Wyrok NSA, sygn. akt V SA 1541/00
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2001-02-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 627  Cudzoziemcy, repatrianci, nabycie nieruchomości przez cudzoziemca
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Pomoc społeczna
Powołane przepisy: article: art. 6
journal: Dz.U. 1997 nr 114 poz. 739
law: Ustawa z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach.
Teza: Przepis art. 6 ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach /Dz.U. nr 114 poz. 739 ze zm./ określający obowiązki w zakresie posiadania środków finansowych niezbędnych do pokrycia kosztów przyjazdu i pobytu w Polsce nie znajduje zastosowania do przebywających w Polsce i pozostających w funkcjonujących związkach małżeńskich cudzoziemców tworzących wraz z obywatelem /obywatelką/ Polski rodzinę, jeżeli zebrany przez organy orzekające materiał dowodowy nie dostarczył tym organom podstaw do uzasadnionych podejrzeń, iż związek małżeński zawarto dla pozoru, np. w celu legalizacji pobytu w Polsce.

TEZY

Przepis art. 6 ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach /Dz.U. nr 114 poz. 739 ze zm./ określający obowiązki w zakresie posiadania środków finansowych niezbędnych do pokrycia kosztów przyjazdu i pobytu w Polsce nie znajduje zastosowania do przebywających w Polsce i pozostających w funkcjonujących związkach małżeńskich cudzoziemców tworzących wraz z obywatelem /obywatelką/ Polski rodzinę, jeżeli zebrany przez organy orzekające materiał dowodowy nie dostarczył tym organom podstaw do uzasadnionych podejrzeń, iż związek małżeński zawarto dla pozoru, np. w celu legalizacji pobytu w Polsce.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Larysy B. działającej w imieniu własnym i córki Alesia F. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 kwietnia 2000 r. (...) w przedmiocie odmowy udzielenia wizy pobytowej - zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody D. (...) z dnia 27 grudnia 1999 r. - uchyla; (...).


UZASADNIENIE

Wojewoda D. decyzją z dnia 6 października 1999 r. (...), po rozpatrzeniu wniosku wizowego z dnia 27 września 1999 r., odmówił udzielenia wizy pobytowej obywatelce Białorusi Larysie B. i jej córce Alesi F.

W uzasadnieniu decyzji podano, że Larysa B. od 4 września 1998 r. kilkakrotnie przyjeżdżała do Polski na podstawie zaproszenia wystawionego przez Grażynę M., osobę zarabiającą brutto ca 900 zł miesięcznie i samotnie wychowującą dwoje dzieci.

W dniu 6 lutego 1999 r. cudzoziemka zawarła związek małżeński z Januszem B., a w lipcu 1999 r. urodziła syna Norberta B.

Mąż cudzoziemki w dacie składania wniosku wizowego był bezrobotnym bez prawa do zasiłku.

Wskazano, że cudzoziemka oraz jej małoletnia córka kilkakrotnie otrzymywała wizy pobytowe ze względów humanitarnych, gdyż wymieniona zapewniała, iż jej mąż w krótkim czasie podejmie pracę. Tak się jednak nie stało, a mąż nie gwarantuje cudzoziemce nawet wspólnego zamieszkania w Polsce. Larysa B. jest zameldowana u Grażyny M., z której zaproszenia korzysta.

Po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez działającego w imieniu żony Janusza B., Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia 10.11.1999 r. (...) uchylił decyzję organu I instancji do ponownego rozpoznania przez ten organ, uznając, że sprawa wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części i nakazując w szczególności zbadanie źródeł dochodów cudzoziemki w Polsce oraz jej sytuacji rodzinnej.

Decyzją z dnia 27 grudnia 1999 r. (...) Wojewoda D. po raz kolejny odmówił udzielenia Larysie B. i jej córce Alesi F. wizy pobytowej. Po przesłuchaniu obojga małżonków B. i uzyskaniu przeprowadzonego przez Policję wywiadu środowiskowego organ I instancji ustalił, iż Larysa B. przebywała przez cały czas pobytu w Polsce na utrzymaniu Janusza B. oraz zamieszkiwała z nim wspólnie w L. przy ul. N. 15a. Janusz B. od 7 lat nie posiada stałego źródła dochodów, jest bezrobotnym bez prawa do zasiłku, utrzymuje swą córkę Izabelę, żonę Larysę B. wraz z jej małoletnią córką Alesią oraz syna małżonków Norberta z drobnych prac dorywczych, osiągając z tego tytułu miesięcznie ca 700 zł. Larysa B. nie posiada żadnych własnych dochodów ani środków pieniężnych.

Wskazano, że zgodnie z par. 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 czerwca 1998 r. w sprawie określenia środków niezbędnych do pokrycia kosztów wjazdu, pobytu i wyjazdu cudzoziemców przekraczających granicę Rzeczypospolitej Polskiej oraz szczegółowych zasad dokumentowania ich posiadania /Dz.U. nr 90 poz. 574/ wielkość środków na wjazd i pobyt cudzoziemca określona jest na kwotę 100 zł za każdy dzień pobytu i jest to suma znacznie przekraczająca dochody pozostające do dyspozycji rodziny B.

W tej sytuacji uznano, że wobec niespełnienia wymagań z art. 6 ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach należało odmówić wydania wizy pobytowej.

Po rozpatrzeniu odwołania cudzoziemki, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia 28.04.2000 r. (...) w powołaniu na art. 8 ust. 3 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach /Dz.U. nr 114 poz. 739 ze zm./ utrzymał w mocy decyzję organu I instancji uznając, że zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy wiza pobytowa może być udzielona jedynie cudzoziemcowi, który spełnia warunki z art. 6 ust. 1 ustawy, dotyczące posiadania środków utrzymania.

Larysa B. stwierdziła, że pozostaje na utrzymaniu swego męża, który jest bezrobotnym bez prawa do zasiłku. Małżonkowie na utrzymanie pięcioosobowej rodziny dysponują miesięcznie kwotą ca 700 zł.

Wskazano, że w aktach sprawy znajduje się oświadczenie Grażyny M. zawierające zobowiązanie do zapewnienia cudzoziemce i jej córce utrzymania, mieszkania i kosztów leczenia, lecz w sytuacji gdy Grażyna M. zarabia około 900 zł netto i posiada na utrzymaniu dwóch małoletnich synów nie jest ono w ocenie organu odwoławczego wiarygodne. Nadto mąż skarżącej w lipcu 1999 r. otrzymał propozycję pracy, lecz jej nie przyjął.

Podkreślono, że chociaż Larysa B. jest żoną obywatela polskiego to jednak jako cudzoziemka podlega przepisom dotyczącym cudzoziemców.

Tym niemniej z tego względu na to, że skarżąca jest żoną obywatela polskiego, wychowuje kilkumiesięcznego syna, a podróż do kraju pochodzenia po kolejną wizę pobytową byłby dużym utrudnieniem - może wystąpić do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji za pośrednictwem Wojewody D. o wyrażenie zgody na udzielenie wizy pobytowej na czas oznaczony w trybie art. 14 ustawy o cudzoziemcach, zaś w celu dalszego zalegalizowania pobytu złożyć wniosek do właściwego wojewody o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony i wydanie karty czasowego pobytu na podstawie art. 17 pkt 4 ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach /Dz.U. nr 114 poz. 739 ze zm./.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniesionej w imieniu Larysy B. przez jej męża Janusza B. podniesione są zarzuty dotyczące naruszenia praw rodziny wynikających z Konstytucji i uregulowań Konwencji międzynarodowych, których Polska jest stroną. Skarżąca uważa, że jest dyskryminowana. Wprawdzie jej mąż pozostaje bez stałej pracy bez własnej winy /zaprzecza by nie przyjął propozycji pracy/, ale utrzymuje rodzinę z dochodów osiąganych z prac dorywczych.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację, iż przesłanką odmowy udzielenia Larysie B. wizy pobytowej był fakt, iż nie posiada ona wystarczających środków na pokrycie kosztów pobytu w Polsce jej oraz małoletniej córki Alesia F.

Podkreślono, że wobec tego, iż ostatnio udzielona cudzoziemce wiza utraciła ważność z dniem 26 września 1999 r., w tej sytuacji dalszy pobyt cudzoziemki i jej córki w Polsce jest niepożądany ze względu na ochronę ładu i porządku publicznego /art. 13 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach/.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

U podstaw rozstrzygnięcia organów obu instancji legł fakt, iż skarżąca nie posiada w ocenie tych organów wystarczających środków materialnych na utrzymanie w Polsce, gdyż jej mąż Janusz B. osiąga jedynie dochody z prac dorywczych ca 700 zł miesięcznie, zaś sama cudzoziemka nie pracuje, nie posiada żadnego majątku ani dochodów z żadnego innego tytułu.

Wskazano, że stosownie do art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach /Dz.U. nr 114 poz. 739 ze zm./ o wydanie kolejnej wizy pobytowej może wystąpić cudzoziemiec, który spełnia warunki określone w art. 6 ust. 1 tej ustawy, tj. posiada niezbędne środki na pokrycie kosztów pobytu na terytorium RP, przy czym wskazano, że wysokość tych środków według przepisów rozporządzenia wydanego do ustawy o cudzoziemcach /Dz.U. 1998 nr 90 poz. 574 ze zm./ wynosi 100 zł na każdy dzień pobytu cudzoziemca w Polsce, nie mniej niż 500 zł.

