. Zasadę prawdy materialnej, wynikającą z art. 7 k.p.a. i rozwiniętą w art. 77 § 1 k.p.a., ograniczono do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, pomijając ciążący na organie administracji publicznej obowiązek podjęcia z urzędu lub na wniosek wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, a także obowiązek zebrania materiału dowodowego. Organy w sprawach przyznania pomocy nie mają obowiązku podejmowania wszelkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a jedynie winny rozpatrzeć, przedłożony przez rolnika wniosek i wyjaśnić, czy podmiot wnioskujący o przyznanie płatności spełnia warunki do ich otrzymania. Organy są zatem zobowiązane jedynie do stania na straży praworządności i do rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, w tym do dokonania weryfikacji treści żądania zawartego we wniosku o płatność. Za treść wniosku odpowiedzialny jest zaś beneficjent pomocy.

W ocenie sądu organy rozpatrzyły całość materiału dowodowego, który był wystarczający do rozstrzygnięcia i dokonały jego oceny zgodnie z art. 80 k.p.a. Ocena materiału dowodowego jest prawidłowa i logiczna. Organ nie przekroczył granic swobodnej oceny materiału dowodowego. Zarzuty skargi są w tym zakresie nieuzasadnione. Nie jest także uzasadniony zarzut naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a. przez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w przedmiocie oceny odwołania skarżącej z [...] marca 2021 r. od decyzji dotyczącej płatności za 2020 rok. Z akt sprawy nie wynika, by skarżąca przedstawiała dowody na poparcie swoich twierdzeń, w szczególności zaś, by zgłaszała wniosek o dopuszczenie dowodu z dokumentu w postaci odwołania z [...] marca 2021 r. od decyzji dotyczącej płatności na 2020 rok.

Słusznie zwraca uwagę organ, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca nie żądała udzielenia jej niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, zgodnie z art. 27 ust. 1 pkt ustawy PROW, ani zapewnienia jej czynnego udziału w każdym stadium postępowania, zgodnie z art. 27 ust. 1 pkt 4 ustawy PROW.

Dodać należy, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymagania wynikające z art. 107 § 3 k.p.a. Organ szczegółowo opisał i ustalił stan faktyczny oraz zawarł uzasadnienie prawne, omawiając wszystkie wskazane w podstawie prawnej przepisy.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.).