Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2143/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-12-29 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Utrzymano w mocy postanowienie -art. 260 §1 ustawy PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 260 par. 1-3
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. M. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 23 listopada 2016 r. o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia opłaty z tytułu składowania odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 23 listopada 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 2143/16.


UZASADNIENIE

W dniu 3 sierpnia 2016 r. J. M. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...], którą wymierzono J. M. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo [...] w M., opłatę z tytułu składowania odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym, tj. w wyrobisku w m. O. gm. K. za 2013 rok w kwocie 11.079.633,-zł.

W skardze zawarty został wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, złożony następnie na urzędowym formularzu. We wniosku skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze studiującym synem K. M. Wskazał, że prowadzi działalność gospodarczą, która przynosi dochód w wysokości 2.000 zł netto miesięcznie, zaś wydatki związane z działalnością gospodarczą wynoszą około 420.000 zł miesięcznie. Nie wykazał innych źródeł dochodów. Jako posiadany majątek wymienił: dom jednorodzinny (we współwłasności) o wartości około 200.000 zł, nieruchomość rolną o powierzchni 17,5 ha, użytki kopalne o powierzchni 10 ha i wartości 4.000.000 zł, a także nieruchomość zabudowaną o wartości 8.000.000 zł. Skarżący przekreślił rubryki formularza wniosku przeznaczone na oświadczenie o posiadanych zasobach. Ponadto podał, że prowadzone przez niego przedsiębiorstwo dysponuje 17 samochodami ciężarowymi i sprzętem ciężkim (koparki, spycharki itp.).

W uzasadnieniu wniosku skarżący stwierdził, że działalność gospodarcza nie przynosi zysków, jej koszty są wysokie, zyskowność niska, a obecnie firma generuje straty. Wskazał ponadto, że zalega z płatnościami m.in.: składek na ZUS (4 miesiące

– około 110.000 zł), opłat do PFRON (2 lata – około 200.000 zł), podatków od nieruchomości i od środków transportowych (około 170.000 zł), wynagrodzeń (2 miesiące - około 90.000 zł). Oświadczył, że firma zaciągnęła kredyt na zakup żwirowni, którego pozostało do spłaty ponad 4.000.000 zł. Skonstatował, że zapłata tak wysokiej kwoty kosztów sądowych spowoduje nieodwracalne skutki i pogorszy i tak bardzo trudną sytuację przedsiębiorstwa.

Do wniosku skarżący dołączył kopie:

1. zawiadomienia ZUS z dnia [...] września 2016 r. o wszczęciu postępowania w sprawie wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (łączna kwota z deklaracji za okres od maja 2014 r. do sierpnia 2016 r.: 95.185,85 zł ;

2. raportu PFRON z dnia [...] września 2016 r. o wysokości zaległości wraz z odsetkami (łączna kwota za lata 2008-2010, 2015 i 2016: 106.932,20 zł + odsetki 77.953,00 zł);

3. decyzji Burmistrza K. z dnia [...] lutego 2016 r. w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2016 z tytułu podatku od nieruchomości i podatku rolnego (łącznie 15.959,00 zł);

4. decyzji Burmistrza Miasta M. z dnia [...] lutego 2016 r. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2016 (73.840,00 zł);

5. harmonogramu spłat z dnia 2 czerwca 2016 r. kredytu udzielonego przez [...] S.A. (miesięczna rata: 32.760,22 zł);

6. skierowanego przez S. sp. z o.o. do skarżącego wezwania z dnia 15 września 2016 r. do zapłaty zaległości w łącznej wysokości 13.212,43 zł;

7. skierowanego przez Burmistrza Miasta M. do skarżącego upomnienia z dnia 7 lipca 2016 r. o zapłatę należności w wysokości 27.574,60 zł z tytułu podatku od środków transportowych wraz z odsetkami;

8. skierowanego przez I. sp. z o.o. do skarżącego przypomnienia z dnia 13 września 2016 r. o zapłacie za fakturę na kwotę 4.356,38 zł;

9. skierowanej przez [...] S.A. do skarżącego informacji z dnia 2 września 2016 r. o zwłoce z zapłatą należności w wysokości 6.062,06 zł;

10. zestawień księgowych umów o pracę za okresy od 9 lipca do 10 sierpnia i od 11 sierpnia do 9 września bieżącego roku.

Ponieważ oświadczenie J. M. i dołączone do niego dokumenty były niewystarczające do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych oraz budziły wątpliwości, referendarz wezwał wnioskodawcę do złożenia dokumentów źródłowych oraz dodatkowych oświadczeń potwierdzających jego stan rodzinny, majątkowy i dochody, tj.:

1. wyciągów z wszelkich posiadanych przez niego rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych, a także z wszelkich rachunków bankowych otwartych dla prowadzonej przez niego działalności gospodarczej

- z okresu ostatnich sześciu miesięcy;

2. odpisów zeznań podatkowych za lata 2014 i 2015 w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych;

3. sprawozdań finansowych (obejmujących bilans, rachunek zysków i strat oraz informację dodatkową) za ostatnie dwa lata obrotowe lub (o ile na skarżącym nie spoczywa obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych) podatkowej księgi przychodów i rozchodów prowadzonej dla przedsiębiorstwa J. M. za ostatnie dwa lata podatkowe;

4. wykazu środków trwałych przedsiębiorstwa prowadzonego przez J. M.;

5. odpisu deklaracji na podatek od środków transportowych na bieżący rok podatkowy;

