Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 692/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2020-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 51 ust. 4
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 listopada 2020 r. sprawy ze skargi W. R. i I. R. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego oraz nałożenia obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie oddala skargę


UZASADNIENIE

P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (dalej: PWINB) decyzją z dnia [...] września 2020 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. (dalej: PINB) z dnia [...] lipca 2020 r., znak: [...], zatwierdzającej przedłożony przez inwestorów E.D i A.D. projekt budowlany zamienny zrealizowanego z istotnymi odstępstwami od pozwolenia na budowę, budynku mieszkalnego jednorodzinnego o pow. zabudowy 170,50 m2, pow. użytkowej 288,10 m2, kubaturze 1509,02 m3 zlokalizowanego na działce nr [...]przy ul. N. [...] w K., gm. C. oraz nakładającej na inwestorów obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie.

Decyzja PWINB wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.

PINB przeprowadził w dniu 4 czerwca 2019 r. kontrolę budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr [...] przy ul. N. [...] w K. Organ ten ustalił, że decyzją z dnia [...] kwietnia 1989 r., znak: [...] Naczelnik Miasta i Gminy w C. udzielił A.D. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego murowanego: pow. zabudowy 96,60 m2, pow. użytkowej 201,24 m2, pow. całkowitej 268,90 m2, kubaturze 772,80 m3 na działce nr [...] przy ul. N. w K., zgodnie z planem realizacyjnym i projektem budowlanym. Zgodnie z oświadczeniem inwestora budowę budynku zakończył on w styczniu 1993 r. i zawiadomił Urząd Miasta i Gminy w C. o zakończeniu budowy.

W trakcie kontroli ustalono, że budynek wyposażony jest w instalację elektryczną (z przyłączem zewnętrznym), CO, wentylacyjną wodociągową i kanalizacyjną oraz podłączony jest do gminnej sieci wodociągowej i kanalizacyjnej. A.D. oświadczył, że w trakcie realizowanej budowy dokonał istotnych odstępstw od warunków pozwolenia na budowę, polegających na zmianie gabarytów budynku oraz jego posadowienia z uwagi na istniejące warunki hydrologiczne. Ponadto oświadczył, że zamiarem jego jest uregulowanie stanu prawnego budynku wobec dokonanych istotnych odstępstw.

Wobec powyższego w dniu 5 czerwca 2019 r. organ wszczął postępowanie w sprawie przedmiotowego budynku, a w dniu [...] czerwca 2019 r., na mocy art. 51 ust. 1 pkt 3 i ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, wydał decyzję, znak: [...], którą nakazał współwłaścicielom E. i A.D. przedłożenie - w terminie do dnia [...] grudnia 2019 r. 4 egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego przedmiotowego budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zlokalizowanego na działce nr [...] przy ul. N. [...] w K. Decyzja ta stała się ostateczna (nikt nie wniósł odwołania).

W dniu [...] grudnia 2019 r. inwestorzy przedłożyli w organie 4 egzemplarze projektu budowlanego zamiennego przedmiotowego budynku mieszkalnego, sporządzonego w grudniu 2019 r. przez osoby posiadające uprawnienia budowlane. Organ I instancji po sprawdzeniu kompletności złożonych dokumentów, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2020 r. nałożył na inwestorów obowiązek uzupełnienia, w terminie do dnia [...] marca 2020 r., dokumentacji projektowej zamiennej, w zakresie przedłożenia 4 egz. projektu zagospodarowania działki zawierającego część opisową oraz część rysunkową sporządzoną na mapie do celów projektowych w skali dostosowanej do rodzaju i wielkości zamierzenia budowlanego i zapewniającego jego czytelność, zgodnie z §8 i §10 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012r. , w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego. W dniu 2 kwietnia 2020 r. żądane dokumenty zostały przez inwestorów złożone w organie.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r., znak: [...], Starosta Powiatu B., na mocy art. 36a ust. 2 Prawa budowlanego, uchylił decyzję Burmistrza C. z dnia [...] kwietnia 1989 r., znak: [...], udzielającą E. i A.D. pozwolenia na budowę obejmującą budynek mieszkalny jednorodzinny, parterowy z poddaszem użytkowym, na działce nr geod. [...] w miejscowości K., gm. C.

Po przeprowadzeniu postępowania, PINB decyzją z dnia [...] lipca 2020 r., znak: [...], zatwierdził przedłożony przez inwestorów E. i A.D. projekt budowlany zamienny, zrealizowany z istotnymi odstępstwami od pozwolenia na budowę, budynku mieszkalnego jednorodzinnego o pow. zabudowy 170,50 m2, pow. użytkowej 288,10 m2, kubaturze 1509,02 m3, zlokalizowanego na działce nr [...] przy ul. N. [...] w K., gm. C. oraz nałożył na inwestorów obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli I.R. i W.R., w którym wskazali na zalewanie ich własnej działki przez inwestorów. W ich ocenie inwestorzy wypompowują wodę z istniejącego zbiornika podziemnego zbierającego wody opadowe odprowadzane z połaci dachowej przedmiotowego budynku mieszkalnego, a te wody zalewają ich działkę.

