Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 290/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2004-10-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U. 2004 nr 156 poz 1641
law: Ustawa z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2002 nr 147 poz 1231
law: Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja, (spr), Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Protokolant asystent sędziego Jowita Dudek, po rozpoznaniu w dniu 28 października 2004 r. sprawy ze skargi R. Ż. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] kwietnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] 2004 r., oznaczoną numerem [...], wydaną na podstawie przepisu art. 81 ust. 2 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 72, poz. 802 ze zm.) w związku z przepisem art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy z dnia [...].03.2004r. w sprawie nr [...] dotyczącej zwolnienia R. Ż. ze Służby Celnej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu tej decyzji Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że podstawą wydania zaskarżonej decyzji był fakt, iż dnia [...].12.2003r., podczas pełnienia służby na Terminalu Samochodowym, skarżący znajdował się w stanie nietrzeźwości, co potwierdziło specjalistyczne badanie na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu, przeprowadzone na Komisariacie Policji. Powyższe spowodowało utratę nieposzlakowanej opinii, czyli jednego z ustawowych wymogów, jakim powinien charakteryzować się funkcjonariusz celny, ale i zaufania Dyrektora Izby Celnej.

W przypadku skarżącego miało to szczególne znaczenie, gdyż wykonywał on obowiązki bezpośrednio na granicy, dokonując czynności z zakresu kontroli celnej i mając styczność z osobami przekraczającymi granicę. Dyrektor Izby Celnej zauważył, że na funkcjonariuszu celnym ciąży szczególny obowiązek dbania o wykonywane obowiązki i dobre imię Służby Celnej, zaś wykonywanie zadań w stanie nietrzeźwości istotnie koliduje z wykonywaniem zadań przez funkcjonariusza celnego. Wobec tego, fakt pozostawania pod wpływem alkoholu w czasie służby, podczas wykonywania swoich obowiązków, z upoważnienia i w imieniu Dyrektora Służby Celnej, uzasadnia wyciągnięcie odpowiednich konsekwencji, włącznie ze zwolnieniem ze służby.

Odnosząc się do powoływanego przez skarżącego faktu leczenia się przez niego w Poradni Uzależnienia od Alkoholu od maja 2003r, Dyrektor Izby Celnej zauważył, że leczenie rozpoczęło się dopiero 29.12.2003r., po incydencie, którego konsekwencją było zwolnienie skarżącego ze służby. Z tego też powodu, zdaniem Dyrektor Izby Celnej, skarżącemu pełniącemu służbę w stanie nietrzeźwości można przypisać świadome działanie polegające na stawieniu się, czy też przebywaniu na służbie pod wpływem alkoholu.

Na powyższą decyzję R. Ż. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.

Skarga zarzuca:

1. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 79 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej, w związku z art. 4 i 5 § 2 kodeksu postępowania karnego, przez brak zastosowania w toku postępowania zasad wyrażonych w wymienionych przepisach, poprzez:

– naruszenie zasady bezstronności wyrażonej w art. 4 k.p.k.,

– naruszenie przepisu art. 5 § 2 k.p.k. przez rozstrzygnięcie niedających się usunąć wątpliwości w zakresie ustaleń faktycznych na niekorzyść skarżącego;

– naruszenie przepisu art. 69 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej;

2. naruszenie prawa materialnego, a w szczególności przepisu art. 26 pkt 12 ustawy o Służbie Celnej przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowania, poprzez przyjęcie, że w sytuacji skarżącego zaistniała bezwzględna przesłanka utraty zaufania niezbędnego do wykonywania obowiązków służbowych, uzasadniająca zwolnieniem skarżącego ze służby.

Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji lub stwierdzenie jej nieważności.

Skarżący w uzasadnieniu skargi podniósł, że w sprawach dotyczących postępowania dyscyplinarnego w kwestiach nie uregulowanych przez ustawę o Służbie Celnej stosuje się przepisy kodeksu postępowania karnego, a w szczególności również zasady procedury karnej, dotyczące rozstrzygania wątpliwości na korzyść oskarżonego, jak i dotyczące badania i uwzględniania okoliczności przemawiających zarówno na korzyść i niekorzyść oskarżonego. Wskazane zasady zostały naruszone przez organ orzekający. Przyczyniło się to, zdaniem skarżącego, do fragmentarycznego zebrania materiałów dowodowych i wadliwej ich oceny. Okoliczności przemawiające na korzyść skarżącego nie zostały w ogóle wzięte pod uwagę w trakcie postępowania. Wobec powyższego skarżący został faktycznie pozbawiony możliwości obrony. Dodał on, że pomimo ewidentnego braku wszechstronnego zebrania i oceny materiału dowodowego, pozbawiono go prawa wykonywania zawodu.

