Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 204/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2017-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6189 Inne o symbolu podstawowym 618
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 128 ust.1 i 4, art. 129 ust. 5
journal: Dz.U. 2015 poz 782
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 35
journal: Dz.U. 1974 nr 10 poz 64
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 listopada 2017 r. sprawy ze skargi P. SA w L. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania za szkody związane z zajęciem nieruchomości oraz odmowa wykupu nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] października 2016 roku numer [...] 2. zasądza od Wojewody P. na rzecz skarżącego P. SA w L. kwotę 6.917,00 (słownie: sześć tysięcy dziewięćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2015 r. znak [...] Prezydent Miasta B., działający jako starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, przy zastosowaniu art. 128 ust. 1 i 4, art. 129 ust. 5 pkt 2 i 3 oraz art. 124 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 782 ze zm., dalej w skrócie "u.g.n."):

1. ustalił na rzecz B. G., A. S. oraz W. Ż. (dalej powoływane jako: "Wnioskodawcy") odszkodowanie za szkody związane z zajęciem nieruchomości położonej w B. przy ul. [...], oznaczonej w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] nr geod. [...], na podstawie decyzji nr [...] z [...] lutego 1982 r. wydanej na rzecz Zakładu Energetycznego w B., z tytułu zmniejszenia wartości działki wskutek zrealizowania inwestycji polegającej na budowie na przedmiotowej działce linii energetycznej napowietrznej 110 kV. Wysokość odszkodowania ustalono na kwotę 64.152,00 zł, na podstawie wartości nieruchomości określonej przez rzeczoznawcę majątkowego w operacie szacunkowym z [...] maja 2016 r.;

2. zobowiązał spółkę P. S.A. z siedzibą w L. (dalej powoływana jako: "Skarżąca") do wypłaty odszkodowania na rzecz B. G. w 1/3 części, A. S. w 1/3 części oraz W. Ż. w 1/3 części – w terminie 14 dni od uzyskania przez decyzję przymiotu ostateczności.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazano, że Zakład Energetyczny w B. wystąpił z wnioskiem o czasowe zajęcie części nieruchomości dla potrzeb realizacji ww. inwestycji zgodnie z decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny nr [...] z dnia [...] grudnia 1981 r. wydaną przez Wojewódzkie Biuro Planowania Przestrzennego w B.

Prezydent Miasta B. decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 1982 r., na podstawie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64), zezwolił Zakładowi Energetycznemu w B. na czasowe zajęcie części nieruchomości położonych w B. przy ul. [...], [...], [...] w pasie szerokości 15 m, położonych w obrębach [...].

Decyzja zatwierdzająca plan realizacyjny nr [...] z dnia [...] grudnia 1981 r. wydana przez Wojewódzkie Biuro Planowania Przestrzennego w B. została następnie decyzją nr [...] z [...] sierpnia 1982 r. uchylona za zgodą strony w części niedotyczącej ww. nieruchomości, ustalono miejsce i warunki realizacji oraz zatwierdzono pod względem urbanistycznym i architektonicznym aneks do planu realizacyjnego przebiegu napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV B. [...] i udzielono pozwolenia na budowę ww. linii, a więc już po wydaniu decyzji [...] z [...] lutego 1982 r. W ramach prowadzonego postępowania organ ustalił również, że przedmiotowa inwestycja została zrealizowana. Powyższe okoliczności zostały ustalone na podstawie przedłożonej przez P. Oddział w B. dokumentacji potwierdzonej za zgodność z oryginałem. Po rozważeniu zgromadzonego materiału dowodowego decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. znak [...] Prezydent Miasta B., działający jako starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania za straty związane z zajęciem nieruchomości położonej w B. przy ul. [...], oznaczonej nr geod. [...], obr. [...], na podstawie decyzji nr [...] z [...] lutego 1982 r. wydanej na rzecz Zakładu Energetycznego w B., oraz wykupu przedmiotowej nieruchomości.

