Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1018/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: m.in. art. 136 ust. 3 , art. 137 ust. 1 i art. 229
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aldona Gąsecka – Duda (spr.) Sędziowie : Sędzia WSA Mariusz Kotulski Sędzia WSA Agnieszka Nawara – Dubiel Protokolant : Justyna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2012 r. sprawy ze skargi M.Ł-B. na decyzję Wojewody z dnia 27 kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu działki skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją znak [...], wydaną dnia [...] października 2011 r. na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 i art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r.

o gospodarce nieruchomościami (tekst jednol. Dz. U. Nr 102 z 2010 r., poz. 651 z późn. zm.) oraz art. 104 k.p.a. Starosta K. orzekł o odmowie zwrotu na rzecz M.Ł.-B. i M.K.

1. działki nr [...] oraz części działki nr [...], objętych księgą wieczystą nr [...], położonych w obr. [...] m. K. , odpowiadających częściom wywłaszczonej parceli l. kat. [...] b. gm. kat. Z. ,

2. działki nr [...] objętej księgą wieczystą nr [...], położonej w obr. [.,..] m. K. , odpowiadającej części wywłaszczonej parceli l. kat. [...] b. gm. kat. Z. , oraz

- działki nr [...], objętej księgą wieczystą nr [...], położonej w obr. [...]. ewid. [...] m. K. , odpowiadającej częściom wywłaszczonych parcel l. kat. [...] i [...] b. gm. kat. Z. ,

3. części działki nr [...], objętej księgą wieczystą nr [...], położonej w obr. [...] m. K. , odpowiadającej części wywłaszczonej parceli l. kat. [...] b. gm. kat. Z. ,

W uzasadnieniu organ podał, że Wojewoda działając na podstawie art. 142 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w związku z art. 26 § 2 i 3 k.p.a., postanowieniem z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] wyznaczył Starostę K. do załatwienia przedmiotowej sprawy, jak również wskazał na następujące okoliczności.

Parcele l. kat. [...] o pow. 5092 m2 i l. kat. [...] o pow. 3537 m2, objęte księgą wieczystą nr [...] b. gm. kat. Z. , wraz z innym parcelami nie stanowiącymi przedmiotu niniejszego postępowania, zostały wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej m. K. Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia 31 sierpnia 1966 r. nr [...], sprostowanym postanowieniem Prezydium Rady Narodowej m. K. Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia 26 czerwca 1967 r. nr [...] . Wywłaszczenie przedmiotowych parcel nastąpiło na cele budowy I etapu osiedla mieszkaniowego "[...] w K. " , zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej z dnia 20 grudnia 1965 r. nr [...], wydaną przez Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Rady Narodowej m. K. . W dacie wywłaszczenia w/w parcele stanowiły współwłasność M.Ł. w 1/2 cz. i małoletniej M.Ł. w 1/2 cz.

Na podstawie odpisu skróconego aktu małżeństwa nr [...], sporządzonego w dniu 22 października 2008 r. przez Urząd Stanu Cywilnego w K. ustalono, że wnioskodawczyni niniejszego postępowania M.K. jest tożsama z M.Ł. a na podstawie dowodu osobistego nr [...], wydanego w dniu 22 czerwca 2002 r. przez Prezydenta Miasta K. ustalono, że M.Ł-B. jest tożsama z M.Ł .

Orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej m. K. Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia 31 lipca 1967 r. nr [...] ustalono odszkodowanie za wywłaszczony grunt o łącznej pow. 8629 m2 w kwocie 53 128,00 zł., płatne po połowie na rzecz wyżej wymienionych osób. Podczas rozprawy przeprowadzonej w dniu 5 sierpnia 1991 r. M.Ł.-B. oraz R.Ł. działający w imieniu M.K. ( na mocy pełnomocnictwa z dnia 5 sierpnia 1991 r. udzielonego mu podczas rozprawy), sprecyzowali, że wniosek o zwrot dotyczy całej parcel l. kat. [...]oraz parceli l. kat. [...] w części niezbudowanej domami wielorodzinnymi.

Decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] lutego 1994 r. nr [...] orzeczono o zwrocie na rzecz M.Ł-B. i M.K. - po 1/2 cz., działki nr [...] o pow. 0,3268 ha, obr. [...], powstałej w wyniku podziału działki nr [...]o pow. 13,6534 ha, obj. kw [...], planem podziału z dnia 25 maja 1993 r. nr ks. rob. [...]. Wspomniany plan podziału nieruchomości został wykonany przez geodetę uprawnionego J.L. dla określenia przedmiotu zwrotu, tj. części działki nr [...], obr.[...], odpowiadającej części wywłaszczonej parceli l. kat. [...], b. gm. kat. Z Powyższa działka w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego została uznana za zbędną na cel jej wywłaszczenia, bowiem podczas oględzin nieruchomości w dniu 6 stycznia 1993 r. stanowiła teren zielony, na którym znajdowały się pozostałości po sadzie owocowym oraz fragmenty zniszczonego ogrodzenia. Jak wynika z akt niniejszej sprawy wyżej wymieniony podział nie został wprowadzony do operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu [...], dz. adm. P.

Wspomniana decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości została wydana na podstawie art. 69 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Natomiast w zakresie dotyczącym pozostałej części roszczenia nie zapadło żadne rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu decyzji nadmieniono jedynie, że objęta wnioskiem o zwrot parcela l. kat. [...] b. gm. kat. Z. , w ramach realizacji celu wywłaszczenia została zajęta pod budynek mieszkalny, chodnik osiedlowy, a w pozostałej części urządzono zieleniec. Z uzasadnienia decyzji wynika także, iż działka nr [...], obr. [...], zgodnie z odpisem z księgi wieczystej nr [...] stanowi własność Skarbu Państwa i pozostaje w użytkowaniu wieczystym Związkowej Spółdzielni Mieszkaniowej.

Od powyższej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. do Wojewody K. zostały złożone odwołania przez Prezydenta Miasta K, i Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]" w K. , będącą użytkownikiem wieczystym przedmiotowej działki. Po ich rozpatrzeniu Wojewoda decyzją z dnia [...] marca 1994 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o odmowie zwrotu działki nr [...] o pow. 0,3268 ha, Obr [...], uznając, że nie można orzec o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości jeżeli ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz Spółdzielni.

Wspomniana decyzja Wojewody została zaskarżona przez M.Ł-B do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie. Po rozpoznaniu skargi Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie wyrokiem z dnia 12 kwietnia 1995 r. sygn. akt SA/Kr 1097/94 uchylił decyzję Wojewody K. z dnia [...] marca 1994 r. nr [...] . Sąd w wyroku wskazał, że: w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która następnie oddana została w użytkowanie wieczyste, organ administracji prowadzący postępowanie winien w pierwszej kolejności wyjaśnić czy spełniona została przesłanka z art. 69 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, tzn. czy wywłaszczona nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W razie wystąpienia tej przesłanki organ prowadzący postępowanie powinien z kolei zbadać, czy nie istnieją ustawowe przesłanki rozwiązania umowy użytkowania wieczystego lub stwierdzenia wygaśnięcia tego prawa. W tym zaś przypadku powinien doprowadzić do stanu, w którym Skarb Państwa lub gmina na powrót władają nieruchomością podlegającą zwrotowi. Dodatkowo Sąd zalecił ustalenie, czy Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" przysługuje prawo użytkowania wieczystego spornej działki w miejsce Związkowej Spółdzielni Mieszkaniowej, która zgodnie ze znajdującym się w aktach sprawy zaświadczeniem z Państwowego Biura Notarialnego w K. z dnia 13 listopada 1991 r. była ujawniona w księdze wieczystej nr [...] jako jej użytkownik wieczysty, oraz dokonanie ustalenia czy powyższa nieruchomość stanowi własność Skarbu Państwa - jak wynika ze wspomnianego zaświadczenia PBN w K. , czy też pozostaje własnością Gminy K.

Na skutek wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 12 kwietnia 1995 r., po ponownym rozpatrzeniu odwołań Prezydenta Miasta K. i Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w K. od decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] lutego 1994 r. nr [...], Wojewoda decyzją z dnia [...] czerwca 1995 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji wskazując, że po jednoznacznym stwierdzeniu zbędności działki, należy uruchomić postępowanie przewidziane w art. 26 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz w art. 240 Kodeksu cywilnego dla rozważenia kwestii rozwiązania użytkowania wieczystego i na ten czas zawiesić postępowanie o zwrot nieruchomości. Wojewoda stwierdził również, że postępowanie powyższe należy poprzedzić ustaleniem obecnego użytkownika wieczystego działki oraz jej właściciela (Skarb Państwa czy Gmina K).

Zgodnie z informacją zawartą w piśmie Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" z dnia 17 lipca 1995 r. nr [...] działka nr [...], obr. [...], została odłączona z Kw [...] do Kw [...] gdzie w dziale II. jako użytkownika wieczystego ujawniono Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]", na podstawie uchwały nr [...] z dnia 1 grudnia 1990 r. Zebrania Przedstawicieli Członków Związkowej Spółdzielni Mieszkaniowej o podziale tej Spółdzielni oraz postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] Wydział V Gospodarczy Sekcja Spraw Rejestrowych z dnia 29 czerwca 1992 r. [..] .

