Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1029/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 73 ust. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
article: art. 97 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Województwa [...] na postanowienie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2016 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz skarżącego Województwa [...] kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury i Budownictwa postanowieniem z [...] maja 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] października 2016 r. nr [...] zawieszające z urzędu postępowanie administracyjne z tym, że do wystąpienia do sądu z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłej G. L. zobowiązał, w miejsce Marszałka Województwa [...], Zarząd Województwa [...] jako organ wykonawczy województwa.

Postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wojewoda [...] postanowieniem z [...] października 2016 r. zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Województwo [...] prawa własności nieruchomości położonej w obrębie [...], gmina [...], stanowiącej działkę nr [...] o pow. [...] ha, zajętej pod drogę publiczną nr [...] pn. "[...]", do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia przez sąd powszechny zagadnienia wstępnego, jakim jest ustalenie praw do spadku po G. L. (pkt 1) oraz zobowiązał Marszałka Województwa [...] do wystąpienia, w terminie miesiąca, z wnioskiem do sądu powszechnego o stwierdzenie nabycia praw do spadku po zmarłej (pkt 2).

Minister Infrastruktury i Budownictwa postanowieniem z [...] maja 2017 r., po rozpatrzeniu zażaleń Województwa [...] oraz B. C., utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] października 2016 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania z tym, że do wystąpienia do sądu z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłej G. L. zobowiązał, w miejsce Marszałka Województwa [...], Zarząd Województwa [...] jako organ wykonawczy województwa. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w niniejszej sprawie wystąpiło zagadnienie wstępne, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", które stanowi kwestia stwierdzenia nabycia spadku po G. L. zmarłej w dniu [...] sierpnia 2016 r., a będącej właścicielką przedmiotowej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. Zdaniem organu, konieczne jest zatem ustalenie jej następców prawnych. Następstwo prawne w wyniku spadkobrania wymaga z kolei potwierdzenia postanowieniem sądu powszechnego lub notarialnym poświadczeniem dziedziczenia. Z akt sprawy wynika, że postępowanie takie nie zostało dotychczas przeprowadzone. Zdaniem organu odwoławczego, fakt zawarcia w dniu [...] listopada 2005 r. Rep. A Nr [...] umowy darowizny, na mocy której G. L. darowała przedmiotową nieruchomość innej osobie, nie ma znaczenia w sprawie, bowiem przymiot strony w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) przysługuje również osobie, która w dniu 31 grudnia 1998 r. była właścicielem nieruchomości bądź jej spadkobiercą.

Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie Ministra Infrastruktury i Budownictwa wniosło Województwo [...] (sygn. akt I SA/Wa 1029/17) oraz B. C. (sygn. akt I SA/Wa 1030/17).

Województwo [...] w swojej skardze zarzuciło organowi naruszenie art. 28, art. 97 § 1 pkt 4 i art. 100 § 1 K.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy stanowiska Wojewody [...] w przedmiocie zawieszenia postepowania, a ponadto naruszenie art. 9, art. 11, art. 15 i art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z art. 126 oraz art. 124 § 2 K.p.a. poprzez powielenie w rozstrzygnięciu stanowiska organu pierwszej instancji bez odniesienia się do zarzutów skarżącego, niedostateczne uzasadnienie postanowienia i niewyjaśnienie, z jakich przesłanek i okoliczności prawnych wynika treść tego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w niniejszej sprawie nie wystąpiło zagadnienie wstępne z uwagi na to, że aktem notarialnym z [...] listopada 2005 r. prawo własności przedmiotowej nieruchomości przeniesione zostało umową darowizny na rzecz B. C., która jest stroną w postępowaniu. Z tego wynika, że to właśnie ona powinna być uważana za następcę prawnego byłego właściciela, któremu w dniu 31 grudnia 1998 r. przysługiwał tytuł prawny do ww. działki. W ocenie skarżącego, brak jest przepisu prawa materialnego, z którego mógłby wynikać interes prawny ewentualnych spadkobierców byłej właścicielki, skoro za życia zbyła ona prawa do przedmiotowego gruntu i nie mógł on być przedmiotem dziedziczenia. Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia go poprzedzającego oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Skarga B. C. została odrzucona prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 sierpnia 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1030/17.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając sprawę w ramach powyższych kryteriów, skargę należy uznać za zasadną.

