Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 731/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-04-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 154 ust. 1, 3, 4 i 5
journal: Dz.U. 2003 nr 179 poz 1750
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych
article: § 15, § 17
journal: Dz.U. 2004 nr 135 poz 1451
law: Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką
article: art. 11, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 77, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch Sędzia NSA Irena Kamińska Sędzia WSA del. Marzenna Linska - Wawrzon (spr.) Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 marca 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 1866/07 w sprawie ze skargi K. L. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie obowiązku zwrotu równowartości kosztów poniesionych na naukę w szkole wojskowej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 7 marca 2008 roku, sygn. akt II SA/Wa 1866/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. L. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie obowiązku zwrotu równowartości kosztów poniesionych na naukę w szkole wojskowej.

Powyższe orzeczenie zapadło w następujących okolicznościach sprawy:

Dyrektor Wojskowego Instytutu Łączności decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 r., działając na podstawie art. 54 ust. 1 i 4 w związku z art. 111 pkt 9 lit. a, art. 114 ust. 5 i 6 oraz art. 115 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 179, poz. 1750 - dalej "ustawa") oraz § 7 ust. 1 i 5 w zw. z § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką (Dz. U. z 2004 r. Nr 135, poz. 1451 - dalej "rozporządzenie"), orzekł o obowiązku zwrotu przez ppor. rez. K. L. równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę w Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie w kwocie [...] złotych. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że K. L. został zwolniony ze służby na podstawie art. 111 pkt 9 lit. a ustawy. W konsekwencji, stosownie do przepisu art. 54 ust. 1 ustawy, jest on zobowiązany do zwrotu równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę. Jednocześnie organ wskazał, iż koszty te liczone są w wysokości proporcjonalnej do czasu zawodowej służby wojskowej, jaki żołnierzowi zawodowemu pozostał do końca okresu będącego podstawą obliczenia należności. Koszty rzeczywiście poniesione w związku z nauką żołnierza zawodowego obejmują koszty przypadające na jednego żołnierza w zakresie zakwaterowania, umundurowania, wyżywienia i świadczeń związanych z nauką.

Nadto organ orzekający wskazał, iż wyliczone w powyżej wskazany sposób koszty podlegają waloryzacji zgodnie z art. 54 ust. 3 ustawy. W konsekwencji przedstawiając sposób wyliczenia należności, organ wskazał, iż zobowiązanie K. L. wynosi [...] złotych. Jednocześnie Dyrektor poinformował, iż termin zwrotu kosztów mija po upływie 60 dni od dnia, w którym decyzja ta stanie się ostateczna.

Minister Obrony Narodowej, po rozpatrzeniu odwołania ppor. rez. K. L., wydał w dniu [...] sierpnia 2007 r. decyzję nr [...], którą na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 54 ust. 1 ustawy utrzymał w mocy decyzję nr [...] Dyrektora Wojskowego Instytutu Łączności w Zegrzu z dnia [...] czerwca 2007 r.

W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, że organ I instancji zasadnie zastosował w sprawie przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, która w przepisach przejściowych nie zawiera regulacji w przedmiocie obowiązku stosowania przepisów obowiązujących w czasie, gdy żołnierz zawodowy pobierał naukę. Powyższe odnosi się również do przepisów wykonawczych.

Organ odwoławczy wskazał, iż z brzmienia art. 54 ust. 1 ustawy wynika, że obowiązek zwrotu równowartości kosztów utrzymania i nauki odnosi się do każdego żołnierza zawodowego, który zwolniony został ze służby wojskowej w okolicznościach określonych w tym przepisie, bez względu na okres kiedy odbywał naukę. Minister Obrony Narodowej, odnosząc się do zarzutu K. L., zawartego w odwołaniu, a dotyczącego błędnego ustalenia przez organ wysokości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę, podkreślił, że odwołujący się w istocie nie kwestionuje ani liczby dni nauki, ani innych danych liczbowych podanych w zaskarżonej decyzji, co powoduje, że odniesienie się do tego zarzutu jest utrudnione. W ocenie organu, obliczenia zawarte w zaskarżonej decyzji odpowiadają prawu, tj. przepisom art. 54 ust. 1, 3 i 5 powołanej ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz przepisom § 15 i 17 pow. rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką. Stosownie do powołanych przepisów, za podstawę obliczenia roszczenia przyjęto tylko koszty zakwaterowania, umundurowania, wyżywienia, świadczeń związanych z nauką i dojazdem do miejsca pobierania nauki. Koszty te zwaloryzowano na dzień zwolnienia ze służby, to jest na dzień 31 stycznia 2007 r. W ten sposób wyeliminowany został ewentualny zarzut, że do obliczenia przyjęto jeszcze inne koszty, które pociąga za sobą pobieranie nauki.