Po rozpoznaniu odwołania PWINB decyzją z dnia [...] września 2020 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję PINB z dnia [...] lipca 2020 r., znak: [...].

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że inwestorzy dokonali istotnych odstępstw od projektu budowlanego. Polegały one na zmianie powierzchni zabudowy, powierzchni użytkowej i kubatury budynku mieszkalnego. W wyniku odstępstw powstał budynek mieszkalny o zmienionych gabarytach. Zmienione też zostało posadowienie budynku z uwagi na istniejące warunki hydrologiczne. Poziom ±0,00 budynku wykonany został na poziomie +138.15m n.p.m. Budowa budynku została zakończona w styczniu 1993 r., a jej zakończenie zgłoszone w 1993 r. w Urzędzie Miasta i Gminy w C.

Dalej organ wyjaśnił, że PINB zastosował procedurę naprawczą przewidzianą w art. 50-51 ustawy Prawo budowlane. Ponieważ roboty były już zakończone odstąpił od zastosowania art. 50 P.b. o wstrzymaniu robót, a zastosował bezpośrednio art. 51. W ocenie organu zaskarżona decyzja została wydana prawidłowo (organ dokładnie opisał wydaną decyzję PINB oraz omówił podstawę prawną jej wydania).

Organ odwoławczy odniósł się także do wszystkich zarzutów z odwołania i stwierdził, że są one niezasadne. I tak zarzut skarżących dot. istnienia szamba na działce nr [...](...) funkcjonującego jako zbiornik na ścieki, jest niezasadny. Kwestionowany zbiornik powstał w trakcie budowy przedmiotowego budynku mieszkalnego (w/w pozwolenie na budowę z 1989r.) i od zakończenia budowy budynku, tj. 1993 r. pierwotnie służył do gromadzenia ścieków bytowych. Budynek będący przedmiotem niniejszego postępowania, na przełomie 2004-2005 r. został przyłączony do gminnej sieci kanalizacji sanitarnej, a przyłącze zostało wykonane z pominięciem kwestionowanego zbiornika. Od tego czasu zbiornik nie służy do zbierania ścieków bytowych, a do gromadzenia wód opadowych. Sytuację powyższą potwierdza załączony do zamiennego projektu budowlanego "Projekt zamienny zagospodarowania terenu budynku mieszkalnego jednorodzinnego, w zabudowie zagrodowej, w K., ul. N. [...] (część działki nr [...])", sporządzony na mapie do celów projektowych zaewidencjonowanej w dniu [...] lutego 2020 r., znak: [...], w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Starostwa Powiatu B. W zatwierdzonym projekcie zagospodarowania działki zbiornik został zinwentaryzowany jako "istniejący zbiornik szczelny na wody opadowe". Natomiast zbiornika tego nie było na planie realizacyjnym zatwierdzonym w/w decyzją o pozwoleniu na budowę z 1989 r. Stąd zbiornik obecnie objęty jest zatwierdzonym projektem zamiennym. W opisie technicznym do zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki [...]w pkt 2.3.4 projektant wskazuje: "Wody deszczowe odprowadzane poprzez istniejącą kanalizację deszczową kd120 do istniejącego zbiornika szczelnego na wody opadowe, zlokalizowanego na działce Inwestora. Jedynie rura spustowa, zlokalizowana na elewacji pn.-zach. odprowadza wody opadowe powierzchniowo na tereny zielone (nieutwardzone), usytuowane na terenie własnej działki [...]. Zbiornik szczelny na wody opadowe należy wyposażyć w szczelny właz oraz wykonać odpowietrzenie zbiornika w odległości min 2,0 m od granicy działki". Zatem projektant przewiduje wykonanie robót budowlanych przy istniejącym zbiorniku w celu doprowadzenia go do zgodności z warunkami technicznymi. Rozporządzenie z dnia 12 kwietnia 2002 r. Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (jt. Dz.U. z 2019 r. poz. 1065) w § 28 ust. 2 wskazuje: " w razie braku możliwości przyłączenia do sieci kanalizacji deszczowej lub spławnej, dopuszcza się odprowadzenie wód opadowych na własny teren utwardzony, do dołów chłonnych lub do zbiorników retencyjnych", natomiast przepisy tego rozporządzenia nie zakazują lokalizowania zbiorników na wody opadowe przy granicy działki. Po wykonaniu przez inwestora robót przewidzianych w zatwierdzonym projekcie zamiennym, zostanie on (zbiornik) doprowadzony do zgodności z przepisami prawa. Z uwagi na powyższe wniosek o wydanie decyzji o likwidacji zbiornika (nazywanego przez skarżących "szambem") na działce nr [...], nie może zostać uwzględniony.

Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że wskazywane przez skarżących zalewanie sąsiednich działek (nr [...] i [...]) należących do skarżących, przez wodę spływającą z działki [...]czy innych sąsiednich wynika z naturalnego ukształtowania terenu. Z rzędnych terenu istniejących na w/w mapie do celów projektowych (zaewidencjonowanej w dniu [...].02.2020r. znak: [...] w PODGiK) wynika, że teren obniża się naturalnie w kierunku działek skarżących. Jednakże nie jest to przedmiotem niniejszego postępowania. Budynek mieszkalny na działce nr [...]należący do skarżących i problem jego zamakania był przedmiotem innego postępowania administracyjnego (znak: [...]) prowadzonego przez tut. organ. Na marginesie wskazać należy, że każdy budynek powinien być chroniony przez właściciela przed zawilgoceniem i korozją biologiczną co zostało określone w dziale VIII rozdziale 4 rozporządzenia z dnia 12.04.2002 r. Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Organ odwoławczy odniósł się też do podnoszonej przez skarżących kwestii wylewania przez inwestorów wody z kwestionowanego zbiornika. W ocenie organu kwestia ta nie należy do kompetencji organu nadzoru budowlanego. Działania takie winny być zgłoszone do właściwych służb porządkowych. Organ wskazał też, że Burmistrz Gminy C., w odpowiedzi na pismo skarżących w tej kwestii, udzielił im odpowiedzi pismem z dnia [...] lipca 2017 r. i z dnia [...] kwietnia 2017 r., uznając skargi za niezasadne.

Zdaniem organu odwoławczego, występowanie - wskazywanej przez skarżących bakterii na własnych działkach - powinno zostać zgłoszone do właściwych służb sanitarnych, zajmujących się tego typu problematyką. Kwestie te nie należą do kompetencji organów nadzoru budowlanego.

Na koniec organ odwoławczy wyjaśnił jeszcze, że w kwestii dot. zbiornika organ NB I instancji rozpoznawał składane przez Państwa R. skargi i udzielił im odpowiedzi pismami z dnia [...] października 2017 r. i z dnia [...] listopada 2018 r., uznając skargi za niezasadne.

Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnieśli I.R. i W.R., w której zaskarżonej decyzji zarzucili:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 51 ust. 1 pkt 3 oraz art. 51 ust. 4 ustawy Prawo budowlane (dalej P.b.), poprzez ich błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż projekt budowlany zamienny nie podlega merytorycznej ocenie organu, w związku z tym zaniechanie zbadania zgodności przedłożonego projektu budowlanego zamiennego z przepisami techniczno-budowlanymi i z zasadami wiedzy technicznej, co w konsekwencji doprowadziło do zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego przez organ pierwszej i drugiej instancji;

2) § 34 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, przez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem, że lokalizacja zbiornika na działce jest dopuszczalna, w sytuacji w której nie spełniony jest wymóg wynikający z ww. przepisu;

3) § 36 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, poprzez pomięcie okoliczności niewłaściwego umiejscowienia zbiornika bezodpływowego w myśl obecnie obowiązujących przepisów budowalnych, tj. w zbyt bliskiej odległości od działki sąsiedniej;

4) art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b. przez jego niezastosowanie w sytuacji, w której nie jest możliwe zalegalizowanie obiektu budowlanego - zbiornika na nieczystości, z uwagi na nieustalenie czy budowa obiektu w postaci zbiornika na nieczystości wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, czy też dokonania jej zgłoszenia w dacie realizacji, terminu realizacji samowoli budowlanej, daty zakończenia procesu inwestycyjnego, co skutkowało bezpodstawnym prowadzeniem postępowania naprawczego;

II. naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1) art. 7, 77, 80, 107 § 1 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszystkich czynności zmierzających do ustalenia rzeczywistego stanu sprawy umożliwiającego wydanie rozstrzygnięcia, w tym zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego i wyjaśnienia okoliczności wskazywanych przez skarżących związanych z budową i użytkowaniem zbiornika na nieczystości płynne, brak ustalenia charakteru spornego zbiornika, a przez to błędne zakwalifikowanie spornej inwestycji jako zbiornika na wody opadowe, podczas gdy w sprawie bezspornie ustalono, że w dacie realizacji inwestycji był to zbiornik na nieczystości ciekłe, tzw. szambo, jak też nieustalenie, czy zbiornik ten powstał wraz z budynkiem, do którego w chwili obecnej jest przyłączony, czy też nie, co spowodowało załatwienie sprawy z pominięciem słusznego interesu obywatela;

