Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1185/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13, art. 15, art. 97 ust. 1 pkt 1, pkt 1a
journal: Dz.U. 2009 nr 189 poz 1472
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej1) - tekst jednolity
article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 1993 nr 61 poz 284
law: Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2.
article: art. 151, art.250
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Protokolant ref. stażysta - Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi L.T. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy, odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej oraz stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany wobec uznania, że wniosek o nadanie statusu uchodźcy jest oczywiście bezzasadny; 1. oddala skargę, 2. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat K.W. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) oraz tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy).


UZASADNIENIE

L. T. – obywatel Republiki [...], deklarujący narodowość [...] w dniu [...] września 2010 r. złożył do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniosek o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej. Wniosek ten obejmował także małżonkę cudzoziemca G. N. oraz dwójkę małoletnich dzieci T. S. oraz G. H. Jako motyw wyjazdu z kraju pochodzenia i ubiegania się o status uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej podał trudne warunki bytowe w A., brak pracy i możliwości utrzymania rodziny. Wskazał, iż do Polski przyjechał na skutek starań siostry posiadającej obywatelstwo polskie, aby umożliwić Cudzoziemcowi normalne życie. Do wniosku dołączono obszerne uzasadnienie gdzie wskazano m.in., iż Cudzoziemiec w trakcie odbywania służby wojskowej brał udział w działaniach wojennych w G., gdzie w trakcie 2 lat służby przeżywał "niewyobrażalny koszmar wojny". Wyjaśnił, iż aby odciąć się od traumatycznych przeżyć, podjął decyzję o wyjeździe z A. do F. W F. przebywał w latach 2000-2007, jednak w trakcie pobytu w R. doświadczył ogromnej nietolerancji rasowej ze względu na złe nastawienie do ludności pochodzenia [...]. Cudzoziemiec wskazał także, iż w Polsce jego rodzina czuje się dobrze, syn pozostaje pod stałą opieką lekarską (opieka terapeutyczna) jakiej nie otrzymałby w A., bowiem w jego ojczystym kraju nie kładzie się dużego nacisku na zrównoważony rozwój dzieci. W ocenie Cudzoziemca pomimo tego, iż z opisu jego sytuacji nie wynika, iż powrót do kraju pochodzenia zagrozi jego rodzinie w sposób fizyczny, to jednak z pewnością przyczyni się do jej rozkładu i trwałych zaburzeń psychicznych.

W trakcie przesłuchania w dniu [...] października 2010 r. Cudzoziemiec zeznał m.in., iż w latach 1996-1999 przebywał w Polsce i zajmował się handlem. Wyjechał z Polski w roku 1999 ze względu na śmierć teścia, lecz po powrocie do A. pomimo tego, że miał pracę, ze względów psychicznych nie mógł pozostać dłużej niż 6-7 miesięcy. Następnie wyjechał z rodziną do R., gdzie pracował na budowie, lecz zarówno on jak i jego rodzina nie byli tam dobrze traktowani. Wyjaśniając powody wyjazdu z A. Cudzoziemiec zeznał, iż nie może przebywać w ojczystym kraju, ponieważ źle to wpływa na zdrowie jego oraz jego dzieci.

Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców postanowił rozpatrzeć wniosek jako oczywiście bezzasadny, odmówić nadania statusu uchodźcy, odmówić udzielenia ochrony uzupełniającej, wydalić z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ I instancji przytoczył ustalony stan faktyczny oraz treść przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie. W ocenie organu Cudzoziemiec opuścił kraj pochodzenia z powodów innych niż podane w Konwencji Genewskiej. Wskazano, iż aplikant nie był w kraju pochodzenia prześladowany, ani poddawany przemocy fizycznej bądź psychicznej. Nie był też nigdy zatrzymywany, aresztowany ani sądzony. Nie zadeklarował przynależności do żadnej organizacji, nie angażował się również w działalność polityczną. Podkreślono, iż Cudzoziemiec nie doświadczył żadnych represji ze strony władz kraju pochodzenia. Odnosząc się do argumentacji wniosku Cudzoziemca wyjaśniono, iż powoływanie się wyłącznie na negatywne doświadczenia psychiczne, których Cudzoziemiec doznał w trakcie odbywania służby wojskowej na obszarze działań wojennych, nie znajduje odzwierciedlenia w zapisach Konwencji Genewskiej. Organ I instancji odnosząc treść przepisów dotyczących ochrony uzupełniającej oraz udzielenia zgody na pobyt tolerowany, do ustalonego stanu faktycznego sprawy, wyjaśnił, iż brak jest także podstaw do udzielenia takiej ochrony Cudzoziemcowi.