Ponadto, w ramach przeprowadzonego wówczas postępowania wyjaśniającego uzyskano informację od Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w K. zawartą w piśmie z dnia 15 września 1995 r. nr [...], że Spółdzielnia nie posiada planu realizacyjnego inwestycji pn. budowa I etapu osiedla mieszkaniowego "[...].

W dniu 1 stycznia 1998 r. weszła w życie ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst jednol. Dz. U. Nr 102 z 2010 r., poz. 651 z późn. zm.). Zgodnie z art. 241 tej ustawy utraciła wówczas moc ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, której przepisy stanowiły podstawę prawną wcześniejszych nieprawomocnych rozstrzygnięć w mniejszej sprawie. Natomiast art. 233 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, że sprawy wszczęte, lecz nie zakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzi się na podstawie jej przepisów.

Na skutek zmiany kompetencji z dniem 1 stycznia 1998r. , w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, Kierownik Urzędu Rejonowego w K. przekazał dalsze prowadzenie sprawy o zwrot do Wojewody K. Następnie, w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872), Wojewoda pismem z dnia 8 stycznia 1999 r. Nr [...] przekazał dalsze prowadzenie sprawy do Prezydenta Miasta K. - miasta na prawach powiatu.

Pismem z dnia 15 czerwca 2001 r. M.Ł-B. wystąpiła do Wydziału Skarbu Miasta Urzędu Miasta K. o rozpatrzenie możliwości rozwiązania umowy użytkowania wieczystego ustanowionego na rzecz Związkowej Spółdzielni Mieszkaniowej, której następcą prawnym jest Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]", w stosunku do działki nr [...], obr. [...] m. K;., odpowiadającej części wywłaszczonej parceli l. kat. [...] b. gm. kat. Z. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w tej sprawie Wydział Skarbu Miasta Urzędu Miasta K. pismem z dnia 6 lutego 2002 r. nr [...] poinformował M.Ł-B. , że w przedmiotowej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego. W wyniku podjętych czynności Wydział ustalił, że aktem notarialnym - umową użytkowania wieczystego z dnia 23 grudnia 1968 r. Nr rep.[...] zostało ustanowione prawo użytkowania wieczystego na rzecz Związkowej Spółdzielni Mieszkaniowej w K. , której następcą prawnym jest Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]", dotyczące nieruchomości objętych księgami wieczystymi nr [...] i nr [...], wymienionych w ostatecznych decyzjach Prezydium Rady Narodowej m. K. : z dnia [...] lipca 1967 r. nr [...] oraz z dnia [...] listopada 1968 r. nr [...], zmieniającej decyzję z dnia [...] lipca 1967 r. nr [...] . . Na podstawie treści wspomnianych wyżej decyzji ustalono, że przedmiotem prawa użytkowania wieczystego były m. in: parcela l. kat. [...], b. gm. kat. Z. , o pow. 5092 m2 oraz parcele: L kat. [...] o pow. 1080 m2, l. kat. [...] o pow. 57 m2 i l. kat. [....] o pow. 2312 m2 (powstałe w wyniku podziału parceli l. kat. [...], b. gm. kat. Z).

Zgodnie z pkt. III wyżej wskazanej umowy notarialnej, parcele te wraz z innymi, nie stanowiącymi przedmiotu niniejszego postępowania, zostały oddane w użytkowanie wieczyste celem wybudowania na całym kompleksie terenu będącego przedmiotem umowy, w ramach realizacji I etapu osiedla mieszkaniowego "[...]" w K. , piętnastu budynków mieszkalnych oraz budynków usługowych, tj. pawilonu handlowego, żłobka, stacji RS, dwóch przedszkoli, trzech garaży, siedmiu stacji trafo oraz dwóch hydroforni. Z umowy wynika, że budowa tych obiektów została rozpoczęta w I kwartale 1972 r., a jej zakończenie przewidywano w IV kwartale 1972 r.

Wydział Skarbu Miasta Urzędu Miasta K. we wspomnianym wyżej piśmie z dnia 6 lutego 2002 r. nr [.,..] zawarł następujące informacje. Mimo poszukiwań planu realizacyjnego os. [...] (poprzednia nazwa - os. [...]) nie udało się znaleźć tego dokumentu, wobec czego nie jest możliwe ustalenie jakie planowane obiekty winny znajdować się na parcelach: l. kat. [...] ,[...] ,[...] ;. Wobec powyższego nie jest możliwe sformułowanie i wniesienie pozwu do sądu powszechnego o przedterminowe rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego w odniesieniu do przedmiotowych nieruchomości. W zaistniałej sytuacji z uwagi na fakt, że użytkownik wieczysty wywiązał się z obowiązku wybudowania osiedla mieszkaniowego "[...]" wraz z infrastrukturą nie można stwierdzić, że zachodzą przesłanki wymienione w art. 240 kodeksu cywilnego warunkujące przedterminowe rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego w postępowaniu przed sądem powszechnym, tj. że Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" korzysta z przedmiotowego gruntu w sposób oczywiście sprzeczny z jego przeznaczeniem określonym w umowie, a w szczególności, że nie wzniosła wbrew umowie określonych w niej budynków lub urządzeń. Natomiast Spółdzielnia Mieszkaniowa [...]" w piśmie z dnia 24 stycznia 2002 r. nr [...] nie wyraziła zgody na rozwiązanie wspomnianej umowy. Podczas przeprowadzonych w dniu 20 lipca 2001 r. przez Wydział Skarbu Miasta Urzędu Miasta K. oględzin nieruchomości objętej wnioskiem M.Ł-B. o przedterminowe rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego stwierdzono, że część ówczesnej działki nr [...] (odpowiadającej działce nr [...]), obr. [...] m. K. , w granicach parceli l. kat. [...], b. gm. kat. Z. , stanowiła teren zielony z licznymi starymi drzewami liściastymi oraz starymi drzewami owocowymi, kilkoma młodymi sadzonkami, krzewami, z niewielkim fragmentem żywopłotu, z częściowo zniszczonym i porośniętym roślinnością murem z kamienia wapiennego, z alejką asfaltową oraz z chodnikami z płyt chodnikowych, z asfaltowym boiskiem do gry w koszykówkę oraz czterema ławkami przytwierdzonymi do gruntu. Zatem teren stanowił infrastrukturę wybudowanego spółdzielczego bloku mieszkalnego przy ul.[...] od strony ulicy [...] Wobec ustaleń dokonanych w sprawie Wydział Skarbu Miasta Urzędu Miasta K. stwierdził brak podstaw do skierowania do sadu powszechnego pozwu o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego w/w nieruchomości, z uwagi na jej zagospodarowanie zgodnie z przeznaczeniem.

Starosta wskazał dalej, że na podstawie zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej ustalono, iż planem podziału z dnia 20 marca 1968 r. nr [...]:

• parcela l. kat. [...] o pow. 5092 m2, pół. w b. gm. kat. Z. , została podzielona na parcele: l. kat. [...] o pow. 4207 m2, l. kat. [...]o pow. 4 m2 i l. kat. [...] o pow. 881 m2,

• parcela l. kat. [...] o pow. 3537 m2, pół. w b. gm. kat. Z. , została podzielona na parcele: l. kat. [...] o pow. 1080 m2, l. kat. [...] o pow. 88 m2, l. kat. [...] o pow. 57 m2 i l. kat. [...]o pow. 2312 m2.

Następnie planem podziału z dnia 8 marca 1992 r. nr [...], parcela l. kat. [...] o pow. 4207 m2, b. gm. kat. Z. , podzieliła się na parcele: l. kat. [...]o pow. 4171 m2 i l. kat. [...] o pow. 36 m2.

Na podstawie wykazu zmian gruntowych ks. rób. [...] z listopada 1980 r. ustalono, że parcele: l. kat. [...] l. kat. [...] L kat. [...] kat. [...], l. kat. [...] kat [...] , L kat. [...] wraz z innymi parcelami, nie stanowiącymi przedmiotu niniejszego postępowania, utworzyły działki: nr [...] ,[...] ,[...] ,[...] ,[...] ,[...] ,[..] , obr. [...] . Utworzona w ten sposób działka nr [...] o pow. 14,6713 ha, obr.[...], operatem z dnia 8 marca 1988 r. nr [...] + podzieliła się na działki: nr [...] o pow. 0,1108 ha i nr [...] o pow. 14,5605 ha. Z kolei planem podziału z dnia 8 marca 1988 r. nr [...] działka nr [...] o pow. 14,5605 ha podzieliła się na działki: nr [...] o pow. 0,0038 ha, nr [...] o pow. 0,0038 ha, nr [...] o pow. 0,0016 ha, nr [...] o pow. 14,3404 ha, nr [...] o pow. 0,2071 ha i nr [...] o pow. 0,0038 ha.

W wyniku podziału działki nr [...] o pow. 14,3404 ha, obr. [...], operatem nr [...], powstały działki od nr [...] do nr [...]. . Następnie operatem modernizacji ewidencji gruntów obrębu [...] z dnia 30 grudnia 1995 r. nr [...] :

• działka nr [...] o pow. 13,6534 ha zmieniła powierzchnię i oznaczenie bez zmiany konfiguracji na działkę nr [...] o pow. 13,6593 ha,

• działka nr [...] o pow. 0,0038 ha zmieniła powierzchnię i oznaczenie bez zmiany konfiguracji na działkę nr [...] o pow. 0,0037 ha.