Wobec powyższego organ II instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na wymienioną wyżej decyzję Ministra Obrony Narodowej, K. L. wniósł o jej uchylenie, ewentualnie o stwierdzenie jej nieważności oraz zasądzenie kosztów postępowania. Ponowił zarzuty przedstawione w odwołaniu od decyzji Dyrektora Wojskowego Instytutu Łączności, dodatkowo formułując zarzut naruszenia art. 107 § 1 i 3 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez nieprzedstawienie uzasadnienia faktycznego decyzji. Decyzji zarzucił również naruszenie art. 7, art. 11 i art. 77 § 1 k.p.a. Wskazał również, że z faktu uznaniowego charakteru decyzji o obowiązku zwrotu równowartości kosztów poniesionych na naukę w szkole wojskowej, wynika obowiązek dla organu jej szczegółowego uzasadnienia. K. L. zarzucił decyzji ponadto, że wyliczenia w niej zawarte nie zostały poparte żadnymi dokumentami. Organ oparł się jedynie na pobieżnej kalkulacji kosztów przedstawionych przez WAT, natomiast nie dołączono na przykład pokwitowania odbioru umundurowania. Skarżący podniósł ponownie zarzut zastosowania w sprawie aktów prawnych - ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalenia równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką, które nie powinny mieć w sprawie zastosowania zgodnie z zasadą niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit). W ocenie skarżącego w sprawie powinna mieć zastosowanie ustawa z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.

Rozpatrując skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, iż podstawą materialnoprawną decyzji jest art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.). W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że K. L. jest absolwentem Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie oraz, że został zwolniony z zawodowej służby wojskowej w związku ze złożonym przez siebie wypowiedzeniem stosunku służbowego w okresie nieprzekraczającym okresu dwa razy dłuższego od czasu trwania studiów. W świetle przytoczonego przepisu art. 54 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie powinno zatem budzić wątpliwości, że jest on zobowiązany do zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę.

Natomiast zgodnie zaś z art. 54 ust. 3 i 5 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, waloryzacja kosztów, o której mowa w ust. 1, następuje corocznie w drodze pomnożenia ich równowartości na dzień ukończenia studiów przez średnioroczny wskaźnik wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem, określony w ustawie budżetowej na dany rok. Zwrot kosztów następuje natomiast w wysokości proporcjonalnej do czasu zawodowej służby wojskowej, jaki żołnierzowi zawodowemu pozostał do odbycia. Ponadto wskazać należy, że określenie szczegółowego sposobu ustalania równowartości kosztów, o których mowa w art. 54 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, oraz warunków i trybu ich zwrotu, ustawodawca powierzył Ministrowi Obrony Narodowej, który na podstawie art. 55 ust. 1 tej ustawy, wydał rozporządzenie z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalenia równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką (Dz. U. Nr 135, poz. 1451). Zgodnie z § 15 tego rozporządzenia, koszty rzeczywiście poniesione w związku z nauką żołnierza zawodowego, o którym mowa w art. 54 ust. 1 ustawy, obejmują koszty przypadające na jednego żołnierza szkolonego w zakresie zakwaterowania, umundurowania, wyżywienia, świadczeń związanych z nauką, dojazdu do miejsca pobierania nauki oraz pomocy finansowej, o której mowa w § 3 ust. 1 rozporządzenia. W świetle § 17 ust. 1, 2 i 4 tego rozporządzenia, łączne rzeczywiste poniesione koszty, wynikające z ewidencji księgowej, przelicza się w odniesieniu na jednego kandydata lub żołnierza zawodowego. Koszty zakwaterowania, umundurowania, wyżywienia i nauki oraz dojazdu do miejsca jej pobierania, zwane "równowartością kosztów", ustala się natomiast jako sumę faktycznie poniesionych kosztów tych świadczeń w okresie studiów i po ich ukończeniu. Z przytoczonych przepisów wynika, że ustawodawca, koszty związane z nauką żołnierza zawodowego dzieli na koszty rzeczywiście poniesione w związku z kształceniem żołnierzy w określonym czasie, wynikające z ewidencji księgowej (§ 17 ust. 1 rozporządzenia) oraz koszty faktycznie poniesione w związku z nauką konkretnego żołnierza (§ 17 ust. 2 rozporządzenia). Koszty faktycznie poniesione na naukę określonego żołnierza mogą się różnić od kosztów wynikających z ewidencji księgowej (porównaj wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lipca 2007 r. o sygnaturze akt I OSK 1524/06).