2) art. 107 § 1 i 3 k.p.a. oraz art. 8, art. 9 i art. 11 k.p.a. poprzez zawarcie w uzasadnieniu zbyt ogólnych stwierdzeń i niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego z istniejącym zbiornikiem, poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej wskutek uznania przez organ, że nie ma znaczenia miejsce posadowienia na gruncie zbiornika oraz sposób jego wykorzystania przez wiele lat do gromadzenia nieczystości płynnych i w konsekwencji błędnie i przedwcześnie przyjęcie, że możliwe jest objęcie go projektem zamiennym;

3) art. 7, art. 8 § 1, art. 10 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie okoliczności podnoszonych przez skarżących w zakresie konieczności kontroli przedłożonego przez Państwa D. projektu budowlanego zamiennego wraz z oceną techniczną spornego obiektu, z uwagi na oparcie w/w opinii na wyjaśnieniach oraz dokumentacji dostarczonej przez inwestora.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie obu decyzji.

W uzasadnieniu skargi skarżący opisali dotychczasowy przebieg postepowania ora omówili wydane przez organy decyzje. Zdaniem skarżących w niniejszej sprawie organy obu instancji w sposób nieprawidłowy oceniły, że zrealizowany zbiornik bezodpływowy na nieczystości ciekłe nie narusza przepisów § 35 i § 36 rozporządzenia. Z materiału dowodowego zgromadzonego przez organ I instancji wynika, że omawiany zbiornik usytuowany jest na granicy z działką sąsiednią, a więc z naruszeniem § 36 ust. 2 rozporządzenia. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że zarówno PINB, jak i PWINB nienależycie wywiązali się z obowiązku weryfikacji przedstawionego przez inwestora projektu zamiennego w zakresie przewidzianym przez art. 35 ust. 1 P.b., naruszając przy tym powołane wyżej przepisy postępowania administracyjnego.

Dalej skarżący wyjaśnili, że nie jest w niniejszej sprawie kwestionowane, że zbiornik na nieczystości (tj. szambo) nie jest użytkowany, w związku z podłączeniem znajdującego się na ww. działce budynku mieszkalnego, do gminnej sieci kanalizacyjnej. Zgodnie z § 34 ust. 1 w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie zbiorniki na nieczystości ciekłe mogą być sytuowane tylko na działkach budowlanych niemających możliwości przyłączenia do sieci kanalizacyjnej, przy czym nie dopuszcza się ich sytuowania na obszarach podlegających szczególnej ochronie środowiska i narażonych na niebezpieczeństwo powodzi oraz na terenach zalewowych. Nie przeanalizowano też, czy umiejscowienie i powierzchnia zbiornika nie narusza stosunków wodnych na gruncie ze szkodą dla działki sąsiedniej. Organ nie wziął pod uwagę wynikających z rozporządzenia wymogów usytuowania zbiornika na nieczystości ciekłe, których przedmiotowy obiekt niewątpliwie nie spełnia, ponieważ kryte zbiorniki bezodpływowe na nieczystości ciekłe nie mogą być sytuowane w odległości mniejszej niż 2 m od granicy. Ponadto organ nie wziął pod uwagę, że zbiorniki na nieczystości ciekłe możemy stosować tylko na działkach budowlanych niemających możliwości przyłączenia do sieci kanalizacyjnej. Skoro przedmiotowa nieruchomość ma podłączenie do kanalizacji zbiornik należy zlikwidować.

Ponadto skarżący zarzucili, że w przedmiotowej sprawie brak jest dokumentacji dotyczącej budowy samego przedmiotowego zbiornika na nieczystości. Organ ustalił, że zbiornika tego nie było na planie realizacyjnym zatwierdzonym decyzją z dnia [...] kwietnia 1989 r., nr [...], na działce nr ew. [...] przy ul. N. w K. Zatem organ nie ustalił, czy został on wykonany jednocześnie z budynkiem i stanowi jego część składową, w jakiej dacie został wybudowany oraz jakie przepisy miały zastosowanie w chwili przystąpienia do jego budowy. Natomiast szambo jako urządzenie budowlane służące korzystaniu z budynku mieszkalnego, stanowi odrębną formę aniżeli obiekt budowlany, zdefiniowany w art. 3 pkt 1 P.b. Organy nie ustaliły zatem w sposób pewny i na podstawie rzetelnie przeprowadzonego postępowania dowodowego, że wybudowany zbiornik może zostać objęta projektem zamiennym.

