Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 650/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-10-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Zasądzono zwrot kosztów postępowania

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Kudiura, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Asesor WSA - Andrzej Kania (spr.),, Protokolant -Tomasz Zawiślak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2006 r. sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lutego 2006 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej; 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] marca 2005 r., Nr [...] ; 2. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz Z. B. kwotę 200 zł. (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 6 marca 2006 r. wniesionej przez Z. B. jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] lutego 2006 r., Nr [...] , którą organ administracyjny utrzymał w mocy własną decyzję z [...] marca 2005 r., Nr [...] o odmowie zmiany decyzji z [...] .03.2004 r. [której przedmiotem było uchylenie decyzji własnych o umorzeniu postępowania oraz odmowa przyznania uprawnień kombatanckich].

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym:

Pismem z 20 lipca 2000 r. Z. B. wystąpił do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu wniosku powołał się na pobyt w obozie pracy w M. od sierpnia 1944 r. do stycznia 1945 r.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, decyzją z [...] grudnia 2000 r., Nr [...] umorzył postępowanie administracyjne z uwagi na złożenie wniosku przez stronę po upływie terminu określonego w art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, w wersji obowiązującej w czasie wydawania decyzji. Decyzją z [...] września 2001 r., Nr [...] Kierownik Urzędu, po rozpatrzeniu wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję z [...] grudnia 2000 r.

Strona, pismem z 2 października 2002 r. wniosła o wznowienie postępowania w oparciu o art. 145 § 1 k.p.a. powołując się na uzyskanie świadczeń z Fundacji Polsko-Niemieckie Pojednanie.

Kierownik Urzędu, postanowieniem z [...] stycznia 2003 r., Nr [...] utrzymanym w mocy własnym postanowieniem z [...] kwietnia 2003 r., Nr [...] zawiesił postępowanie administracyjne w związku z wystąpieniem przez Naczelny Sąd Administracyjny do Trybunału Konstytucyjnego, o wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie zgodności z konstytucją art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach - będącego podstawą umorzenia postępowania administracyjnego wobec Z. B.

Następnie Kierownik Urzędu, po podjęciu zawieszonego postępowania, w związku ze stwierdzeniem przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach, wydał decyzję z [...] sierpnia 2003 r., Nr [...] , którą uchylił, w oparciu o art. 154 § 1 i § 2 k.p.a., własne decyzje z [...] .12.2000 r. oraz [...] .09.2001 r. - wydane w przedmiocie umorzenia postępowania - a także odmówił stronie przyznania uprawnień kombatanckich.

Uzasadniając odmowę przyznania uprawnień kombatanckich organ stwierdził, że strona nie przedstawiła wystarczających dowodów potwierdzających, że podlegała represjom określonym w art. określonym w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy o kombatantach. Kierownik Urzędu wyjaśnił, iż strona nie powołała się w swym wniosku na ustawowe przesłanki wznowienia postępowania w związku z czym zakwalifikował jej wniosek jako złożony w trybie art. 154 kpa, tj. o uchylenie decyzji ostatecznej. Powodem uchylenia decyzji o umorzeniu postępowania - jak wyjaśnił organ - był wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 15 kwietnia 2003 r., sygn. akt SK 4/02, którym Trybunał stwierdził, że art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach [będący podstawą umorzenia postępowania administracyjnego] jest niezgodny z art. 2 oraz z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy [pismo z 19 września 2003 r. zatytułowane odwołanie] strona podkreśliła, iż nie zgadza się, że jej wniosek z 2 października 2002 r. został uznany przez organ za wniosek złożony w trybie art. 154 kpa. Zdaniem strony, wobec wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 15 kwietnia 2003 r., wniosek ten powinien być kwalifikowany jako złożony w trybie art. 156 ust. 1 pkt 2 kpa, wobec czego strona wniosła o dokonanie w tej części zmiany decyzji. Jednocześnie strona wniosła o przyznanie jej statusu kombatanta.