Podkreślono, że skarżąca jest cudzoziemką i podlega przepisom dotyczącym cudzoziemców, zaś fakt, że jest żoną obywatela polskiego, wychowuje kilkumiesięcznego syna ma tylko takie znaczenie, że mogłaby jednorazowo ubiegać się o wizę na podstawie art. 14 ustawy o cudzoziemcach, a po jej uzyskaniu ubiegać się o zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony.

Stanowiska powyższego nie można podzielić.

Naczelny Sąd Administracyjny jest bowiem powołany do kontroli zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, a kontrola ta dotyczy nie tylko zgodności z ustawami i aktami podustawowymi, lecz przede wszystkim z normami ustawy zasadniczej.

Skarżąca jest żoną obywatela polskiego, małżonkowie posiadają maleńkie dziecko, a jak wynika z zaświadczenia lekarskiego złożonego w toku postępowania sądowego cudzoziemka spodziewa się kolejnego dziecka.

Wskazać trzeba, że powyższe względy powodują, iż zaskarżoną decyzję należy oceniać przede wszystkim pod kątem zgodności zawartego w niej rozstrzygnięcia z konstytucyjnymi zasadami ochrony rodziny, małżeństwa, praw dziecka /art. 18, art. 71-72 Konstytucji RP/ i uwzględniać te zasady przy wykładni przepisów ustaw zwykłych.

W tym kontekście zaskarżona decyzja odmowna narusza powyższe konstytucyjne zasady.

Przepisy Konstytucji nie mogą być bowiem interpretowane w zawężający sposób, iż dotyczą tylko rodzin, w których oboje małżonkowie są obywatelami polskimi, gdyż brak ku temu jakichkolwiek podstaw.

Tego rodzaju pogląd, iż konstytucyjna ochrona rodziny, małżeństwa i dziecka wchodzą w grę tylko wówczas gdy oboje małżonkowie są obywatelami polskimi naruszałaby także normy prawa międzynarodowego zawarte w postanowieniach Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, uchwalonego przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w dniu 16 grudnia 1966 r. i ratyfikowanego przez Polskę w 1977 r. /Dz.U. 1977 nr 38 poz. 167/, a więc stanowiącego część krajowego porządku prawnego.

Według art. 23 ust. 1 tego Paktu rodzina jest naturalną i podstawową komórką społeczeństwa i ma prawo do ochrony ze strony społeczeństwa i państwa.

W myśl ust. 4 tego przepisu państwa - strony Paktu podejmują odpowiednie kroki w celu zapewnienia równych praw i obowiązków małżonków w odniesieniu do zawarcia małżeństwa, podczas jego trwania i przy rozwiązaniu.

W rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia ww. zasad dotyczących ochrony rodziny, zawartych w normach prawa międzynarodowego obowiązujących Polskę i w Konstytucji przez błędną wykładnię art. 6 ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach /Dz.U. nr 114 poz. 739 ze zm./.

Przepis ten mający na celu ograniczenie wjazdu do Polski cudzoziemców nie posiadających środków na swe utrzymanie zastosowano wprost do skarżącej, której sytuacja faktyczna i prawna jest inna niż przeciętnego cudzoziemca wjeżdżającego do Polski w jakimś celu, np. turystycznym i wymaga wyższych standardów ochrony w zakresie obejmującym prawa rodziny.

Jak wynika z niepodważonych w postępowaniu administracyjnym ustaleń Policji (...) cudzoziemka zamieszkuje wspólnie ze swym mężem obywatelem polskim i zajmuje się wychowywaniem dzieci.

W ocenie składu orzekającego art. 6 ustawy o cudzoziemcach określający obowiązki w zakresie posiadania środków finansowych niezbędnych do pokrycia kosztów przyjazdu i pobytu w Polsce nie znajduje zastosowania do przebywających w Polsce i pozostających w funkcjonujących związkach małżeńskich cudzoziemców tworzących wraz z obywatelem /obywatelką/ Polski rodzinę, jeżeli zebrany przez organy orzekające materiał dowodowy nie dostarczył tym organom podstaw do uzasadnionych podejrzeń, iż związek małżeński zawarto dla pozoru, np. w celu legalizacji pobytu w Polsce.

Pogląd przeciwny prowadziłby do faktycznego dyskryminowania małżeństw, w których jedno z małżonków jest cudzoziemcem.

Biorąc powyższe pod uwagę należało uznać, że zaskarżona decyzja oraz decyzja I instancji wydane zostały z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem prawa materialnego i na mocy art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11.05.1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzec jak w sentencji.