W zakresie naruszenia przepisów postepowania skarżący zarzucili, że organ w niniejszej sprawie nie wyjaśnił w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jakie okoliczności uznał za udowodnione, nie wskazał dowodów, na których się oparł oraz nie odniósł się do zarzutów wysuwanych w tym zakresie przez skarżących. Przede wszystkim organ nie odniósł się do zarzutu, że zbiornik funkcjonujący przez wiele lat jako zbiornik na nieczystości ciekłe, nie może być następnie zbiornikiem na wody opadowe. Nie przeanalizował w jaki sposób woda w nim zbierana jest awaryjnie usuwana za pomocą rury do studzienki chłonnej znajdującej się niedaleko od granicy działki skarżących. Nie wziął pod uwagę przedstawionych badań wody z działki skarżących potwierdzających występowanie bakterii z grupy cola z uwagi na wylewanie wody ze zbiornika na nieczystości bytowe w kierunku działki skarżących. Organ nie przeprowadził szczegółowej kontroli zbiornika betonowego. Podczas kontroli zbiornik był wypełniony wodą co uniemożliwiło kontrolę jego konstrukcji.

Ponadto organ odwoławczy nie dokonał oceny zgodności przedmiotowych robót budowlanych z prawem w aspekcie brzmienia art. 50-51 P.b. Nie ustalił, czy nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 i pkt 4 P.b. Organy nadzoru budowlanego nie wzięły pod uwagę, że kanalizacja deszczowa odprowadzająca wody opadowe z dachu budynku mieszkalnego do zbiornika po byłym szambie została wykonana w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska. W aktach sprawy nie ma potwierdzenia, że została wykonana w sposób i na warunkach określonych w przepisach, w szczególności przepisach techniczno-budowlanych. Nie zbadano spełnienia warunku § 29 Rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zgodnie z którym zabronione jest dokonywanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości.

W ocenie skarżących organ nie ustalił od kiedy zbiornik na nieczystości został zaadoptowany na zbiornik do gromadzenia wody opadowej, odprowadzanej z budynku mieszkalnego. Zmiany sposobu użytkowania zbiornika inwestor nie zgłosił do organu administracji architektoniczno-budowlanej, a zatem powstała samowola budowlana, wymagająca uregulowania stanu prawnego. W przypadku gdyby zbiornik na wody opadowe stanowił samodzielny obiekt budowlany, jako podstawę legalizacji należałoby przyjąć art. 48 lub 49b obowiązującej ustawy Prawo budowlane. W związku jednak z faktem, iż stanowi on budowlane urządzenie instalacyjne w rozumieniu art. 3 pkt 9 ustawy Prawo budowlane, procedurę legalizacyjną należało przeprowadzić w oparciu o art. 50-51 Prawa budowlanego.

Skarżący podnieśli też, że właz do tego zbiornika jest usytuowany na granicy z ich działką, a więc niezgodnie z § 36 ust. 1 rozporządzenia. W wyniku samowolnie przeprowadzonych prac powstała instalacja kanalizacji deszczowej stanowiąca urządzenie budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 9 P.b. W świetle tego ostatniego przepisu, do tej kategorii zalicza się urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki. Należy więc uznać, że oba organy nie ustaliły, czy zmiana zbiornika na nieczystości w zbiornik na wody opadowe wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, czy też dokonania jej zgłoszenia w dacie realizacji, terminu realizacji samowoli budowlanej, daty zakończenia procesu inwestycyjnego, co skutkowało bezpodstawnym prowadzeniem postępowania naprawczego. W ocenie skarżących, skoro organy nie wyjaśniły dokładnie stanu faktycznego, to nie powinny orzekać jak w wydanych decyzjach. Natomiast dokonane przez organy ustalenia faktyczne dawały podstawę do orzeczenia nakazu rozbiórki zbiornika.

Na koniec skarżący podnieśli, że organy dopuściły się również naruszenia art. 8 k.p.a., obligującego je do prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli to organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Organy nie uwzględniły bowiem okoliczności podnoszonych przez skarżących w zakresie konieczności kontroli przedłożonego przez Państwa D. projektu budowlanego zamiennego wraz z oceną techniczną spornego obiektu, z uwagi na oparcie w/w opinii na wyjaśnieniach oraz dokumentacji dostarczonej przez inwestora.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z dnia 2 listopada 2020 r. skarżący podnieśli, że przedmiotowy zbiornik, który zgodnie z projektem zamiennym ma służyć do gromadzenia wód opadowych z połaci dachowych budynku mieszkalnego, obecnie służy również do gromadzenia wody przepompowywanej z kotłowni położonej w piwnicy domu Państwa D. Wobec powyższego zbiornik ten nie spełnia w sposób zadowalający funkcji zbiornika retencyjnego, gdyż zgromadzona w nim woda jest przelewana na nieruchomości sąsiednie. Po napełnieniu zbiornika Pan D. spuszcza z niego wodę wężem strażackim kierując ją na działkę skarżących.

