Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 3408/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2, art. 7, art. 8 i art. 39 us. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maciej Dybowski sędzia NSA Elżbieta Kremer sędzia del. WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Małgorzata Ziniewicz po rozpoznaniu w dniu 14 września 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 9 września 2015 r. sygn. akt II SA/Go 361/15 w sprawie ze skargi W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 9 września 2015 r., sygn. akt II SA/Go 361/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z [...] kwietnia 2015 r. w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego i przyznał adwokatowi K. K. wynagrodzenie tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Wyrok zapadł w następującym stanie sprawy:

Wnioskiem z 5 stycznia 2015 r. W. W. wystąpił do [...] Centrum Pomocy Rodzinie w G. o przyznanie pomocy w spłacie zadłużenia za mieszkanie. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że mieszka z matką, która jest głównym najemcą mieszkania. Matka nie płaciła za mieszkanie i fakt ten ukrywała przed synem. Wnioskodawca podał, że spłacał dług do końca 2013 roku, tj. do momentu utraty pracy w 2014 r., kiedy to po brutalnym pobiciu został osobą niepełnosprawną. Aktualnie utrzymuje się z zasiłku stałego i zasiłku pielęgnacyjnego. W toku przeprowadzonego 13 stycznia 2015 r. wywiadu środowiskowego ustalono, że W. W. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, zajmuje jeden pokój, pozostałe dwa pokoje zajmuje matka. Rodzina z powodu zadłużenia mieszkania (15.127,94 zł) i utraty tytułu prawnego do lokalu, nie otrzymuje dofinansowania. Wnioskodawca nie pracuje zawodowo z powodu złego stanu zdrowia - ustalony znaczny stopień niepełnosprawności. Wobec nieopłacania mieszkania od listopada 2013 r. został złożony wniosek o eksmisję. Ustalono, że dochód wnioskodawcy wynosi miesięcznie 542,00 zł, na który składa się zasiłek stały w kwocie 389,00 zł i zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153,00 zł. Wnioskodawca objęty jest również pomocą społeczną w formie zasiłku celowego - styczeń 2015 r. - zasiłek celowy w kwocie 300,00 zł – na dofinansowanie do opału i leków, zasiłek celowy na zakup posiłku lub żywności - program rządowy - od I do III 2015 r. w kwocie po 50,00 zł.

Decyzją z [...] stycznia 2015 r. działający z upoważnienia Prezydenta Miasta G. Kierownik Działu Pomocy Środowiskowej [...] Centrum Pomocy Rodzinie, powołując się na przepis art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3 i 4, art. 8 ust. 1 pkt 1, ust. 3, art. 39 ust. 1 oraz art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 163 ze zm.) odmówił przyznania W. W. zasiłku celowego na pokrycie zaległości w opłatach za mieszkanie.

W uzasadnieniu wskazał, że ze względu na fakt, iż najemca utracił prawo do lokalu, pomoc finansowa w formie spłaty zadłużenia jest niezasadna tym bardziej, iż objęty jest on różnymi formami pomocy społecznej. Organ I instancji wskazał, że [...] Centrum Pomocy Rodzinie w G. posiada ograniczone środki przeznaczone na udzielenie pomocy społecznej w formie zasiłku celowego. W pierwszej kolejności przyznawane są zasiłki na dofinansowanie zakupu żywności, leków i opału. Ze względu na dużą liczbę potrzebujących nie jest możliwe stałe zaspokajanie wszystkich zgłoszonych potrzeb.

W odwołaniu skarżący wskazał, że wskutek pobicia jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. W grudniu 2014 r. dowiedział się, że umowa najmu mieszkania została wypowiedziana ze względu na zadłużenie. Mimo, że najemcą mieszkania była matka, odwołujący się jest zobowiązany do zapłaty zadłużenia solidarnie z matką. Odwołujący się wyjaśnił, że nie ma wyroku eksmisji z mieszkania, sprawa nie została skierowana do sądu, a informacje zawarte w decyzji organu dotyczące wyroku eksmisyjnego i prawa do lokalu zastępczego są nieprawdziwe.

Decyzją z [...] kwietnia 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G., powołując się na przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 39 ustawy o pomocy społecznej, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazało, że przepis art. 39 ustawy o pomocy społecznej skonstruowany jest na zasadzie uznania administracyjnego co oznacza, że zakres i wysokość zasiłku ustala samodzielnie organ pomocy społecznej. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo do oceny hierarchii zgłoszonych potrzeb.

