Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 154/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-08-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uzupełniono postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 157 par. 1-2, art. 166, art. 209, art. 250
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Stanik po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku w przedmiocie uzupełnienia postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2010 r., sygn. akt I FZ 154/10 w sprawie zażalenia D. M. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 23 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Ke 510/09 w sprawie ze skargi D. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 11 września 2009 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2004 r. postanawia: uzupełnić postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2005 r., sygn. I FZ 154/10 o punkt drugi w brzmieniu: "oddalić wniosek z dnia 31.03.2010 r. w przedmiocie zwrotu pełnomocnikowi skarżącej kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu"


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 26.05.2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny umorzył postępowanie wywołane zażaleniem D. M. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 23.03.2010 r., sygn. I SA/Ke 510/09, w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, wobec cofnięcia tego środka odwoławczego.

Zażaleniu towarzyszył wniosek pełnomocnika z urzędu wymienionej o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej stronie w postępowaniu zażaleniowym, który zawierał wymagane prawem oświadczeniem o ich nieziszczeniu.

O kosztach tych nie orzeczono w powołanym wyżej postanowieniu tut. Sadu.

W tej sytuacji do tut. Sądu wpłynął w terminie z art. 157 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwana dalej "popsa" wniosek o uzupełnienie przedmiotowego postanowienia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przedmiotowy wniosek co do zasady jest słuszny. W istocie opisane wyżej postanowienie nie zawiera rozstrzygnięcia o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu mimo, że przed jego podjęciem stosowne żądanie zostało zgłoszone.

W tej sytuacji zachodzą przesłanki z art. 157 § 1 popsa, stosowanym tu po myśli art. 166 w zw. z art. 193, art. 197 § 2 tej ustawy, do uzupełnienia opisanego postanowienia.

Co zaś się tyczy meritum żądania zawartego w przedmiotowym wniosku to w ocenie tut. Sądu jest ono przedwczesne i jako takie podlega oddaleniu.

W punkcie wyjścia takiej oceny odnotować trzeba, że przepis art. 250 popsa stanowi generalną regułę, w myśl której wymienionym w tym unormowaniu pełnomocnikom, w tym doradcy podatkowemu, należy się wynagrodzenie za nieopłaconą pomoc prawną świadczoną z urzędu. Unormowanie to nie zawiera jednak postanowień dotyczących zasad orzekania w tej materii. Stąd też uzasadnione wydaje się odesłanie w tym zakresie do unormowań mających za przedmiot orzekanie o kosztach postępowania. Wniosek taki wspiera fakt, że wynagrodzenie fachowego pełnomocnika wchodzi w zakres kosztów postępowania – o czym przesądza art. 205 § 2 popsa. Zatem per analogiam taki sam status posiadać musi wydatek ponoszony przez Skarb Państwa w zastępstwie za stronę korzystającą z prawa pomocy.

Powyższe uwagi mają istotne znaczenie dla sformułowanej wyżej oceny przedmiotowego żądania.

Otóż zauważyć należy, że zasady zwrotu kosztów postępowania stanowią przedmiot regulacji zawartych w rozdziale 1 Działu V popsa (art. 199 – 210). Z unormowań tych wynika, że prawodawca nie przewidział możliwości orzekania o kosztach w postępowaniu wpadkowym, jakim niewątpliwie jest postępowanie zażaleniowe. A contrario wniosek taki wynika z treści art. 200 – 201 oraz art. 203 – 204 popsa. Wprost zaś da się go wyprowadzić z treści art. 209 ustawy, zgodnie z którym orzeczenie o kosztach zawrzeć należy w orzeczeniu:

a) uwzględniającym skargę,

b) określonym w art. 201, 203 i 204.

Brak jest zatem podstaw do orzekania o kosztach w innych niż wymienione w art. 209 popsa orzeczeniach kończących postępowanie w danej instancji. Powyższe stanowi bowiem wyraz zasady koncentracji kosztów postępowania.

W braku odmiennych regulacji zasadę tą odnieść należy także do trybu i zasad wynagrodzenia pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy. Dla takiej oceny nie bez znaczenia zresztą pozostaje fakt, że regulacja dotycząca wynagrodzenia rzeczonego pełnomocnika pomieszczona została przez prawodawcę w tym samym dziale (Dział V popsa), co przywołane wyżej przepisy. Kierując się zatem regułami wykładni systemowo – funkcjonalnej dojść należy do przekonania, że w przypadku, gdy w toku danej instancji toczą się postępowania wpadkowe, które kończone są orzeczeniami nie rozstrzygającymi sprawy co do istoty (czyli orzeczeniami, które nie mieszczą się w katalogu orzeczeń wymienionych w art. 209 popsa) koszty nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu winny być rozliczone dopiero w orzeczeniu kończącym postępowanie w danej instancji. Brak jest bowiem unormowania ustawowego, które zaprzeczałoby takiej konkluzji, która zarazem – co trzeba wyraźnie zaznaczyć – nie wyklucza a wprost podkreśla potrzebę przyznania kosztów postępowania wpadkowego w przypadku, gdy prawo je przewiduje, w jednym z orzeczeń, o których mowa w art. 209 popsa.

Kierując się zatem tymi względami Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 157 § 1 – 2 w zw. z art. 166 oraz art. 209 i 250 popsa, orzekł jak w sentencji.