6. zaświadczenia naczelnika właściwego urzędu skarbowego o wysokości obrotu przyjętego do podstawy opodatkowania K. M. podatkiem od towarów i usług w poszczególnych okresach rozliczeniowych w 2015 roku i w 2016 roku;

7. zaświadczenia właściwego naczelnika urzędu skarbowego zawierającego wykaz rachunków bankowych (numery rachunków) wskazanych przez J. M. w zgłoszeniu identyfikacyjnym, lub – jeżeli podatnik aktualizował dane w tym zakresie – w zgłoszeniach aktualizacyjnych (aktualnego wykazu rachunków bankowych z ich numerami);

8. odpisów deklaracji podatkowych dla podatku od towarów i usług złożonych do właściwego naczelnika urzędu skarbowego w bieżącym roku;

9. zaświadczenia z biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wskazującego, czy J. M. w latach 2015 - 2016 przyznano płatności bezpośrednie lub inne świadczenia wypłacane przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa;

10. oświadczenia wskazującego jednoznacznie (w związku z przekreśleniem rubryk nr 7.2.1. i 7.2.2. formularza wniosku), czy skarżący posiada zasoby (np. oszczędności na rachunkach bankowych lub w gotówce, papiery wartościowe, inne prawa majątkowe) – jeżeli tak, to należało podać ich wartość;

11. zaświadczenia (zaświadczeń) z właściwego urzędu gminy/miasta (właściwych urzędów gmin/miast) potwierdzającego (potwierdzających) podane przez skarżącego w oświadczeniu o stanie majątkowym informacje o rodzaju i powierzchni należących do niego nieruchomości oraz wskazującego (wskazujących) powierzchnie nieruchomości, których skarżący nie określił w złożonym oświadczeniu (dom, nieruchomość zabudowana w [...]);

12. oświadczenia o wielkości udziału skarżącego we współwłasności domu wskazanego w rubryce nr 7.1. formularza wniosku oraz kopii decyzji właściwego organu gminy ustalającej wysokość podatku od nieruchomości, na której usytuowany jest rzeczony dom.

W odpowiedzi skarżący, przy piśmie z dnia 10 listopada 2016 r., złożył do akt sprawy:

1. kopie wyciągów z rachunku bankowego nr [...] (w Banku [...] w M. – prowadzonego dla Przedsiębiorstwa [...]) za okres od 3 maja do 27 października bieżącego roku;

2. kopie wyciągów z rachunku bankowego nr [...] (w [...] S.A. – prowadzonego dla J. M. – PW J.) za okres od 1 kwietnia do 21 października 2016 r.;

3. zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia [...] listopada 2016 r., zgodnie z którym J. M. do celów prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej zgłosił rachunek bankowy o numerze [...] [jak słusznie zauważył referendarz sądowy brak jest 26 cyfry], a w bazie tamtejszego urzędu nie widnieje inny aktywny rachunek bankowy;

4. kopie zeznań o wysokości osiągniętego dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej w latach 2014 i 2015 (PIT-36L);

5. kopie sprawozdań finansowych za lata 2014 i 2015;

6. kopię deklaracji na podatek od środków transportowych na 2016 rok (DT-1) z załącznikami;

7. wydruk ewidencji środków trwałych prowadzonego przedsiębiorstwa;

8. kopie deklaracji dla podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do września bieżącego roku (VAT-7);

9. zaświadczenie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z dnia [...] listopada 2016 r., zgodnie z którym J. M. w latach 2015 i 2016 nie otrzymał dofinansowania realizowanego przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa;

10. własne oświadczenie z dnia 7 listopada 2016 r., zgodnie z którym wielkość udziału we współwłasności domu znajdującego się w M. przy ul. [...], wynosi 50%;

11. zaświadczenie Burmistrza Miasta M. z dnia [...] listopada 2016 r., zgodnie z którym Państwo H. i J. M. są podatnikami podatku od nieruchomości położonej w M. przy ul. [...], zaś przedmiotem opodatkowania jest dom o powierzchni 160,96 m2 oraz grunty pozostałe o powierzchni 449 m2;

12. kopię decyzji Burmistrza Miasta M. z dnia [...] lutego 2016 r., ustalającej J. M. i H. M. wymiar podatku od nieruchomości (zabudowanej budynkiem mieszkalnym), położonej w M. przy ul. [...], za 2016 r. (263,00 zł);

13. zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia 8 listopada 2016 r., zgodnie z którym do tamtejszego urzędu nie wpłynęło zeznanie podatkowe w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2015, dotyczące K. M.;

14. własne oświadczenie z dnia 7 listopada 2016 r., w którym podał, że nie posiada żadnych oszczędności na rachunkach bankowych i w gotówce, żadnych papierów wartościowych, ani żadnych innych praw majątkowych.

Przedmiotowy wniosek został rozpoznany postanowieniem referendarza sądowego z dnia 23 listopada 2016 r., którym odmówiono przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, ponieważ wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżącego wezwaniem z dnia 20 października 2016 r. zobowiązano m.in. do nadesłania wyciągów z wszelkich posiadanych rachunków bankowych, w tym z rachunków bankowych otwartych dla prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, a także zaświadczenia naczelnika właściwego urzędu skarbowego zawierającego wykaz rachunków bankowych wskazanych przez J. M. w zgłoszeniu identyfikacyjnym, bądź – jeżeli podatnik aktualizował dane w tym zakresie

– w zgłoszeniach aktualizacyjnych.

