Wyrok NSA oz. w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 2017/96
NSA oz. w Gdańsku
Data orzeczenia: 1997-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Podatkowe postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 879
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
article: art. 120
journal: Dz.U. 1991 nr 118 poz. 512
law: Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 października 1991 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe.
article: art. 23
journal: Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 1 września 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zobowiązaniach podatkowych.
article: art. 97-103
journal: Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 26 lutego 1991 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Teza: Istota zastawu, także ustawowego z art. 23 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./, polega na indywidualizacji przedmiotu zastawu. Stąd postępowanie egzekucyjne w przedmiocie wierzytelności pieniężnej zabezpieczonej zastawem na rzeczy będzie w przypadku egzekucji sądowej toczyć się w trybie art. 844-879 Kpc, a w przypadku egzekucji administracyjnej - w trybie art. 97-103 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./.

Przy instytucji zastawu nie można wprowadzić pojęcia pieniężnego surogatu przedmiotowego zastawu i do tego surogatu kierować egzekucję. Ochrona interesów zastawnika polega bowiem na dochodzeniu zaspokojenia z rzeczy, bez względu na to, czyją stała się własnością, a nie z ceny sprzedaży przedmiotu zastawu, w sytuacji kiedy nabywca rzecz nabył bez obciążeń /art. 120 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe - Dz.U. 1991 nr 118 poz. 512 ze zm. w zw. z art. 879 Kpc/.

TEZY

Istota zastawu, także ustawowego z art. 23 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./, polega na indywidualizacji przedmiotu zastawu. Stąd postępowanie egzekucyjne w przedmiocie wierzytelności pieniężnej zabezpieczonej zastawem na rzeczy będzie w przypadku egzekucji sądowej toczyć się w trybie art. 844-879 Kpc, a w przypadku egzekucji administracyjnej - w trybie art. 97-103 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./.

Przy instytucji zastawu nie można wprowadzić pojęcia pieniężnego surogatu przedmiotowego zastawu i do tego surogatu kierować egzekucję. Ochrona interesów zastawnika polega bowiem na dochodzeniu zaspokojenia z rzeczy, bez względu na to, czyją stała się własnością, a nie z ceny sprzedaży przedmiotu zastawu, w sytuacji kiedy nabywca rzecz nabył bez obciążeń /art. 120 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe - Dz.U. 1991 nr 118 poz. 512 ze zm. w zw. z art. 879 Kpc/.


UZASADNIENIE

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, prowadzenie bowiem egzekucji z rachunku bankowego Syndyka naruszało, w istniejącym w sprawie stanie faktycznym, nie tylko przepisy przywołane w skardze, ale samą istotę zastawu.

Na wstępie rozważań Sądu zwrócić należy uwagę na rzecz mającą znaczenie w pierwszej kolejności procesowej, choć nie jest ona bez znaczenia dla merytorycznej oceny zaskarżonego aktu. Poza sporem pozostaje, te dokonane zajęcie rachunku bankowego Syndyka nastąpiło nie z chwilą wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ale w jego toku. Wynika to nie tylko z daty wystawienia tytułu i daty doręczenia jego odpisu zobowiązanemu, ale także z innych materiałów zebranych w sprawie. M.in. z protokołu "ustaleń w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym na tytuły (...)", wśród których wymieniony jest też ten tytuł wykonawczy.

Konstrukcja przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji może budzić poważne zastrzeżenia co do poprawności legislacyjnej.

W tej konkretnej na przykład sprawie, wstępnie należy rozstrzygnąć czy pismo Syndyka było zarzutem w rozumieniu art. 32-35 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, czy też skargą na czynność organu egzekucyjnego.

Z punktu widzenia art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym należałoby zarzut zakwalifikować do pkt 6 /zastosowanie niedopuszczalnego środka egzekucyjnego/. Ograniczony jednak termin do wniesienia zarzutów uniemożliwia traktowanie kwestionowanych skargą czynności organów obu instancji jako mieszczących się w cytowanych wyżej przepisach. Przyjąć zatem trzeba, iż zaistniałe w toku postępowania czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego mogą być podważane nie zarzutami, lecz skargą na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego.

Z uwagi na procedurę załatwiania skargi /art. 54 par. 3 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym/ taka zmiana kwalifikacji pisma Syndyka nie ma znaczenia dla oceny prawidłowości toku postępowania egzekucyjnego - rozpoznanie zarzutów następuje bowiem w tym samym trybie /art. 34 par. 2 i 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym/.

W ten sposób jednak podkreśla się brak merytorycznej trafności obu zapadłych w sprawie postanowień.

Istota zastawu, także ustawowego z art. 23 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, polega na indywidualizacji przedmiotu zastawu. Stąd postępowanie egzekucyjne w przedmiocie wierzytelności pieniężnej zabezpieczonej zastawem na rzeczy będzie w przypadku egzekucji sądowej toczyć się w trybie art. 844-879 Kpc, a w przypadku egzekucji administracyjnej w trybie art. 97-103 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym.

W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek materiałów uzasadniających przyjęcie, że przed ogłoszeniem upadłości przedmiotowa egzekucja została skierowana do rzeczy lub praw zabezpieczonych zastawem ustawowym.

A tylko takie postępowanie zgodnie z regulacją z art. 63 par. 1 Prawa upadłościowego mogłoby się toczyć po prawomocnym ogłoszeniu upadłości.

Przeciwnie wierzyciel reprezentowany przez Urząd Skarbowy zgłaszając na zasadzie art. 150 Prawa upadłościowego wierzytelność w zgłoszeniu nie wskazywał zabezpieczeń przywiązanych do wierzytelności /art. 152 par. 1 pkt 5 Prawa upadłościowego/.

Już na tle tego, co dotąd powiedziano koncepcja organów obu instancji, jaka legła u podstaw zajęcia rachunku bankowego Syndyka jest chybiona.

Przy instytucji zastawu nie można wprowadzić pojęcia pieniężnego surogatu przedmiotowego zastawu i do tego surogatu kierować egzekucję. Ochrona interesów zastawnika polega bowiem na dochodzeniu zaspokojenia z rzeczy, bez względu na to, czyją stała się własnością a nie z ceny sprzedaży przedmiotu zastawu, w sytuacji kiedy nabywca rzecz nabył bez obciążeń /art. 120 Prawa upadłościowego w zw. z art. 879 Kpc/.

Z przytoczonych względów zgodnie z art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3, a nadto z art. 55 ust. 1 ustawy o NSA, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.