Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 319/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2011-07-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 8, art. 20 ust. 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2005 nr 240 poz 2027
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
article: par. 46 ust. 2 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2001 nr 38 poz 454
law: Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.), Sędziowie sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 lipca 2011 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mleczarskiej "[...]" w G. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów - oddala skargę.-


UZASADNIENIE

Starosta G. decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. [...], wydaną na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. nr z 2010 r. nr 193, poz. 1287) oraz § 44 pkt 2, § 45 i § 46 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. nr 38, poz. 454), wprowadził zmianę w operacie ewidencji gruntów obrębu K. gmina R. w jednostce rejestrowej Nr G. 86 w ten sposób, że zamiast M. D. s. K. i S., właściciela działki nr 62/2 o powierzchni 1,10 ha wpisał D. D. s. K. i S. zgodnie z Aktem Notarialnym Rep. "A" [...] z dnia [...] września 1992 r. Organ stwierdził nadto, że decyzja niniejsza stanowi podstawę do zmiany wpisu w księdze wieczystej. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, iż została ona podjęta "w związku z rozbieżnością zapisu stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej [...], a zapisem właściciela działki nr 62/2 położonej w obrębie K. gm. R. w operacie ewidencji gruntów". Rozbieżność ta powstała w wyniku błędu popełnionego przez organ I instancji do spraw geodezji i kartografii. Przy zmianie zapisu stanu prawnego na podstawie aktu notarialnego Rep. "A" [...] z dnia [...] września 1992 r. "Umowa dożywocia" doszło do sytuacji, że działka o nr ewidencyjnym 62/2 została ujęta w dwóch odrębnych księgach wieczystych, a mianowicie na gruncie starych działek nr 297, 299/1 i 300 jest ujawniona w KW [...] jako należąca do D. D., zaś działka nr 62/2 powstała po odnowieniu operatu ewidencji gruntów została przepisana do KW [...], wg treści, której właścicielem działki jest M. D. Aby wyeliminować rozbieżność pomiędzy zapisem w księdze wieczystej, a zapisem w ewidencji gruntów, organ I instancji wprowadził zmianę w ewidencji gruntów wpisując D. D., zgodnie z aktem notarialnym rep. "A" [...] z dnia [...] września 1992 r. Zdaniem organu, "w oparciu o art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece z dnia 06 lipca 1982 r., który mówi o rękojmi wiary ksiąg publicznych, dopuszczalne jest wprowadzenie zmiany w operacie ewidencji gruntów, poprzez wpisanie aktualnego stanu prawnego działki nr 62/2".

Decyzja organu I instancji została wydana w postępowaniu wszczętym z urzędu, aczkolwiek impulsem do wszczęcia postępowania były pisma Komornika Sądowego – "Zapytanie o właściciela nieruchomości" oraz Spółdzielni Mleczarskiej "[...]" w G., podającej się za wierzyciela hipotecznego, którego dłużnikiem jest D. D.

Odwołanie od decyzji organu I instancji wniósł D. D. domagając się jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Zdaniem odwołującego się, decyzja w sposób rażący narusza art. 3 i art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Na podstawie treści decyzji dokonano zmiany właściciela działki nr 62/2 i stwierdzono, że decyzja o wprowadzeniu zmian w operacie stanowi podstawę zmiany wpisu w księdze wieczystej.

P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. decyzją z dnia [...] marca 2011 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, uchylił w całości zaskarżoną decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił w sposób precyzyjny, w jaki sposób doszło do rozbieżności zapisów właściciela działki nr 62/2, tj. zapisu ujawnionego w księdze wieczystej [...] oraz zapisu wykazanego w ewidencji gruntów i budynków obrębu K. gmina R. Doszło do tego na skutek następujących po sobie aktów:

1 Aktem notarialnym Rep. "A" nr [...] z dnia [...] października 1987 r. umową przekazania gospodarstwa rolnego K. i S. małż. D. przekazali gospodarstwo rolne o powierzchni "24 ha 28 a" na rzecz syna M. D. Przekazaniu podlegała także działka położona w obrębie K. gmina R. W tym przypadku numer działki wynikał z odnowienia ewidencji gruntów. W oparciu o ten akt notarialny, w księdze wieczystej KW [...] dokonano wpisu prawa własności na rzecz M. D;