Z kolei planem podziału z dnia 25 marca 2002 r. nr [...] działka nr [...] o pow. 13,6593 ha podzieliła się na działki od nr [...] do nr [...]. . Następnie planem podziału z dnia 4 września 2002 r. nr [...] działka nr [...] o pow. 0,4244 ha podzieliła się na działki: nr [...] o pow. 0,0116 ha i nr [...] o pow. 0,4128 ha.

Natomiast parcela l. kat. [...] b. gm. kat. Z. , która jak wspomniano wyżej powstała z podziału wywłaszczonej parceli l. kat. 569, na podstawie wykazu zmian gruntowych -równoważników z dnia 30 grudnia 1995 r. nr [...] wraz z innymi parcelami, nie stanowiącymi przedmiotu niniejszego postępowania, utworzyła działki: nr [...] o pow. 0,4445 ha, nr [...] o pow. 0,0697 ha i nr [...] o pow. 0,0361 ha, obr. [...] m. K.

Z porównania mapy ewidencyjnej z daty wyznaczenia Starosty . przez Wojewodę do załatwienia niniejszej sprawy z archiwalną mapą katastralną wynikało, że wywłaszczone parcele: l. kat. [...] i [...] b. gm. kat. Z. , odpowiadały całym działkom: nr [...] i [...] oraz częściom działek: nr [...] ,[...] ,[...] i nr [...], obr. [...] m. K.

Sprawa zwrotu części działek: nr [...] ,[...] , obr. [...] m. K. , w granicach wywłaszczonych parcel: l. kat. [...] ,[...] , b. gm. kat. Z. , jest przedmiotem odrębnego postępowania prowadzonego przez Prezydenta Miasta K.

Po dacie wyznaczenia Starosty K. do załatwienia niniejszej sprawy operatem z dnia 30 czerwca 2008 r. nr [...] działka nr [...] o pow. 0,4128 ha, obr. [...]m. K. , została podzielona na działki: nr [...] o pow. 0,3207 ha i nr [...] o pow. 0,0921 ha i obecnie objęte wnioskiem o zwrot parcele: l. kat. [...] i l. kat. [...] b. gm. kat. Z. odpowiadają całym działkom: nr [...] ,[...] oraz częściom działek: nr [...] ,[...] [...] ,[...] ,[...] , obr. [...] m. K.

Rozpoznając niniejszą sprawę ustalono, że zgodnie z aktualnymi odpisami z ksiąg wieczystych:

- działki nr [...] o pow. 0,0037 ha i nr [...] o pow. 0,0921 ha, Obr [...]m. K. , zgodnie z odpisem z księgi wieczystej nr [...] stanowią własność Gminy K. i pozostają w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w K,

- działki nr [...] o pow. 0,0116 ha i nr [...] o pow. 0,3207 ha, obr. [...] m. K. , zgodnie z odpisem z księgi wieczystej nr [...] stanowią współwłasność Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" oraz kilkudziesięciu osób fizycznych – właścicieli lokali mieszkalnych w położonym na tej działce budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul.[...],

- działka nr [...] o pow. 0,4445 ha, obr. [...] m. K. , zgodnie z odpisem z księgi wieczystej nr [...], stanowi własność Gminy K.

Przeprowadzone w mniejszej sprawie postępowanie wyjaśniające wykazało, że po dacie wywłaszczenia parcela l. kat. [...] oraz parcele: l. kat. [...] ,[...] ,[...] powstałe z podziału parceli l. kat. [...] b. gm. kat. Z. , w dniu 30 listopada 1968 r. zostały odłączone z księgi wieczystej nr [...] do księgi wieczystej nr [...], obejmującej nieruchomości Skarbu Państwa.

Jak ustalono, aktem notarialnym - umową użytkowania wieczystego z dnia 23 grudnia 1968 r. Nr rep. [...] na rzecz Związkowej Spółdzielni Mieszkaniowej w K. zostało ustanowione prawo użytkowania wieczystego m. in w stosunku do parceli l. kat. [...] oraz parcel: l. kat. [...] ,[...] ,[...] , powstałych z podziału parceli l. kat. [...], b. gm. kat. Z. . Prawo użytkowania wieczystego na rzecz w/w Spółdzielni zostało ujawnione w księdze wieczystej nr [...] w dniu 28 grudnia 1968 r.

Zgodnie z wpisem z dnia 12 lipca 1972 r. w księdze wieczystej nr [...] został ujawniony podział parceli l. kat. [...] na parcele: l. kat. [...] ,[...] ,[...] oraz podział parceli l. kat. [...] na parcele: l. kat. [...] ,[...] . Następnie w dniu 19 marca 1990 r. ujawniono, że parcele: l. kat. [...] ,[...] ,[...] ,[...] ,[...] ,[...] ,[...] ,[...] wraz z innymi parcelami weszły m. in. w skład działki nr [...], obr. [...].

Następnie w dniu 20 marca 1990 r. działkę nr [...], obr.[...], odłączono z księgi wieczystej nr [...] i wpisano do księgi wieczystej nr [...]

. W dniu 4 września 1990 r. w powyższej księdze wieczystej został ujawniony podział działki nr [...] obr. [...], na działki: od nr [...] do nr [...] oraz podział działki nr [...] na działki: od nr [...]do nr [...]

W dniu 21 czerwca 1994 r. nastąpiło odłączenie działek: nr [...] ,[...] z księgi wieczystej nr [...] do księgi wieczystej nr [...]. W tej samej dacie w księdze wieczystej nr [...] jako użytkownika wieczystego powyższej nieruchomości wpisano Spółdzielnię Mieszkaniową "[...] " w K. na podstawie uchwały nr [...] z dnia l grudnia 1990 r. Zebrania Przedstawicieli Członków Związkowej Spółdzielni Mieszkaniowej o podziale tej Spółdzielni oraz postanowienia Sądu Rejonowego [...], Wydział V Gospodarczy Sekcja Spraw Rejestrowych z dnia 29 czerwca 1992 r. [...]. Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" w K. na podstawie wyżej powołanych dokumentów stała się następcą prawnym Związkowej Spółdzielni Mieszkaniowej na terenie Osiedla [...] . . W dniu 24 marca 1999 r. w księdze wieczystej nr [...] ujawniono zmianę powierzchni i oznaczenia działki nr [...] na działkę nr [...]. W dniu 20 sierpnia 1996 r. w dziale II księgi wieczystej nr [...] w miejsce Skarbu Państwa jako właściciela ujawniono Gminę K. na podstawie decyzji Wojewody K. z dnia 21 grudnia 1992 r. nr [...] . Z kolei w dniu 14 sierpnia 2001 r. w w/w księdze wieczystej ujawniono zmianę powierzchni i oznaczenia działki nr [...] na działkę nr [...] (zabudowaną stacją trafo). Następnie w dniu 3 marca 2004 r. dokonano w tej księdze wieczystej wpisu, zgodnie z którym działka nr [...] podzieliła się na działki: od nr [...] dp [...] . Natomiast w dniu 8 grudnia 2008 r., tj. już po wyznaczeniu Starosty przez Wojewodę do załatwienia niniejszej sprawy, został ujawniony podział działki nr [...] na działki: nr [...] ,[...] oraz podział działki nr [...] na działki: nr [...] i [...]

W dniu 9 września 2009 r. nastąpiło odłączenie działek: nr [...] (oznaczonej jako tereny rekreacyjno - wypoczynkowe) i nr [...] (zabudowanej budynkiem mieszkalnym przy ul. [...] w K. ), obr. [...] m. K. , z księgi wieczystej nr [...]do księgi wieczystej nr [.,..] . W dziale II tej księgi wieczystej jako współwłaściciele w/w działek zostali wpisani: Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] i kilkadziesiąt osób fizycznych. Wspomnianego wyżej wpisu dokonano na podstawie aktu notarialnego - umowy sprzedaży z dnia 16 czerwca 2009 r. Nr [...] którą w/w Spółdzielnia, jako dotychczasowy użytkownik wieczysty, nabyła własność przedmiotowych nieruchomości od Gminy K. na podstawie art. 32 i art. 37 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Następnie Spółdzielnia dokonała sprzedaży na rzecz osób fizycznych lokali mieszkalnych, garaży i pomieszczeń gospodarczych usytuowanych w budynku mieszkalnym przy ul. [...], znajdującym się na działce nr [...] obr. [...] m. K. , wraz ze stosownymi udziałami we współwłasności działek: nr [...] i nr [...]. . Zgodnie z aktualnym odpisem z księgi wieczystej nr [...] działki: nr [...] i nr [...] obr. [...] m. K. , stanowią współwłasność Spółdzielni Mieszkaniowej [...]" w K. i osób fizycznych.

Starosta K. wyjaśnił następnie, że podstawą rozstrzygnięcia zawartego w pkt. 1 i 2 niniejszej decyzji jest przepis art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, że roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, o którym mowa w art. 136 ust. 3 tej ustawy nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami nieruchomość została sprzedana lub oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej, a prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej. Brzmienie art. 229 u.g.n. jest jednoznaczne i oznacza, że jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r., rozporządzono wywłaszczoną nieruchomością w sposób w nim określony, to roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje, choćby były spełnione przesłanki zwrotu wynikające z art. 136 w związku z art. 137 u.g.n.

