Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 80/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2012-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2,3, 3a, art. 24 ust. 2,
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: par. 3,
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art.7, art. 80, art. 77 par. 1, art. 107 par. 1, 3,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kuchta, Sędzia WSA Mirosław Surma (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Celestyna Niedziela, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 lutego 2012r. sprawy ze skargi M.C. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od należności składkowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Decyzja organu administracji publicznej i przedstawiony przez ten organ tok postępowania

1.1. Decyzją z dnia [...]. nr [...]Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...]nr [...]odmawiającą M. C. umorzenia odsetek za zwłokę od nieopłaconych składek w łącznej kwocie 37 196 zł.

1.2. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że M. C. prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą w zakresie małej gastronomii od 17 sierpnia 1998r. do 30 września 2005r. W piśmie z dnia 3 lipca 2011r. zwróciła się z prośbą o umorzenie zadłużenia wobec ZUS w części obejmującej odsetki za zwłokę, należne od nieopłaconych składek oraz o rozłożenie należności głównej na raty. Wniosek umotywowała trudną sytuacją materialną.

1.3. Podejmując rozstrzygnięcie ZUS wskazał, że zgodnie z treścią art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (u.s.u.s.), podstawowym warunkiem umożliwiającym umorzenie jest całkowita nieściągalność należności z tytułu składek, która zachodzi w sytuacjach określonych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., wymienionych szczegółowo w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

1.4. W postępowaniu ustalono, że zobowiązana zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem B., w domu będącym jej własnością. Zamieszkiwana nieruchomość położona jest na posesji o powierzchni 0,1135 ha, zabudowanej domem o pow.64m2. Źródłem utrzymania jest działalność gospodarcza wykonywana przez męża zobowiązanej, przy wykonywaniu której M. C. jest osobą współpracującą. Z bilansu z księgi wynika, że z działalności gospodarczej małżonek zobowiązanej w okresie od 1 stycznia 2011r. do 30 września 2011r. uzyskał kwotę 24 374,53 zł dochodu (przy przychodzie 819 094,45 zł).

W 2010r., według zaświadczenia Urzędu Skarbowego, zobowiązana, nie uzyskała żadnego dochodu, zaś jej małżonek uzyskał dochód netto z działalności w kwocie

21 528,86 zł. Zgodnie z rocznymi deklaracjami PIT z działalności mąż zobowiązanej uzyskał: w 2008r. – 49 774,11 zł (przy przychodzie 953 943,26 zł), tj. 4147 zł/mc,

w 2009r. - 14 16,39 zł (przy przychodzie 987 537,74 zł), tj. 1209 zł/mc, w 2010r.

21 915,06 zł (przy przychodzie 971 422,94 zł), tj. 1826 zł/mc. Zdaniem ZUS analiza osiąganych przychodów i kosztów wskazuje na stosunkowo duży zakres wykonywanej działalności gospodarczej. Na potwierdzenie kosztów związanych z utrzymaniem do wniosku załączono rachunki za prąd i gaz oraz decyzję o wymiarze podatku od nieruchomości. Zobowiązana nie posiada poza składkowymi, innych zobowiązań cywilnoprawnych, które dodatkowo obciążałyby jej budżet domowy.

1.5. ZUS nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku. W ocenie organu przedłożona i zgromadzona w sprawie dokumentacja nie potwierdziła trudnej sytuacji materialno - bytowej zobowiązanej. W rodzinie M. C. nie występują problemy zdrowotne skutkujące brakiem możliwości zarobkowania. Nie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności określone art. 28 ust. 3 u.s.u.s., bowiem zobowiązana uzyskuje dochód jako osoba współpracującą przy wykonywaniu działalności przez męża, nadto jest właścicielką nieruchomości. Zdaniem ZUS sytuacja materialno - bytowa zobowiązanej nie może być rozpatrywana w kategoriach ubóstwa czy też zagrożenia egzystencji. ZUS wskazał na fakultatywny charakter instytucji umorzenia. Zakład bowiem może (nie musi) umorzyć należności, jeśli wymienione w cytowanych na wstępie przepisach przesłanki występują w konkretnej sprawie, ale nie jest to obligatoryjne. To organowi rozpatrującemu sprawę pozostawiono do uznania istnienie lub nieistnienie w konkretnej sprawie okoliczności uzasadniających umorzenie zaległości, jak też zakres ewentualnego umorzenia.

