Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA 3573/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący s.NSA Zdzisław Romanowski, Sędziowie s.WSA Magdalena Bosakirska (spr.), Asesor WSA Andrzej Czarnecki, Protokolant Iwona Kozłowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2004 r. sprawy ze skargi "E." sp. z o.o. z siedzibą w D. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lipca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy unieważnienia patentu 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Urzędu Patentowego RP na rzecz "E." Sp. z o.o. z siedzibą w D. kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną Decyzją z dnia [...] lipca 2003r. nr [...] Urząd Patentowy RP, działając w trybie spornym oddalił wniosek "E." sp. z o.o. o unieważnienie patentu nr [...] pt. "Sposób wykonywania stalowych kul miażdżących dla młynów kulowych i przyrząd do wykonania stalowych kul miażdżących dla młynów kulowych". Uprawnionymi do tego patentu byli W.S., M.K., A.O. i M.Ł.. Do wydania tej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z dnia [...] października 1995r. udzielono patentu nr [...] pt. "Sposób wykonywania stalowych kul miażdżących dla młynów kulowych i przyrząd do wykonania stalowych kul miażdżących dla młynów kulowych" na rzecz czterech wnioskodawców W.S., M.K., A.O. i M.Ł. z pierwszeństwem od [...] sierpnia 1992r. W zastrzeżeniach patentowych wskazano, że przedmiotem patentu są:

1/ sposób wykonania stalowych kul miażdżących dla młynów kulowych przez kształtowanie wielooperacyjne znamienny tym, że wyjściowy materiał w postaci złomowanej szyny kolejowej jest w pierwszej operacji w przyrządzie poddany odcięciu lub odpaleniu główki szyny na wysokości [...] mm, po czym otrzymany półprodukt w drugiej operacji poddaje się usunięciu zadziorów i cięciu na odcinki do 6 ni, w trzeciej operacji przy podgrzaniu do temperatury [...] stopni C półprodukt jest cięty na odcinki wsadowe z zachowaniem naddatków określonych wagowo w zależności od wielkości kul, po czym odcinki wsadowe w czwartej operacji poddaje się kuciu matrycowemu w temperaturze nie mniejszej niż [...] stopni C, przy czym czas grzania wynosi [...] min. a czas kucia 1 sek. z kolei kule poddaje się znanemu hartowaniu i sezonowaniu do osiągnięcia twardości min [...] HRC.

2/ Sposób wykonania według zastrzeżenia pierwszego znamienny tym, że w pierwszej operacji cięcie lub odpalenie główki szyny wykonuje się równocześnie dla dwóch szyn ustawionych w specjalnym przyrządzie.

3/ Przyrząd do wykonania stalowych kul miażdżących dla młynów kulowych znamienny tym, że ma płytę z dwoma użebrowanymi bokami, a w osi symetrii płyty znajduje się prowadnica o zamkniętym profilu skrzynkowym utworzonym z ceowników i płaskownika przy czym do płyty i boków prowadnicy przyspawane są klocki podtrzymujące główki szyn a na bokach płyty mocowane są śrubami nakładki do ustawienia stóp szyn, ponadto po prowadnicy przemieszcza się samojezdna głowica z regulowanymi wysięgnikami, na których umieszczone są acetylenowo-tlenowe palniki.