Skarżący podniósł, że nie zostały wzięte pod uwagę okoliczności wskazujące na właściwe wypełnianie przez niego obowiązków i poleceń służbowych, do czasu zdarzenia. Z tego też powodu można zarzucić organowi administracyjnemu brak obiektywizmu.

Skarżący nie zgodził się również z podaną w uzasadnieniu decyzji przesłanką zwolnienia służby ze względu na "utratę zaufania", gdyż organ administracji nie przeprowadził żadnych dowodów na okoliczność, czy pozostawienie skarżącego w służbie nie gwarantuje należytego wykonywania przez niego obowiązków służbowych. W opinii skarżącego zastosowanie względem niego najsurowszej z kar dyscyplinarnych nie jest adekwatne wobec zarzucanego mu czynu. Dodał on, że obecnie jest po terapii i trwa w całkowitej abstynencji.

Dyrektor Izby Celnej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Ustosunkowując się do zarzutów skarżącego dotyczących naruszenia przepisów postępowania, a przede wszystkim wyrażonych w art. 4 i 5 § 2 Kodeksu postępowania karnego, Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że decyzja o zwolnieniu skarżącego ze służby, jak również decyzja utrzymująca ją w mocy, zostały wydane na podstawie przepisów ustawy o Służbie Celnej i Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie zostało zatem, wbrew twierdzeniu skarżącego, przeprowadzone postępowanie dyscyplinarne, R. Ż. nie został obwiniony o naruszenie obowiązków służbowych. Decyzja o zwolnieniu została wydana, między innymi, na podstawie art. 81 ust. 2 ustawy o Służbie Celnej, z którego wynika, że do tego postępowania stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W związku z tym niezasadne jest powoływanie przez skarżącego art. 79 ustawy o Służbie Celnej, zgodnie z którym w postępowaniu dyscyplinarnym w sprawach nieuregulowanych stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego. Niezasadny jest zatem zarzut dotyczący naruszenia przepisów postępowania. Również zarzut naruszenia art. 69 ust. 1 jest bezzasadny, gdyż przepis ten nie może mieć zastosowania w tej sprawie, jako, że przeprowadzone postępowanie nie było postępowaniem dyscyplinarnym.

Dyrektor Izby Celnej podniósł, że podstawą zwolnienia skarżącego ze służby była utrata zaufania spowodowana stanem nietrzeźwości skarżącego podczas wykonywania obowiązków służbowych. Jednoczenie podkreślił, że fakt leczenia nie może stanowić usprawiedliwienia dla zaistniałej sytuacji, a potwierdza on jedynie to, iż skarżący miał problemy alkoholowe, czego konsekwencją był stan, w jakim znalazł się na służbie dnia [...] grudnia 2003r. Nadto Dyrektor Izby Celnej zauważył, że jeśli nawet leczenie rozpoczęło się w maju 2003 r., a po kilku miesiącach skarżący pełnił służbę w stanie nietrzeźwości, to należy przyjąć, że leczenie nie przyniosło oczekiwanych rezultatów. Jednakże z karty informacyjnej Samodzielnego Zakładu Opieki Zdrowotnej wynika, że leczenie skarżącego w Całodobowym Oddziale Terapii Uzależnienia od Alkoholu trwało od 29 grudnia 2003 r. do 9 lutego 2004 r. Jak twierdzi skarżący terapia zakończyła się sukcesem. Fakt ten nie usprawiedliwia jednak jego zachowania. Poddanie się leczeniu nie stanowi podstawy do uznania, że zachowanie skarżącego nie mogło spowodować utraty zaufania niezbędnego w tym zawodzie.

Zarzut dotyczący naruszenia prawa materialnego, a w szczególności art. 26 pkt 12 ustawy o Służbie Celnej, Dyrektor Izby Celnej uznał za bezzasadny. W jego ocenie funkcjonariusz pełni istotną z punktu widzenia interesów państwa funkcję i ciąży na nim szczególny obowiązek dbałości o należytą obsługę osób przekraczających granicę oraz o dobre imię Służby Celnej. Funkcję taką może jedynie pełnić osoba darzona zaufaniem Dyrektora Służby Celnej.