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] maja 2017 r. utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] października 2016 r. o zawieszeniu z urzędu, zainicjowanego wnioskiem Marszałka Województwa [...], postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia przez Województwo [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r., prawa własności przedmiotowej nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, do czasu rozstrzygnięcia przez sąd powszechny zagadnienia wstępnego, w zakresie ustalenia spadkobierców po właścicielce nieruchomości – G. L. oraz o zobowiązaniu Zarządu Województwa [...] do wystąpienia do sądu powszechnego z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłej, w terminie 1 miesiąca od dnia otrzymania niniejszego postanowienia.

Podstawę prawną postanowienia organu pierwszej instancji stanowił m.in. art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Istotą sporu jest natomiast to, czy w niniejszej sprawie zaistniało zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., skutkujące koniecznością wystąpienia do sądu powszechnego o stwierdzenie nabycia praw do spadku po G. L., zmarłej w dniu [...] sierpnia 2016 r., a będącej w dniu 31 grudnia 1998 r. właścicielem przedmiotowej działki.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić że pojęcie "zagadnienia wstępnego" należy rozumieć w ten sposób, że jest to zagadnienie prawne, które wyłania się w toku postępowania administracyjnego, a jego rozstrzygnięcie należy do innego organu lub sądu. Przy czym stanowi ono warunek konieczny dla rozpatrzenia sprawy administracyjnej i wydania decyzji. Musi zatem istnieć wyraźny i bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a tym zagadnieniem. W przypadku braku takiego związku, zawieszenie postępowania na tej podstawie jest niedopuszczalne.

Wskazać ponadto należy, że zgodnie z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego niestanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Przepisy art. 73 ust. 1 i ust. 3 powołanej ustawy określają krąg podmiotów, które legitymują się interesem prawnym, uprawniającym do żądania wszczęcia tego postępowania administracyjnego. Przepisy te, mające charakter materialnoprawny wskazują, że stronami w tego rodzaju postępowaniach, których przedmiotem jest regulacja stanu prawnego gruntów zajętych pod drogi są właściciele gruntów będących nimi w dniu 31 grudnia 1998 r., Skarb Państwa lub właściwa jednostka samorządu terytorialnego władająca gruntem w dniu 31 grudnia 1998 r. oraz osoby posiadające w tym dniu inny tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości zajętej z dniem 1 stycznia 1999 r. pod drogę.

W przedmiotowej sprawie niesporne jest, że w dacie 31 grudnia 1998 r. to G. L. była właścicielem przedmiotowej działki. Osoba ta zmarła w dniu [...] sierpnia 2016 r. Jak słusznie jednak podniosła strona skarżąca, uprawnienia G. L. wynikające z przysługującego jej prawa własności nieruchomości zostały przeniesione w drodze sukcesji syngularnej, przez umowę darowizny zawartą w formie aktu notarialnego z [...] listopada 2005 r. Rep. A Nr [...], na rzecz córki – B. C., która jest stroną w niniejszym postępowaniu. W konsekwencji Sąd podziela stanowisko strony skarżącej, że to B. C. (jako następca prawny zmarłej właścicielki nieruchomości) jest stroną przedmiotowego postępowania i brak jest przepisu prawa materialnego, z którego mógłby wynikać interes prawny ewentualnych spadkobierców poprzedniej właścicielki nieruchomości, skoro G. L. zbyła za życia przysługujące jej prawo własności na rzecz innej osoby, a zatem nie mogłoby być ono przedmiotem dziedziczenia.

Powyższe prowadzi do wniosku, że w realiach rozpoznawanej sprawy nie istnieje przeszkoda prawna w postaci zagadnienia prejudycjalnego, którego rozstrzygnięcie należy do kompetencji sądu powszechnego, uniemożliwiająca zakończenie niniejszego postępowania administracyjnego. Tym samym nie było podstaw do jego zawieszenia, co oznacza, że zaskarżone postanowienie i utrzymane przez nie w mocy postanowienie z 28 października 2016 r. zostały wydane z naruszeniem art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ww. ustawy, które to przepisy pozwalają na rozpoznanie sprawy we wskazanym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.