Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 623/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2020-07-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: § 34 ust. 2 pkt 2, pkt 4
journal: Dz.U. 2015 poz 415
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 227 poz 69
law: Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu  Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich  oraz zasady wzajemnej zgodności.
journal: Dz.U. 2018 poz 627
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Hałabis, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Tchórzewska, Protokolant Starszy asystent sędziego Małgorzata Olejowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lipca 2020 r. sprawy ze skargi S. P. – L. P. N. J. na decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych (PROW 2014-2020) oddala skargę.


UZASADNIENIE

Na podstawie decyzji wydanych w latach 2016 - 2019, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. przyznał Skarbowi Państwa – N. J. (dalej jako: "strona lub "skarżący") płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną z tytułu realizacji wariantu 4.7 – Ekstensywne użytkowanie na obszarach specjalnej ochrony ptaków (OSO) oraz wariantu 4.8 – Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki.

Powyższa płatność za poszczególne lata została przyznana skarżącemu odpowiednio:

1) decyzją z [...] czerwca 2016 r., nr [...], z tytułu realizacji wariantu 4.7 – w wysokości [...] zł oraz wariantu 4.8 – w wysokości [...] zł; obszar gruntów objęty zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym ustalony został, dla wariantu 4.7 na powierzchnię równą [...] ha, zaś dla wariantu 4.8 na powierzchnię równą [...] ha;

2) decyzją z [...] czerwca 2017 r., nr [...], z tytułu realizacji wariantu 4.7 – w wysokości [...] zł oraz wariantu 4.8 – w wysokości [...] zł; obszar gruntów objęty zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym ustalony został, dla wariantu 4.7 na powierzchnię równą [...] ha, zaś dla wariantu 4.8 na powierzchnię równą [...] ha;

3) decyzją z [...] maja 2018 r., nr [...], z tytułu realizacji wariantu 4.7 – w wysokości [...] zł oraz wariantu 4.8 – w wysokości [...] zł; obszar gruntów objęty zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym ustalony został, dla wariantu 4.7 na powierzchnię równą [...] ha, zaś dla wariantu 4.8 na powierzchnię równą [...] ha;

4) decyzją z [...] lutego 2019 r., nr [...], z tytułu realizacji wariantu 4.7 – w wysokości [...] zł oraz wariantu 4.8 – w wysokości [...] zł; obszar gruntów objęty zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym ustalony został, dla wariantu 4.7 na powierzchnię równą [...] ha, zaś dla wariantu 4.8 na powierzchnię równą [...] ha.

W dniu [...] marca 2019 r. organ I Instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych przyznanych skarżącemu na podstawie decyzji z [...] r., nr [...], z [...] czerwca 2017 r., nr [...] oraz z [...] maja 2018 r., nr [...].

Decyzją tegoż organu z [...] kwietnia 2019 r., nr [...], ustalono kwotę nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych (PROW 2014-2020) w wysokości [...] zł. Rozstrzygnięcie to zostało uchylone przez Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z [...] czerwca 2019 r., nr [...]. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z [...] lipca 2019 r., nr [...], organ I instancji ponownie ustalił wysokość nienależnie pobranych płatności na kwotę [...]zł.

Decyzją z [...] września 2019 r., nr [...], organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z [...] r. Wskazał, że w ramach wariantu 4.8 skarżący nie wywiązał się w pełnym zakresie z realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego. Skarżący podjął się realizacji tego zobowiązania w stosunku do powierzchni łącznej [...] ha, w tym do działki rolnej [...] położonej na działce ewidencyjnej nr [...] do powierzchni [...] ha, działki rolnej [...] położonej na działce ewidencyjnej nr [...] do powierzchni [...] ha oraz działce ewidencyjnej nr [...] o powierzchni [...] ha oraz działki rolnej [...] położonej na działce ewidencyjnej nr [...] i [...] na powierzchni [...] ha, działki rolnej [...] położonej na działkach ewidencyjnych [...] na powierzchni [...] ha, działki rolnej [...] położonej na działkach ewidencyjnych nr [...] na powierzchni [...] ha.

