Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 226/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3
journal: Dz.U. 2014 poz 970
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami
article: art. 12 ust. 2 pkt. 2
journal: Dz.U. 2014 poz 600
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik Protokolant st. asystent sędziego Anna Siwonia-Rybak po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 września 2015 r. sygn. akt II SA/Gl 385/15 w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. zasądza od M.S. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 30 września 2015 r. sygn. akt II SA/Gl 385/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lutego 2015 r. (pkt 1 wyroku); zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 2 wyroku).

Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Na mocy wyroku z dnia [...] stycznia 2015 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w [...] orzekł wobec M. S., na podstawie art. 42 § 2 Kodeksu karnego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kat. B w ruchu lądowym na okres dwóch lat.

Wobec przesłania powyższego wyroku do Wydziału Komunikacji Urzędu Miejskiego w [...] Prezydent Miasta pismem z dnia [...] lutego 2015 r. zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie cofnięcia uprawnienia kat B wydanego na prawie jazdy nr [...], a następnie decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. cofnął M. S. uprawnienie kat. B Nr [...] wydane na druku prawa jazdy serii [...] dnia [...] września 2013 r. przez Prezydenta Miasta [...].

Wobec złożonego w dniu [...] lutego 2015 r. przez M. S. wniosku o wydanie dokumentu prawa jazdy z kategorią C, decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. Prezydent Miasta [...], przywołując w podstawie art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (j.t. Dz.U. z 2014 r., poz. 600 ze zm.) oraz § 9 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. z 2012 r., poz. 1005) orzekł o odmowie zwrotu prawa jazdy kategorii C. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że do tutejszego Urzędu wpłynęło najpierw postanowienie Prokuratury Rejonowej w [...] o zatrzymaniu prawa jazdy kat. BC nr [...], a następnie wyrok Sądu Rejonowego w [...] sygn. akt [...] orzekający wobec M. S. środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kat. B w ruchu lądowym na okres 2 (dwóch) lat. Wobec wniosku o wydanie prawa jazdy kat. C organ przywołał treść art. 12 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, w myśl którego prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w okresie obowiązywania tego zakazu. Stwierdzając negatywną weryfikację dokumentów zgodnie z § 9 ust. 2 pkt 1 wymienionego powyżej rozporządzenia organ orzekł jak w sentencji.

Pismem z dnia 9 lutego 2015 r. M. S. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] o odstąpienie od zatrzymania prawa jazdy kat. C. Przyznał, że dopuścił się naruszenie przepisów, ale wcześniej nigdy nie wszedł w konflikt z prawem. Ponadto dodał, że ma zagwarantowaną pracę w firmie Usługi Transportowe, co potwierdził stosownym listem przyszłego pracodawcy. Nadmienił, że jest to jego "forma utrzymania na życie".

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...]. W uzasadnieniu organ przedstawił przepis art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami oraz odwołał się do prawomocnego, z dniem [...] stycznia 2015 r., wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. sygn. akt [...], w którym orzeczono wobec odwołującego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kat. B w ruchu lądowym na okres 2 (dwóch) lat. Podkreślił, że Sąd odebrał tylko częściowo uprawnienia do kierowania pojazdami, nie oznacza możliwości korzystania z innych uprawnień do prowadzenia pojazdów w okresie obowiązywania orzeczonego wymienionym wyrokiem zakazu. Odwołał się w tym zakresie do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 lipca 2014 r. sygn. akt II SA/Wr 265/14 przywołując przedstawioną tam argumentację, a zwłaszcza podnosząc, że nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której osoba z orzeczonym sądownie zakazem prowadzenia pojazdów objętych prawem jazdy kategorii B mogłaby - w okresie obowiązywania zakazu - wciąż korzystać z innych uprawnień do prowadzenia pojazdów i nadal stwarzać zagrożenie w ruchu przez prowadzenie innych pojazdów w stanie nietrzeźwości. Kolegium wskazało, że ustawodawca doprecyzował, iż w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kat. B - osobie ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy innej kategorii, np. C - przedmiotowe prawo jazdy nie może być wydane, zwrócone, a uprawnienie przywrócone.