W odpowiedzi skarżący złożył do akt sprawy wyciągi z dwóch rachunków bankowych: nr [...] (w Banku [...] w M. – prowadzonego dla Przedsiębiorstwa [...]) oraz nr [...] (w [...] S.A. – prowadzonego dla J. M. – PW J.). Jednakże, jak zauważył referendarz rozpoznający wniosek o przyznanie prawa pomocy, żaden z wyżej wymienionych nie jest rachunkiem bankowym wskazanym w zaświadczeniu Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia [...] listopada 2016 r., jako rachunek bankowy zgłoszony przez J. M. do celów prowadzonej działalności gospodarczej. W rzeczonym zaświadczeniu stwierdzono, że poza wskazanym w nim rachunkiem bankowym w bazie Urzędu Skarbowego w M. nie widnieje inny aktywny rachunek bankowy J. M. Skarżący nie złożył więc do akt sprawy wyciągu z rachunku bankowego wymienionego we wzmiankowanym zaświadczeniu. Nie wyjaśnił też przyczyny nienadesłania tego wyciągu, ani dokumentu, który potwierdzałby, że rachunek został zamknięty. Nie nadesłał również wyciągu z rachunku, za pomocą którego dokonuje spłat kredytu zaciągniętego w [...] S.A. Na żadnym z nadesłanych wyciągów nie odnotowano spłat rat na rzecz wskazanego banku w wysokości podanej w dołączonym do przedmiotowego wniosku harmonogramie spłat z dnia 2 czerwca 2016 r. Wobec tego już tylko powyższe zaniechanie uniemożliwia, w ocenie referendarza, przyjęcie, że skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nie ulega wszakże wątpliwości, zdaniem referendarza, który rozpoznawał wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, że dla pełnej oceny rzeczywistych możliwości płatniczych strony postępowania, która prowadzi działalność gospodarczą, niezbędna jest analiza całości przepływów finansowych związanych z prowadzeniem tej działalności. Elementem takiej analizy jest m.in. weryfikacja informacji wynikających z wyciągów z rachunków bankowych, przy pomocy których przedsiębiorca prowadzi działalność.

Ponadto z ustaleń poczynionych przez referendarza na podstawie informacji przekazanych do Sądu przez Centrum Personalizacji Dokumentów MSWiA wynika, że skarżący pozostaje w związku małżeńskim z H. M. Oboje zameldowani są na pobyt stały pod tym samym adresem w M. przy ul. [...]. Na ten sam adres do obojga małżonków skierowano także decyzję w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2016 rok. Przedstawione przez skarżącego zaświadczenie Burmistrza Miasta M. z dnia [...] listopada 2016 r., potwierdzające powierzchnię działki i domu przy ul. [...] zostało zaś wydane na wniosek H. M.

Powyższe ustalenia, w ocenie referendarza poddają w wątpliwość wiarygodność oświadczenia skarżącego o stanie rodzinnym, w którym wymienił wyłącznie syna, jako osobę, z którą pozostaje w gospodarstwie domowym. Tymczasem, zgodnie z art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli, zaś w świetle treści art. 23 kro małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. Jak stwierdził referendarz, konsekwencją przywołanych regulacji dla postępowania w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy jest konieczność wykazania sytuacji materialnej obojga małżonków, co najmniej w zakresie wystarczającym do ustalenia rzeczywistych możliwości płatniczych małżonka ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Nie ma zatem znaczenia, jaki ustrój majątkowy istnieje między małżonkami oraz to, że zaskarżona decyzja została wydana w związku z działalnością gospodarczą prowadzoną tylko przez J. M.

Jak tymczasem wynika z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, H. M. prowadzi w M. przy ul. [...], gmina M., działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo [...]. Działalność ta obejmuje m.in. produkcję masy betonowej prefabrykatowej i produkcję wyrobów budowlanych z betonu, a także odzysk surowców z materiałów segregowanych, roboty budowlane, wynajem i zarządzenie nieruchomościami, czy transport drogowy towarów. Zadeklarowany przedmiot działalności przynajmniej częściowo łączy się więc z przedmiotem działalności prowadzonej przez skarżącego, która obejmuje m.in. wydobywanie kruszywa naturalnego, zbieranie i transport odpadów.

Biorąc powyższe pod uwagę, referendarz stwierdził, że ocena sytuacji finansowej H. M., obejmująca m.in. dane dotyczące prowadzonej przez nią działalności gospodarczej, jest konieczna do analizy możliwości płatniczych skarżącego. Nieprzedstawienie informacji o dochodach i majątku żony, podobnie jak nienależyte wykonanie obowiązku nadesłania wyciągów z rachunków bankowych, uniemożliwiło zatem referendarzowi dokonanie pełnej oceny rzeczywistych możliwości płatniczych J. M. Przez pominięcie żony w oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżący uniemożliwił natomiast objęcie dotyczących jej danych i dokumentów wezwaniem z dnia 20 października 2016 r. Także przedstawione przez skarżącego informacje o posiadanych zasobach nie mogły być uznane za wiarygodną podstawę oceny jego możliwości płatniczych.

Ponieważ część formularza wniosku przeznaczona na oświadczenie o posiadanych zasobach (rubryka nr 7.2. formularza wniosku) została przez J. M. przekreślona, w wezwaniu z dnia 20 października 2016 r. (lit. j) referendarz zobowiązał wnioskodawcę do złożenia oświadczenia wskazującego jednoznacznie, czy posiada zasoby (np. oszczędności na rachunkach bankowych lub w gotówce, papiery wartościowe, inne prawa majątkowe), a jeśli tak, to jaka jest ich wartość.

W odpowiedzi skarżący podał, że nie posiada żadnych oszczędności na rachunkach bankowych i w gotówce, żadnych papierów wartościowych, ani żadnych innych praw majątkowych.