Z punktu widzenia wymagań prawa, nie jest więc dopuszczalny zwrot nieruchomości, której właścicielem aktualnie, w czasie rozpatrywania wniosku o zwrot nie jest Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego, jak również nie jest dopuszczalny zwrot nieruchomości, która wprawdzie jest własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, lecz zostało na niej ustanowione prawo użytkowania wieczystego. Powołany wyżej art. 229 wprowadza wyjątek od ogólnej zasady zwrotu nieruchomości zbędnej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu i uniemożliwia skuteczne dochodzenie roszczenia o zwrot, gdy trwale rozporządzono przedmiotem wywłaszczenia na rzecz osoby trzeciej na podstawie umowy sprzedaży lub oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości, przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami tj. przed dniem l stycznia 1998 r. i prawo to (własność lub użytkowanie wieczyste) zostało ujawnione w księdze wieczystej przed w/w datą.

W niniejszej sprawie Spółdzielnia Mieszkaniowa [...], jako użytkownik wieczysty działek: nr [...] ,[...] , obr. [...] m .K. , o których mowa w pkt. l sentencji niniejszej decyzji, oraz współwłaściciel (a uprzednio użytkownik wieczysty) działek: nr [...] ,[...], obr. [...] m. K. , a także osoby fizyczne, będące współwłaścicielami działek, wymienionych w pkt 2 sentencji niniejszej decyzji, są osobami trzecimi w rozumieniu art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami tzn. innymi podmiotami niż Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego. Ponadto należy wskazać, że w dniu 28 grudnia 1968 r. na podstawie aktu notarialnego - umowy użytkowania wieczystego z dnia 23 grudnia 1968 r. Nr rep [...] w księdze wieczystej nr [...] zostało ujawnione prawo użytkowania wieczystego, ustanowione w stosunku do powyższej nieruchomości na rzecz Związkowej Spółdzielni Mieszkaniowej, której następcą prawnym na terenie osiedla [...]" jest Spółdzielnia Mieszkaniowa [...]". Ta ostatnia Spółdzielnia, jak już wspomniano w uzasadnieniu niniejszej decyzji, po nabyciu na podstawie aktu notarialnego -umowy sprzedaży z dnia 16 czerwca 2009 r. [...], prawa własności działek nr [...] ,[...] , obr. [...] m. K. w wyniku przekształcenia przysługującego jej prawa użytkowania wieczystego we własność, dokonanego zgodnie z przepisami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, dokonała sprzedaży lokali mieszkalnych, garaży i pomieszczeń gospodarczych w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] wraz z udziałami we współwłasności w/w działek na rzecz kilkudziesięciu osób fizycznych.

Stwierdzając zatem, iż stan faktyczny i prawny sprawy w zakresie dotyczącym działek: nr [...] ,[...] , obr.[...] m. K. , stanowiących własność Gminy K. i pozostających w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej [...]" oraz działek: nr [...] ,[...] , obr. [...] m. K. , pozostających we współwłasności: Spółdzielni Mieszkaniowej " [...]" i osób fizycznych, odpowiada hipotezie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, orzeczenie o odmowie zwrotu następuje bez względu na fakt czy wywłaszczona nieruchomość jest zbędna w rozumieniu art. 137 ust. 1 ustawy. Konstrukcja przepisu art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami uniezależnia bowiem rozstrzygnięcie w sprawie zwrotu nieruchomości od ustaleń w kwestii zbędności nieruchomości.

Natomiast przedmiotem rozstrzygnięcia zawartego w pkt 3 sentencji niniejszej decyzji jest kwestia zwrotu części działki nr [...], obr.[...] m. K. , która jak ustalono odpowiada parceli l. kat. [...], b. gm. kat. Z. , powstałej w wyniku podziału wywłaszczonej parceli l. kat. [...]. Podstawą do rozpatrzenia wniosku o zwrot w/w nieruchomości są przepisy art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przesłankami zwrotu nieruchomości są : - po pierwsze, wystąpienie przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców z wnioskiem o zwrot; - po drugie, objęcie instytucją zwrotu tylko nieruchomości wywłaszczonej (lub jej części), tj. nieruchomości, w stosunku do której Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia za odszkodowaniem, jak również nabytej w oparciu o przepisy ustaw enumeratywnie wymienionych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami; - po trzecie, zbędność nieruchomości wywłaszczonej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, w rozumieniu przepisu art. 137 ustawy, który formułuje legalną definicję stanu zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Aby nieruchomość mogła zostać zwrócona, wszystkie wyżej przedstawione przesłanki muszą zaistnieć łącznie.

W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że pierwsze dwie przesłanki zostały spełnione, bowiem wnioskodawczynie są byłymi współwłaścicielkami wywłaszczonej parceli l. kat. [...], b. gm. kat. Z. a wywłaszczenie nastąpiło na podstawie orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. K. Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia 31 sierpnia 1966 r. nr [...], sprostowanego postanowieniem Prezydium Rady Narodowej m. K. Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia 26 czerwca 1967 r. nr [...], wydanego na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Przedmiotowej parceli przysługuje zatem status nieruchomości wywłaszczonej ponieważ została przejęta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie indywidualnej decyzji administracyjnej, wydanej po przeprowadzeniu postępowania wywłaszczeniowego w związku z realizacją celów publicznych.

Dla stwierdzenia, czy i trzecia przesłanka zwrotu została spełniona, należało wprowadzonym postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości dokonać oceny zbędności nieruchomości dla celu wywłaszczenia określonego w decyzji o wywłaszczeniu, w świetle wskazanego wyżej przepisu art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wspomnianej oceny dokonano na podstawie następujących dokumentów:

• wniosku wywłaszczeniowego dotyczącego m. in. parcel l. kat. [...] ,[...] , b. gm. kat. Z. , zawartego w piśmie Prezydium Rady Narodowej m. K. Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia 2 czerwca 1966 r.

nr [...], skierowanym do Prezydium Rady Narodowej m. K. , Urząd Spraw Wewnętrznych Oddział Wywłaszczeń,

• decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia [...] grudnia 1965 r. nr [...] wydanej przez Prezydium Rady Narodowej m. K. Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Nadzoru Budowlanego, dotyczącej budowy I etapu osiedla "[...]" na terenie położonym w K. , dzielnicy [...],

• decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia 8 sierpnia 1967 r. nr [...] wydanej przez Prezydium Rady Narodowej m. K. Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Nadzoru Budowlanego, dotyczącej budowy I etapu osiedla "[...]" na terenie położonym w K. , dzielnicy [...],

• decyzji Prezydium Rady Narodowej m. K. Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia [...] lipca 1967 r. nr [...] zarządzającej ustanowienie użytkowania wieczystego na rzecz Związkowej Spółdzielni Mieszkaniowej na nieruchomościach państwowych położonych w K. w gm. kat. ,[...] i w gm. kat. [...],

• decyzji Prezydium Rady Narodowej m. K. Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia [...] listopada 1968 r. nr [...] , zmieniającej w/w decyzję z dnia [...] lipca 1967 r. nr [...]

• aktu notarialnego - umowy użytkowania wieczystego z dnia 23 grudnia 1968 r.

Nr rep. [...]

• załącznika graficznego do decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia 30 maja 1970 r., wydanej przez Prezydium Rady Narodowej m. K. Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Nadzoru Budowlanego, korygującej granice os. "[...]",

• ogólnego planu zagospodarowania terenu osiedla [...] (aneks projekt zamienny), opracowanego przez [...] Biuro Projektowania Budownictwa Ogólnego w dniu 28 II 1971 r., • pisma Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w K. z dnia l grudnia 2009 r. nr [...] • mapy sytuacyjno - wysokościowej obrazującej aktualny stan zagospodarowania części działki nr [...] obr. [...], w granicach parceli l. kat. [...],

• dokumentacji fotograficznej obrazującej aktualny stan zagospodarowania części działki nr [...], obr. [...] m. K. , w granicach parceli l. ka [...] , b. gm. kat. Z.

Analizując powyższe dokumenty ustalono, że nieruchomości objęte tym wnioskiem były niezbędne dla celów spółdzielczego budownictwa mieszkaniowego. Stanowiły bowiem kompleks terenu pod budowę I etapu Osiedla "[...] w K. i zostały przeznaczone w planie zagospodarowania przestrzennego miasta K. na cele budownictwa mieszkaniowego wielorodzinnego, a w szczególności pod budowę 7-miu budynków jednokondygnacyjnych, 11-tu budynków pięciokondygnacyjnych, garaży dla 110 boksów, 2 pawilonów usługowych, 2 przedszkoli i żłobka. Wspomniana inwestycja miała być zrealizowana przez Związkową Spółdzielnię Mieszkaniową w K. w latach 1966 - 1970. Natomiast z treści orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia 31 sierpnia 1966 r. nr [...] , sprostowanego postanowieniem Prezydium Rady Narodowej m. K. Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia 26 czerwca 1967 r. nr [...], dotyczącego wywłaszczenia m. in. parcel: l. kat. [...] ,[...] , pół. w gm. kat. Z. wynika, że w/w nieruchomości zostały wywłaszczone na rzecz Państwa w zarząd i użytkowanie Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Rady Narodowej m. K. , z przeznaczeniem pod budowę I etapu osiedla mieszkaniowego "[...] w K. zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej z dnia 20 grudnia 1965 r. nr [...], wy daną przez Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Rady Narodowej m. K.

