Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 861/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-07-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i decyzję II instancji
Powołane przepisy: article: § 13r, § 13r ust. 5
journal: Dz.U. 2015 poz 187
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
article: art. 922 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1025
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia del. WSA Ewa Cisowska-Sakrajda po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 lipca 2019 r. sygn. akt I SA/Gd 736/19 w sprawie ze skargi J. T. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni, 3. zasądza od Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni na rzecz J. T. o 1120 (tysiąc sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, objętym skargą kasacyjną wyrokiem z 24 lipca 2019 r., sygn. akt I SA/Gd 736/19, oddalił skargę J. T. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z [...] lutego 2019 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu.

W motywach rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że spór sprowadzał się do odpowiedzi na pytanie, czy skarżącemu przysługiwała pomoc finansowa związana ze szkodami które powstały w jego gospodarstwie rolnym w wyniku suszy w sytuacji, gdy gospodarstwo to nabył w drodze dziedziczenia po powstaniu szkód.

W ocenie organu pomoc przyznawana jest producentowi rolnemu, a nie gospodarstwu rolnemu. Warunkiem przyznania pomocy jest zatem wystąpienie szkody w czasie gdy producent rolny był posiadaczem gospodarstwa rolnego, w którym wystąpiły szkody. Tylko osoba, która faktycznie poniosła szkody w uprawach rolnych może wnosić o przyznanie pomocy finansowej na podstawie § 13r rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r. poz. 187 ze zm., dalej: rozporządzenie).

Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynikało, że skarżący nabył gospodarstwo rolne, w którym wystąpiły szkody w drodze dziedziczenia po zmarłym w dniu 13 sierpnia 2018 r. I. T. Szkody w gospodarstwie rolnym powstały natomiast przed dniem śmierci I. T., co potwierdzał protokół z oszacowania szkód z dnia [...] sierpnia 2018 r.

Skarżący nie mógł być zatem uznany za producenta rolnego, w gospodarstwie którego powstały szkody. Niemożliwym było zatem w świetle obowiązujących zasad przyznawania płatności udzielenie skarżącemu wsparcia z tytułu powstania szkód w gospodarstwie, w czasie kiedy nie był posiadaczem tego gospodarstwa.

Bez znaczenia pozostawała w ocenie Sądu okoliczność, że skarżący wszedł w posiadanie gospodarstwa rolnego w drodze dziedziczenia po zmarły I. T., za życia którego zgłoszony został fakt powstania szkód w wyniku suszy, potwierdzony protokołem oszacowania z dnia [...] sierpnia 2018 r.

Wniosek o przyznanie pomocy został bowiem złożony już przez skarżącego w dniu [...] listopada 2018 r. i to ten wniosek wszczął postępowanie w sprawie przyznania pomocy finansowej, a nie fakt zgłoszenia szkody przez zmarłego.

Pełnomocnik J. T. wniósł skargę kasacyjną wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) zarzucając:

naruszenie przepisu prawa materialnego tj. § 13r ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w zw. z art. 922 § 1 i 2 k.c. poprzez poprzez jego błędną wykładnię za sprawą braku zakwalifikowania szkody powołanej w przepisie jako szkody w rozumieniu cywilnoprawnym, której skutki podlegają dziedziczeniu, tak jak ogół praw i obowiązków zmarłego, a nawet w przypadku uznania przeciwnego, realnie w stanie faktycznym sprawy szkoda po stronie producenta rolnego wystąpiła dopiero w momencie dokonania zbiorów w miesiącu sierpniu (po dacie 13.08.2018 r.) i wrześniu 2018 r. i ich dalszej odsprzedaży w miesiącach październiku i grudniu 2018 r. tj. po dacie 13.08.2018 r. kiedy to nastąpiło objęcie gospodarstwa rolnego przez skarżącego, przez co to właśnie skarżącemu przysługiwała legitymacja do złożenia wniosku o pomoc finansową, skoro niewątpliwie zamiarem prawodawcy było, aby udzielona pomoc finansowa służyła tym producentom rolnym którzy na skutek suszy uzyskali mniejsze zbiory.