W 2016 r. skarżący w pełni wywiązał się ze zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego. W 2017 r. organ I instancji ustalił odnośnie do działki rolnej [...], zadeklarowanej na działce ewidencyjnej nr [...], że powierzchnia uprawniona do płatności jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku na rok 2017. Organ stwierdził, że powierzchnia ta wynosi [...] ha, a nie [...] ha. Organ I instancji w ostatecznej decyzji Nr [...] z [...] maja 2018 r. określił, iż powierzchnia w ramach wariantu 4.8 wynosi [...] ha.

W 2018 r. we wniosku o przyznanie płatności strona zadeklarowała na działce ewidencyjnej nr [...] działkę rolną oznaczoną jako [...] o powierzchni [...] ha oraz otrzymała płatności do wskazanej powierzchni. Organ uznał w związku z tym, że stwierdzenie w decyzji z [...] maja 2018 r. (płatność za rok 2017), powierzchni o [...] ha mniejszej od powierzchni podjętego zobowiązania, a także wskazanie przez stronę w we wniosku na rok 2018 mniejszej o [...] ha powierzchni, oznacza, że strona zaniechała realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego na powierzchni [...] ha.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z § 34 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 415 z późn. zm.), płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna podlega zwrotowi w przypadku, gdy rolnik lub zarządca zmniejszył wielkość obszaru, na którym powinien realizować zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne w ramach danego pakietu lub jego wariantu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2-6, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności przyznanej w ramach danego pakietu lub jego wariantu, która odpowiada procentowemu stosunkowi powierzchni obszaru, na którym rolnik lub zarządca nie realizuje tego zobowiązania, do powierzchni obszaru, na którym powinno być realizowane to zobowiązanie.

Organ stwierdził ponadto, że na działce ewidencyjnej nr [...], na której zostało podjęte zobowiązanie do powierzchni [...] ha (część działki rolnej [...] ha, część działki rolnej [...] ha) strona w 2018 r. zadeklarowała do płatności rolno- środowisko-klimatycznej w ramach wariantu 4.8 działki rolne [...] ha, [...] ha, [...] ha, [...] ha o łącznej powierzchni [...] ha. Do pozostałej powierzchni, czyli [...] ha objętej zobowiązaniem, strona nie złożyła wniosku kontynuacyjnego. Organ ustalił także, że strona nie złożyła w tym zakresie informacji o gruntach, na których nie zamierza w danym roku ubiegać się o przyznanie kolejnej płatności.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z § 19 ust. 3 rozporządzenia, rolnik realizujący pięcioletnie zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne powinien złożyć wniosek o przyznanie kolejnych płatności, a jeżeli nie zamierza ubiegać się w danym roku o przyznanie kolejnej płatności do określonych gruntów lub zwierząt objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, zamiast wniosku o jej przyznanie składa, na formularzu udostępnionym przez Agencję, informację o tych gruntach lub zwierzętach oraz o wariancie realizowanym na tych gruntach lub w odniesieniu do tych zwierząt, wskazując położenie tych gruntów i ich powierzchnię. Sankcja za niedopełnienie tych obowiązków wynika z § 34 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia, zgodnie z którym płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik lub zarządca nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej do określonych gruntów lub zwierząt objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym albo informacji, o której mowa w § 19 ust. 3, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do tych gruntów lub tych zwierząt.

Organ nie uwzględnił wyjaśnienia skarżącego, że nie zadeklarował w wariancie 4.8 powierzchni [...] ha jedynie na skutek omyłki.