Z kolei z decyzji Prezydium Rady Narodowej m. K. Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia 4 lipca 1967 r. nr [...] w sprawie ustanowienia użytkowania wieczystego na rzecz Związkowej Spółdzielni Mieszkaniowej na nieruchomościach państwowych położonych w K. w gm. kat. Z. i w gm. kat. L. , w tym na parcelach l. kat. [...] i [...] , b. gm. kat. Z. , stanowiących przedmiot niniejszego postępowania, wynika, że powyższe nieruchomości wraz z innymi parcelami wymienionymi w tej decyzji, wchodziły w skład terenu objętego decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [...], wydaną przez Prezydium Rady Narodowej m. K. , Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 10 marca 1965 r. niezbędnego Związkowej Spółdzielni Mieszkaniowej pod budowę I etapu osiedla mieszkaniowego "[...]. W ramach planowanej inwestycji na gruntach oddanych w użytkowanie wieczyste Spółdzielnia miała wybudować: piętnaście budynków mieszkalnych, w tym: 11-5 kondygnacyjnych i 4 - 11 kondygnacyjne oraz budynki usługowe, tj. pawilon handlowy, żłobek, stację RS, dwa przedszkola, trzy garaże, siedem stacji trafo oraz dwie hydrofornie.

Natomiast decyzją Prezydium Rady Narodowej m. K. Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia 11 listopada 1968 r. nr [...] dokonano częściowej zmiany wspomnianej wyżej decyzji Prezydium Rady Narodowej m. K. Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia 4 lipca 1967 r. nr [...]. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Rady Narodowej m. K. decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia 8 sierpnia 1967 r. ograniczył Związkowej Spółdzielni Mieszkaniowej w K. teren określony lokalizacją szczegółową nr [...] z dnia 10 marca 1965 r. pod budowę I etapu osiedla "[...]" D. W związku z tym należało zmienić decyzję z dnia [...]lipca 1967 r. nr [...] i przekazać Spółdzielni nieruchomości usytuowane tylko w granicach lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia 8 sierpnia 1967 r. W rezultacie dokonanej zmiany decyzji przedmiotem prawa użytkowania wieczystego stały się m. in: parcela l. kat. [...], b. gm. kat. Z. , o pow. 5092 m2 oraz parcele: l. kat. [...] o pow. 1080 m2, l. kat. [...] o pow. 57 m2 i l. kat. [...] o pow. 2312 m2 (powstałe w wyniku podziału parceli l. kat. [...] b. gm. kat. Z. ), natomiast poza obszarem pierwotnej lokalizacji I etapu osiedla mieszkaniowego "[...]", zwanego następnie osiedlem "[...] znalazła się parcela l. kat. [...] o pow. 88 m2, która obecnie znajduje się w granicach działki ewidencyjnej nr [...] obr. [...] m. K. , stanowiącej własność Gminy K.

Ustalenia te potwierdzają również inne późniejsze dokumenty w postaci: załącznika graficznego do decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia 30 maja 1970 r., wydanej przez Prezydium Rady Narodowej m. K. Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Nadzoru Budowlanego, korygującej granice os. " [...]" oraz ogólnego planu zagospodarowania terenu osiedla D. (aneks projekt zamienny), opracowanego przez [...] Biuro Projektowania Budownictwa Ogólnego w dniu 28 II 1971 r.

W świetle powyższych ustaleń uznano zatem, że objęta niniejszym postępowaniem część działki nr [...], obr. [...] m. K. odpowiadająca części wywłaszczonej parceli l. kat. [...], oznaczonej po podziale jako parcela l. kat. [...] , w wyniku ograniczenia zakresu planowanej inwestycji stała się zbędna dla celu określonego w orzeczeniu o jej wywłaszczeniu, tj. budowy osiedla mieszkaniowego "[...]", w rozumieniu przepisu art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Stan zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości ustalony na podstawie aktualnej mapy sytuacyjno - wysokościowej oraz czterech fotografii, wykonanych w trakcie niniejszego postępowania, wskazuje, że stanowi ona teren wchodzący w obszar pasa drogowego ul. [...], usytuowany pomiędzy biegnącym wzdłuż ulicy chodnikiem z kostki brukowej, a ogrodzeniem sąsiednich działek: nr [...] i nr [...], obr. [...] m. K. . W obszarze objętej wnioskiem o zwrot części działki nr [...], Obr [...] m. K. od strony wschodniej zlokalizowany jest chodnik z kostki brukowej, następnie wykonany z kostki brukowej zjazd stanowiący połączenie jezdni ul. [...] z działkami nr [...] ,[...] , usytuowanymi przy powyższej drodze, a w części zachodniej fragment pasa zielem izolacyjnej usytuowanej pomiędzy chodnikiem z kostki brukowej, a ogrodzeniem działek nr [...] ,[...] . W obszarze wspomnianego pasa zielem znajduje się jedna betonowa lampa oświetleniowa i rosną dwa drzewa liściaste oraz przebiega kabel energetyczny niskiego napięcia zasilający oświetlenie uliczne.

Ze znajdującego się w aktach niniejszej sprawy wypisu z rejestru gruntów dla działki nr [...], obr. [...] wynika, że stanowi ona użytek drogowy oznaczony symbolem "dr".

Z kolei z pisma Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w K. z dnia l grudnia 2009 r. nr [...] wynika, że objęta wnioskiem o zwrot w niniejszym postępowaniu część działki nr [...] , obr. [...] m. K. , w granicach wywłaszczonej parceli l. kat. [...], b. gm. kat. Z. , zajęta jest pod pas drogowy ul. [...] Ulica [...] na podstawie Uchwały nr 103 Rady Narodowej Miasta K. z dnia 28 maja 1986 r. "w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych oraz lokalnych miejskich" (Dz. U. Woj. Krak. Nr 10., póz. 84 z dnia 7 lipca 1986 r.) została zaliczona do dróg lokalnych miejskich na terenie miasta K. o charakterystyce: nawierzchnia bitumiczna: o długości 0,2 km i powierzchni 1,7 tyś. m2, chodnik z płyt betonowych: o długości 0,5 km i powierzchni 1,7 tyś. m2. Następnie zgodnie z ustawą z dnia 13 października 1998 r. "przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną" (Dz. U. Nr 133, póz. 872 z późn. zm.) z dniem 1 stycznia 1999 r. wyżej wymieniona ulica uzyskała status drogi publicznej kategorii gminnej. Stanowi zatem drogę w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych.

Stosownie do art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 19, póz. 115) drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa, zaś drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy. W związku z powyższym nie mogą być one przedmiotem obrotu. Należy zatem uznać, że z powyższego przepisu wynika zakaz przenoszenia własności dróg publicznych na rzecz podmiotów innych niż wymienione w tym przepisie.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym zadośćuczynienie roszczeniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości zajętej obecnie pod drogę publiczną na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, prowadziłoby do skutku sprzecznego z prawem, polegającego na nabyciu przez osobę fizyczną nieruchomości stanowiącej część drogi publicznej. Wykładnia systemowa przepisu art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami uwzględniająca ograniczenie obrotu nieruchomościami zajętymi pod drogi publiczne, które wynika z art. 2a ustawy o drogach publicznych, prowadzi do wniosku, że niedopuszczalne jest orzeczenie o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej lub nabytej na podstawie przepisów wymienionych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jeśli nieruchomość objęta żądaniem wprawdzie okazała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (lub w umowie sprzedaży nieruchomości), lecz w czasie orzekania o zwrocie jest częścią drogi publicznej w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych.

W tym stanie rzeczy, stwierdzić należy, że nie jest możliwy zwrot nieruchomości znajdującej się w obszarze drogi publicznej, choć zbędnej, w rozumieniu art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, dla celu uzasadniającego jej wywłaszczenie. Wobec powyższego w pkt. 3 mniejszej decyzji orzeczono o odmowie zwrotu części działki nr [...], obr. [...].

Odwołanie od decyzji Starosty K. z dnia [...] października 2011 r. , znak [...], wniosła w terminie M.Ł-B. , żądając jej uchylenia w całości.

Skarżąca podnosiła, że w 1994 r. była podjęta decyzja zwrotu nieruchomości. Jej zdaniem, ta decyzja została podjęta zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami, niestety zaskarżono ją i zwrot nieruchomości nie nastąpił. Podkreśliła, że w 1967 r. decyzją Prezydium Rady Narodowej miasta K. pozbawiono ją praw do nieruchomości. Na podstawie ustawy z 1997 r. ani nie zwrócono nieruchomości, ani nie wypłacono odszkodowania. Zdaniem skarżącej, zostały spełnione wszystkie artykuły tej ustawy umożliwiające zwrot nieruchomości. Teren ten był przeznaczony pod osiedle, jednak do roku 2009 nic na tym terenie nie zostało wybudowane, a minęło prawie 40 lat zanim Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] wystąpiła o WZiZT. Wielokrotnie naruszano obowiązujące prawo. Starostwo Powiatowe przyznaje że warunki zwrotu zostały spełnione w punktach 1 i 2, natomiast co do punkt 3, który również został spełniony, Starostwo Powiatowe nie rozpatrzyło go właściwie .

Skarżąca podała, że występowała wiele razy o zwrot działek i kiedy po 40 latach powstała zabudowa mieszkalna twierdzi się, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, co jest rażąco sprzeczne z obowiązującą ustawą z 1997 mówiącą o zbędności nieruchomości wywłaszczonej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Cel wywłaszczeniowy nie został zrealizowany w ustawowym czasie.