Na skutek odwołania B. G., A. S. oraz W. Ż. (właścicieli nieruchomości oznaczonej w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] nr geod. [...]) Wojewoda P. decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., znak [...], uchylił powyższą decyzje w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji ustalił, iż nieruchomość obecnie położona w B. [...], oznaczona w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] numerem geod. [...] o pow. 0,0406 ha, dla której w Sądzie Rejonowym w B. IX Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzona jest księga wieczysta KW nr [...], przed modernizacją ewidencji gruntów oznaczona była w obrębie [...] numerem geodezyjnym [...] i stanowiła własność małżonków K. Stosownie zaś do postanowienia Sądu Rejonowego w B. Wydział II Cywilny z dnia [...] września 2006 r. sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po S. K. i H. K. spadkobiercami współwłaścicieli nieruchomości są: W. Ż., B. G. i A. S. w udziałach po 1/3 części każda. Przy wykorzystaniu technologii GIS opartej na obrazie ortofotomapy organ I instancji ustalił też, że przez przedmiotową działkę położoną przy ul. [...] przebiega linia energetyczna.

W tych okolicznościach Prezydent Miasta B. opisaną na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzją z dnia [...] października 2016 r. znak [...], ustalił na rzecz Wnioskodawców odszkodowanie za szkody związane z zajęciem nieruchomości położonej w B. przy ul. [...], oznaczonej nr geod. [...], obr. [...], na podstawie decyzji nr [...] z [...] lutego 1982 r. oraz zobowiązał spółkę P. S.A. z siedzibą w L. jako następcę prawnego Zakładu Energetycznego do wypłaty odszkodowania na rzecz aktualnych współwłaścicieli nieruchomości po 1/3 części.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Skarżąca Spółka wskazując, iż zezwolenie Prezydenta Miasta B. nr [...] z dnia [...] lutego 1982 r. nie mogło stanowić podstawy do wypłaty odszkodowania, gdyż nie wskazywało precyzyjnie nieruchomości stanowiącej własność Wnioskodawców, oznaczonej nr geod. [...], położonej przy ul. [...], a także danych osobowych ówczesnych właścicieli nieruchomości. Skarżąca Spółka zarzuciła także, iż organ I instancji nie zbadał, czy decyzja Prezydenta Miasta B. z dnia [...] lutego 1982 r. jest decyzją ostateczną, z uwagi na brak dowodów na skuteczne doręczenie decyzji właścicielom nieruchomości, zaś sam dokument nie posiada jakichkolwiek cech potwierdzających ostateczność decyzji. W odwołaniu zakwestionowano także następstwo prawne po Zakładzie Energetycznym B. w zakresie odpowiedzialności odszkodowawczej za pozyskanie tytułów prawnych do nieruchomości. Zarzuty odwołania dotyczyły również przyjęcia przez organ I instancji jako dowodu w sprawie operatu szacunkowego zawierającego błędne tezy. W ocenie autora odwołania ograniczenia inwestycyjne na przedmiotowej nieruchomości wynikają przede wszystkim z ograniczeń planistycznych, a także istnienia innych linii i przewodów, nie zaś jedynie z faktu przebiegu przez nieruchomość linii elektroenergetycznej 110 kV. Niezasadnym było więc ujmowanie tego rodzaju szkód w wartości odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości. Ponadto, zgodnie z obowiązującym ówcześnie planem zagospodarowania przestrzennego miasta B., przedmiotowa nieruchomość położona była na terenie oznaczonym symbolem ID 15P - tereny usług rzemieślniczych (przemysł). Rzeczoznawca majątkowy nie wziął tego faktu pod uwagę, przyjmując do porównań nieruchomości przeznaczone pod budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne. Wskazując na powyższe zarzuty Skarżąca spółka wniosła o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Wojewoda P. nie podzielił argumentacji odwołania i decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu Wojewoda w pierwszej kolejności powołał przepis art. 35 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, przypominając, że organy administracji państwowej, instytucje i przedsiębiorstwa państwowe mogły za zezwoleniem naczelnika gminy – a w miastach prezydenta lub naczelnika miasta (dzielnicy), zakładać i przeprowadzać na nieruchomościach – zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową – ciągi drenażowe, przewody służące do przesyłania płynów, pary, gazów, elektryczności oraz urządzenia techniczne łączności i sygnalizacji, a także inne podziemne lub nadziemne urządzenia techniczne niezbędne do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Przepis ten we wskazanych w nim okolicznościach dawał więc podstawę do ograniczenia własności nieruchomości, mieszczącego się w granicach szeroko rozumianego pojęcia wywłaszczenia. Skutkiem ostatecznej decyzji administracyjnej wydanej na podstawie tego przepisu było ograniczenie prawa własności nieruchomości przez ustanowienie trwałego obowiązku znoszenia przez właściciela w sferze, w której może być wykonywana własność nieruchomości, stanu ukształtowanego przebiegiem zainstalowanego urządzenia przesyłowego. Powołując się w dalszej kolejności na dominującą linię orzeczniczą sądów administracyjnych Wojewoda stwierdził, że jeżeli art. 128 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm., dalej: "u.g.n.") stanowi, że odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126, to przepis ten obejmuje obowiązkiem odszkodowawczym także przypadki wyrządzenia szkody w następstwie odjęcia, przejęcia lub ograniczenia prawa własności bez ustalenia należnego odszkodowania. Organ odwoławczy powołał się w tym zakresie również na uchwałę z dnia 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OPS 1/06, w której NSA wyraził pogląd, że nowa ustawa, w braku przepisów przejściowych, ma zastosowanie do stanów aktualnych, ale i zdarzeń wcześniej powstałych, jeśli nadal trwają, a bezpośrednie stosowanie nowych przepisów przede wszystkim odnosi się do zastanych w dniu wejścia ich w życie stosunków prawnych. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy oznacza to – zdaniem Wojewody - konieczność ustalenia odszkodowania wedle reguł uwzględniających obecnie obowiązujące przepisy, ponieważ niewątpliwie skutki decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] lutego 1982 r. trwają do dnia dzisiejszego, zaś ani właścicielom, ani następcom prawnym właścicieli, nie zostało przyznane odszkodowanie z tego tytułu. Wynika to z tego, że odszkodowanie za zajęcie nieruchomości, wbrew przepisom ówcześnie obowiązującej ustawy, nie zostało ustalone.