Organ stwierdził, że cechą charakterystyczną pomocy rolnośrodowiskowej jest pięcioletnie zobowiązanie do stosowania praktyk rolnych. Rolnik zobowiązany jest do corocznego deklarowania działek do określonych pakietów. Organ odwoławczy za prawidłowe uznał wyjaśnienia organu I instancji dotyczące błędu oczywistego i nie uwzględnił wyjaśnień strony w tym zakresie. Dodał, że obowiązkiem wnioskodawcy składającego wniosek i podpisującego ten wniosek jest zapoznanie się z jego treścią i jego prawidłowe wypełnienie. Poprzez złożenie podpisu na wniosku wnioskodawca przyjmuje na siebie odpowiedzialność za jego treść i określa zakres żądania.

Podstawę wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu przyznanych skarżącemu płatności stanowiła ostateczna decyzja organu I instancji z [...] lutego 2019 r., zgodnie z którą powierzchnia stwierdzona w ramach wariantu 4.8 wynosi [...] ha, wobec zadeklarowanych przez skarżącego pierwotnie [...] ha. Organ w dalszej części uzasadnienia wyjaśnił szczegółowo, co składa się na kwotę nienależnie pobranych płatności, wynoszącą łącznie [...] zł.

Organ stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały przesłanki określone w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31 lipca 2014 r., str. 69), zgodnie z którym obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Organ podkreślił, że w niniejszym przypadku płatności nie zostały dokonane na skutek pomyłki organu. W chwili wydawania decyzji przyznających płatności skarżący spełniał warunki do przyznania płatności.

Organ wyjaśnił także, że ustalenie nienależnych płatność nastąpiło przed upływem okresu przedawnienia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący wniósł o uchylenie decyzji z [...] września 2019 r. oraz decyzji organu I instancji z [...] lipca 2019 r. formułując zarzuty naruszenia:

1) przepisów prawa materialnego:

a) § 34 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 oraz art. 35 ust. 2 - 4 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 z 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 30 czerwca 2014 r., str. 48), poprzez nieprawidłowe uznanie przez organ, że skarżący nie realizuje w pełnym zakresie zobowiązania w wariancie 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków, albowiem zdaniem organu składając w 2018 r. wniosek o przyznanie płatności i deklarując mniejszą powierzchnię niż w roku poprzednim strona zaniechała prowadzenia realizacji zobowiązania rolno - środowiskowo - klimatycznego na działce nr [...] o powierzchni [...] ha, a w odniesieniu do działki nr [...] strona zaprzestała realizacji zobowiązania na części tej działki o powierzchni [...] ha (objętej zobowiązaniem w latach poprzednich),

b) art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z 9 maja 2018 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 150 z późn. zm.), poprzez błędne uznanie, że zaktualizowały się przesłanki orzeczenia o nienależnie pobranych środkach publicznych;

2) przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.

- art. 6, art. 7a, art. 8 § 1, art. 11, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego poprzez przeprowadzenie postępowania w sprawie z naruszeniem tych przepisów.

W odpowiedzi na skargę zawartej w piśmie z 4 listopada 2019 r. organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez badanie zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. W sprawowaniu tej kontroli sądy administracyjne nie są związane granicami skargi, jej zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, w rozpoznawanej sprawie sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia oddalenie skargi.

Przedmiotem kontroli sądu jest rozstrzygnięcie utrzymujące w mocy decyzję organu pierwszej instancji w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych.

Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r., poz. 1505), zgodnie z którym ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: pochodzących z funduszy Unii Europejskiej oraz krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej i finansowanie przez Agencje pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej następuje w drodze decyzji administracyjnej. Organem właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1 (art. 29 ust. 2 ustawy).

Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 czerwca 2019 r. sygn. I GSK 192/18).

Sąd podziela stanowisko organu, że w sprawie niniejszej zachodziły przesłanki do ustalenia nienależnie pobranych płatności.

