Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 264/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 16
journal: Dz.U. 2017 poz 1851
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Jarosz Sędziowie WSA Maciej Busz WSA Józef Maleszewski (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2018 r. sprawy ze skargi N. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta [...] z dnia [...] października 2017 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] października 2017 r. nr [...] Wójt Gminy [...], wskazując na art. 1-2, art. 4-5, art. 7, art. 9-10, art. 13, art. 15, art. 18, art. 20-21, art.27 i art. 28 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2017 r., poz. 1851, dalej jako u.p.p.w.d.) oraz rozporządzenie Ministra rodziny, pracy i polityki społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczenia wychowawczego oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego (Dz. U. z 2017, poz. 1465) odmówił przyznania N. R. świadczenia wychowawczego na dziecko A. R..

Uzasadniając napisał, że zgodnie z art. 5 ust. 3 u.p.p.w.d. świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Na podstawie zaświadczeń o dochodach pozyskanych z systemu Emp@tia ustalono, że w 2016 roku Wnioskodawczyni uzyskała dochód w wysokości [...] zł oraz dochód z funduszu alimentacyjnego w wysokości [...] zł. Dochód miesięczny rodziny Wnioskodawczyni wynosi [...] zł. W przeliczeniu na osobę w rodzinie dochód wynosi [...] zł i przekracza kryterium dochodowe do otrzymania świadczenia wychowawczego na córkę, tj. 800,00 zł na osobę w rodzinie.

W odwołaniu od opisanej decyzji Wnioskodawczyni napisała, że nie zgadza się z decyzją, ponieważ dochody rodziny zostały przeliczone na dwie osoby. We wniosku o świadczenie wychowawcze Wnioskodawczyni wpisała siebie, męża P. R. oraz córkę. Napisała, że jest mężatką, nie ma orzeczonej separacji sądowej ani rozwodu. Zgodnie z art. 2 pkt. 16 u.p.p.w.d. rodzina to małżeństwo oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu, dzieci. W świetle przepisów u.p.p.w.d. nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko, ponieważ jest mężatką.

Decyzją z [...] grudnia 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wskazując na art. 17 pkt 1, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm., dalej jako K.p.a.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając SKO napisało, że podstawą ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres od dnia 1 października 2017 r. do dnia 30 września 2018 r. jest przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku 2016 r. Definicję legalną dochodu zawiera art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1952 z późn. zm., dalej jako u.ś.r.).

Organ wyższego stopnia wskazał, że istota sporu sprowadza się do wykładni przepisu art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d., który stanowi, że rodzina oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162 i 972 oraz z 201 7 r. poz. 1428); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji, lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców.

SKO wskazało, że cel przyznania świadczenia wychowawczego, na co wskazuje już sama nazwa ustawy je regulującej, sprowadza się do pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Akcentowane jest wychowywanie dziecka (art. 4 ustawy), w tym opieka nad nim, przysługuje ono nawet opiekunowi faktycznemu dziecka. W cytowanym art. 2 pkt 13 u.p.p.w.d. osobą samotnie wychowującą dziecko nie jest osoba, która wychowuje co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. W art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d., po wymienieniu takich osób jak małżonkowie, rodzice dzieci, opiekun faktyczny dziecka wymienia się inne osoby, wskazując "zamieszkujące wspólnie z tymi osobami". Zdaniem SKO trudno w świetle ww. przepisów uznać, że dany rodzic dziecka, pozostający w faktycznym, świadomym i nie związanym np. z czasowym wyjazdem do pracy czy chorobą rozłączeniu, był traktowany jako członek tej rodziny, tylko z uwagi na brak dopełnienia formalnego rozwiązania małżeństwa przez orzeczenie separacji czy rozwodu.

Ustawodawca określając pojęcie rodziny jak i osoby samotnie wychowującej dziecko uwzględnia status prawny, aczkolwiek akcentuje faktyczne wychowywanie dziecka, którego zaistnienie w razie wątpliwości może podlegać weryfikacji organu. Jak wynika z zgromadzonych akt sprawy mąż wnioskodawczyni, który zobowiązany jest do alimentacji córki, mieszka w [...] - na terenie podlegającym właściwości tego samego organu. Zdaniem SKO rację miał organ I instancji, nie zgadzając się z doliczeniem męża do członków rodziny Wnioskodawczyni, który nie tworzy faktycznie z nią rodziny, bowiem mieszka u matki. Zgodnie z art. 2 pkt 4 u.p.p.w.d. dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny, do których męża zaliczyć nie można. Członkowie rodziny utrzymują się z połączonych dochodów tych osób, a skoro mąż odwołującej się dochodów swoich nie przeznacza na utrzymanie rodziny Wnioskodawczyni i córki, nie ma podstaw, by on był wliczany do rodziny wnioskodawczyni.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu N. R. wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i uznanie, że spełnia przesłanki do pobierania świadczenia wychowawczego, zasądzenie wypłaty należnego świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2017/2018 i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania przed organami administracji oraz Sądem, ewentualnie uchylenie obu decyzji w zaskarżonym zakresie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżąca zarzuciła obrazę prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 2 pkt. 4, 13, 16, art. 15 ust. 1 u.p.p.w.d. oraz art. 3 pkt. 1 lit. "a", "b" i "c" u.ś.r. a także art. 2 pkt. 12 ustawy z dnia 7 września 2007 roku o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2017 r., poz. 1428 ze zm.).