Odnosząc się z kolei do zarzutu autora odwołania odnośnie braku dowodu ostateczności decyzji z [...] lutego 1982 r., organ II instancji wyjaśnił, na podstawie tej właśnie decyzji Inwestor uzyskał pozwolenie na budowę i na tej podstawie zrealizował inwestycję polegającą na budowie linii elektroenergetycznej 110 kV. Już zatem sam ten fakt świadczy o uzyskaniu przez przedmiotową decyzję cech ostateczności. Za niezasadny organ odwoławczy uznał też zarzut odwołującego się w zakresie braku podstaw do ustalenia i wypłacenia odszkodowania w związku z brakiem wpisu ograniczenia wykonywania prawa własności w księdze wieczystej nieruchomości. Organ stanął na stanowisku, iż brak wpisu w KW, jak też brak w tym zakresie wniosku właściwego starosty, nie może stanowić podstawy do odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania.

Za niezasadne Wojewoda P. uznał też zarzuty w zakresie sporządzonego w sprawie operatu szacunkowego. Wyjaśnił, że zarzuty te Spółka podniosła już w trakcie przebiegu postępowania przed organem I instancji, a rzeczoznawca majątkowy w piśmie z [...] sierpnia 2016 r. szczegółowo się do nich odniosła, podtrzymując sposób sporządzenia operatu szacunkowego oraz wynik wyceny. Biegła wyjaśniła m.in., iż istnienie innych sieci na przedmiotowej działce nie wpływa na możliwość jej zagospodarowania, zaś ograniczenia w sposobie korzystania z nieruchomości powoduje wyłącznie istnienie linii elektroenergetycznej 110 kV. Końcowo organ wyjaśnił, iż w sytuacji, gdy Spółka miała zastrzeżenia co do rzetelności i prawidłowości wykonania przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego, to mogła skorzystać z możliwości oceny operatu przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych w celu skontrolowania prawidłowości sporządzenia tego operatu - do czego uprawniona była na mocy art. 157 u.g.n., a z czego nie skorzystała.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wniosła skarżąca Spółka zarzucając jej naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