W ocenie organu, tak w starym stanie prawnym, obowiązującym w dacie zdarzenia, jak i w nowym stanie prawnym, osoba wobec której orzeczono sądownie zakaz prowadzenia pojazdów kategorii B nie może korzystać z uprawnień do prowadzenia pojazdów innych kategorii określonych w ustawie. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł M.S., zarzucając decyzji obrazę przepisów prawa materialnego poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj.: art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami poprzez błędne przyjęcie, że przepis ten ma zastosowanie do skarżącego, który miałby być osobą ubiegającą się o wydanie dokumentu prawa jazdy kategorii C, wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i zwrócenie skarżącemu prawa jazdy kategorii C oraz o zasądzenie kosztów postępowania, ewentualnie o uchylenie decyzji obu instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że prawomocny wyrok Sądu nie może być zmieniony decyzją Prezydenta Miasta [...], a organ administracji nie może rozszerzać zakazu orzeczonego przez sąd karny - w tym zakresie odwołał się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 12 lutego 2014 r. Sygn. akt II SA/Bd 1490/13.

Skarżący dodał, że przy wykładni powołanego powyżej art. 12 ustawy należy stosować egzegezę funkcjonalną, która oznacza, że zakaz wydania prawa jazdy kategorii C osobom, wobec których istnieje zakaz prowadzenia samochodów osobowych, do których kierowania konieczne jest posiadanie prawa jazdy kategorii B, dotyczy tych obywateli, który wcześniej nie posiadali w ogóle uprawnień do kierowania samochodami o masie powyżej 3,5 t. W przeciwnym wypadku oznaczałoby to, że organ administracji ma prawo nie zastosować się do prawomocnego wyroku sądu. Przywołując treść art. 103 ust. 4 ustawy o kierujących pojazdami skarżący zwrócił uwagę, że ustawodawca rozróżnia wymagania określone w stosunku do osób ubiegających się o prawo jazdy po raz pierwszy i takich, które już takie prawo jazdy posiadają, a z treści art. 104 ustawy a contrario wynika, że wymogi określone dla osób po raz pierwszy ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami nie mają zastosowania do obywateli, którym uprawnienia do kierowania pojazdami zostały cofnięte w związku z orzeczeniem zakazu prowadzenia pojazdów przez sąd karny, to tym bardziej nie mają zastosowania do tych, których uprawnienia nie zostały cofnięte.

W przypadku skarżącego, który posiadał prawa jazdy kategorii B i C, orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie kategorii B (wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. sygn. akt [...]), stąd wobec zatrzymania prawa jazdy kategorii B i C zwrócił się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kategorii C.

Zdaniem skarżącego organy niezasadnie uznały, że jest on osobą, o której mowa w art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 ustawy, czyli osobą ubiegającą się o wydanie dokumentu prawa jazdy kategorii C, gdy tymczasem ubiega się on o zwrot zatrzymanego prawa jazdy.

Podkreślił, że zgodnie z art. 42 Kodeksu karnego jako środek karny może być orzeczony zakaz zaprowadzenia pojazdów określonego rodzaju lub wszelkich pojazdów mechanicznych. Zatem to sąd, w zależności od okoliczności konkretnej sprawy, decyduje o zakresie orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów. Zgodnie z art. 182 § 1 zd. 1 Kodeksu karnego wykonawczego w razie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów sąd przesyła odpis wyroku organowi właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania, który stosownie do art. 182 § 2 tego Kodeksu zobowiązany jest cofnąć uprawnienia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu. Zatem to sąd karny, a nie organ administracji orzeka o zakazie prowadzenia pojazdów, ustalając jednocześnie jakiego rodzaju pojazdów zakaz dotyczy.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powtarzając co do zasady argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że skarga jest zasadna.

Sąd I instancji podał, że bezsporny w sprawie pozostaje fakt, iż wyrokiem z dnia [...] stycznia 2015 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w [...] orzekł w pkt 2 w stosunku do M.S., na podstawie art. 42 § 2 Kodeksu karnego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kat. B w ruchu lądowym na okres lat dwóch.

Wobec powyższego decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. Prezydent Miasta [...] orzekł o cofnięciu M. S. uprawnienie kat. B Nr [...] wydane na druku prawa jazdy serii [...] dnia [...] września 2013 r. przez Prezydenta Miasta [...] w zakresie orzeczonego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kat. B na okres dwóch lat - tj. od dnia [...] października 2014 r. do [...] października 2016 r. W związku z tym, wobec wniosku skarżącego, zaskarżoną decyzją Prezydent Miasta [...] odmówił skarżącemu zwrotu prawa jazdy kategorii C, w podstawie prawnej przywołując art. 12 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.