Organ podkreślił, że przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające na okoliczność ustalenia aktualnej sytuacji prawnej i stanu zadłużenia mieszkania. Pismem z 13 kwietnia 2015 r. Zastępca Kierownika Administracji Domów Mieszkalnych [...] poinformował Kolegium, że w stosunku do lokatorów lokalu położnego przy ul. [...] nie został skierowany pozew o eksmisje, a lokatorzy zajmują lokal bezumownie. Zgodnie z tymi wyjaśnieniami, złożenie przez W. W. w dniu 18 lutego 2015 r. wniosku o rozłożenie na raty spowodowało wstrzymanie działań zmierzających do złożenia pozwu o eksmisję. Zadłużenie na dzień 18 lutego 2015 r. wynosiło 10.397,90 zł (zadłużenie czynszowe 8.697,64 zł wraz z odsetkami w wysokości 1.015,26 zł i kosztami procesu w kwocie 685,00 zł). Rozłożenie zadłużenia na raty spowodowało blokadę naliczania odsetek. Ustalono, że raty winny być zapłacone do 20 każdego miesiąca, począwszy od czerwca 2015 r., natomiast czynsz miesięczny w wysokości 497,21 zł powinien być regulowany systematycznie. Nadto odwołujący się znajduje się w trudnej sytuacji zdrowotnej i materialnej i w związku z tym objęty został pomocą społeczną w formie zasiłku na zakup posiłku i opału, które organ I instancji uznał za niezbędne.

Mimo powyższych ustaleń Kolegium stwierdziło, że żądanie strony o przyznanie pomocy społecznej na spłatę zadłużenia mieszkania, do którego zobowiązany jest solidarnie z matką, w myśl art. 39 ustawy o pomocy społecznej nie jest żądaniem na zaspokojenie bieżących, niezbędnych potrzeb rodzinnych strony. Natomiast zobowiązanie do ratalnej spłaty zadłużenia mieszkania, do którego zobowiązany jest zarówno W. W., jak i jego matka, zgodnie z wyjaśnieniami Administracji Domów Mieszkalnych [...], będzie obowiązywało dopiero od czerwca 2015 r..

Kolegium podkreśliło również, że W. W. nie pozostaje bez pomocy społecznej, gdyż objęty był pomocą społeczną w formie zasiłku celowego na dofinansowanie zakupu opału, leków oraz posiłku lub żywności.

W skardze na decyzję organu odwoławczego W. W. zarzucił naruszenie art. 7 oraz art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez błędne stwierdzenie, że nie stwierdzono występowania okoliczności warunkujących przyznanie mu świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej, podczas gdy prawidłowa ocena oraz interpretacja zebranego w sprawie materiału prowadzi do odmiennego wniosku, oraz art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej poprzez błędne przyjęcie przez organ administracyjny, że przedmiotowe żądanie nie jest żądaniem na zaspokojenie bieżących niezbędnych potrzeb rodziny.

W. W. podkreślił, że aby zabezpieczyć sobie możliwość pozostania w zajmowanym dotąd mieszkaniu przy ul. [...] przejął większą część zobowiązań finansowych, których nie spłacała jego matka. Z dochodu, którym dysponuje, tj. kwoty 540 zł będzie pokrywał zarówno bieżące opłaty jak i zaległości. Kolejnym istotnym argumentem przemawiającym za koniecznością pomocy w postaci zasiłku celowego jest fakt, że ze względu na stan zdrowia nie może obecnie podjąć żadnej pracy.

Zdaniem skarżącego organ błędnie zinterpretował art. 7 ustawy o pomocy społecznej, albowiem u strony występują takie powody, jak: bezrobocie (pkt 4), niepełnosprawność (pkt 5), długotrwała lub ciężka choroba (pkt 6), zdarzenie losowe i sytuacja kryzysowa (pkt 14). Skarżący podkreślił, że uległ nieprzewidzianemu wypadkowi - został pobity, a jego leczenie oraz rehabilitacja trwa nadal. Po pobiciu stracił dobrze płatną pracę, której nie może już wykonywać z uwagi na stan zdrowia. Ponadto jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Zatem spełnione zostały wszystkie przesłanki przyznania zasiłku celowego.

Uzasadniając natomiast zarzut naruszenia art. 39 ustawy o pomocy społecznej, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, skarżący wskazał, że przyznanie pomocy na spłatę powstałego zadłużenia może w określonej sytuacji służyć realizacji celów opieki społecznej, albowiem jej przyznanie zapobiegnie zwiększaniu zadłużenia, co może ułatwić jego spłatę w przyszłości, a w konsekwencji pozwoli na przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej wnioskodawcy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim rozpoznając sprawę nie stwierdził, aby w toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia prawa materialnego bądź procesowego, które mogłoby stanowić podstawę uwzględnienia skargi, a decyzja nie budzi zastrzeżeń z punktu widzenia jej legalności. Ustalony przez organy obu instancji stan faktyczny jest bezsporny i znajduje pełne potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym.

Na wstępie rozważań prawnych wskazał Sąd I instancji, że skarżący spełnia wszystkie wymagania stawiane w przepisach ustawy o pomocy społecznej, określające w jednoznaczny sposób kryteria, jakie spełniać musi strona ubiegająca się o przyznanie świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego, czego dowodem było chociażby przyznanie mu w roku 2015, odrębnymi decyzjami, pomocy w formie zasiłku celowego na zakup żywności, opału oraz pomocy w formie zasiłku stałego.

Podejmując decyzję o odmowie przyznania zasiłku celowego na spłatę zadłużenia z tytułu czynszu za mieszkanie, organ działał w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że organ administracji publicznej jedynie "może" podjąć w sprawie rozstrzygnięcie, ale nie ma obowiązku wydania orzeczenia o określonej treści. Rozstrzygnięcia wydawane w oparciu o uznanie administracyjne podlegają kontroli sądowej sprawowanej pod względem zgodności z prawem.

Mając na uwadze treść przepisów ustawy o pomocy społecznej podniósł Sąd I instancji, że przy udzielaniu pomocy społecznej organ kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi na gruncie tej regulacji dotyczącymi wymogu dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy (art. 3 ust. 3), przy jednoczesnym ograniczeniu uwzględniania potrzeb osób i rodzin korzystających z pomocy do sytuacji, gdy potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4). Ratio legis tych postanowień polega na rozdzieleniu funduszy, jakimi dysponuje właściwy organ w taki sposób, aby pomoc dotarła do wszystkich osób uprawnionych w formie i wysokości adekwatnej do zgłaszanych przez nich potrzeb i zasobów finansowych organów pomocy społecznej.

W przekonaniu Sądu Wojewódzkiego, wydając w niniejszej sprawie decyzję odmowną organy nie przekroczyły granic swobodnego uznania. Nawet przy kwalifikacji zgłoszonej przez skarżącego potrzeby (10.397,90 zł) jako niezbędnej potrzeby bytowej, o której mowa w art. 39 ustawy o pomocy społecznej, przy rozstrzyganiu sprawy istnieje bezwzględny wymóg uwzględnienia możliwości finansowych danego Ośrodka Pomocy Społecznej, które, jak wynika z danych przedstawionych w uzasadnieniu decyzji, są ograniczone i nie pozwalają na przyznanie pomocy w zgłoszonym rozmiarze.

Spełnienie wymogów formalnych otrzymania świadczenia pieniężnego nie jest równoznaczne z jego otrzymaniem, ponieważ w tym zakresie znaczenie mają również inne okoliczności. Sąd I instancji stanął na stanowisku, że spłata zaległości z tytułu czynszu za mieszkanie, w określonych sytuacjach, może być uznana za niezbędną potrzebę bytową i uzasadniać przyznanie świadczenia na podstawie art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Jednakże decyzja w tej mierze opiera się na uznaniu organu, ważne jest zatem wszechstronne i wnikliwe rozpatrzenie wszystkich okoliczności danej sprawy, nadto odzwierciedlenie procesu podejmowania decyzji w uzasadnieniu rozstrzygnięcia.

Zaskarżonej decyzji nie można zarzucić, że jest dowolna, tj. podjęta z naruszeniem art. 80 k.p.a.. Motywy rozstrzygnięcia zostały szczegółowo przedstawione, nadto ich ocena dowodzi, że nie mają one pozaprawnego charakteru.

Podkreślił Sąd I instancji, że w czerwcu 2015 r. weszło w życie porozumienie zawarte pomiędzy skarżącym a [...] w sprawie spłaty zadłużenia za przedmiotowe mieszkanie. Jest to istotna okoliczność w sprawie, mogąca rzutować na sposób rozwiązania danego problemu na przyszłość.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył W. W., zaskarżając wyrok w całości i wnosząc o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku art. 7, 8, 77 oraz 80 k.p.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi w sytuacji, gdy organ niewystarczająco wyjaśnił stan faktyczny, załatwił sprawę bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącego, nie ustosunkował się do wszystkich zarzutów skargi i w sposób dowolny i nieuprawiony przyjął interpretację przepisów prawa, dokonując analizy tych przepisów w sposób niekorzystny dla strony, w szczególności poprzez przyjęcie, że kryterium możliwości finansowych Ośrodka Pomocy Społecznej jest przeważające w niniejszej sprawie, podczas gdy przyznanie tego zasiłku byłoby przeznaczone na spłatę zadłużenia w ZGM, które prowadzi Miasto G., które jednocześnie finansuje Ośrodek Pomocy Społecznej. W istocie przyznanie zasiłku stanowiłoby podstawę do spłaty własnej wierzytelności wobec wnioskodawcy. Tej okoliczności ani organy ani Sąd I Instancji nie sprawdziły i nie wzięły pod uwagę.

Drugi zarzut dotyczy naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., poprzez oddalenie skargi, pomimo naruszenia przez organ II instancji przepisów prawa materialnego w postaci art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163) poprzez jego niezastosowanie w zw. z art. 2, 7 oraz 8 ustawy o pomocy społecznej poprzez wskazanie uznaniowości administracyjnej jako podstawy wydania decyzji w powiązaniu z brakiem środków finansowych, podczas gdy z materiału gromadzonego w sprawie nie sposób przyjąć kryterium finansowego za prawdziwe, a brak odmowy pomocy spowoduje nieosiągnięcie celów pomocy społecznej wobec nadzwyczajnych okoliczności sprawy.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego kasacyjnie wskazał, że konieczność pokrycia zaległości w opłatach za mieszkanie mieści się pojęciu niezbędnej potrzeby bytowej (por. m.in. wyroki NSA z dnia 12 października 2007 r., I OSK 45/07 LEX nr 328485 oraz z dnia 8 maja 2008 r., I OSK 1174/07 LEX nr 499750). Zgodnie z art. 2 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W. W. podjął starania w celu poprawy swojej sytuacji życiowej, przystępując m.in. do spłat zadłużenia powstałych za życia jego matki związanych z mieszkaniem oraz regulując bieżące opłaty. Jednakże spłata całego zadłużenia w kwocie ponad 10 tys. złotych przekracza jego możliwości zarobkowe i majątkowe.

Stan faktyczny sprawy w momencie podejmowania decyzji przez organy administracyjne uległ zmianie o tyle, że zmarła matka skarżącego, będąca odpowiedzialna za powstanie zadłużenia. Obecnie skarżący zajmuje przedmiotowe mieszkanie, które obecnie regularnie opłaca, a także w bardzo niewielkim zakresie na skutek podpisanego porozumienia spłaca należności przeszłe. W dłuższej perspektywie czasowej niemożliwa jest jednak spłata całości zadłużenia. Brak spłaty zadłużenia czynszowego prowadzi zaś do utraty mieszkania, a zatem prawa podstawowego, warunkującego godziwe warunki życia. Bez znaczenia jest przy tym fakt, że skarżący zajmuje lokal bez tytułu prawnego, ponieważ jest zobowiązany do opłat za mieszkanie tytułem odszkodowania za zajmowany lokal.

Zdaniem autora skargi kasacyjnej w sprawie pominięto okoliczność, że zasiłek będzie przeznaczony na spłatę zaległości czynszowych w ZGM G. ZGM jest prowadzony i finansowany przez Miasto G., podobnie jak Ośrodek Pomocy Społecznej. Oznacza to, że w istocie spłata tego zadłużenia nie spowoduje uszczuplenia posiadanego stanu przez OPS albowiem przesunięcia budżetowe są prowadzone w ramach jednego organizmu. Stąd zachodzą nie tylko przesłanki formalne, ale także i merytoryczne do przyznania zasiłku celowego skarżącemu bez jednoczesnego obciążania budżetu Ośrodka Pomocy Społecznej, albowiem wierzycielem i beneficjentem ostatecznym i tak będzie ten sam podmiot - tj. Miasto G.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do przepisu art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a.. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten – inaczej niż wojewódzkie sądy administracyjne - zobligowany jest jedynie do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 P.p.s.a.. Przepis art. 174 pkt 1 tej ustawy przewiduje dwie postaci naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne jej rozumienie, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym przypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.

Przedstawione w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczą zarówno naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego. W orzecznictwie i piśmiennictwie zgodnie przyjmuje się, że w sytuacji oparcia skargi kasacyjnej na obydwu podstawach ustawowych w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd przepis prawa materialnego (zob. B. Gruszczyński (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", wyd. II, Zakamycze 2006, s. 425 i powołane tam orzeczenia).

Formułując zarzut naruszenia przepisów postępowania autor skargi kasacyjnej wskazał na przepis art 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku art. 7, 8, 77 oraz 80 k.p.a., zarzucając Sądowi I instancji bezzasadne oddalenie skargi w sytuacji, gdy organy niewystarczająco wyjaśniły stan faktyczny, a ponadto załatwiły sprawę bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącego.

Zarzut ten jest pozbawiony uzasadnionych podstaw. Wbrew stanowisku i argumentacji wnoszącego skargę kasacyjną wynik przeprowadzonej przez Sąd I instancji kontroli działalności orzekających w sprawie organów administracji uprawniał do wysnucia wniosku, że w toku postępowania administracyjnego wyjaśnione zostały wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, a zebrany materiał dowodowy został właściwie rozpatrzony. Przed podjęciem decyzji ustalono sytuację osobistą, zdrowotną i majątkową skarżącego, który wystąpił o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej, co potwierdza obszerny materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. W uzasadnieniu decyzji organu I instancji przedstawiono także ograniczone możliwości finansowe [...] Centrum Pomocy Rodzinie w G. wynikające z dużej ilości osób kwalifikujących się do udzielenia pomocy i niewielkich przeznaczonych na ten cel środków.

Zarzucając naruszenie prawa materialnego autor skargi kasacyjnej wskazał na niezastosowanie przez Sąd I instancji przepisu art. 39 ust. 1 w zw. z art. 2, 7 oraz 8 ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163) poprzez wskazanie uznaniowości administracyjnej jako podstawy wydania decyzji w powiązaniu z brakiem środków finansowych, podczas gdy z materiału gromadzonego w sprawie nie sposób przyjąć kryterium finansowego za prawdziwe, a brak odmowy pomocy spowoduje nieosiągnięcie celów pomocy społecznej wobec nadzwyczajnych okoliczności sprawy.

W przekonaniu składu orzekającego NSA Sąd I instancji w przedmiotowej sprawie dokonał także prawidłowej wykładni art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej i prawidłowo zastosował ten przepis do ustalonego stanu faktycznego. Powołany powyżej przepis stanowi, że zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Zarówno w orzecznictwie, jak i piśmiennictwie wskazuje się, że rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach uznania przyjmującego postać decyzji administracyjnej, przy czym organ powinien kierować się interesem obywatela, interesem społecznym oraz własnymi środkami. Uznanie nie pozwala organowi na dowolność w rozstrzygnięciu sprawy, ale też nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela. Organ w pierwszej kolejności powinien ustalić, czy przyznanie zasiłku spełnia przesłanki określone w art. 39 ust. 1 ustawy. Spełnienie warunków do otrzymania zasiłku celowego, tak jak w okolicznościach przedmiotowej sprawy, nie obliguje organu do jego przyznania, jednakże odmowa udzielenia świadczenia wymaga uzasadnienia, w tym powołania się na interes społeczny bądź brak możliwości organu. W ramach uznania administracyjnego organ ma prawo dokonywać oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Nie ulega wątpliwości, że organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc ani udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza zatem załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoją temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. I. Sierpowska, U.p.s. Komentarz, Lex 2014 , W. Maciejko, U.p.s. Komentarz, LexisNexis 2013).

Jak łatwo zauważyć, wyżej przedstawione rozumienie tego przepisu jest zbieżne z przedstawionym przez Sąd I instancji w uzasadnieniu kontrolowanego wyroku. Trafnie Sąd Wojewódzki ocenił, że w sprawie W. W. zaskarżonej decyzji nie można zarzucić, że jest dowolna, tj. podjęta z naruszeniem art. 80 k.p.a.. Motywy rozstrzygnięcia zostały bowiem szczegółowo przedstawione, nadto ich ocena dowodzi, że nie mają one pozaprawnego charakteru.

Trudno także uznać za uzasadniony zawarty w skardze kasacyjnej zarzut, że Sąd I instancji nie uwzględnił okoliczności, iż żądany przez W. W. zasiłek będzie przeznaczony na spłatę zaległości czynszowych w ZGM G., który jest prowadzony i finansowany przez Miasto G., podobnie jak Ośrodek Pomocy Społecznej. Okoliczność ta jest całkowicie pozbawiona znaczenia z punktu widzenia organów pomocy społecznej, które, jak wyżej wskazano, zobowiązane są wziąć pod uwagę jedynie przesłanki wynikające z art. 2 ust. 1, 7 i art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.

Mając na uwadze powyższe Sąd I instancji zasadnie na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę, a w konsekwencji należało – zgodnie z art. 184 P.p.s.a. - oddalić również skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż to wynagrodzenie, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a.