ZUS ma obowiązek efektywnego egzekwowania swoich należności

z wykorzystaniem wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia,

tj. w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. Na posiadanej przez zobowiązaną nieruchomości ZUS zabezpieczył swoje wierzytelności poprzez wpis hipoteki w dniu 28 lipca 2011r.

Uzasadniając wniosek zobowiązana podniosła, że zachodzą przesłanki do umorzenia wnioskowanych należności, bowiem zabezpieczona nieruchomość jest niskiej wartości i nie pokryje zadłużenia składkowego.

ZUS podkreślił, że do dnia 6 sierpnia 2009r. zobowiązana była właścicielką lokalu mieszkalnego pod adresem ul. K. 16/27 w S., który umową darowizny przekazała synowi. Wartość przekazanej nieruchomości odpowiada mniej więcej kwocie zadłużenia zobowiązanej.

Zdaniem ZUS obecna sytuacja materialna M. C. pozwala na spłatę zobowiązań wobec ZUS w systemie ratalnym wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, zwłaszcza że z wnioskiem o umorzenie złożono wniosek o układ ratalny. Wniosek ten został pozostawiony bez rozpoznania. W niniejszym postępowaniu zobowiązana również zadeklarowała spłatę zaległości w ratach. ZUS wskazał, że nie oczekuje jednorazowej spłaty zadłużenia lecz dostrzega realną szansę jego spłaty w systemie ratalnym bez pozbawiania możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych rodziny zobowiązanej.

2. Skarga do Sądu

2.1. Na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych M. C. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 11 października 2011r. Zarzuciła naruszenie:

1. art. 28 ust. 2 i ust. 3 pkt 3, 5 i 6 u.s.u.s.;

2. przepisów prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie znowelizowanego, ustawą z dnia 18 grudnia 2002r. o zmianie u.s.u.s., art. 24 u.s.u.s.;

3. wadliwość podstawy faktycznej przez pominięcie wyjaśnień i ustaleń istotnych dla sprawy okoliczności bez przeprowadzenia wykazanego w uzasadnieniu skargi postępowania dowodowego;

4. błędną ocenę zebranego materiału dowodowego;

5. przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów polegających na całkowitej dowolności w ocenie dowodów i wyprowadzenie z dowodów wniosków przekraczających treść dokumentów, naruszając tym samym art. 80 kpa.;

6. naruszenie art. 7 kpa, 8 kpa.

2.2. W uzasadnieniu skargi wskazano, że ZUS niewłaściwie ocenił przesłankę całkowitej nieściągalności. Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2011r. Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył bowiem postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanej, stwierdzając m.in., że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Z treści więc tego postanowienia wynika, że zachodzą przesłanki do umorzenia, określone w art. 28 ust. 2 i 3 pkt 3,5,6 u.s.u.s.

2.3. Ponadto, zdaniem skarżącej, ZUS nieprawidłowo zastosował przepisy o przedawnieniu należności z tytułu składek, ponieważ składki wymagalne przed 1 stycznia 2003r. uległy przedawnieniu po 5 latach. W ustawie z dnia 18 grudnia 2002r. o zmianie u.s.u.s. termin przedawnienia został przedłużony do 10 lat od dnia 1 stycznia 2003r. W noweli brakuje przepisów przejściowych, mówiących o stosowaniu nowego terminu przedawnienia wstecz, czyli do zobowiązań powstałych przed 1 stycznia 2003r. W takiej sytuacji, w opinii skarżącej stosuje się starą ustawę jeżeli jest korzystniejsza dla obywatela. Stanowisko ZUS jest zatem sprzeczne z zasadą lex retro non agi, co zdaniem skarżącej potwierdza przywołane przez nią orzeczenie Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego.