Sąd I instancji przytoczył treść art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, zgodnie z którym prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych – w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 przepis art. 12 ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii B1 lub B – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A. Z treści pkt 3 ust. 1 ustawy wynika, że prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której wydano decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami lub zatrzymaniu prawa jazdy – w okresie i zakresie obowiązywania tej decyzji. Stosownie do art. 12 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy przytoczony przepis stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, C1, C, D1, lub D – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Z kolei na podstawie art. 12 ust. 3 przepis ust. 1 pkt 3 stosuje się wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii C1, C, D1 lub D – w okresie obowiązywania decyzji o cofnięciu lub zatrzymaniu prawa jazdy obejmującej uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B.

Organy orzekające uznały, iż przepisy te znajdują zastosowanie zarówno w odniesieniu do osób ubiegających się o prawo jazdy po raz pierwszy, jak i osób już takie uprawnienie posiadających. Podkreślono przy tym, że przepisy te mają charakter bezwzględny i nie pozostawiający wyboru organom co do treści rozstrzygnięcia, a żaden z przepisów ustawy nie zawęża jego stosowania tylko w odniesieniu do osób ubiegających się o wydanie prawa jazdy po raz pierwszy. Dodatkowo wskazano na wykładnię celowościową wymienionego przepisu, w myśl której nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której osoba z orzeczonym sądownie zakazem prowadzenia pojazdów objętych prawem jazdy kategorii B mogłaby - w okresie obowiązywania zakazu- wciąż korzystać z innych uprawnień do prowadzenia pojazdów i nadal stwarzać zagrożenie w ruchu drogowym przez prowadzenie innych pojazdów w stanie nietrzeźwości.

Sąd I instancji podniósł, że dokonując interpretacji powołanych przepisów należy mieć na uwadze całość regulacji, a nie tylko poszczególne przepisy. Z faktu, że ustawodawca nie określił wprost, że przepisu art. 12 nie stosuje się do osób już posiadających uprawnienia do kierowania pojazdami, nie można wywodzić, że ustawodawca nie przyjmuje rozróżnienia odnośnie do wymogów, jakie musi spełniać osoba ubiegającą się o prawo jazdy, którego wcześniej nie posiadała lub które utraciła, od wymogów określonych dla osób uprawnienia takie posiadających. Wskazać bowiem trzeba, że zgodnie z art. 103 ust. 3 ustawy starosta wydaje decyzję administracyjną o przywróceniu uprawnień do kierowania pojazdami po ustaniu przyczyn, które spowodowały jego cofnięcie oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Z kolei w myśl art. 103 ust. 4 ustawy powyższego przepisu nie stosuje się w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i pkt 3. Ponadto z art. 104 ustawy a contrario wynika, że wymogi określone dla osób po raz pierwszy ubiegających się o uprawnienie do kierowania pojazdami nie mają zastosowania do osób, którym uprawnienia do kierowania pojazdami zostały cofnięte w związku z orzeczeniem zakazu ich prowadzenia przez sąd karny, to tym bardziej nie mają one zastosowania do osób – w zakresie uprawnień, które nie zostały im cofnięte.

W świetle art. 42 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny orzeczony przez sąd karny zakaz prowadzenia pojazdów może obejmować zakaz prowadzenia pojazdów określonego rodzaju lub wszelkich pojazdów mechanicznych. Zatem to sąd, zależnie od okoliczności konkretnej, indywidulanej sprawy, decyduje o zakresie orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów, a organ administracji zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do prowadzenia pojazdów w orzeczonym zakresie, nie mogąc wydać takich uprawnień w okresie obowiązywania zakazu (art. 182 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego). Potwierdza to brzmienie art. 103 ust. 4 ustawy o kierujących pojazdami z którego wynika, że starosta wydaje decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów. W konsekwencji z przywołanych przepisów wynika, że to sąd karny, a nie organ administracji – orzeka o zakazie prowadzenia pojazdów, ustalając jakiego rodzaju pojazdów dotyczy. Nie może więc organ administracji samodzielnie rozszerzać zakazu orzeczonego przez sąd karny na uprawnienia do kierowania pojazdami nie objęte tym zakazem. Stanowisko takie zaprezentował też Sąd Najwyższy, który w postanowieniu z dnia 26 lutego 2014 r. sygn. akt I KSP 29/13 (Lex nr 1455365) stwierdzając, iż brak jest możliwości ingerowania przez organy administracyjne w treść prawomocnego wyroku sądu orzekającego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. W ocenie Sądu Najwyższego - sąd karny orzeka o zakazie prowadzenia pojazdów, określając jednocześnie, jakiego rodzaju pojazdów zakaz dotyczy i dopiero to orzeczenie sądu stanowi podstawę do cofnięcia przez właściwy organ administracji uprawnień do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie. Organ administracji nie może przy tym ani rozszerzyć, ani zawęzić orzeczonego przez sąd zakazu.

W niniejszym przypadku Sąd karny orzekł o zakazie prowadzenia pojazdów mechanicznych kat. B na okres dwóch lat - tj. od dnia [...] października 2014 r. do [...] października 2016 r., a zatem zakaz nie dotyczy prowadzenia pojazdów mechanicznych, do których wymagane jest uprawnienie kategorii C, a stąd kierowca ma prawo posiadać prawo jazdy tej kategorii, w stosunku do którego nie orzeczono zakazu prowadzenia pojazdów.

Zdaniem Sądu I instancji organy dokonały wykładni rozszerzającej art. 12 ust. 1 pkt 2 w związku ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami. Uregulowania zawarte w art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy winny być stosowane jedynie do osób, które ubiegają się o wydanie prawa jazdy określonych kategorii nigdy ich nie posiadając, a nie wobec których orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów obejmujący uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Zamysłem ustawodawcy było niewątpliwie to, by wydanie prawa jazdy wskazanych w przepisie kategorii nie prowadziło do iluzoryczności orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów objętych kategorią B. Odmienną jest jednak sytuacja, kiedy to sąd karny wprost wskaże, iż zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych dotyczy jedynie określonej kategorii. W innym bowiem przypadku - przez odmowę wydania prawa jazdy – organy administracji pozbawiałyby uprawnienia do prowadzenia pojazdów nie objętych zakazem orzeczonym przez sąd karny.

Sąd I instancji podniósł, że skarżący nie może ponosić ujemnych konsekwencji faktu, iż dokument prawa jazdy zbiorczo stwierdza uprawnienia do kierowania pojazdami różnych kategorii. Zatem wykonując wyrok sądu karnego musiał zwrócić posiadany dokument prawa jazdy, mimo, iż zgodnie z wyrokiem z dnia [...] stycznia 2015 r. nie został zobligowany do zwrotu tego dokumentu w zakresie kategorii C. Ewentualne trudności w wykonaniu czynności materialno-technicznej jak wydanie druku prawa jazdy z wyłączeniem kategorii objętej zakazem z art. 42 § 2 Kodeksu karnego, nie mogą mieć negatywnego znaczenia w tej sprawie dla skarżącego.

Reasumując Sąd I instancji podkreślił, że jeżeli sąd karny orzekł zakaz prowadzenia przez skarżącego pojazdów w zakresie określonej kategorii, a Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. cofnął skarżącemu uprawnienia w zakresie kategorii B, to dalsza odmowa zwrotu prawa jazdy w zakresie kategorii C (odrębną decyzją z dnia [...] lutego 2015 r.) nie znajduje żadnego uzasadnienia prawnego i stanowi niedopuszczalne rozszerzenie decyzją administracyjną wyroku karnego, co narusza art. 42 § 2 Kodeksu karnego w związku z art. 182 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego.

A zatem, decyzja zaskarżona, jak i decyzja organu I instancji naruszają przepisy prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy administracyjnej i co w konsekwencji musiało doprowadzić do ich uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit.a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi W skardze kasacyjnej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez jego błędne zastosowanie, tj.: niezastosowaniu przepisu art. 3 ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014, poz. 970), co skutkowało nieuprawnionym zastosowaniem przepisu art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami w nieaktualnym już brzmieniu nadanym ustawą z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 201 lr. Nr 30 poz. 151) i obowiązującym do dnia 24 października 2015 r. i niezastosowaniem przepisu art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014, poz. 970).

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu podniesiono, że regulacja prawna negatywnych skutków skazania prawomocnym wyrokiem orzekającym zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych zawarta jest w art. 12 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2015r. poz. 155 ze zm.). Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Przepis art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami w myśl art. 12 ust. 2 tejże ustawy stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: (...).

Organ podał, że z dniem 25 października 2014r. przepis art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami otrzymał bowiem nowe brzmienie na mocy art. 1 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014, poz. 970). W art. 12 w ust. 2 wprowadzenie do wyliczenia otrzymało brzmienie: "Przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: (...)". Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014, poz. 970) przepis art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014, poz. 970) ma zastosowanie do osób wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy tj. po dniu 24 sierpnia 2015r. Zgodnie bowiem z art. 15 ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami ustawa ta weszła w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, a jej ogłoszenie miało miejsce w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 lipca 2014r.