Bez względu na powyższe, powołanemu wyrokowi zarzucono:

naruszenie przepisu prawa materialnego tj. § 13r ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż warunkiem przyznania pomocy jest wystąpienie szkody w czasie gdy producent rolny był posiadaczem gospodarstwa rolnego, w którym wystąpiły szkody, jak też poprzez bezpodstawne przyjęcie, że tylko osoba, która faktycznie poniosła szkody w uprawach rolnych może wnosić o przyznanie pomocy finansowej na podstawie powołanej regulacji, podczas gdy powołane rozporządzenie, a w szczególności § 13r nie przewiduje powołanych przez organ, jak też przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku warunków przyznania pomocy finansowej o którą ubiega się skarżący.

naruszenie przepisu prawa materialnego tj. art. 922 § 1 i 2 k.c. w zw. z § 13r ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz art. 4 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż skarżący jako rolnik dziedziczący gospodarstwo rolne po swoim synu wraz z ogółem praw i obowiązków z tej sytuacji prawnej i faktycznej wynikających, jednocześnie nie jest uprawniony do płatności przyznawanych z tytułu szkód powstałych w gospodarstwie rolnym w wyniku suszy w sytuacji, gdy żadne z wymienionych przepisów nie pozbawiają skarżącego takiego prawa, a skoro tak to winien mieć zastosowanie art. 922 § 1 k.c. przewidujący przejście także przedmiotowego prawa do pomocy finansowej w sytuacji spełnienia przez skarżącego pozostałych przesłanek przewidzianych w § 13r co w niniejszej sprawie nastąpiło,

naruszenie przepisu prawa materialnego tj. art. 922 § 1 i 2 k.c. w zw. z § 13r ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz art. 4 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, źe skoro przepisy ww. rozporządzenia, jak też ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie przewidują przyznania płatności spadkobiercy rolnika, który złożył wniosek o przyznanie płatności, ani tym bardziej spadkobiercy rolnika, który takiego wniosku jeszcze nie złożył, a tylko zgłosił szkodę, to w stanie faktycznym sprawy skarżący nie jest uprawniony do ubiegania się o przyznanie przedmiotowej pomocy finansowej podczas gdy powołany przepis kodeksu cywilnego przewiduje przejście także przedmiotowych praw na rzecz Skarżącego wobec braku stosownych regulacji ww. aktów prawnych wskazujących na brak przejścia prawa do pomocy finansowej na rolnika-spadkobiercę kontynuującego prowadzenie gospodarstwa rolnego,

naruszenie przepisu prawa materialnego tj. § 13r ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że skoro ww, przepis wszedł w życie już po śmierci I. T., to jest to podstawą do wydania przedmiotowych decyzji oraz zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, bez bliższej argumentacji w tym zakresie, w sytuacji gdy w sprawie wystąpiły wszystkie obligatoryjne przesłanki określone powołanym przepisem, a przede wszystkim wystąpiły szkody w uprawach rolnych skarżącego w 2018 r. to jest w roku, którego dotyczy powołany przepis.

naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez oddalenie skargi J. T. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni w sytuacji gdy:

na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie w tym przede wszystkim z treści protokołu nr [...] podpisanego przez członków Komisji ds. oszacowania szkód w gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej, Wojewodę Pomorskiego jak i skarżącego brak jest podstaw faktycznych jak i prawnych dla możliwości kwestionowania faktu wystąpienia szkód w uprawach rolnych skarżącego, a spowodowanych wystąpieniem w 2018 r. suszy tym bardziej, iż w sprawie został przedstawiony dokument urzędowy w postaci aktu poświadczenia dziedziczenia, Repertorium A nr [...], a potwierdzający ciągłość w prowadzenia przedmiotowego gospodarstwa rolnego przez skarżącego w 2018 r., za który to rok skarżący dochodzi pomocy finansowej,

z materiału dowodowego sprawy nie wynika, iż w czasie w którym wystąpiły szkody w uprawach rolnych skarżący nie był posiadaczem gospodarstwa rolnego, jak też brak jest dowodu wskazującego na fakt braku faktycznego poniesienia szkody w uprawach rolnych przez skarżącego tym bardziej, iż skarżący twierdzi przeciwnie względem powołanych ustaleń organu i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, czego wyrazem jest podpisanie protokołu nr [...] z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego , jak też złożenie wniosku o przyznanie pomocy z [...].11.2018 r. (data złożenia wniosku),

naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8 i art. 11 k.p.a., poprzez oddalenie skargi J. T. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni w sytuacji gdy przepis art. 922 § 1 i 2 przewiduje przejście z mocy ustawy praw i obowiązków z osoby zmarłej na rzecz spadkobierców którym w stanie faktycznym jest m.in. skarżący, będący kontynuatorem producenta rolnego - syna I. T., a brak jest jakiejkolwiek normy prawnej w tym regulacji ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jak też rozporządzenia w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektóiych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wyłączających skarżącego z grona producentów uprawnionych do pomocy finansowej tylko z tego powodu, że nie prowadził przedmiotowego gospodarstwa od początku roku, tylko wstąpił w prawa producenta w trakcie trwającego roku 2018 w którym to wystąpiła szkoda w uprawach.