Wojewoda decyzją z dnia [...] kwietnia 2012r., znak [...], wydaną na podstawie art. 9a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednol. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy omówił treść zaskarżonej decyzji oraz wniesionego odwołania, a także poczynił własne ustalenia zbieżne z dokonanymi w decyzji organu pierwszej instancji.

Wojewoda wskazał następnie , że zgodnie z art. 136 ust. 3 zd. pierwsze ustawy o gospodarce nieruchomościami (zwanej dalej ustawą) poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Stosownie do art. 229 ustawy roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. W sytuacji , gdy powołany przepis znajduje zastosowanie, organ administracji zobowiązany jest do wydania decyzji o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że działki oznaczone obecnie jako: nr [...] ,[...] ,[...] ,[...], obr. [...], zostały oddane w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej i prawa te zostały ujawnione w księdze wieczystej przed dniem 1 stycznia 1998 r., zaś stan ten istniał w dniu wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, dlatego też znajduje tu zastosowanie art. 229 . Na Skarbie Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego spoczywa obowiązek zwrotu nieruchomości, jeżeli stała się ona zbędna na cel wywłaszczenia. Obowiązek ten znosi jednak przepis art. 229 ustawy w sytuacji, gdy Skarb Państwa lub właściwa jednostka samorządu terytorialnego nie jest w dniu 1 stycznia 1998 r. właścicielem nieruchomości albo też nie włada tą nieruchomością, gdyż oddana została ona w użytkowanie wieczyste lub sprzedana osobie trzeciej (tzn. innemu podmiotowi niż Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego). Artykuł 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi więc negatywną przesłankę zwrotu nieruchomości, której ustalenie winno prowadzić do odmowy zwrotu nieruchomości. Do wyłączenia ciążącego na wyżej wymienionych podmiotach obowiązku zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na podstawie art. 229 ustawy, dochodzi zatem bez potrzeby merytorycznego rozpoznania, czy nieruchomość ta stalą się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Dokonując dalej analizy podstaw do zwrotu części działki nr [...] obr. [...] Wojewoda podał, że art. 136 ust. 3 zd. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami stanowi, iż poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na ceł określony w decyzji o wywłaszczeniu. Legalną definicję stanu zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu ustawodawca sformułował zatem w art. 137 ust. 1 powołanej ustawy. Przepis ten zawiera dwie odrębne normy prawne, zgodnie z którymi nieruchomość uznaje się za zbędną na ceł określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

-pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

-pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, ceł ten nie został zrealizowany.

Dokonane w sprawie ustalenia potwierdzają, że obecnie osobami uprawnionymi do domagania się zwrotu części działki [...], położonej w obrębie [...], jednostka ewidencyjna [...] są byłe współwłaścicielki wywłaszczonej nieruchomości, które skorzystały z przysługujących im uprawnień. Z kolei wywłaszczenie (nabycie) na rzecz Skarbu Państwa prawa własności tej nieruchomości nastąpiło na podstawie przepisów ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a więc sposób przejęcia nieruchomości przez Skarb Państwa kwalifikuje ją jako nieruchomość wywłaszczoną w rozumieniu ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Starosta K. prawidłowo wskazał zatem, że pomimo stwierdzenia zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia nie jest możliwy zwrot nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...], położonej w obrębie [...], jednostka ewidencyjna [...] z uwagi na fakt, że przedmiotowa nieruchomość stanowi część drogi publicznej - drogi gminnej ul. [...] . Fakt zajęcia przedmiotowej nieruchomości pod drogę publiczną potwierdzają przeprowadzone przez organ pierwszej instancji w tym zakresie ustalenia i pozyskane dowody.

Zgodnie z art. 2a ustawy o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U z 2007 r., Nr 19, póz. 115 z późniejszymi zmianami), drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa, a drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy. W orzecznictwie uznaje się, że art. 2a ustawy o drogach publicznych określa strukturę własnościową dróg publicznych w sposób nie dopuszczający wyjątków. Z przepisu tego wynika zarazem zakaz przenoszenia własności dróg publicznych na rzecz podmiotów innych niż wymienione w tym przepisie. A zatem z woli ustawodawcy drogi publiczne zostały zaliczone do kategorii rzeczy o ograniczonym obrocie. Zadośćuczynienie roszczeniu o zwrot nieruchomości wywłaszczonej, a zajętej obecnie pod drogę publiczną, prowadziłoby do skutku sprzecznego z prawem, polegającego na nabyciu przez osobę fizyczną nieruchomości stanowiącej część drogi publicznej. Wykładnia systemowa art. 136 ustawy, uwzględniająca ograniczenie obrotu nieruchomościami zajętymi pod drogi publiczne, która wynika z art.2a ustawy o drogach publicznych, prowadzi do wniosku, że niedopuszczalne jest orzeczenie o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej, która w czasie orzekania o zwrocie jest częścią drogi publicznej w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych.

Organ odwoławczy wskazał też, że art. 2a ustawy o drogach publicznych, określający strukturę własnościową dróg publicznych, jest niejako przepisem szczególnym w stosunku do przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Artykuł 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami określa relacje między przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami a innymi ustawami. Przepis ten stanowi, że ustawa o gospodarce nieruchomościami w zakresie dotyczącym gospodarki nieruchomościami nie narusza innych ustaw. Użyte w nim sformułowanie "w szczególności" oznacza, iż katalog wskazanych w tym przepisie ustaw jest otwarty. Tak więc przepisy innych ustaw, zarówno wymienionych przykładowo w art. 2, jak i tam nie wymienionych - np. ustawa z 21 czerwca 1985 r. o drogach publicznych i inne, należy uznać za przepisy odrębne, które mają pierwszeństwo w ich stosowaniu. W orzecznictwie sądowym drogi publiczne traktowane są zatem jako rzeczy wyłączone z powszechnego obrotu (reges extra commercium), skoro własność tych dróg może być przenoszona tylko pomiędzy podmiotami publicznoprawnymi (Skarbem Państwa i jednostkami samorządu terytorialnego). Nieruchomości drogowe nie mogą być więc obciążane prawami rzeczowymi na rzecz osób fizycznych. Wykładnia systemowa art. 136 ust. 3 u.g.n., uwzględniająca ograniczenie obrotu nieruchomościami zajętymi pod drogi publiczne, która wynika z cyt. art. 2a ustawy o drogach publicznych, prowadzi zatem do wniosku, że niedopuszczalne jest orzeczenie o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej, która w czasie orzekania o zwrocie jest częścią drogi publicznej w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych.

Brak jest zatem podstaw do zakwestionowania faktu, że przedmiotowa nieruchomość stanowi część drogi publicznej. Zrealizowanie na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot inwestycji celu publicznego, tj. drogi publicznej ,stanowi przeszkodę do realizacji roszczenia o zwrot, o którym mowa w art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Ustawodawca w przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami stworzył jedynie, co do zasady, możliwość przywrócenia stanu prawnego na nieruchomości istniejącego przed wywłaszczeniem. Bowiem zgodnie z tymi przepisami nieruchomość wywłaszczona lub jej część podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy na ich wniosek, jeżeli stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu w świetle przesłanek z art. 137 . Dlatego przy spełnieniu przesłanek zwrotu nieruchomości istnieje możliwość restytucji w naturze prawa własności utraconego przez byłych właścicieli. W chwili obecnej prawo polskie nie przewiduje możliwości przyznania uprawnionym podmiotom rekompensaty za nieruchomości wywłaszczone, których stan faktyczny albo prawny nie daje możliwości zwrócenia ich byłym właścicielom. Należy zauważyć, iż ustawodawca tak skonstruował przepisy prawa w tej materii, iż obecnie możliwym jest uzyskanie odszkodowania w formie wydanej obecnie decyzji administracyjnej lecz jedynie w przypadku braku ustalenia odszkodowania równocześnie z wywłaszczeniem dokonanym w latach ubiegłych.

Wnosząc w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Wojewody z dnia [..] kwietnia 2012r., znak[...]M.Ł-B. domagała się jej uchylenia oraz zasądzenia kosztów postępowania.

Skarżąca zarzucała, że obie decyzje organów są błędne merytorycznie, a przy wydawaniu rozstrzygnięcia naruszone zostały przepisy postępowania administracyjnego.

W polemice z zasadnością zastosowania art. 229 ustawy gospodarce nieruchomościami skarżąca wskazywała, że przy wydaniu rozstrzygnięcia pominięto poglądy wyrażane w utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, w myśl których w sytuacji, gdy wywłaszczony grunt znajduje się użytkowaniu wieczystym, organ administracyjny zobligowany jest do zbadania, czy nie istnieje możliwość rozwiązania umowy użytkowania wieczystego na podstawie przepisów art. 26 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz art. 240 k.c. Także w literaturze dominuje pogląd, zgodnie z którym wydanie negatywnego rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu nieruchomości obciążonej prawem użytkowania wieczystego jest możliwe dopiero wówczas, jeżeli w drodze dostępnych środków prawnych przeszkoda ta nie została usunięta.

