Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 985/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2167
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: art. 134 par. 1, art. 135, art. 145 par. 1, art. 151, art. 200 i art. 202 par. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 4  ust. 1 i art. 25 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2407
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot Sędziowie Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca) Sędzia WSA Leszek Kobylski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 27 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] września 2021 r. Nr [...] w przedmiocie uznania świadczenia wychowawczego za nienależnie pobrane i nakazu zwrotu 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta [...] z [...] lipca 2021 r. nr [...] 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz M. R. kwotę [...] ([...]) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2021 roku, nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. działając na podstawie art. 1, art. 2, art. 18 ust.1 i art. 19 ust.1 ustawy z 12 października 1994 roku o Samorządowych Kolegiach Odwoławczych( DZ.U z 2021 roku, poz. 735 ze zm.) oraz art. 104 i art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego( DZ.U z 2021 roku, poz. 735 zez zm. dalej kpa), po rozpatrzeniu na posiedzeniu w dniu 2 września 2021 roku odwołania M. R. od decyzji Burmistrza Miasta M. M. z dnia [...] lipca 2021 roku, nr [...], którą orzekł 1. uznać za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze w kwocie 2500 zł za okres od 1.11.2020 do 31.03.2021 r, 2. zobowiązać do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w kwocie 2 500 zł. Zwrotowi podlega kwota główna łącznie z ustawowymi odsetkami. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia wychowawczego do dnia spłaty – orzekło – utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję.

Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna.

Informacją nr [...] z dnia [...] listopada 2019 roku Burmistrz Miasta M. M. działając na podstawie art. 13a ust.2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 roku o pomocy w wychowaniu dzieci( DZ.U z 2019 roku, poz. 2407 ze zm. dalej jako ustawa) po rozpatrzeniu wniosku z 29 października 2019 roku poinformował skarżącego M. R. o przyznaniu świadczenia wychowawczego na dziecko U.R. na okres od 1 października 2019 roku do 31 maja 2021 roku.

W dniu 24 marca 2021 roku do organu wpłynął wyrok Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] października 2020 roku, syg. akt [...], którym to wyrokiem Sąd rozwiązał małżeństwo M. R. i E. R. przez rozwód. Uregulował wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi przyznając ją obojgu rodzicom i ustalając przy tym miejsce pobytu małoletnich w każdorazowym miejscu pobytu matki dzieci z prawem ojca do kontaktów z dziećmi oraz obciążył skarżącego kosztami utrzymania małoletnich w kwocie łącznej 1000 zł miesięcznie.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 roku Burmistrz Miasta M.M. uchylił M.R. prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko U. R..

Zawiadomieniem z dnia 30 czerwca 2021 roku organ wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie uznania za nienależnie pobranie świadczenia wychowawczego wypłaconego na dziecko U.R. w okresie od 1 listopada 2020 roku do 31 marca 2021 roku oraz w sprawie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Po przeprowadzonym postepowaniu organ pierwszej instancji uznał za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze w kwocie 2500 zł za okres od 1 listopada 2020 roku do 31 marca 2021 roku oraz zobowiązał skarżącego do jego zwrotu z ustawowymi odsetkami.

Od decyzji organu pierwszej instancji odwołanie złożył skarżący M. R.. W uzasadnieniu podnosił, iż oprócz alimentów uczestniczy w miarę możliwości finansowych w utrzymaniu i wychowaniu dzieci. Uważa, iż istniały przesłanki do wypłacania jemu świadczenia wychowawczego na dzieci do chwili przyznania go matce dzieci – od 1 czerwca 2021 roku. Nie miał żadnej informacji od matki dzieci aby twierdziła co nieprawidłowego wykorzystania tego świadczenia. W styczniu 2021 roku po uzgodnieniu z E.R. przekazał dyspozycje do organu aby przedmiotowe świadczenie było wypłacane na konto matki dzieci. Podnosił, iż kwotę świadczenia za miesiąc styczeń 2021 roku przekazał na konto matki dzieci, a od lutego 2021 roku organ całość świadczenia przekazywał na konto matki dzieci.