Następnie Kierownik Urzędu, po rozpatrzeniu wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z [...] listopada 2003 r., Nr [...] uchylił decyzję z [...] .08.2003 r. w przedmiocie uprawnień kombatanckich i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, gdyż nie zostały wyjaśnione istotne dla sprawy okoliczności dotyczące charakteru represji, jakim podlegała strona w czasie okupacji jak i przebiegu służby wojskowej strony po wojnie.

Kierownik Urzędu - decyzją z [...] marca 2004 r. uchylił , w oparciu o art. 154 § 1 i § 2 k.p.a., własne decyzje z [...] .12.2000 r. oraz [...] .09.2001 r. - wydane w przedmiocie umorzenia postępowania - oraz odmówił stronie przyznania uprawnień kombatanckich. Jak podał powodem odmowy przyznania uprawnień Kombatanckich było pełnienie służby przez stronę w okresie od 08.09.1952 r. do 28.08.1954 r. w Głównym Zarządzie Informacji Ministerstwa Obrony Narodowej na stanowisku [...] . Uzasadniając uchylenie decyzji o umorzeniu postępowania organ podał, że intencją strony składającej wniosek, było uchylenie tych decyzji w trybie art. 154 kpa.

Na decyzję z [...] marca 2004 r. strona wniosła skargę do sądu oraz wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jednocześnie strona wniosła skargę na bezczynność Kierownika Urzędu. WSA postanowieniami: umorzył postępowanie sądowe w przedmiocie bezczynności organu a także odrzucił skargę na decyzję z [...] marca 2004 r. jako wniesioną przed wyczerpaniem toku instancji. Rozpatrując wniosek strony Kierownik Urzędu postanowieniem z [...] lipca 2004 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego. WSA postanowieniem z 10.12.2004 r. odrzucił skargę na powyższe postanowienie z uwagi na nieziszczenie wpisu sądowego.

Następnie Z. B., pismem z 18 stycznia 2005 r., wystąpił do Kierownika o uchylenie na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. oraz 145 k.p.a. o uchylenie decyzji z [...] listopada 2003 r., decyzji z [...] marca 2004 r. oraz postanowienia z [...] lipca 2004 r. Akty te zdaniem strony wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa oraz bez podstawy prawnej co odpowiada stwierdzeniu ich nieważności zgodnie z art. 156 § 1, pkt. 2 k.p.a. oraz z art. 154 k.p.a. Oba te przepisy są zdaniem strony ze sobą ściśle związane. Strona podała, że decyzje o umorzeniu postępowania z dnia 08.12.2000 r. i 06.09.2001 r. zostały uchylone decyzją z [...] .08.2003 r. w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, który stwierdził niezgodność art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach z art. 2 i 32 Konstytucji RP. Uchylony art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach [zakreślający termin graniczny do składania wniosków o przyznanie uprawnień kombatanckich] był podstawą wydania decyzji o umorzeniu postępowania. Dalej strona stwierdziła, że decyzja z [...] .11.2003 r. uchylająca decyzję z [...] .08.2003 r. narusza zakaz reformationis in peius [określony w art. 139 k.p.a.] ponieważ uchyla ona decyzję którą organ uchylił własne decyzje o umorzeniu postępowania administracyjnego. Pretekstem do wydania takiej decyzji miał być wniosek strony o ponowne rozpatrzenie sprawy i zarzut, że organ niewłaściwie ocenił zebrany materiał dowodowy. Drugą wadą decyzji z [...] .11.2003 r., zdaniem strony, jest oparcie jej na stanie prawnym obowiązującym przed wydaniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który stwierdził niezgodność z konstytucją art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach. Z tymi nieprawidłowościami strona wiąże poświadczenie nieprawdy przez osobę podpisującą z upoważnienia organu decyzję z [...] .11.2003 r. Tym samym w ocenie strony wadą poświadczenia nieprawdy dotknięta jest decyzja z [...] marca 2004 r. oraz postanowienie z [...] lipca 2004 r. jako wydane w oparciu o decyzję z [...] .11.2003 r. Końcowo strona podkreśliła, że celem jej wystąpienia jest stwierdzenie nieważności wnioskowanych aktów administracyjnych.