Argumenty na poparcie powyższych zarzutów zostały przedstawione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, w którym autor skargi kasacyjnej podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Za podstawę wyroku z 24 lipca 2019 r., I SA/Gd 736/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku przyjął ustalenia stanu faktycznego dokonane przez Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni. W dniu [...] listopada 2018 r. J. T. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w Bytowie wniosek o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2018 r. suszy lub powodzi. Do wniosku załączył wykaz działek ewidencyjnych i powierzchni upraw, na których wystąpiły szkody oraz potwierdzony przez Wojewodę Pomorskiego protokół nr [...] z [...] sierpnia 2018 r. z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego sporządzony dla I. T. oraz załącznik dotyczący szkód w produkcji roślinnej, a także poświadczoną za zgodność z oryginałem umowę ubezpieczenia upraw rolnych z dnia 2 lipca 2018 r. zawartą z C. przez I. T. na okres ubezpieczenia od 16 lipca 2018 r. do 15 listopada 2018 r. oraz odpis skrócony aktu zgonu I. T., akt notarialny poświadczenia dziedziczenia (poświadczający nabycie spadku po zmarłym I. T. przez J. T. i M. T.), oświadczenie o przejęciu zobowiązań podatkowych po zmarłym I. T. Uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawiera zatem jednoznaczne stanowisko, co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia.

W ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. w pkt 6) petitum skargi kasacyjnej jej autor zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Natomiast w pkt 7) petitum skargi kasacyjnej naruszenie art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8 i art. 11 k.p.a. Natomiast w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1) p.p.s.a Sądowi I instancji zarzucono naruszenie § 13r ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1) ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zadaniem Agencji jest wspieranie przedsięwzięć związanych ze wznowieniem produkcji w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej, w których wystąpiły szkody spowodowane przez suszę, grad, deszcz nawalny, ujemne skutki przezimowania, przymrozki wiosenne, powódź, huragan, piorun, obsunięcie się ziemi lub lawinę, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich. Jest to jedno z zadań powierzonych Agencji w zakresie szeroko rozumianego wspierania rolnictwa realizowanych na rzecz państwa, jako element prowadzonej przez państwo polityki rolnej. Według art. 4 ust. 6 i 7 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy zakres i sposoby realizacji zadań wymienionych w ust. 1, w tym warunki i tryb udzielania wsparcia w ramach tych zadań, mając na względzie priorytety polityki państwa w zakresie rolnictwa, rozwoju wsi i rynków rolnych oraz efektywne wykorzystanie środków finansowych. W rozporządzeniu, o którym mowa w ust. 6, Rada Ministrów uzależnia udzielenie wsparcia na przedsięwzięcia określone w ust. 1 pkt 2) od wysokości i zakresu szkód oszacowanych przez komisję powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce ich wystąpienia, ujętych w protokole sporządzonym przez tę komisję, określając jednocześnie wymagania, jakim powinien odpowiadać skład takiej komisji, oraz zakres protokołu oszacowania szkód.

Zgodnie z obowiązującym od 18 sierpnia 2018 r. § 13r ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U z 2015 r., poz. 187 ze zm.), w 2018 r., Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6), producentowi rolnemu: 1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; 2) w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2018 r. suszy lub powodzi, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy; 3) będącemu mikroprzedsiębiorstwem (...). Według § 13r ust. 4 rozporządzenia, pomoc o której mowa w ust. 1 jest przyznawana w drodze decyzji kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego, na wniosek tego producenta rolnego złożony na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej. Z kolei, w § 13r ust. 5 i ust. 6 rozporządzenia uregulowano elementy konieczne wniosku oraz wymagane załączniki. Należy podkreślić, że zgodnie z § 1, rozporządzenie określa szczegółowy zakres i sposoby realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, dalej: Agencją, w tym warunki i tryb udzielania wsparcia dla przedsięwzięć realizowanych w ramach tych zadań. Natomiast, według 2 § ust. 1 pkt 3 lit. a) rozporządzenia, Agencja udziela pomocy finansowej z przeznaczeniem na wznowienie produkcji w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej, w których wystąpiły szkody spowodowane przez suszę, grad, deszcz nawalny, ujemne skutki przezimowania, przymrozki wiosenne, powódź, huragan, piorun, obsunięcie się ziemi lub lawinę, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich.