W ocenie referendarza, oświadczeniu temu przeczą, dotyczące skarżącego, informacje ujawnione w Krajowym Rejestrze Sądowym. Jak z nich wynika (nr KRS [...]) J. M. jest jedynym wspólnikiem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością J. z siedzibą w W. Wysokość, niewykazanych w złożonym oświadczeniu, udziałów skarżącego w rzeczonej spółce wynosi natomiast 99.500 zł.

Podsumowując powyższe, referendarz stwierdził, że skarżący: 1) nie wykonał należycie wezwania z dnia 20 października 2016 r. w zakresie obejmującym nadesłanie wyciągów z wszelkich posiadanych przez niego rachunków bankowych; 2) nie przedstawił danych o dochodach i majątku żony (poza zaświadczeniem Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] listopada 2016 r. i oświadczeniem z dnia 7 listopada 2016 r., wskazującymi, że H. M. jest współwłaścicielem w 1/2 domu przy ul. [...] w M.); 3) a pomijając ją w oświadczeniu o stanie rodzinnym, uniemożliwił objęcie wezwaniem z dnia 20 października 2016 r. danych i dokumentów dotyczących H. M.; 4) przedstawił niewiarygodne informacje co do posiadanych zasobów (udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością). Jeżeli zatem strona postępowania przedstawia swą sytuację rodzinną i majątkową w sposób niepełny i budzący wątpliwości, a następnie nie przedkłada – pomimo wezwania – całości dokumentów i oświadczeń, mających na celu wyjaśnienie tych wątpliwości i ustalenie jej rzeczywistych możliwości płatniczych, to brak jest podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w tym zakresie. Złożone przez skarżącego oświadczenia i dokumenty nie pozwalają przyjąć, że wykazał on, że bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. O tym, że skarżący spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogły zdecydować złożone przez niego oświadczenia i przedstawione dokumenty, wskazujące na brak zysku firmy, znaczne koszty prowadzenia działalności gospodarczej, zaległości w składkach na ZUS i PFRON, podatku od nieruchomości i wypłacie wynagrodzeń dla pracowników, czy pozostała do spłaty kwota kredytu na zakup żwirowni. Dochód z działalności gospodarczej, zadeklarowany przez J. M. w ubiegłym roku podatkowym wyniósł 17.982,76 zł, podobnie jak w 2014 roku - 18.975,81 zł, jest zatem wynikiem bilansowym przychodu nad kosztami związanymi z jego uzyskaniem. Okoliczność wykazywania wysokich kosztów sama w sobie nie jest więc odzwierciedleniem możliwości finansowych strony zwłaszcza, jeśli z innych przedstawionych przez nią dokumentów wynika, że nieprzerwanie prowadzi ona działalność gospodarczą, uzyskując corocznie wysoki przychód. Jak wynika z nadesłanych przez skarżącego kopii zeznań o wysokości dochodu osiągniętego przez niego z działalności gospodarczej w latach 2014 i 2015, zadeklarowany przez niego przychód wyniósł odpowiednio 5.798.860,32 zł i 5.165.746,45 zł. Z kolei z deklaracji dla podatku od towarów i usług (VAT-7), składnych przez skarżącego w bieżącym roku, wynika, że prowadzone przez niego przedsiębiorstwo nieprzerwanie osiąga obroty w wysokości przynajmniej ćwierć miliona złotych miesięcznie. Najniższą podstawę opodatkowania zadeklarowano w lipcu w kwocie 257.493 zł, przy czym w kolejnych dwóch miesiącach była ona wyższa: 293.581 zł – sierpień i 351.629 zł – wrzesień. Najwyższą podstawę opodatkowania zadeklarowano natomiast w kwietniu – 781.216 zł. Wartość netto zakupionych towarów i usług (wedle tych samych deklaracji dla podatku od towarów i usług) wyniosła natomiast: w styczniu 189.329 zł, w lutym 317.354 zł, w marcu 274.162 zł, w kwietniu 389.617 zł, w maju 272.794 zł, w czerwcu 180.116 zł, w lipcu 236.028 zł, w sierpniu 266.218 zł i we wrześniu 304.269 zł.

Dokonane przez referendarza porównanie wskazanych wielkości z ustaloną wyżej wysokością wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie wskazuje, że stanowi ona niespełna 2% przychodu z działalności gospodarczej, osiągniętego przez skarżącego w ubiegłym roku podatkowym i nieco ponad 4% środków zaangażowanych przez niego w nabycie towarów i usług w okresie od stycznia do września bieżącego roku.

W dalszej części uzasadnienia postanowienia referendarz dokonał analizy nadesłanych wyciągów z rachunku bankowego nr [...] w Banku [...] w M. i stwierdził, że w październiku bieżącego roku (miesiącu następującym po okresach rozliczeniowych ujętych w opisanych wyżej deklaracjach dla podatku od towarów i usług) wpływy na konto wyniosły w sumie 362.746,57 zł i były wyższe od wpływów we wrześniu o 155.667,70 zł (207.078,87 zł), natomiast niższe od wpływów w sierpniu o 58.467,71 zł (421.214,28 zł). W październiku, podobnie, jak w poprzednich miesiącach, na rachunek wpływały płatności za faktury w kwotach sięgających kilkudziesięciu, a nawet ponad 100.000 zł (np.: 117.564,80 zł - 25 października, 60.885,00 zł - 10 października, 28.540,89 zł i 24.407,75 zł – 12 października). Suma obciążeń rachunku wyniosła natomiast w październiku 319.419,89 zł i była niższa od sumy wpływów w tym miesiącu o 43.326,68 zł. Obok przelewów na rachunek Banku [...] w M., które stanowiły największą część obciążeń rachunku (143.300 zł), realizowano także płatności za faktury (np.: 20.187,96 zł, 19.787,78 zł i 11.582,24 zł

– 13 października, 8.990,00 zł – 26 października), wypłaty wynagrodzeń (w sumie 10.642,92 zł – 14 października), spłaty na rzecz urzędu skarbowego (np. 25.800,00 zł

– 11 października, 4.280,00 zł – 3 października), czy też składkę za ubezpieczenie (4.706,00 zł – 26 października) samochodu osobowego ([...]), który nie jest ujęty w ewidencji środków trwałych prowadzonego przez stronę przedsiębiorstwa.

Przedstawiona przez skarżącego kopia deklaracji na podatek od środków transportowych na 2016 rok (z załącznikami) wskazuje z kolei, że jest on właścicielem w sumie 21 samochodów ciężarowych (w tym 5 ciągników siodłowych) oraz 6 naczep. Wedle natomiast przedstawionej ewidencji operacyjnej środków trwałych przedsiębiorstwa, J. M. w ramach prowadzonej działalności gospodarczej dysponuje majątkiem w postaci m.in. pojazdów i maszyn budowlanych, których wartość jest nieporównywalnie większa od kosztów postępowania wszczętego jego skargą. Referendarz zwrócił uwagę, że środki trwałe nabywane były do przedsiębiorstwa także w połowie i w końcu ubiegłego roku (pozycje 17 i 18 – samochody [...], pozycja 68 – minikoparka CAT, pozycja 130 – waga do ładowarki kołowej SMART).

W świetle powyższego referendarz stwierdził, że informacje wynikające ze złożonych do akt sprawy dokumentów źródłowych wskazują, że przedsiębiorstwo prowadzone przez skarżącego nieprzerwanie funkcjonuje w obrocie gospodarczym, corocznie generując wielomilionowe przychody. W bieżącym roku regularnie, comiesięcznie dostarczało towary bądź świadczyło usługi na kwoty kilkuset tysięcy złotych, jednocześnie dokonując zakupów, których wartość osiągała podobne wartości. Nie ma więc w ocenie referendarza podstaw, aby twierdzić, że deklarowane i dokumentowane przez stronę zaległości w płatnościach składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, zobowiązań na rzecz Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, czy zobowiązań podatkowych, są konsekwencją złej i stale pogarszającej się sytuacji finansowej prowadzonego przedsiębiorstwa. Należy zwrócić uwagę, że niektóre z udokumentowanych przez J. M. zaległości w płatnościach sięgają lat 2008 – 2010. Okoliczność, że – jak stwierdza skarżący w uzasadnieniu przedmiotowego wniosku – firma nie przynosi zysku i generuje straty, bynajmniej nie stanowi sama w sobie okoliczności, która mogłaby uzasadniać zwolnienie od kosztów sądowych. Koszty te nie muszą być wszakże ponoszone wyłącznie z osiąganego zysku. Należy je natomiast traktować na równi z innymi kosztami ponoszonymi przez stronę, która powinna wkalkulować wpis od skargi w bieżące i niezbędne wydatki oraz podjąć odpowiednie działania zmierzające do jego uiszczenia. Zapłata wpisu od skargi lub innych opłat sądowych niewątpliwie będzie miała wpływ na sytuację majątkową przedsiębiorstwa prowadzonego przez J. M. Może wymagać uszczuplenia majątku strony, bądź czasowego, częściowego ograniczenia zakupów dokonywanych w ramach prowadzonej działalności. Skarżący nie przedstawił jednak przekonujących argumentów, które wskazywałyby na to, że brak jest możliwości takiego ograniczenia. Referendarz, odnosząc się raz jeszcze do złożonych do akt sprawy deklaracji na podatek od towarów i usług, zauważył, że od czerwca bieżącego roku wielkość środków angażowanych w ten sposób systematycznie rosła do września, kiedy to wartość zakupów była wyższa od wartości z czerwca o 124.153 zł, zatem znacznie ponad kwotę należnego w przedmiotowej sprawie wpisu od skargi. Przedstawione przez skarżącego dokumenty, w szczególności dotyczące skali nieprzerwanie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej i wartości majątku, jakim dysponuje, nie dają podstaw w ocenie referendarza, aby uznać, że J. M. spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Od orzeczenia referendarza skarżący wniósł sprzeciw w ustawowym terminie, żądając zmiany zaskarżonego postanowienia.

W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący podał, że przyczyną niezłożenia wyciągu z rachunku bankowego wskazanego w zaświadczeniu z Urzędu Skarbowego jest to, że rachunek jest bardzo rzadko używany ze względu na ciągłe zajęcia komornicze i egzekucje. Spłata rat kredytu zaciągniętego w [...] S.A. dokonywana jest w formie gotówkowej w placówce [...] S.A. w M. na konto techniczne utworzone przez Bank dla kredytobiorców, których konta bankowe są ciągle blokowane przez komorników i wszelkie środki jakie wpływają na rachunek są blokowane i zabierane przez komornika. Nie ma możliwości otrzymania wyciągów z konta technicznego, ponieważ jest to konto, gdzie wpłaty są księgowane przez bank bezpośrednio na rachunek kredytu.

Skarżący podniósł ponadto, że z żoną H. M. ma ustanowioną rozdzielność majątkową i żona nie pozostaje na jego utrzymaniu. Dlatego zdaniem skarżącego jej sytuacja finansowa nie powinna mieć wpływu na ocenę jego sytuacji finansowej związanej z prowadzoną działalnością gospodarczą.