(-) art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. poprzez uznanie, że w sytuacji braku dokumentacji z postępowania administracyjnego, w ramach którego było wydane zezwolenia [...], w tym kompletnej decyzji [...] można stwierdzić skutek w postaci wywłaszczenia nieruchomości o nr geod. [...] obręb [...] w B. na podstawie art. 35 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości w sytuacji gdy z treści decyzji nie wynika, iż dotyczy tej nieruchomości lub ówczesnego właściciela nieruchomości;

(-) naruszenie art. 132 ust. 6 u.g.n. poprzez zobowiązanie P. S.A. do zapłaty odszkodowania w sytuacji, gdy nie była podmiotem który uzyskał zezwolenia, a organ nawet nie zbadał czy przedmiotowy obowiązek przeszedł na Skarżącą zgodnie z zasadami sukcesji administracyjnej.

2. przepisów postępowania:

(-) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenia uzasadnienia w sposób istotnie sprzeczny przejawiający się tym, że organ odwoławczy w uzasadnieniu skarżonej decyzji nie wyjaśnił na jakiej podstawie ustalił, iż decyzja [...] dotyczyła nieruchomości o nr geod. [...] obręb [...] w B. lub ówczesnych właścicieli nieruchomości, oraz nie wyjaśnił w oparciu o jakie przepisy i jakie okoliczności faktyczne doszło do przejścia obowiązków w zakresie zapłaty odszkodowania, pomimo faktu, iż były to zarzuty podnoszone w odwołaniu z dnia [...].11.2016r. co świadczy o tym iż przedmiotowe zarzuty nie został przez organ rozpatrzony w sposób jasny i wyczerpujący co skutkowało wydaniem wadliwej decyzji;

(-) art. 6 k.p.a. poprzez posłużenie się domniemaniem w zakresie ustalania okoliczności czy w przeszłości wydana była decyzja ustalająca odszkodowanie za zajęcie nieruchomości o nr geod. [...] obręb [...] w B. do którego nie uprawniają przepisy prawa;

(-) art. 7 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie czy decyzja [...] stanowi dla Skarżącego trwały tytuł prawny do korzystania z nieruchomości o nr geod. [...] obręb [...] w B., a przez to czy jest źródłem praw i obowiązków Skarżącego oraz źródłem praw i obowiązków właścicieli nieruchomości oraz niezasadne zobowiązanie skarżącej do zapłaty odszkodowania;

(-) art. 8 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie na jakiej podstawie organ ustalił, iż decyzja [...] dotyczyła nieruchomości o nr geod. [...] obręb [...] w B. lub ówczesnych właścicieli nieruchomości, oraz niewyjaśnienie w oparciu o jakie przepisy i jakie okoliczności faktyczne doszło do przejścia obowiązków w zakresie zapłaty odszkodowania na skarżącą;

(-) art. 77 k.p.a. i 80 k.p.a. obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, w szczególności nie ustalenie w sposób nie budzący wątpliwości, czy w przedmiotowej sprawie Skarżąca jest zobowiązana do zapłaty odszkodowania.

Wojewoda P. w B. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 8 maja 2017 r. uczestniczki postępowania: B. G., A. S. oraz W. Ż. wniosły o oddalenie skargi jako całkowicie niezasadnej podkreślając, że to skarżąca Spółka na każdym etapie prowadzonego postępowania przekonywała, iż to właśnie decyzja [...] z dnia [...] lutego 1982 r. stanowiła podstawę prawną wybudowania linii energetycznej przebiegającej przez należącą do nich nieruchomość o nr geod. [...]. Kwestia ta była też przedmiotem postępowania administracyjnego przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B., który w prawomocnej decyzji z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] potwierdził legalność wybudowania linii energetycznej na działce o nr geod. [...] na podstawie decyzji [...].

Postanowieniem z dnia 9 maja 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zawiesił, na wniosek skarżącej Spółki postępowanie w przedmiotowej sprawie, do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd Rejonowy w B. Wydział Ksiąg Wieczystych wniosku Spółki o dokonanie wpisu w dziale III księgi wieczystej nr [...] zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości przez Zakład Energetyczny zgodnie z treścią decyzji z dnia [...] lutego 1982 r.

