Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1109/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-08-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędzia del. WSA Małgorzata Jużków (spr.) Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 4 stycznia 2011 r. sygn. akt I SA/Gd 1060/10 w sprawie ze skargi B. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 4 stycznia 2011 r. sygn. akt I SA/Gd 1060/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. oddalił skargę B. K. wniesioną od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności.

I. Sąd I instancji orzekł w następującym stanie faktycznym i prawnym :

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r., po rozpatrzeniu wniosku strony z 12 kwietnia 2010 r. odmówił umorzenia odsetek od niezapłaconych przez B. K. składek za lata 2001 – 2007. Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 83 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm., dalej jako u.o.s.u.s.), art. 28 ust. 2, 3 i 3a tej ustawy w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, dalej jako rozporządzenie wykonawcze) oraz art. 32 u.o.s.u.s. Organ wyjaśnił, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, oceniony zgodnie z kryteriami określonymi w art. 28 ust. 2 i 3 u.o.s.u.s. oraz w § 3 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego dowodzą, iż w przypadku strony brak jest podstaw do umorzenia odsetek od nieopłaconych składek.

II. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy okazał się nieskuteczny, gdyż decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2010 nr [...] zaskarżona decyzja została utrzymana w mocy.

W uzasadnieniu organ podkreślił, że sama strona przyznała, że nie dotknęły jej zdarzenia losowe typu powódź, pożar, ciężka, nieuleczalna choroba uniemożliwiająca całkowicie zarobkowanie, ale odwoływała się do stanu majątkowego i dochodów najbliższej rodziny, które nie pozwalają jej, bez uszczerbku dla utrzymania własnego i żony, na spłatę odsetek w kwocie 20.323,00 zł., które narosły w latach 2001 – 2007. Organ wskazał na zgromadzony i wzięty pod uwagę w toku postępowaniu materiał dowodowy zarówno dostarczony przez wnioskodawcę jak i wyciągi z akt płatnika nie potwierdzają tej tezy. Podkreślił, że art. 28 ust. 2 i 3 u.o.s.u.s. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. W rozpatrywanej sprawie, w ocenie organu, całkowita nieściągalność nie została stwierdzona, gdyż postępowanie egzekucyjne nie zostało jeszcze wszczęte. Ponadto stwierdzono składniki majątkowe, z których ewentualna egzekucja mogłaby być prowadzono, a to samochód osobowy oraz dwie nieruchomości, których strona jest właścicielem na zasadach współwłasności ustawowej z małżonką. Zakład Ubezpieczeń Społecznych poddał ocenie wniosek podatnika o umorzenie odsetek także w aspekcie kryteriów sprecyzowanych w rozporządzeniu wykonawczym. Stwierdził, że zgromadzone w sprawie dowody nie potwierdzają zaistnienia zdarzeń w tym rozporządzeniu wskazanych, a uzasadniających umorzenie należności z tytułu składek. Nadto nie zgodził się z zarzutem B. K., iż dług powstał nie z jego winy, ale winy pracowników ZUS, którzy udzielali mu błędnej informacji oraz przyjmowali i akceptowali wnioski o zawieszenie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej jako taksówkarza.

II. Wskazanym wyżej wyrokiem z dnia 4 stycznia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. oddalił skargę wniesioną przez B. K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2010 r. Sąd uznał, że skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw. Nie podzielił zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 1 do 3 i 3a u.o.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego przez ustalenie braku przesłanek do umorzenia zadłużenia z tytułu odsetek od nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne za lata 2001 do 2007 z uwagi na brak całkowitej nieściągalności oraz stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej oraz prawa procesowego przez naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a mianowicie art. 7, art. 9, art. 11 oraz art. 80 i art. 77 przez brak wszechstronnego wyjaśnienia i wyczerpującego zbadania materiału dowodowego, a następnie dokonanie oceny tego materiału dowodowego w sposób nie uwzględniający okoliczności związanych z błędną informacją udzielaną przez ZUS o obowiązkach skarżącego związanych z rozliczeniem składek na ubezpieczenie społeczne.

