Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 882/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 53a, art. 67a par. 1 pkt 2, art. 210 par. 4
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karol Pawlicki Sędziowie WSA Katarzyna Nikodem WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Paulina Budzyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2011 r. sprawy ze skargi A sp. z o.o. w R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za okres od stycznia do maja 2010r I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy z dnia [...] o nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej Spółki kwotę [...] zł ([...] złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. /-/I.Kucznerowicz /-/K.Pawlicki /-/K.Nikodem


UZASADNIENIE

I SA/Po 882/10

UZASADNIENIE

Decyzją Burmistrza Gminy R. z dnia [...] , nr [...], na podstawie art.207 § 1 i 2 w związku z art. 67a § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r Ordynacja podatkowa ( Dz. U. z 2005r., nr 8, poz.60 ze zm. dalej zwanej o.p.) odmówiono "A" Spółka z o.o. w likwidacji ( dalej zwanej spółką ) rozłożenia na raty zaległości podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości za okres od stycznia do maja 2010r.

W uzasadnieniu podniesiono, że spółka zwróciła się z wnioskiem o rozłożenie na raty zapłaty zaległości podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości za okres od stycznia do maja 2010r. w łącznej kwocie [...] na 12 miesięcznych równych rat, wskazując na brak środków finansowych. W szczególności spółka stwierdziła, że w okresie likwidacji nie prowadzi działalności produkcyjnej i uzyskuje dochody jedynie z wydzierżawianych powierzchni, co pozwala tylko na pokrycie bieżących kosztów. Do wniosku spółka dołączyła oświadczenie o nieskorzystaniu z pomocy de minimis w ciągu bieżącego roku budżetowego oraz dwóch poprzedzających go lat budżetowych, informacje niezbędne do udzielenia pomocy de minimis, rachunek zysków i strat za okres ostatnich trzech oraz trzy bilanse sporządzone na ostatni dzień roku 2007, 2008 i 2009.

Z treści zebranych dokumentów Organ I instancji wysnuł wniosek, że wyniki spółki w zakresie działalności operacyjnej z każdym bieżącym miesiącem roku są coraz lepsze, głównie za sprawą działań zmierzających do obniżania kosztów energii, wynagrodzeń i pozostałych usług. Co prawda jeszcze w lutym i marcu odnotowano wynik ujemny, ale w kwietniu był on już dodatni.

Organ przywołując przepis art.67a § 1 o.p. uznał, że fakty podnoszone przez spółkę nie stanowią wystarczających przesłanek do tego, aby wniosek rozpatrzyć pozytywnie.

Spółka wniosła odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając jej wydanie z naruszeniem art. 67a o.p. oraz zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121o.p.)

W ocenie spółki Organ I instancji wydając decyzję oparł się jedynie na kwocie wynikającej z prognozy długoterminowej tj. [...], nie analizując dokładnie sytuacji finansowej wynikającej z przedstawionego bilansu, w którym po stronie pasywów, w pozycji : zobowiązania z tytułu dostaw i usług wykazana została kwota [...]. Nie wziął też pod uwagę kwoty zobowiązania wobec ZUS, wykazanej przez spółkę.

Zdaniem spółki taka decyzja uniemożliwi jej realizowanie innych zobowiązań.

Spółka zawarła ugodę z "X" S.A. w Warszawie w sprawie rozłożenia należności na raty zadłużenia w kwocie [...].

Nadto ma także zobowiązania zapłaty części składek nie podlegających rozłożeniu na raty w związku z możliwością zawarcia układu ratalnego z ZUS.

Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 39 ust.5 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. 2001r. , nr 142, poz.1591 ze zm.), art. 1,2,17 i 18 ustawy z dnia 12 października 1994r o samorządowych kolegiach odwoławczych, § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003r., w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (DZ.U. 2003r.,nr 198, poz. 1925 ) art. 233 § 1 pkt 1 o.p zaskarżoną decyzję utrzymano w mocy, podtrzymując argumenty zawarte w decyzji Organu I instancji.

Spółka wniosła skargę na powyższą decyzję, wnosząc o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi spółka zarzuciła organowi wydanie decyzji z naruszeniem przepisów art. 67a o.p. oraz art. 121 o.p.

Zdaniem spółki Organ I instancji wydał decyzję opierając się jedynie na kwocie wynikającej z prognozy długoterminowej tj. [...], nie analizując dokładnie sytuacji finansowej wynikającej z przedstawionego bilansu, w którym po stronie pasywów, w pozycji : zobowiązania z tytułu dostaw i usług wykazana została kwota [...]. Nadto Organ I instancji nie wziął też pod uwagę kwoty zobowiązania wobec ZUS, wykazanej przez spółkę na wezwanie organu.

W odpowiedzi na skargę Organ I instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów

administracyjnych (Dz. U.nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270 ze zm. dalej p.p.s.a.) sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji.

Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest przepis art. 67a § 1 pkt 2 o.p., stanowiący, że organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67 b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może odroczyć lub rozłożyć na raty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a o.p..