Skarżąca zarzucała, że w niniejszej sprawie Starosta K. oraz Wojewoda poprzestali na ustaleniu, że nieruchomością przed wejściem w życie znowelizowanej ustawy o gospodarce gruntami zarządzono poprzez oddanie w wieczystą dzierżawę, nie badając szczegółowo możliwości rozwiązania tej sprawy. Co prawda, wobec wskazań Naczelnego Sądu Administracyjnego Oddział Zamiejscowy w Krakowie zamieszczonych w wyroku z 12 kwietnia 1995r. (SA/Kr 1097/94) uchylającego ówczesną decyzję Wojewody , Starosta zwrócił się do Wydziału Skarbu Urzędu Miasta K. , jednak uzyskawszy tam formację, że nie sposób określić, które budynki miały być posadowione na działkach objętych niniejszym [postępowaniem oraz stwierdził, że brak jest podstaw do wystąpienia do sądu powszechnego z pozwem o przedterminowe rozwiązanie wieczystego użytkowania. Konstatacja ta nie znajduje uzasadnienia w zebranym materiale dowodowym, gdyż bezspornym jest, iż w czasie wywłaszczania nieruchomości pod realizację osiedla mieszkaniowego "[...]" szczegółowo określono, że inwestycja ma obejmować budowę piętnastu budynków mieszkalnych oraz budynków usługowych, tj. pawilonu handlowego, żłobka, stacji RS, dwóch przedszkoli, garaży, siedmiu stacji trafo i dwóch hydroforni. Budowa winna zakończyć się na koniec 1972 roku. Mimo posiadania tak szczegółowo opisanych ilościowo i rodzajowo nieruchomości. Starosta nie dokonał jednak sprawdzenia w toku postępowania, czy zrealizowano planowane budynki i w jakiej ilości. Ustalenie, że w planowanym okresie (lub w ciągu dalszych 10 lat) wybudowano wszystkie planowane budowle pozwoliłoby na stwierdzenie, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany. Wobec bezspornej wiedzy wynikającej m.in. z przeprowadzonych wizji lokalnych, że działki objęte wnioskiem pozostają niezabudowane skonfrontowanie z nią ilościowych i rodzajowych planów pozwoliłoby na stwierdzenie czy istnieje możliwość rozwiązania wieczystego użytkowania. Tej, stosunkowo prostej czynności, Starosta nie wykonał, co powoduje, że postępowanie jest dotknięte istotnymi brakami.

Nadto, decyzje Starosty K. i Wojewody nawet w przypadku stwierdzenia, iż zastosowanie w niniejszej sprawie ma art. 229 ustaw o gospodarce nieruchomościami obarczone są błędem. Wobec ustalenia, że w sprawie zachodzą przesłanki do zastosowania przepisu, organ winien - zgodnie z przeważającym orzecznictwem sądów administracyjnych - nie wydając decyzji merytorycznej, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. postępowanie umorzyć jako bezprzedmiotowe, skoro przestała istnieć możliwość przyznania stronie prawa do wywłaszczonej nieruchomości.

Skarżąca zarzucała następnie, że decyzja Starosty, odnośnie odmowy zwrotu części działki [...] - mimo stwierdzenia, iż działka ta jest zbędna dla celu określonego w orzeczeniu o wywłaszczeniu - oparta została o fakt, że działka ta stanowi obecnie drogę publiczną. W pierwszym rzędzie należy podnieść, że wnioskodawczyni nie została zawiadomiona o zamiarze użycia nieruchomości wywłaszczonej na cel inny niż określony w decyzji wywłaszczeniowej ani o możliwości zwrotu tej nieruchomości, do czego organ administracji był zobowiązany. Nadto, skarżąca nie godzi się z przyjętą w decyzji Wojewody argumentacją albowiem brak jest norm ustawowych ograniczających obrót nieruchomościami stanowiącymi drogi publiczne. Wskazany w uzasadnieniu decyzji Wojewody art. 2a ustawy o drogach publicznych nie może być interpretowany jako zakaz przenoszenia własności, gdyż sam fakt, iż drogi w nim wymienione stanowić mają własność Skarbu Państwa, samorządu województwa, powiatu czy gminy nie 'przesądza o możliwości obrotu nimi. Przyjęcie takiej wykładni oznaczałoby, że zakwalifikowanie danej nieruchomości jako drogi publicznej uniemożliwia dochodzenie roszczeń przez byłych właścicieli, pomimo tego, że są oni uprawnieni do tego przez przepisy ustawowe, co w oczywisty sposób naruszałoby gwarantowaną konstytucyjnie ochronę prawa własności.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jednol. Dz. U. z 2012r., poz. 270 - oznaczana dalej jako p.p.s.a. ) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, stwierdzeniem ich nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi podlega ona oddaleniu , stosownie do art. 151 p.p.s.a.

Mając na uwadze treść powołanych na wstępie orzeczeń, a także okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych w zakresie zgromadzonego materiału oraz przebiegu postępowania należy uznać, że zaskarżona oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji odpowiadają prawu. Oba kontrolowane akty zostały wydane przez organy właściwe do rozpatrzenia sprawy, w niezawierającym istotnych wad procesowych postępowaniu, spełniają w szczególności wymogi wynikające z art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a., 80 k.p.a. oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a.. Treść decyzji organu drugiej instancji świadczy przy tym zarówno o wykonaniu obowiązków kontrolnych, jak i związanych z ponownym merytorycznym rozpatrzeniem sprawy.

Poczynione w przedmiotowej sprawie ustalenia obejmują wszelkie okoliczności istotne dla wydanego rozstrzygnięcia , takie jak : wykazanie materialoprawnej podstawy zgłoszonego roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, legitymacja wnioskodawczyń i innych podmiotów jako stron postępowania, stan prawny nieruchomości objętej żądaniem w dacie wywłaszczenia i następnie - do momentu orzekania o zasadności wniosku w zakresie objętym wydanym rozstrzygnięciem, co dotyczy także zachodzących na przestrzeniu czasu zmian geodezyjnych.

Ustalenia stanowiące podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, które w obu decyzjach zostały szczegółowo powołane, zaś znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonych i powołanych dowodach, nie budzą zastrzeżeń co do ich prawidłowości w ramach przeprowadzanej kontroli. Ustalenia te nie były kwestionowane w skardze, ani na dalszym etapie postępowania sądowoadministracyjnego, stąd pozostają poza szerszymi rozważaniami.

Zarzuty skargi stanowią w istocie polemikę z dokonaną przez organy obu instancji oceną prawną stanu faktycznego. O ile nawiązuje się do ewentualnych braków w ustaleniach, albo wadliwości wniosków wyciąganych z dostępnych materiałów, powyższe wynika wyłącznie z odmiennego spojrzenia skarżącej na zasady stosowania obowiązujących przepisów.

Zarzuty skargi nie są jednak zasadne. W szczególności, trafnie organy obu instancji uwzględniły rozstrzygając sprawę przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst jednol. Dz. U. z 2010 r. Nr 102 , poz. 651 z późn. zm. - oznaczana dalej jako u.g.n.), która weszła w życie 1 stycznia 1998r. (art. 242 u.g.n.), mimo iż wniosek inicjujący postępowanie został złożony w okresie obowiązywania przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości Dz.U.1991.30.127 ), na gruncie której zapadły w toku instancji pierwsze decyzje, zaś Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie w wyroku z dnia 12 kwietnia 1995 r. sygn. akt SA/Kr 1097/94 zaprezentował wykładnię art. 69 poprzedniej ustawy oraz z jej uwzględnieniem wydał wskazania co do dalszego toku postępowania. Poprzednia ustawa utraciła moc w związku z treścią art. 241 u.g.n.

Zgodnie z treścią art. 233 u.g.n. - sprawy wszczęte, lecz niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów. Przepisy tej ustawy stosowane są również do stanów faktycznych wymienionych w art. 216 ugn

Roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości zostało uregulowane w art. 136 ust. 3 i następnych ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r., przy czym w świetle treści art. 229 u.g.n., roszczenie to zostało wyłączone, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami nieruchomość została sprzedana albo oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej, a prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej. Ratio legis art. 229, stanowi stabilizacja stanu prawnego zaistniałego na nieruchomości wywłaszczonej w dniu wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, normującej w nowy sposób zasady i tryb zwrotu nieruchomości wywłaszczonych, jak również zasady i tryb zbywania oraz udostępniania nieruchomości publicznych. Jak słusznie wskazano w wyroku NSA z dnia 3 marca 2010r., sygn. akt I OSK 679/09 ( zam. zb. LEX nr 595463 ) - " Przepis art. 229 u.g.n. ma na celu ochronę praw podmiotów, które w dobrej wierze uzyskały prawo użytkowania wieczystego lub prawo własności nieruchomości (...) Stanowi on równocześnie przeszkodę do skutecznego domagania się zwrotu nieruchomości. (...) Regulacja zawarta w art. 229 u.g.n. nie narusza art. 21 w związku z art. 64 i w związku z art. 2 Konstytucji RP."

Stan prawny wprowadzony regulacją z art. 229 u.g.n. ma na uwadze dorobek orzecznictwa z okresu poprzedniego (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 8 kwietnia 1998 r., IV SA 390/98, LEX nr 45941, z dnia 14 maja 1998 r., IV SA 1174/96, LEX nr 45927, z dnia 11 sierpnia 1998 r., IV SA 1687/96, LEX nr 45912; uchwały Sądu Najwyższego: z dnia 23 września 1993 r., III AZP 13/93, OSA 1994/10/7, z dnia 22 grudnia 1993 r., III AZP 24/93, LEX nr 10916). Cytowany w obu decyzjach art. 229 u.g.n. stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 136 ust. 3 u.g.n., zaś w skutkach uniemożliwia on dochodzenie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości ( tak między innymi Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13.06.2008r. sygn. akt I OSK 949/07, Lex Omega nr 496171).