2. Aktem notarialnym Rep. "A" nr [...] z dnia [...] września 1992 r. – umową o dożywocie M. D. przeniósł na rzecz brata D. D. własność gospodarstwa rolnego o powierzchni "7 ha 53 a" wykazanego w KW [...] oraz o powierzchni "16 ha 75 a" wykazanego w KW [...]. Łączna powierzchnia przepisanego gospodarstwa rolnego wyniosła "24 ha 28 a", czyli tyle, ile w 1987 r. nabył od swoich rodziców M. D. W tym przypadku przekazaniu podlegały działki oznaczone nr 297, 299/1 i 300 sprzed odnowienia ewidencji gruntów położone w obrębie K. gmina R., dla których prowadzona była KW [...]. W dacie sporządzenia tego aktu, działki te, wskutek odnowienia ewidencji gruntów, odpowiadały już w rejestrze gruntów nowej działce nr 62. W oparciu o ten akt notarialny w księdze wieczystej KW [...] dokonano wpisu prawa własności na rzecz D. D., gdzie nadal figurowały działki o starych numerach 297, 299/1 i 300;

3. Starosta G. dokonując zmiany w ewidencji gruntów na podstawie aktu notarialnego z 1992 r. wyłączył z tej zmiany działkę nr 62, ponieważ literalnie nie była ona wymieniona w tym akcie. Wobec tego działka ta w ewidencji gruntów pozostała nadal własnością M. D.;

4. Wskutek poszerzenia drogi działka nr 62 oznaczona została nr 62/2. Sąd Rejonowy w G. Wydział Ksiąg Wieczystych, po rozpoznaniu w dniu 05 września 2005 r. sprawy z wniosku M. D. o założenie księgi wieczystej; postanowił założyć księgę wieczystą KW [...] dla działki nr 62/2 o powierzchni 1,10 ha. Postanowienie to skierowane zostało do M. D. i Starosty G. Tego faktu nie ujawnił w swojej decyzji Starosta G.

Po dokonaniu powyższych ustaleń organ odwoławczy zważył, co następuje:

Wskutek nieprawidłowości popełnionej przez organ do spraw geodezji przy zmianie zapisu stanu prawnego na podstawie aktu notarialnego z 1992 r. (umowy o dożywocie) doszło do sytuacji, że działka nr 62/2 składająca się z dotychczasowego nr 297, 299/1 i 300 uzyskała podwójny tytuł prawny, tzn. ujęta została w dwu odrębnych Księgach wieczystych. I tak, grunt starych działek nr 297, 299/1 i 300 wykazany w KW [...] stał się własnością D. D., zaś grunt tych samych działek oznaczony nowym nr 62/2 wykazały w KW [...] stał się własnością M. D.

Dopóki żadne z tych prawomocnych orzeczeń sądowych, odnośnie wpisu w księdze wieczystej, nie zostanie skutecznie wzruszone, nie ma podstaw do kwestionowania tak ustalonych praw własnościowych. Eliminacja tego błędu wymaga ingerencji w stosunki własnościowe, do czego nie są upoważnione organy administracji publicznej do spraw geodezji. W rozpoznawanej sprawie błędu popełnionego wcześniej przez organ administracji ds. geodezji i kartografii nie można pozostawić do naprawy przez ten organ.

Na rzecz osób wpisanych w księdze wieczystej jako właściciele nieruchomości działa domniemanie, przewidziane w art. 3 ustawy z dnia 06 lipca 1982 r., że prawo ujawnione w Księdze wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Zgodnie z przepisem art. 10 tej ustawy, w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w Księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym, osoba której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie, może żądać przed sądem usunięcia tej niezgodności. Dopiero na podstawie orzeczenia sądu wydanego w procesie, Sąd wieczystoksięgowy dokona nowego wpisu zgodnego z prawem. W ten sposób można zmienić domniemanie zapisane w art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece.

W konkluzji uzasadnienia organ odwoławczy stwierdza, iż decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem prawa, albowiem kompetencje tej sprawy zastrzeżone zostały sądom powszechnym. Z tych względów postępowanie organu I instancji było bezprzedmiotowe, a więc należało decyzję organu I instancji uchylić i postępowanie umorzyć.