Wnioskiem z dnia [...] września 2002r. "E." sp. z o.o., wskazując jako uczestnika postępowania M.Ł., wystąpiła do Urzędu Patentowego RP o unieważnienie wskazanego patentu w części dotyczącej sposobu wykonywania kul miażdżących dla młynów kulowych przez kształtowanie wielooperacyjne. Jako podstawę prawną wystąpienia wskazała art. 89 ust.1 i 315 ust.3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000r. Prawo własności przemysłowej /Dz.U. nr 49 z 2001 r. poz. 508/ oraz art. 10,11 i 55 ustawy z dnia 19 października 1972r. o wynalazczości /Dz.U. nr 26 z 1993r. poz. 117/. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że [...] lutego 1992r. do P.P.H.U. "E." w D., późniejsi uprawnieni z patentu, zgłosili pracowniczy projekt wynalazczy pt. "Wykorzystanie główek szyn kolejowych złomowych i odpadowych do produkcji kul stalowych według normy branżowej [...]", zarejestrowany za numerem [...]. Projekt ten stanowi część zgłoszenia patentowego objętego kwestionowanym patentem. Projekt został uznany za projekt racjonalizatorski i przyjęty do stosowania, a autorzy otrzymali wynagrodzenie w wysokości [...] % uzyskanych efektów ekonomicznych za [...] lata stosowania projektu. W tym stanie rzeczy, zdaniem skarżącej, prawo do patentu przysługiwało na podstawie art. 20 ustawy o wynalazczości P.P.H.U. "E." , która stała się uprawnioną do tego projektu wynalazczego. Wnioskodawczyni podniosła, że nowością rozwiązania będącego przedmiotem projektu racjonalizatorskiego było użycie pociętych elementów główki szyny jako surowca do produkcji kul, pozostałe elementy procesu produkcji kul były znane i stosowane w kuźniach od lat. Wnioskodawczyni powołała się też na wniosek złożony wcześniej za numerem [...] przez Kuźnię "J." SA o unieważnienie tego samego patentu i wnosiła o łączne rozpoznanie obu spraw oraz posłużenie się zgromadzonym w tamtej sprawie materiałem dowodowym.

Wezwani przez Urząd Patentowy twórcy patentu nie wypowiedzieli się co do wniosku.

Na rozprawie wnioskodawczyni uzasadniała swój interes prawny do Złożenia wniosku o unieważnienie patentu toczącym się procesem sądowym z pozwu M. Ł. przeciwko "E." o roszczenia związane z naruszeniem spornego patentu. Interesu tego uczestnicy nie kwestionowali. Uprawniony z patentu wyjaśnił, że przyrząd opisany w p.3 zastrzeżeń patentowych był wykorzystywany w początkowej fazie odcinania kul, zaś wnioskodawczyni podnosiła, że przyrząd ten nie był wykorzystywany na skalę przemysłową, a cechy znamienne określone w pierwszym i drugim zastrzeżeniu patentowym a zawarte również w projekcie racjonalizatorskim nie stanowią ujawnienia nowości przedmiotowego patentu.

Urząd Patentowy oparł się na zgromadzonym materiale dowodowym oraz na materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie [...] mającej merytoryczny związek ze sprawa

niniejszą.

Z materiału tego wynika, że:

Dwaj z uprawnionych do patentu tj. A.O. i M.Ł. byli pracownikami Kuźni "J.", przy czym A.O. był zatrudniony przez 39 lat /do 1999r./, ostatnio jako dyrektor ds. techniki i rozwoju, zaś M.Ł. przez 29 lat /do 1993r./, ostatnio jako Główny Kuziennik zaś trzeci z uprawnionych do patentu –W.S. był pracownikiem "E.".

Wymienieni uczestnicy zgłosili [...] lutego 1992r. w przedsiębiorstwie "E." projekt wynalazczy pt. "Wykorzystanie główek szyn kolejowych złomowych i odpadowych do produkcji kul stalowych wg [...]". Wszyscy zgłaszający ten projekt to późniejsi uprawnieni z patentu. Dokonane zgłoszenie zostało przez "E." przyjęte jako projekt racjonalizatorski i wdrożone do wykorzystania, zaś wszyscy czterej wnioskodawcy otrzymali należne wynagrodzenie. Proponowany proces technologiczny polegał na :

1/ odpaleniu lub odcięciu główki szyny z zachowaniem gładkości [...] i tolerancji wymiarowej [...];

2/ usunięcie zadziorów po paleniu i szlifowaniu nierówności powierzchni ciętej, cięcie główek szyn na odcinki do [...] m;

3/ cięcie na odcinki wsadowe przy podgrzaniu materiału do temperatury [...] stopni C;

4/ operacje kucia kul wykonać według technologii stosowanej dotychczas;

5/wykonać operacje hartowania i sezonowania po kuciu.

W toku postępowania w sprawie [...] złożono do akt sporządzoną na zlecenie Kuźni "J.", opinię Prof. dr hab. inż. R.S. kierownika Pracowni Kuźnictwa na Wydziale Metalurgii i Inżynierii Materiałowej Akademii [...] w K.. Z opinii wynika, że wszystkie operacje techniczne składające się na patent opierają się na klasycznej technologii, są typowe i tradycyjnie stosowane a stosowane parametry odpowiadają ogólnie znanym parametrom kucia matrycowego. Dane techniczne i czynności technologiczne posiadają pełne udokumentowanie w literaturze technicznej sprzed okresu zgłoszenia, przyjęte rozwiązania są typowe i w sposób oczywisty wynikają ze stanu wiedzy i techniki z okresu zgłoszenia. Dla udokumentowania opinii podano w niej 10 pozycji literatury fachowej z lat 1948-1992. Fragment jednej z tych pozycji /Doc dr inż. Piotr Wasiunyk, mgr inż. Jan Jarocki "Kużnictwo i prasownictwo" PWSZ Warszawa 1969/ dotyczącej kształtu materiału wyjściowego do produkcji odkuwek został złożony do akt [...].

Decyzją z dnia [...] lipca 2003r. Urząd Patentowy powołując się na art.10,11 i 118 ustawy o wynalazczości oraz art. 315 ust.3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000r. prawo własności przemysłowej a także art. 17 p.2 kpc i 98 kc w związku z art. 256 ust.2 prawa własności przemysłowej oddalił wniosek i zasądził na rzecz M.Ł. [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że opinia prof. S. jest ogólna, a rozwiązanie przeciwstawione w pracy P.W. i J.J. nie stanowi przeciwstawienia dla spornego patentu. Wg decyzji zasadnicza różnica opatentowanego rozwiązania polega na tym, że z szyny kolejowej odcina się główkę i dopiero tę samą główkę tnie się na odcinki odpowiedniej długości, a następnie poddaje się obróbce wg spornego patentu, natomiast przeciwstawiony w książce przekrój materiału wyjściowego, opisany jako pręt kształtowy, który cały bez odcinania części grubszej od cieńszej tnie się na odpowiednią długość w zależności od średnicy kuli i poddaje znanej technologii. Zasadnicza różnica polega więc na doborze materiału wyjściowego i ona wymusza dalszą określoną technologię. Urząd nie analizował twardości końcowego wyrobu bowiem nie stanowi to przedmiotu spornego patentu. Zdaniem Urzędu sposób jest nowy i nieoczywisty, bowiem nie wskazano w rozwiązaniu przeciwstawionym materiału wyjściowego w postaci szyny kolejowej stosowanej jako materiał wyjściowy do wytwarzania odkuwek do produkcji kul miażdżących. W ocenie Urzędu już sama pierwsza operacja polegająca na jednoczesnym odcinaniu główek od dwóch szyn jest nowa i nieoczywista, zaś następne operacje, choć ogólnie znane były nowe w konkretnym ciągu technologicznym. Elementem wynalazku jest też specjalny przyrząd co wzmacnia nowość i nieoczywistość spornego sposobu a fakt jego wykorzystania jedynie na etapie prób jest bezprzedmiotowy dla oceny zdolności patentowej, bowiem wpływa tylko na ekonomiczną ocenę rozwiązania. Urząd wyjaśnił też, że ustalenie komu służy prawo do patentu należy do drogi sądowej. Rozstrzygnięcie o kosztach organ uzasadnił zastosowaniem § 3 ust.2 w związku z § 12 ust.1p.2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 grudnia 1997r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz opłat za czynności radców prawnych /Dz.U. nr 154 z 1997t. Poz. 1013/.

Decyzję tę zaskarżyła do NSA "E." sp. z o.o. wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów oraz połączenie rozpatrzenia sprawy ze sprawą ze skargi Kuźnia "J." SA na decyzję oddalającą wniosek o unieważnienie tego samego patentu. W uzasadnieniu skargi podnosiła, że wynalazek nie posiada cechy nowości, choć rozwiązanie było nowe w firmie "E.". Pojęcie nowości w rozumieniu art. 11 ustawy o wynalazczości należy odnieść do stanu wiedzy na świecie. Podnosiła, że jako materiał wyjściowy na odkuwki stosowane są różne pręty kształtowe, a prętem kształtowym jest również szyna kolejowa. Powołała orzecznictwo Komisji Odwoławczej, iż różnice geometryczne między rozwiązaniem nowym i znanym, nie zmieniające jednak istoty rozwiązania, uzasadniają zarzut oczywistości. Podnosiła także, że wadliwy jest argument Urzędu, iż nowość rozwiązania polega na cięciu główki na odpowiednie odcinki bowiem w literaturze użyto już określenia "pręty odpowiednio pocięte", bez wskazywania płaszczyzn cięcia a szlifowanie i usuwanie zadziorów nie może być przedmiotem patentu i stanowić o nieoczywistości. Kwestionowała też przydatność przyrządu i podnosiła, iż nie posiada on cechy stosowalności. Zarzucała naruszenie art. 10 i 11 ustawy o wynalazczości oraz wadliwość rozstrzygnięcia o kosztach, które są za wysokie, bo nakład pracy pełnomocnika ustanowionego na rozprawie był bardzo niewielki.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wnosił o jej oddalenie podnosząc argumenty jak w uzasadnieniu decyzji i podkreślając, że rodzaj materiału wyjściowego spowodował zasadniczą różnicę w zastosowanym w wynalazku sposobie postępowania, a użyty w przeciwstawionym rozwiązaniu pręt kształtowy, podobny do szyny był użyty bez odcinania wzdłużnego części grubszej od cieńszej. Podnosił także, że literatura wskazana przez prof. S. jest ogólna, nie połączył sprawy ze sprawą [...], gdyż działał w granicach skargi, zaś koszty zasądził zgodnie z nakładem pracy pełnomocnika.

Z mocy art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. 153 p.1271/ sprawy, w których skargi zostały wniesione do NSA przed 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /dalej zwane p.p.s.a. , Dz.U. nr 153 z 2002r. poz.1270/. Zgodnie z art. 13 ust. 2 tej ustawy sądem właściwym do rozpoznania sprawy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Wobec tego, że sprawa dotyczy skargi na decyzję Urzędu Patentowego, którego siedziba znajduje się w Warszawie sprawa rozpatrywana jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, a postępowanie toczy się na podstawie p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 z 2002r. poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem materialnym i przepisami procesowymi. Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję Sąd stwierdził naruszenie prawa, skarga jest więc uzasadniona.

W sprawie niniejszej zgodnie z art.315 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000r. prawo własności przemysłowej /dalej w skrócie p.w.p./ znajdują zastosowanie przepisy cytowanej wyżej ustawy z dnia 19 października 1972r. o wynalazczości i w świetle tej ustawy należy oceniać kwestionowany patent, a zgodnie z art.317 p.w.p. postępowanie powinno być prowadzone wedle przepisów p.w.p.

Zgodnie z art.10 ustawy o wynalazczości wynalazkiem podlegającym opatentowaniu jest nowe rozwiązanie o charakterze technicznym, które w opinii przeciętnego fachowca nie wynika w sposób oczywisty ze stanu techniki i mogące się nadawać do stosowania. Do istoty wynalazku należą zatem nowość i nieoczywistość przedstawionego rozwiązania. Jeżeli nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu, zgodnie z art.68 ust.1 ustawy o wynalazczości, każdy kto ma w tym interes prawny może wnosić o unieważnienie patentu. Zgodnie z art. 55 ustawy o wynalazczości, podstawą unieważnienia patentu może być także zgłoszenie wynalazku przez osobę nieuprawnioną, a wniosek o unieważnienie z tej przyczyny może złożyć uprawniony.

W sprawie niniejszej padły zarzuty braku nowości opatentowanego rozwiązania, oczywistości objętych patentem operacji technicznych oraz braku uprawnienia do zgłoszenia wynalazku po stronie późniejszych uprawnionych z patentu, a wnioskodawczyni wskazała, że ma interes prawny aby żądać unieważnienia patentu. Wszystkie wskazane kwestie organ powinien zbadać i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu decyzji.

Wobec toczącego się procesu sądowego między wnioskodawcą a uprawnionymi z patentu, dotyczącego stosowania opatentowanego rozwiązania, interes prawny wnioskodawcy do prowadzenia niniejszego postępowania nie budził wątpliwości, mogły być więc rozważane zarzuty merytoryczne stawiane patentowi.

Wnioskodawczyni na dowód braku nowości podniosła w toku postępowania i udokumentowała okoliczność, iż przed datą pierwszeństwa zgłoszony został przez późniejszych uprawnionych z patentu jako projekt racjonalizatorski, sposób postępowania pokrywający się prawie całkowicie z pierwszym zastrzeżeniem patentowym. Projekt ten został przyjęty, wdrożony do realizacji a rozliczenia z tego tytułu z jego twórcami - dokonane. Proces technologiczny przedstawiony w projekcie racjonalizatorskim składa się z 5 następujących po sobie operacji, z których czwarta przebiega według stosowanej dotychczas technologii. Te operacje to:

1/ odpalenie lub odcięcie główki szyny z zachowaniem gładkości [...] i tolerancji wymiarowej +-[...];

2/ usunięcie zadziorów po paleniu i szlifowaniu nierówności powierzchni ciętej, cięcie główek szyn na odcinki do [...] m;

3/ cięcie r»a odcinki wsadowe przy podgrzaniu materiału do temperatury [...]stopni C;

4/ kucie kul wykonane według technologii stosowanej dotychczas;

5/ hartowanie i sezonowanie po kuciu.

Będący przedmiotem unieważnienia punkt pierwszy zastrzeżeń patentowych zawiera również 5 operacji, z których piąta przebiega wg znanej technologii. Te operacje, wedle pierwszego zastrzeżenia patentowego polegają na tym, że:

1/ wyjściowy materiał w postaci złomowanej szyny kolejowej jest w przyrządzie poddany odcięciu lub odpaleniu główki szyny na wysokości [...] mm,

2/ otrzymany półprodukt poddaje się usunięciu zadziorów i cięciu na odcinki do [...] m,

3/ przy podgrzaniu do temperatury [...] stopni C półprodukt jest cięty na odcinki wsadowe z zachowaniem naddatków określonych wagowo w zależności od wielkości kul,

4/ po czym odcinki wsadowe poddaje się kuciu matrycowemu w temperaturze nie mniejszej niż [...] stopni C, przy czym czas grzania wynosi v min. a czas kucia [...] sek.

5/ z kolei kute poddaje się znanemu hartowaniu i sezonowaniu do osiągnięcia twardości min [...] HRC.

Już z zestawienia procesu technologicznego objętego projektem racjonalizatorskim z treścią pierwszego zastrzeżenia patentowego wynika, że chodzi o rozwiązania bardzo podobne, jeśli nie tożsame, zaś punkty 4 i 5 obu rozwiązań odwołują się do znanych wcześniej technologii. Element nowości i nieoczywistości mógłby zatem dotyczyć jedynie trzech pierwszych punktów i te powinny zostać poddane wnikliwej ocenie. Przy ocenie tej należy pamiętać, że rozwiązanie jest nowe, jeżeli przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, nie zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w sposób ujawniający dla znawcy dostateczne dane do jego stosowania.

Z postępowania dowodowego wynika, że przed zgłoszeniem patentu a więc przed datą pierwszeństwa, rozwiązanie objęte projektem stosowane było w dwóch kooperujących ze sobą zakładach produkcyjnych tj. "E.", który wykonywał dwie pierwsze operacje i Kuźni "J.", która wykonywała operacje pozostałe. Jest niesporne, że jako materiał wyjściowy stosowana była odcięta główka szyny, następnie poddawana dalszym operacjom. Nie ustalono jakiejkolwiek poufności stosowania tego rozwiązania. Doktryna przyjmuje /np. Stanisław Sołtysiński, Andrzej Szajkowski, Tadeusz Szymanek "Komentarz do Prawa Wynalazczego" Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1990r. s.45/, że "nie stanowi ujawnienia udostępnienie projektu lub jego stosowanie w ramach przedsiębiorstwa /.../ pod warunkiem wszakże, że przedsięwzięto kroki do zachowania tajemnicy". W sprawie niniejszej sposób będący przedmiotem pierwszego zastrzeżenia patentowego był stosowany w dwóch współpracujących zakładach, bez zachowania jakiejkolwiek tajemnicy. Znaczeniu tego faktu dla spełnienia warunku nowości Urząd Patentowy nie poświęcił żadnej uwagi, choć jest niesporne między stronami i podkreślone w decyzji przez Urząd, że cechą wyróżniającą opatentowany sposób od innych, znanych wedle stanu techniki, jest materiał wyjściowy będący złomowaną szyną kolejową, a ten właśnie materiał wyjściowy był stosowany do produkcji kul do młynów kulowych przed zgłoszeniem patentu. Takie działanie organu narusza art.77 § 1 KPA i 107 § 3 KPA.

Urząd nie rozważył też w ogóle czy uznanie rozwiązania za projekt racjonalizatorski i wdrożenie jego stosowania nie przeszkadza późniejszemu zgłoszeniu go jako zasadniczego elementu rozwiązania objętego patentem. Doktryna stoi na stanowisku, że wynalazek nie może być równocześnie projektem racjonalizatorskim /por. cytowany wyżej Komentarz s.33/ a kryterium nowości wymagane dla projektu racjonalizatorskiego ma wymiar lokalny. Projekt racjonalizatorski to rozwiązanie nie będące wynalazkiem, polegające najczęściej na usprawnieniu rozwiązań znanych powszechnie według światowego stanu techniki i dostosowaniu ich do potrzeb konkretnego zakładu. Twórczy charakter rozwiązania objętego projektem racjonalizatorskim powinien być pojmowany jako wniesienie pewnej miary postępu do zakładowego stanu techniki /por. wyrok SN z dnia 8 czerwca 2001r.sygn.akt I PKN 468/00 OSNP nr 8/2003 p.197/. Tak więc rozwiązanie spełniające kryteria projektu racjonalizatorskiego, nie spełnia kryteriów wynalazku. Wynalazek bowiem polega na nowym rozwiązaniu technicznym pewnego problemu i znalezieniu nowego sposobu wykorzystania materii, służącego zaspokojeniu praktycznych potrzeb człowieka, przy czym chodzi o nowość absolutną, nie ograniczoną miejscem ani czasem. Urząd nie rozważył w ogóle czy i jakie znaczenie ma wcześniejsze uznanie rozwiązania za projekt racjonalizatorski a więc rozwiązanie nowe w skali jednego zakładu, dla późniejszego uznania takiego samego rozwiązania za zasadniczą część sposobu objętego pierwszym zastrzeżeniem patentowym. Pominięcie tego zagadnienia w rozważaniach Urzędu narusza art.77 § 1 KPA.

Wynalazkowi postawiono też zarzut braku nieoczywistości rozwiązania. Niespełnienie tego warunku stanowi o braku poziomu wynalazczego zgłoszonego rozwiązania. Rozwiązanie nieoczywiste to takie, które w opinii przeciętnego fachowca nie wynika w sposób oczywisty ze stanu techniki. Przedmiotem porównania jest nowe rozwiązanie i stan techniki, tzn. ogół pomysłów, z których twórca mógł korzystać pracując nad wynalazkiem. Projekt wynalazczy nie nadaje się do opatentowania jeśli jego istotne elementy wynikają w sposób oczywisty z jednego lub mozaiki konkretnych rozwiązań technicznych wchodzących w zakres techniki, /por. S.Sołtysiński w "System prawa własności intelektualnej" t.lll Prawo wynalazcze, Wrocław 1990 s.36-37/. W szczególności za nieoczywiste uważa się rozwiązanie zagadnienia od dawna bezskutecznie poszukiwanego przez fachowców lub zaspokojenie potrzeby od dawna czekającej na realizację. Orzecznictwo stoi na stanowisku, że "Efekty wynikające z zastosowania znanego sposobu do określonego surowca, w sytuacji gdy sposób ten jest znany w tej samej dziedzinie techniki - nie stanowią o nieoczywistości zgłoszonego sposobu /.../ochronie patentowej podlega bowiem sposób postępowania a nie uzyskiwane efekty" /por. decyzja KOUP , LEX 78803/, a doktryna podkreśla, że nie można uznać za wynalazek pomysłu, który polega na wykorzystaniu znanych środków technicznych, dających oczywisty efekt, nawet jeśli taki zestaw środków nie był wcześniej znany /por. cytowany wyżej "Komentarz do prawa wynalazczego" s.36/.

Jak wyżej wskazano jest niesporne, że operacje czwarta i piąta wymienione w pierwszym zastrzeżeniu patentowym są znane, nie spełniają więc warunku nowości.

Operacje drugą i trzecią Urząd uznał za ogólnie znane, ale w konkretnym ciągu technologicznym za nowe, z uwagi na zastosowany materiał wyjściowy tj. odciętą główkę szyny. Oznacza to chyba, że operacje druga i trzecia co do istoty swojej są oczywiste, chodzi bowiem o wygładzanie półproduktu i cięcie go na odpowiednie /[...] metrowe/ odcinki, a następnie ogrzewanie i dalsze cięcie na odcinki wsadowe.

Pozostała więc do rozważenia, jako nieoczywista, jedynie operacja pierwsza. Urząd nie wyjaśnił jednak dlaczego pomysł zastosowania złomowanych szyn jako materiału do produkcji prętów, z których po dalszej obróbce znanymi metodami, wytwarza się kule do młynów kulowych uznał za spełniający wymóg nieoczywistości, skutkujący udzieleniem patentu na cały ciąg nienowych i oczywistych operacji. Pomysł ten polega na zastąpieniu znanego środka jakim jest nowy pręt, jego równoważnikiem, będącym też prętem, wykonanym z odciętej główki szyny. Rozwiązanie to wymaga oceny z punktu widzenia ekwiwalentności polegającej na zastąpieniu znanego środka technicznego innym równoważnikiem. Pominięcie tego aspektu przy rozpatrywaniu sprawy stanowi naruszenie art.77 § 1 KPA i 80 KPA.

W ocenie Sądu Organ nie rozważył też w ogóle zagadnień podniesionych w opinii specjalisty z dziedziny metalurgii prof. S.. Opinia ta jest oczywiście opinią prywatną, stanowi jednak element zgromadzonego materiału dowodowego i nie może zostać pominięta. Postawione w niej zarzuty są fundamentalne, a opatentowane rozwiązanie zakwalifikowane jako nienowe, oczywiste i ogólnie znane. Jako dokumentację tego stanowiska wskazano 10 publikacji, w tym podręczniki i monografie. Wadą postępowania dowodowego naruszającą art.77 § 1 KPA jest zbadanie i ustosunkowanie się do jednej tylko publikacji.

