Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1873/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 1 pkt 1 i 3
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
article: art. 28, art. 138 § 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 183 § 1, art. 174 pkt 2, art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz, Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz (spr.), Protokolant starszy inspektor sądowy Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Kółka Rolniczego w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 maja 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 2499/10 w sprawie ze skargi Gminy M. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 2499/10, po rozpatrzeniu skargi Gminy M., uchylił decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] października 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości.

Zaskarżony wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] Wojewoda [...], działając na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm., powoływana dalej jako "ustawa komunalizacyjna"), stwierdził nabycie przez Gminę M. z mocy prawa własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 0,3800 ha (jed. ewidencyjna M., obręb [...].) i przekazanej w trwałe użytkowanie na rzecz Kółka Rolniczego w P.. Organ podał, że komunalizacji z mocy prawa podlegały natomiast nieruchomości będące w dniu 27 maja 1990 r. w użytkowaniu spółdzielni oraz innych niepaństwowych osób prawnych. W związku z tym organ uznał, że w tej dacie nieruchomość należała do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego i nie była wyłączona z komunalizacji, co zobowiązywało Wojewodę [...] do wydania decyzji stwierdzającej nabycie jej z mocy prawa przez Gminę M..

Na skutek odwołania Kółka Rolniczego w P., Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] października 2010 r., nr [...] uchyliła powyższą decyzję Wojewody [...] i odmówiła stwierdzenia nabycia przez Gminę M. z mocy prawa własności przedmiotowej nieruchomości. W uzasadnieniu wskazała, że Kółko Rolnicze nie może być stroną w postępowaniu komunalizacyjnym, ponieważ nie przysługują mu takie prawa do przedmiotowego gruntu, które by status strony uzasadniały. Jednakże niezależnie od powyższego, zdaniem Komisji, przedmiotowy grunt jako rolny, przekazany w użytkowanie Kółka Rolniczego z Państwowego Funduszu Ziemi, jest wyłączony spod komunalizacji na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 3 ustawy komunalizacyjnej. W związku z tym Komisja uchyliła decyzję organu I instancji i odmówiła komunalizacji.

Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Gmina M. wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi wskazała, że skoro Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uznała, że Kółku Rolniczemu nie przysługuje w postępowaniu komunalizacyjnym przymiot strony, to nie miała podstaw do merytorycznego rozpatrzenia jego odwołania w oparciu o przepis art. 138 § 2 kpa. Postępowanie odwoławcze wszczęte przez to Kółko powinno zostać umorzone.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 2499/10 uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji stwierdził, że Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uchylając decyzję Wojewody [...] na skutek odwołania Kółka Rolniczego w P., stwierdziła jednocześnie w uzasadnieniu, że Kółko Rolnicze nie może być stroną w postępowaniu komunalizacyjnym, ponieważ nie mogą przysługiwać mu takie prawa do przedmiotowego gruntu, które by status strony uzasadniały. W oparciu o tezę uchwały NSA z dnia 5 lipca 1999 r., sygn. akt OPS 16/98 Sąd podniósł, że stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego. Ponadto podkreślił, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, w postępowaniu, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej, którego celem jest przejście prawa własności mienia Skarbu Państwa na określoną gminę z dniem 27 maja 1990 r., stronami są Skarb Państwa i właściwa gmina. Inne podmioty mogą uczestniczyć w tym postępowaniu jedynie wówczas, gdy legitymują się tytułem prawno-rzeczowym do nieruchomości.

W oparciu o powyższe rozważania Sąd I instancji stwierdził, że pomiędzy sentencją zaskarżonej decyzji a jej uzasadnieniem zachodzi sprzeczność. Niedopuszczalne jest, aby lektura uzasadnienia zaprzeczała treści podjętego rozstrzygnięcia. Rolą Sądu jest kontrola orzeczenia, a nie zastępowanie organu w podaniu motywów uzasadnienia decyzji określonej treści. Wobec wskazanej istotnej wadliwości uzasadnienia wynikającej z braku powiązania jego treści z rozstrzygnięciem Sąd uznał, iż przedwczesna byłaby jakakolwiek dalej idąca kontrola przedmiotowej decyzji.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Kółko Rolnicze w P., zarzucając naruszenie:

- przepisu postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez wskazanie, że Kółko Rolnicze nie jest stroną w myśl art. 28 Kpa;

- naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe uznanie, że Kółko Rolnicze w P. nie legitymuje się tytułem prawnym do przedmiotowej nieruchomości;

- naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe uznanie, że przedmiotowa nieruchomość podlega komunalizacji, w myśl ustawy komunalizacyjnej pomimo, iż zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 1 powyższej ustawy, mienie państwowe nie podlega przekształceniu w komunalne, jeżeli należy do Państwowego Funduszu Ziemi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych podstaw.

W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego Sądu (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: P.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.

Związanie granicami skargi kasacyjnej pozwala Sądowi tylko na badanie, czy - oprócz istnienia powodów nieważności - rzeczywiście doszło do naruszenia wskazanych w podstawie kasacyjnej przepisów. Sąd nie może też samodzielnie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej ani ich uściślać, czy w inny sposób korygować.

Dla skutecznego podania należycie określonej podstawy kasacyjnej konieczne jest szczegółowe wskazanie naruszonego przez Sąd pierwszej instancji przepisu, uzasadnienie zarzutu jego obrazy, a w sytuacji oparcia skargi kasacyjnej na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. konieczne jest też wykazanie, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy (por. postanowienie SN z dnia 11 marca 1997 r., sygn. akt III CKN 13/97, OSNC 1997, nr 8, poz. 114 i postanowienie NSA z dnia 8 marca 2004 r., sygn. akt FSK 41/04, ONSAiWSA 2004, nr 1, poz. 9).

W świetle powyższego braki konstrukcyjne skargi kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie w zasadniczy sposób utrudniają kontrolę zaskarżonego wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Zarzuty naruszenia prawa materialnego zostały wadliwie sformułowane. Pierwszy z tych zarzutów nie wymienia w ogóle normy materialnoprawnej, która miałaby zostać naruszona zaskarżonym wyrokiem. Natomiast drugi z zarzutów dotyczący "niewłaściwego uznania, że przedmiotowa nieruchomość podlega komunalizacji w myśl ustawy komunalizacyjnej pomimo, że zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 1 powyższej ustawy, mienie państwowe nie podlega przekształceniu w komunalne, jeżeli należy do Państwowego Funduszu Ziemi" w ogóle nie wskazuje, czy zarzuca się nieprawidłową wykładnię czy zastosowanie prawa, pomijając już tę okoliczność, że Sąd I instancji nie dokonywał wykładni tego przepisu. Tak więc również kontrola zaskarżonego wyroku w tym zakresie przez Naczelny Sąd Administracyjny jest niedopuszczalna.

Ponadto w skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 28 Kpa, wskazując to jako naruszenie prawa procesowego. Tymczasem jest to przepis prawa materialnego, który stanowi, że "Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek". Naruszenie tego przepisu można wywieść tylko łącznie z regulacją w ustawach materialnoprawnych. Taki zarzut naruszenia prawa materialnego w skardze kasacyjnej nie został jednak postawiony.

Mając na uwadze, że zarzuty skargi kasacyjnej zostały skonstruowane w taki sposób, że z uwagi na ich treść niemożliwe było dokonanie ich oceny, skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.