Ponadto skarżący wyjaśnili, że w ich ocenie organy nieprawidłowo przyjęły, że brak jest podstaw do rozstrzygania sprawy wykonanych odstępstw w odniesieniu do aktualnie obowiązującego planu miejscowego. Ich zdaniem w tym przypadku organy winny zastosować aktualne przepisy obowiązującego planu miejscowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności, jest zaskarżona decyzja PWINB z dnia [...] września 2020 r., nr [...], która utrzymała w mocy decyzję PINB z dnia 6 lipca 2020 r., znak: [...], zatwierdzającej przedłożony przez inwestorów E.D. i A.D. projekt budowlany zamienny zrealizowanego z istotnymi odstępstwami od pozwolenia na budowę, budynku mieszkalnego jednorodzinnego o pow. zabudowy 170,50 m2, pow. użytkowej 288,10 m2, kubaturze 1509,02 m3 zlokalizowanego na działce nr [...] przy ul. N. [...] w K., gm. C. oraz nakładającej na inwestorów obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie.

Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1333; dalej: P.b.), a w szczególności art. 51 ust. 4 P.b., zgodnie z którym, po upływie terminu lub na wniosek inwestora, organ nadzoru budowlanego sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, i wydaje decyzję w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na wznowienie robót budowlanych albo - jeżeli budowa została zakończona - o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego. W decyzji tej nakłada się obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.

W sprawienie niniejszej nie ma sporu odnośnie tego, że przedmiotem postępowania naprawczego jest budynek mieszkalny na działce nr [...]w K., gm. C. wraz z określeniem istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu oraz istniejące zagospodarowanie działki nr geod. [...], a także, że nie są nim ogrodzenie, wiata i budynek gospodarczy na tej działce. Nie ma też sporu odnośnie tego, że inwestycja na działce nr [...] w postaci budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego została wykonana na podstawie ostatecznej decyzji z dnia [...] kwietnia 1989 r., z istotnymi odstępstwami od warunków pozwolenia na budowę. W sprawie nie ma też sporu odnośnie zakresu istotnych odstępstw. Skarżący nie podnoszą również w skardze kwestii prawidłowości sporządzenia projektu budowlanego zamiennego dotyczącego budynku mieszkalnego. Spór dotyczy projektu zamiennego zagospodarowania terenu, a przede wszystkim szczelnego zbiornika na wody opadowe. W ocenie skarżących nie ustalono, kiedy on powstał, od kiedy zmieniło się jego przeznaczenie, sporne jest jego położenie oraz organy nie wyjaśniły, czy może on być zalegalizowany w niniejszym postępowaniu naprawczym.

W ocenie Sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, które miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo dawałoby podstawę do wznowienia postępowania. Organy administracji obu instancji ustaliły istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą, zastosowały prawidłową podstawę prawną, a także uzasadniły swoje rozstrzygnięcia zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a.

Przede wszystkim stwierdzić trzeba, że organy zastosowały prawidłową podstawę prawną prowadzonego postępowania naprawczego, tj. art. 51 ust. 4 P.b. Nie kwestionują tego nawet skarżący w stosunku do budynku mieszkalnego. W zasadzie też przyznają, że gdyby przyjąć, iż zbiornik wraz z połączeniem go rurą z budynkiem, stanowi urządzenie instalacyjne w rozumieniu art. 3 pkt 9 P.b., to procedurę naprawczą względem niego należałoby prowadzić także w oparciu o art. 50-51 P.b. Z racji więc na brak zarzutów odnośnie przyjętego przez organy przedmiotu postępowania, trybu postępowania oraz z racji na fakt, że w ocenie Sądu postępowanie przed organami zostało przeprowadzone prawidłowo, rozstrzygając niniejszą sprawę należało się przede wszystkim skupić na zarzutach podniesionych w skardze.

W ocenie Sądu niezasadne są wszystkie zarzuty skarżących. Zarzuty te i to zarówno dotyczące naruszenia przepisów postępowania, jak i przepisów prawa materialnego, dotyczą właściwie zbiornika, który w projekcie zamiennym zagospodarowania terenu określony został jako istniejący zbiornik szczelny na wody opadowe.