Sąd I instancji wskazał, iż w świetle § 17 ust. 4 tego rozporządzenia, po ukończeniu studiów dane o równowartości kosztów, o których mowa w ust. 2, zamieszcza się w aktach personalnych żołnierza zawodowego. Nie powinno budzić wątpliwości, że najlepiej poinformowanym podmiotem o wysokości tych kosztów jest uczelnia wojskowa, w której żołnierz odbywał studia. W ocenie Sądu znajdujące się w aktach personalnych skarżącego dane o równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę w formie zestawienia, sporządzonego przez Dyrektora Administracyjnego Wojskowej Akademii Techniczne, uznać należy za wiarygodne źródło ustalenia przez organ I instancji wysokości równowartości kosztów podlegających zwrotowi. Skarżący, pomimo, że powołuje się na brak wykazania w decyzji sposobu wyliczenia tych kosztów to, ani w odwołaniu od decyzji organu I instancji, ani w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie zakwestionował w istocie wysokości określonych w tym zestawieniu kosztów, ani też nie przedstawił dowodów wskazujących na to, że w jego przypadku koszty faktycznie poniesione są niższe od kosztów wynikających z ewidencji księgowej. Oznacza to, że koszty ujęte w ewidencji księgowej stanowią koszty faktycznie poniesione na naukę skarżącego. Zdaniem Sądu dla skutecznego zakwestionowania prawidłowości wyliczenia przez organ kosztów obciążających skarżącego obowiązkiem zwrotu, w związku z zaistnieniem przesłanki określonej w art. 54 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, nie jest wystarczające podniesienie zarzutu, iż koszty te, ustalone wyłącznie na podstawie danych wynikających z ewidencji księgowej nie uwzględniają kosztów faktycznie poniesionych i że są od nich wyższe, lecz konieczne jest wykazanie, iż w określonym czasie organ nie poniósł określonych kosztów związanych z nauką konkretnego żołnierza wobec zaistnienia pewnych zdarzeń powodujących obniżenie kosztów.

Uwzględniając materiał dowodowy zebrany w sprawie i obowiązującą regulację prawną Sąd uznał, że organy obu instancji prawidłowo ustaliły wysokość kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę skarżącego w Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie w okresie od dnia 21 sierpnia 2000 r. do dnia 24 czerwca 2005 r. W ocenie Sądu chybiony jest również zarzut skarżącego, że w jego sprawie błędnie zastosowano ustawę z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zamiast ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.), bowiem zwolnienie skarżącego ze służby nastąpiło z dniem 31 stycznia 2007 r., a więc pod rządami ustawy z dnia 11 września 2003 r., która weszła w życie z dniem 1 lipca 2004 r. Ustawa ta w art. 169 ustaliła, że sprawy wszczęte , lecz nie zakończone ostateczną decyzją przed dniem 1 lipca 2004 r. prowadzi się według przepisów dotychczasowych. Sprawa skarżącego została wszczęta po 1 lipca 2004 r. a zatem niewątpliwie mają w niej zastosowanie przepisy nowej ustawy pragmatycznej.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi Sąd wyjaśnił, iż nie dopatrzył się w decyzji organu naruszeń przepisów postępowania, takich jak art. 7, art. 77 § 1 kpa czy 107 § 3 kpa , które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Kierując się powyższymi względami, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na mocy art. 151 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę oddalił.