Organ odwoławczy rozpoznając odwołanie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 4 ust.1 i 2 ustawy celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie wychowawcze przysługuje:

- 1) matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust.2a albo;

- 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu opiekuna faktycznego albo;

- 3) opiekunowi prawnemu dziecka albo;

-4) dyrektorowi domu pomocy społecznej.

Świadczenie to przysługuje do ukończenia przez dziecko 18 roku życia w wysokości 500 zł miesięcznie na dziecko.

Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie skarżącemu zostało przyznane świadczenie wychowawcze na córkę U. na okres od 1 października 2019 roku do 31 maja 2021 roku. w trakcie realizacji tego świadczenia związek małżeński skarżącego został rozwiązany przez rozwód, z ustaleniem opieki nad dziećmi obojga rodziców i ustalono miejsce pobytu dzieci przy ich matce.

Stosownie do art. 20 ust.1 ustawy w przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego osoba otrzymująca świadczenie jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym właściwego organu wypłacającego świadczenie. W sytuacji gdy doszło do orzeczenia rozwodu i ustalono miejsce pobytu dzieci przy matce to stosownie do wyżej powołanego przepisu skarżący winien ten fakt zgłosić do organu czego nie zrobił. Regulacja zawarta w art. 4 ust.2 pkt 1 ustawy oraz istnienie w obrocie prawnym wyroku rozwodowego gdzie ustalono miejsce pobytu dzieci przy matce przesądził, że od tego czasu świadczenie wychowawcze należało się matce dzieci. Tak więc skarżący z dniem 1 listopada 2020 roku utracił prawo do pobierania świadczenia wychowawczego na córkę U..

Zgodnie z art. 25 ust.1 pkt 1 ustawy osoba, która pobrała nienależne świadczenie jest zobowiązana do jego zwrotu. W myśl art. 25 ust.2 pkt 6 ustawy za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się świadczenie wychowawcze wypłacone mimo braku prawa do tego świadczenia. Skoro organ wypłacił skarżącemu za ten okres świadczenie wychowawcze na córkę U. w kwocie łącznej 2500 zł, to należy uznać, iż jest to świadczenie nienależnie pobrane i podlega zwrotowi. Zdaniem organu nie ma znaczenia, że świadczenie za miesiące luty i marzec 2021 roku zostało przekazane na konto matki dzieci, a świadczenie za styczeń zostało też przekazane matce dziecka. Uprawnienie do świadczenia za ten okres posiadała tylko matka dzieci E. R. i sprawa ta wymagała uporządkowania prawnego przez rodziców dzieci. Z uwagi na brak realizacji przez skarżącego obowiązku z art. 20 ust.1 ustawy doszło do wypłaty świadczenie osobie nieuprawnionej. Zgodnie z art. 25 ust.3 i 9 ustawy od kwot nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego należą ustawowe odsetki.

Skargę na decyzję organu odwoławczego wniósł M.R..

Zaskarżonej decyzji zarzucał:

-1 naruszenie art. 138 §1 pkt 1 kpa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji gdy tymczasem w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły przesłanki do zastosowania powołanego przepisu gdyż okoliczności i przesłanki, od których jest uzależnione uznanie, że podmiot pobrał nienależne świadczenie i jest zobowiązany do jego zwrotu nie wystąpiły, a skarżący informował organy o pobraniu świadczeń przez byłą żonę, na co przedstawiono dowody, a nadto organ otrzymał dyspozycję dokonywania przelewów przyrannych świadczeń wychowawczych bezpośrednio na konto matki dzieci;

- 2 naruszenie art. 77 i art. 80 kpa poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przeprowadzeniu postępowania dowodowego w sprawie bez wszechstronnego, zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a przez to obrazę naczelnych zasad postępowania administracyjnego wynikających z art. 6,7,8,9,15,16 kpa a w szczególności art. 10 kpa poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej, praworządności, niewyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy oraz zasady naruszenia zaufania obywatela do państwa;

