Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 957/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-09-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 5, art. 151
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2 ust. 1 lit. e
journal: Dz.U. 1944 nr 4 poz 17
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant referent stażysta Beata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2015 r. sprawy ze skargi J. Z., J. M., M. S. i K. O. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosków z dnia [...] stycznia 2015 r. K. O. oraz, J. Z., J. M. i M. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy objętej decyzją Ministra Rolnictwa i rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję.

W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan sprawy:

Decyzją z dnia [...] stycznia 2001 r., nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2000 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Urzędu Wojewódzkiego [...] z dnia [...] sierpnia 1947 r. o podpadaniu nieruchomości S. O. położonej we wsi K. pod działanie art. 2 ust. 1 lit e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.

K. O. pismem z dnia [...].06.2013 r. wystąpiła o wznowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. postępowania zakończonego w/w decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...].01.2001 r., wskazując jako okoliczność uzasadniającą wznowienie nowy dowód, którym w jej opinii jest protokół dotyczący przedmiotowej nieruchomości sporządzony w dniu [...].02.1945r., z treści którego wynika, że powierzchnia gruntów ornych wynosiła [...] ha.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w/w decyzją z dnia [...].01.2015 r. odmówił uchylenia decyzji Ministra rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...].01.2001 r., nr [...] argumentując, że w niniejszej sprawie nie zaistniała przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.

Pismem z dnia [...].01.2015 r. - wniesionym w ustawowym terminie - wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyły udokumentowane następczynie prawne S. O. tj. K. O. oraz J. Z., J. M. i M. S. podnosząc:

- naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. przez wadliwe uznanie, że protokół z dnia 10.02.1945r. znany był organowi wcześniej w postępowaniu o stwierdzenie nieważności zakończonym decyzją z dnia [...].01.2001 r.;

- naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. przez wadliwą ocenę materiału zebranego w sprawie i pominięcie jego wszechstronnego wyjaśnienia, polegające na zaniechaniu przeprowadzenia dowodu z dokumentu w postaci "rozkładu podatków dla gminy [...] " za rok 1939 - 1940 dot. nieruchomości K.;

- naruszenie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych w sprawie wykonania dekretu PKWN o Reformie Rolnej z dn. [...].03.1945r. przez niewzięcie przez organ pod uwagę braku w ogóle, a co najmniej braku odpowiedniego - tj. pochodzącego z właściwej daty - wniosku (określanego jako z dn. [...].02.1945r.) o zbadanie czy przedmiotowa nieruchomość podlega przejęciu przez Państwo na mocy dekretu o reformie rolnej;

naruszenie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. przez brak wzięcia przez organ pod uwagę faktu, że część wnioskodawców (poza K. O.) nie brała udziału od początku w tym, jak i w poprzednim postępowaniu bez ich winy, nie mogąc w pełni realizować swoich praw w celu obrony interesów.

Ponownie rozpatrując sprawę organ podniósł, że istotą postępowania prowadzonego w trybie art. 127 § 3 K.p.a. tj. z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest ustalenie, czy organ w postępowaniu zakończonym zakwestionowanym rozstrzygnięciem w wyczerpujący sposób zebrał materiał dowodowy niezbędny do wydania rozstrzygnięcia w sprawie oraz czy dokonał prawidłowej oceny tego materiału.

Postępowanie objęte zakwestionowaną decyzją z dnia [...].01.2015r. prowadzone było w trybie wznowienia postępowania będącego nadzwyczajnym postępowaniem administracyjnym, którego przedmiotem jest weryfikacja decyzji ostatecznej, a nie rozpoznanie i rozstrzygnięcie nowej sprawy administracyjnej. W niniejszej sprawie postępowanie zostało wznowione na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., w myśl którego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Wznowienie postępowania jest instytucją szczególną, stanowiącą wyjątek od zasady trwałości decyzji, a więc wykładnia przepisów określających warunki wznowienia musi być ścisła. Konsekwencją przyjęcia wykładni ścieśniającej jest m. in. to, że okoliczności, o których stanowi przepis art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. muszą ujawnić się po wydaniu decyzji, co oznacza, że dowody na istnienie tych okoliczności nie mogą znajdować się w aktach sprawy administracyjnej zakończonej wydaniem decyzji podlegającej wznowieniu. Ponadto dowody te i fakty muszą być nowe, tzn. nowo odkryte lub po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Muszą więc stanowić nowość w konkretnym postępowaniu. Musiały więc nie być znane organowi, przed którym toczyło się postępowanie.

W niniejszej sprawie okolicznością uzasadniającą wznowienie postępowania był nowy - w opinii wnioskodawczyni - dowód. tj. protokół z dnia [...].02.1945 r. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...].01.2015 r. wskazano, iż w aktach sprawy zakończonej w/w decyzją z dnia [...].01.2001 r. nie ma egzemplarza protokołu z dnia 10.02.1945r. ani w oryginale, ani w odpisie. Jednakże w piśmie z dnia [...].12.1998 r. S. O. powołał się na ten protokół, przytaczając przy tym obszernie jego treść. Tym samym fakt istnienia protokołu, jak również istotne elementy jego treści znane były organowi przed wydaniem w/w decyzji z dnia [...].01.2001 r. Natomiast we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podniesiono argument, iż w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. chodzi o znajomość danego dowodu przez organ wydający decyzję w postępowaniu, które ma być wznawiane. Taka okoliczność nie miała miejsca. Dowodu z protokołu zgodnie z wymaganiami proceduralnymi zdaniem odwołujących się w ogóle nie prowadzono. Nie pojawił się on nawet w aktach sprawy, ani też nie był brany pod uwagę przy orzekaniu przez, ten organ, nie odwołano się do niego w uzasadnieniu decyzji. Ponadto zdaniem odwołujących się "pismo S. O., na które powołuje się organ pochodzi z dnia [...].12.1998r., tymczasem postępowanie, które ma być wznawiane wszczęto później dopiero pod koniec 1999r. Tak więc zdaniem odwołujących się organ nie dysponował w tym postępowaniu wiedzą o inkryminowanym dokumencie, gdyż żadna informacja o nim nie została ujawniona w toku tej procedury, a jedyny ślad został złożony poza jakimkolwiek formalnym trybem proceduralnym - wcześniej."

Odnosząc się do powyższego organ stwierdził, że Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi w dacie wydania decyzji z dnia [...].01.2001 r. znana była okoliczność, że istnieje protokół z dnia 10.02.1945r., jak również znane były wartości przytoczonych w jego treści powierzchni użytków każdego rodzaju. Wynika to jednoznacznie z treści pisma S. O. z dnia [...].12.1998 r., które dawało organowi tę samą wiedzę, co sam protokół z dnia [...].02.1945 r. Tym samym brak jest zdaniem organu podstaw, aby protokołowi z dnia [...].02.1945r. przypisać walor nowości, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Natomiast fakt, że organ nie odniósł się do tego dokumentu nie jest zdaniem organu przesłanką wznowieniową - por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GSK 889/09.

W świetle art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. nie może stanowić podstawy do uchylenia decyzji okoliczność, że po wydaniu rozstrzygnięcia organowi przedłożono dowód opisany już uprzednio we wznowionym postępowaniu.

Organ dodatkowo wyjaśnił, że brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do uznania za prawidłowe stanowiska wnioskodawczyń, w myśl którego organ administracji zobligowany jest do podejmowania rozstrzygnięć tylko na podstawie dowodów i okoliczności dołączonych do akt sprawy po wszczęciu postępowania, a wiedza powzięta przez organ przed wszczęciem konkretnego postępowania nie mogłaby być źródłem ustaleń mających wpływ na rozstrzygnięcie danej sprawy.

Brak podstaw wznowieniowych wyłącza dopuszczalność rozstrzygania o istocie sprawy. Tym samym zdaniem organu wobec nie wykazania przesłanki wznowienia tzn. braku waloru nowości o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. kwestie takie jak wartość dowodowa w/w protokołu z dnia 10.02.1945 r., dokument opisujący rozkład podatków obejmujących przedmiotową nieruchomość, jak również wniosek z lat 40 - tych inicjujący pierwotne postępowanie zakończone w/w orzeczeniem z dnia 08.08.1947 r. pozostają poza oceną organu w niniejszym postępowaniu.

Zgodnie z żądaniem K. O. z dnia [...].06.2013 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi badając w pierwszej kolejności dopuszczalność, a następnie zasadność wznowienia postępowania dokonał analizy pod kątem wystąpienia przesłanek z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., w tym kwestię zachowania dla tej przesłanki terminu z art. 148 § 1 K.p.a. Podniesienie na etapie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji rozstrzygającej wystąpienie w sprawie tej przesłanki wznowieniowej nowego zarzutu tj. wystąpienia innej przesłanki wznowieniowej (braku udziału strony) nie może odnieść skutku, chociażby z tej przyczyny, wymaga ona innej przesłanki formalnej (art. 145 § 2 K.p.a.), którą należałoby rozpatrzyć mając na uwadze zasadę dwuinstancyjności postępowania.

Na decyzję Ministra rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2015 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli J. Z., J. M., M. S. oraz K. O. zarzucając jej:

naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. przez wadliwe uznanie, że Protokół w sprawie przejścia na cele Reformy Rolnej na mocy Dekretu PKWN z dn. 06.09.1944 r. o wprowadzeniu Reformy Rolnej z dn. 10.02.1945 r. był znany tut. Organowi wcześniej w postępowaniu o stwierdzenie nieważności, zakończonym decyzją z dn. [...].01.2001 r., co wyłącza w jego błędnej ocenie przesłankę do wznowienia postępowania nieważnościowego;

naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez wadliwą ocenę materiału zebranego w sprawie i pominięcie jego wszechstronnego wyjaśnienia, polegające na zaniechaniu przeprowadzenia dowodu z dokumentu w postaci "Rozkładu podatków dla gminy [...] " za rok 1939-1940 dot. nieruchomości [...];

naruszenie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych w sprawie wykonania Dekretu PKWN o Reformie Rolnej z dn. [...].03.1945 r. przez niewzięcie przez Organ pod uwagę braku w ogóle, a co najmniej braku odpowiedniego - tj. pochodzącego z właściwej daty - wniosku (określanego jako z dn. [...].02.1945 r.) o zbadanie czy przedmiotowa nieruchomość podlega przejęciu przez państwo na mocy dekretu o reformie rolnej;

naruszenie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. przez brak wzięcia przez Organ pod uwagę faktu, że część wnioskodawców (poza panią K. O.) nie brała udziału od początku w tym, jak i w poprzednim postępowaniu bez ich winy, nie mogąc w pełni realizować swoich praw w celu obrony ich interesów wnosząc o jej uchylenie w całości.

W obszernym uzasadnieniu skargi podniesiono między innymi, że organ w zaskarżonej decyzji, w zasadzie powielił swoje wcześniejsze stanowisko w sprawie, nie wnosząc do niej nowych aspektów. Z drugiej strony zdaniem skarżących nie odniósł się w sposób wyczerpujący do całości argumentacji zaprezentowanej we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, co stanowi zdaniem skarżących samodzielną wadę decyzji.

W tych okolicznościach, konieczna jest weryfikacja wszystkich poruszonych zagadnień w ramach kontroli sądu administracyjnego.

Organ wadliwie uznaje zdaniem skarżących, że nie zachodzi przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., która przecież expressis verbis odnosi się do pojęcia "dowodów" znanych bądź nie wcześniej organowi. Tymczasem, dowód w postaci Protokołu nie pojawił się wcześniej w postępowaniu, tj. w 1998 roku. Wzmiankowano o nim jedynie ogólnie w pytaniu postawionym przez S. O. Dokument taki jednak nie zaistniał wówczas w aktach sprawy, tak "więc trudno zdaniem skarżących stwierdzić, że dowód był od tej chwili znany. Organ nie zapoznał się z nim wtedy, a do ww. pytania z 1998 r. ustosunkował się dopiero w ostatnim czasie, tj. w piśmie z dn. [...].03.2015 r.

Zdaniem skarżących nie można zgodzić się ze stwierdzeniami organu łączącym obie sprawy: pytania S. O. z dnia [...].12.1998 r. oraz następnie postępowania wywołanego wnioskiem R. O. z dn. 08.02.1999 r., po to aby stwierdzić na koniec, iż obie zostały rozstrzygnięte decyzją Organu z dn. [...].01.2001 r. i następnie wyrokiem NSA.

Sprawy te zdaniem skarżących należy traktować oddzielnie, w szczególności dlatego, iż R. O. nie legitymował się pełnomocnictwem do działania w imieniu brata S. S. o tym także treść stanowisk prezentowanych przez R. O., który nie powoływał się na wadliwie przyjętą powierzchnię przejętego gruntu, ani też nie odwoływał się do kwestii Protokołu, nie wiedząc wówczas o nim. Z tej przyczyny również Organ, rozpoznając jego sprawę decyzją z dn. [...].01.2001 r. nie wypowiedział się w ogóle w kwestii tego protokołu, nie wiedząc o nim w rzeczywistości. Nie wziął go także pod uwagę w efekcie także NSA. Pytanie S. O. z dn. [...].12.1998 r. - jak wskazuje sam Organ w piśmie z dn. 16.03.2015 r. – zostało zarejestrowane pod innym numerem i winno być traktowane jako odrębna sprawa, a nie łączone postępowaniem z wniosku R. O. Tak więc również z tych przyczyn, przywołany w tym piśmie Protokół nie może kreować rzekomej wiedzy Organu w nin. Sprawie.

Dlatego też skarżący podtrzymują stanowisko, że powoływana przesłanka wznowieniowa została spełniona," tzn. Organowi dowód w postaci Protokołu nie był wcześniej znany w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Tak więc zgodnie obowiązującą w k.p.a. zasadą bezpośredniości prowadzenia dowodów, należy uznać, że także ta ostatnia przesłanka wznowienia z art. 145 § pkt 5 k.p.a. ziściła się, a więc z punktu widzenia wymagań formalnych, postępowanie winno zostać wznowione także już po kontroli merytorycznej przesłanek z art. 145 § 1 k.p.a.

Niezależnie, od aspektu proceduralnego, skarżący zwracają uwagę, że Protokół ten ma nie tylko ich zdaniami walor jako przesłanka wznowieniowa, ale również posiada ważkie znaczenie co do istoty sprawy. Wyszczególnia on bowiem powierzchnie użytków rolnych w ramach przedmiotowej nieruchomości, która wynosi na tę datę poniżej [...] Ha, co ma kluczowe znaczenie dla przesądzenia meritum. W związku zatem z obowiązującą w k.p.a. zasadą prawdy materialnej, konieczne jest wzięcie pod uwagę tego dokumentu przy merytorycznej ocenie żądania wnioskodawców i krytyczne odniesienie go do ustaleń zawartych w orzeczeniu [...] Urzędu Wojewódzkiego z dn. [...].08.1947 r.

Z powyższym zarzutem, powiązane jest także zastrzeżenie zgłoszone co do pominięcia w analizie Organu dokumentu dołączonego w toku postępowania do akt w postaci "Rozkładu podatków dla gminy [...] " za rok 1939-1940 dot. nieruchomości [...]. Zarzutowi temu Organ w zaskarżonej decyzji nie poświęcił należytej uwagi, niezasadnie deprecjonując jego znaczenie.

W toku postępowania Organ poprzestał jedynie na przytoczeniu samego faktu złożenia tego dokumentu przez stronę, jednak nie dokonał żadnej jego oceny w płaszczyźnie wartości dowodowej. Naruszył w ten sposób kardynalną zasadę procedury administracyjnej zawartą w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którą "Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy", a także art. 7 i 78 § 1 k.p.a.

Tymczasem uwidoczniona w orzeczeniu [...] Urzędu Wojewódzkiego z dn. [...].08.1947 r. powierzchnia użytków rolnych w ramach spornej nieruchomości stoi w sprzeczności ze źródłową dokumentacją i traci swoją wiarygodność. W konsekwencji, orzeczenie to jest niezasadne i wymaga wyeliminowania z obrotu, do czego zmierza w konsekwencji niniejszy wniosek.

Zdaniami skarżących podstawowe w tej sprawie orzeczenie [...] Urzędu Wojewódzkiego z dn. [...].08.1947 r., wskazuje wyraźnie jako podstawę wniosek S. O. z dn. [...].02.1945 r w przedmiocie zbadania czy przedmiotowa nieruchomość [...] podlegała pod regulacje dekretowe z punktu widzenia obszaru użytków rolnych.

Tymczasem, analiza akt zarówno tej sprawy, jak i tej pierwotnej zakończonej decyzją z 2001 r., prowadzi do konkluzji, że takiego wniosku w nich nie ma. Implikuje to stwierdzenie, że już ta przyczyna wymusza stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1947 r.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy podniesiono również kwestię o ważkim znaczeniu, stanowiącą przejaw istotnego naruszenia prawa. Mimo to, Organ, który winien stać na straży praworządności działań administracji publicznej, pominął to zagadnienie, przechodząc nad nim do porządku dziennego, bez wyciągnięcia żadnych konsekwencji.

Chodzi tu o brak występowania od początku w postępowaniach trzech wnioskodawczyń, których zgłoszenie nastąpiło dopiero do tej sprawy pismem z dn. [...].09.2014 r. Przy czym J. M. oraz M. S. (z d. M.) nie brały już udziału w postępowaniu zakończonym decyzją z 2001 r., które ma być obecnie wznawiane, mimo że już w jego toku organ dysponował dokumentacją spadkową, z której wynikał ich interes prawny jako stron.

Fragmentaryczny udział tych osób uniemożliwił im należytą ochrony ich interesów.

Brak udziału strony w postępowaniu bez jej winy jest odrębną przesłanką wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Niemniej w tej sytuacji należy mieć na względzie specyfikę okoliczności w danym momencie, gdyż postępowanie wznowieniowe zostało już wówczas rozpoczęte z innej przyczyny postanowieniem z dn. [...].10.2013 r.

Reasumując, mając na uwadze całokształt zarzutów przytoczonych powyżej skarżący uznali, że w przedmiotowej sprawie zachodzą zarówno przesłanki wznowieniowe, jak i przedstawiono tego rodzaju dowody, że ich zdaniem istnieje uzasadniona podstawa do uchylenia decyzji z [...] stycznia 2001 r. i wyeliminowania z obrotu prawnego orzeczenia [...] Urzędu Wojewódzkiego z [...] sierpnia 1947 r.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

Sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Oznacza to między innymi, że sąd nie może w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze, ale także powinien wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu.

W świetle kryterium legalności niniejsza skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2015 r. odmawiająca uchylenia decyzji Ministra rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2001 r. są zgodne z prawem.

Przede wszystkim podkreślić należy, że kontrolowane postępowanie odbywało się w trybie nadzwyczajnym wznowienia postępowania.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową służącą weryfikacji decyzji ostatecznej, która stwarza prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ostatecznie zakończonej. Nie jest to jednak tryb, przy pomocy którego można wzruszyć ostateczną decyzję administracyjną w każdym przypadku. Możliwość taka istnieje tylko w sytuacjach ściśle wskazanych w ustawie procesowej i po spełnieniu określonych w niej warunków. Przesłanki wznowienia postępowania ustalone zostały w sposób wyczerpujący w art. 145 § 1, art. 145a § 1 i art. 145b § 1 k.p.a. Związane są one z kwalifikowaną wadliwością postępowania i dlatego skutkiem ich zaistnienia jest możliwość ponownego rozpatrzenia sprawy w celu sprawdzenia, czy stwierdzona wada postępowania nie wpłynęła na treść rozstrzygnięcia. Celem postępowania wznowieniowego jest w pierwszej kolejności stwierdzenie wystąpienia przesłanek wznowienia postępowania, a następnie – w przypadku pozytywnego wyniku dokonanej w tym zakresie oceny - przeprowadzenie postępowania w celu rozstrzygnięcia istoty sprawy, będącej przedmiotem decyzji ostatecznej. Podkreślić przy tym trzeba, że wznowienie postępowania stanowi odstępstwo od ustanowionej w art. 16 § 1 k.p.a. ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnej i dlatego przepisy regulujące ten tryb wymagają stasowania wykładni ścieśniającej.

Zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję.

Przepis art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. stanowi, że organ odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b k.p.a. i wówczas nie dochodzi do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy. Stosownie do art. 151 § pkt 1 k.p.a. we wznowionym postępowaniu organ powinien zatem w pierwszej kolejności zbadać, czy w sprawie rzeczywiście zaistniała wskazana jako podstawa wszczęcia postępowania przesłanka wznowienia.

We wznowionym postępowaniu w pierwszej kolejności zasadnicze znaczenie miało zatem ustalenie, czy w sprawie w istocie wystąpiły okoliczności wskazane jako przesłanka wznowienia. We wniosku o wznowienie postępowania skarżący wskazali jako podstawę wznowienia przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wskazując na nowy dowód, którym w jej opinii jest protokół dotyczący przedmiotowej nieruchomości sporządzony w dniu 10 lutego 1945 r., z treści którego wynika, że powierzchnia gruntów ornych wynosiła [...] ha.

Rozstrzygając kwestię wystąpienia w sprawie podstawy wznowienia, wskazać należy, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wznawia się postępowanie, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który decyzję wydał. W ramach określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. podstawy wznowienia, niezależnymi od siebie i samoistnymi przesłankami wznowienia są nowe okoliczności faktyczne oraz nowe dowody. Konieczne przy tym jest, aby istniały one w dacie wydania decyzji ostatecznej, nie były znane organowi w dniu jej wydania i ujawnione zostały dopiero po wydaniu decyzji. Muszą być one także istotne dla sprawy, a więc muszą dotyczyć sprawy i mieć znaczenie dla treści decyzji. Niespełnienie któregokolwiek z warunków wskazanych w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. powoduje, że określona okoliczność faktyczna lub dowód nie mogą stanowić podstawy do weryfikacji decyzji ostatecznej.

Pod pojęciem nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., należy rozumieć okoliczności lub dowody nowo odkryte lub po raz pierwszy zgłoszone w postępowaniu. Istotne jest, aby organ nimi nie dysponował i nie były mu one znane na dzień podjęcia decyzji.

Sąd oceniając w świetle powyższych regulacji postępowanie przeprowadzone przez organy w przedmiotowej sprawie nie doszukał się uchybień, które miałyby wpływ na wynik postępowania i nakazywałyby eliminację kwestionowanych decyzji z obrotu prawnego.

Wbrew twierdzeniom skarżącej w ocenie Sądu organ prawidłowo odmówił uznania z nowy dowód powyższego protokołu, bowiem przepis art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. wyraźnie w tym zakresie stwierdza, że nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody mają być "nieznane organowi", a więc w zakresie oceny wystąpienia tej przesłanki miarodajnym jest jedynie brak wiedzy organu. Fakt natomiast, kiedy strona powzięła wiadomość o tej okoliczności, czy dowodzie pozostaje bez znaczenia.

Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach przedmiotowej sprawy wynika wprost, że S. O. w piśmie skierowanym do organu w dniu 30 grudnia 1998 r. powołała się na protokół z dnia [...] lutego 1945 r. przytaczając obszernie jego treść. Dlatego też należy zgodzić się z stanowiskiem organu, że zarówno fakt jego istnienia jak i jego treść znana była organowi przed wydaniem decyzji z dnia [...] stycznia 2001 r.. Tym samym brak jest podstaw, aby temu dokumentowi przypisać walor nowości. Natomiast to, że organ nie odniósł się do tego dokumentu nie jest przesłanką wznowieniową (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2010 r., sygn. II GSK 889/09).

Sąd wyjaśnia w tym miejscu, że w toku postępowania wznowieniowego organ nie dokonuje ponownej oceny zebranego uprzednio w sprawie materiału dowodowego. Granice postępowania wznowieniowego zakreśla strona wskazując, jakie w jej ocenie zaistniały przyczyny uzasadniające wznowienie postępowania. Organ zobowiązany jest więc do zbadania wyłącznie czy te przyczyny zaistniały, a jeżeli tak jaki wpływ miały na wynik sprawy już raz rozstrzygniętej decyzją ostateczną.

Dlatego dokument opisujący rozkład podatków obejmujących przedmiotową nieruchomość, jak również wniosek z lat 40-tych ubiegłego wieku inicjujący postępowanie zakończone orzeczeniami z dnia [...] sierpnia 1947 r. prawidłowo pozostały poza oceną organu w przedmiotowym postępowaniu.

Należy też uznać za bezzasadny zarzut skargi dotyczący zaistnienia w rozpoznawanej sprawie innej przesłanki wznowieniowej (brak udziału sprawy w postępowaniu) podniesiony na etapie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, z tego powodu, że jak słusznie podnosi organ wymaga ona innej przesłanki formalnej (art. 145 § 2 k.p.a.) mając na uwadze zasadę dwuinstancyjności postępowania.

Należy przy tym zwrócić uwagę, że decyzja z dnia [...] stycznia 2001 r. była już przedmiotem kontroli Sądu, w tym NSA (wyrok z dnia 6 listopada 2001 r. sygn. akt IV SA 422/01 i 423/01) dlatego też twierdzenie zawarte w skardze, że orzeczenie z dnia [...] sierpnia 1947 r. jest niezasadne i wymaga wyeliminowania go z obrotu (do czego zmierza w konsekwencji wniosek o wznowienie postępowania) zdaniem Sądu nie zasługuje na uwzględnienie.

Reasumując Sąd uznał, że organ orzekający w niniejszej sprawie wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzył stan faktyczny sprawy, oraz szczegółowo wyjaśnił motywy, jakimi się kierował przy jej rozstrzyganiu. Uzasadnił przy tym przekonująco swoje stanowisko uzyskując całkowitą aprobatę Sądu natomiast wydane decyzje zawierają niezbędne elementy, o jakich mowa w art. 107 § 1 kpa.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.