Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 83/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2010-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 11, art. 12
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant st. sekretarz sądowy Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2010 r. sprawy ze skargi Z. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] r. nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...], Kierownik Działu Świadczeń i Zaliczek Alimentacyjnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. Ś., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta R. Ś. na podstawie art. 11 ust. 1 i 2 i art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm., w dacie wydania decyzji obowiązywał tekst opublikowany w Dz. U. z 2004 r., Nr 64, poz. 593 ze zm.), odmówił przyznania Z. N. zasiłku okresowego. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, że jakkolwiek wyżej wymieniony samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i nie posiada własnego dochodu, to jednak z jego oświadczeń wynika, iż w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku utrzymywał się z niewielkiej kwoty pochodzącej z gry w bilard i w karty, jak również posiada środki pieniężne zgromadzone na oszczędnościowej książeczce mieszkaniowej, które bez premii gwarancyjnej wynoszą około [...] zł, a tym samym posiada możliwości i zasoby pozwalające na rozwiązanie swojej trudnej sytuacji życiowej, jednak odmawia ich wykorzystania deklarując brak środków na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Organ administracyjny dodał, że strona nie uregulowała swojej sytuacji mieszkaniowej i nie podejmuje żadnych starań mających na celu uzyskanie tytułu prawnego do zajmowanego mieszkania, a równocześnie nie wykazuje zainteresowania możliwością otrzymania lokalu socjalnego.

Od powyższej decyzji Z. N. odwołał się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. podnosząc, iż nie mógł wykorzystać wkładu zgromadzonego na książeczce mieszkaniowej, gdyż zobowiązał się do jej likwidacji lub cesji na rzecz innej osoby (K. G.).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., decyzją z dnia [...], nr [...], utrzymało w mocy rozstrzygnięcie zapadłe w pierwszej instancji. Kolegium powołało się na art. 2 ust. 1 i art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej wskazując, że strona ma możliwość przezwyciężenia swojej trudnej sytuacji z wykorzystaniem własnych możliwości finansowych i powinna wykorzystać zgromadzoną na książeczce mieszkaniowej kwotę pieniężną przede wszystkim na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych albo podjąć działania w celu uzyskania tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego i w tym celu zrealizować rzeczony wkład, co pozwoliłoby ubiegać się o dodatek mieszkaniowy, a w konsekwencji umożliwiłoby poprawę jej sytuacji finansowej. Dopiero w dalszej kolejności mogłaby natomiast przeznaczyć posiadane środki na spłatę ewentualnych zobowiązań wobec innych osób - co zadeklarowała w odwołaniu.

Z. N. zaskarżył wspomnianą decyzję z dnia [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach kwestionując prawidłowość odmowy przyznania zasiłku okresowego. Podniósł bowiem, że jego sytuacja materialna jest trudna oraz podkreślił, iż korzystał w przeszłości z pomocy w formie zasiłków celowych i wówczas fakt posiadania książeczki mieszkaniowej nie stanowił dla organu pomocy społecznej przeszkody w przyznaniu tych świadczeń, pomimo, że już wtedy wykluczał możliwość jej likwidacji, z uwagi na utratę premii gwarancyjnej kilkakrotnie wyższej od wartości nominalnej wkładu.

Wyrokiem z dnia 6 czerwca 2008 r. wydanym w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 13/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł o uchyleniu przywołanej decyzji z dnia [...].