K. L. w skardze kasacyjnej, zaskarżył na podstawie art. 173 § 1 oraz art. 177 p.p.s.a. wyrok w całości, zarzucając naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 11 p.p.s.a. przez odmowę uchylenia decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. wydanej w wyniku postępowania administracyjnego przeprowadzonego w sposób istotnie naruszający przepisy art. 7, art. 11, art. 77 i art. 140 kpa. Jednocześnie skarżący zarzucił Sądowi naruszenie art. 141 § 1 p.p.s.a., przez nieprzeanalizowanie wszystkich zarzutów zamieszczonych w skardze i nie skonfrontowanie ich z ustaleniami przyjętymi przez organ oraz materiałami dowodowymi sprawy.

Wreszcie skarżący zarzucił naruszenie art. 45 ust. 1 w związku z art. 184 Konstytucji przez błędne ich zastosowanie, tj. pominięcie normatywnej treści tych przepisów.

Jednocześnie K. L. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez sąd pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, wskazując na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 11 p.p.s.a., skarżący podniósł, że sąd nie uwzględnił nieprawidłowości przeprowadzonego postępowania administracyjnego w ramach którego wydano zaskarżoną do wsa decyzję administracyjną. Jednocześnie podkreślił, iż w toku postępowania wielokrotnie wskazywał na istotne dla sprawy fakty, do których organy nie ustosunkowały się ogóle lub potraktowały je wybiórczo. Nadto organy nie zweryfikowały zebranego w sprawie materiału dowodowego, czego skutkiem było nieustalenie istotnych dla sprawy okoliczności. W szczególności nie zbadano czy wyliczenie kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę w czasie studiów zostało w jakikolwiek sposób poświadczone właściwymi dokumentami. Organy obu instancji oparły się w swoich orzeczeniach na pobieżnej kalkulacji kosztów przedstawionych przez WAT. W tym zakresie K. L. podkreślił ukształtowany w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym zasada dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy ma istotne znaczenie z punktu widzenia oceany prawidłowości prowadzonego postępowania. Warunkiem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego jest nie tylko ustalenie faktów zgodnie z rzeczywistością, ale również prawidłowa ocena prawna wszystkich prawotwórczych w danej sprawie faktów.

Skarżący wskazał, że z uzasadnienia kwestionowanej w sprawie decyzji oraz sposobu prowadzenia postępowania wynika, iż organy nie zastosowały się do zasad procedury, przez co naruszyły wynikający z art. 7, art. 11, art. 77, art. 140 kpa, obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Zdaniem skarżącego wskazane wyliczenie Dyrektora WAT jest jedynie ogólnym zestawieniem wysokości kosztów jakie mogłyby być poniesione na utrzymanie i naukę żołnierza w czasie studiów na WAT, lecz nie jest ono dowodem na to, że takie koszty zostały rzeczywiście poniesione.

Ponadto podniósł, że niezastosowanie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji wskazań zawartych w przytoczonym powyżej § 17 rozporządzenia tzn. wyliczenia łącznych rzeczywistych kosztów wynikających z ewidencji księgowej w przeliczeniu na jednego żołnierza zawodowego, pozbawia rozstrzygnięcia administracyjnego uzasadnienia faktycznego.

Następnie przedstawiono uwagi co do wymogów jakim powinno odpowiadać uzasadnienie decyzji . Według autora skargi kasacyjnej organ orzekający, nie zawarł w decyzji elementu konstytutywnego, jakim jest uzasadnienie faktyczne naruszając tym samym art. 107 § 1 i 3 kpa w zw. z art. 140 kpa. Okoliczność powyższa nie została uwzględniona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym wyroku.

Uzasadniając z kolei zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. autor skargi poczynił uwagi ogólne co do wymogów uzasadnienia wyroku oraz przeprowadzonej przez sąd kontroli zaskarżonej decyzji.

W przedmiotowym wyroku, w ocenie skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie przeanalizował materiałów zgromadzonych w postępowaniu przez organy. W sposób bezkrytyczny przyjął, że koszty zostały ustalone zgodnie z wymogami cyt. rozporządzenia. Zauważyć jednak należy, że § 15 ww. rozporządzenia, enumeratywnie wskazuje jakie koszty składają się na koszty rzeczywiście poniesione. Są to, m.in., koszty związane z zakwaterowaniem, umundurowaniem, wyżywieniem i nauką oraz koszty dojazdu do miejsca jej pobierania. Wskazany przepisy wyraźnie podkreślają, iż koszty utrzymania i nauki muszą być kosztami rzeczywistymi, a więc kosztami udokumentowanymi, faktycznie poniesionymi. Zapis taki wyklucza określenie kosztów utrzymania i nauki w drodze uznania i w sposób ogólnikowy.

Natomiast uzasadniając zarzut naruszenia art. 45 ust. 1 w związku z art. 184 Konstytucji RP, kasator wyjaśnił, iż naruszenie to wiąże się z nieprawidłowością działań WSA w zakresie sposobu wykonania kontroli decyzji Dowódcy Sił Powietrznych pod względem jej zgodności z prawem. Zaznaczył przy tym, iż prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd - jak wynika z powyżej powołanych przepisów konstytucyjnych, bynajmniej nie sprowadza się wyłącznie do możliwości złożenia skargi do właściwego sądu administracyjnego na decyzję administracyjną, wzięcia udziału w rozprawie i uzyskaniu w tej sprawie rozstrzygnięcia w postaci wyroku. Prawo do sądu jest przede wszystkim zespołem uprawnień i gwarancji w znacznym stopniu decydujących o urzeczywistnianiu się zasady bezpieczeństwa prawnego oraz zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji). Podmiot prawa do sądu może na tej właśnie podstawie oczekiwać i domagać się, aby sąd orzekający o jego prawach lub obowiązkach wszechstronnie i rzetelnie badał oraz obiektywnie oceniał wszystkie okoliczności faktyczne i prawne, które mają znaczenie dla sprawy.

Zdaniem Skarżącego, prawo do sądu to nie tylko prawo do rozpatrzenia sprawy przez niezależny i niezawisły sąd, lecz także prawo do rozstrzygania sprawy w sposób, który me wykracza poza określone prawem ramy prowadzenia postępowania przez sąd administracyjny.

Minister Obrony narodowej wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153 poz. 1270 z późn. zm.) - dalej w skrócie p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

W rozpatrywanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a.

Zatem postępowanie kasacyjne sprowadziło się do badania zasadności podniesionych przez skarżącego podstaw kasacyjnych.

Przede wszystkim zaznaczyć należy, że ustalenia Sądu Wojewódzkiego co do podstawy prawnej zaskarżonej decyzji, jako niepodważone przez wnoszącego skargę kasacyjną, stały się wiążące również dla Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Jest to o tyle istotne, że właśnie ocena organów obu instancji, a następnie Sądu, w zakresie stanu prawnego mającego zastosowanie w sprawie, determinowała wnioskowanie co do okoliczności, których ustalenie było niezbędne dla podjęcia rozstrzygnięcia.

Sąd, dokonując analizy przepisów konkretyzujących sposób wyliczania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką, prawidłowo wskazał, iż zgodnie z § 17 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką (Dz. U. z 2004 r., Nr 135, poz. 1451) łączne rzeczywiste poniesione koszty (w związku z nauką żołnierza zawodowego), wynikają z ewidencji księgowej i są przeliczane na jednego żołnierza zawodowego, przy czym dane o równowartości kosztów zakwaterowania, umundurowania, wyżywienia i nauki oraz dojazdu do miejsca jej pobierania - zamieszcza się w aktach personalnych żołnierza zawodowego.

