Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 148/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Brachel-Ziaja (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędzia WSA Barbara Pasternak Protokolant: Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2010 r. sprawy ze skargi C.O. , J.O. i M.O. na decyzję Wojewody z dnia 25 listopada 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego J.O. kwotę 200,00 zł (dwieście złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 15 maja 2009 r. nr [.....] Starosta B. orzekł o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz C.O. i J.O. za działkę nr [.....] o pow. 0,0099 ha, położoną w B. , objętą księgą wieczystą nr [.....] , która stała się własnością Powiatu B. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 73 ust. 2 pkt 2, ust. 4 i 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133 poz. 872 ze zmianami) w zw. z art. 129 ust. 1 i 5, art. 132 ust. 1a, 2, art. 134 ust. 1, 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603 ze zmianami) oraz art. 104 k.p.a.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał na wniosek J.O. z dnia 14 października 2004 r., w którym J.O. zwrócił się do Starosty Powiatu B. "o zapłatę za zabrany grunt pod przebudowę i modernizację ul. [.....] w B".

W trakcie postępowania ustalono, że obszar gruntu zajęty pod drogę powiatową - [.....] stanowi między innymi część działki ewidencyjnej nr [.....], która była objęta księgą wieczystą nr [.....] , prowadzoną przez Sąd Rejonowy w B. Część działki nr [.....] , zajętej pod drogę, na podstawie dokumentacji podziałowej [.....] , zarejestrowano w operacie ewidencyjnym jako działkę nr [.....] o pow. 0,0099 ha. Pozostałą część działki nr [.....] w operacie [.....] oznaczono jako działkę nr [.....].

Wojewoda [.....] decyzją z dnia 15 września 2006 r. nr [.....] stwierdził nabycie przez Powiat B. z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa własności nieruchomości położonej w B. gmina B. , oznaczonej jako działka nr [.....] o pow. 0,0099 ha. Własność powiatu została ujawniona w KW nr [.....] .

Na postawie wpisów w księgach wieczystych ustalono, że właścicielem działki nr [.....] (z której po podziałach geodezyjnych powstała działka...) wg stanu na dzień 31 grudnia 1998 r. była M.O. , która umową darowizny zawartą w formie aktu notarialnego dnia [.....] 2000 r. Rep. [.....] przekazała C.O. i J.O. własność nieruchomości.

Organ I instancji podkreślił, że C.O. i J.O. , którzy [.....] 2004 r. wystąpili z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, nie byli właścicielami przedmiotowej nieruchomości w dacie 31 grudnia 1998 r. i nie utracili prawa własności tej nieruchomości z dniem 1 stycznia 1999 r. jak wskazuje art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, gdyż nabyli ją na podstawie umowy darowizny zawartej dnia [.....] 2000 r. Rep. [.....] . Z tego względu Starosta B. orzekł o odmowie ustalenia odszkodowania na ich rzecz.

Po rozpoznaniu odwołania wniesionego od powyższej decyzji przez C.O. i J.O. Wojewoda [.....] decyzją z dnia 25 listopada 2009 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda powołał się na art. 73 ust. 1 i ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Z przepisów tych wynika, iż stronami postępowania o ustalenie odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną są z jednej strony poprzedni właściciel wywłaszczonej nieruchomości, któremu przysługiwało prawo własności do nieruchomości zajętej pod drogę przed 1 stycznia 1999 r., a z drugiej aktualny - w momencie orzekania o odszkodowaniu nieruchomości - jej właściciel tj. Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego. O ustalenie odszkodowania może ubiegać się wyłącznie osoba, która była właścicielem nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r., co znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych. W szczególności istotny jest wyrok WSA w Krakowie z dnia 27 sierpnia 2007 r. sygn. akt II SA/Kr 277/07, którym oddalono skargę na decyzję odmawiającą C.O. i J.O. ustalenia odszkodowania za drugą z działek zajętą pod fragment drogi powiatowej nr [.....] (ul.....) -.... tj. za działkę nr [.....] .

Jak prawidłowo ustalił organ I instancji C.O. i J.O. w dniu 31 grudnia 1998 r. nie byli właścicielami działki nr [.....] , a tym samym nie przysługuje im roszczenie o ustalenie i wypłatę odszkodowania za tę nieruchomość. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy wskazał, że art. 73 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną nie wyłącza roszczenia byłych właścicieli o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości przed dniem 1 stycznia 1999 r. tj. przed przejściem własności nieruchomości z mocy prawa na Skarb Państwa albo odpowiednią jednostkę samorządu terytorialnego. Powołano się również na rozważania Trybunału Konstytucyjnego zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 września 2009 r. sygn. akt P 33/07 stwierdzono zgodność art. 73 z Konstytucją.

Powyższą decyzję Wojewody [.....] zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie C.O. , J.O. oraz M.O. . Wskazali, że intencją M.O. było przekazanie (cesja) wszelkich ewentualnych roszczeń, które C.O. i M.O. jako nowi właściciele mogliby mieć wobec osób trzecich, w tym wobec Starostwa Powiatowego. Wniosek z [.....] 2004 r. złożony został na jej wyraźną prośbę i de facto w jej imieniu. W dacie zawierania umowy darowizny strony nie miały informacji o zajęciu części gruntu pod drogę publiczną i ich zdaniem umową tą dokonano cesji wszelkich roszczeń związanych z przedmiotową nieruchomością. Cesja ta została formalnie potwierdzona pismem M.O. z [.....] 2006 r., przy czym złożenie tego dokumentu po dacie wygaśnięcia roszczenia wynikło z winy organu prowadzącego postępowanie, który już w 2004 r. powinien był poinformować wnioskodawców, że wniosek powinien pochodzić od M.O. Skarżący powołali się na art. 1 i art. 17 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, które zapewniają ochronę własności, a także na przepisy Konstytucji RP oraz orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego. Odmowa wypłaty odszkodowania za przedmiotową nieruchomością oznaczałaby, że Skarb Państwa wzbogaci się kosztem skarżących, co byłoby sprzecznej w wymienionymi wcześniej aktami prawnymi oraz naruszałoby zaufanie obywatela do państwa, bowiem oznaczałoby pozbawienie obywateli własności nieruchomości bez żadnej rekompensaty.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [.....] wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Rozpatrując sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają prawo w sposób, który powoduje konieczność ich uchylenia.

Kluczowe dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest ustalenie, czy osobą uprawnioną do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) oraz do uzyskania odszkodowania jest wyłącznie osoba, która była właścicielem nieruchomości zajętej pod drogę publiczną w dniu 1 stycznia 1999 r., czy także osoba, która po dniu 1 stycznia 1999 r., ale przed wydaniem decyzji na podstawie art. 73 ust. 3 tej ustawy, nabyła taką nieruchomość w drodze umowy w formie aktu notarialnego i została wpisana jako właściciel nieruchomości w księdze wieczystej, w trybie art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. Nr 124, poz. 1361 ze zm.).

Problem ten budził w orzecznictwie sądów administracyjnych wiele kontrowersji. Wojewoda [.....] w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołał się na liczne orzeczenia, z których wynika, że jedynie osoba będąca właścicielem nieruchomości zajętej pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r. może złożyć wniosek o odszkodowanie, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Zapadały jednak również wyroki, które dopuszczały możliwość wystąpienia z wnioskiem o odszkodowanie przez nabywcę nieruchomości (wyrok WSA w Warszawie w sprawie sygn. akt I SA/Wa 1319/04 oraz wyroki WSA w Gliwicach w sprawach o sygn. akt II SA Gl 107/05, II SA/Gl 770/05 i II SA/Gl 230/05).

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną w jednej ze spraw, w której pojawił się ten problem powziął wątpliwości prawne co do wykładni art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. w zakresie wskazania osoby uprawnionej do otrzymania odszkodowania i postanowieniem z dnia 17 lutego 2009 r. sygn. akt I OSK 313/08, wydanym na podstawie art. 187 § 1 p.p.s.a. przedstawił do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów NSA następujące zagadnienie prawne: "Czy osobą uprawnioną do odszkodowania i złożenia wniosku, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) jest wyłącznie osoba, która była właścicielem nieruchomości zajętej pod drogę publiczną w dniu 1 stycznia 1999 r., czy także osoba, która po dniu 1 stycznia 1999 r., ale przed wydaniem decyzji, na podstawie art. 73 ust. 3 tej ustawy, nabyła taką nieruchomość w drodze umowy w formie aktu notarialnego i została wpisana jako właściciel nieruchomości w księdze wieczystej, w trybie art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. Nr 124, poz. 1361 ze zm.)?"

Skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego postanowił na podstawie art. 187 § 3 p.p.s.a. przejąć tę sprawę do rozpoznania i w wyroku z dnia 11 stycznia 2010 r. sygn. I OPS 3/09 sformułował tezę: "Uprawnionym do złożenia wniosku o ustalenie i wypłacenie odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) może być także osoba, która po dniu 31 grudnia 1998 r., ale przed wydaniem decyzji na podstawie art. 73 ust. 3 tej ustawy, zawarła umowę nabycia nieruchomości zajętej pod drogę publiczną w formie aktu notarialnego z osobą, która była właścicielem tej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. i została wpisana jako właściciel tej nieruchomości do księgi wieczystej".

W uzasadnieniu tego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że osoba, która w dniu 31 grudnia 1998 r. była właścicielem nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, a następnie nie złożyła wniosku o przyznanie odszkodowania za tę nieruchomość i nie brała udziału w postępowaniu w przedmiocie odszkodowania toczącym się z wniosku nabywców tej nieruchomości ma interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy, a więc jest uprawniona do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję o odmowie ustalenia odszkodowania.

Podzielając to stanowisko Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał merytorycznie skargę M.O.

W dalszej części uzasadnienia wskazanego wyżej wyroku Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. stanowi normę o charakterze wywłaszczeniowym. "Odjęcie z mocy prawa dotychczasowym właścicielom własności nieruchomości pod drogami publicznymi z dniem 1 stycznia 1999 r. stanowiło w istocie wywłaszczenie ex lege i nie było zależne ani od okresu władztwa podmiotu publicznego, ani od sposobu zachowania uprawnionego, przy czym samo zajęcie, jak już wskazano, częstokroć odbywało się z naruszeniem prawa". Sąd powołał się również na treść art. 1 Pierwszego Protokołu do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1995 r. Nr 36 poz. 175), który wyznacza granice ingerencji państw w prawo własności. Zdaniem NSA z przepisu tego wynikają 3 zasady ochrony praw do nieruchomości: zasada prawa do poszanowania mienia, druga dotyczy zasad pozbawienia mienia i trzecia zawarta w § 2 art. 1 dotyczy zasad korzystania z prywatnej własności w publicznym interesie. Z kolei art. 21 ust. 2 Konstytucji RP uzależnia dopuszczalność wywłaszczenia od spełnienia przesłanki słusznego odszkodowania. Skoro art. 73 przewiduje szczególny rodzaj wywłaszczenia, to odjęcie prawa własności na podstawie tego przepisu powinno być powiązane ze słusznym odszkodowaniem ustalonym i wypłaconym na rzecz osoby, która de facto doznała tego uszczerbku.

Podkreślono, że w niektórych sytuacjach byli właściciele nieruchomości zajętych pod drogi nie mieli świadomości, że dana nieruchomość przeszła z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego i dokonywali obrotu tymi nieruchomościami legitymując się w tej dacie wpisem w księdze wieczystej prawa własności co do tej nieruchomości. Nowi nabywcy wpisywani byli do ksiąg wieczystych, gdyż prawo własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego nie było jeszcze wówczas ujawnione. Zatem dopóki nie doszło do stwierdzenia nieważności czynności prawnej objętej aktem notarialnym przez sąd powszechny lub nie został wykreślony z ksiąg wieczystych wpis prawa własności, nie można pozbawić tych "nowych wieczystoksięgowych właścicieli" (tj. osób ujawnionych w księdze wieczystej jako ich właściciele), jeszcze przed wydaniem decyzji wojewody stwierdzającej nabycie z mocy prawa tejże nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego, przymiotu właściciela w rozumieniu art. 73 ust. 4 ustawy, tj. podmiotu uprawnionego do złożenia wniosku o odszkodowanie - wystąpienia z żądaniem ustalenia i wypłaty odszkodowania.

W rozpatrywanej przez NSA sprawie - podobnie jak w sprawie niniejszej - umową darowizny objęto całą działkę. Przedmiotowe postępowanie dotyczy tylko części tej nieruchomości, wówczas jeszcze nie wydzielonej. Strony nie miały wówczas wiedzy o działce mającej być zajętą pod drogę publiczną, gdyż decyzja podziałowa obejmująca tę działkę została wydana znacznie później. Dopiero po zawarciu umowy darowizny przez M.O. z J.O. i C.O. w dniu [.....] 2000 r. Wojewoda [.....] decyzją z dnia 15 września 2006 r. stwierdził, iż Powiat B. z dniem 1 stycznia 1999 r. nabył z mocy prawa własności nieruchomości położonej w B. gmina B. , oznaczonej jako działka nr [.....] o pow. 0,0099 ha. Ta ostateczna decyzja Wojewody stała się podstawą do wpisu własności powiatu do księgi wieczystej nr [.....] .

Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na niepewność prawną wynikającą z faktu, że pomiędzy dniem 1 stycznia 1999 r., a datą wydania decyzji wojewody potwierdzającej przejście nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego - upływał w praktyce nierzadko długi okres czasu, nawet kilkuletni (w niniejszej sprawie było to prawie 6 lat). W tym czasie w księgach wieczystych figurowali w dalszym ciągu byli właściciele nieruchomości. Związane jest z tym domniemanie prawne zgodności ujawnionego wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Skutkiem instytucji rękojmi wiary ksiąg wieczystych jest, że dopóki w księdze wieczystej nieruchomości zajętej pod drogę nie zostało ujawnione jej przejście na własność Skarbu Państwa lub gminy na podstawie ostatecznej decyzji Wojewody, dopóty możliwe było formalnoprawne zawarcie umowy przeniesienia własności takiej nieruchomości przez właściciela wpisanego w dziale II księgi wieczystej oraz wpisanie w jego miejsce osoby, która zawarła z nim taką umowę jako nabywca nieruchomości. Taka właśnie sytuacja występuje w rozpoznawanej sprawie. Zasada równości wszystkich uczestników obrotu prawnego wymaga, aby w równym stopniu ponosili oni ryzyko i ciężary związane ze swoimi działaniami i posiadanymi prawami. Jednakże nie udało się uregulować tych zastałych stanów prawnych do końca 2005 r., bowiem decyzje wojewodów o przejęciu nieruchomości zajętej pod drogi publiczne z mocy prawa w trybie art. 73 wydawane są do dnia dzisiejszego. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 września 2009 r. sygn. akt P 33/07 orzekł, że art. 73 ust. 4 ww. ustawy w zakresie w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 tej ustawy, jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 2 i art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. Nie może to jednak oznaczać, że w sytuacji wydania takiej decyzji dopiero po dniu 31 grudnia 2005 r., ograniczony jest krąg podmiotów uprawnionych do odszkodowania, które złożyły wnioski w tym przedmiocie do tej daty. Przeciwnie, uznanie konstytucyjności takiej regulacji musi prowadzić także do zgodnej z Konstytucją interpretacji pojęcia "właściciela" zawartego w art. 73 ust. 4 ustawy.