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że Kolegium rozpatrując niniejszą sprawę dopuściło się naruszenia przepisów zarówno postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 7, art. 8, art. 77 §1 i art. 107 § 3 K.p.a., jak również naruszyło przepisy prawa materialnego, które miały w niej zastosowanie i to w stopniu mającym wpływ na jej wynik. Podniósł bowiem, iż organ pierwszej instancji w podstawie prawnej swojego rozstrzygnięcia przywołał postanowienia art. 11 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej wywodząc, że skarżący nie wykorzystuje własnych zasobów finansowych w celu rozwiązywania swojej trudnej sytuacji życiowej, którą jest w stanie samodzielnie przezwyciężyć, gdyż ma własne możliwości i zasoby pieniężne o wartości szacunkowej około [...] zł, ale odmawia ich wykorzystania deklarując trudną sytuację finansową i brak środków na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych oraz nie uregulował swojej sytuacji mieszkaniowej i nie podejmuje żadnych starań mających na celu otrzymanie tytułu prawnego do zajmowanego mieszkania, jak również nie interesuje się możliwością uzyskania mieszkania socjalnego. Organ ten nie wykazał jednak, czy posiadane przez skarżącego środki finansowe zaspokajają jego niezbędne potrzeby oraz jakie są realne możliwości skorzystania z książeczki mieszkaniowej w sytuacji, gdy skarżący nie dysponuje tytułem prawnym do zajmowanego lokalu mieszkalnego. Równocześnie nie uprawdopodobnił zaistnienia w sprawie innych przesłanek określonych w art. 11 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, w szczególności wykorzystania własnych zasobów finansowych w sposób niezgodny z przeznaczeniem, czy też ich marnotrawienia (ust. 1 cytowanego przepisu), jak również braku współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowy zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywania jego postanowień, nieuzasadnionej odmowy podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub wykonywania prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (ust. 2).

Sąd zaznaczył, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nie zweryfikowało tego błędu kontrolując decyzję pierwszoinstancyjną, bowiem utrzymało w ją w mocy, pomimo że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji rozważało sprawę w odniesieniu do przesłanek określonych w art. 12 ustawy z dnia 12 marca 2004 r., a więc wykorzystania własnych możliwości finansowych i zasobów majątkowych skarżącego, celem przezwyciężenia trudnej sytuacji. Organ odwoławczy wskazał, że skarżący powinien przeznaczyć zgromadzone na książeczce mieszkaniowej pieniądze na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych, a dopiero w dalszej kolejności na spłatę ewentualnych zobowiązań wobec innych osób. Zatem rozważał sytuację strony pod kątem posiadania przezeń zasobów majątkowych (środków pieniężnych zgromadzonych na książeczce mieszkaniowej) oraz akcentował, że wyżej wymieniony jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową wykorzystując posiadane zasoby. Natomiast w żaden sposób nie odniósł się do zastosowania w sprawie art. 11 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, powołanego jako podstawa prawna decyzji organu pierwszej instancji.

W ocenie Sądu, organ odwoławczy opierając się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji o art. 12 ustawy o pomocy społecznej, nie zdefiniował kluczowego w niniejszej sprawie pojęcia "dysproporcji między deklarowaną wysokością dochodu a rzeczywistą sytuacją majątkową". Z brzmienia powołanego przepisu wynika, że wykazana dysproporcja ma być tego typu, że osoba jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe. Zatem istotą wykazania istnienia wskazanej dysproporcji jest to, że osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia jest w stanie samodzielnie zaspokajać swoje niezbędne potrzeby, pomimo spełnienia formalnych wymogów do otrzymania wnioskowanego świadczenia.

W świetle powyższego Sąd wywiódł, że dokonane w tym zakresie ustalenia organów obu instancji są niewystarczające do rzetelnej oceny sytuacji skarżącego. Z akt administracyjnych nie można jednoznacznie ustalić powyższych okoliczności. Bliższe informacje w tym zakresie pochodzą od skarżącego i zamieszczone są jedynie w skardze do tutejszego Sądu. Dopiero więc szczegółowe ustalenie tej kwestii pozwoliłoby na stwierdzenie, czy przewidziana treścią art. 12 ustawy o pomocy społecznej dysproporcja występuje i stanowi przesłankę wydania decyzji o odmowie przyznania zasiłku okresowego.