Decyzja o rozłożeniu na raty zaległości podatkowej wydana na podstawie cytowanego przepisu ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że do Organu I instancji należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. To od decyzji Organu zależy, czy uzna, że w konkretnej sprawie zachodzą przesłanki, o których mowa w tym przepisie, tj. ważny interes podatnika lub interes publiczny.

Jednocześnie ich wystąpienie nie determinuje pozytywnej decyzji Organu I instancji , albowiem jest on uprawniony, a nie zobowiązany do rozważenia, czy istnieją podstawy do rozłożenia na raty zaległości podatkowych.

Zauważyć, przy tym należy, że rozłożenie na raty zaległości podatkowych jest instytucją nadzwyczajną, skoro zasadą jest płacenie podatków, a nie zwalnianie podatników z tego obowiązku ( zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 1991r. , SA/Gd 295/91, Przegląd Orzecznictwa Podatkowego z 1994r., nr 1, poz. 7 ).

Z tego względu ważnego interesu podatnika, będącego jedną z przesłanek udzielenia ulgi w postaci rozłożenia na raty zaległości podatkowej, nie można utożsamiać z subiektywnym przekonaniem podatnika o potrzebie rozłożenia na raty takiej zaległości. Przeciwnie, przyjmuje się, że przez ważny interes podatnika należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika oraz, że rozłożenie na raty zaległości podatkowych lub odsetek uzasadnione będzie jedynie w takich wypadkach, które są spowodowane działaniem czynników na które podatnik nie może mieć wpływu, i które są niezależne od sposobu jego postępowania.

Natomiast przez interes publiczny rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy.

Uznanie administracyjne nie oznacza zupełnej dowolności sposobu rozstrzygnięcia wniosku o rozłożenie na raty zaległości podatkowych lub odsetek, jednak kontrola legalności tego rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny jest w tym wypadku ograniczona. Sprowadza się ona w istocie do badania legalności przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowo- wyjaśniającego i poprawności oceny dokonanej na podstawie stanu faktycznego sprawy. Sądowa kontrola decyzji o charakterze uznaniowym obejmuje więc samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, ale nie rozstrzygnięcie, będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była wyżej mowa.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2002 Nr 153 poz.1269 ) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Skoro Sąd dokonuje wyłącznie kontroli legalności zaskarżonej decyzji, nie jest władny wkraczać w sferę uznania organów podatkowych.

Jeżeli więc organ podatkowy, dokonując koniecznych ustaleń w sprawie, nie dopuścił się naruszenia prawa procesowego i ustalenia te są wystarczające do merytorycznego załatwienia wniosku o rozłożenie na raty zaległości podatkowych oraz jeżeli dokonanej ocenie tego stanu faktycznego nie można zarzucić dowolności, to wyprowadzenie z takiej oceny wniosku czy należy rozłożyć na raty zaległości podatkowe, jest zagadnieniem natury słusznościowej, które uchyla się spod kontroli Sądu administracyjnego sprawującego tylko kontrolę zgodności decyzji organów administracyjnych z prawem.

Sądowa kontrola decyzji wydawanych w trybie art. 67a § 1 pkt 2 o.p. sprowadza się do badania czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Jeśli decyzja została wydana z takim naruszeniem przepisów o postępowaniu, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy podlega ona uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a.. O tego rodzaju naruszeniach prawa można mówić, gdy Organ II instancji dokonując oceny sprawy pominął istotne dla niej dokumenty lub okoliczności faktyczne, dokonał oceny dokumentów i okoliczności wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdy pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę. Kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do badania czy w procesie dochodzenia do tej decyzji Organ II instancji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub ważny interes społeczny uzasadniający rozłożenie na raty zaległości podatkowej.

Podkreślić należy, że negatywne rozstrzygnięcie wniosku powinno być szczególnie przekonująco i jasno uzasadnione zarówno jeśli chodzi o rzetelne ustalenie faktów, jak i odnośnie wykładni mających zastosowanie przepisów prawa, tak aby nie było wątpliwości że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją .

Mając to na względzie stwierdzić należy, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia powyższych wymogów.

Wydanie przez organy podatkowe decyzji w sprawie, nie zostało poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem okoliczności faktycznych dotyczących zarówno stanu majątkowego spółki , jak również okoliczności leżących u podstaw powstania zaległości podatkowych. Przeprowadzone postępowanie dowodowe budzi wątpliwości co do jego rzetelności a dokonana przez Organy ocena zgromadzonego materiału wykracza poza zakres swobodnej oceny dowodów. Tym samym konieczne jest zakwestionowanie zaskarżonego rozstrzygnięcia, gdyż przesłanki jego podjęcia nie zostały wnikliwie rozważone, a sama decyzja nie zawiera prawidłowego i wyczerpującego uzasadnienia. Uzasadnienie decyzji nie spełnia wymogów określonych w przepisach o.p., w tym w szczególności art. 210 § 4 o.p.

W przypadku decyzji uznaniowej organ zobowiązany jest w sposób czytelny, umożliwiający kontrolę poszczególnych etapów rozumowania, przedstawić wszystkie przesłanki faktyczne i interpretacyjne wnioskowania.

Zdaniem Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wyżej wymienionych wymogów. Argumentacja Organu jest lakoniczna, mało szczegółowa i nie do końca wyczerpująca.

W niniejszej sprawie Organ I instancji oparł decyzję jedynie na kwocie wynikającej z prognozy długoterminowej tj. [...], nie dokonując dokładnej i szczegółowej analizy sytuacji wynikającej z przedstawionego bilansu. Z treści tego dokumentu wynika, że po stronie pasywów, w pozycji: zobowiązania z tytułu dostaw i usług wykazana została kwota [...]. Organ II instancji nie odniósł się do tej okoliczności, podnosząc tylko, że wyniki spółki w zakresie działalności operacyjnej z każdym miesiącem są coraz lepsze, a to głównie za sprawą podjętych działań zmierzających do obniżenia kosztów energii, wynagrodzeń i pozostałych usług. Jednocześnie Organ przyznał, że jeszcze w miesiącu lutym i marcu odnotowano wynik ujemny, ale w kwietniu był on już dodatni. a także nie wziął pod uwagę kwoty zobowiązania wobec ZUS.

Słuszna jest teza wynikająca z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, iż decyzje dotyczące ulg podatkowych podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego. Zakres tego uznania nie jest jednak uprawnieniem nieograniczonym. W przeciwnym wypadku mogłoby to oznaczać dowolność, a nawet samowolność przy rozstrzyganiu określonych spraw. Przede wszystkim nie jest oparte o kryterium uznania ustalenie istnienia przesłanek z art. 67 a § 1 o.p. Użycie przez ustawodawcę ogólnych zwrotów: "ważny interes podatnika", "interes publiczny" stwarza konieczność dokonania przez Organ II instancji szerokiej oceny różnych wartości, w tym również systemu ocen mieszczących się poza systemem prawa podatkowego, a nawet pozaprawnych (np. zasad etyki, współżycia społecznego, ekonomii i in).

Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie Organy nie ustaliły i nie uzasadniły w sposób poprawny i wyczerpujący kwestii istnienia wyżej wymienionych przesłanek.

Wydając negatywną decyzję w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości podatkowych Organ I instancji ograniczył się tylko do stwierdzenia, że mając na względzie stan faktyczny i prawny , fakty podnoszone przez spółkę nie stanowią wystarczających przesłanek do pozytywnego rozpatrzenia wniosku. Organy podniosły, że aktualny wynik działalności operacyjnej spółki powoduje, że posiada ona zdolność finansową do płacenia bieżących rat podatku od nieruchomości za 2010r., bez konieczności rozkładania tych zaległości na raty.

W ocenie Sądu takie stwierdzenie jest niewystarczające do oceny zasadności podjętej decyzji. Spółka umotywowała swój wniosek względami gospodarczymi i ekonomicznymi polegającymi na braku środków finansowych pozwalających na jednorazowe dokonanie wpłaty.

Wskazano, że spółka znajduje się w procesie likwidacji, nie prowadzi działalności produkcyjnej i uzyskuje przychody jedynie z wydzierżawionych powierzchni. Ograniczone przychody pozwalają na częściowe regulowanie zobowiązań w postaci miesięcznych rat. Nadto spółka wskazała, że negatywna decyzja uniemożliwi jej realizowanie innych zobowiązań. W dniu 21 lipca 2010r. spółka zawarła ugodę z "X" S.A. w W., na podstawie której zobowiązuje się do spłaty zadłużenia w miesięcznych ratach w kwocie [...]. Nadto spółka, w celu zawarcia układu ratalnego z ZUS zobowiązana jest do zapłacenia części składek nie podlegających rozłożeniu na raty, natomiast po zawarciu układu do realizowania miesięcznych należności. Ze względu na ograniczone ale stałe wpływy, Likwidator zmierza do zawarcia podobnych układów i porozumień z pozostałymi wierzycielami.

Organy w ogóle nie odniosły się to tych argumentów, uniemożliwiając tym samym Sądowi ocenę słuszności podjętej decyzji.

Uzasadnienia decyzji Organów I i II instancji nie pozwalają na ocenę, czy zasadnie odmówiono spółce odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowych.

Brak w zaskarżonej decyzji argumentacji pozwalającej na ustosunkowanie się do twierdzeń spółki. Trudno w związku z tym dokonać szczegółowej oceny podjętej decyzji.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd uznał, iż sprawa winna być ponownie przeanalizowana, w dużo szerszym zakresie niż to uczyniono w zaskarżonej decyzji.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, iż przy jej wydaniu doszło do naruszenia prawa materialnego (art. 67a § 1 o.p) , zasad postępowania (art. 121 o.p.) oraz art. 210 § 4 o.p. w wyżej wymienionym zakresie.

W związku z tym działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c p.p.s.a. Sąd orzekł jak w punkcie I wyroku.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.

/-/ I. Kucznerowicz /-/ K. Pawlicki /-/ K. Nikodem