Mając na uwadze powyższą regulację, zgodzić się należy z oceną Sądu I instancji, iż znajdujące się w aktach personalnych zestawienie sporządzone przez Dyrektora Administracyjnego Wojskowej Akademii Technicznej, zawierające dane o równowartości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę skarżącego, uznać należało za wiarygodne źródło wyliczenia przez organ I instancji wysokości kwoty kosztów podlegających zwrotowi.

Trafnie też Sąd Wojewódzki zauważył, że skarżący w postępowaniu administracyjnym nie zakwestionował skutecznie wysokości kosztów objętych przedmiotowych zestawieniem, a w szczególności nie zaoferował dowodów wskazujących na to, że w jego przypadku koszty faktycznie poniesione były niższe od kosztów wynikających z ewidencji księgowej.

Skoro zebrany materiał dowodowy był wystarczający do ustalenia równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką skarżącego, to organy orzekające w sprawie nie miały obowiązku prowadzenia dalszego postępowania wyjaśniającego.

W konsekwencji słusznie Sąd I instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów art. 7 oraz art. 77 § 1 kpa.

Zaznaczyć jednocześnie trzeba, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zwrócono uwagę, że dla skutecznego zakwestionowania prawidłowości wyliczenia przez organ kosztów obciążających skarżącego w związku z zaistnieniem przesłanki określonej w art. 54 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, nie jest wystarczające podniesienie zarzutu, iż koszty te ustalone wyłącznie na podstawie danych wynikających z ewidencji księgowej nie uwzględniają kosztów faktycznie poniesionych i są od nich wyższe, lecz konieczne jest wykazanie, iż w określonym czasie organ nie poniósł określonych kosztów związanych z nauką konkretnego żołnierza wobec zaistnienia pewnych zdarzeń powodujących obniżenie kosztów, o jakich mowa w § 17 ust. 1 cyt. wyżej rozporządzenia.

Przyjmuje się również, że dokument źródłowy w postaci zestawienia kosztów sporządzonego przez uczelnię po ukończeniu studiów, jest wystarczającą podstawą do ustalenia rzeczywistych kosztów poniesionych na naukę żołnierza, podlegających zwrotowi, gdyż stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 kpa i jako taki stanowi dowód tego co zostało w nim urzędowo stwierdzone.

Zatem kwestionowanie takiego zestawienia kosztów, jako dokumentu korzystającego z domniemania zgodności z prawdą, jest nieskuteczne dopóki domniemanie to nie zostanie obalone stosownym dowodem przeciwnym.

Dodać również trzeba, że z oczywistych względów sposób dokonania wyliczenia równowartości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę konkretnego żołnierza musi stanowić wielkość wypadkową ogólnej kwoty kosztów poniesionych przez uczelnię na wszystkich uczących się w określonym czasie, albowiem przyjęcie innej metody przy rozliczaniu tego rodzaju kosztów, w dodatku po upływie dłuższego czasu (nawet kilku lat), licząc od momentu ich wydatkowania, nie byłaby rzeczą realną (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lipca 2007r. sygn. I OSK 1524/06; z dnia 13 maja 2008r. sygn. I OSK 798/07; z dnia 24 października 2008r. sygn. I OSK 1656/07).

Tak więc polemizowanie w sposób ogólnikowy przez skarżącego z ustaleniami faktycznymi organów obu instancji, zaakceptowanymi następnie przez Sąd Wojewódzki, nie mogło przynieść oczekiwanych rezultatów, skoro w decyzji organ I instancji przedstawił szczegółowo sposób wyliczenia przedmiotowych kosztów, oparty zasadniczo na danych wynikających z dokumentu urzędowego znajdującego się w aktach sprawy.

Nietrafnie też zarzucił skarżący, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów art. 107 § 1 i 3 kpa, co nie zostało uwzględnione przez Sąd Wojewódzki. Wprawdzie zgodzić się należy z autorem skargi kasacyjnej, że uzasadnienia kwestionowanych decyzji nie zawierają treści w pełni odpowiadającej wymogom ustawowym, zwłaszcza w aspekcie funkcji jaką spełniać powinno uzasadnienie decyzji w ramach realizacji zasady przekonywania (art. 11 kpa), to jednak nie jest to uchybienie mające wpływ na wynik sprawy, a zatem nie mogło skutkować uchyleniem decyzji.

Organy obu instancji w wydanych decyzjach zawarły bowiem ustalenia faktyczne i prawne, w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli przez Sąd Wojewódzki. Zauważyć przy tym trzeba, że dokonywana przez Sąd kontrola legalności decyzji opiera się nie tylko na ich uzasadnieniach, ale też na całości materiału dowodowego zebranego w aktach sprawy.

Wobec powyższego niezasadny okazał się zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w związku ze wskazanymi w skardze kasacyjnej przepisami kpa.

Całkowicie nietrafny jest zarzut naruszenia przez Sąd Wojewódzki art. 141 § 4 ppsa. Wbrew wywodom zawartym w skardze kasacyjnej uzasadnienie zaskarżonego wyroku w pełni odpowiada wymogom ustawowym. Sąd I instancji zwięźle przedstawił stan sprawy, w tym treść skargi skierowanej do Sądu.

W uzasadnieniu Sąd zawarł argumentację odnoszącą się do zarzutów skargi, związanych z istotą rozpoznawanej sprawy. W sposób wyczerpujący omówiona została podstawa faktyczna i prawna rozstrzygnięcia.

Natomiast autor skargi kasacyjnej w sposób nieuprawniony stwierdził, że Sąd nie przeanalizował materiału zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym i bezkrytycznie przyjął ustalenia poczynione przez organy orzekające w sprawie.

Wbrew twierdzeniom skarżącego, uzasadnienie zaskarżonego wyroku dowodzi, że Sąd dokonał właściwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji, przy zastosowaniu prawnych kryteriów weryfikacji oraz zasad logicznego wnioskowania.

Naczelny Sąd Administracyjny za chybiony uznał również zarzut odnoszący się do art. 45 ust. 1 w związku z art. 184 Konstytucji.

Zgodnie z art. 45 ust. 1 Konstytucji, "Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd". Natomiast art. 184 Konstytucji stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej.

Z przestawionych przepisów wynika przede wszystkim, że postępowanie sądowoadministracyjne jest dwuinstancyjne, a sądy administracyjne (wojewódzkie) i Naczelny Sąd Administracyjny sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w sposób określony w ustawie. Z kolei prawo do sądu jest jednym z podstawowych praw jednostki i jedną z fundamentalnych gwarancji praworządności. Na konstytucyjne prawo do sądu składają się w szczególności: 1) prawo dostępu do sądu, tj. prawo uruchomienia procedury przed sądem (niezależnym, bezstronnym i niezawisłym), 2) prawo do odpowiednio ukształtowanej procedury sądowej, zgodnej z wymogami sprawiedliwości i jawności, 3) prawo do wyroku sądowego, tj. prawo do uzyskania wiążącego rozstrzygnięcia sprawy przez sąd, 4) prawo do odpowiedniego ukształtowania ustroju i pozycji organów rozpoznających sprawy (zob. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 czerwca 1998 r. K. 28/97 -OTK ZU 1998/4 poz. 50, z dnia 16 marca 1999 r. SK 19/98 OTK ZU 1999/3 poz. 36 oraz z dnia 24 października 2007 r. SK 7/2006 - OTK ZU 2007/9A poz. 108). Tak pojmowane prawo do sądu w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, jako sądem I instancji oraz Naczelnym Sądem Administracyjnym, w sprawie zostało zagwarantowane. Skarżący wnosząc skargę uruchomił postępowanie przez sądem I instancji, a WSA procedując w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sprawę rozpoznał wydając wyrok, który na zasadach określonych w procedurze sądowoadministracyjnej został zaskarżony skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Nie można więc w żadnym wypadku mówić o naruszeniu wskazanych przepisów Konstytucji.

Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 ppsa.