W dniu [...] listopada 2010 r. Cudzoziemiec złożył osobiście odwołanie od decyzji organu I instancji wnosząc o jej uchylenie w całości.

Pismem z dnia [...] listopada 2010 r. Cudzoziemiec wskazał, iż wyjazd z Polski będzie ciężkim przeżyciem dla jego dzieci, które chodzą tutaj do szkoły i negatywnie odbije się na ich dalszym rozwoju. Podkreślił przy tym, że ze względu na dzieci oraz fakt, że jego siostra jest obywatelką polską nie bierze pod uwagę powrotu do A. i chce związać przyszłość swoją i swojej rodziny z Polską.

Po rozpatrzeniu odwołania Strony w dniu [...] kwietnia 2011 r. Rada do Spraw Uchodźców po przeprowadzeniu własnego postępowania utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji przytoczono ustalony w sprawie stan faktyczny szczegółowo analizując wskazywane przez Cudzoziemca motywy wniosku. W ocenie organu II instancji L. T. nie jest uchodźcą w rozumieniu Konwencji Genewskiej i Protokołu Nowojorskiego. Zdaniem organu II instancji Cudzoziemca uznać należy za migranta, który w celu poprawy warunków życia i w poszukiwaniu lepszych perspektyw i przyszłości dla siebie i swojej rodziny opuścił kraj pochodzenia, przedstawiając jako powód zaledwie domniemane obawy o swoje bezpieczeństwo. Wyjaśniono, iż ocenę taką potwierdzają słowa Wnioskodawcy, który we wniosku o nadanie statusu uchodźcy jednoznacznie wskazał, iż motywem wyjazdu z A. do Polski były względy materialne.

Organ II instancji przytoczył również sytuację polityczno-gospodarczą A. Stwierdzono, iż po wyjeździe Wnioskodawcy i jego rodziny z A. nie nastąpiło tam pogorszenie sytuacji, ani nie zaszły okoliczności, które mogłyby być przyczyną prześladowań lub doznania poważnej krzywdy. Odnosząc się do argumentacji Cudzoziemca wyjaśniono, iż przesłanką udzielenia Cudzoziemcowi opieki międzynarodowej z powodów konwencyjnych i ustawowych nie jest sytuacja panująca w kraju jego pochodzenia, stan poszanowania praw człowieka i obywatela, poziom oświaty czy opieki zdrowotnej, lecz czy konkretny aplikant wyczerpuje przesłanki ujęte w zamkniętym katalogu przyczyn wymienionym w Konwencji Genewskiej i Protokole Nowojorskim.

W dniu [...] maja 2011 r. do Rady do Spraw Uchodźców wpłynęła skarga Wnioskodawcy skierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na wskazaną powyżej decyzję Rady z dnia [...] kwietnia 2011 r. z wnioskiem o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W odpowiedzi na skargę Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w motywach zaskarżonej decyzji i stwierdził, że zarzuty zawarte w skardze nie dają podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Na wstępie należy zauważyć, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem legalności, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny I instancji rozstrzyga sprawę w granicach sprawy administracyjnej, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie sądu administracyjnego granicami skargi oznacza m.in., że sąd ma obowiązek rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą zaskarżoną decyzją z punktu widzenia zgodności z prawem całego postępowania administracyjnego, a podstawę orzekania przez ten sąd stanowi cały materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji w toku całego prowadzonego w danej sprawie postępowania, gdyż zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd rozpoznaje sprawę na podstawie akt sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, nie dopatrzył się naruszenia prawa przez organy orzekające i stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd nie podziela zarzutów podniesionych w skardze, zarówno w zakresie naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Na podstawie art. 13 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz.U. z 2009 Nr 189, poz.1472 ze zm.) cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju.