Skargę na decyzję ostateczną wniosła do Sądu administracyjnego Spółdzielnia Mleczarska "[...]" w G. zarzucając:

1. naruszenie przepisów procedury mające wpływ na wynik sprawy:

- art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przez umorzenie postępowania, mimo, że z samego uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że nie jest ono bezprzedmiotowe (nieprawidłowość zapisów w ewidencji gruntów rzeczywiście istnieje), a jedynie zdaniem organu II instancji jej wymaga wcześniejszego wyroku Sądu powszechnego;

- art. 75 § 1 K.p.a. przez brak wszechstronnego wyjaśnienia sprawy;

- art. 75 § 1 K.p.a. w zw. z art. 8 ustawy o księgach wieczystych i hipotece przez zaniechanie własnych ustaleń faktycznych i powołanie się na domniemanie zgodności treści ksiąg wieczystych ze stanem prawnym, podczas gdy takie domniemanie nie zachodzi z racji ostrzeżenia o niezgodności treści ksiąg wieczystych z rzeczywistym stanem prawnym, oraz

2.naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

- art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne przez bezpodstawne przyjęcie, że rozpoznanie sprawy z zakresu ewidencji gruntów należy do Sądu powszechnego;

- 44 pkt 2, § 45 ust 1 i 2 i § 46 ust. 1 i ust 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów przez przyjęcie, że wskazane w tych przepisach obowiązki organu administracji należą do Sądu powszechnego, mimo, że zaszły wszelkie przesłanki aktualizacji danych w ewidencji gruntów,

- art. 3 i 10 ustawy z dnia 06 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece przez przyjęcie, że w sprawie zachodzi domniemanie zgodności ksiąg wieczystych z rzeczywistym stanem prawnym, podczas, gdy jest ono wyłączone oraz przez bezpodstawne przyjęcie, że domniemanie takie (gdyby nawet zachodziło) mogłoby być obalone dla potrzeb aktualizacji ewidencji gruntów jedynie przez wyrok Sądu powszechnego, podczas, gdy może ono być obalone wszelkimi dowodami zgodnymi z przepisami o ewidencji gruntów.

Skarżąca Spółdzielnia wniosła o:

- uchylenie zaskarżonej decyzji;

- zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o:

1. odrzucenie skargi, wobec braku legitymacji skarżącej, jako strony tego postępowania;

2. ewentualnie oddalenie skargi jako niezasadnej.

Wniosek ewentualny organ uzasadnił podtrzymując swoją argumentację z uzasadnienia decyzji ostatecznej. Wniosek o odrzucenie skargi organ odwoławczy uzasadnił następująco:

"W tej sprawie nie ma wątpliwości, że działka nr 62/2 jest własnością osoby fizycznej, a nie skarżącej Spółdzielni Mleczarskiej "[...]" w G. Taki zapis nie daje skarżącej żadnego konkretnego, indywidualnego uprawnienia do tej działki. Udział skarżącej w tej sprawie związany jest z postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym przez Komornika Sądowego w G. do wyjawienia majątku dłużnika D. D. Tak więc, nie można uznać za przepisy uzasadniające interes prawny, czynności dotyczące poszukiwania majątku nieruchomego dłużnika. Do tego upoważniony jest komornik, a w pewnych sytuacjach Sąd powszechny, jako organy egzekucyjne.

O istnieniu interesu prawnego decydują bowiem, w myśl ugruntowanych poglądów o orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepisy prawa materialnego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści (wyrok z dnia 26 listopada 1998 r. NSA II SA 1390/98). W tym stanie rzeczy, skarżąca w przedmiotowej sprawie ma tylko interes faktyczny, a nie prawny. Zarówno decyzja I, jak i II instancji nie dotyczyła uprawnień skarżącej i wobec powyższego skarżąca nie ma legitymacji strony do ich kwestionowania."

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Zarzuty i argumenty skargi nie podważają legalności zaskarżonej decyzji, dlatego też skarga podlega oddaleniu.

Przed przystąpieniem do oceny legalności decyzji objętej skargą konieczne jest przypomnienie istoty ewidencji gruntów i budynków w świetle przepisów ustawy z dnia z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. nr 240, poz. 2027 z późn. zm.) oraz przepisów rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2001 r. Nr 38, poz. 454 z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem wykonawczym. Uregulowania wyżej wymienionych aktów prawnych stanowiły podstawę prawną zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z art. 2 pkt 8 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne celem ewidencji gruntów i budynków jest stworzenie jednolitego dla kraju i systematycznie aktualizowanego zbioru informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich w właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami. W świetle treści art. 20 ust. 1 pkt 1 i 2 powołanej wyżej ustawy w ewidencji gruntów wskazuje się informacje dotyczące między innymi:

- położenia gruntów, ich granic i powierzchni, rodzaju użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, a także oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty;

- właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych – inne osoby prawne i fizyczne, w których władaniu znajdują się grunty lub ich części.

W myśl przepisów § 46 ust. 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia wykonawczego, dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek osób, organów i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 i 11 rozporządzenia. Z urzędu wprowadza się zmiany wynikające z:

- prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów normatywnych;

- opracowań geodezyjnych i kartograficznych, przyjętych do państwowego zasobu kartograficznego, zawierających wykazy zmian danych ewidencyjnych;

- dokumentacji architektoniczno-budowlanej gromadzonej i przechowywanej przez organy administracji publicznej;

- ewidencji publicznych prowadzonych na podstawie innych przepisów. Nie ulega wątpliwości, że aktualizacja danych w ewidencji dotyczy naniesienia zmian powstałych już po wprowadzeniu do ewidencji danych kwestionowanych (wyrok WSA w Warszawie z dnia 06 marca 2006 r. sygn. IV SA/Wa 2170/05 Lex nr 222265 oraz wyrok NSA z dnia 10 lutego 2003 r. sygn. lI SA 1478/01 Lex nr 156384). W trybie aktualizacji danych nie można zatem uwidaczniać zmian nie objętych nowym zdarzeniem prawnym rozumianym jako zdarzenie powstałe po wprowadzeniu do ewidencji danych kwestionowanych. Weryfikowaniu danych już wprowadzonych do ewidencji w zakresie ich zgodności z treścią dokumentów źródłowych stanowiących podstawę wpisu do ewidencji czy zgodności treści mapy ewidencyjnej ze stanem faktycznym w terenie, służy postępowanie weryfikacyjne, prowadzone z urzędu w odniesieniu do zgodności wpisów z treścią dokumentów źródłowych, co 10 lat, a w odniesieniu do zgodności treści mapy ze stanem faktycznym, co 15 lat (§ 54 rozporządzenia wykonawczego). Sprostowanie zaś błędów i omyłek w ewidencji, a więc wad nieistotnych, odbywa się w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a więc art. 113 § 1 K.p.a., przy czym zmiana granic i powierzchni działki nie dotyczy spraw nieistotnych i nie może być dokonywana w trybie sprostowania (tak w wyroku NSA z dnia 13 maja 1999 r. sygn. II SA 566/99, Lex nr 46217).

Z § 12 rozporządzenia wykonawczego wynika nadto, że prawa podmiotowe właścicielskie do gruntów objętych ewidencją, a także wynikające z użytkowania wieczystego, zarządu lub trwałego zarządu nieruchomościami, użytkowania gruntów państwowych i samorządowych jednostek organizacyjnych oraz dzierżawy zgłoszonej do ewidencji, podlegają uwidocznieniu w ewidencji wyłącznie na podstawie:

- wpisów dokonanych w księgach wieczystych,

- prawomocnych orzeczeń sądowych, umów zawartych w formie aktów notarialnych, dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali,

- ostatecznych decyzji administracyjnych,

- dyspozycji zawartych w aktach normatywnych,

- umów dzierżawy, o których mowa w § 11 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia.

