Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2325/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Lekarz Weterynarii
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183 art. 3 par. 1 art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7 art. 77 par. 1 art. 107 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 29 kwietnia 2015 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur sędzia NSA Anna Łuczaj /spr./ sędzia del. WSA Rafał Wolnik Protokolant starszy sekretarz sądowy Mariusz Szufnara po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Podkarpackiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Krośnie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 18 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 231/13 w sprawie ze skargi P. S. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Krośnie z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie uznania stada za zakażone pałeczkami Salmonella enteritidis oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 18 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 231/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie – po rozpoznaniu skargi P. S. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Krośnie z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie uznania stada za zakażone pałeczkami Salmonella enteritidis - uchylił zaskarżoną decyzję ( pkt I wyroku) oraz zasądził od Podkarpackiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii na rzecz skarżącego P. S. kwotę 457 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 2).

W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, iż decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. Nr [...] znak: [...] Podkarpacki Wojewódzki Lekarz Weterynarii w Krośnie (PWLW) - po rozpatrzeniu odwołania P. S. od decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii w Jarosławiu (PLW) z dnia [...] grudnia 2012 r. Nr [...] znak: [...] w przedmiocie uznania stada za zakażone pałeczkami Salmonella enteritidis - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W podstawie prawnej organ odwoławczy powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; w dacie orzekania Sądu obowiązuje tekst jednolity ogłoszony w Dz. U. z 2013 r. poz. 267), zwanej następnie "k.p.a.", art. 15 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. z 2010 r. Nr 112, poz. 744 ze zm.), pkt 2.1., pkt 2.2. i pkt 2.2.3. załącznika do rozporządzenia Komisji (UE) nr 200/2012 z dnia 8 marca 2012 r. w sprawie unijnego celu ograniczenia występowania Salmonella enteritidis i Salmonella typhimurium w stadach brojlerów zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 2160/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz. U. UE.L.2012.71.31) oraz ust. 1.5. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 kwietnia 2012 r. w sprawie wprowadzenia "Krajowego programu zwalczania niektórych serotypów Salmonella w stadach brojlerów gatunku kura (Gallus Gallus)" na 2012 r. (Dz. U. poz. 550).

Organ odwoławczy podniósł, że decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. organ I instancji uznał stado brojlerów gatunku kura (Gallus gallus) należące do hodowcy P. S. za zakażone pałeczkami Salmonella enteritidis. Jednocześnie organ ten nakazał w pkt 1 – 5: zniszczenie zwłok wszystkich sztuk drobiu padłego, zniszczenie pasz lub ich zagospodarowanie po obróbce gwarantującej zabicie pałeczek Salmonella, jeżeli wyniki badania próbek paszy w kierunku obecności Salmonella dały wynik dodatni, zniszczenie lub zagospodarowanie ściółki lub odchodów, które mogły ulec skażeniu, zniszczenie lub podanie odkażeniu pozostałych przedmiotów, które mogły ulec skażeniu, dokładne oczyszczenie i odkażenie pod nadzorem powiatowego lekarza weterynarii, w których był przetrzymywany drób ze stada zakażonego w odniesieniu do celu wspólnotowego, a także otoczenia budynków, środków transportu oraz pozostałych przedmiotów, które mogły ulec skażeniu – po wykonaniu wszystkich wymienionych wyżej czynności. Organ zakazał ponadto przemieszczania drobiu z gospodarstwa i do gospodarstwa, chyba że drób przed zakończeniem tuczu, na wniosek hodowcy, zostanie przeniesiony do rzeźni w celu poddania ubojowi.

Odwołanie od tej decyzji złożył P. S., wnosząc o jej uchylenie. Jednocześnie zażądał pobrania i zabezpieczenia dodatkowych prób celem przeprowadzenia powtórnych badań przez inne laboratorium posiadające odpowiedni certyfikat.

Podkarpacki Wojewódzki Lekarz Weterynarii w Krośnie, utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję wskazał, że organ I instancji kierując się postanowieniami ust. 1. krajowego programu pobrał próby – dwie pary okładzin do badań urzędowych zgodnie z procedurą pobierania próbek opisaną w pkt 2.2. załącznika do rozporządzenia Komisji Nr [...]. Z wytypowanego gospodarstwa stosownie do zapisów pkt 2.1.lit.b tego rozporządzenia, każdego roku właściwy organ pobiera próbki z co najmniej jednego stada brojlerów z 10 % gospodarstw liczących ponad 5 000 ptaków. Pobieranie próbek można przeprowadzać na zasadzie ryzyka i za każdym razem, gdy właściwy organ uzna, że zachodzi taka konieczność. PWLW w Krośnie podniósł, że organ I instancji po pobraniu prób urzędowych i otrzymaniu wyniku dodatniego, wedle którego Salmonella enteritidis była obecna w badanej próbce, przeprowadził dochodzenie epizootyczne, a następnie wydał decyzję uznającą stado brojlerów za zakażone pałeczkami Salmonella enteritidis. PLW w Jarosławiu odstąpił jednocześnie na mocy art. 10 § 2 k.p.a. od zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu, bowiem załatwienie sprawy nie cierpiało zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzi. Zdaniem organu odwoławczego prawidłowo organ pierwszoinstancyjny nie dokonał dodatkowego pobierania prób, jako że zgodnie z pkt 2.2.3. (zdanie pierwsze) rozporządzenia Komisji Nr 200/2012, pobieranie próbek przez właściwy organ możliwe jest tylko w określonych sytuacjach. Właściwy organ upewnia się mianowicie, przeprowadzając w razie potrzeby dodatkowe badania lub analizę dokumentacji, czy wyniki nie są zmienione ze względu na obecność środków przeciwdrobnoustrojowych lub innych substancji hamujących wzrost bakterii. W niniejszej jednak sprawie powyższy przypadek nie zachodził. Otrzymany dodatni wynik Salmonella enteritidis uzyskany został w wyniku badania urzędowego. Próbki pobrane zostały przez właściwy organ w sposób zgodny z prawem. Zabezpieczone próbki dostarczone zostały we właściwy sposób, z zachowaniem wymaganego czasookresu (w ciągu 24 godzin od ich pobrania) do zatwierdzonego przez Głównego Lekarza Weterynarii laboratorium, gdzie przebadane zostały akredytowaną metodyką badawczą, na którą laboratorium ma wyznaczenie. Z podanych względów powyższy wynik należy uznać za ostateczny, a tym samym brak jest podstaw do przeprowadzenia dodatkowych badań. Organ II instancji uznał także za bezzasadny zarzut naruszenia regulacji rozporządzenia Nr 2160/2003.

P. S. zaskarżył decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Krośnie z dnia [...] stycznia 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, wnosząc o jej uchylenie, jak też uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W ocenie skarżącego, kwestionowane rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem: art. 6 k.p.a. przez zaniechanie działania na podstawie przepisów prawa, w szczególności ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej, Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 200/2012 oraz rozporządzenia (WE) Nr 2160/2003; art. 7 k.p.a. przez brak podjęcia wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego; art. 8 k.p.a. przez naruszenie zasady działania w sposób budzący zaufanie; art. 10 k.p.a. poprzez nieuzasadnione odstąpienie od zapewnienia mu udziału w postępowaniu; art. 77 k.p.a. przez brak zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w szczególności nieprzeprowadzenie dodatkowego badania, pomimo powzięcia informacji o rozbieżnych wynikach badań przeprowadzonych przez akredytowane ośrodki; art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. przez brak prawidłowego uzasadnienia faktycznego, w szczególności nierozważnie faktów i zarzutów podniesionych w odwołaniu i innych jego pismach; art. 138 § 1 pkt 1 .p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej dotkniętej istotnymi uchybieniami proceduralnymi; art. 19a ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej przez brak przeprowadzenia kontroli, mającej na celu ustalenie stanu faktycznego, mimo posiadania wiedzy o rozbieżności wyników kontroli przeprowadzonej przez organ z wynikami uzyskanymi na jego zlecenie; art. 19b ust. 1 pkt 2 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej przez brak przeprowadzenia kontroli doraźnej związanej z rozpatrzeniem jego skarg i wniosków; postanowień rozporządzenia Komisji (UE) Nr 200/2012 poprzez nieuzasadnioną odmowę przeprowadzenia dodatkowego badania i wadliwe pobieranie próbek; postanowień rozporządzenia (WE) Nr 2160/2003 przez niezapewnienie podjęcia właściwych i skutecznych środków w zakresie wykrywania i kontroli m. in. salmonelli oraz art. 64 Konstytucji RP przez naruszenie jego prawa własności.

Skarżący podniósł, że wielokrotnie w toku postępowania formułował zarzuty i uwagi względem przeprowadzonych przez organ I instancji badań, jednak wobec faktu, iż organ nie przeprowadził dodatkowych badań, sam zlecił ich dokonanie akredytowanemu ośrodkowi – VET-LAB BRUDZEW. Wynik tego badania był negatywny. Także w badaniach przeprowadzonych przez Laboratorium Badań Środków Spożywczych, wykonanych na zlecenie R. Sp. z o.o., stwierdzono brak obecności Salmonelli. Skarżący podkreślił, że wskazana w pkt 2.2.3. załącznika do rozporządzenia Nr 200/2012 podstawa przeprowadzenia przez organ dodatkowych badań nie jest podstawą wyłączną.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Organ podniósł, że dodatkowe badanie, o którym stanowi pkt 2.2.3. załącznika do rozporządzenia Komisji Nr 200/2012, dotyczy wyłącznie przypadków, gdy w badaniu nie wykryto serotypów Salmonelli objętych krajowym programem tj. S. Enteritidis i S.Typhimurium, a zachodzi podejrzenie, czy wyniki nie są zmienione ze względu na obecność środków przeciwdrobnoustrojowych lub innych substancji hamujących wzrost bakterii. Organ zaznaczył, że dodatkowe pobieranie próbek może być zastosowane tylko, jeśli organ uzna to za stosowne, lecz jedynie w przypadku pobierania próbek przez hodowcę, nie zaś w przypadku próbek urzędowych (czyli próbek pobieranych przez sam organ), jak w niniejszej sprawie. W odniesieniu do zarzutu dotyczącego uzyskania ujemnego wyniku w innych przeprowadzonych badaniach organ podniósł, że jest on zupełnie nieuzasadniony. Ściółka wykorzystywana w procesie produkcji brojlerów kurzych nie stanowi jednorodnego materiału. Jej wilgotność oraz ilość zawartego w niej kału kurzego jest zróżnicowana w zależności od miejsca jej lokalizacji w fermie. Dlatego także rozmieszczenie patogenów w ściółce jest nierównomierne i nie może zostać uznane jako środowisko standaryzowane. Nadto, sam proces pobierania próbek do badań ze środowiska chowu ptaków jest próbą losową obarczoną w znacznym stopniu niepewnością. Próbki ponownie pobrane do badań mogą więc różnić się pod względem ilości zawartych w nich patogenów chorobotwórczych. Ilość bakterii może być zatem zróżnicowana i niższa od poziomu wykrywalności danej metody badawczej.

Organ podniósł, że badania w R. Sp. z o.o. w Rzeszowie wykonane zostały w ramach kontroli właścicielskiej. Badania te są losowe, wykonywane w ramach badan monitoringowych i dotyczyły powierzchni skórek szyi i mięsa tuszek po uboju brojlerów, zaś ich negatywne wyniki nie stoją w sprzeczności z uzyskanym wynikiem dodatnim badań urzędowych ściółki przeprowadzonych na fermie skarżącego. Organ zwrócił uwagę, że skarżącemu chodzi w istocie o zaniżoną, jego zdaniem, cenę mięsa z ubitych brojlerów z jego fermy, jaką uzyskał od R. Sp. z o.o. w Rzeszowie, jednak na rozliczenie to organ nie miał jakiegokolwiek wpływu. Ewentualnych roszczeń w tym zakresie można zaś dochodzić na drodze postępowania przed sądem powszechnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200 i art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) uznając, że stwierdzone naruszenia przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd podkreślił, że Podkarpacki Wojewódzki Lekarz Weterynarii w Krośnie, utrzymując w mocy decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w Jarosławiu o uznaniu stada brojlerów gatunku kura (Gallus gallus) za zakażone pałeczkami Salmonella enteritidis, i organ I instancji oparły się na wynikach badań przeprowadzonych przez Wojewódzki Inspektorat Weterynarii z siedzibą w Krośnie na fermie drobiu, stanowiącej własność P. S., które wykazały obecność w badanej próbce pałeczek Salmonella enteritidis. Kwestionując w odwołaniu decyzję organu I instancji P. S. zwrócił się o pobranie i zabezpieczenie dodatkowych prób celem przeprowadzenia badań przez inne laboratorium posiadające odpowiedni certyfikat, zwracając uwagę, że jego dotychczasowe interwencje nie przyniosły rezultatu. Motywując ten wniosek wskazał, że możliwym jest, iż materiał pobrany do badań uległ skażeniu nie w jego gospodarstwie, ale w innym miejscu np. w trakcie przewożenia lub prowadzenia badania. Ustosunkowując się do tego żądania, organ II instancji podniósł, że brak dokonania przez organ I instancji dodatkowego pobierania prób był zasadny, bowiem w świetle pkt 2.2.3 zd. pierwsze załącznika do rozporządzenia Komisji (UE) Nr 200/2012, pobieranie próbek przez właściwy organ dopuszczalne jest tylko w ściśle określonej sytuacji, a mianowicie, gdy właściwy organ upewnia się, przeprowadzając w razie potrzeby dodatkowe badania lub analizę dokumentacji, czy wyniki nie są zmienione ze względu na obecność środków przeciwdrobnoustrojowych lub innych substancji hamujących wzrost bakterii. W niniejszej zaś sprawie sytuacja taka nie zachodziła. PWLW w Krośnie podkreślił, że próbki pobrane zostały przez właściwy organ w sposób zgodny z prawem, następnie właściwie zabezpieczone dostarczone do odpowiedniego laboratorium, gdzie zostały przebadane akredytowaną metodyką badawczą. W oparciu o powyższe, PWLW w Krośnie uznał uzyskany wynik badania za ostateczny, nie znajdując podstaw do przeprowadzenia dodatkowego badania.

Sąd zaznaczył, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się pismo P. S. z [...] grudnia 2012 r., skierowane do Powiatowego Lekarza Weterynarii w Jarosławiu informujące, że 12 grudnia 2012 r. pobrane zostaną wymazy podeszwowe z jego stada kurcząt celem poddania badania w kierunku salmonelli. Wpłynęło ono do adresata 11 grudnia 2011r. Jest także pismo, zatytułowane "Protokół pobrania prób", podpisane przez P. S. oraz lekarza weterynarii R. S. z którego wynika, że [...] grudnia 2012 r. na fermie kurcząt brojlerów będącej własnością wyżej wymienionego pobrano próby podeszwowe, które wysłane zostaną do laboratorium V. w B. Na rozprawie przed Sądem w dniu 18 czerwca 2013r. pełnomocnik skarżącego przedłożył sprawozdanie z badań Nr [...] przeprowadzone przez laboratorium V. w B. wskazujące, iż w pobranym do badań materiale nie wykryto pałeczek z rodzaju Salmonella. Pełnomocnik skarżącego oświadczył jednocześnie, że sprawozdanie to przedłożone zostało organowi I instancji. Z oświadczenia samego skarżącego wynika natomiast, że do organu II instancji (przed wydaniem decyzji z [...].01.2013 r.) dostarczył on wyniki badań przeprowadzonych w grudniu 2012 r. przez R. Zarzut nieuzasadnionej odmowy pobrania dodatkowych prób, mimo powzięcia informacji o rozbieżnych wynikach dotychczas przeprowadzonych badań przez akredytowane ośrodki, P. S. podniósł w swej skardze.

Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a. decyzja administracyjna powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, których szczegółowe wymogi określa art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Natomiast uzasadnienie prawne winno wyjaśniać podstawę prawną decyzji oraz przytaczać przepisy prawa. Uzasadnienie rozstrzygnięcia organu ma przedstawiać zajęte przez organ stanowisko oraz motywy, które za stanowiskiem takim przemawiają, celem umożliwienia kontroli takiego rozstrzygnięcia w dalszym toku postępowania. W przypadku decyzji organu II instancji konieczne jest także ustosunkowanie się do zarzutów odwołania. Zapewnia to stronie możliwość obrony jej praw na dalszym etapie postępowania. Niemożliwym jest bowiem "zwalczanie" stanowiska organu w sytuacji, gdy nie zostało ono podparte określoną argumentacją. Organ II instancji winien także ustosunkować się do składanych przez stronę w toku sprawy dokumentów, które w jej ocenie mają wpływ na wynik tej sprawy.

W ocenie Sądu uzasadnienie decyzji PWLW w Krośnie tych wymagań nie spełnia. Pomimo bowiem, że P. S. dostarczył PLW w Jarosławiu dokumentację w postaci wyników badań przeprowadzonych przez dwa różne podmioty, z których wynikało, że w pobranym w fermie wyżej wymienionego materiale nie stwierdzono obecności pałeczek Salmonella enteritidis, organ nie dość, że nie odniósł się do tego faktu, to jeszcze nawet nie dołączył przedmiotowego materiału do akt sprawy. Praktykę taką należy uznać za niedopuszczalną. Próbę odniesienia się do wspomnianych wyników badań PWLW w Krośnie podjął dopiero odpowiadając na skargę P.S.. Nie jest to jednak etap właściwy do tego rodzaju czynności. Sporządzana przez organ administracji publicznej odpowiedź na skargę jest pismem procesowym strony w rozumieniu art. 46 p.p.s.a., które nie może ani zastępować uzasadnienia podjętego w postępowaniu administracyjnym rozstrzygnięcia ani też uzupełniać go, bowiem odpowiedź na skargę nie podlega ocenie legalności. Podniesienie więc dopiero w odpowiedzi na skargę okoliczności, rozważań i ocen, które powinny być umieszczone w uzasadnieniu decyzji (postanowienia) organu należy uznać za wadę postępowania skutkującą potrzebą eliminacji takiego aktu z obrotu prawnego. Strona zostaje bowiem pozbawiona możliwości ustosunkowania się do tych okoliczności i ocen, co ogranicza jej prawo do obrony własnych racji.

W ocenie Sądu, rację ma skarżący twierdząc, że powzięcie przez organy wiedzy odnośnie do rozbieżnych wyników badania tego samego stada brojlerów winno było skutkować podjęciem stosownych czynności zmierzających do zweryfikowania prawidłowości tychże badań i ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego. Obowiązek organu w tym zakresie wynika z art. 7 k.p.a. w myśl którego w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, podejmując z urzędu lub na wniosek stron wszelkie czynności, które są niezbędne do należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do jej załatwienia. W tym ceku organ winien w pierwszej kolejności w sposób wyczerpujący zebrać, a następnie rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Ocena, czy dana okoliczność została udowodniona powinna nastąpić na podstawie całego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.).

Zdaniem Sądu, wbrew twierdzeniom PWLW w Krośnie, dokonania dodatkowego pobrania prób do badań nie zabraniają regulacje rozporządzenia Komisji (UE) Nr 200/2012. Jak bowiem zaznaczył organ II instancji, pobranie próbek nastąpiło w oparciu o ust. 1.5 krajowego programu w zw. z pkt 2.1 lit. b załącznika do rozporządzenia Komisji (UE) Nr 200/2012. Ostatnio powołana regulacja (zdanie pierwsze) stanowi, że każdego roku organ pobiera próbki z co najmniej jednego stada brojlerów z 10 % gospodarstw liczących ponad 5000 ptaków. Natomiast zgodnie ze zdaniem drugim tej regulacji "Pobieranie próbek można przeprowadzać na zasadzie ryzyka i za każdym razem, gdy właściwy organ uzna, że zachodzi taka konieczność". Unormowanie to dawało podstawę do przeprowadzenia ponownych badań w sytuacji, gdy organ posiadał wiedzę odnośnie do rozbieżnych wyników badań zleconych przez stronę.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Wojewódzki Lekarz Weterynarii, reprezentowany przez radcę prawnego J. K., zarzucając:

1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię:

a) pkt 2.1.lit b - zdanie drugie – załącznika do rozporządzenia Komisji (UE) nr 200/2012 z dnia 8 marca 2012 r. w sprawie unijnego celu ograniczenia występowania Salmonella enteritidis i Salmonella typhimurium w stadach brojlerów zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 2160/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz. U. UE.L. 2012.71.31) przez nietrafne przyjęcie, że przepis ten dopuszcza ponowne (wielokrotne) badania tego samego stada w sytuacji, gdy organ posiadał wiedzę odnośnie rozbieżnych wyników badań zleconych przez stronę. W ocenie autora skargi kasacyjnej przepis ten umożliwia właściwemu organowi (powiatowemu lekarzowi weterynarii) pobranie próbek urzędowych z większej ilości gospodarstw (liczby stad) lub częstsze badanie stad kontrolowanych w danym cyklu produkcyjnym, gdy organ uzna je za podejrzane o zakażenie niż wskazuje jego zdanie pierwsze;

b) ust. 1.5. załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 kwietnia 2012 r. w sprawie wprowadzenia "Krajowego programu zwalczania niektórych serotypów Salmonella w stadach brojlerów gatunku kura (Gallus gallus)" na 2012 r. (Dz. U. z 2012 r. poz. 550; zwanego dalej Krajowym programem) poprzez przyjęcie, iż powzięcie przez organ wiedzy odnośnie rozbieżnych wyników badań tego samego stada brojlerów w związku z wynikiem dodatkowego badania stada wykonanego na zlecenie właściciela gospodarstwa (P. S.) powinna skutkować podjęciem stosownych czynności zmierzających do zweryfikowania prawidłowości tychże badań i ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego. Zdaniem autora skargi kasacyjnej przepis ten w akapicie 6 (szóstym) dopuszcza potwierdzające przez powiatowego lekarza weterynarii pobranie próbek w gospodarstwie wyłącznie cyt. "W przypadku stwierdzenia serotypów Salmonella objętych programem lub efektu hamującego wzrost bakterii w próbkach pobranych z inicjatywy hodowcy, powiatowy lekarz weterynarii przeprowadza potwierdzające pobranie próbek w gospodarstwie" - co w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym w ogóle nie miało miejsca;

2) naruszenie przepisów postępowania - art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267; zwanej dalej k.p.a.) poprzez uchylenie przedmiotowej decyzji, a przejawiające się w tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności skarżącego na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego przyjął nietrafnie, że skarżący w uzasadnieniu swojej decyzji z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] nie odniósł się do zarzutów odwołania od niej, mimo wniosku P. S. i przedstawienia przez niego rozbieżnego wyniku badania właścicielskiego, a do spraw poruszanych przez stronę przeciwną ustosunkował się dopiero w odpowiedzi na skargę na wymienioną decyzję — przez co zastosował przepis art. 145 § 1 pkt c p.p.s.a.

W ocenie kasatora, wbrew twierdzeniom Sądu I instancji, skarżący nie naruszył powyższych przepisów k.p.a., ponieważ strona przeciwna w odwołaniu z dnia 10 grudnia 2012 r. od decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii w Jarosławiu z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...], które zostało przekazane skarżącemu w dniu 12 grudnia 2012 r., nie przedstawiła wyniku badania właścicielskiego, lecz tylko wnosiła o pobranie i zabezpieczenie dodatkowych prób (w kierunku badań obejmujących Salmonella), co przy zastosowaniu powołanych w pkt 1 przepisu; unijnego i krajowego zarzutów skargi - nie mogło być przez skarżącego uwzględnione, a co zostało szczegółowo uzasadnione prawnie w jego decyzji nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r.

Wskazując na powyższe naruszenia skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie oraz zasądzenie na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną P. S., reprezentowany przez radcę prawnego J. K., wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.

Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie.

Chybiony jest zarzut dotyczący naruszenia przez Sąd pierwszej instancji pkt 2.1.lit b zdanie drugie załącznika do rozporządzenia Komisji (UE) nr 200/2012 z dnia 8 marca 2012 r. w sprawie unijnego celu ograniczenia występowania Salmonella enteritidis i Salmonella typhimurium w stadach brojlerów zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 2160/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz. U. UE.L. 2012.71.31) przez jego błędną wykładnię.

Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji nie dopuścił zarzucanego mu naruszenia prawa, albowiem zasadnie uznał, iż powyższy przepis daje organowi podstawę do przeprowadzenia ponownych badań w sytuacji, gdy organ ten uzyskał wiedzę o wynikach badań zleconych przez stronę odmiennych od wyników badań wcześniej wykonanych przez organ. Stosownie do punktu 2.1. litera b załącznika do powyższego rozporządzenia Komisji (UE) – "System badawczy konieczny do sprawdzenia, czy osiągnięto cel unijny, o którym mowa w art. 1 ust. 2" każdego roku właściwy organ pobiera próbki z co najmniej jednego stada brojlerów z 10% gospodarstw liczących ponad 5 000 ptaków. Pobieranie próbek można przeprowadzać na zasadzie ryzyka i za każdym razem, gdy właściwy organ uzna, że zachodzi taka konieczność. Pobranie próbek przeprowadzone przez właściwy organ może zastąpić pobranie próbek przez podmiot prowadzący przedsiębiorstwo spożywcze wymagane na odstawie lit. a). Skoro pobieranie próbek można przeprowadzać na zasadzie ryzyka i za każdym razem, gdy właściwy organ uzna, że zachodzi taka konieczność, to nie można skutecznie twierdzić – tak jak wywodzi organ – że przepisy rozporządzenia Komisji (UE) nr 200/2012 z dnia 8 marca 2012 r. nie dają podstaw do przeprowadzenia ponownych badań w przypadku zgłoszenia przez właściciela stada uzasadnionych wątpliwości co do prawidłowości wyników badań wcześniej przeprowadzonych przez organ. Przepisy nie precyzują, jakie okoliczności decydują o tym, że zachodzi konieczność przeprowadzenia badań, co oznacza, że organ taką konieczność przeprowadzenia badań winien ocenić indywidualnie w każdej sprawie mając na uwadze okoliczności danej sprawy. W szczególności przedstawienie organowi przez właściciela stada wyników badań odmiennych od wyników badań przeprowadzonych przez organ rodzi uzasadnioną wątpliwość, która może być wyjaśniona w trybie powtórnego badania. Użycie w punkcie 2.1.litera b załącznika do rozporządzenia Komisji (UE) nr 200/2012 z dnia 8 marca 2012 r. w sprawie unijnego celu ograniczenia występowania Salmonella enteritidis i Salmonella typhimurium w stadach brojlerów zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 2160/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz. U. UE.L. 2012.71.31) sformułowania "za każdym razem, gdy..." przemawia za przyjęciem poglądu, iż rozporządzenie nie wprowadza zakazu powtórzenia badania. Okoliczność, iż punkt 2.2.3 załącznika do powyższego rozporządzenia przewiduje, iż właściwy organ upewnia się, przeprowadzając w razie potrzeby dodatkowe badania lub analizę dokumentacji, czy wyniki nie są zmienione ze względu na obecność środków przeciwdrobnoustrojowych lub innych substancji hamujących wzrost bakterii, nie oznacza, że tylko w takiej sytuacji jest możliwe powtórzenie badania. Sądowi pierwszej instancji nie można też skutecznie zarzucić naruszenia ustępu 1.5. załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 kwietnia 2012 r. w sprawie wprowadzenia "Krajowego programu zwalczania niektórych serotypów Salmonella w stadach brojlerów gatunku kura (Gallus gallus)" na 2012 r. (Dz. U. z 2012 r. poz. 550). Sąd pierwszej instancji nie dokonywał wykładni tego przepisu, a więc nie mógł naruszyć tego przepisu w zarzucanej mu formie. Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się również naruszenia przepisów art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Rację ma bowiem Sąd pierwszej instancji, że decyzja organu odwoławczego nie spełnia wymogów ustanowionych w art. 107 § 3 k.p.a., a odpowiedź na skargę nie może zastępować ani uzupełniać uzasadnienia decyzji. Odnośnie stwierdzenia przez organ w skardze kasacyjnej, iż P. S. w odwołaniu z dnia 10 grudnia 2012 r. od decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii w Jarosławiu z dnia [...] grudnia 2012 r. nie przedstawił wyniku badania właścicielskiego, lecz tylko wnosił o pobranie i zabezpieczenie dodatkowych prób (w kierunku badań obejmujących Salmonella) zwrócić należy uwagę na istotne okoliczności tej sprawy. A mianowicie, - jak wynika z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy - w dniu 6 grudnia 2012r. P. S. zwrócił się do organu o pobranie w jak najkrótszym terminie prób podeszwowych z fermy drobiu w K. do badania w Państwowym Instytucie Weterynaryjnym w Puławach. W dniu 11 grudnia 2012r. P. S. poinformował organ I instancji, że w dniu 12 grudnia 2012 r. o godz. 10.30 zostaną pobrane wymazy podeszwowe ze stada kurcząt brojlerów w K. celem zbadania w kierunki salmonelli, a pobrania prób dokona lekarz weterynarii R. S. W dniu 12 grudnia 2012r. P. S. poinformował organ I instancji, że w tym dniu o godz. 10.30 zostały pobrane próby podeszwowe w ilości 4 par wymazów podeszwowych; pobrania prób dokonała lekarz weterynarii R. S. i dwie pary wymazów podeszwowych zostaną przez nią wysłane do Laboratorium V. w B., zaś dwie pary zostały zabezpieczone jako wtórnik na fermie drobiu. Niezależnie zatem od tego, czy P. S. przedłożył wyniki tych badań czy też ich nie przedłożył organowi, to obowiązkiem organu odwoławczego było rozważenie powyższych okoliczności i – gdyby P. S. nie złożył wyników tych badań – zobowiązanie P. S. do ich przedstawienia organowi. Nie sposób nie zauważyć, że czas jaki upłynął od dnia złożenia powyższych pism do dnia wydania decyzji przez organ odwoławczy ( 14 stycznia 2012 r.) pozwalał na organowi na podjęcie stosownych działań.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) oddalił skargę kasacyjną.