2.4. Reasumując skarżąca wskazała, że ZUS pominął okoliczności korzystne dla niej. Stąd ocena materiału dowodowego jest wybiórcza i niepełna. Zdaniem skarżącej naruszenie wskazanych w skardze przepisów kpa jest tak oczywiste, że nie wymaga dodatkowego uzasadnienia.

2.5. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazał, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. było uwzględnione przez ZUS, co znalazło pełne odzwierciedlenie w decyzji z dnia 11 października 2011r.

Zdaniem ZUS, w przedmiotowej sprawie prawidłowo zastosowano przepisy dotyczące przedawnienia składek na ubezpieczenie społeczne, zawarte w u.s.u.s. Zgodnie z art. 24 ust. 4 tej ustawy, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002r. należności z tytułu składek przedawniały się po upływie 5 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Ustawa z dnia 18 grudnia 2002r. o zmianie u.s.u.s. oraz o zmianie niektórych innych ustaw wprowadziła wysłużenie okresu przedawnienia. Zgodnie ze znowelizowanym art. 24 ust. 4 u.s.u.s. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. ZUS wskazał na stanowisko Sąd Najwyższego, zgodnie z którym dłuższy, 10-letni termin przedawnienia ma zastosowanie do należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, które stały się wymagalne przed 1 stycznia 2003r. (data wejścia w życie ustawy z 18 grudnia 2002r.), jeżeli do tego dnia nie uległy przedawnieniu według dotychczasowych przepisów.

3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył co następuje:

3.1. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), określanej dalej jako ustawa p.p.s.a., sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności

z obowiązującym prawem i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, wydanej przez ZUS,

w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz.U. z 2000r.

Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej jako kpa, jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), dalej jako u.s.u.s.,

oraz w oparciu o akta sprawy, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Na wstępie należy też wskazać, że Sąd podziela stan faktyczny ustalony przez ZUS, uznając go za niewadliwy.

3.2. Podejmując zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję organ prawidłowo powołał materialno-prawną podstawę umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne jaką jest art. 28 ust. 2, 3 i 3a u.s.u.s. Powołany przepis stanowi, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, jednocześnie wskazując na przypadki, w których ona zachodzi. Ponadto, w związku z tym, że sprawa dotyczy także należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonego będącego równocześnie płatnikiem tych składek, pomimo braku całkowitej nieściągalności, organ ma możliwość umorzenia tych należności także w innych uzasadnionych przypadkach. Na te uzasadnione przypadki wskazuje § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz.1365), tj.: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W związku z tym, że wniosek skarżącej dotyczył umorzenia odsetek od nieopłaconych składek, wyjaśnienie wymaga, że termin "należnościami z tytułu składek" obejmuje obok składek, m.in. także odsetki za zwłokę, co wynika z art. 24 ust. 2 u.s.u.s.

3.3. W przedmiotowej sprawie organy stwierdziły brak przesłanek uzasadniających umorzenie należności skarżącej. Ustaleń tych dokonały w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania. W związku z tym zarzuty naruszenia przepisów postępowania art. 7 i 80 kpa, a w konsekwencji przepisów prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 2 i 3 pkt 3,5,6 u.s.u.s. są niezasadne.

Oceniając postępowanie organów należy wskazać, że naczelną zasadą postępowania jest zasada prawdy obiektywnej określona w art. 7 kpa, której rozwinięciem jest przepis art. 77 § 1 tej ustawy. Zgodnie z powyższą zasadą organy podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, w tym zobowiązane są zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Oceniając zgromadzony materiał dowodowy muszą kierować się regułami zapisanymi w art. 80 kpa, tj. ocenić na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Przy ocenie wiarygodności zgromadzonych dowodów organy nie są skrępowane żadnymi regułami określającymi wartość poszczególnych rodzajów dowodów i dokonują tej oceny w sposób swobodny. Swobodna ocena dowodów, by nie przekształciła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny, m.in. logiki, doświadczenia życiowego, wszechstronności, z uwzględnieniem znaczenia i wartości dowodów.

