Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 3566/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2004-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski(spr) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska As. Sąd. Edyta Podrazik Protokolant sekr.sąd. Justyna Frankowska-Sarbak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2004 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie : pozbawienia uprawnień kombatanckich; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. Nr [...] II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 10 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/E.Podrazik /-/P.Miładowski /-/A.Łaskarzewska


UZASADNIENIE

4 II SA/Po 3566/01

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...]r. nr [...]Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając m. in. na podstawie m. in. art. 25 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych okresu powojennego (Dz. U z 1997 r. Nr 142 poz. 950 ze zm.) pozbawił M. N. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZW ZBoWiD w dniu [...]r. z tytułu udziału w walce o utrwalanie władzy ludowej w organach Milicji Obywatelskiej w okresie od [...].02.1945 r. do [...].10.1945 r.

W ocenie organu orzekającego skoro M. N. w okresie zaliczonym przez były ZBoWiD jako działalność kombatancka pełnił służbę w organach MO, to tym samym uzyskał dotychczasowe uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej".

Takie osoby zgodnie z w/w art. 25 ust. 2 pkt 2 w/w pozbawia się uprawnień kombatanckich. Zdaniem Kierownika Urzędu nie był on obowiązany do wyjaśniania, czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 przedmiotowej ustawy.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M. N. ponownie odwoływał się do swojej przynależności do Armii Krajowej.

Rozpoznając wniosek Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...]r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]r. argumentując, że okoliczności podnoszone we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie wniosły nic nowego do sprawy, a strona nie nadesłała żadnych nowych dokumentów, które miałyby stanowić podstawę do zmiany decyzji, poza tym podtrzymał wcześniej przytoczone wywody.

W skardze do Sądu Administracyjnego M. N. ponownie wskazywał na służbę w polskich podziemnych organizacjach. Według skarżącego do Ruchu Oporu wstąpił w czasie okupacji niemieckiej w B., gdzie został zaprzysiężony przez Z. Z.. Z jego też polecenia podjął służbę w MO. W tej sytuacji wbrew stanowisku organu orzekającego utrwalanie władzy ludowej nie było wyłączną przyczyną przyznanych uprawnień kombatanckich.

Do skargi skarżący dołączył pisemne oświadczenia świadków.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu... wniósł o oddalenie skargi.

Skargę wniesiono pod rządami ustawy z dnia 11.5.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. W międzyczasie doszło do reformy sądownictwa administracyjnego. W myśl art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. nr 153 poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Wbrew wywodom zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji to na organie prowadzącym postępowanie administracyjne ciąży obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Wynika to wprost z dyspozycji art. 7, 77 kpa, a pośrednio także choćby z art. 8, 9 i 10 kpa (por. wyrok NSA z 31.07.2001 r. w sprawie V SA 3431/00).

Skarżący w toku postępowania administracyjnego informował Kierownika Urzędu, że podczas okupacji niemieckiej należał do ruchu oporu. Mimo tego twierdzenia Kierownik Urzędu okoliczności tej z naruszeniem w/w przepisów proceduralnych nie zbadał i nie zweryfikował.

Zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 17, poz. 75 z późn. zm.) pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w "charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, art. 2 oraz w art. 4.

Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w H. w latach 1936 - 1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od [...] maja 1945 r. do [...]czerwca 1947.

Z treści tego przepisu wyraźnie wynika że zawiera on wykaz okoliczności, które stanowią materialno - prawne przesłanki powodujące zachowanie uprawnień kombatanckich nabytych z racji "utrwalania władzy ludowej" lub innych a nie obowiązujących aktualnie tytułów.

W tej sytuacji organ orzekający w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach ma nie tylko prawo ale i obowiązek ustalić, czy zachodzą przesłanki powodujące zachowanie posiadanych uprawnień, także ze względu na uzyskanie uprawnień z tytułów określonych w ustawie.

Takie rozumienie omawianego przepisu potwierdza orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego. Generalnie przyjmuje się, że zarzut osoby, której uprawnień kombatanckich dotyczy postępowanie o pozbawienie tych uprawnień wskazujący na zachowanie uprawnień z tytułów określonych w tej ustawie, powinien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich (por. uchwalę NSA z 4.3.2002 r., OPS 13/01).

Reasumując skoro strona wskazywała że istnieje tytuł do zachowania pierwotnych uprawnień kombatanckich, które z kolei przesądzają także o zachowaniu uprawnień przez wdowę po kombatancie, to kwestie te winien Kierownik Urzędu szczegółowo zbadać. Organ orzekający nie jest bowiem zwolniony z obowiązku przeprowadzenia postępowania weryfikacyjnego (o pozbawienie uprawnień kombatanckich) zgodnie ze standardami postępowania administracyjnego, wyznaczonymi przez art. 7 i 77 kpa.

Zważyć przy tym należy, że w aktach administracyjnych brak adnotacji, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji zawiadomiono stronę o terminie zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym i jakie widzi w owym postępowaniu braki. Takie postępowanie narusza jedną z podstawowych zasad procedury administracyjnej zapisaną w art. 10 kpa. Tymczasem udział w organizacjach podziemnych w czasie okupacji stanowi zarówno samodzielną podstawę do nabycia jak i zachowania (art. 25 ust. 2 pkt 2 zd. drugie omawianej ustawy o kombatantach) uprawnień kombatanckich.

Reasumując stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja jak i decyzją ją poprzedzająca narusza prawo materialne i proceduralne w stopniu powodującym z mocy w/w przepisów oraz art. 145 § 1 pkt 1 a i c oraz 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270) konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji i ją poprzedzającej i orzeczenie o kosztach jak w sentencji.

Ponownie rozpoznając sprawę Kierownik Urzędu winien rozważyć i ocenić czy prócz utrwalania władzy ludowej istniały inne tytuły do nabycia lub zachowania uprawnień kombatanckich. Przypomnieć należy, że obowiązkiem organu jest zweryfikowanie twierdzeń strony mimo jej ewentualnej bierności w zakresie przedstawienia dowodów zgodnie z dyrektywami zawartymi w art. 7, 8 i 10 kpa. Stanowisko swoje organ winien stosownie do wymogów art. 127 § 3 kpa należycie uzasadnić.

Sąd nie orzekł w trybie art. 1 i 2 ustawy poppsa z uwagi na zapis art. 26 ustawy o kombatantach.

/-/E.Podrazik /-/P.Miładowski /-/A.Łaskarzewska

KB/