Prześladowanie musi ze względu na swoją istotę lub powtarzalność stanowić poważne naruszenie praw człowieka, w szczególności praw, których uchylenie jest niedopuszczalne zgodnie z art. 15 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 i 285, ze zm.) lub być kumulacją różnych działań lub zaniechań, w tym stanowiących naruszenie praw człowieka, których oddziaływanie jest równie dotkliwe jak prześladowania. Prześladowanie może polegać w szczególności na użyciu przemocy fizycznej lub psychicznej, w tym przemocy seksualnej; zastosowaniu środków prawnych, administracyjnych, policyjnych lub sądowych w sposób dyskryminujący lub o charakterze dyskryminującym; wszczęciu lub prowadzeniu postępowania karnego albo ukaraniu, w sposób, który ma charakter nieproporcjonalny lub dyskryminujący; braku prawa odwołania się do sądu od kary o charakterze nieproporcjonalnym lub dyskryminującym; wszczęciu lub prowadzeniu postępowania karnego albo ukaraniu z powodu odmowy odbycia służby wojskowej podczas konfliktu, jeżeli odbywanie służby wojskowej stanowiłoby zbrodnię lub działania, o których mowa w art. 19 ust. 1 pkt 3; czynach skierowanych przeciwko osobom ze względu na ich płeć lub małoletniość.

Sąd mając na uwadze wskazane przesłanki, stwierdził, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny w sprawie i na tej podstawie doszły do słusznego przekonania, że w sytuacji przedstawionej przez Skarżącego brak okoliczności uzasadniających przyznanie mu ochrony międzynarodowej, poprzez nadanie statusu uchodźcy. Skarżący nie wskazał konkretnych zdarzeń dotyczących bezpośrednio jego osoby, które mogłyby świadczyć, że dotyczą go formy prześladowania określone w powołanym przepisie art. 13 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. Podkreślić należy, że Skarżący legalnie wyjechał z kraju pochodzenia i przyjechał do Polski na zaproszenie swojej siostry posiadającej obywatelstwo polskie w styczniu 2009 r. (przyjazd z córką), natomiast jego żona z synem legalnie wjechali do Polski w marcu 2009 r. Cudzoziemiec nie miał żadnego problemu z uzyskaniem paszportu i opuszczeniem ojczystego kraju. W A. pracował, jednak jak wskazywał nie mógł tam przebywać gdyż przypominały mu się traumatyczne przeżycia z okresu służby wojskowej na terenach działań wojennych. Odnosząc się tutaj do tej okoliczności podkreślić należy, iż niezwłocznie po zakończeniu służby wojskowej (1994-1996) Cudzoziemiec przyjechał do Polski, gdzie w okresie 1996-1999 zajmował się handlem. W okresie tym Skarżący nie ubiegał się jednak o jakąkolwiek formę ochrony międzynarodowej na terytorium RP. Jak sam wyjaśnił opuścił Polskę w roku 1999 ze względu na śmierć teścia. Skarżący nie przebywał zatem w Polsce w okresie 1996-1999 kierowany jakimikolwiek obawami związanymi z powrotem do A. Oczywistym jest, iż jego pierwszy wyjazd z A. do Polski miał charakter czysto ekonomiczny. Ponadto wskazać należy, iż od lutego 2009 r. Skarżący ponownie przebywał na terytorium RP nielegalnie i dopiero po zatrzymaniu w dniu [...] sierpnia 2010 r. przez funkcjonariuszy policji z powodu nielegalnego pobytu na terytorium RP oraz wykonywania pracy bez posiadania ku temu odpowiedniego zezwolenia oraz zobowiązaniu Cudzoziemca do opuszczenia terytorium RP wystąpił w dniu [...] września 2010 r. z wnioskiem o nadanie mu statusu uchodźcy. Okoliczność wystąpienia z wnioskiem o nadanie statusu uchodźcy dopiero po wykryciu nielegalnego pobytu i wyznaczeniu terminu opuszczenia terytorium RP w zestawieniu z pozostałymi okolicznościami sprawy (powoływane przez Cudzoziemca: lepsze perspektywy ekonomiczne, lepsza edukacja dzieci, lepsza opieka zdrowotna) potwierdzają, iż zasadnie organy administracyjne uznały Skarżącego za migranta, który w celu poprawy warunków życia dla siebie i rodziny opuścił kraj swego pochodzenia. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem okoliczności związane z chęcią poprawy sytuacji materialnej i socjalnej nie wypełniają ustawowych przesłanek uzasadniających przyznanie statusu uchodźcy.