Zdaniem Dyrektora Izby Celnej, fakt pozostawania w stanie nietrzeźwości jest wystarczający do utraty zaufania do funkcjonariusza. Bezsporne jest jego zdaniem, że wykonywanie obowiązków służbowych w stanie nietrzeźwości powoduje utratę wiarygodności w oczach opinii publicznej, utratę zaufania publicznego i narusza autorytet Służby Celnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

Przede wszystkim należy podnieść, że w myśl przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Owa kontrola obejmuje w szczególności orzekanie w sprawach skarg, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę – art. 3 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz. 1270 ze zm.).

W przypadku funkcjonariusza celnego takim przepisem szczególnym jest, między innymi, art. 81 ust. 3 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (t.j: Dz.U.z 2004r., nr 156, poz. 1641), który stanowi, że od decyzji rozstrzygającej wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie decyzji o zwolnieniu ze służby funkcjonariusza celnego, przysługuje prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, na zasadach określonych w odrębnych przepisach.

W okolicznościach niniejszej sprawy, kontrola, o której mowa w art. 1 § 1 cyt. ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sprawowana jest więc pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, utrzymującej w mocy poprzedzającą ją decyzję o zwolnienia R. Ż. ze Służby Celnej

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Zauważyć należy, że materialnoprawną podstawą wydania obu decyzji był przepis art. 26 pkt 12 cyt. ustawy o Służbie Celnej. Zgodnie z tym przepisem, funkcjonariusza celnego można zwolnić ze służby w wypadku utraty zaufania niezbędnego do wykonywania obowiązków służbowych, w szczególności w przypadku funkcjonariusza celnego wykonującego czynności z zakresu kontroli celnej lub związane z nadawaniem towarom przeznaczenia celnego.

Jest bezsporne, że w dniu dnia [...] grudnia 2003r., podczas pełnienia służby na terenie Terminalu Samochodowego i wykonywania tam czynności z zakresu kontroli celnej, skarżący znajdował się w stanie nietrzeźwości.

Wykonywanie czynności z zakresu kontroli celnej przez funkcjonariusza celnego znajdującego się w stanie nietrzeźwości, może uzasadniać utratę zaufania niezbędnego do wykonywania przez niego obowiązków służbowych, co daje podstawę do zwolnienia tego funkcjonariusza ze służby (art. 26 pkt 12 ustawy o Służbie Celnej).

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wyrażony wyżej pogląd jest uzasadniony w świetle ustawowych wymogów stawianych funkcjonariuszom celnym, należącym do tzw. służb mundurowych. Podkreślić trzeba, że nie chodzi tu nawet o jakieś szczególne wymagania ale o przeciętne wymagania, oczekiwane w stosunku do każdego funkcjonariusza służb państwowych, czy też innego pracownika, bowiem obowiązek powstrzymanie się od świadczenia pracy w stanie nietrzeźwości ma charakter powszechny (zob. art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. z 2002r., nr 147, poz. 1231 ze zm.).

Odnosząc się do zarzutu skarżącego, iż Dyrektor Izby Celnej nie wziął pod uwagę okoliczności przemawiających na korzyść skarżącego, a w szczególności faktu poddania się przez niego leczeniu w Poradni Uzależnienia od Alkoholu, począwszy od maja 2003r. oraz tego, że owo leczenie przyniosło spodziewane efekty, stwierdzić należy, że zarzut ten jest bezzasadny. Jak wynika to z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, Dyrektor Izby Celnej ocenił tę okoliczność, stwierdzając, że skarżący rozpoczął leczenie dopiero 29 grudnia 2003 r., a więc po dniu, w którym skarżący pełnił służbę w stanie nietrzeźwości, co przesądza o uznaniu tej okoliczności za nieistotną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela ten pogląd, przyjmując przy tym, że domniemana okoliczność poddania się przez skarżącego leczeniu w Poradni Uzależnienia od Alkoholu, już od maja 2003r. – czego skarżący nie wykazał – nie ma znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów Kodeksu postępowania karnego, stwierdzić należy, że zwolnienie funkcjonariusza celnego ze służby jest sposobem rozwiązania stosunku służbowego, który nie jest dokonywany w trybie właściwym dla postępowania dyscyplinarnego. Oznacza to, że nie znajdują tu zastosowania przepisy Kodeksu postępowania karnego, a wiec zarzut ich naruszenia jest oczywiście bezzasadny.

Z tych też względów oraz na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, ze zm. 1270), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.