W piśmie z 11 lutego 2005 r. strona uzupełniła swój wniosek z 18 stycznia 2005 r. i podkreśliła, że skoro decyzja z [...] .11.2003 r. wydana została bez podstawy prawnej to nie mogła uchylić decyzji z [...] .08.2003 r. o uchyleniu decyzji o umorzeniu postępowania [z [...] .12.2000 r., oraz z [...] .09.2001 r.]. W tej sytuacji uchylenie decyzji o umorzeniu postępowania dalej obowiązuje a w związku z tym wydanie kolejnej decyzji z [...] marca 2004 r. również uchylającej decyzje o umorzeniu jest bezprzedmiotowe ponieważ uchyla coś co już nie istnieje.

Decyzją z [...] marca 2005 r. Kierownik Urzędu odmówił zmiany, w trybie art. 154 § 1 k.p.a. decyzji własnej z [...] marca 2004 r. w przedmiocie uchylenia decyzji własnych o umorzeniu postępowania oraz odmowy przyznania uprawnień kombatanckich. W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 154 § 1 i § 2 k.p.a. oraz art. 21 ust. 2 pkt 4 lit ,,a-- ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że w piśmie z 11 lutego 2005 r. strona nie powołała się na ustawowe przesłanki wznowienia postępowania ani na podstawy stwierdzenia nieważności. Organ więc zakwalifikował wystąpienie strony jako wniosek o zmianę decyzji w trybie art. 154 § 1 k.p.a. Odnosząc się do przesłanek uchylenia decyzji ostatecznej Kierownik Urzędu stwierdził, ze za zmianą nie przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony.

Pismem z 11 kwietnia 2005 r. strona wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Powołując się na otrzymany z Izby Lekarskiej dokument Prawo Wykonywania Zawodu Lekarza oraz zawarte w nim przyrzeczenie lekarskie Z. B. podniósł, że uległa zmianie wartość merytoryczna decyzji Kierownika Urzędu. Strona podała, że odmowę przyznania jej uprawnień kombatanckich odczuwa jako karę. Zarzuciła, że organ nie przeprowadził weryfikacji jej pracy w Głównym Zarządzie Informacji Wojskowej. Podczas tej pracy strona poprawiła system opieki zdrowotnej nad aresztowanymi. Było to powodem prowadzenia wobec strony śledztwa za zdradę Państwa Ludowego, za co groziła kara 15 lat więzienia. Z tego strona wywodzi, że była prześladowana prze organa Informacji Wojskowej. Strona dopiero po wyjściu w 1968 r. z wojska dowiedziała się, że prowadzone wobec niej śledztwo było nielegalne. Strona zarzuciła, że Kierownik Urzędu umorzył postępowanie decyzjami z 2000 r. i 2001 r., mając wiedzę, że przed Trybunałem Konstytucyjnym prowadzone było już postępowanie dotyczące konstytucyjności art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach. W tej sytuacji zdaniem strony obligatoryjne było zawieszenie postępowania a nie jego umorzenie jak zrobił to organ. Następnie strona podała, że chociaż do służby w Informacji Wojskowej nie została skierowana przez organizacje niepodległościowe to indywidualnie pomagała więźniom przebywającym w aresztach śledczych. Końcowo strona stwierdziła, że organ nie zapoznał się z całością materiału dowodowego sprawy i nie odniósł się do przytoczonych zagadnień.

Zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2006 r., Nr [...] Kierownik Urzędu utrzymał w mocy własną decyzję z [...] marca 2005 r. W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a) a także art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach. W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na zasadę trwałości decyzji administracyjnej oraz na możliwość wzruszania tych decyzji tylko w wyjątkowych sytuacjach, przewidzianych przez przepisy. W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, że strona nie wykazała by za zmianą lub uchyleniem decyzji ostatecznej przemawiał interes społeczny lub słuszny interes strony. Odnosząc się do wniosku o uchylenie decyzji z [...] .11.2003 r. organ stwierdził, że ze względu na swoją istotę [kasatoryjną] nie może być ona także wzruszona w żadnym z trybów nadzwyczajnych. Odnosząc się do pracy strony jako lekarza w strukturach Informacji Wojskowej organ podkreślił, że nie ma to znaczenia dla odmowy przyznania uprawnień kombatanckich. Powołując się na orzecznictwo sądów organ stwierdził, że przepis art. 21 ust. 2 pkt 4 lit a ustawy o kombatantach odnosi się do wszystkich osób, które pełniły służbę i były zatrudnione w Informacji Wojskowej.

Na powyższą decyzję z [...] lutego 2006 r. Z. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W skardze Z. B. podniósł, że decyzje z [...] .12.2000 r. oraz z [...] .09.2001 r. o umorzeniu postępowania administracyjnego są niezgodne z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 15.04.2003 r. Stwierdził, że następne decyzje wydane w jego sprawie jako oparte na uchylonych decyzjach z [...] .12.2000 r. oraz z [...] .09.2001 r. były niezgodne z rzeczywistością . Skarżący zaznaczył nadto, że decyzje te zostały wielokrotnie umorzone [w istocie chodzi o ich uchylenie - przyp. wł.] najpierw decyzją z [...] sierpnia 2003 r. a następnie decyzjami z [...] listopada 2003 r. oraz z [...] marca 2004 r. Zdaniem skarżącego Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób represjonowanych nadużywając formuły określonej w art. 154 k.p.a. zablokował cały tok rozpatrywania sprawy.

Z. B. zarzucił również, iż organ nie dokonał pełnej analizy przedstawionych dokumentów dotyczących rzeczywistego pobytu skarżącego w więzieniu w M. oraz pracy lekarza wykonywanej przez skarżącego.

Skarżący podkreślił, że w okresie 5 -ciu i pół roku jaki upłynął od złożenia wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich wytworzono 6 decyzji ostatecznych z których każda budzi poważne zastrzeżenia co do jej zgodności z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 15.04.2003 r., sygn. SK 4/02.

Działania weryfikacyjne organu ograniczone zostały do wystąpienia do Centralnego Archiwum Wojskowego o nadesłanie wyciągu z przebiegu służby skarżącego. Organ pominą przedstawione przez skarżącego okoliczności dotyczące pobytu w ośrodku w M. i przesłuchiwania przez Gestapo jak również okoliczności pracy-służby w Informacji Wojskowej na stanowisku [...] .

Skarżący podniósł również, iż pomimo kilkakrotnych próśb o zapoznanie z dokumentacją weryfikacyjną nigdy nie otrzymał odpowiedzi.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu skargi organ wskazał, że rozpatrując wniosek skarżącego z 18 stycznia 2005 r. o uchylenie trzech aktów administracyjnych mógł odnieść się wyłącznie do zasadności uchylenia decyzji z dnia [...] marca 2004 r. i w tym zakresie uznał, że interes społeczny ani słuszny interes strony nie uzasadniają uchylenia tej decyzji ostatecznej i w następstwie tego przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich. Odnosząc się do pobytu skarżącego w areszcie w M. organ zauważył, że fakt ten nie mógł prowadzić do przyznania stronie uprawnień kombatanckich ponieważ późniejsza praca w Informacji Wojskowej wyłącza możliwość uzyskania takich uprawnień.

W piśmie procesowym z 12 maja 2006 r. zatytułowanym odpowiedź skarżący zarzucił Kierownikowi Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych naruszenie art. 190 ust. 4 Konstytucji RP w powiązaniu z art. 63 ust. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym a także art. 8, art. 13, art. 14, art. 77 i art. 18 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. W uzasadnieniu pisma skarżący podniósł, ze podczas pracy w Informacji Wojskowej opiekował się chorymi więźniami co było powodem prowadzonego przeciwko skarżącemu dochodzenia za zdradę państwa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 07 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz. U. nr 153, poz. 1269]. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z 30 08 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.], w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie.

Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią - bez wątpienia - sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Skarga została uwzględniona, ponieważ zaskarżona decyzja jak również utrzymana nią w mocy decyzja z [...] marca 2005 r., zostały wydane z naruszeniem prawa.

Kierownik Urzędu przyjął, że wniosek skarżącego z 18 stycznia 2005 r. [uzupełniony pismem z 11 lutego 2005 r.] dotyczy trybu określonego w art. 154 k.p.a., który daje możliwość uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej na mocy której strona nie nabyła prawa jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Tymczasem wniosek skarżącego zawierał wyraźne żądanie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] listopada 2003 r., decyzji z [...] marca 2004 r. oraz postanowienia z [...] lipca 2004 r.

Przepis art. 154 § 1 i § 2 k.p.a. określa jeden z trybów nadzwyczajnych, dających podstawy do wzruszenia decyzji ostatecznych. Kodeks postępowania administracyjnego przewiduje nadto dwa tryby wzruszania tych decyzji - w drodze wznowienia postępowania [art. 145 k.p.a.] oraz stwierdzenia nieważności [art. 156 k.p.a.]. Analizując powyższe tryby należy stwierdzić, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dominuje pogląd zgodnie z którym wzruszenie decyzji ostatecznej w drodze wznowienia postępowania czy stwierdzenia jej nieważności dotyczy decyzji dotkniętych wadami kwalifikowanymi, natomiast uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej w oparciu o art. 154 k.p.a. dotyczy decyzji dotkniętych wadami niekwalifikowanymi lub decyzji prawidłowych. W piśmiennictwie akcentuje się również niekonkurencyjność nadzwyczajnych trybów wzruszania decyzji. W tej sytuacji interpretacja wniosku strony - przeprowadzona przez organ - jest oczywiście sprzeczna z intencją samego skarżącego żądającego wprost stwierdzenia nieważności wymienionych aktów administracyjnych. W konkluzji wniosku skarżący oświadczył: ,,Celem mojego wystąpienia jest uznanie przez Urząd nieważności przedstawionych wyżej dokumentów [...] -- [ k.- 242 akt administracyjnych]. Jednocześnie skarżący wnosi o ,,wszczęcie postępowania administracyjnego o przyznanie statusu kombatanta -- - co wskazuje, że jego żądanie obejmuje stwierdzenie nieważności decyzji także w części rozstrzygnięcia merytorycznego.

Interpretacja organu jest niekorzystna dla skarżącego ponieważ zawęża możliwość weryfikacji decyzji ostatecznych do badania przesłanek określonych w art. 154 k.p.a., zakładając domniemanie prawidłowości decyzji objętych wnioskiem skarżącego. Natomiast, w swym wniosku z 18 stycznia 2005 r., skarżący zarzuca uchybienia wymienionych tam aktów, w szczególności decyzji z [...] 11.2003 r. Zdaniem skarżącego wadą tej decyzji jest naruszenie przez organ zakazu działania na niekorzyść strony odwołującej się [zakazu reformtionis in peius określonego w art. 139 kpa] ponieważ decyzja z [...] .11.2003 r. uchyla decyzję z [...] .08.2003 r. - uchylającą decyzje o umorzeniu postępowania - czyli korzystną dla strony. Skarżący zarzucił jednocześnie, że decyzja z [...] marca 2004 r. uchylająca ponownie decyzje o umorzeniu postępowania rozstrzygnęła sprawę załatwioną wcześniejszą decyzją ostateczną. Tym samym skarżący wskazał wady kwalifikowane decyzji - przewidziane w art. 156 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a. - jako przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznych. W tej sytuacji bez znaczenia dla oceny wniosku skarżącego powinno być wskazanie w nim podstaw prawnych dotyczących różnych nadzwyczajnych trybów wzruszania decyzji.