W ocenie Sądu brak również przesłanek dla udzielenia Skarżącemu ochrony uzupełniającej. Stosownie do art. 15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia. Zasadność udzielenia ochrony uzupełniającej należało ocenić w kontekście tych samych okoliczności wskazanych przez Skarżącego i ustalonych przez organ administracji, które stanowiły podstawę oceny zasadności wniosku o nadanie statusu uchodźcy. Okoliczności te należało jednak rozważyć pod kątem innych przesłanek, a więc tych wskazanych w art. 15 ustawy z 13 czerwca 2003 r. W świetle powyższego stwierdzić należy, że w przypadku Skarżącego odmowa udzielenia ochrony uzupełniającej jest związana z faktem braku podstaw do przyjęcia, że skarżącemu groziłyby w przypadku powrotu do kraju pochodzenia konsekwencje opisane w tym przepisie. W ocenie organów, fakty i okoliczności przedstawione przez skarżącego nie uzasadniają twierdzenia, że w razie powrotu do kraju pochodzenia skarżący byłby narażony na orzeczenie kary śmierci, wykonanie egzekucji, tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie. W złożonym wniosku oraz w trakcie przesłuchania Skarżący nie powoływał żadnych okoliczności wskazujących, że jego powrót do kraju pochodzenia wiąże się z zagrożeniem dóbr podlegających ochronie międzynarodowej. Powoływana przez Skarżącego okoliczność, że powrót do kraju pochodzenia negatywnie odbije się na jego zdrowiu psychicznych oraz na rozwoju jego dzieci nie uzasadnia udzielenia ochrony uzupełniającej.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut nieuznania przez organy administracji istnienia przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Na podstawie art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie praw cudzoziemców, prawo do takiego pobytu z mocy prawa, ma jedynie osoba, która ze względu na dotyczące jej okoliczności i sytuację panującą w kraju jej pochodzenia, może żywić realną obawę naruszenia w stosunku do skarżącego dóbr określonych treścią wspomnianego artykułu. Stosownie do art. 97 ust. 1 pkt 1a cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności jeżeli jego wydalenie naruszałoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. W ocenie Sądu w oparciu o niesporne ustalenia okoliczności wyjazdu Cudzoziemca, nie można uznać, iż istnieją jakiekolwiek przesłanki wskazujące na to, że jego powrót do kraju pochodzenia będzie równoznaczny z zagrożeniem jego prawa do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, poddania torturom lub nieludzkiemu czy poniżającemu traktowaniu, karaniu lub zmuszaniu do pracy, pozbawieniu prawa do rzetelnego procesu sądowego lub ukarania bez podstawy prawnej. Zasadnie organy uznały, iż nie można uznać za przesłankę wyrażenia zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP problemów psychologicznych Strony i niechęci do zamieszkiwania w swoim ojczystym kraju. Ponadto wskazać należy, iż w kontekście stanu faktycznego sprawy (dzieci wychowywane najpierw w A. następnie od w Rosji a od 2009 r. w Polsce) oraz norm Konwencji o prawach dziecka przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne ONZ dnia 20 listopada 1989 r., w pełni zasługują na akceptację poczynione przez organ administracyjny ustalenia w zakresie opuszczenia terytorium RP przez dzieci Skarżącego oraz ewentualny wpływ tej okoliczności na ich rozwój.

Według Sądu bezzasadny jest również zarzut naruszenia przepisów procesowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił zarzutów dotyczących naruszenia art. 7, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., uznając, że sprawa została rozpatrzona z dużą wnikliwością, materiał został zebrany i przeanalizowany bardzo starannie i konfrontowany był z rzetelną i pogłębioną wiedzą, co do kwestii sytuacji społeczno – gospodarczej w A. Skarżący został w trakcie prowadzonego postępowania przesłuchany w zrozumiałym języku. W trakcie przesłuchania dokonano ustaleń niezbędnych w postępowaniu o nadanie statusu uchodźcy. Przedstawione w trakcie wywiadu okoliczności, istotne z punktu widzenia prawidłowości wydawanego rozstrzygnięcia, zostały skonfrontowane następnie z całością zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

W ocenie Sądu, decyzje w niniejszej sprawie, wbrew zarzutom skargi, wydane zostały na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego, który uzasadnia oceny i rozstrzygnięcia orzekających w sprawie organów. Tym samym nietrafne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia powinności wyczerpującego zebrania dowodów i dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy.

Z tych względów i na podstawie art. 151 i art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku