Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1024/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka Asesor WSA Marcin Olejniczak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu K. J., prowadzącej Kancelarię Radcy Prawnego w K., przy ul. A 11a, gmina L. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu. B.A.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., decyzją z [...] r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z [...] r., orzekającą o odmowie przyznania D.K. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania osobistej opieki nad T.K. w okresie od 1 listopada 2019 r. do 31 sierpnia 2021 r. oraz o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania osobistej opieki nad T.K. w okresie od 1 września 2021 r. do 30 czerwca 2023 r. w kwocie 1971 zł. miesięcznie.

W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskiem z 28 listopada 2019 r. D.K. wystąpiła do Prezydenta Miasta Ł. o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad T.K..

Decyzją z [...] r. Prezydent Miasta Ł. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia w okresie od 1 listopada 2019 r., a Kolegium decyzją z [...] r. utrzymało ją w mocy.

Tutejszy sąd wyrokiem z 29 stycznia 2021 r., II SA/Łd 358/20, wskutek skargi D. K. uchylił ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z [...] stycznia 2020 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł., wskazując na niewłaściwe oparcie się przez organy obydwu instancji na wykładni językowej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a ustawy o świadczeniach rodzinnych, podczas gdy winna być ona uzupełniona wykładnią celowościową i funkcjonalną, w myśl której ustalenie prawa do świadczenia emerytalnego nie wyklucza automatycznie możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, strona ma bowiem prawo do wyboru świadczenia dla niej korzystniejszego. W uzasadnieniu wyroku sąd wskazał przy tym, iż kwestia ta była wielokrotnie analizowana w orzecznictwie NSA, który w szeregu orzeczeń wypowiedział się za wykładnią wykluczająca zarówno możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie mającej prawo do emerytury, jak i możliwość wyboru korzystniejszego w danym momencie świadczenia, wskazując jednocześnie, że w szeregu innych orzeczeń sądy prezentowało stanowisku odmienne.

Skład orzekający ww. sprawie stanął jednak na stanowisku, iż możliwym jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie, która ma ustalone prawo do emerytury, pod warunkiem iż złoży ona wniosek o jej zawieszenie i jej wypłata zostanie wstrzymana. Sąd podkreślił przy tym, iż stronę należy pouczyć o takiej możliwości.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z [...] września 2021 r. Prezydent Miasta Ł. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia w okresie od 1 listopada 2019 r. do 31 sierpnia 2021 r. oraz przyznał D.K. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad T.K. w okresie od 1 września 2021 r. do 30 czerwca 2023 r. w kwocie 1971 zł. miesięcznie.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż 3 września 2021 r. D.K. przedłożyła decyzję ZUS z [...] sierpnia 2021 r., informującą o wstrzymaniu wypłaty świadczenia emerytalnego od 1 września 2021 r., w związku z czym prawo do wnioskowanego świadczenia przyznano na okres od 1 września 2021 r. do 30 czerwca 2023 r. (tj. do końca miesiąca w którym upływa ważność orzeczenia o niepełnosprawności).

Samorządowe Kolegium Odwoławczego dalej wyjaśniło, że D.K. od 1 listopada 2018 r. ma ustalone prawo do emerytury, zatem brak jest podstaw do równoległego otrzymywania przez osobę sprawującą opiekę nad osobą niepełnosprawną świadczenia przedemerytalnego oraz świadczenia pielęgnacyjnego. W sprawie niniejszej, jak wynika ze zgromadzonej dokumentacji, strona przywoływała w swych wystąpieniach procesowych orzecznictwo sądowe w tej materii, a zatem trudno uznać, iż nie miała ona świadomości, co do możliwości zawieszenia otrzymywanego świadczenia przedemerytalnego i wyeliminowania w ten sposób negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a u.ś.r. Strona przedłożyła 3 września 2021 r. decyzję ZUS z [...] sierpnia 2021 r., wydaną na wniosek z 9 sierpnia 2021 r., o wstrzymaniu wypłaty emerytury od 1 września 2021 r. Tym samym, z dniem 1 września 2021 r. odpadła negatywna przesłanka, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy. Zatem zdaniem organu, w sposób prawidłowy i zgodny z obowiązującymi przepisami, Prezydent Miasta Ł. przyznał wnioskowane świadczenie na okres od 1 września 2021 r. tj. od dnia, w którym wstrzymana została wypłata emerytury, do dnia 30 czerwca 2023 r., tj. do końca miesiąca w którym upływa termin ważności wydanego orzeczenia o niepełnosprawności oraz odmówił przyznania świadczenia w okresie od 1 listopada 2019 r. do dnia 31 sierpnia 2021 r., tj. w okresie gdy D.K. otrzymywała emeryturę.

Odnosząc się do możliwości przyznania świadczenie pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy wysokością świadczenia emerytalnego otrzymywanego przez stronę a kwotą świadczenia pielęgnacyjnego, Kolegium stwierdziło brak podstaw do przyznania świadczenia na takich zasadach na okres od 1 listopada 2019 r. do 31 sierpnia 2021 r., tj. w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością otrzymanego świadczenia przedemerytalnego.

Powyższą decyzję D.K. zaskarżyła w części odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania osobistej opieki nad T.K. w okresie od 1 listopada 2019 roku do 31 sierpnia 2021 roku.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r., poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że skarżącej nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne ze względu na ustalone prawo do emerytury podczas gdy w świetle orzecznictwa nie uniemożliwia to przyznania kwoty stanowiącej wyrównanie do świadczenia pielęgnacyjnego, o czym była mowa w wydanym w sprawie wyroku WSA w Łodzi z 29 stycznia 2021r., II SA/Łd 358/20

Wobec powyższego wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ww. okresie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak dotychczas.

Pismem z 6 marca 2021 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał argumentację zawartą w skardze, wnosząc o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie, uwzględniając stanowisko strony skarżącej i organu, sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na zgodny wniosek stron. W tym trybie rozpoznanie sprawy następuje na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

W myśl art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może uchylić ją, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. Wedle przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Istota sprawy sprowadza się do kwestii określenia daty początkowej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a mianowicie, czy w rozpoznawanej sprawie przysługuje ono począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek o przyznanie tego świadczenia, czy też od daty wstrzymania wypłaty świadczenia emerytalnego, jak wywodzi Kolegium oraz czy jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości stanowiącej różnicę między ustawową wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością wypłacanej emerytury.

Rację w tym sporze należy przyznać organowi administracji publicznej.

Sąd wskazuje, że w sprawie niniejszej 29 stycznia 2021 r. zapadł prawomocny wyrok II SA/Łd 358/20, w którym tutejszy sąd opowiedział się za funkcjonalną i prokonstytucyjną wykładnią art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a ustawy o świadczeniach rodzinnych wyrażaną w aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyjaśniając, że w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 u.ś.r., w którym wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów – przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2018, poz. 1270 - u.e.r.f.u.s.), zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie wypłaca się jedno z tych świadczeń – wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Przepisy każdej z ustaw regulują zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów (por. art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r., czy art. 96 u.e.r.f.u.s.) wypłacanych przez organy określone w każdej z tych ustaw. Jedynym jednak przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy jest przywoływany wyżej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r.

Sad dodał, że biorąc jednak pod uwagę przedstawione powyżej zasady konstytucyjne uznać należy, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury. Wybór może zrealizować poprzez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 u.e.r.f.u.s. Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty.

Ustawa nie ogranicza możliwości złożenia takiego wniosku. Zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 u.e.r.f.u.s. skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 u.e.r.f.u.s.). Emerytura jest prawem niezbywalnym, ale uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w postaci posiadania prawa do emerytury. Istota ograniczenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Sąd wskazał ponadto, że w niniejszej sprawie organy administracji zaniechały poinformowania skarżącej o przysługującej jej możliwości wyboru świadczenia, naruszając tym samym art. 9 k.p.a.. Nie poinformowały skarżącej o możliwości zawieszenia emerytury, wstrzymania jej wypłaty i przedłożenia decyzji w tym zakresie, co umożliwiłoby uwzględnienie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i wypłatę tego świadczenia w pełnej wysokości. Skutkowało to przedwczesną odmową przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Organ administracji winien wziąć przy tym pod uwagę, że zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami.

Należy zatem podkreślić, że na podstawie art. 153 p.p.s.a. sąd orzekający w niniejszej sprawie jest związany wykładnią przepisów przedstawioną ww. wyroku WSA w Łodzi.

Wobec powyższego sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko organu odwoławczego, że możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia zaistniała dopiero od dnia 1 września 2021 r., bowiem dopiero od tegoż dnia wstrzymano skarżącej wypłatę emerytury. Jak już wspomniano dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy kluczowa jest ocena, czy organ odwoławczy w sposób prawidłowy ustalił datę, od której przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne.

W związku z powołanym wyrokiem II SA/Łd 358/20 skarżąca, na wezwanie organu przedłożyła decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w Ł. z 23 sierpnia 2021 r. o wstrzymaniu wypłaty emerytury od 1 września 2021 r. Tym samym, z dniem 1 września 2021 r. w sprawie niniejszej odpadła negatywna przesłanka, o której mowa w cytowanym wyżej przepisie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Tym samym w sposób prawidłowy i zgodny z obowiązującymi przepisami organy przyznały wnioskowane świadczenie na okres od 1 września 2021 r. tj. od dnia, w którym wstrzymana została wypłata emerytury, do 30 czerwca 2023 r., tj. do końca miesiąca w którym upływa termin ważności wydanego orzeczenia o niepełnosprawności oraz odmówiły przyznania świadczenia w okresie od 1 listopada 2019 r. do 31 sierpnia 2021 r., tj. w okresie gdy D.K. otrzymywała emeryturę.

Przypomnieć wypada, iż zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Nie jest sporne w rozpatrywanej sprawie, że skarżąca sprawująca opiekę nad T.K. jest uprawniona do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku spełnienia przesłanek ustawowych.

Z kolei przepis ust. 5 powołanego artykułu stanowi katalog przesłanek negatywnych w zakresie przyznania przedmiotowego świadczenia. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje m.in., jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury.

Wyjaśnić także należy, że dokonanie wyboru świadczenia przez skarżącą, w oparciu o art. 24 ust. 2, w zw. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., poprzez złożenie decyzji o wstrzymaniu wypłaty emerytury od 1 września 2021 r., w powiązaniu z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie skutkowało automatycznie zaprzestaniem korzystania przez skarżącą z emerytury od daty złożenia wniosku.

Warunkiem koniecznym do ustalenia świadczenia pielęgnacyjnego było w niniejszej sprawie ostateczne wstrzymanie wypłaty emerytury, co nastąpiło decyzją ZUS z 23 sierpnia 2021 r. W konsekwencji w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a, w zw. z art. 24 ust. 2 u.ś.r. skarżącej nie mogło być przyznane świadczenie pielęgnacyjne za okres, w którym wypłacana był jej emerytura.

Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Jeśli jednak nie jest możliwe kumulatywne pobieranie obu świadczeń, to warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia, zmaterializowana w prawem przewidzianej procedurze. Rezygnacja taka nie może jednak opierać się tylko na warunkowej deklaracji, gdyż wydanie decyzji pod warunkiem jest wprawdzie według doktryny prawa administracyjnego dopuszczalne, ale tylko wówczas gdy obowiązująca regulacja taką możliwość przewiduje. Konieczne jest zatem, aby przed rozstrzygnięciem o prawie do wyższego świadczenia pielęgnacyjnego, prawo do świadczenia niższego zostało w odpowiedniej procedurze "wstrzymane" albo uchylone. Tym samym, nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na okres, w którym skarżąca posiadała jednocześnie prawo do emerytury, określone wcześniejszą decyzją, która nie została wzruszona za ten okres. Dopiero wstrzymanie wypłaty emerytury za dany okres, w przepisanym trybie, pozwalała na przyznanie w miejsce poprzednio wybranego świadczenia (emerytury) nowo wybranego (świadczenia pielęgnacyjnego).

Wobec powyższego przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca złożenia wniosku, tj. od listopada 2019 r. do 31 sierpnia 2021 r., a więc za okres, w którym skarżąca miała wypłacaną emeryturę, mając na uwadze, że wypłata skarżącej emerytury została wstrzymana z dniem 1 września 2021 r. nie było możliwe.

Zawarte w art. 24 ust. 2 u.ś.r. sformułowanie "ustala się" można utożsamiać z "przyznaje się" tylko w sytuacji stwierdzenia spełnienia w miesiącu złożenia wniosku wszystkich przesłanek pozytywnych i braku występowania przesłanek negatywnych do uwzględnienia wniosku. Skoro zaś nie jest możliwe kumulatywne pobieranie obu świadczeń, to warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia, która nie może sprowadzać się tylko do deklaracji, ale jej wyrazem musi być ustanie dotychczasowego prawa poprzez uchylenie lub zmianę wcześniejszej decyzji. Ograniczenie ustawowe do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r. należy stosować w pierwszeństwie przed warunkami określonymi w art. 24 ust. 2 u.ś.r., mającymi zastosowanie tylko w sytuacji stwierdzenia spełnienia w miesiącu złożenia wniosku wszystkich przesłanek pozytywnych i braku występowania przesłanek negatywnych do uwzględnienia wniosku, a zatem spełnienia przesłanek materialnoprawnych. Przepis art. 24 ust. 2 u.ś.r. odnosi się bowiem do okoliczności formalnoprawnych, a nie materialnoprawnych. Nie ma żadnego uzasadnienia do wycinkowego stosowania przepisów prawa, skoro oczywistą przeszkodą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest korzystanie ze świadczenia w postaci zasiłku dla opiekuna. Dopiero zniesienie w formie prawne negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt1 lit.a daje możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W związku tym, dopóki w przedmiotowej sprawie była skarżącej wypłacana emerytura, dopóty niemożliwe było przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego na okres w którym skarżąca ową emeryturę pobierała. Ograniczenia ustawowe wynikające z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r. we wskazanych powyższej okolicznościach faktycznych sprawy ustały dopiero od dnia wstrzymania wypłaty emerytury.

Natomiast w odniesieniu do kwestii zawartego w skardze żądania wypłaty różnicy świadczeń sąd wyjaśnia, że przyznanie świadczenia w wysokości różnicy obu świadczeń nie jest możliwie.

Początkowo w wyrokach sądów administracyjnych wyrażano stanowisko, zgodnie z którym art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo do renty lub emerytury nie w całości, ale do wysokości pobieranego świadczenia (np. wyroki NSA z 28 czerwca 2019 r. I OSK 757/19; z 8 stycznia 2020 r., I OSK 2392/19 – orzeczenia.nsa.gov.pl).

Aktualnie od dawna w orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje stanowisko, zgodnie z którym, osoba uprawniona powinna dokonać wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno – rentowego (wyroki NSA 18 czerwca 2020 r., I OSK 254/20; z 11 sierpnia 2020 r., I OSK 764/20; z 27 maja 2020 r., I OSK 2375/19; z 18 czerwca 2020 r., I OSK 254/20; z 24 sierpnia 2020 r., I OSK 650/20; z 24 listopada 2020 r., I OSK 1416/20).

W konsekwencji nie można domagać się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości różnicy pomiędzy świadczeniem pielęgnacyjnym a otrzymywanym niższym świadczeniem w postaci emerytury. W systemie świadczeń rodzinnych brak jest normy, która pozwoliłaby rozwiązać sytuację kolizji uprawnień do świadczeń poprzez obniżenie wysokości przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w formie wyrównawczej - tj. w wysokości stanowiącej różnicę między ustawową wysokością świadczenia pielęgnacyjnego, a wysokością innego świadczenia wymienionego w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r., naruszałoby treść art. 17 ust. 3 u.ś.r.. Przepis ten wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki.

W doktrynie wskazuje się, że przyjęcie takiego rozwiązania skutkowałoby wprowadzeniem do porządku prawnego nowego świadczenia, a mianowicie wyrównawczego świadczenia pielęgnacyjnego (por. S. Nitecki, Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w części stanowiącej różnicę pomiędzy uzyskiwaną emeryturą a kwotą tego świadczenia. Glosa krytyczna do wyroku Naczelnego Sąd Administracyjnego z 8 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 2392/19, Samorząd Terytorialny 2020 r., nr 7-8, s. 180 i nast., wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 16 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 1383/20).

Na zakończenie powyższych rozważań sąd pragnie zauważyć, że w pełni podziela pogląd organu odwoławczego negujący jednocześnie stanowisko organu pierwszej instancji, iż stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu prawa, w tym wypadku art. 17 ust. 1b u.ś.r. ze swej istoty, tworzy nowy stan prawny od chwili wejścia wyroku w życie, chyba, że wydając wyrok Trybunał Konstytucyjny skorzysta z przewidzianej w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP możliwości wydłużenia mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów. W odniesieniu do art. 17 ust. 1b u.ś.r. Trybunał nie skorzystał z tej możliwości. Wyrok w sprawie sygn. K 38/13 ogłoszono w Dzienniku Ustaw RP z dnia 23 października 2014 r. pod poz. 1443 i z tym dniem orzeczenie to weszło w życie. Oznacza to, że bezpośrednim skutkiem wspomnianego wyroku jest stwierdzenie niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b u.ś.r. (w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności) począwszy od dnia jego ogłoszenia tj. od 23 października 2014 r. Trafnie wobec tego przyjęło Kolegium, że powołany w decyzji organu pierwszej instancji przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r., nie może stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę

dc