Treść § 12 rozporządzenia wykonawczego, enumeratywnie wskazującego podstawy nanoszenia (ewidencjonowania) zmian podmiotowych w ewidencji odczytywana w powiązaniu z treścią § 46 ust. 2 rozporządzenia określającego przypadki wprowadzania zmian do ewidencji z urzędu, pozwoliła Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku na postawienie tezy, że "Zmiany wpisów w ewidencji gruntów i budynków wynikające z opracowań geodezyjnych i kartograficznych (przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego), zawierające wykazy zmian danych ewidencyjnych mogą dotyczyć wyłącznie zmian przedmiotowych (numeracji działek, oznaczenia budynku czy powierzchni gruntu) i nie mogą uzasadniać zmiany danych w zakresie praw podmiotowych do gruntu; wpisy w ewidencji gruntów praw podmiotowych do gruntu wymagają podstawy wynikającej bądź z księgi wieczystej, bądź z ostatecznej decyzji administracyjnej, bądź z aktu notarialnego, bądź z prawomocnego wyroku sądowego" (wyrok z dnia 19 lutego 2008 r., II SA/Bk 636/07, LEX nr 480114). Zdaniem powołanego Sądu, zapisy zawarte w ewidencji gruntów, dotyczące uprawnień do niego (w tym szczególnie prawa własności), mają charakter informacji pochodnych w stosunku do informacji wynikających ze źródeł wskazanych w § 12 rozporządzenia wykonawczego (wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 września 2002 r. sygn. IV SA/Wa 896/06, LEX nr 255795). W orzecznictwie sądowo-administracyjnym podkreśla się, że źródeł wpisów praw podmiotowych do gruntu, wskazanych w § 12 rozporządzenia wykonawczego nie można interpretować w sposób dowolny (wyroki NSA z dnia 10 lutego 2003 r. sygn. II SA 1907/01, Lex nr 156364 oraz z dnia 19 marca 2003 r. sygn. II SA 1018/02, Lex 156374).

Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie wielokrotnie też wyjaśniał, że zapisy w ewidencji mają charakter wyłącznie techniczno-deklaratoryjny. Organy ewidencji rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Nie mogą natomiast samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień wnioskodawcy do gruntu, budynku lub lokalu. Stąd poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich czy uprawnień do władania nieruchomością (wyrok z dnia 17 lutego 1993 r. sygn. II SA 1155/92, ONSA 1994/2/61, wyrok z dnia 16 kwietnia 1998 r. sygn. II SA 258/98, Lex nr 41288, wyrok z dnia 20 sierpnia 1998 r. sygn. II SA 766/98, Lex nr 82005).

Ujawniony w ewidencji stan prawny musi być oparty na odpowiednich dokumentach (prawomocnych orzeczeniach sądowych, ostatecznych decyzjach administracyjnych, czynnościach prawnych dokonanych w formie aktów notarialnych, spisanych umowach i ugodach w postępowaniu sądowym i administracyjnym lub innych dokumentach posiadających moc dowodową dla ustalenia prawa własności). Postępowanie ewidencyjne służy ewidencjonowaniu bezspornym danych o gruntach, budynkach i lokalach, i ma charakter wyłącznie informacyjny. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela zaprezentowaną wyżej linię orzecznictwa Sądów administracyjnych.

Odnosząc powyższe uwagi ogólne do stanu faktycznego i prawnego rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że wprowadzona przez organ I instancji zmiana w operacie ewidencji gruntów obrębu K., opisana w decyzji pierwszoinstancyjnej, została słusznie wyeliminowana w trybie odwoławczym przez organ II instancji jako niedopuszczalna w świetle przytoczonych przepisów prawa materialnego. Skoro prowadzenie postępowania administracyjnego w sprawie zmiany podmiotów wpisanych jako właściciele w operacie ewidencji gruntów było bezprzedmiotowe, postępowanie takie należało umorzyć.

W świetle powyższych rozważań stwierdzić należy, iż bezzasadne są wszelkie zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych, a także zarzuty naruszenia prawa materialnego z zakresu prawa geodezyjnego. Do wyjaśnienia pozostaje kwestia stosowania przepisów art. 3 oraz 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece.