Na samym początku wyjaśnienia wymaga, że w skardze skarżący przedmiotowy zbiornik zamiennie nazywają zbiornikiem na nieczystości (szambo) oraz zbiornikiem na wody opadowe. Jest to działanie nieprawidłowe, gdyż na etapie wydawania decyzji przez organy przedmiotowy zbiornik nie miał już funkcji zbiornika na odbiór nieczystości, tylko był przeznaczony na odbiór wód opadowych. Jak wynika bowiem ze zgromadzonego materiału dowodowego i prawidłowo poczynionych przez organy ustaleń faktycznych, przedmiotowy zbiornik był wybudowany, w ramach pozwolenia na budowę (decyzja z 14 kwietnia 1989 r. – k. 7 akt adm. oraz projektu budowlanego, w tym projektu technicznego i planu realizacyjnego do projektu podstawowego – k. 51-65 akt adm.), jako zbiornik na nieczystości i tak był on wykorzystywany od 1993 r. aż do czasu wybudowania kanalizacji sanitarnej, do której budynek został przyłączony w latach 2004-2005. Od tego czasu zbiornik ten był już wykorzystywany nie jako zbiornik na nieczystości (podłączenie do kanalizacji sanitarnej omijało ten zbiornik) tylko jako zbiornik na wody opadowe. Twierdzenie więc przez skarżących, że nie wiadomo kiedy zbiornik został wybudowany oraz w których okresach jakie miał przeznaczenie, jest niezgodne ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Na k. 61 akt adm. znajduje się rysunek planu realizacyjnego, na którym w części tekstowej wskazane jest, że oprócz budynku mieszkalnego projektowany jest również zbiornik na ścieki szczelne. Zresztą było to zgodne z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 1974 r., Nr 38, poz. 229 ze zm.), z którego wynikało, że roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek, można było rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę, zaś zgodnie z § 8 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz.U. z 1975 r. Nr 8, poz. 48 ze zm.), decyzja o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej określała warunki zaopatrzenia w energię, wodę i odprowadzenia ścieków, określone przez odpowiednie jednostki.

Jak z powyższego zatem widać, na etapie projektowania przedmiotowego budynku mieszkalnego w 1989 r. musiała być też uregulowana kwestia odprowadzania ścieków z tego budynku i tak też to uczyniono (patrz też: stanowisko organu I instancji z pisma z k. 102 akt adm.). Wprawdzie w części rysunkowej planu realizacyjnego (k. 61 akt adm.) zbiornika tego nie wrysowano, ale nie budzi wątpliwości, że zbiornik ten faktycznie został wybudowany i służył jako zbiornik na nieczystości. Skarżący podnosząc zarzut, iż organy nie ustaliły daty budowy zbiornika, w żaden sposób nie wskazali ani w postępowaniu administracyjnym ani sądowym, gdzie (poza przedmiotowym zbiornikiem) były odprowadzane nieczystości z budynku mieszkalnego począwszy od oddania go do użytku. Siłą rzeczy miejscem tym musiał więc być przedmiotowy zbiornik na nieczystości, a to przesądza, że został on wybudowany w ramach inwestycji objętej pozwoleniem na budowę z 1989 r. Takie stanowisko, chociaż w formie lakonicznej zawarł organ I instancji i takie jest również stanowisko organu odwoławczego. Zresztą także w odwołaniu sami skarżący przyznali, że przedmiotowy zbiornik funkcjonował od roku 1993 jako szambo. Twierdzenie to jest zaś zgodne ze stanowiskiem inwestorów, którzy wyjaśnili, że prace budowlane związane z budynkiem rozpoczęto w 1989 r. a ukończono w styczniu 1993 r. (patrz: k. 8/1 projektu zamiennego).

Z powyższego wynika więc, że skoro przedmiotowy zbiornik z funkcją na odbiór nieczystości, był wybudowany w ramach zamierzenia inwestycyjnego objętego decyzją o pozwoleniu na budowę z 1989 r., to również i w ramach postępowania naprawczego prowadzonego względem powyższej inwestycji wybudowanej z istotnymi odstępstwami, ujęty winien być ten zbiornik ze zmienioną już funkcją, czyli z przystosowaniem do odbioru wód opadowych. Zarówno bowiem w pierwszym przypadku, jak i w drugim, zgodnie z art. 3 pkt 9 P.b., stanowi on urządzenie techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, co jest niesporne, że przedmiotowy zbiornik od lat 2004-2005 jest już zbiornikiem na wody opadowe i w projekcie zamiennym taka funkcja została mu przypisana. Zgodnie z pkt 2.3.3. opisu do projektu zamiennego zagospodarowania terenu budynku mieszkalnego, jednorodzinnego w zabudowie zagrodowej w K., część działki nr [...], gmina C., ścieki socjalno-bytowe odprowadzane mają być do istniejącej kanalizacji sanitarnej ks160 – na dotychczasowych zasadach, zaś na mocy pkt 2.3.4. uregulowano, że wody deszczowe odprowadzane mają być poprzez istniejącą kanalizację deszczową kd120 do istniejącego zbiornika szczelnego na wody opadowe zlokalizowanego na działce inwestora.... Zbiornik szczelny na wody opadowe należy wyposażyć w szczelny właz oraz wykonać odpowietrzenie zbiornika w odległości min. 2,0 m od granicy działki.