Organ podkreślił, że skoro zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych orzeczono wobec M.S. prawomocnym wyrokiem sądu po dniu 24 sierpnia 2015 r., w sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami w brzmieniu obowiązującym od dnia 25 października 2014 r., który stanowi, że "Przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A; AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B; B+E, Cl+E, C+E, Dl+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, Dl lub D".

Z treści art. 12 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy jednoznacznie wynika, że w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B - osobie ubiegającej się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy w zakresie prawa jazdy innej kategorii, np. C - przedmiotowe prawo jazdy nie może zostać zwrócone. W czasie trwania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B kierowca nie może korzystać z uprawnień określonych w ustawie tj. m.in. kat. C.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 P.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.

Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu.

W myśl z kolei art. 12 ust. 2 pkt 2 tej ustawy, przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B.

Przepis art. 1 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. poz. 970) nadał nowe brzmienie przytoczonemu art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami. W stosunku do poprzedniej treści dodane zostały słowa: "lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie". Zaproponowane zmiany miały na celu ujednolicenie stosowania przepisów ustawy o kierujących pojazdami w zakresie wydawania i cofania uprawnień do kierowania pojazdami. Pozwala to przyjąć, że we wskazanym zakresie nowelizacja miała na celu doprecyzowanie przepisów rodzących trudności interpretacyjne w praktyce i w orzecznictwie sądowym, w tym poprzez nadanie art. 12 ust. 2 nowego brzmienia, eliminującego wątpliwości w kwestii, czy przepis ten obejmuje swym zakresem tylko osoby ubiegające się o wydanie prawa jazdy czy także osoby ubiegające się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy oraz o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy określonej kategorii – czyli osoby, które stosowne uprawnienia wcześniej już posiadały.

Istota niniejszej sprawy sprowadza się zatem do ustalenia czy zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B rozciąga się również na zakaz prowadzenia pojazdów kategorii C, czy odmowa zwrotu prawa jazdy w zakresie tej kategorii jest zasadna.

W sprawie bezsporny pozostaje fakt, iż wyrokiem z dnia [...] stycznia 2015 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w [...] orzekł w pkt 2 w stosunku do M.S., na podstawie art. 42 § 2 Kodeksu karnego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kat. B w ruchu lądowym na okres lat dwóch. Skarżący posiadał również uprawnienia do kierowania pojazdami kat. C.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego na tle powołanych przepisów prawa nie sposób przyjąć, aby organy orzekające w tej sprawie mogły wydać inne rozstrzygnięcie niż to, które zapadło, a zatem rozstrzygnięcie o odmowie zwrotu skarżącemu prawa jazdy kategorii C. Prawomocne orzeczenie sądu karnego spowodowało bowiem, że skarżącemu nie można zwrócić nie tylko prawa jazdy kategorii B, ale także tej kategorii, o którą się ubiegał, czyli kategorii C. W istocie z wyroku sądu karnego wynika dla strony bezpośredni zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B, a pośrednio - poprzez obowiązującą organy administracji publicznej treść przepisu art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami - również zakaz prowadzenia pojazdów kategorii C. Decyzja organów konkretyzuje jedynie swą treścią obowiązujące wobec skarżącego zakazy z uwzględnieniem przepisów ustawy o kierujących pojazdami. Nie modyfikuje zatem w żaden sposób środka karnego. Uwzględnia jedynie treść ustawy o kierujących pojazdami zawierającej wykaz dolegliwości będących skutkiem (wprost) środka karnego orzeczonego przez sąd karny. A zatem oznacza to, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B pozbawia wszelkich kategorii praw jazdy wymienionych w ustawie (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2017 r. sygn. akt I OSK 3181/15).

Mając powyższe na uwadze, niedopuszczalnym jest przyjęcie stanowiska Sądu I instancji, że poprzez wykonanie swoich obowiązków organ administracji modyfikuje treść wyroku Sądu Rejonowego w [...]. Z wyroku sądu karnego wynika dla skarżącego bezpośredni zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B, a pośrednio również zakaz prowadzenia pojazdów kategorii C, gdyż ustawodawca rozciągnął skutki orzeczenia karnego w zakresie prawa jazdy kategorii B także na inne uprawnienia do prowadzenia pojazdów, przy czym skutki te dotyczą zarówno ubiegającego o prawo jazdy określonej kategorii, jak i dysponującego już takim prawem jazdy.

W świetle powyższego w pełni usprawiedliwione okazały się zarzuty skargi kasacyjnej. Uznając jednocześnie, że istota sprawy została już dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 151 P.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku i oddaleniu skargi. Rozstrzygnięcie o kosztach oparto o treść art. 203 pkt 2 P.p.s.a.