Równocześnie Sąd wskazał na konieczność wyjaśnienia kwestii wywiązania się z zawartego przez skarżącego "uzgodnienia" z dnia [...] znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy, do którego nie odniósł się organ odwoławczy. Zasygnalizował przy tym, że niedotrzymanie postanowień zawartego porozumienia z pracownikiem socjalnym jest przesłanką wydania decyzji odmownej, gdyż regulacja przepisu art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej dotyczy materialnoprawnej sfery w zakresie ograniczenia prawa do świadczeń z pomocy społecznej. Rozwiązywanie trudnej sytuacji życiowej polegać może natomiast także na podejmowaniu działań w celu jej przezwyciężenia, takich jak przyjęcie proponowanej pracy i aktywizacja zawodowa, co nie było przedmiotem jakichkolwiek rozważań organów administracji orzekających w sprawie.

Nadto Sąd zwrócił uwagę na fakt, iż orzekające w sprawie organy nie nawiązały w ramach prowadzonego postępowania do kwestii związanych z pomocą, jaką skarżący otrzymywał już wcześniej, na co wskazuje treść odwołania i skargi oraz dochody uzyskiwane przezeń z innych źródeł.

Zważywszy powyższe Sąd podniósł, że dla prawidłowego rozpoznania wniosku skarżącego niezbędnym będzie ponowne ustalenie przez organ odwoławczy jego faktycznej sytuacji rodzinnej i majątkowej oraz dokonanie wyboru podstawy prawnej rozstrzygnięcia, które zostanie podjęte po analizie i wszechstronnej ocenie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego.

W następstwie powyższego wyroku, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wydało decyzję z dnia [...], nr [...], mocą której uchyliło decyzję organu pierwszej instancji nr [...] z dnia [...] i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia wskazując na konieczność dokonania ustaleń dotyczących sytuacji materialnej i życiowej strony.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Kierownik Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. Ś., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta R. Ś. na podstawie art. 11 ust. 2 i art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej oraz w oparciu o art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego powtórnie odmówił przyznania Z. N. zasiłku okresowego.

W uzasadnieniu organ administracyjny podniósł, że skarżący pomimo wielokrotnego wzywania go w okresie od [...] r., uporczywie odmawiał przedłożenia zaświadczenia potwierdzającego wysokość wkładu zgromadzonego na książeczce mieszkaniowej wywodząc, iż wiedza w tym zakresie nie jest mu potrzebna oraz podnosząc, że nie jest w stanie pokryć kosztów związanych z wydaniem takiego dokumentu, wynoszących [...] zł. Pomimo to we [...] r., a następnie w [...] r. otrzymał pomoc finansową, jednak zobowiązywano go równocześnie do określenia wartości posiadanego wkładu.

W okresie późniejszym skarżący poinformował Ośrodek o działaniach zmierzających do oszacowania wysokości rzeczonego wkładu określając równocześnie jego wartość - na podstawie własnych obliczeń - jako [...] zł, bez premii gwarancyjnej. W tym miejscu organ pierwszej instancji wskazał, że z uwagi na wskazaną wyżej deklarowaṇą wartość wkładu, stronie odmawiano przyznania wsparcia. Jedynie w dniu [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po rozpoznaniu odwołania skarżącego od jednej z wydanych w tym zakresie decyzji, przyznało mu pomoc na zakup żywności.

W dalszej części uzasadnienia swojej decyzji Kierownik Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. Ś. wywiódł, że w dniu [...], na przesłuchaniu przeprowadzonym przez organ odwoławczy Z. N. oświadczył, iż od [...] do dnia dzisiejszego utrzymuje się z pożyczek otrzymywanych od znajomego – K. G.. Pomiędzy twierdzeniami skarżącego a oświadczeniami tej osoby złożonymi przez nią w trakcie przesłuchania w dniu [...] istnieją jednak rozbieżności, albowiem K. G. oświadczył, że pożyczył Z. N. łącznie około [...] zł, lecz miało to miejsce wyłącznie w roku [...] podając równocześnie, iż w ramach zastawu był chwilowo w posiadaniu książeczki mieszkaniowej skarżącego, jednak zwrócił mu ją w [...] r.