Z uzasadnienia decyzji wynika, że wedle Organu o zdolności patentowej wynalazku zadecydowała jedna tylko cecha różniąca go od pozostałych rozwiązań dotyczących produkcji kul do młynów kulowych. Tą cechą jest wykorzystanie jako materiału wyjściowego szyny kolejowej, z której po wzdłużnym odcięciu główki uzyskuje się pręt, służący do dalszej obróbki wg znanej technologii. Nie zostało wyjaśnione dlaczego wykorzystanie przecięcia wzdłuż złomowanej szyny, prowadzące do wycięcia z niej pręta, uznano za nowatorskie, przy uwzględnieniu całego stanu techniki i nie pokrywające się z żadnym wchodzącym w skład stanu techniki rozwiązaniem. Urząd nie odpowiedział też na pytanie czy specjalista, znający najbliższy stan techniki miałby możliwość bez dokonań twórczych, w sposób zawodowo rutynowy dojść do zastrzeżonego rozwiązania. Jeśli pytanie okazałoby się zbyt trudne, należało rozważyć dopuszczenie opinii biegłego specjalisty, który mógłby, znając stan techniki, wypowiedzieć się czy rozwiązanie miało cechę nieoczywistości.

Rozważenie wskazanych wyżej zagadnień pozwoli odpowiedzieć na pytanie czy objęte pierwszym zastrzeżeniem patentowym rozwiązanie w ogóle miało zdolność patentową jako nowe i nieoczywiste.

W razie należycie uzasadnionej pozytywnej odpowiedzi na to pytanie, należało rozważyć trzeci zarzut skarżącej, iż prawa do objętego patentem rozwiązania służą jej, jako zakładowi, w którym wdrożono projekt racjonalizatorski odpowiadający pierwszemu zastrzeżeniu patentowemu i pracodawcy jednego z autorów wynalazku, nie zaś uprawnionym z patentu. Jest oczywiście prawidłowe stanowisko Urzędu, że ustalenie komu przysługuje prawo do uzyskania patentu należy do drogi sądowej. Jednak zgłoszenie patentu przez osobę nieuprawnioną może być przyczyną unieważnienia patentu a w sprawie niniejszej zarzut ten jest postawiony jako jedna z przyczyn żądania unieważnienia. W tym stanie rzeczy nie wystarczy wskazanie, iż ustalenie tej kwestii należy do drogi sądowej, bowiem niemożliwe jest wydanie decyzji co do unieważnienia patentu z tej właśnie przyczyny, do czasu sądowego rozstrzygnięcia komu służą prawa do patentu. W sytuacji, gdyby po wykluczeniu dwóch pierwszych podniesionych przez wnioskodawczynię przyczyn unieważnienia patentu, istnienie tej tylko przyczyny miałoby decydować o unieważnieniu, Urząd powinien zawiesić postępowanie na zasadzie art. 97 § 1 p.4 KPA i wezwać stronę w trybie art. 100 § 1 KPA do wystąpienia do sądu o ustalenie prawa do patentu. Dopiero rozstrzygnięcie sądowe kwestii wstępnej, pozwoliłoby Urzędowi wydać decyzję co do unieważnienia patentu. Procedura taka nie została jednak wdrożona, a mimo to rozstrzygnięcie w kwestii nieważności patentu podjęte.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art.7 KPA i art.77 § 1 KPA przez niewyjaśnienie stanu faktycznego i niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego a także z naruszeniem art. 107 § 3 KPA przez niedostateczne uzasadnienie przyczyn podjętego rozstrzygnięcia, oraz z naruszeniem art. 97 § 1 p.4 i 100 § 1 KPA poprzez wydanie rozstrzygnięcia mimo niewyjaśnienia w stosownym trybie zagadnienia prejudycjalnego. W tym stanie rzeczy opierając się na art. 145 § 1 p.1 lit.c p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art.200 p.p.s.a.