Mając na uwadze wskazane regulacje prawne należy stwierdzić, że dowolny i nie wsparty przepisami prawa jest pogląd Sądu I instancji, że "pomoc przyznawana jest producentowi rolnemu, a nie gospodarstwu rolnemu" oraz, że "Warunkiem przyznania pomocy jest zatem wystąpienie szkody w czasie gdy producent rolny był posiadaczem gospodarstwa rolnego, w którym wystąpiły szkody. Tylko osoba, która faktycznie poniosła szkody w uprawach rolnych może wnosić o przyznanie pomocy finansowej na podstawie § 13r rozporządzenia."

Z treści powołanych przepisów prawa wynika, że zadaniem Agencji jest wspieranie przedsięwzięć związanych ze wznowieniem produkcji w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej, w których wystąpiły szkody spowodowane przez suszę. Agencja udziela pomocy finansowej z przeznaczeniem na wznowienie produkcji w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej, w których wystąpiły szkody spowodowane przez suszę (...). Agencja udziela pomocy finansowej (...) producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2018 r. suszy lub powodzi, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1) ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, Agencja realizuje również zadania określone w odrębnych przepisach, w szczególności dotyczące płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (...). Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE.L.2013.347.608 z dnia 2013.12.20) w Artykule 4 Definicje i powiązane przepisy definiuje pojęcia "rolnik" oraz "gospodarstwo rolne." Rolnik to osoba, która prowadzi działalność rolniczą z wykorzystaniem wszystkich jednostek do działalności rolniczej i zarządzanych przez rolnika, znajdujących się na terytorium tego samego państwa członkowskiego. Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) Nr 639/2014 z dnia 11 marca 2014 r. w sprawie uzupełnienia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz zmiany załącznika X do tego rozporządzenia (Dz.U.UE.L.2014.181.1) w pkt 14) preambuły stanowi: W rozporządzeniu (UE) nr 1307/2013 przewiduje się kilka możliwości przydzielania rolnikom uprawnień do płatności. Ze względu na pewność prawa należy przewidzieć, że - w przypadku faktycznego lub przewidywanego dziedziczenia, lub przewidywanego dziedziczenia, które może zostać odwołane, połączenia lub podziału gospodarstwa rolnego - liczba i wartość uprawnień do płatności, które mają zostać otrzymane, są ustanawiane na tych samych warunkach co warunki, które miałyby zastosowanie do rolnika pierwotnie zarządzającego gospodarstwem. (...) Ze względu na prawnie uzasadnione oczekiwania rolników zmiany statusu prawnego rolnika nie powinny mieć wpływu na liczbę lub wartość uprawnień do płatności, które rolnik może otrzymać, jeżeli rolnik ten nadal sprawuje kontrolę nad gospodarstwem pod względem zarządzania, korzyści i ryzyka finansowego. Natomiast, zgodnie z Artykułem 14 Przypadki dziedziczenia, zmiany statusu prawnego lub nazwy oraz połączenia i podziały ust. 1 rozporządzenia: W przypadku gdy rolnik otrzymał gospodarstwo lub część gospodarstwa w drodze faktycznego lub przewidywanego dziedziczenia, ma on prawo do wystąpienia, we własnym imieniu, o liczbę i wartość uprawnień do płatności, które mają zostać przydzielone na gospodarstwo lub część gospodarstwa, które otrzymał, na tych samych warunkach, co rolnik pierwotnie zarządzający gospodarstwem.