-3 naruszenie art. 107 §1 i 3 kpa poprzez pominięcie w skarżonej decyzji uzasadnienia faktycznego i prawnego i nie odniesienie się do kwestii przekazywania należności w postaci świadczeń wychowawczych bezpośrednio na rzecz matki dzieci, co spowodowało, że istota sprawy nie została rozpoznana, zaś wydane rozstrzygnięcie spowoduje, że pomimo nie pobrania świadczenia przez skarżącego zostanie on niesłusznie zobowiązany do ich zwrotu, czego organ nie zbadał;

- 4 naruszenie prawa materialnego – art. 25 ust.1 pkt 1 w związku z art. 25 ust.2 pkt 6 ustawy poprzez błędną wykładnię przepisów, a w konsekwencji ich niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu skarżącego za osobę, która nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze przysługujące małoletnim dzieciom G. i U. R. gdy tymczasem należności obejmujące okres od listopada 2020 roku do marca 2021 roku były przekazywane matce małoletnich na pokrycie kosztów związanych z utrzymaniem dzieci, zaś organy nie przeprowadziły w tym zakresie wszechstronnego postępowania dowodowego, w tym nie zwróciły się do matki małoletnich o wyjaśnienia w tym zakresie, co niewątpliwie miało znaczenie dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego w sprawie, będącego podstawą do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia.

Z uwagi na powyższe skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu skarżący wskazywał, że przepis art. 25 ust.1 ustawy ustanawia ogólna zasadę, że nienależne świadczenie wychowawcze podlega zwrotowi. Podnosił, iż w orzecznictwie sądów utrwalił się pogląd, iż błędne jest stanowisko utożsamiające pojęcie ,, nienależnego świadczenia ‘’ z pojęciem ,, nienależnie pobranego świadczenia ‘’. Nienależne świadczenie jest pojęciem obiektywnym, występującym gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy podstawa prawna odpadła. Świadczeniem nienależnie pobranym jest świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące świadomości(woli) lub określone działania(zaniechania).

W konsekwencji przyjmuje się, że obowiązek zwrotu obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy. Osoba , która nienależnie pobrała świadczenie to osoba, która była świadoma, że świadczenie jej nie przysługuje.

W niniejszej sprawie nie zachodziły przesłanki do uznania, iż skarżący pobrał nienależne świadczenie wychowawcze za okres od 1 listopada 2020 roku do 31 marca 2021 roku na jego małoletnie dzieci. Skarżący w toku postępowania administracyjnego informował organy, iż świadczenia zostały przekazane dzieciom i zostały spożytkowane przez nie spożytkowane.

W ocenie skarżącego organy naruszyły przepisy prawa procesowego – art. 104, 138 § 1 pkt 1, art. 70, art. 77, art. 80, art. 107 kpa poprzez brak zgromadzenie pełnego materiału dowodowego i dogłębnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Skarżący podkreślał, iż to na organach ciążył obowiązek dokonania oceny, w oparciu o posiadane dowody czy środki przyznane w ramach świadczenia wychowawczego zostały wykorzystane zgodnie z ich przeznaczeniem – na cel wskazany w art. 4 ust.1 ustawy. Argumentował, iż chociaż świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi, to w istocie świadczenie to służy dziecku. W konsekwencji okoliczność na co zostało przeznaczone to świadczenie ma istotny wpływ na ocenę czy jest to świadczenie nienależne. Z tego względu organy winny w toku postępowania wezwać skarżącego do wykazania że pieniądze zostały przeznaczone na zaspokojenie potrzeb życiowych dzieci, jak również odebrać wyjaśnienia w tym zakresie od matki małoletnich E.R..