Pismem procesowym z dnia [...] listopada 2017 r. pełnomocnik skarżącej Spółki podtrzymał zarzuty skargi wyjaśniając, iż prawomocnym postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r. Sąd Rejonowy w B. IX Wydział Ksiąg Wieczystych oddalił wniosek Skarżącej o wpisanie zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości dla której prowadzona jest księga wieczysta [...] zgodnie z treścią Zezwolenia z dnia [...] lutego 1982r. [...]. Wskazał, że w przedmiotowym postępowaniu Sąd Rejonowy ustalił iż, Zezwolenie z dnia [...] lutego 1982 r. [...] nie wywołało skutków materialno - prawnych w stosunku do nieruchomości, dla której prowadzona jest księga wieczysta [...], albowiem nieruchomość gruntowa położona obecnie w B., składająca się z działki nr [...] przy ul. [...] nie została wymieniona w Zezwoleniu z dnia [...] lutego 1982 r. Ponadto w dacie wydawania ww. zezwolenia przedmiotowa nieruchomość nie znajdowała się w granicach miasta B., a zezwolenie [...] dotyczy wyłącznie nieruchomości położonych w B.

Postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2017 r. Sąd podjął zawieszone postępowanie sądowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga jednak sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z przepisami prawa.

Przedmiotem oceny w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Wojewody P. z dnia [...] stycznia 2017 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta B., wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, z dnia [...] października 2016 r. o ustaleniu i wypłacie odszkodowania na rzecz B. G., A. S. oraz W. Ż. za szkody związane z zajęciem nieruchomości położonej w B. przy ul. [...], oznaczonej nr geod. [...], na podstawie decyzji nr [...] z [...] lutego 1982 r. wydanej na rzecz Zakładu Energetycznego w B. Kontrolując zaskarżone decyzje według wskazanych wyżej kryteriów, Sąd doszedł do wniosku, że przy ich podjęciu doszło do naruszenia przepisów postępowania i wykładni prawa materialnego w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

W kontrolowanej sprawie bezsporne jest, że Prezydent Miasta B. zezwoleniem - decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 1982 r., po rozpatrzeniu wniosku Zakładu Energetycznego w B., zezwolił na czasowe zajęcie części nieruchomości położonych w B. przy ul. [...] w pasie szerokości 15 m, położonych w obrębach [...]. Celem zajęcia była budowa napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV B. Powyższa decyzja została wydana na podstawie art. 35 nieobowiązującej już ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64). Przepis ten przewidywał, że organy administracji państwowej, instytucje i przedsiębiorstwa państwowe mogły za zezwoleniem naczelnika gminy, a w miastach prezydenta lub naczelnika miasta (dzielnicy) zakładać i przeprowadzać na nieruchomościach - zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową - ciągi drenażowe, przewody służące do przesyłania płynów, pary, gazów, elektryczności oraz urządzenia techniczne łączności i sygnalizacji, a także inne podziemne lub nadziemne urządzenia techniczne niezbędne do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Z ingerencją we własność nieruchomości dokonywaną na podstawie cytowanego przepisu wiązało się prawo do odszkodowania, na zasadach określonych w art. 36 tej ustawy. W myśl ust. 1 tego artykułu, odszkodowanie za straty wynikłe z działań przewidzianych w art. 35 ust. 1 i 2 strony ustalały na podstawie wzajemnego porozumienia; w razie sporu wysokość odszkodowania ustalał na wniosek zainteresowanej strony naczelnik gminy, a w miastach prezydent lub naczelnik miasta (dzielnicy).

Aktualnie odpowiednikiem omówionej wyżej instytucji z art. 35 ustawy są unormowania art. 124 u.g.n., który w ust. 1 stanowi, że starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Za tego rodzaju ingerencję wywłaszczeniową również współcześnie przysługuje odszkodowanie, którego zasady określa art. 128 ust. 4 u.g.n. W przepisie tym – w odróżnieniu od dawnego art. 36 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - wprost przesądzono, że odszkodowanie przysługuje także za zmniejszenie wartości nieruchomości na skutek przeprowadzenia przewodów. Jest przy tym zasadą, że w przypadku ingerencji z art. 124 u.g.n. wydaje się odrębną decyzję o odszkodowaniu (zob. art. 129 ust. 5 pkt 1 u.g.n.). Podobnie więc, jak w przypadku opisanym w art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., tj. gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie.