W przypadku sprzedaży lub oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości wywłaszczonej, połączonego z wpisem prawa w księdze wieczystej, roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje niezależnie od tego, czy spełnione zostały przesłanki zwrotu nieruchomości, wynikające z przepisów art. 136 i nast. ugn ( tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 grudnia 2008r. II CSK 275/08, Lex Omega nr 484702 oraz Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 stycznia 2007r. sygn. akt I OSK 386/06, Lex Omega nr 290617).Nieruchomość taka nie może podlegać zwrotowi niezależnie od tego, czy cel określony w decyzji o wywłaszczeniu został zrealizowany ( por wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2009r. sygn. akt I OSK 722/08, Wspólnota 2009/30/27). Takie stanowisko prezentowane jest również konsekwentnie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2011r., sygn. akt I OSK 1250/10 ( zam. zb.LEX nr 990163 ).

Określenie - "roszczenie nie przysługuje", powoduje niemożliwość załatwienia sprawy zgodnie z wnioskiem strony, domagającej się zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W takiej sytuacji, organ administracji nie ma obowiązku badać, czy zostały spełnione przesłanki zwrotu nieruchomości, w szczególności, bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje to, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany na spornej nieruchomości w rozumieniu art. 137 u.g.n. ( tak szerszej niektóre powołane wyżej wymienione wyroki ) . Sam fakt, że nieruchomość wywłaszczona została zbyta osobie trzeciej bądź na rzecz tej osoby ustanowiono prawo użytkowania wieczystego, a zarówno zbycie (ustanowienie), jak i ujawnienie prawa w księdze wieczystej nastąpiło przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, czyli najpóźniej 31 grudnia 1997r., wyłącza możliwość skutecznego zgłoszenia roszczenia o jej zwrot. Oznacza to, że do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy wystarcza ustalenie, że w danym wypadku zaistniały przesłanki negatywne zwrotu nieruchomości, o których mowa w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Organy administracji publicznej w takiej sytuacji nie mają też kompetencji do podejmowania jakichkolwiek działań służących wzruszeniu prawomocnych orzeczeń o wpisie w księdze wieczystej. Pojawiające się w niektórych orzeczeniach sądów administracyjnych stanowisko co do powinności podejmowania innych działań mających służyć wzruszeniu dokonanych czynności prowadzących do zbycia nieruchomości na rzecz osoby trzeciej, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym sprawę nie jest trafne, zwłaszcza w sytuacji objętej art. 229 u.g.n.

Taka sytuacja, która odpowiada hipotezie i dyspozycji z art. 229 u.g.n. ma miejsce w niniejszej sprawie, co wyczerpującą ustalono i wywiedziono w obu kontrolowanych decyzjach.

Zasadą jest, że postępowanie w konkretnej sprawie winno być prowadzone z uwzględnieniem wiążącego charakteru oceny prawnej i wskazań co dalszego toku postępowania zawartych w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego ( art. 153 p.p.s.a. oraz art. 30 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 11 maja1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm., uchylonej z dniem stycznia2004r. ), z tym jednak zastrzeżeniem , iż ocena prawna zawarta w orzeczeniu sądu administracyjnego traci moc wiążącą w wypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli to spowoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny (por. wyr. NSA z dnia 22 września 1999 r., I SA 2019/98 , ONSA 2000, nr 3, poz. 129), Podobny skutek mogą wywołać istotne zmiany stanu faktycznego. Przez ocenę prawną rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawa materialnego i procedury oraz sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie , a pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt (czynność) zostało uznane za błędne. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu eliminację błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia dostrzeżonych wadliwości, przy czym wskazania te nie mogą z góry narzucać sposobu rozstrzygnięcia konkretnych kwestii związanych z treścią przyszłego rozstrzygnięcia sprawy.

Wykładnia prawa oraz zalecenie co do dalszego toku postępowania prezentowane uprzednio przez Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie w wyroku z dnia 12 kwietnia 1995 r., sygn. akt SA/Kr 1097/94, nie są wiążące z uwagi na zasadnicze zmiany w stanie prawny zaszłe po tej dacie.

W świetle brzmienia art. 229 ugn, organy obu instancji prawidłowo uznały oraz wywiodły w kontrolowanych decyzjach, że wnioskodawczyniom nie przysługuje roszczenie o zwrot nieruchomości , tj.: 1. działki nr [...] oraz części działki nr [...], objętych księgą wieczystą nr [..], położonych w obr.[...] m. K. , odpowiadających częściom wywłaszczonej parceli l. kat. [...], b. gm. kat.[...] działki nr [...] objętej księgą wieczystą nr [...], położonej w obr. [...] m. K. , odpowiadającej części wywłaszczonej parceli l. kat. [...], oraz

- działki nr [...], objętej księgą wieczystą nr [...], położonej w obr. [...] m. K. , odpowiadającej częściom wywłaszczonych parcel l. kat. [...] i [...] b. gm. kat. Z.

Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie brak jednolitości w sprawie konsekwencji, jakie pociąga za sobą stwierdzenie wystąpienia przesłanki z art. 229 u.g.n.. W tym zakresie prezentowany jest pogląd przyjęty przy wydaniu zaskarżonych decyzji, podzielany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę, w myśl którego wystąpienie takiej przesłanki skutkuje odmową zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, a więc wydaniem rozstrzygnięcia uznawanego za merytoryczne. Przedstawiciele odmiennych poglądów przyjmują, że stwierdzenie wystąpienia takiej przesłanki winno prowadzić do umorzenie postępowania administracyjnego, jak bezprzedmiotowego na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Niezależnie jednak od przyjętej koncepcji wpływu stwierdzonego stanu rzeczy na wynik postępowania administracyjnego pod kątem wyboru określonego typu decyzji, w obu przypadkach nie może dojść do wydania orzeczenia o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości na podstawie art. 136 ust. 3 u.g.n., lub badania przesłanek z art. 137 u.g.n. , zaś mylne tylko wyrzeczenie i powołanie jego procesowej skutkowałoby każdocześnie oddaleniem skargi.

Nie jest również zarzut naprowadzający na błędne zastosowanie art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzez odmowę zwrotu części działki nr [...], objętej księgą wieczystą nr [...], położonej w obr. [...] m. K. , odpowiadającej części wywłaszczonej parceli l. kat. [...], b. gm. kat. [...] na której nie zrealizowano celu wywłaszczenie. Skarżące nie kwestionują, że działka ta wchodził w skład pasa drogowego grogi publicznej zgodnie z ustaleniami organów obu instancji. Ich prawidłowość nie budzi również zastrzeżeń w ramach kontroli obu decyzji.

Zgodnie z art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych ( tekst jednol. Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 z późn. zm. ), drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa, a drogi wojewódzki, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy. Przepis ten określa strukturę własnościową dróg publicznych w sposób niedopuszczający wyjątków. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 lutego 2009 r. sygn. akt. I OSK 361/08 z przepisu tego wynika zakaz przenoszenia własności dróg publicznych na rzecz podmiotów innych niż wymienione w tym przepisie. A zatem z woli ustawodawcy drogi publiczne zostały zaliczone do kategorii rzeczy o ograniczonym obrocie. Jedyna dopuszczalna forma obrotu nieruchomościami zajętymi pod drogi publiczne może polegać na przenoszeniu własności między podmiotami wymienionymi w cyt. art. 2a ustawy o drogach publicznych, wyłącznie w razie zmiany przynależności drogi publicznej do określonej kategorii. Powyższe rozwiązania upoważniają do stwierdzenia, że zadośćuczynienie roszczeniu o zwrot nieruchomości wywłaszczonej, a zajętej obecnie pod drogę publiczną na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, prowadziłoby do skutku sprzecznego z prawem, polegającego na nabyciu przez osobę fizyczną nieruchomości stanowiącej część drogi publicznej. Wykładnia systemowa art. 136 ust. 3 ustawy, uwzględniająca ograniczenie obrotu nieruchomościami zajętymi pod drogi publiczne, która wynika z cyt. art. 2a ustawy o drogach publicznych, prowadzi do wniosku, że niedopuszczalne jest orzeczenie o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej, która w czasie orzekania o zwrocie jest częścią drogi publicznej w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych. Podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 września 2011 r. sygn. akt I OSK 640/10 wskazał, celem ograniczenia obrotu nieruchomościami i przenoszenia własności dróg publicznych, wynikającego z art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych było, aby od dnia 1 stycznia 1999 r. własność dróg publicznych należała wyłącznie do Skarbu Państwa i odpowiednich, w zależności rodzaju drogi, jednostek samorządu terytorialnego (art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Rozstrzygając konkretną sprawę w oparciu o przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, należy zatem też wziąć pod uwagę wskazane regulacje prawne dotyczące dróg publicznych. W przeciwnym wypadku orzeczenie o zwrocie nieruchomości (zajętej pod drogę publiczną) pozostawać będzie w sprzeczności z obowiązującymi przepisami prawa. Poglądy w przytoczonych wyżej orzeczeniach w pełni podziela sąd rozpoznający niniejszą sprawę. To samo podejście było już wyrażane np. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 września 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 1098/11 ( zam. zb. LEX nr 966385 ).

Mając powyższe na uwadze, uznając, że zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie, zaś zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie zawierają wad wskazanych w art. 145 § 1 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi – jak w sentencji wyroku, biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a.