3.4. Sąd stwierdził, że organ sprostał stawianym mu wymaganiom. Kwestią pierwszorzędną dla uruchomienia postępowania w sprawie umorzenia zaległości jest ustalenie czy w sprawie zachodzi całkowita nieściągalność należności. Zdaniem Sądu, organy w sposób prawidłowy ustaliły, że przesłanka całkowitej nieściągalności nie zachodzi. ZUS, co niesporne, zabezpieczył bowiem swoje wierzytelności na, będącej własnością skarżącej, nieruchomości gruntowej, zabudowanej domem mieszkalnym przez wpis hipoteki w dniu 28 lipca 2011r. Powyższe oznacza, że organy mogą skutecznie dochodzić swoich należności w drodze postępowania egzekucyjnego z nieruchomości w przypadku braku innych możliwości zaspokojenia. Skarżąca również nie zaprzecza, że uzyskuje dochód jako osoba współpracująca przy prowadzeniu dzielności gospodarczej przez męża. Z uwagi na powyższe, powołane w skardze postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, nie mogło stanowić w niniejszej sprawie wyłącznej podstawy do oceny przesłanki całkowitej nieściągalności. Dał temu wyraz organ w decyzji z dnia 11 października 2011r.

Ponadto, dla domagania się umorzenia należności z tytułu składek nie wystarczy wykazanie choćby jednej z przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 1 – 6 u.s.u.s. Jeżeli bowiem zaistnieje już tylko jedna niespełniona przesłanka, spośród wymienionych w powołanych wyżej przepisach, stanowi to przeszkodę dla wydania decyzji w przedmiocie umorzenia należności składkowych stosownie do przepisu art. 28 ust. 2 u.s.u.s. (zob. tezę wyroku NSA z dnia 13 maja 2009r., sygn. akt II GSK 914/08, lex nr 564203).

3.5. Ustalenia organu w zakresie braku przesłanek określonych w rozporządzeniu (zob. pkt 3.2.), są także prawidłowe.

Organ przeprowadził postępowanie w wyniku, którego ustalił sytuację finansową, rodzinną, zdrowotną skarżącej i przedstawił ją w uzasadnieniu zarówno zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji, spełniając wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 kpa. Organ oparł się w tym zakresie na oświadczeniu skarżącej o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej z dnia 22 sierpnia 2011r., umowie darowizny z dnia 21 sierpnia 2001r. (akt notarialny Rep. A nr 3050/2001), informacji z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (pismo z dnia 1 września 2011r.), zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w 2008r., w 2009r. i w 2010r. skarżącej i jej męża, zaświadczeniu o wysokości dochodu podatnika w podatku dochodowym od osób fizycznych z dnia 18 listopada 2011r., bilansie z księgi za okres od 1 stycznia 2011r. do 30 września 2011r. ZUS dysponował też rachunkami za gaz i energię na kwoty 187,19 zł, 89,72 zł, 241,65 zł, 780,13 zł, decyzją w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2011r. z dnia 1 lutego 2011r., w której ustalono podatek na kwotę 414 zł, płatny w czterech ratach.

Na podstawie zebranego materiału dowodowego organ dokonał prawidłowej oceny stwierdzając, że sytuacja materialno - bytowa zobowiązanej nie może być rozpatrywana w kategoriach ubóstwa i zagrożenia egzystencji. Obecna sytuacja pozwala na spłatę zobowiązań wobec ZUS w systemie ratalnym wraz z należnymi odsetkami za zwłokę. Skarżąca pozostaje bowiem w gospodarstwie domowym z mężem. Zamieszkują w domu o pow. 64 m² stanowiącym własność skarżącej. Nie mają na utrzymaniu innych osób. Obok domu własność skarżącej stanowi działka o powierzchni 0,1135 ha. ZUS uzyskał także informację, że do dnia 6 sierpnia 2009r. skarżąca była właścicielką lokalu mieszkalnego, który przekazała umową darowizny synowi.