W dalszej części uzasadnienia sprzeciwu skarżący polemizuje z argumentacją odmowy przyznania prawa pomocy zawartą w uzasadnieniu postanowienia referendarza sądowego z dnia 23 listopada 2016 r. Skarżący, odnosząc się m. in. do zarzutu, że dysponuje on majątkiem w postaci pojazdów i maszyn budowlanych ujętych w ewidencji środków trwałych, zwrócił uwagę, że większość z tych środków jest stara, a wręcz bardzo stara, pojazdy i maszyny często są niesprawne i zdekompletowane, a ich wartość jest bardzo niewielka, a co za tym idzie są to środki bardzo trudno zbywalne, które dodatkowo generują koszty. Natomiast środki trwałe zakupione w ubiegłym roku są to środki używane, kilku lub kilkunastoletnie, ponieważ koszt ich zakupu był o wiele niższy niż zakup środków nowych, a były one niezbędne do prowadzenia działalności. Skarżący podał, że prowadzone przedsiębiorstwo wprawdzie funkcjonuje w obrocie gospodarczym, corocznie generuje przychody, jednak przychody te z roku na rok maleją, zaś koszty przewyższają przychody, dlatego też występują zaległości w płatnościach, a żeby firma mogła funkcjonować musi regulować bieżące płatności i dokonywać na bieżąco spłaty kredytu zaciągniętego na zakup żwirowni. Skonstatował, że zapłata tak wysokich kosztów sądowych narazi przedsiębiorstwo na niepowetowaną stratę i uniemożliwi regulowanie należności, a w szczególności wypłatę wynagrodzenia dla pracowników, co doprowadzi do zwolnienia pracowników, którzy zasilą szeregi bezrobotnych i w konsekwencji doprowadzi do upadku przedsiębiorstwa.

Do sprzeciwu skarżący dołączył m. in.:

1) zaświadczenie z P. S.A. Oddział 1 w M. o historii rachunku prowadzonego dla Przedsiębiorstwa [...] za okres od 1 stycznia 2016 r. do 7 grudnia 2016 r. z saldem końcowym 899,24 zł i zestawieniem operacji za okres od 16 marca 2014 r. do 8 grudnia 2016 r.;

2) dowody wpłat gotówkowych na rachunek techniczny Banku kwot: 12.900 zł w dniu 4 kwietnia 2016 r., 20.000 zł w dniu 4 kwietnia 2016 r., 12.760,22 zł 26 kwietnia 2016 r.; 20.000 zł w dniu 26 kwietnia 2016 r., 20.000 zł w dniu 20 czerwca 2016 r., 12.800 zł w dniu 23 czerwca 2016 r., 20.000 zł w dniu 20 lipca 2016 r., 12.741,07 zł w dniu 20 lipca 2016 r., 20.000 zł w dniu 19 sierpnia 2016 r., 4.970 zł w dniu 19 sierpnia 2016 r., 7.790,22 zł w dniu 19 sierpnia 2016 r., 20.000 zł w dniu 22 września 2016 r., 12.900 zł w dniu 22 września 2016 r., 20.000 zł w dniu 26 października 2016 r., 12.761 zł w dniu 26 października 2016 r.;

3) poświadczoną za zgodność z oryginałem kserokopię notarialnej umowy majątkowej małżeńskiej z dnia [...] kwietnia 2006 r. o ustanowieniu rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonkami J. M. i H. M.;

4) poświadczoną za zgodność z oryginałem kserokopię wniosku o zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej Spółki J. sp. z o.o.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, wobec czego postanowienie referendarza sądowego z dnia 23 listopada 2016 r. należało utrzymać w mocy.

Zgodnie z treścią art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.), w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Jednocześnie, zgodnie z art. 2 ustawy zmieniającej, przepis art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy zmieniającej, stosuje się do postępowań wszczętych po dniu jej wejścia w życie. Ustawa nowelizująca ten przepis weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r. W związku z powyższym stwierdzić należy, że w nowym stanie prawnym, obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r., sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia.

Zasadniczym celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu tym podmiotom, które ze względu na swoją trudną sytuację ekonomiczną nie są w stanie uiścić kosztów sądowych bądź z racji niedostatecznej wiedzy lub charakteru sprawy nie są w stanie prowadzić swoich spraw samodzielnie, bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Tak rozumiane prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady ponoszenia przez strony pełnych kosztów postępowania, wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej i w art. 214 § 1 tej ustawy, w świetle którego do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Skoro zaś przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, okoliczności przytoczone przez stronę ubiegającą się o to prawo powinny uzasadniać takie wyjątkowe traktowanie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 463/04, niepubl.).

Należy zgodzić się z przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia referendarza argumentacją, że wskazana we wniosku i w przedstawionych dokumentach źródłowych sytuacja finansowa skarżącego nie wypełnia hipotezy art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy. Za słuszny w szczególności należy uznać utrwalony w orzecznictwie pogląd, że skarżący jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą znacznych rozmiarów powinien w procedurze planowania wydatków uwzględnić również potrzebę gromadzenia środków na prowadzenie ewentualnego postępowania i liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 lipca 2002 r., sygn. akt I ACz 392/92). Należy w tym miejscu podkreślić, że przedmiotem skargi jest decyzja z dnia [...] stycznia 2015 r. utrzymana następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r., wymierzająca J. M. prowadzącemu działalność gospodarczą, opłatę w kwocie 11.079.633,-zł z tytułu składowania odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym, zaś wszczęcie postępowania administracyjnego w tej sprawie nastąpiło w dniu 13 października 2014 r. Skoro zatem postępowanie administracyjne wszczęte było już 13 października 2014 r., to tym bardziej skarżący powinien się liczyć z możliwością prowadzenia przyszłego postępowania sądowoadministracyjnego, a co za tym idzie, gromadzić na ten cel niezbędne środki. Rozporządzając swoim majątkiem strona powinna liczyć się bowiem z konsekwencjami swojego działania, szczególnie powinna mieć na uwadze, że w ten sposób świadomie pozbawia się środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 1987 r., sygn. akt I CZ 26/87, LEX nr 3372).

Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza bowiem konieczności udzielania stronom bezwarunkowego prawa pomocy. Przyznanie tego prawa uzależnione jest od spełnienia ściśle określonych przesłanek. Z treści przepisów art. 246 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 252 § 1 powyższej ustawy wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użycie przez ustawodawcę zwrotu "gdy wykaże" rozwiewa wątpliwości do kogo należy udowodnienie istnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie. To strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która uzasadnia przyznanie jej pomocy. Ponadto powinna należycie uzasadnić i wykazać okoliczności, na które się powołuje. Tymczasem na gruncie niniejszej sprawy argumentację strony we wskazanym wyżej zakresie należy uznać za oczywiście bezzasadną, gdyż skarżący nie przedstawił wszystkich okoliczności swojej sytuacji majątkowej.

W ocenie Sądu w zaskarżonym postanowieniu referendarz sądowy słusznie uznał, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

W ocenie Sądu fakt, że skarżącemu została wymierzona w postępowaniu administracyjnym wysoka opłata za składowanie odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym, nie może być przesądzający o udzieleniu mu z tego powodu prawa pomocy, bowiem obowiązek dostępu do sądu nie oznacza konieczności udzielania stronom bezwarunkowego prawa pomocy w sytuacji, w której dysponują możliwościami uiszczenia kosztów. Nie można promować sytuacji, w której podmioty będą prowadziły spory z organami państwa kosztem Skarbu Państwa. Osoba prowadząca działalność gospodarczą o tak znacznych rozmiarach jak skarżący winna zabezpieczyć środki na ewentualne prowadzenie spraw przed sądami. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonujący.

W ocenie Sądu, skarżący, z jednej strony posiada składniki majątkowe, a z drugiej posiada możliwości zarobkowe, w związku z czym powinien wykorzystać to na uiszczenie kosztów postępowania sądowego, związanych ze swym udziałem w sprawie, traktując koszty priorytetowo, z uwagi na ich publicznoprawny charakter.

Całokształt przeanalizowanej sytuacji finansowej wskazuje, że wnioskodawcy nie można zaliczyć do osób ubogich, a tylko takim należy przyznawać prawo pomocy, jako umożliwienie dostępu do sądu. Wnioskodawca posiada dobrze prosperującą działalność gospodarczą, którą cały czas rozwija i w którą inwestuje. Dochód wnioskodawcy jest wprawdzie obciążony koniecznością spłaty kredytów, jednakże należy zauważyć, że spłata kredytów, czy innych zobowiązań cywilnoprawnych nie może mieć pierwszeństwa przed wydatkami publicznoprawnymi do jakich należy zaliczyć koszty sądowe. Skarżący nie wykazał, że znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy i dokumentów źródłowych nie wynika, by stan majątkowy pozwalał zaliczyć wnioskodawcę do osób rzeczywiście ubogich, których środki do życia są ograniczone. Wskazać należy, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2014 r., sygn. akt II OZ 1238/14, dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd podziela stanowisko zaprezentowane przez referendarza sądowego w zaskarżonym postanowieniu, że skarżący nie wykazał w sposób wystarczająco przekonywujący, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy. Referendarz sądowy prawidłowo odmówił skarżącemu udzielenia prawa pomocy i w sposób właściwy stanowisko to uzasadnił, przeprowadzając bardzo wnikliwą i nadzwyczaj szczegółową analizę wniosku, oświadczeń i złożonych dokumentów źródłowych. Wnioskodawca nie zdołał wykazać, że spełnia ustawowe przesłanki skutkujące uwzględnieniem jego wniosku. Stanowiska tego również nie zdołał obalić wniesionym sprzeciwem i załączonymi do niego dokumentami, z których przede wszystkim wynika wyraźna dysproporcja pomiędzy wydatkami a uzyskiwanym dochodem z prowadzonej działalności gospodarczą w wysokości 2.000 zł netto miesięcznie. Z dołączonych do sprzeciwu dowodów wpłat gotówkowych na rachunek Banku kwot: 12.900 zł w dniu 4 kwietnia 2016 r., 20.000 zł w dniu 4 kwietnia 2016 r., 12.760,22 zł 26 kwietnia 2016 r.; 20.000 zł w dniu 26 kwietnia 2016 r., 20.000 zł w dniu 20 czerwca 2016 r., 12.800 zł w dniu 23 czerwca 2016 r., 20.000 zł w dniu 20 lipca 2016 r., 12.741,07 zł w dniu 20 lipca 2016 r., 20.000 zł w dniu 19 sierpnia 2016 r., 4.970 zł w dniu 19 sierpnia 2016 r., 7.790,22 zł w dniu 19 sierpnia 2016 r., 20.000 zł w dniu 22 września 2016 r., 12.900 zł w dniu 22 września 2016 r., 20.000 zł w dniu 26 października 2016 r., 12.761 zł w dniu 26 października 2016 r., należy wnioskować, że strona dysponując gotówką przekraczającą kwotę wpisu sądowego od skargi w tej sprawie już po wszczęciu postępowania sądowego, złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.