W dalszej części uzasadnienia stwierdzono: "Zagadnienie rzeczywistego skutku prawnego umowy zawartej w powyższych okolicznościach i mocy prawnej wpisu prawa własności w księdze wieczystej dokonanego w takich okolicznościach - co do nabycia prawa własności takiej nieruchomości nie może być rozstrzygane w sprawach administracyjnych regulowanych na podstawie art. 73 ustawy, gdyż przepis ten reguluje sytuację z zakresu prawa publicznego - administracyjnego, a nie prawa prywatnego - cywilnego. Spory w tym zakresie mogą być rozstrzygane tylko na drodze cywilnoprawnej. W zakresie objętym regulacją art. 73 ustawy istotne znaczenie ma konstytucyjna zasada, że za odjęcie własności należy się słuszne odszkodowanie, że został złożony wniosek w tym przedmiocie w ustawowym terminie oraz, że wniosek ten złożyła osoba uprawniona do odszkodowania. Osobą tą jest oczywiście były, tj. sprzed dnia 1 stycznia 1999 r., właściciel nieruchomości. Nie oznacza to jednak, że nie może nią być osoba, która legitymowała się formalnoprawnym tytułem uprawniającym do żądania ustalenia i wypłaty odszkodowania, zarówno w dacie złożenia w ustawowym terminie wniosku w tym przedmiocie, jak i w dacie wydania przez wojewodę decyzji o jakiej mowa w art. 73 ust. 3 ustawy, z tym zastrzeżeniem, że ustalenie i wypłata odszkodowania, tj. wydanie decyzji, o jakiej mowa w art. 73 ust. 4 ustawy, może nastąpić dopiero po wpisaniu do księgi wieczystej prawa własności do danej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Stosownie bowiem do art. 73 ust. 3 ustawy odszkodowanie należy się za odjęcie własności nieruchomości. Tak więc, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w tej sprawie, uczestniczka postępowania E.S. w dacie złożenia wniosku odszkodowawczego była osobą uprawnioną do żądania ustalenia i wypłaty odszkodowania na jej rzecz jako wieczystoksięgowy właściciel przedmiotowej nieruchomości, objęty zatem pojęciowym zakresem jej właściciela w rozumieniu art. 73 ust. 4 ustawy. Na mocy dokonanej czynności prawnej na E.S. przeszły wszelkie roszczenia przysługujące E.S. w chwili zawarcia umowy, w tym roszczenie uzyskania odszkodowania za przejęcie nieruchomości przez (...). Do takich wniosków doprowadza powyższa analiza art. 73 ust. 4 ustawy w świetle postanowień konstytucyjnych. W demokratycznym państwie prawa, celem jaki musiał przyświecać ustawodawcy przy konstruowaniu przepisu art. 73 ustawy musiało być bowiem stworzenie możliwości rzeczywistego i efektywnego ubiegania się o słuszne odszkodowanie. Zasadnym jest wskazanie, że strony postępowania dokonały określonej czynności prawnej rozporządzającej nieruchomością, kierując się treścią wpisów w księgach wieczystych. Według konstytucyjnej zasady ochrony własności, nie jest możliwe odebranie własności bez odszkodowania, a zatem za właściciela w rozumieniu art. 73 ust. 4 ustawy, uprawnionego do wystąpienia z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania za działkę, która jak się później okazało z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przeszła na własność Skarbu Państwa lub gminy, może być uznana także osoba, której prawo do tej nieruchomości zostało ujawnione w księdze wieczystej jako prawo własności w wyniku zawarcia umowy przeniesienia własności z poprzednim właścicielem nieruchomości z zastrzeżeniem, że wydanie decyzji o ustaleniu i wypłacie tego odszkodowania może nastąpić po wpisaniu do księgi wieczystej tytułu własności do nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego".

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę całkowicie podziela powyższe rozważania, które znajdują oparcie w przepisach Konstytucji RP oraz w treści Pierwszego Protokołu do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, który - jako umowa międzynarodowa ratyfikowana w drodze ustawy - ma pierwszeństwo przed ustawą na mocy art. 91 ust. 2 Konstytucji RP. Przy ponownym rozpoznaniu wniosku C.O. i J.O. o odszkodowanie organy administracji winny uwzględnić powołane wyżej uwagi Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Z powyższych względów zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji podlegały uchyleniu na podstawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.).

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.