Rodzina skarżącej utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych z działalności gospodarczej prowadzonej przez męża M. C.. Skarżąca jest osobą współpracującą przy tej działalności. Wysokość dochodów rodziny skarżącej jest zróżnicowana, co organ szczegółowo przedstawił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (pkt 1.4.) Istotnym jest zwłaszcza aktualny dochód z okresu poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji, tj. za okres od 1 stycznia 2011r. do 30 września 2011r. Dochód ten został osiągnięty w kwocie 24 374,53 zł. Skarżąca nie posiada innego zadłużenia poza należnościami składkowymi. Ponadto prawidłowym jest stanowisko, że miesięczne koszty utrzymania domu z tytułu stałych opłat są niemożliwe do dokładnego określenia, gdyż z przedstawionych rachunków za gaz i prąd na łączną kwotę około 1300 zł, nie wynika jakiego okresu dotyczą. Jedynie z faktury z dnia 13 maja 2011r. wynika opłata w wysokości 187,19zł za okres od 11 maja 2005r. do 10 lipca 2011r. Skarżąca nie wskazała na inne konieczne koszty utrzymania. Nie sygnalizowała problemów zdrowotnych, mających wpływ na możliwości wykonywania pracy zarobkowej, czy też generujących wydatki.

Istotnym jest i wymaga podkreślenia, że w przypadku postępowania w sprawie wniosku o umorzenie, ciężar dowodzenia zdecydowanie przesuwa się na zobowiązanego. W interesie strony leży bowiem podanie do wiadomości organów wszystkich istotnych okoliczności sprawy i dopilnowanie utrwalenia ich w dokumentach.

Powyższe ustalenia doprowadziły organy do wniosku, że nie istnieją podstawy do umorzenia należności skarżącej zarówno na podstawie art. 28 ust. 2,3 jak i art. 28 ust. 3a u.s.u.s w zw. § 3 ust. 1 rozporządzenia. Sąd stwierdzi, że tak dokonana ocena zebranego materiału dowodowego nie jest dowolna i nie wychodzi poza granice zakreślone w art. 80 k.p.a.

3.6. Wskazać również należy, że zastosowanie ulgi jest instytucją o charakterze wyjątkowym, bowiem zasadą jest terminowe uiszczanie składek. Wszelkie ulgi w tym zakresie są wyjątkiem i istotnym odstępstwem od zasady powszechności i równości. Rozstrzygnięcia wydawane w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne są zaś podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne jest konstrukcją prawną pozwalającą organowi administracji publicznej na wybór konsekwencji prawnych w sytuacji, do której odnosi się hipoteza normy prawnej. Ustawodawca pozostawiając organom uznanie w omawianej kwestii, wprowadził do systemu prawa administracyjnego swego rodzaju "luz decyzyjny", przejawiający się w możliwości (nie zaś konieczności) umorzenia tych należności ("może umorzyć"). Do uznania administracyjnego, a więc możliwości wyboru określonego kierunku rozstrzygnięcia, dochodzi więc po ustaleniu zaistnienia którejś z wymienionych w przepisach prawa przesłanek i przejawia się ono w tym, że nawet w przypadku wystąpienia przesłanki umorzenia należności, organ nie ma obowiązku udzielenia ulgi. Z kolei sądowej kontroli legalności decyzji podlega prawidłowość przeprowadzonego postępowania oraz badanie formalne decyzji, nie zaś zasadność przyznania ulgi.

3.7. Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów o przedawnieniu należności z tytułu składek oraz zasady lex retro non agit, należy stwierdzić, że są bezzasadne. Sąd podziela w tym zakresie stanowisko ZUS zaprezentowane

w odpowiedzi na skargę (pkt 2.5.). Dodatkowo należy wyjaśnić, że ustawa z dnia

31 grudnia 2002r. o zmianie u.s.u.s. (Dz. U. nr 241, poz. 2074) oraz o zmianie niektórych innych ustaw nie zawiera przepisów przejściowych w zakresie stosowania znowelizowanego art. 24 ust. 4 u.s.u.s. do należności z tytułu składek wymagalnych