Jest poza sporem, że prawo żądania wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej przysługuje stronie. Wynika to z treści art. 157 § 2 k.p.a. Zgodnie zaś z art. 28 k.p.a. stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W okolicznościach sprawy nie może budzić wątpliwości, że skarżący był legitymowany do wystąpienia z żądaniem wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.

Zgodnie z art. 157 § 3 k.p.a. organ może odmówić wszczęcia postępowania. Wszczęcie i prowadzenie postępowania zależy od uprzedniej kontroli przez organ, czy zachodzą formalnoprawne przesłanki warunkujące jego dopuszczalność. Na tym etapie postępowania organ nie rozważa zagadnienia podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji określonej w art. 156 § 1 k.p.a. W wyroku z dnia 20 grudnia 1994 r. NSA stwierdza: "Organ administracyjny nie może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (art. 157 § 3 k.p.a.), uzasadniając odmowę brakiem podstaw prawnych do stwierdzenia nieważności. O tym, czy zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji przewidziane w art. 156 § 1 k.p.a., organ może zdecydować dopiero po przeprowadzeniu stosownego postępowania" (I SA 1143/93, ONSA 1995, nr 3, poz. 145). Wobec powyższego należy podkreślić, że w sytuacji braku przeszkód formalnych do wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji organ ma obowiązek wszcząć postępowanie a następnie w jego wyniku wydać w przedmiocie stwierdzenia nieważności.

Wskazać także należy, iż z uzasadnienia decyzji z [...] marca 2005 r. wynika, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie rozpatrzył wniosku skarżącego z 18 stycznia 2005 r. o stwierdzenie nieważności decyzji lecz rozpatrywał pismo skarżącego z 11 lutego 2005 r. [będące uzupełnieniem wniosku z 18 stycznia 2005 r.] i na tej podstawie stwierdził, że ,,Strona nie powołała się na ustawowe podstawy wznowienia postępowania ani też na podstawy stwierdzenia nieważności uprzedniej decyzji --. [k- 299 akt administracyjnych].

Bezzasadne zastosowanie w sprawie trybu [przewidzianego w art. 154 k.p.a.] spowodowało, że Kierownik Urzędu [po rozpatrzeniu wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy] wydając zaskarżoną decyzję z [...] lutego 2006 r. w ogóle nie badał okoliczności, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. [warunkujących stwierdzenie nieważności decyzji], przyjmując iż wobec skarżącego nie zachodzi przesłanka interesu społecznego ani słusznego interesu strony. W tym stanie rzeczy tłumaczenie powodów odstąpienia od uchylenia w trybie art. 154 k.p.a. decyzji z [...] listopada 2004 r. - jako kasatoryjnej oraz ostatecznej - jest nietrafne.

Wykazane wyżej wady wskazują na naruszenie przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym, mające istotny wpływ na wynik sprawy w szczególności art. 7 i art. 77 k.p.a. przez niedopełnienie obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nierozpatrzenia całego materiału dowodowego, jak również art. 157 § 2 kpa stanowiącego, że wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji następuje na wniosek strony. Ponadto postępowanie organu narusza zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa [art. 8 kpa] również w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Rozmiar uchybień uzasadnia uchylenie obu decyzji

Rozpatrując sprawę ponownie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych powinien uwzględnić wniosek skarżącego z 18 stycznia 2005 r. jako wniosek o wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności wymienionych w nim aktów administracyjnych [i w razie nie wystąpienia przeszkód formalnych] wszcząć postępowanie we wnioskowanym trybie i zakresie. Po zakończeniu postępowania organ powinien rozstrzygnąć w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy.