Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1444/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6016 Ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: par. 1 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 80 poz 563
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony  przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Flasińska sędzia NSA Leszek Leszczyński /spr./ sędzia del. WSA Jerzy Siegień Protokolant Mariusz Szufnara po rozpoznaniu w dniu 18 października 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Podkarpackiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Rzeszowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 23 marca 2010 r. sygn. akt II SA/Rz 58/10 w sprawie ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w R. na decyzję Podkarpackiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Rzeszowie z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wyposażenia budynków mieszkalnych w instalację wodociągową 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Podkarpackiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Rzeszowie na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w R. kwotę 150 (słownie: sto pięćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 23 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 58/10 po rozpoznaniu sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej "Nowe Miasto" w Rzeszowie na decyzję Podkarpackiego Komendanta Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej w Rzeszowie z dnia 20 grudnia 2007 r., nr 680/2007 w przedmiocie nakazu wyposażenia budynków mieszkalnych w instalację wodociągową uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w Rzeszowie z dnia 25 października 2007 r., nr 234/MZ/07, stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku oraz zasądzając od Podkarpackiego Komendanta Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej w Rzeszowie na rzecz skarżącej Spółdzielni zwrot kosztów postępowania sądowego. Wyrok powyższy zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Decyzją Podkarpackiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Rzeszowie z dnia 20 grudnia 2007 r., nr 680/2007, została utrzymana w mocy decyzja Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w Rzeszowie z dnia 25 października 2007 r., nr 234/MZ-0231-A/31/07, nakazująca Spółdzielni Mieszkaniowej "NOWE MIASTO" w Rzeszowie wykonanie wymienionych w decyzji obowiązków. W podstawie prawnej organ powołał art. 27 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2006 r. Nr 96, poz. 667 ze zm.).

W uzasadnieniu organ stwierdził, że w dniach 26 września i 2 października 2007 r. została przeprowadzona kontrola możliwości i warunków prowadzenia działań ratowniczych przez jednostki ochrony przeciwpożarowej, w budynkach mieszkalnych wielorodzinnych, przy ul. Podwisłocze Nr 2, 4, 8, 12, 16, 18, 24, 26, 28, 34, 36, 38 i 40, ul. Pelczara Nr 1, 2 i 5, ul. Świadka Nr 1, 3, 5 i 7, ul. Popiełuszki Nr 6, 8 i 14, ul. Rejtana Nr 22, 24 i 26, kwalifikujących się do kategorii zagrożenia ludzi ZL IV, administrowanych przez Spółdzielnię Mieszkaniową "Nowe Miasto". Wykazała ona brak wymaganego wyposażenia nawodnionych instalacji wodociągowych, a także nieprawidłowości w zakresie przygotowania budynków do prowadzenia działań ratowniczo-gaśniczych, z uwagi na zwisające konary drzew oraz drzewa, występujące pomiędzy drogami pożarowymi a budynkami..

Decyzją z dnia 25 października 2007 Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w Rzeszowie nakazał wykonać instalację wodociągową przeciwpożarową nawodnioną z wymaganymi zaworami hydrantowymi w w/w budynkach, oraz usunąć drzewa na określonych nieruchomościach.

Odwołanie od tej decyzji wniosła Spółdzielnia Mieszkaniowa "NOWE MIASTO" w Rzeszowie domagając się jej uchylenia w całości. Zarzuciła, że decyzja jest sprzeczna ze standardami przyjętymi dla budynków wysokich, dopuszczonych do eksploatacji, po ich wybudowaniu, jak również określonymi dyrektywą nr 89/106/EEC. Względy merytoryczne i formalne czynią powyższą decyzję niewykonalną, bowiem niemożliwe jest wykonanie instalacji wodociągowej przeciwpożarowej nawodnionej z zaworami Ø 52 w budynkach wykonanych z żelbetowych prefabrykatów Nie ma też możliwości technicznych wykonania hydroforni dla poszczególnych budynków, a przeciwpożarowe zaopatrzenie w wodę do zewnętrznego gaszenia pożaru jest zapewnione. Ponadto, wskazane przepisy nie powinny mieć zastosowania do obiektów już istniejących. Nie bez znaczenia są również względy finansowe. W większości drzewa te zostały zasadzone przez mieszkańców i są przez nich pielęgnowane, a ponadto nigdy nie utrudniały przeprowadzenia akcji gaśniczych straży pożarnej. Dotychczas wszystkie interwencje straży pożarnej prowadzone były bardzo sprawnie i skutecznie.

Po rozpoznaniu sprawy w trybie odwoławczym organ postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, że § 43 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków z dnia 21 kwietnia 2006 r. określa, że obowiązkowi temu podlegają wszystkie wysokie budynki, niezależnie od tego czy są to budynki już istniejące czy dopiero powstające. Obowiązek wycinki drzew natomiast znajduje oparcie tak w art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie przeciwpożarowej, jak i w przyczynach natury faktycznej. Z uwagi na naruszenia przepisów przeciwpożarowych, brak było podstaw do uwzględnienia postanowień Komisji Europejskiej zawartych w dyrektywie 89/106/EEC z dnia 21 grudnia 1988 r. Przepis § 1 ust. 2 rozporządzenia z dnia 21 kwietnia 2006 r. przewiduje wprawdzie możliwość zastosowania rozwiązań zamiennych w zakresie wyposażania obiektów w zawory Ø 52, ale po uprzednim przedstawieniu Komendantowi Wojewódzkiemu PSP do uzgodnienia ekspertyzy technicznej opracowanej przez rzeczoznawcę ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych. Decyzji nie mogą więc podważać argumenty dotyczące niemożliwości jej wykonania. Mogą one natomiast być podstawą do zastosowania rozwiązań zamiennych, na gruncie odrębnego postępowania, o którym mowa w § 16 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej (Dz. U. Nr 121, poz. 1137 ).

Spółdzielnia Mieszkaniowa "Nowe Miasto" w Rzeszowie wniosła skargę na tą decyzję, podnosząc zarzut formalny, iż obowiązki wynikające z ustawy o ochronie przeciwpożarowej nie mogą być kierowane wyłącznie do Spółdzielni, gdyż aktualnie nie jest ona jedynym właścicielem budynków, do których odnosi się obowiązek "wymogów ochrony przeciwpożarowej", a organy obu instancji tylko Spółdzielnię traktują jako właściciela i na nią nakładają obowiązek wykonania obowiązków z ustawy o ochronie przeciwpożarowej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt II SA/Rz 125/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie tą skargę oddalił.

W wyniku wniesionej skargi kasacyjnej przez Spółdzielnię Mieszkaniową "Nowe Miasto" w Rzeszowie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 listopada 2009 r. sygn. akt II OSK 1785/08 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu wyroku NSA stwierdził, że z art. 4 ust. 1 a ustawy z dnia 24 sierpnia 1991r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2002 r. Nr 147, poz. 1229 ze zm.) wynika, że odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej, przejmuje, w całości lub w części, ich zarządca lub użytkownik na podstawie umowy cywilnoprawnej ustanawiającej zarząd lub użytkowanie. Gdy umowa taka nie została zawarta, odpowiedzialność za realizacje obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej spoczywa na faktycznie władającym budynkiem, obiektem budowlanym lub terenem. Sąd I instancji nie dokonał ustaleń czy Spółdzielnia jest zarządcą lub użytkownikiem budynków wymienionych w zaskarżonej decyzji i orzekł, że jest ona adresatem decyzji jako faktycznie władająca tymi budynkami. Z akt administracyjnych jednak nie wynika, czy Spółdzielnia jest zarządcą wszystkich wymienionych w decyzji budynków, czy też część z nich ma własne zarządy. Organy administracji założyły, że wszystkimi budynkami wymienionymi w decyzji zarządza Spółdzielnia nie przeprowadzając w tym przedmiocie żadnych czynności weryfikacyjnych. Prezes Spółdzielni na rozprawie przed NSA złożył oświadczenie, że Wspólnoty Mieszkaniowe Podwisłocze 16 i 36 mają własne zarządy, które powierzyły Spółdzielni jedynie administrowanie, a odnośnie pozostałych budynków stwierdził, ze zarządza nimi Spółdzielnia. W konkluzji NSA stwierdził, ze niewłaściwa wykładnia art. 4 ust. 1a tej ustawy mogła mieć wpływ na wynik sprawy w sytuacji gdy budynki przy ul. Podwisłocze 16 i 36 miałyby własne zarządy w ramach wspólnot Mieszkaniowych, a Spółdzielnia wykonywałaby jedynie powierzone przez te Zarządy administrowanie.

Zaskarżonym niniejszą skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 23 marca 2010 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w Rzeszowie z dnia 25 października 2007 r., nr 234/MZ/07.

Stosownie do wytycznych zawartych w uzasadnieniu NSA Spółdzielnia Mieszkaniowa Nowe Miasto w Rzeszowie została wezwana do złożenia dokumentów potwierdzających iż jest administratorem budynków przy ulicy Podwisłocze 16 i 36 oraz złożenie na piśmie oświadczenia czy jest zarządcą wszystkich pozostałych budynków wymienionych w przedmiotowej decyzji, czy też którykolwiek z nich posiada własny zarząd. Pismem z dnia 9.02.2010 r. skarżąca Spółdzielnia przedłożyła poświadczone za zgodność kserokopie umów zawartych przez Spółdzielnię, a wspólnotami mieszkańców właścicielami nieruchomości położonej w Rzeszowie przy ul. Podwisłocze 16 i 36. Do pisma dołączyła pisemne oświadczenie iż na podstawie art. 27 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych z 15.12.2000 r. /Dz. U. z 2001 r. Nr 4, poz. 27/ jest zarządcą wszystkich pozostałych budynków wymienionych w decyzji nr 680/2007 z dnia 20.12.2007 r. Z umów tych nie wynika, aby realizacja obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej spoczywała na Spółdzielni jako zarządcy budynków położonych w Rzeszowie przy ulicy Podwisłocze 16 i 36. Spółdzielnia nie przejęła więc obowiązków zapewnienia ochrony przeciwpożarowej określonych w art. 4 ust. 1 ustawy. Ustalenie to stanowi podstawę do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja oraz decyzja poprzedzająca narusza przepis art. 4 ust. 1a ustawy z dnia 24.08.1991 r. o ochronie przeciwpożarowej poprzez nałożenie na Spółdzielnię obowiązku w części odnoszącej się do budynków położonych przy ul. Podwisłocze 16 i 36 w Rzeszowie. Obowiązek taki winien być nałożony nie na Spółdzielnię, lecz na wspólnotę mieszkaniową reprezentowaną przez zarząd.

Sąd zauważył też, iż nie został przez organ rozpoznany zarzut Spółdzielni, że nie możliwe jest wykonanie wskazanej w decyzji instalacji wodociągowej, przeciwpożarowej nawodnionej zaworami hydrantowymi Ø52 z powodu tego, że budynki wykonane zostały w systemie technologicznym z żelbetonowych prefabrykatów, tzn. "wielkiej płyty". Nie ustalono, czy realizacja nałożonego w decyzji obowiązku jest możliwa i czy w tym przypadku nie zachodzi konieczność zastosowania rozwiązań zamiennych, co umożliwia przepis § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21.04.2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenu /Dz. U. z 2006 r. Nr 80, poz. 583/.

Ponowne postępowanie winno być uzupełnienie w zakresie wyżej wskazanym i stosownie do dokonanych ustaleń winna być wydana decyzja znajdująca oparcie w obowiązujących przepisach.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył działający za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika Podkarpacki Komendant Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej w Rzeszowie, zaskarżając go w całości i zarzucając Sądowi I instancji:

1. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r.. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 80, poz. 563) poprzez przyjęcie, że przepis ten zobowiązuje, w ramach czynności kontrolno-rozpoznawczych, o których mowa w art. 23 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (j. t. Dz. U. z 2009 r. Nr 12, poz. 68 ze zm.) w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów przeciwpożarowych, o którym mowa w art. 26 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, komendanta powiatowego (miejskiego) PSP do ustalenia, czy nie zachodzi konieczność zastosowania rozwiązań zamiennych o których mowa w § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów,

2. naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 134 § 1 w zw. z art. 168 § 3, art. 183 § 1, art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a.") poprzez wykroczenie przez Sąd poza zakres kontroli i orzekania Naczelnego Sądu Administracyjnego, który był związany granicami skargi kasacyjnej w sprawie II OSK 1785/08, a tym samym rozpoznanie przez Sąd zarzutów nie podnoszonych w skardze kasacyjnej do NSA,

- art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu wyroku podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienia w zakresie naruszonych przepisów,

- art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez nie uwzględnienie całego zgromadzonego materiału dowodowego, z którego wynika, że Spółdzielnia Mieszkaniowa zawarła umowy o zarząd oraz że organ administracji rozpoznał zarzut skarżącego o braku możliwości technicznych wykonania nałożonych obowiązków decyzją organu I instancji oraz pominięcie przez Sąd tej okoliczności w zakresie rozstrzygnięcia,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 5 i la ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (j. t. Dz. U. z 2009 r. Nr 178, poz. 1380) oraz § 1 ust. 2, § 14 ust. 1 pkt.3 i § 15 ust. 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 80, poz. 563) i § 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz. U. Nr 121, poz. 1139) poprzez przyjęcie, że naruszono przepisy prawa materialnego dające podstawę do uchylenia zaskarżonych decyzji,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 i 80 k.p.a. i § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 80, poz. 563) poprzez przyjęcie, że organ administracji nie rozpatrzył zarzutu skarżącego o braku możliwości technicznych wykonania nałożonych obowiązków decyzją organu I instancji oraz nie ustalił, czy realizacja instalacji wodociągowej przeciwpożarowej jest możliwa w sytuacji, gdy nałożone decyzją obowiązki wynikają z przepisów art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (j. t. Dz. U. z 2009 r. Nr 178, poz. 1380), § 14 ust. 1 pkt 3 i § 15 ust. 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 80, poz. 563), a skarżący nie przeprowadził postępowania w sprawie zastosowania rozwiązań zamiennych, o którym mowa w § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 19 i art. 20 k.p.a., art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (j.t. Dz. U. z 2009 r. Nr 12, poz. 68 ze zm.) i § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 80, poz. 563) poprzez przyjęcie, że komendant powiatowy (miejski) PSP jest właściwym do ustalenia konieczności zastosowania rozwiązań zamiennych, o których mowa w § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów w sytuacji, gdy zgodnie z cyt. przepisem postępowanie w tej sprawie jako odrębne przeprowadza komendant wojewódzki PSP,

- art. 200 p.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu poprzez zasądzenie kwoty 857 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania w miejsce 757 zł.

Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie oraz zasądzenie od skarżącej Spółdzielni na rzecz Podkarpackiego Komendanta Wojewódzkiego PSP w Rzeszowie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną reprezentowana przez pełnomocnika Spółdzielnia Mieszkaniowa ,,Nowe Miasto" w Rzeszowie wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie od Podkarpacki Komendant Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej w Rzeszowie kosztów postępowania wg norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu badając jedynie czy w sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania. Wynikająca z tego przepisu zasada związania granicami skargi kasacyjnej oznacza, że Sąd jest związany wnioskiem skarżącego wynikającym ze skargi kasacyjnej, określającym przedmiot zaskarżenia oraz podstawy zaskarżenia określone w art. 174 p.p.s.a. Wskazane w tym przepisie podstawy zaskarżenia determinują kierunek działalności kontrolnej Naczelnego Sądu Administracyjnego, który nie może z własnej inicjatywy podjąć żadnych badań w celu ustalenia innych poza podniesionymi w skardze kasacyjnej, wad zaskarżonego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Zarzuty podniesione w niniejszej skardze kasacyjnej nie są zasadne. Ich treść jak i wartość argumentacyjną należy rozpatrywać w kontekście podjętego już wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r. (II OSK 1785/08), na mocy którego uchylony został wcześniejszy wyrok WSA w Rzeszowie, oddalający skargę Spółdzielni Mieszkaniowej "Nowe Miasto" w Rzeszowie na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Komendanta Państwowej Straży Pożarnej w Rzeszowie. Poglądem prawnym wyrażonym przez NSA przy okazji wykładni przepisów prawnych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia jest bowiem, na gruncie art. 190 p.p.s.a., związany nie tylko Wojewódzki Sąd Administracyjny ponownie rozpoznający skargę, ale także Skład Orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego, rozpoznający niniejszą skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny w powyższym wyroku uchylającym, w związku z podniesionymi w skardze kasacyjnej Spółdzielni zarzutami, skoncentrował swoją argumentację na kwestii ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej, które to ustalenia należy odnosić do zarządcy lub użytkownika, na podstawie umowy ustanawiającej zarząd lub użytkowanie, lub, jeśli umowy takiej nie zawarto, do podmiotu faktycznie władającego budynkiem, obiektem budowlanym lub terenem. Związane jest to z wykładnią art. 4 ust. 1a ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2009 r. Nr 178, poz. 1380), na gruncie której, na Spółdzielnię należałoby nałożyć obowiązek określony w decyzji administracyjnej jedynie wówczas, gdyby na podstawie odpowiednich umów wykonywała ona zarząd w stosunku do budynków przy ul. Podwisłocze 16 i 36 w Rzeszowie. W ocenie NSA nie obejmuje to sytuacji, w której budynki te pozostają w zarządzie Wspólnot Mieszkaniowych Podwisłocze 16 i 36, a Spółdzielni powierzone jest jedynie administrowanie. W takiej sytuacji w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaistniałyby podstawy do uchylenia decyzji w tych częściach, które odnosiły się do tych budynków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, ponownie rozpatrując sprawę ustalił treść tych zobowiązań Spółdzielni oraz, wskazując na brak zobowiązań Spółdzielni do zarządu, obejmującego ochronę przeciwpożarową, uchylił zaskarżone decyzje administracyjne. W ocenie Składu Orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd ten, uchylając decyzję zaskarżoną oraz decyzję pierwszoinstancyjną, prawidłowo zinterpretował wskazówkę co do wskazania na tę część decyzji, która dotyczyła budynków pozostających w zarządzie Wspólnot. NSA ponadto powyższym wyrokiem nie uchylił wyroku w części oddalającej skargę na te części zaskarżonych decyzji, lecz uchylił ten wyrok w całości. W decyzjach tych zaś określone były nie tylko obowiązki odnoszące się do indywidualnie oznaczonych budynków, ale także obowiązki związane z użytkowaniem terenów wspólnych. Wskazanie NSA należało zatem rozumieć jako poddanie ponownej kontroli tej części decyzji, która odnosząc się do wskazanych tam budynków, nieprawidłowo mogła określić adresata decyzji.

W ocenie niniejszego Składu Orzekającego, WSA w Rzeszowie ponownie analizując podmiotowy zakres obowiązku w odniesieniu do wskazanych wyżej budynków, prawidłowo zanalizował zawierane umowy i opisał związane w tym ustalenia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (s. 6-8), w związku z czym brak było podstaw do kwestionowania konkluzji przyjętej przez ten Sąd, że obowiązek winien być nałożony nie na Spółdzielnię, lecz na wspólnoty mieszkaniowe, reprezentowane przez zarząd (s. 8 uzasadnienia).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie podjął też w zaskarżonym wyroku kwestię, będącą przedmiotem zaskarżonej decyzji, odnoszącą się do możliwości wykonania instalacji wodociągowej. Nie rozwinął jej jednak merytorycznie, wskazując jedynie, że nie została ona zbadana przez organ, w związku z czym winna być przy ponownym rozpoznawaniu sprawy przez organy administracyjne już poprawnie i wyczerpująco ustalona, także od strony zastosowania rozwiązań zamiennych przewidzianych w § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 80, poz. 563).

W ocenie Składu Orzekającego NSA, powyższą część uzasadnienia zaskarżonego wyroku należy traktować nie jako problem odrębny od zagadnień analizowanych wcześniej i wiążących się z treścią uzasadnienia Naczelnego Sądu Administracyjnego uchylającego poprzedni wyrok WSA w Rzeszowie, lecz jako składnik wskazówek dla organu, trafnie akcentujących potrzebę wypowiedzi także w tej sprawie, w ocenie WSA równie istotnej jak kwestia prawidłowego wskazania adresata. Nie można zatem, wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej przyjąć, że WSA w ten sposób wykroczył poza granice sprawy, wyznaczone przez zakres jej rozpoznawania przez NSA w wyroku z dnia 16 listopada 2009 r. Istotnie, kwestia wykonania instalacji nie stanowiła przedmiotu kontroli kasacyjnej przy wydawaniu wyroku i nie znalazła swego miejsca w treści uzasadnienia wyroku NSA, niemniej nie może to oznaczać, że brak podniesienia tej kwestii w skardze kasacyjnej, skutkujący nierozważeniem jej przez NSA, powoduje, że w sytuacji uchylenia zaskarżonego wyroku, sąd I instancji ponownie rozpoznając skargę, w konsekwencji czego uchyla decyzje administracyjne, nie może wskazać w uzasadnieniu tego wyroku uchylającego konieczności dokonania tych, niejako dodatkowych ustaleń, które będąc przedmiotem decyzji administracyjnych, nie zostały wcześniej dokonane i mogłyby, bez takiego wskazania ze strony sądu, w dalszym ciągu być pominięte, jeśliby organy skoncentrowały się wyłącznie na tym, co stanowiło treść argumentacji NSA, a następnie zasadniczej części argumentacji WSA. Zawarcie takich wskazań, niesprzecznych z wykładnią, dokonaną przez Sąd I instancji w związku z uchyleniem zaskarżonej decyzji, a racjonalnych z punktu widzenia ekonomiki procesowej w perspektywie konieczności ponownego rozpoznania sprawy przez organy administracji, nie przesądzających ponadto kierunku rozstrzygnięcia ani też nawet nie podnoszących kwestii merytorycznych, a odnoszących się jedynie do potrzeby przeprowadzenia odpowiednich ustaleń faktycznych, w ocenie niniejszego Składu Orzekającego, nie może być potraktowane jako przekroczenie granic sprawy, wynikających z zakresu kontroli kasacyjnej dokonanej przez NSA.

Wiąże się to z nietrafnością zarzutu naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wskazując jedynie podniesioną wyżej potrzebę, nie dokonywał własnych ustaleń w tym zakresie, co przekłada się na brak rozważania problematyki materiału dowodowego. Na marginesie można wskazać, że gdyby istotnie Sąd takiej analizy materiału dowodowego dokonał, naraziłby się na objęcie swoim rozstrzygnięciem problemu, nieanalizowanego przez NSA przy uchyleniu jego wcześniejszego wyroku. Dotyczy to także kwestii podniesionych w ramach zarzutu nr 5 oraz nr 6, które odnosząc się do jedynie wskazanej przez Sąd potrzeby zbadania zastosowania rozwiązań zamiennych, wskazują na nieanalizowany przez Sąd problem określenia sposobu realizacji tych rozwiązań zamiennych. Stąd niezasadnym okazał się zarzut naruszenia § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 80, poz. 563) w zw. z art. 23 i art. 26 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, co do którego, w ramach naruszenia prawa materialnego, nie wskazano w dodatku, jakiej postaci naruszenia on dotyczy oraz jakie szczegółowe formy tych naruszeń wchodzą tu w grę.

W kontekście powyższych ustaleń co do zakresu oparcia zaskarżonego wyroku na wyroku NSA, za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. m.in. z art. 190 p.p.s.a. w kontekście interpretacji przez Sąd I instancji zakresu uchylenia zaskarżonych decyzji, jak też art. 141 § 4 p.p.s.a., bowiem zarówno podstawa prawna jak i wyjaśnienia interpretacyjne odnośnie do zagadnienia adresata nałożonego obowiązku zostały w uzasadnieniu wskazane.

Na marginesie powyższych ustaleń należy wskazać, że przy żadnym z podnoszonych zarzutów naruszenia przepisów postępowania autor skargi kasacyjnej nie rozwinął argumentacyjnie istotnego na gruncie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wymogu wykazania możliwego istotnego wpływu takiego uchybienia na treść rozstrzygnięcia, ograniczając się do jednozdaniowego potwierdzenia takiego wpływu, w tym także w kontekście poprawności decyzji administracyjnych. Tymczasem na gruncie tego przepisu zamierzony skutek skargi kasacyjnej może wywołać wykazanie jedynie takiego naruszenia przez sąd I instancji przepisów postępowania, któremu można zasadnie przypisać możliwy istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Niezależnie zatem od wskazania istoty zarzutu, autor skargi kasacyjnej winien przeprowadzić argumentację w kierunku wykazania wpływu tego naruszenia na treść orzeczenia oraz wykazania, poprzez odwołanie się do oszacowania skali tego wpływu, że wpływ ten mógł być istotny dla treści tego rozstrzygnięcia. W przypadku powyższego zarzutu autor skargi kasacyjnej nie wykazał, że wytknięte uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czyli że między naruszeniem powyższych przepisów procesowych a treścią zaskarżonego wyroku Sądu zachodzi związek przyczynowy, a także nie uprawdopodobnił wpływu tego związku przyczynowego na treść orzeczenia sądu, nie przeprowadzając zresztą w tym kierunku żadnej argumentacji w uzasadnieniu skargi. Zarzuty powyższe zatem także z tego powodu nie mogą być uwzględnione.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 200 p.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, należy zakwalifikować ten zarzut jako niezasadny, jako że wskazane przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości określają stawki minimalne, w związku z czym Sąd jest władny zasądzić stawki wyższe niż te, które zostały wskazane w powołanym przepisie. Uznając, że Sąd w takich przypadkach powinien wskazać przyczynę takiego zabiegu (czego nie uczynił), należy jednocześnie zauważyć, iż argumentowi autora skargi kasacyjnej, podnoszącemu brak wskazania szczegółowej podstawy zasądzenia kosztów w pkt III wyroku, także nie towarzyszy wyjaśnienie, dlaczego przyjęcie kosztów w orzeczonej wysokości jest wadliwe.

W świetle wyartykułowanych wyżej argumentów, przesądzających o nietrafności zarzutów skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.