W aktualnym orzecznictwie sądowym przesądzone też zostało, że co do zasady przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. może mieć zastosowanie także do przypadków pozbawienia praw do nieruchomości, które miały miejsce przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami (tak m.in. NSA w wyrokach: z dnia 26 sierpnia 2014 r., sygn. akt I OSK 147/13, z dnia 2 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OSK 2635/14, z dnia 13 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 91/14 oraz z dnia 17 września 2015 r., sygn. akt I OSK 90/14 – wszystkie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej w skrócie: "CBOSA").

Mając na uwadze przytoczone okoliczności faktyczne i prawne orzekające w sprawie organu co do zasady słusznie uznały, że roszczenie odszkodowawcze Wnioskodawców należało rozstrzygnąć w oparciu o przepisy obecnie obowiązującej ustawy, tj. art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Organy te (w szczególności Wojewoda P.) nie odniosły się jednak do najważniejszej w sprawie kwestii, a mianowicie legitymacji Wnioskodawców do wysuwania przedmiotowych żądań odszkodowawczych w kontekście wydanej decyzji zezwalającej na czasowe zajęcie nieruchomości z dnia 10 lutego 1982 r.

W tym miejscu przypomnieć należy, że zgodnie z art. 128 ust. 1 tej ustawy wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Jak wynika zaś z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. W odniesieniu do ingerencji wywłaszczeniowej określonej w art. 124 u.g.n., a wcześniej w art. 35 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, oznacza to w szczególności, że roszczenie o odszkodowanie powstaje z chwilą założenia (przeprowadzenia) na określonej nieruchomości urządzeń przesyłowych i od razu obejmuje całość wynikłych stąd szkód, w tym związanych z ewentualnym zmniejszeniem się wartości nieruchomości, i przysługuje osobie będącej właścicielem nieruchomości w chwili uskutecznienia tej ingerencji. Oznacza to, iż osobą uprawnioną do żądania odszkodowania za wywłaszczenie – w tym także za szczególną jego postać przewidzianą w art. 124 u.g.n., względnie jeszcze wcześniej w art. 35 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości – jest "osoba wywłaszczona", czyli podmiot będący właścicielem nieruchomości w dacie dokonywania jej wywłaszczenia. Poza tym, na zasadach ogólnych, także jego następca prawny na mocy sukcesji uniwersalnej, a więc przede wszystkim spadkobierca poprzedniego właściciela będącego osobą fizyczną. Analiza powołanych przepisów nie pozostawia zatem żadnych wątpliwości, że odszkodowanie przysługuje wyłącznie osobie wywłaszczonej (lub jej spadkobiercom), ale również właścicielowi nieruchomości, w stosunku do której ograniczono sposób korzystania w związku z przeprowadzeniem urządzeń przesyłowych.

Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności niniejszej sprawy należy stwierdzić, że orzekające w sprawie organy rozpatrując wniosek B. G., A. S. oraz W. Ż. o odszkodowanie za szkody związane z zajęciem ich nieruchomości na podstawie zezwolenia z dnia [...] lutego 1982 r., oznaczonej nr geod. [...], celem wybudowania napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV B., nie przeanalizowały podstawowej dla tego typu postępowań - kwestii, a mianowicie, czy dokonane na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 1982 r. zajęcie obejmowało również nieruchomość należącą aktualnie do Wnioskodawców. Ustalenie powyższej kwestii miało kapitalne znaczenie dla prawidłowości rozstrzygnięcia, tym bardziej, że już na etapie postępowania odwoławczego skarżąca Spółka podniosła, że decyzja z dnia [...] lutego 1982 r. nie obejmowała swoimi skutkami nieruchomości należącej do Wnioskodawców. Dokonując analizy zgromadzonego w tym zakresie materiału dowodowego Sąd doszedł do wniosku, że organy administracji nie wyjaśniły w sposób wystarczający powołanej okoliczności, co doprowadziło do wydania decyzji z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Tymczasem należy zauważyć, że nieruchomość należąca do Wnioskodawców składająca się z działki oznaczonej nr geod. [...] przy ul. [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta [...], nie została wymieniona w Zezwoleniu z dnia [...] lutego 1982 r. nr [...]. Przedmiotowa decyzja, pomimo, że została wydana w trybie art. 35 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości, to dotyczy zajęcia nieruchomości położonych w innej części miasta B., tj. ul. [...]. Powyższa okoliczność została przesądzona prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego IX Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia [...] lipca 2017r. o oddaleniu wniosku Skarżącej Spółki o wpisanie zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości dla której prowadzona jest księga wieczysta [...] zgodnie z treścią Zezwolenia z dnia [...] lutego 1982r. [...]. W orzeczeniu tym Sąd ustalił, iż przedmiotowe zezwolenie nie wywołało skutków materialno - prawnych w stosunku do nieruchomości Wnioskodawców, dla której prowadzona jest księga wieczysta [...], albowiem nieruchomość gruntowa położona obecnie w B. obręb ewidencyjny numer [...] składająca się z działki oznaczonej numerem [...] przy ulicy [...] nie znajdowała się w granicach miasta B., a zezwolenie dotyczy wyłącznie nieruchomości położonych w B. Powyższą okoliczność potwierdziła też na rozprawie w dniu [...] listopada 2017 r. uczestniczka postępowania B. G. stwierdzając, że ulica [...], przy której położona jest należąca do niej działka, znajduje się w dzielnicy D. Jako dodatkową przeszkodę dokonania wpisu Sąd Rejonowy uznał brak cech ostateczności zezwolenia [...]. Orzeczenie to jest prawomocne i wiąże również skład orzekający w niniejszej sprawie. Zgodnie bowiem z treścią art. 365 § 1 K. p. c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Wynikająca z art. 365 § 1 k.p.c. moc wiążąca orzeczenia merytorycznego, do którego należy postanowienie oddalające wniosek, musi być brana pod uwagę w kolejnym postępowaniu, w jakim pojawia się dana kwestia, nie podlegająca ponownemu badaniu. Związanie orzeczeniem oznacza bowiem niedopuszczalność nie tylko dokonywania ustaleń sprzecznych z nim, ale nawet przeprowadzania postępowania dowodowego w tym zakresie (tak m.in. WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 23 czerwca 2015 r., sygn.. akt III SA/Wr 787/14, CBOSA). Uprawomocnienie się orzeczenia wywołuje skutek w postaci związania tym rozstrzygnięciem podmiotów określonych w ustawie. Jeżeli zatem w postanowieniu z dnia 13 lipca 2017 r. zostało przesądzone, iż w decyzji z dnia [...] lutego 1982 r. nie została wymieniona działka o nr geod. [...] należąca do Wnioskodawców, to Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę nie może tego braku sanować.

Z tych względów zgodzić się należy ze skarżącą Spółką, że w zaistniałych okolicznościach sprawy nie było podstaw do ustalenia na rzecz Wnioskodawców odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości należącej do nich nieruchomości o nr geod. [...] na podstawie decyzji z dnia [...] lutego 1982 r. w związku z zrealizowaniem inwestycji polegającej na budowie linii elektroenergetycznej 110 kV B. Odnosząc się zaś do argumentacji zawartej w piśmie procesowym uczestników postępowania, jakoby skarżąca Spółka w postępowaniu administracyjnym przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B., złożyła odmienne aniżeli w niniejszej sprawie – oświadczenie, stwierdzając, że przebiegającą przez działkę o nr geod. [...] linia energetyczna została wybudowana na podstawie decyzji [...], należy wyjaśnić, iż tego typu oświadczenia strony złożone w ramach innych postępowań administracyjnych nie mają waloru wiążącego sąd administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę.

Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, z uwagi na istotne naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1, art. 80 k.p.a., co doprowadziło do niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego, tj. art. 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W pkt 2 wyroku Sąd orzekł o obowiązku zwrotu przez organ na rzecz strony skarżącej poniesionych przez nią kosztów postepowania sądowego stosownie do treści art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. Do kosztów zaliczono wpis sądowy (1500 zł), opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł) oraz koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru (5400 zł) - § 2 pkt 6) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804).