Nadto organ pierwszej instancji zaznaczył, że Z. N. nie podejmował działań zmierzających do aktywizacji zawodowej. Nie przyjął bowiem oferty pracy proponowanej mu w dniu [...] ani nigdy samodzielnie nie zgłaszał się do Klubu Integracji Społecznej celem skorzystania z pozostających w dyspozycji tej instytucji ofert pracy. W [...] uzyskał wprawdzie orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności i nie podejmuje pracy tłumacząc to złym stanem zdrowia, pomimo iż z drugiej strony deklaruje gotowość do podjęcia zatrudnienia.

Kierownik Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. Ś. dodał, że postawa skarżącego uniemożliwiła pracownikowi socjalnemu ocenę jego sytuacji materialnej. Z uwagi na brak dostępu do informacji objętych tajemnicą bankową brak było bowiem możliwości uzyskania danych dotyczących wysokości wkładu zgromadzonego na należącej do niego książeczce mieszkaniowej. Podkreślił jednak, że książeczka ta może być w każdej chwili zlikwidowana i skarżący może uzyskać z tego tytułu wartość wkładu wraz z odsetkami (jedynie bez premii gwarancyjnej), a w rezultacie skoro sam podawał, że wkłady te są warte [...] zł, to ma on możliwość samodzielnego zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, zwłaszcza że pomimo istniejącej wcześniej możliwości nie wykorzystał wspomnianej książeczki celem wykupu mieszkania po matce (nie może tego uczynić względem aktualnie zamieszkiwanego lokalu, gdyż ma on charakter mieszkania socjalnego).

Organ pierwszej instancji wskazał również, że w dniu [...] przeprowadzono rozprawę administracyjną celem ustalenia sytuacji materialnej i zawodowej Z. N.. W tym celu przesłuchano skarżącego, który oświadczył, iż miał kilka skierowań do pracy, jednak były one nieaktualne bądź pracodawca przyjmował innego kandydata. Skarżący nie przedłożył przy tym jakichkolwiek dokumentów potwierdzających podnoszony przezeń uprzednio fakt, iż leczy się kardiologicznie. Podał także, iż korzystał z pożyczek od Z. G. w okresie od [...] do [...] roku, a nie jak zostało wskazane w protokole Kolegium - od [...] r. "do nadal" wywodząc, że jego dług jest równy wartości książeczki mieszkaniowej (około [...] zł), której nie zamierza likwidować ani dokonać jej wyceny, z uwagi na trudną sytuację materialną. Z. G. stwierdził natomiast, że mógł wcześniej podać błędną kwotę udzielonej skarżącemu pożyczki i jest to [...] a nie [...] zł.

Z. N. zobowiązał się przy tym przedłożyć swoją książeczkę mieszkaniową do wglądu pracownikowi socjalnemu, jednak w dniu [...] złożył pisemne oświadczenie, iż nie może jej odnaleźć "w bałaganie po przeprowadzce".

Mając na uwadze zaprezentowany wyżej stan rzeczy organ pierwszej instancji podniósł, że skarżący nie wykonuje obowiązku wynikającego z art. 4 ustawy o pomocy społecznej. Posiada bowiem własne zasoby materialne, które pozwalają na pokrycie jego niezbędnych potrzeb życiowych ale nie zamierza z nich skorzystać. Równocześnie może podjąć zatrudnienie, gdyż legitymuje się lekkim stopniem niepełnosprawności, który nie oznacza niezdolności do pracy, zaś w inny sposób tej niezdolności nie dokumentuje. Nie likwiduje przy tym posiadanej książeczki mieszkaniowej licząc na premię gwarancyjną, której jednak otrzymać nie może bez wyłożenia własnych środków na zakup lub remont mieszkania. Z możliwości urzędowego potwierdzenia zgromadzonych wkładów strona nie korzysta uznając celowość takiego działania za "wątpliwą", zaś wezwany do jej przedłożenia twierdzi, że nie może jej znaleźć.

Zdaniem Kierownika Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. Ś. zachowanie skarżącego stanowi przejaw braku współpracy z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu jego trudnej sytuacji życiowej i świadczy o postawie roszczeniowej. W toku postępowania udowodniono nadto, że nie wykorzystuje on własnych możliwości i uprawnień w celu rozwiązania tej sytuacji.

W odwołaniu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. Z. N. dał wyraz swemu niezadowoleniu z decyzji zapadłej w pierwszej instancji.

Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie stanowiące przedmiot odwołania podnosząc, iż przy jego wydaniu ustosunkowano się do wszystkich kwestii mających w sprawie istotne znaczenie. Kolegium wywiodło, że organ pierwszej instancji wykorzystał dostępne środki dowodowe mające na celu zbadanie, czy w przypadku strony zachodzą przesłanki określone w art. 11 ust. 1 i 2 oraz w art. 12 ustawy o pomocy społecznej, a szczególności przesłuchał stronę oraz przeprowadził rozprawę administracyjną z udziałem skarżącego oraz Z. G.. Przeprowadzone postępowanie wykazało, że Z. N. posiada własne zasoby materialne, które pozwalają na pokrycie jego niezbędnych potrzeb bytowych ale nie chce z nich skorzystać uznając, że to pomoc społeczna powinna je zaspokoić.

W tym miejscu organ odwoławczy podkreślił, że w toku postępowania próbowano wyjaśnić wartość nominalnego wkładu środków zgromadzonych na książeczce mieszkaniowej skarżącego, jednak informacji w tym zakresie bank "A" może udzielić tylko jemu samemu. Z. N. o taką informację nie chciał jednak wystąpić, zaś sam zadeklarował wartość wkładu jako [...] zł. W ocenie Kolegium już sam fakt dysponowania taką kwotą - którą strona może uzyskać likwidując tę książeczkę - świadczy o istnieniu dysproporcji pomiędzy deklarowaną wysokością dochodu strony a jej rzeczywistą sytuacją majątkową. Środki te skarżący powinien przy tym przeznaczyć w pierwszej kolejności na realizację swych podstawowych potrzeb życiowych a dopiero w dalszej na spłatę zadłużenia u Z. G., zwłaszcza że ten ostatni nie wskazał konkretnie konieczności ani terminu spłaty pożyczek i uzależnił to od sytuacji finansowej skarżącego.

Zdaniem organu drugiej instancji, postępowanie wykazało także, iż Z. N. nie współpracuje z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji ani nie wykorzystuje własnych możliwości i uprawnień w celu jej poprawy. Z akt sprawy wynika, że nie podejmuje on działań zmierzających do znalezienia pracy. Nie przyjął bowiem proponowanej mu oferty zatrudnienia jak również nie podjął się zaoferowanych prac społecznie użytecznych, przedstawiając zaświadczenie lekarskie o przeciwwskazaniach do takiej pracy. W tym miejscu Kolegium zaakcentowało, że skarżący uzyskał wprawdzie orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności, jednak nie oznacza ono jego niezdolności do pracy. Równocześnie nie przedkłada stosownych zaświadczeń lekarskich o ewentualnych chorobach uniemożliwiając tym samym dostosowanie ofert pracy do jego stanu zdrowia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Z. N. oświadczył, że nie zgadza się z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wywodząc, iż powtórzono w niej nieprawdziwe twierdzenia, na które powoływał się organ pierwszej instancji. Wyraził również swoje niezadowolenie z długotrwałości postępowania, zwłaszcza, że w jego ocenie nie doprowadziło ono do ustalenia nowych faktów.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Kolegium podniosło argumentację analogiczną do zawartej w treści zaskarżonego aktu raz jeszcze podkreślając, że przeprowadzone w sprawie postępowanie wykazało, iż zachodzą przesłanki, które z mocy art. 11 ust. 1 i 2 oraz art. 12 ustawy o pomocy społecznej uzasadniają odmowę przyznania spornego świadczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 §1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Z brzmienia art. 145 §1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym kontekście uznano, że skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) wykazała bowiem, że przy wydaniu zarówno zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającego ją rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji naruszono prawo materialne oraz przepisy postępowania, a w rezultacie akty te nie mogą pozostać w obrocie prawnym.

W pierwszej kolejności należy zaakcentować, iż wydając decyzję stanowiącą przedmiot skargi, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. opierało się na wskazaniach zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 czerwca 2008 r., zapadłym w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 13/08. Z mocy art. 153 p.p.s.a. było bowiem związane oceną prawną, która została w tym orzeczeniu sformułowana.

W treści przywołanego wyżej wyroku z dnia 6 czerwca 2008 r. Sąd zobligował Kolegium do ponownego dokonania ustaleń co do sytuacji majątkowej skarżącego przede wszystkim pod kątem zbadania, czy zachodzi w jego przypadku któraś z przesłanek odmowy przyznania spornego świadczenia, wymienionych w art. 11 ust. 2 oraz w art. 12 ustawy o pomocy społecznej.

Zgodnie z pierwszym z tych unormowań podstawą odmowy przyznania świadczeń z pomocy społecznej może być brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub wykonywania prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną.

Z kolei drugi z cytowanych przepisów stanowi, że przyczyną odmowy przyznania przewidzianych w omawianej ustawie świadczeń jest stwierdzenie przez pracownika socjalnego dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującej, że osoba ta lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe.

Wykonując zalecenia Sądu, Kolegium w dniu [...] przesłuchało zarówno skarżącego jak i pracownika socjalnego (B. M.), po czym uznając konieczność przeprowadzenia w sprawie postępowania dowodowego w znacznym zakresie, uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Z kolei Kierownik Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. Ś. w dniu [...] dokonał aktualizacji wywiadu środowiskowego ze skarżącym, przyjął oświadczenia K. G. dotyczące udzielonych stronie pożyczek, a następnie, to jest w dniu [...] przeprowadził rozprawę administracyjną z udziałem obu wyżej wymienionych. Nadto uzyskał z Powiatowego Urzędu Pracy w R. Ś. informacje dotyczące podejmowania przez stronę działań zmierzających do uzyskania zatrudnienia.

Zdaniem Sądu ustalenia dokonane w wyniku wspomnianych wyżej czynności nie dawały jednak wystarczających podstaw do stwierdzenia, że w przypadku skarżącego zachodzi przesłanka, o której mowa w art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Orzekające w sprawie organy, stwierdzając jej istnienie powołały się przede wszystkim na ocenę aktywności zawodowej skarżącego podnosząc, iż jego postawa "jednoznacznie wskazuje na niechęć podjęcia jakiejkolwiek pracy". Tymczasem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na formułowanie tak kategorycznych wniosków. Trzeba wprawdzie przyznać, że Z. N. nie skorzystał z jednej przedstawionej mu oferty pracy w charakterze pracownika ochrony, co miało miejsce w [...]. Równocześnie trzeba jednak podkreślić, że wielokrotnie reagował na propozycje przedstawiane mu przez Powiatowy Urząd Pracy w R. Ś.. Z dołączonych do akt sprawy pism tego Urzędu z dnia [...] oraz z dnia [...] (karty nr 12 i 18 akt administracyjnych) wynika bowiem, że od [...] "do nadal" jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna i od [...] do [...] uczestniczył w zajęciach aktywizacyjnych z zakresu aktywnego poszukiwania pracy. Z kolei w okresie od [...] r. do [...] r. otrzymał [...] ofert zatrudnienia i jakkolwiek raz nie stawił się w wyznaczonym terminie, to jednak w [...] pozostałych przypadkach zgłosił gotowość do podjęcia pracy. Nie został jednak zatrudniony z przyczyn obiektywnych, a mianowicie z powodu wyboru innego kandydata (w trzech przypadkach), z uwagi na zmianę warunków oferty przez pracodawcę (w 1 przypadku) oraz z uwagi na to, że po dokonaniu badań w Poradni Medycyny Pracy nie został dopuszczony do zatrudnienia. Nie sposób przy tym tracić z pola widzenia, że od [...] wyżej wymieniony legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniem dotyczącym obniżonej zdolności do wykonywania pracy i o tym, że wymaga zatrudnienia odpowiedniego do swojego stanu zdrowia. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odnotowano wprawdzie wspomniany fakt, jednak w ogóle nie rozważono, jak wpływa on na realne możliwości uzyskania przezeń zatrudnienia. Zamiast tego zarzucono mu, że nie złożył zaświadczeń lekarskich pozwalających na ustalenie, jakiego rodzaju pracę mógłby wykonywać. Tymczasem argumentacja taka nie może być uznana za zasadną, skoro z akt sprawy nie wynika, aby w toku postępowania Z. N. był kiedykolwiek o dokumenty takie wzywany.