Pomoc na wspieranie rozwoju obszarów wiejskich uregulowana jest w przepisach unijnych i krajowych. W zakresie nieokreślonym w przepisach unijnych lub przewidzianym w tych przepisach do określenia przez państwo członkowskie Unii Europejskiej, zastosowanie ma ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r., poz. 627 z późn. zm.) oraz wydane na jej podstawie rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. 2015 r., poz. 415 z późn. zm.), powoływanego dalej jako "rozporządzenie rolno-środowiskowo-klimatyczne" lub "rozporządzenie".

Z powołanych przepisów wynika wieloletni charakter zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego. Beneficjent pomocy zobowiązany jest do jego realizacji w każdym kolejnym roku. Wywiązywanie się strony z obowiązków przyjętych w ramach realizacji programu rolno-środowiskowo-klimatycznego musi być zatem oceniane w okresie całego 5 letniego okresu zobowiązania. W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wielokrotnie podkreślano, że cechą charakterystyczną pomocy rolnośrodowiskowej jest pięcioletnie zobowiązanie do stosowania praktyk rolnych respektujących środowisko, podejmowanych przez zainteresowanych rolników. Ekwiwalentem zobowiązań rolnośrodowiskowych na okres co najmniej pięciu lat jest wsparcie przyznawane corocznie przez państwa członkowskie (por. wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawach C-241/07 JK Otsa Talu, C-188/11 Hehenberger, C-454/11 Pusts i C-273/15 ZS "Ezernieki"). Wymogi nałożone na stronę w programie wiążą stronę przez cały okres trwania zobowiązania. Taki charakter zobowiązań rolnośrodowiskowych nie budzi także wątpliwości w orzecznictwie polskich sądów administracyjnych. Zaprzestanie realizacji warunków zgłoszonego do płatności projektu rolno-środowiskowo-klimatycznego w danym roku powoduje nie tylko nieprzyznanie płatności za ten rok, lecz także powoduje obowiązek zwrotu płatności wcześniej przyznanych, obejmujących okres zobowiązania wieloletniego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 lutego 2019 r., sygn. akt I GSK 1175/18; z 31 stycznia 2019 r., sygn. akt I GSK 1118/18; z 11 maja 2017 r., sygn. akt II GSK 5397/16).

Jak wyjaśnił Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z dnia 26 maja 2016 r. w sprawie C-273/15, rocznych płatności pomocy nie można uznawać za definitywne, gdyż wypłacana w tym trybie pomoc może być przedmiotem zwrotu przez beneficjenta, jeżeli nie spełni on wszystkich przesłanek jej wypłaty w ciągu pięcioletniego okresu, i to nawet w odniesieniu do całej zadeklarowanej powierzchni.

Przesłanki zwrotu płatności, w przypadku naruszenia obowiązków wynikających z pięcioletniego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego, określone zostały w § 34 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego. Zgodnie z § 34 ust. 1 rozporządzenia, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna podlega zwrotowi, jeżeli rolnik lub zarządca nie realizuje całego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej określonych w rozporządzeniu.

Zgodnie z § 34 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik lub zarządca zmniejszył wielkość obszaru, na którym powinien realizować zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne w ramach danego pakietu lub jego wariantu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2-6, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności przyznanej w ramach danego pakietu lub jego wariantu, która odpowiada procentowemu stosunkowi powierzchni obszaru, na którym rolnik lub zarządca nie realizuje tego zobowiązania, do powierzchni obszaru, na którym powinno być realizowane to zobowiązanie.

Stosownie natomiast do § 34 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik lub zarządca nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej do określonych gruntów lub zwierząt objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym albo informacji, o której mowa w § 19 ust. 3, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do tych gruntów lub tych zwierząt.

W ocenie sądu organ prawidłowo zastosował przytoczone przepisy rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego.

Z akt sprawy wynika, że skarżący podjął się w dniu [...] marca 2015 r. realizacji wieloletniego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego, pakiet 4. "Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000", wariant 4.7 "Ekstensywne użytkowanie na obszarach specjalnej ochrony ptaków (OSO)" i wariant 4.8 "Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki", którego szczegółowy zakres został określony w decyzji organu I instancji z [...] czerwca 2016 r. W wariancie 4.7 skarżący zadeklarował powierzchnię [...] ha, a w wariancie 4.8 powierzchnię [...] ha.