Jak zatem z powyższego widać, w projekcie zamiennym przedmiotowemu zbiornikowi przypisano funkcję zbiornika na wody opadowe a nie zbiornika na ścieki i jest to dozwolone w rozumieniu § 28 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1065; dalej: rozporządzenie), zgodnie z którym, w przypadku budynków niskich lub budynków, dla których nie ma możliwości przyłączenia do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej, dopuszcza się odprowadzenie wód opadowych na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych lub do zbiorników retencyjnych. Przedmiotowy zbiornik spełnia też wymogi określone w § 126 ust. 3 rozporządzenia, zgodnie z którym, w przypadku wykorzystywania wód opadowych, gromadzonych w zbiornikach retencyjnych, do spłukiwania toalet, podlewania zieleni, mycia dróg i chodników oraz innych potrzeb gospodarczych należy dla tego celu wykonać odrębną instalację, niepołączoną z instalacją wodociągową. Wreszcie podkreślenia wymaga, że zbiornik ten wraz z instalacją łączącą go z budynkiem (rura) stanowi, w rozumieniu art. 3 pkt 9 P.b., urządzenie budowlane, w stosunku do którego postępowanie naprawcze winno być prowadzone pod rządami przepisów art. 50-51 P.b.

Jednocześnie wyjaśnić należy, że jak trafnie wskazały organy, do zbiornika tego nie mają zastosowania przepisy § 34 ust. 1 oraz § 36 ust. 1-6 przywołanego rozporządzenia w zakresie dopuszczalności i sytuowania (odległości) od m.in. granicy działki sąsiedniej, gdyż odległości te ustanowiono dla zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe. Zbiornik ten zaś zarówno faktycznie jak i w projekcie zamiennym nie służy do odbierania nieczystości ciekłych tylko jest zbiornikiem na wody opadowe.

Także zauważenia wymaga, że w projekcie zamiennym nakazano, względem przedmiotowego zbiornika, wykonanie określonych robót budowlanych w postaci wyposażenia go w szczelny właz oraz wykonanie odpowietrzenia w odległości min. 2,0 m od granicy działki. Roboty te będą musiały być przez inwestorów wykonane, a sprawdzenie ich wykonania nastąpi w postępowaniu o uzyskanie decyzji zezwalającej na użytkowanie zrealizowanego obiektu.

Również wyjaśnienia wymaga, że skarżący nie podnoszą w skardze, iż zbiornik ten jest za mały na odbiór wód opadowych albo że przecieka i w związku z tym woda w nim zgromadzona zalewa ich działkę. Kwestię zalewania ich działki wodą ze zbiornika wiążą oni z tym, że inwestorzy do zbiornika odprowadzają również wody z piwnicy (stanowisko z pisma z dnia [...] listopada 2020 r.) a następnie wypompowują zgromadzoną w zbiorniku wodę wężem strażackim, która w efekcie spływa na działkę skarżących. W tej mierze podkreślenia jednak wymaga, że jeżeli działania takie mają miejsce, to winny one być przedmiotem innego postępowania (o naruszanie stosunków wodnych) prowadzonego przed innymi organami niż organy nadzoru budowlanego. W tej mierze przypomnienia tylko wymaga, że jak trafnie wskazał organ odwoławczy, zalewanie działki skarżących i znajdującego się na niej budynku mieszkalnego było przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego (znak: [...]), a przez to kwestia ta nie jest przedmiotem niniejszego postępowania.

Zdaniem Sądu nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut podniesiony w piśmie z dnia [...] listopada 2020 r., iż organy nie porównały prawidłowości zaleconych prac w projekcie zamiennym z obecnie obowiązującym na tym terenie planem miejscowym. W postanowieniu organu I instancji z dnia [...] stycznia 2020 r. nakazującym inwestorom uzupełnienie dokumentacji projektowej zamiennej wprost nawiązano do tego, że projekt zamienny ma być zgodny z obowiązującym miejscowym planem miejscowym. Również w projekcie zamiennym jako podstawę opracowania wskazano m.in. miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego gminy C. z dnia 27 grudnia 2001 r. oraz zmianę tego planu uchwałą z dnia 15 listopada 2017 r.

Reasumując, zdaniem Sądu, podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i należyty, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Zostały także prawidłowo zinterpretowane, mające zastosowanie w sprawie, przepisy. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.