Ponadto wyjaśnić należy, że w przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu", rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania, lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, ponoszone wydatki stanowiące koszty uzyskania przychodów, amortyzacja majątku trwałego, itp. Istotniejsze, zatem jest to, że skarżący uzyskuje przychody z działalności gospodarczej i że przychody te kształtują się na wysokim poziomie. Podkreślić należy, że skarżący prowadzi nieprzerwanie działalność gospodarczą. Dochód z działalności gospodarczej, zadeklarowany przez skarżącego w ubiegłym roku podatkowym wyniósł 17.982,76 zł, podobnie jak w 2014 roku - 18.975,81 zł, jest zatem wynikiem bilansowym przychodu nad kosztami związanymi z jego uzyskaniem. Okoliczność wykazywania wysokich kosztów sama w sobie nie jest więc odzwierciedleniem możliwości finansowych strony zwłaszcza, jeśli z innych przedstawionych przez nią dokumentów wynika, że nieprzerwanie prowadzi ona działalność gospodarczą, uzyskując corocznie wysoki przychód. Z nadesłanych przez skarżącego kopii zeznań o wysokości dochodu osiągniętego przez niego z działalności gospodarczej w latach 2014 i 2015, zadeklarowany przez niego przychód wyniósł odpowiednio 5.798.860,32 zł i 5.165.746,45 zł. Z kolei z deklaracji dla podatku od towarów i usług (VAT-7), składnych przez skarżącego w bieżącym roku, wynika, że prowadzone przez niego przedsiębiorstwo nieprzerwanie osiąga obroty w wysokości przynajmniej ćwierć miliona złotych miesięcznie. Najniższą podstawę opodatkowania zadeklarowano w lipcu (257.493 zł), przy czym w kolejnych dwóch miesiącach była ona wyższa (293.581 zł – sierpień i 351.629 zł – wrzesień). Najwyższą podstawę opodatkowania zadeklarowano natomiast w kwietniu – 781.216 zł. Wartość netto zakupionych towarów i usług (wedle tych samych deklaracji dla podatku od towarów i usług) wyniosła natomiast: w styczniu 189.329 zł, w lutym 317.354 zł, w marcu 274.162 zł, w kwietniu 389.617 zł, w maju 272.794 zł, w czerwcu 180.116 zł, w lipcu 236.028 zł, w sierpniu 266.218 zł i we wrześniu 304.269 zł. Wskazana w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy kwota 2.000 zł netto miesięcznie dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej jest zatem nieadekwatna do przychodów i w rzeczywistości może być znacznie wyższa niż ujawniona. Poza tym przedstawiona przez skarżącego kopia deklaracji na podatek od środków transportowych na 2016 rok wskazuje, że skarżący jest właścicielem 21 samochodów ciężarowych oraz 6 naczep.

W tych okolicznościach należy wnioskować, że podane w sprawie przez wnioskodawcę informacje w zakresie rzeczywistych dochodów i możliwości płatniczych są niepełne. Sąd uznał zatem, że wnioskodawca nie wskazał okoliczności, które mogłyby świadczyć o jego szczególnie trudnej sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy.

Odnosząc się zaś do podnoszonej okoliczności posiadania z żoną rozdzielności majątkowej wyjaśnić należy, że dla oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy nie ma znaczenia podnoszona przez niego okoliczność ustanowienia między małżonkami rozdzielności majątkowej. Dla oceny zdolności finansowych wnioskodawcy ma znaczenie okoliczność pozostawania w związku małżeńskim i ocena sytuacji majątkowej małżonka. Stosownie bowiem do art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swoich sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Potrzeby rodziny mogą w konkretnych okolicznościach obejmować również zobowiązania względem Skarbu Państwa z tytułu kosztów sądowych w sprawach jednego z małżonków. Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wyłącza przy tym stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe, niezależnie od ustroju majątkowego obowiązującego małżonków; chodzi tu, między innymi, o stosowanie art. 27 kro (zob. M. Zychowicz, w: H. Ciepła i inni, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, Warszawa 2009, teza 8 do art. 51, s. 320). Należy mieć również na względzie przepis art. 23 kro, który stanowi, że małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia nawet pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. GZ 71/04, dostępne na wskazanej wyżej stronie internetowej). Stąd też w razie ustanowienia rozdzielności majątkowej (czy nawet prowadzenia odrębnych gospodarstw domowych), małżonkowie nadal obowiązani są do zaspokajania potrzeb rodziny. Potwierdza to również ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych, z którego wynika, że fakt, że pomiędzy małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa lub, że pozostają w separacji faktycznej nie stanowi okoliczności, w której to żona skarżącego nie może pomóc swojemu mężowi w uiszczeniu kosztów postępowania (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn. akt I FZ 395/11; z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 817/11; z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 196/11 – dostępne na wskazanej wyżej stronie internetowej).

Podkreślić ponadto należy, że Sąd nie jest uprawniony do wystosowania do strony wezwania mającego na celu wyjaśnienie powstałych wątpliwości, gdyż zgodnie z regulacją art. 260 § 1 i § 2 powołanej ustawy, Sąd, po wniesieniu sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia, nie rozpoznaje natomiast wniosku o przyznanie prawa pomocy na nowo.

W tym stanie rzeczy okoliczności sprawy nie uzasadniały uwzględnienia zgłoszonego żądania i dlatego należało orzec jak w sentencji, na podstawie art. 260 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.