Chociaż regulacje te dotyczą płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, jednakże nie można ich pominąć dokonując wykładni przepisów § 13r rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, które posługują się pojęciami producent rolny oraz gospodarstwo rolne. Skoro ta regulacja prawna obowiązuje od 18 sierpnia 2018 roku to ma zastosowanie do spraw wszczętych wnioskiem producenta rolnego złożonym w terminie wynikającym z 13r ust. 8 rozporządzenia. W rozpoznawanej sprawie zbędnym jest powoływanie przepisu art. 922 § 1 k.c., ponieważ do spadku, z natury rzeczy, nie należą majątkowe prawa i obowiązki o charakterze publicznoprawnym, wynikające z przepisów należących do innych działów prawa (zob.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 czerwca 2011 r., II GSK 586/10, www.nsa.gov.pl). W szczególności prawa, które za życia spadkodawcy nie powstały. Prawo do uzyskania pomocy finansowej w omawianym trybie powstało dopiero 18 sierpnia 2018 roku i mogło być realizowane w terminie wskazanym w § 13r ust. 8 rozporządzenia ogłoszonym przez ministra właściwego do spraw rolnictwa w Biuletynie Informacji Publicznej. Skoro J. T. [...] listopada 2018 r. złożył wniosek w omawianym trybie, to obowiązkiem organu administracji publicznej było ustalenie istnienia przesłanek warunkujących przyznanie tej pomocy: czy producentowi rolnemu, który złożył wniosek nadano numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; czy w gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane w 2018 roku wystąpieniem w 2018 r. suszy lub powodzi, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy. Oczywistym jest, że w pierwszej kolejności badaniu podlega, czy wniosek zawiera wszystkie elementy wskazane w § 13r ust. 5 rozporządzenia oraz, czy do wniosku dołączono dokumenty wskazane w § 13r ust. 6 rozporządzenia.

Należy podkreślić, że wykładnia literalna zwrotu: producentowi rolnemu w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2018 r. suszy lub powodzi, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy nie jest skomplikowana. Chodzi o producenta rolnego składającego wniosek oraz o gospodarstwo rolne, w którym w 2018 roku powstały szkody w uprawach rolnych z przyczyn tam wskazanych. Dowodem powstania szkód jest dokument urzędowy, jakim jest kopia protokołu oszacowania szkód zawierający określenie zakresu i wysokości szkód oszacowanych przez komisję powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkód, wojewoda potwierdza wystąpienie szkód, sporządzając adnotację na tym protokole. Kopia protokołu oszacowania zawiera informacje o powierzchni upraw rolnych, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2018 r. suszy lub powodzi. Z przepisu tego nie wynika, aby składający wniosek producent rolny musiał wykazać się posiadaniem gospodarstwa rolnego w czasie powstania szkód, tj. przed złożeniem wniosku w 2018 r. Należy wskazać, że w oderwaniu od posiadania gospodarstwa rolnego przed dniem złożenia wniosku oblicza się szkody wynoszące powyżej 30% średniej rocznej produkcji rolnej w gospodarstwie rolnym z trzech ostatnich lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły te szkody, albo z trzech lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym wystąpiły szkody, z pominięciem roku o najwyższej i najniższej wielkości produkcji (...). Z przepisu tego nie wynika, aby składający wniosek producent rolny musiał wykazać się posiadaniem gospodarstwa rolnego w okresach tam wskazanych.

Reasumując, skoro zadaniem Agencji jest wspieranie przedsięwzięć związanych ze wznowieniem produkcji w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej, w których wystąpiły szkody spowodowane przez suszę (...) oraz skoro udzielenie wsparcia na ten cel uzależnione jest od wysokości i zakresu szkód oszacowanych przez właściwą komisję, ujętych w protokole sporządzonym przez tę komisję, to udzielenie pomocy finansowej z przeznaczeniem na wznowienie produkcji w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej, w których wystąpiły szkody spowodowane przez suszę, to wskazana pomoc jest przyznawana w drodze decyzji administracyjnej producentowi rolnemu, który złożył wniosek zawierający wszystkie elementy konieczne wraz z wymaganymi załącznikami. Decydujące znaczenie ma posiadanie gospodarstwa rolnego w chwili złożenia wniosku, ponieważ udzielana pomoc ma na celu wznowienie produkcji w gospodarstwie rolnym, a nie naprawienie szkody spowodowanej wystąpieniem w 2018 r. suszy (lub powodzi) posiadaczowi gospodarstwa rolnego w chwili jej powstania.

Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. uwzględnił skargę kasacyjną, uchylając zaskarżone orzeczenie i rozpoznał skargę, ponieważ uznał, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz art. 203 pkt 1) p.p.s.a.