Zgodnie z dominującą linią orzecznictwa Sądu Najwyższego, usunięcie rozbieżności między stanem nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej i jej rzeczywistym stanem prawnym jest dopuszczalne tylko na drodze powództwa z art. 10 u.k.w.h. Powództwo to ma złożony charakter, bo chociaż w jego konstrukcji dominują elementy decydujące o zakwalifikowaniu go do powództw zmierzających do ustalenia prawa, to jednak pozwala ono uprawnionemu na doprowadzenie do ujawnienia ustalonego prawa w księdze wieczystej, przez co osiąga on ochronę prawną nie tylko w relacji z przeciwnikiem sporu (jak w sprawie o ustalenie), lecz w relacji z wszystkimi uczestnikami obrotu, w stosunku do których może powoływać się na treść księgi wieczystej i domniemanie z art. 3 u.k.w.h. Wpis do księgi wieczystej jest orzeczeniem Sądu. Prawomocny wpis, jak każde prawomocne orzeczenie, wiąże inne sądy i nie może być obalone w innym postępowaniu jako przesłanka rozstrzygnięcia (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 04 marca 2011 r., I CSK 340/10, Lex nr 785271). Przyznać należy, iż wypowiadane są również poglądy odmienne, dopuszczające, że obalenie przewidzianego w art. 3 u.k.w.h. domniemania jest możliwe w każdym innym – poza procesem o uzgodnienie stanu prawnego ujawnionego w Księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (art. 10 u.k.w.h.) – postępowaniu sądowym jako przesłanka rozstrzygnięcia, w tym także postępowaniu o stwierdzenie nabycia własności przez zasiedzenie (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 04 lutego 2011 r., III CSK 146/10, Lex nr 785276). Nie ulega jednak wątpliwości, iż rozpoznanie spraw regulowanych przepisem art. 3 oraz 10 u.k.w.h. prowadzone jest w postępowaniu cywilnym przed sądem powszechnym. Błędne jest zatem mniemanie (zarówno organ I instancji, jak i strony skarżącej), iż w sytuacji rozbieżności między treścią wpisu w Księdze wieczystej co do osoby właściciela nieruchomości, a rzeczywistym stanem prawnym, dopuszczalna jest zmiana wpisu w Księdze wieczystej na podstawie uprzedniej korekty zapisu w rejestrze ewidencji gruntów. Usunięcie w/w rozbieżności możliwe jest jedynie na podstawie orzeczenia Sądu powszechnego, które to orzeczenie będzie stanowiło podstawę do zmiany zapisu w ewidencji gruntów.

Odnosząc się do wniosku organu odwoławczego o odrzuceniu skargi ze względu na brak interesu prawnego po stronie skarżącej Spółdzielni odwołać się należy do praktyki orzeczniczej Sądów administracyjnych. Orzecznictwo wypracowało regułę następującą – skarga podlega odrzuceniu, gdy brak legitymacji do wniesienia skargi jest oczywisty, tzn. możliwy do stwierdzenia a limine; gdy ustalenie co do braku legitymacji skarżącego do wniesienia skargi jest rezultatem badania jego interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd administracyjny powinien wydać wyrok oddalający skargę, a nie postanowienie o odrzuceniu skargi (uchwała Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2005 r., OPS 1/2004, postanowienie NSA z dnia 28 grudnia 2010 r. II FSK 2404/10, Lex nr 742354).

Sytuacja w niniejszej sprawie jest szczególnie złożona. Skarżąca Spółdzielnia jako wierzyciel hipoteczny ma niewątpliwie interes prawny w ustaleniu podmiotu właściciela nieruchomości obciążonej hipoteką. Jest to wszakże interes prawny chroniony instrumentami cywilnoprawnymi. Sąd powszechny może autorytatywnie wypowiedzieć się o zakresie ochrony prawnej przysługującej skarżącej Spółdzielni. Dopiero na skutek prawomocnych orzeczeń Sądów powszechnych mogą nastąpić zmiany zapisów w ewidencji gruntów. Skarżąca wybrała niewłaściwą drogę ochrony swego interesu prawnego, domagając się ochrony w postępowaniu administracyjnym. I w tej sferze ochrona interesu prawnego jej nie przysługuje, co wyżej wyjaśniono. W takiej sytuacji nie można uznać, iż brak interesu prawnego w poszukiwaniu ochrony prawnej na drodze administracyjnej mógł być uznany za ewidentny (o czym świadczy także decyzja organu I instancji). Brak ten wymagał wyjaśnienia i uzasadnienia w wydanym wyroku. Dlatego też Sąd skargę oddalił, a nie odrzucił.

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zmianami).-