Realizacja zobowiązania w ramach wariantu 4.7 nie jest kwestionowana. Prawidłowe jest natomiast ustalenie organu, że skarżący nie wywiązał się ze zobowiązania w ramach wariantu 4.8 i to z dwóch powodów.

Pierwsze naruszenie stwierdzone zostało w 2017 r. Organ stwierdził mianowicie, że powierzchnia działki rolnej, deklarowanej na działce ewidencyjnej nr [...], wynosi w rzeczywistości [...] ha, a nie [...] ha, jak deklarowała strona, czyli jest o [...] ha mniejsza. W związku z tym skarżącemu przyznano płatność na 2017 r. do zmniejszonej powierzchni. Decyzja przyznająca płatność nie została przez stronę zakwestionowana. W kolejnym roku (2018 r.) już sam skarżący wskazał we wniosku zmniejszoną o [...] ha powierzchnię działki rolnej [...], deklarowanej na działce ewidencyjnej nr [...] (w 2016 r. i 2017 r. wymieniona działka rolna oznaczona była jako działka [...]). Prawidłowe jest zatem ustalenie organu, że skarżący zaniechał realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego na powierzchni [...] ha.

Organ szczegółowo wyjaśnił, w jaki sposób dokonano pomiaru powierzchni ewidencyjno-gospodarczej (PEG) odpowiadającej powierzchni użytkowanej rolniczo w ramach danej działki ewidencyjnej, podkreślając, że państwa członkowskie Unii Europejskiej zobowiązane są do ustanowienia zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli (ZSZiK), w tym do prowadzenia systemu identyfikacji działek rolnych LPIS ustanowionego na podstawie map lub dokumentów, przy wykorzystaniu skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych (GIS), tj. obrazów lotniczych lub satelitarnych. System informacji geograficznych (GIS) pozwala na jednoznaczną identyfikację położenia działki rolnej w przestrzeni oraz kontrolę zadeklarowanej powierzchni pod względem kwalifikowalności. Dzięki systemowi organ może stwierdzić, czy dana działka ewidencyjna (zadeklarowana do płatności) istnieje, czy jest położona na terenach uprawnionych do dopłat i czy powierzchnia lub suma powierzchni działek rolnych położonych na danej działce ewidencyjnej (lub działkach ewidencyjnych) nie przekracza powierzchni uprawnionej do dopłat (PEG). Powyższych ustaleń organ dokonuje na ortofotomapie cyfrowej, będącej przetworzonym zdjęciem lotniczym, poddanym korekcji geometrycznej.

Podzielić należy zatem stanowisko organu, że przy weryfikacji deklarowanych powierzchni kwalifikującej się do płatności należy stosować system identyfikacji wykorzystujący system informacji geograficznej (GIS) w tym ortofotomapę. Prawidłowe jest także stanowisko organu, że ustalenie powierzchni do płatności przy użyciu systemu komputerowej identyfikacji jest wystarczające i nie ma potrzeby weryfikowania otrzymanego wyniku poprzez kontrolę na miejscu. Ortofotomapa jest powiązana z układem współrzędnych i charakteryzuje się brakiem zniekształceń terenu oraz jednolitą skalą dla całego obszaru przedstawionego na obrazie. Ortofotomapa prezentuje zatem w najbardziej rzeczywisty sposób stan pokrycia i zagospodarowania terenu, czego nie oddaje tradycyjna mapa.

W związku z zarzutami skargi dotyczącymi powierzchni działki rolnej deklarowanej na działce ewidencyjnej nr [...], w szczególności zaś zarzutem, że w 2018 r. cała działka ewidencyjna zgłoszona została do płatności, wyjaśnić należy, że płatność przyznawana jest do działki rolnej, a nie do działki ewidencyjnej. Nie budzi wątpliwości, że skarżący wskazał w 2018 r., jako uprawnioną do płatności, działkę [...] o pow. [...] ha. Taka sama powierzchnia stwierdzona została przez organ także w 2017 r. Całkowicie bezpodstawny jest więc zarzut skarżącego, że nie zaprzestał realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego na powierzchni [...] ha.

Również co do drugiego stwierdzonego przez organ naruszenia zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego, dotyczącego niezadeklarowania w 2018 r. realizacji zobowiązania na powierzchni [...] ha, stwierdzić należy, że ustalenia organu są prawidłowe. Jak wynika z akt sprawy, we wniosku na 2018 r. skarżący zadeklarował na działce ewidencyjnej nr [...] działki oznaczone jako [...] o łącznej powierzchni [...] ha, podczas gdy w 2017 r. realizował na tej samej działce ewidencyjnej zobowiązanie na działkach rolnych oznaczonych [...] o łącznej powierzchni [...] ha. Nie ulega zatem wątpliwości, że co do powierzchni [...] ha skarżący nie złożył wniosku kontynuacyjnego. Prawidłowe jest także ustalenie organu, że skarżący nie złożył co do tej części działki informacji, o której mowa w § 19 ust. 3 rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli rolnik lub zarządca nie zamierza ubiegać się w danym roku o przyznanie kolejnej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej do określonych gruntów objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym, zamiast wniosku o przyznanie tej płatności składa, na formularzu udostępnionym przez Agencję, informację o tych gruntach oraz o pakiecie lub wariancie realizowanym na tych gruntach, wskazując położenie tych gruntów i ich powierzchnię.

Jak wskazano wyżej, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna podlega zwrotowi w przypadku, gdy rolnik lub zarządca zmniejszył wielkość obszaru, na którym powinien realizować zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne w ramach danego pakietu lub jego wariantu, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności przyznanej w ramach danego pakietu lub jego wariantu, która odpowiada procentowemu stosunkowi powierzchni obszaru, na którym rolnik lub zarządca nie realizuje tego zobowiązania, do powierzchni obszaru, na którym powinno być realizowane to zobowiązanie (§ 34 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia).

Płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna podlega zwrotowi także w przypadku, gdy rolnik lub zarządca nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej do określonych gruntów objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym albo informacji, o której mowa w § 19 ust. 3, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do tych gruntów (§ 34 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia).

Organ przedstawił w zaskarżonej decyzji sposób obliczenia płatności podlegającej zwrotowi zgodnie z powołanym przepisami rozporządzenia. Prawidłowo stwierdził, że powierzchnia objęta zobowiązaniem wynosiła [...] ha, natomiast powierzchnia stwierdzona [...] ha, co wynika ze zmniejszenia powierzchni działki rolnej na działce [...] o [...] ha i niezłożenia wniosku co do powierzchni [...] ha na działce ewidencyjnej [...]. Skarżący rozpoczął realizację zobowiązania w 2015 r., zwrotowi podlegają więc płatności za lata 2015, 2016 i 2017 w wysokości określonej w przepisach § 34 ust. 2 pkt 2 i pkt 4 rozporządzenia.

W ocenie sądu zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny w niniejszej sprawie. W celu ustalenia tego stanu analizie poddane zostały wnioski o płatność składane przez skarżącego oraz dane pochodzące z systemu informacji geograficznych, pozwalające na weryfikację prawidłowości realizacji podjętego zobowiązania. Należy wskazać, że na podstawie art. 74 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. UE. L 130 z 2016 r., str.11), kontrole administracyjne dotyczące wniosków o przyznanie pomocy w celu weryfikacji kryteriów kwalifikowalności do otrzymania pomocy przeprowadzają państwa członkowskie UE za pomocą agencji płatniczych lub podmiotów przez nie upoważnionych do działania w ich imieniu.

W treści zaskarżonej decyzji organ odniósł się do zarzutów sformułowanych przez skarżącego w odwołaniu oraz wskazał sposób obliczenia wysokości kwoty podlegającej zwrotowi.

Odnosząc się do ustaleń poczynionych przez organy skarżący wskazał jedynie, że ustalenia dotyczące braku realizacji w pełnym zakresie zobowiązania w wariancie 4.8 jest nieprawidłowe, w konsekwencji czego organy błędne uznały, że zaktualizowały się przesłanki orzeczenia o nienależnie pobranych środkach publicznych. Kwestionując ustalenia organów skarżący nie przedstawił jednak żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Ogólnikowe twierdzenie, że skarżący nie zaprzestał realizacji zobowiązania na powierzchni ustalonej przez organ, nie daje podstaw do podważenia ustaleń organu, skoro jak wykazano wyżej, nie budzi żadnych wątpliwości i znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy ustalenie, że powierzchnia realizacji zobowiązania została zmniejszona.

Uznając ustalenia organów za prawidłowe sąd podziela stanowisko w zakresie niedotrzymania przez skarżącego realizacji zobowiązania w wariancie 4.8 w ustalonym przez organ zakresie. Tym samym za chybione uznaje zarzut skarżącego dotyczący naruszenia § 34 ust. 1 i 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego oraz art. 35 ust. 2 - 4 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 z 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności.

Nie można zgodzić się z podniesionym przez skarżącego zarzutem naruszenia zasady proporcjonalności. Podkreślić należy, że zasady zwrotu określone zostały w przepisach bezwzględnie obowiązujących, które organ zobowiązany jest stosować, zgodnie z zasadą praworządności. Niemniej jednak wyjaśnić należy, że skarżący nie został zobowiązany do zwrotu całości pobranych płatności, lecz jedynie – zgodnie z przepisami krajowymi – do zwrotu niewielkiej ich części, odpowiadającej procentowemu stosunkowi powierzchni obszaru, na którym skarżący nie realizował zobowiązania, do powierzchni obszaru, na którym powinno być realizowane oraz do zwrotu tej części płatności, która przyznana została do gruntów co do których skarżący nie złożył wniosku kontynuacyjnego ani wymaganej przepisami rozporządzenia informacji. W żadnym zatem wypadku tak ukształtowane zasady zwrotu nie mogą być uznane za niesprawiedliwe, a zastosowany środek za nieproporcjonalny do naruszenia i nadmierny. Przypomnieć w tym miejscu należy, że zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne jest zobowiązaniem wieloletnim. W wyroku z dnia 7 lutego 2013 r. w sprawie C 454/11 Trybunał Sprawiedliwości UE stwierdził, że jeśli jedna z przesłanek przyznania pomocy wieloletniej nie została spełniona, choćby miało to miejsce tylko jeden raz w trakcie całego okresu trwania przedsięwzięcia rolnośrodowiskowego, na jaki beneficjent pomocy się zobowiązał, pomoc ta nie może zostać przyznana. W tym względzie okoliczność, że beneficjent pomocy rolnośrodowiskowej nadal spełniał pozostałe warunki przyznania tej pomocy, w szczególności zobowiązania dotyczące użytkowania odnośnych obszarów, nie może zapobiec wykluczeniu korzystania z tej pomocy, które jest wynikiem nieprzestrzegania jednego z tych warunków. Przyznanie tej pomocy jest bowiem uzależnione od przestrzegania wszystkich warunków kwalifikowalności w trakcie całego okresu trwania przedsięwzięcia rolnośrodowiskowego.

Organ nie naruszył także wskazanych w skardze przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego – art. 6, art. 7a, art. 8 § 1, art. 11 i art. 80. Organ przeprowadził postępowanie zgodnie z tymi przepisami, zebrał pełny materiał dowodowy i rozważył go należycie, prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności. Dodać należy, że uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie narusza art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, wyjaśnia bowiem prawidłowo podstawę faktyczną i prawną rozstrzygnięcia.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.).