Także ustalenie istnienia dysproporcji pomiędzy udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową strony nie zostały, zdaniem składu orzekającego, dokonane w sposób dostatecznie przekonujący. Należy w tym miejscu zaakcentować, że - jak podkreślono już wszak w uzasadnieniu wyroku tutejszego Sądu z dnia 6 czerwca 2008 r. - dysproporcja, o której mowa w art. 12 ustawy o pomocy społecznej musi wskazywać, że osoba lub rodzina ubiegająca się o przyznanie wsparcia jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe.

W sprawie jest poza sporem, że skarżący posiada książeczkę mieszkaniową. Orzekające w sprawie organy przyjęły - zgodnie z oświadczeniem wyżej wymienionego, iż wartość zgromadzonego na niej wkładu to [...] zł uznając, że fakt posiadania takich zasobów pozwala na zaspokojenie jego koniecznych potrzeb życiowych. W ocenie Sądu stanowisko to jest jednak przedwczesne, jako że nadal nie zostało oparte na ustaleniach dotyczących sytuacji materialnej i życiowej skarżącego, a w szczególności zakresu jego potrzeb oraz kosztów, jakie wiążą się z ich zaspokojeniem. W treści wydanych w sprawie decyzji w ogóle nie zestawiono wartości posiadanego przez stronę wkładu pieniężnego z aktualnym rozmiarem kosztów obciążających go z tytułu opłat za tzw. media, a także na wyżywienie, zakup odzieży, środków czystości, na leczenie i zakup leków itp., a przede wszystkim nie ustalono, jak wysokie zadłużenie obciąża ją z tytułu opłat związanych z utrzymaniem mieszkania (fakt istnienia takiego zadłużenia wynika wszak z uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej jak również z adnotacji urzędowej sporządzonej przez pracownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. Ś. z dnia [...] - karta nr 87 akt administracyjnych).

Mając na względzie powyższe, skład orzekający w niniejszej sprawie uznał, że wydane w sprawie rozstrzygnięcia zapadłe w obydwu instancjach nie czynią w pełni zadość wytycznym ujętym w przywołanym orzeczeniu Sądu z dnia 6 czerwca 2008 r. i wydane zostały one z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej sformułowanej w art. 7 i art. 77 §1 K.p.a.

Dlatego ponownie rozpoznając sprawę Prezydent Miasta R. Ś. raz jeszcze dokona wnikliwej oceny okoliczności faktycznych sprawy i uwzględniając wskazania zawarte w niniejszym wyroku powtórnie rozważy, czy pozwalają one na stwierdzenie istnienia przesłanek, o których mowa w art. 11 ust. 2 lub w art. 12 ustawy o pomocy społecznej, bądź też w obu tych przepisach.

Zważywszy zaprezentowany wyżej stan rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł jak w sentencji wyroku działając na podstawie art. 132 i art. 145 §1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.

Równocześnie z uwagi na charakter zaskarżonego aktu Sąd odstąpił od orzekania o jego wykonaniu na podstawie art. 152 p.p.s.a. Decyzją tą utrzymano bowiem w mocy rozstrzygnięcie odmawiające przyznania skarżącemu zasiłku okresowego, a tym samym nie podlega ona wykonaniu.