Z uwagi na powyższe zdaniem skarżącego skarga zasługiwała na uwzględnienie.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajmowane stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swojej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związany granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.). W myśl art. 135 p.p.s.a. orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się

z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty kontroli wynika bowiem, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.

Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W świetle art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala – art. 151 p.p.s.a.

W ocenie Sądu wywiedziona skarga doprowadziła do eliminacji z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji organu pierwszej instancji.

Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji przeprowadza cenę zgodności decyzji z prawem. W szczególności istotne jest ustalenie, czy w postępowaniu przed organami administracyjnymi zostały dostatecznie i w sposób prawidłowy wyjaśnione okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Ustalenie, iż okoliczności te nie zostały w zostały w sposób prawidłowy wyjaśnione uniemożliwia dokonanie oceny, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, w szczególności, czy nastąpiło naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy( por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1981 roku, syg. akt S.A. 910/80, ONSA 1981, nr 1, poz. 7).

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę jeżeli doszło do naruszenia innych przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa na treść orzeczenia( por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 4 lipca 2019 roku, III SA/Kr 438/19). Skutecznym zarzutem naruszenia prawa procesowego może być tylko ten, który wskazuje na istnienie istotnego wpływu naruszenia na rozstrzygnięcie, bo art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a odwołuje się do tej przesłanki. Zatem nie każde naruszenie przepisów postępowania może być skutecznym zarzutem skargi, ale tylko takie które miało istotny wpływ. Jednak ten wpływ musi wykazać strona, a nie Sąd ( wyrok NSA z 10 października 2019 roku, II GSK 2763/17).

W ocenie Sądu stanowisko organu odwoławczego, iż decydujące znaczenie w sprawie ma fakt, iż od 20 października 2020 roku świadczenie wychowawcze winno być wypłacane matce dzieci E. R.. W związku z tym świadczenie pobierane przez skarżącego było świadczeniem nienależnym, podlegającym zwrotowi.

W ocenie Sądu na organach ciążył obowiązek dokonania oceny, czy środki przyznane w ramach świadczenia wychowawczego zostały wykorzystane zgodnie z ich przeznaczeniem, czyli czy zostały spożytkowane stosownie do celu wskazanego w art. 4 ust. 1 ustawy. Zgodnie z tą regulacją celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że chociaż świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi (faktycznemu albo prawnemu), to w istocie świadczenie to służy dziecku. W konsekwencji okoliczność, na co zostało przeznaczone wypłacone świadczenie ma istotny wpływ na ocenę, czy świadczenie to było nienależnie pobrane (por.m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego: w Łodzi z 24 czerwca 2021 r., sygn. II SA/Łd 668/20; w Gliwicach z dnia 7 lipca 2021 r., sygn. II SA/Gl 47/21 oraz z dnia 15 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 572/21; w Olsztynie z 23 września 2021 r., sygn. II SA/Ol 648/21; w Gorzowie Wielkopolskim z 18 listopada 2021 r., sygn. II SA/Go 770/21; w Kielcach z dnia 15 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Ke 836/21). Sąd w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie podziela i uznaje za własny ukształtowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, wedle którego organy nie mogą zatracić celu regulacji, jakim jest udzielenie przez Państwo pomocy rodzicom (opiekunom) w wychowaniu dzieci w formie częściowego pokrycia wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (świadczenie wychowawcze). Warto w tym miejscu przypomnieć motywy wprowadzenia świadczenia wychowawczego. W uzasadnieniu projektu ustawy wskazano, że świadczenie wychowawcze kierowane jest do rodzin mających na utrzymaniu dzieci. Celem zaś jest przede wszystkim częściowe pokrycie wydatków związanych z zaspokojeniem potrzeb życiowych i wychowywaniem dzieci. Nacisk ustawodawcy położony jest więc na powiązanie pomocy z pokryciem wydatków związanych z zaspokojeniem potrzeb życiowych i wychowaniem dzieci. Ustawowe wskazanie celu świadczenia stanowi wyraźną deklaracją intencji prawodawcy i jest wskazówką interpretacyjną co do całości ustawy (por. wyrok NSA z dnia 19 października 2021 r., sygn. akt I OSK 540/21).

Należy zgodzić się z organem, iż po zapadłym wyroku rozwodowym małżonków R. faktycznie od listopada 2020 roku dzieci zamieszkiwały wspólnie z matką dzieci, a skarżący opuścił wspólnie zamieszkiwany dom. To zdarzenie miałoby wpływ na osobę uprawnioną do pobierania świadczenia wychowawczego.

W ocenie Sądu nie można podzielić stanowiska organów w sprawie, że fakt zgłoszenia przez skarżącego zmiany w kwestii pieczy nad dziećmi w styczniu 2021 roku i przekazanie świadczenia za styczeń na konto matki dziecka przez skarżącego oraz przekazywanie przez organ świadczenia za luty i marzec 2021 roku na konto E.R. nie mają znaczenia w sprawie. Co prawda w tym czasie nie zostało uchylone prawo do pobierania świadczenia wychowawczego na dziecko przez skarżącego, ale de facto pieniądze były przekazywane matce dziecka i służyły zaspokajaniu potrzeb dziecka. Tak więc w sytuacji gdy świadczenie na dziecko było należne, zostało wykorzystane na cel określony w ustawie, to li tylko formalnie było uchybienie – brak wskazania E.R. jako osoby, która winna otrzymywać świadczenie wychowawcze nie może stanowić podstawy do zwrotu tego świadczenia jako nienależnie pobranego.

Również należy zgodzić się ze skarżącym, iż w okresie od listopada 2020 roku do marca 2021 roku świadczenie wychowawcze na dzieci skarżącego zostało wykorzystane na cel przyjęty w ustawie. W przeważającej części przekazane na konto matki dzieci, a częściowo wykorzystane na ten cel przez skarżącego. Faktycznie organ nie dysponował żadnym dowodem, iż pieniądze nie zostały spożytkowane na dzieci. W tym zakresie skarżący wskazywał, że matka dzieci nie wnosiła żadnych uwag i istnieje możliwość jej przesłuchania na te okoliczności.

Przepis art. 25 ust. 1 ustawy posługuje się pojęciem "świadczenia nienależnie pobranego", co oznacza, że obowiązek zwrotu takiego świadczenia obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy. O świadczeniu nienależnie pobranym można mówić wówczas, gdy nie tylko doszło do jego wypłaty, mimo braku podstaw ustawowych do takiego działania, ale przy zaistnieniu świadomości osoby, która świadczenie pobiera, iż świadczenie jej nie przysługuje. Nawet ustalenie przez organ, że wypłacone świadczenie w świetle dowodów ujawnionych po jego przyznaniu, okazało się świadczeniem nienależnym, nie przesądza jeszcze o tym, że było ono "świadczeniem nienależnie pobranym" i można orzec obowiązek jego zwrotu wraz z odsetkami na podstawie art. 25 cytowanej ustawy.

Należy zauważyć, iż nie można skarżącemu w żadnym stopniu przypisać nagannego zachowania w sensie spożytkowania otrzymanego świadczenia, czy też chęci prawnego uregulowania przedmiotowej kwestii i informowania o okolicznościach faktycznych zaistniałych w związku z rozwodem i pieczą nad dziećmi.

Z tych też względów opieranie się tylko na formalnym brzmieniu przepisu art. 25 ust.1, bez oceny intencji i spożytkowania środków dla dobra dzieci stanowi naruszenie zarówno przepisów prawa procesowego( brak zgromadzenia pełnego materiału dowodowego – nie przesłuchano matki dzieci), jak brak badania świadomości skarżącego i sposobu spożytkowania przyznanego świadczenia.

Z tych też względów organ ponownie rozpoznając sprawę uwzględni stanowisko Sądu zawarte w uzasadnieniu.

Sąd orzekł w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c) p.p.s.a.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.