Zdaniem Sądu, organ odwoławczy prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy, wskazując w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że ani stan majątkowy ani sytuacja rodzinna skarżącego nie uzasadniają niemożności regulowania należności z uwagi na zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

Uznał, że nie wystąpiły przesłanki całkowitej nieściągalności wymienione w art. 28 ust. 2 i 3 pkt 1-5 i 7 u.o.s.u.s, a w szczególności wymieniona w pkt 6) - naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdzi brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Podkreślił, że ponieważ postępowanie zmierzające do przymusowego ściągnięcia długu nie zostało jeszcze wszczęte, nie można jednoznacznie stwierdzić, że egzekucja będzie bezskuteczna. Tym bardziej, że zobowiązany prowadzi działalność gospodarczą, co oznacza, że osiąga z tego tytułu przychody. Sądu zaakceptował ocenę organów, że ewentualny brak przychodu wywołany nierytmicznością popytu na świadczone usługi jest związany z ryzykiem wpisanym w ten sposób pozyskiwania dochodów i nie można jej utożsamiać z trwałą utratą źródła przychodów. Ponadto ustalono, że B. K. jest właścicielem samochodu osobowego o wartości ok. 7.500 zł, który jest wykorzystywany w prowadzonej działalności gospodarczej i na wniosek ZUS objętego zastawem przez Urząd Skarbowy w L. Stwierdzono także, iż zobowiązany jest współwłaścicielem na zasadzie ustawowej wspólności majątkowej działki o pow. 604 m2 zabudowanej domem jednorodzinnym o wartości, według oświadczenia 70.000 zł. Na wniosek ZUS, w dniu 6 lipca 2010 r. sąd wpisał hipotekę na tej nieruchomości. Zobowiązany jest również, na zasadach wspólności majątkowej wraz z żoną, właścicielem działki o pow. 0,0264 ha (wydzielona cześć nieruchomości była w 2009 r. przedmiotem sprzedaży). Podkreślono, że ostatnio wymienionej nieruchomości zobowiązany nie podał w oświadczeniu majątkowym. W świetle ustalonych okoliczności faktycznych, w ocenie Sądu, prawidłowe jest stanowisko organów, że nie zachodzi nieściągalność należności z tytułu składek w tym odsetek, w rozumieniu art. 28 ust. 2 i 3 u.o.s.u.s. Subiektywna ocena skarżącego, wedle której wymienione składniki majątkowe nie przedstawiają istotnej wartości rynkowej, nie podważa oceny organów, które prawidłowo stwierdziły, iż na moment wydania zaskarżonej decyzji istnieją realne możliwości zaspokojenia roszczeń ZUS.

Zdaniem Sądu prawidłowa była również ocena wystąpienia w sprawie przesłanek umorzenia składek wynikających z przepisów rozporządzenia wykonawczego, w którym doprecyzowano "uzasadnione przypadki" umorzenia zaległości (art. 28 ust. 3b u.o.s.u.s.). Sąd, nie kwestionując trudnej sytuacji w jakiej znalazł się zobowiązany stwierdził, że zgromadzony w sprawie w sposób wyczerpujący i prawidłowo oceniony materiał dowodowy nie daje podstaw do wniosku, że opłacenie należności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, ze względu na poniesienie strat materialnych w wyniku klęsk żywiołowych lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności, przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu dającego szanse spłaty zatrudnienia. Dostrzec trzeba, że badając ostatnio wymienione przesłanki umorzenia odsetek od zaległych składek, ZUS rozważył i skonfrontował, w realiach rozpoznawanej sprawy, ważny interes strony i interes społeczny. Wynik tej konfrontacji, znajdujący odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie może być uznany za dowolny lub sprzeczny z prawem. ZUS uwzględnił bowiem ogół zgromadzonych w sprawie dowodów, wyjaśnił także jakie brano pod uwagę przesłanki interesu społecznego.

Za niezasadny uznał także zarzut skarżącego, iż zobowiązanie wynika z uchybień i zaniedbań ZUS, które miały polegać na błędnym informowaniu go przez pracowników ZUS o możliwości zawieszenia działalności gospodarczej i zaprzestania opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. Spór o podleganie obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym B. K. w okresie od 26 listopada 2002 r. do 1 marca 2004 r. zakończony został wyrokiem Sądu Apelacyjnego w G. z dnia 28 czerwca 2007 r. sygn. akt III AUa 563/06, w którym Sąd stwierdził, że skarżący takiemu obowiązkowi w badanym okresie podlegał.

W ocenie Sądu, w aktach rozpoznawanej sprawy brak jest potwierdzenia naruszenia przez organ art. 7 i art. 11 Kpa. w toku postępowania prowadzonego w przedmiocie umorzenia odsetek od zaległych składek na ubezpieczenie społeczne.

IV. W skardze kasacyjnej od wyroku Sądu I instancji B. K., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G. zarzucił:

- na mocy art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., w skrócie p.p.s.a.) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 28 u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia wykonawczego polegające na niezastosowaniu art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego pomimo braku całkowitej nieściągalności,

- na mocy art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy:

- art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy postępowanie ZUS zostało przeprowadzone bez uwzględnienia okoliczności wskazanych w skardze a mieszczących się poza katalogiem sytuacji wymienionych w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. oraz kryteriów sprecyzowanych w § 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego mogących mieć wpływ na rozstrzygniecie sprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że wbrew twierdzeniom Sądu I instancji organ nie dokonał rzetelnej analizy sytuacji rodzinnej i materialnej strony, a w szczególności pominął art. 28 ust. 3a u.s.u.s., który daje możliwość umorzenia należności przy braku ich całkowitej nieściągalności. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie jednoznacznie wynika, że zaległe należności stanowią łącznie kwotę 57.000,00 zł, a skarżący wnosił o umorzenie tylko odsetek (20.323,00 zł.).Faktem jest, że prowadzi działalność gospodarczą, świadczy usługi taksówkowe, ale jego dochody są niewielkie. Żona nie pracuje zawodowo z uwagi na stan zdrowia, a sam skarżący choruje na kręgosłup i często przebywa na zwolnieniu lekarskim. Nie może tez podjąć dodatkowej pracy.

Podkreślono, że do zaistniałej sytuacji by nie doszło, gdyby nie uzyskał błędnej informacji z ZUS o możliwości zawieszenia w latach 2001-2007 działalności gospodarczej z jednoczesnym zawieszeniem obowiązku opłaty składek. Była to jedyna przyczyna powstania zaległości, a od 2008 r. dopuszczona prawnie.

V. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Nie budzi też wątpliwości pogląd, że postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesieniem się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na podstawie kasacyjnej określonej w art.174 pkt 1 jak i pkt 2 p.p.s.a. Jako pierwszy podniesiono zarzut niezastosowania art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w aspekcie wystąpienia przesłanek merytorycznych. W ramach drugiej podstawy kasacyjnej strona wnosząca skargę kasacyjną wskazała na naruszenie przez Sąd I instancji przepisu art. 151 w związku z art.145 § 1 lit. c) p.p.s.a.

Odnosząc się do treści skargi kasacyjnej należy wskazać, że obarczona jest ona szeregiem błędów konstrukcyjnych mających istotny wpływ na jej prawidłowe rozpoznanie.

Art. 176 p.p.s.a. stanowi, że skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Regulacja ta dowodzi, że skarga kasacyjna jest szczególnym i wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia. Należy przytoczyć w niej podstawy kasacyjne wraz z ich uzasadnieniem, wskazać konkretny przepis prawa materialnego lub procesowego, który, zdaniem wnoszącego skargę, został naruszony przez sąd pierwszej instancji. Nie wystarczy przy tym nawet ograniczenie się tylko do przytoczenia przepisu stanowiącego podstawę kasacji, konieczne jest także sprecyzowanie: do jakiego naruszenia przepisów prawa materialnego i/lub procesowego doszło i na czym ono polegało (por. wyrok NSA z dnia 2.06.2009 r., I FSK 306/08, LEX nr 510714).

Powyższy obowiązek jest konsekwencją związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a). Przepis ten bowiem stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. A zatem w skardze kasacyjnej nie tylko należy wskazać konkretne przepisy, które zostały naruszone (razem z odpowiednimi jednostkami redakcyjnymi), ale także należy sformułować w sposób jednoznaczny podstawy kasacyjne oraz umotywować je w taki sposób, aby poszczególne fragmenty uzasadnienia można było połączyć z poszczególnymi zarzutami. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować strony i precyzować, czy konkretyzować zarzutów skargi bądź też ich uzasadnienia (por. wyroki NSA: z dnia 19.02.2009 r., sygn. akt II FSK 97/08, LEX nr 521952; z dnia 10 czerwca 2009 r., II FSK 241/08, LEX nr 511302; z dnia 8 kwietnia 2009 r., II FSK 1951/07, LEX nr 497211, z 25.05.2012 r., sygn. akt II FSK 2256/11, orzeczenia.nsa).

Przystępując do oceny zasadności zarzutu zgłoszonego w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. należy podkreślić, że kasator zarzucił błędną wykładnię art. 28 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego poprzez niezastosowanie ust. 3a art. 28 u.s.u.s. i pkt 1 ust. 1 § 3 rozporządzenia wykonawczego w sytuacji wystąpienia przesłanek merytorycznych uzasadniających umorzenie zadłużenia z tytułu odsetek pomimo braku całkowitej nieściągalności.

Należy podkreślić, że decyzja w przedmiocie umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne ma charakter uznaniowy. Kontrola takiej decyzji w postępowaniu sądowoadministracyjnym ogranicza się do badania jej legalności. W przypadku norm uznaniowych kształtujących podstawę prawną zaskarżonej decyzji ZUS w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, sąd administracyjny w pierwszej kolejności zobowiązany jest do skontrolowania podstaw prawnych i faktycznych takiej decyzji, a w szczególności do oceny, czy organ administracyjny uwzględnił przy jej podjęciu przesłanki prawne i faktyczne sprawy podlegającej rozpatrzeniu. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego sprawy stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym.

Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd w subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi ponadto, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia bądź, jak powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu – dlaczego powinien być zastosowany (por. wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1554/09 czy sygn. akt II GSK 12/11).

Jakkolwiek strona skarżąca zarzuciła naruszenie wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego przez błędna ich wykładnię, to jednak analiza sposobu skonstruowania i uzasadnienia tego zarzutu uzasadnia twierdzenie, że ich naruszenia upatruje ona jednak w niewłaściwym ich zastosowaniu polegającym na tym, że Sąd I instancji przepisów tych w rozpoznawanej sprawie nie zastosował.

Powyższe pozostaje jednak bez wpływu na ocenę, że formułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego nie ma usprawiedliwionych podstaw i nie mógł odnieść skutku oczekiwanego przez stronę skarżącą.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2 - 4.

Z powyższej regulacji bezspornie wynika, że mogą być one umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (art. 28 ust. 2 – 3 przywołanej ustawy). Wskazane przez ustawodawcę przesłanki stanowią katalog zamknięty.

Bezspornym pozostaje również fakt, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a przywołanej ustawy).

Z kolei z przepisu § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wynika, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Powyższy katalog nie ma charakteru zamkniętego, co było uwzględnione w rozważaniach organów obu instancji oraz Sądu I instancji i znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach wydanych rozstrzygnięć.

Kontrolując zgodność z prawem zaskarżonej decyzji w zakresie odnoszącym się do materialnoprawnych podstaw jej wydania, Sąd I instancji argumentował, że w okolicznościach stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy zastosowanie może mieć art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. wraz z modyfikacja wynikającą z art. 28 ust. 3a tej ustawy, gdyż wniosek złożył przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą zobowiązany do opłacania składek na swoje ubezpieczenie społeczne. Podkreślił, że organ przy ocenie wniosku prawidłowo ocenił, że pomimo braku przesłanki całkowitej nieściągalności nie zachodzą inne "uzasadnione przypadki" umorzenia. Wbrew twierdzeniom kasatora fakt niezastosowania art. 28 ust. 3a u.s.u.s. nie wynika z faktu jego pominięcia w ocenie stanu faktycznego sprawy ale z oceny realiów rozpatrywanej sprawy i ważenia interesu strony i interesu społecznego. Sąd I instancji uznał, że dokona na przez organy ocena nie była dowolna ani sprzeczna z prawem. Naczelny Sąd Administracyjny pogląd ten w całości podziela. Również trafnie nie uznano za "uzasadniony przypadek" umorzenia sytuacji, kiedy skarżący składa wadliwe deklaracje a organ je przyjmuje. Tym bardziej, że spór o podleganie obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym został rozstrzygnięty wyrokiem Sądu Apelacyjnego w G. z dnia 28 czerwca 2007 r. sygn. akt AUa 563/06 i od tej daty skarżący miał pełną świadomość ciążących na nim zaległości w opłacaniu składek.

W konsekwencji Sąd I instancji trafnie i słusznie wywiódł, że rozstrzygając w sprawie z wniosku strony skarżącej o umorzenie należności, Zakład zastosował prawidłową podstawę prawną rozpoznając ten wniosek, a to w kontekście przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 2 w związku z art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jak również w kontekście regulacji zawartej w przepisach rozporządzenia wykonawczego.

Odnosząc się do drugiego zarzutu skargi kasacyjnej, naruszenia art. 151 p.p.s.a. w związku z art 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., to należy wyjaśnić, że jest trafny zawsze, gdy kontrolując legalność zaskarżonego aktu, sąd nie dostrzeże, że rozstrzygnięcie to narusza przepisy postępowania, bądź odnajdując takie błędy, niewłaściwie oceni ich wpływ na wynik sprawy administracyjnej.

Zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną Wojewódzki sąd Administracyjny w G. dopuścił się naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., gdyż oddalił skargę, mimo że w postępowaniu administracyjnym organ nie wyjaśnił wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych a w szczególności wystąpienia przesłanek uzasadniających umorzenie należności niż wskazane w art. 28 ust. 2 i 3 oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego. Za takową uznał, jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej "brak świadomości skarżącego z możliwości wykreślenia się z opłacania składek ZUS" spowodowanej przyjmowaniem przez ZUS wniosków i deklaracji.

Zarzut ten jest chybiony, gdyż Zakład Ubezpieczeń Społecznych w uzasadnieniu kontrolowanej przez Sąd I instancji decyzji z dnia [...] sierpnia 2010 r. ustosunkował się do wszystkich okoliczności faktycznych i dowodów podnoszonych przez stronę w trakcie postępowania, w tym i do tego argumentu. Organ przeanalizował dokładnie sytuację finansową Skarżącego i odniósł ją do przepisów art. 28 ust. 2, ust. 3 i ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz do § 3 ust.1 i 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia zdrowotne. Odmienna ocena zgromadzonego w aktach materiału dowodowego nie może wskazywać na naruszenia opisane w skardze kasacyjnej. Wobec czego należy stwierdzić, że postępowanie dowodowe zostało dokonane w sposób prawidłowy zgodnie z zasadami określonymi w art.7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. zaś Sąd I instancji podtrzymując zaskarżoną decyzję nie naruszył normy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art.184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

Sędzia del WSA Sędzia NSA Sędzia NSA

Małgorzata Juzków Zofia Przegalińska Zofia Borowicz