i nieprzedawnionych przed dniem 1 stycznia 2003. Oznacza to, że do oceny przedawnienia takich należności należy stosować przepisy w brzmieniu znowelizowanym; stosowanie przepisów dotychczasowych wymagałoby bowiem wyraźnego ustawowego odesłania. Zasadę taką tłumaczy się domniemaniem, że ustawa nowa powinna być lepszym odbiciem aktualnych stosunków normatywnych, bardziej dostosowanym do aktualnego stanu prawnego. Z całą pewnością jest ona wyrazem woli ustawodawcy, która została powzięta później aniżeli wola ustawodawcy, której wyrazem był wcześniejszy akt normatywny (zob. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 lipca 1999r. P 2/99, lex nr 37398, z dnia 10 lipca 2000r. SK 21/99, lex nr 41216). Zgodnie też z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego (zob. wyroki z dnia 11 kwietnia 1994r. K 10/93, lex nr 25111 i z dnia 1 lipca 2003r. P 31/02, lex nr 80201) zakres obowiązywania przepisu należy analizować funkcjonalnie, tj. w ścisłym związku z jego stosowaniem w czasie. Ujęcie to ma szczególne znaczenie wówczas, gdy brak jest oddzielnych (wyodrębnionych jako jednostki redakcyjne tekstu ustawy zmieniającej) przepisów intertemporalnych. W takim bowiem przypadku - wbrew potocznym intuicjom - nie zachodzi brak regulacji kwestii intertemporalnej (luka co do przepisów intertemporalnych). Sytuacja taka natomiast przesądza o bezpośrednim skutku ustawy nowej. Tak więc i wobec braku regulacji intertemporalnej kwestia międzyczasowa jest rozstrzygnięta, tyle że na korzyść zasady bezpośredniego stosowania ustawy zmieniającej (zob. szerzej wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 maja 2004r. SK 44/03, lex nr 113003).

Wszystkie należności z tytułu składek skarżącej stały się wymagalne przed

1 stycznia 2003r. i nie przedawniły się do tej daty. W związku z tym ZUS zastosował do nich 10 letni termin przedawnienia. W związku z powyższym nie można również mówić o naruszeniu w niniejszej sprawie zasady lex retro non agit. ZUS nie zastosował bowiem nowych przepisów do zobowiązań z tytułu składek, które uległy przedawnieniu przed wejściem w życie nowych przepisów. W takiej bowiem tylko sytuacji można by mówić o naruszeniu zasady nieretroakcji (zob. też wyrok NSA z dnia 16 lutego 2011r. sygn. akt II GSK 302/10, lex nr 958299).

3.8. Zdaniem Sądu w sprawie nie została również naruszona, określona

w art. 8 kpa, zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Skarżąca ponadto nie sprecyzowała sposobu w jaki doszło do jej naruszenia. Wymaga wyjaśnienia, że, to iż prawidłowo przeprowadzona przez ZUS wykładnia przepisu prawa jest odmienna od stanowiska skarżącej oraz, że ocena materiału dowodowego dokonana przez organy różni się od dokonanej przez skarżącą nie może stanowić podstawy do formułowania zarzutów o naruszeniu obowiązujących zasad prowadzonego postępowania administracyjnego.

3.9. W niniejszej sprawie, dokonując kontroli legalności decyzji, Sąd stwierdził, że organ przeprowadził postępowanie zgodnie z przepisami prawa (pkt 3.3.), a wyciągnięte wnioski nie wychodzą poza granice zakreślone w art. 80 k.p.a. i znajdują odzwierciedlenie w uzasadnieniach obu decyzji. Tym samym, organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, odmawiając stronie umorzenia przedmiotowych należności.

Należy też wyjaśnić, że Sąd dokonuje kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia na datę jego podjęcia przez organ i w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu administracyjnym. Jakiekolwiek zmiany w sytuacji życiowej wnioskodawczyni, mogą być podstawą ponownego ubiegania się o udzielenie ulgi w spłacie zaległości wobec ZUS. Wniosek w tym zakresie może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu, w szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskania nowych dowodów. Wydanie decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta bowiem z tzw. powagi rzeczy osądzonej.

3.10. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.