Uzasadniając napisała, że współtworzy rodzinę, ponieważ pozostaje w związku małżeńskim a wspólnie z nią zamieszkuje jej dziecko, na które wnioskuje o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego. Art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d nie odnosi się do wspólnego zamieszkiwania małżonków, jak tylko i wyłącznie dzieci, ponieważ gdyby dziecko nie mieszkało z nią, ale np. przebywałoby w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie nie mogłaby wnioskować o świadczenie wychowawcze. Małżonkowie nie muszą zamieszkiwać wspólnie, by właściwie sprawować opiekę nad dzieckiem, a wspomniane wspólne zamieszkiwanie odnosi się tylko i wyłącznie do wspólnego zamieszkiwania dzieci, na które wnioskuje się o świadczenie wychowawcze oraz dzieci, które już ukończyły 18 lat, ale nie ukończyły 25 lat i nadal pozostają na utrzymaniu rodziców i z tego tytułu wspólnie z nimi zamieszkują, mogą być uznani za członków rodziny wnioskodawcy. Ponadto zaznaczyła, że nie posiada sądownie orzeczonego rozwodu lub separacji; pozostaje w formalnym związku małżeńskim. Nie dostarczyła do organu I instancji prawomocnego wyroku rozwodowego, co mogłoby skutkować uznaniem Skarżącej za osobę samotnie wychowującą dziecko w myśl art. 2 pkt. 13 u.p.p.w.d. Żaden przepis prawa nie stanowi o tym, że małżonkowie muszą zamieszkiwać wspólnie by móc wychowywać dziecko. Można zamieszkiwać osobno, a również właściwie i faktycznie sprawować opiekę na wspólnym dzieckiem.

Dalej napisała, że nie rozumie dlaczego i na jakiej podstawie został przeprowadzony wywiad środowiskowy, mający ustalić faktyczne miejsce zamieszkania męża, ponieważ wywiad można przeprowadzić, zgodnie z art. 15 ust. 1 u.p.p.w.d. "Jeżeli w stosunku do osoby ubiegającej się o przyznaniu świadczenia wychowawczego lub osoby pobierającej to świadczenie wystąpią wątpliwości dotyczące sprawowania opieki nad dzieckiem, (...), organ właściwy oraz wojewoda mogą zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017., poz. 1985 ze zm.). W związku z tym Skarżąca uznała za niezasadne przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, ponieważ nie rozumie w jaki sposób pozostawanie w formalnym związku małżeńskim mogło wzbudzić poczucie niewłaściwego sprawowania opieki nad dzieckiem.

Dalej Skarżąca napisała, że czuje się pokrzywdzona zaistniałą sytuacją i sposobem przeprowadzania postępowania administracyjnego. Skarżąca wskazała, że organ I instancji próbował zmusić ją do wykreślenia męża z członków rodziny we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego, z uwagi na fakt pobierania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, gdzie we wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, nie wpisała męża jako członka swojej rodziny. Skarżąca zwróciła uwagę, że w przypadku ubiegania się o świadczenia pieniężne wypłacane z funduszu alimentacyjnego, skład rodziny jest inaczej określony niż w przypadku ubiegania się o prawo do świadczenie wychowawcze. Nie wpisała we wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w składzie rodziny swojego męża, ponieważ on został zobowiązany tytułem wykonawczym, zatwierdzonym przez sąd, do łożenia alimentów na rzecz córki. W art. 2 pkt. 16 u.p.p.w.d. w definicji rodziny nie ma wyłączenia jakie określałoby, że w przypadku pobierania świadczenia pieniężnego z funduszu alimentacyjnego, gdzie małżonek wnioskodawcy został sądownie zobowiązany do łożenia alimentów na osobę do nich uprawnioną (wspólne dziecko), to w momencie ubiegania się o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego także nie powinien zostać ujęty małżonek zobowiązany do łożenia alimentów.

Skarżąca podkreśliła, że pozostaje w związku małżeńskim. Uważa, że spełnia warunki z art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d. ponieważ jest mężatką, zamieszkuje z córką pozostającą na jej utrzymaniu. Mąż nie partycypuje w kosztach utrzymania dziecka (ma sądownie zasądzone alimenty) dlatego skarżąca korzysta ze świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Nie ma również wpływu na fakt, że ojciec zaniedbuje dziecko i nie kontaktuje się z nim. Zestawiła swoją sytuację z sytuacją w której mąż pracuje za granicą i przyjeżdża raz na trzy miesiące.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Obie decyzje wydane w sprawie nie mogą się ostać.

Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm., dalej jako P.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Kontrola sądu nie obejmuje natomiast zasadniczo oceny wypełniania przez organy administracji tzw. pozasystemowych kryteriów słusznościowych, w szczególności kierowania się zasadami współżycia społecznego, ani kryteriów celowościowych, takich jak realizacja określonej polityki stosowania prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z 25.09.2009 r., I OSK 1403/08, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie: "CBOSA").

Sprawa dotyczy zasadności odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rozumieniu art. 2 pkt 14 u.p.p.w.d. Przesłanką przyznania świadczenia wychowawczego jest spełnienie przez osoby, o których mowa w art. 4 ust. 2 u.p.p.w.d. warunku określonego w art. 5 ust. 3 tej ustawy, a odnoszącego się do sytuacji materialnej tych osób. Zgodnie z tym przepisem, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł.

Nie ulega zatem wątpliwości, że prawo do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko jest uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego.

Spór w niniejszej sprawie dotyczy tego, czy należy uwzględnić męża Skarżącej przy obliczaniu spełnienia kryterium dochodowego, skoro mąż Skarżącej jest zobowiązany do alimentacji dziecka, na pokrycie wydatków którego został złożony wniosek, ale nie został orzeczony rozwód ani separacja sądowa. Skarżąca konsekwentnie podkreśla, że mąż pozostaje członkiem rodziny, także na gruncie przepisów u.p.p.w.d.; zdaniem Skarżącej, skoro nie został orzeczony rozwód ani separacja sądowa to jej rodzina jest trzyosobowa i organy administracji naruszyły przepisy prawa materialnego, przyjmując że rodzina Skarżącej składa się z dwóch osób: Skarżącej i jej córki.

Sąd stwierdza, że obie wydane w sprawie decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu w sprawie nie został należycie zebrany i rozpatrzony cały materiał dowodowy.

Zgodnie z art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W myśl art. 77 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z kolei w art. 80 K.p.a. zastrzeżono, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Sąd ocenia, że organy administracji obu instancji nie sprostały ww. obowiązkom, przez co nie można ocenić, czy okoliczności faktyczne uzasadniają pominięcie męża Skarżącej przy ustalaniu członków rodziny - w rozumieniu art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d.

Zgodnie z art. 1 pkt 16 u.p.p.w.d. ilekroć mowa w tej ustawie o rodzinie, oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162 i 972 oraz z 2017 r. poz. 1428); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji, lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców.

Sąd stwierdza, że podziela stanowisko zawarte w uzasadnieniu wyroku NSA z 10 stycznia 2018 r., I OSK 2956/106 (CBOSA), że bez znaczenia dla ustalenia, czy określona osoba wchodzi w skład rodziny, jest fakt wspólnego gospodarowania. Ustawodawca określając pojęcie rodziny, uwzględnia status prawny, nie zaś stan faktyczny lub przesłankę wspólnego gospodarowania. Zatem małżonkowie – niezależnie od panujących między nimi stosunków – są członkami rodziny.

Trzeba zaznaczyć, że przywołany wyrok zapadł w sprawie w której analizowano definicję rodziny w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, ale przywołane wywody znajdują zastosowanie także na gruncie definicji rodziny, z art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d. Otóż, w przywołanym wyroku NSA podkreślił, że organ nie ma dowolności przy ustalaniu członków rodziny wnioskodawcy i powołał się na najnowszą literaturę w której wyjaśniono, że w omawianym przypadku ma się do czynienia z dostosowaniem definicji do konkretnego stanu faktycznego ustalonego przez organ w postępowaniu wyjaśniającym. W tym świetle prawidłowe odczytywanie znaczenia słowa "odpowiednio", zawartego w definicji rodziny, zakłada właściwe do okoliczności danej sprawy zaliczenie konkretnych podmiotów do składu rodziny w tym sensie, że jeżeli dana (wymieniona w definicji) osoba istnieje, to staje się automatycznie członkiem rodziny (M.P. Gapski, Glosa do wyroku NSA z dnia 14 lutego 2012 r., I OSK 1709/11, "Samorząd Terytorialny" 2017, nr 12, s. 90-94). Oznacza to, że jeżeli istnieją osoby wskazane w definicji rodziny, to należy wliczyć je do grona rodziny. Skoro zatem istnieje małżonek wnioskodawczyni, to – co do zasady – organ nie może ustalać składu rodziny z jego pominięciem.

Trzeba jednak zaznaczyć pogląd występujący w orzecznictwie NSA i podzielony w ww. wyroku NSA z 10 stycznia 2018 r., I OSK 2956/106, że w ramach ustalania członków rodziny zwrot "odpowiednio", jak to ujął ustawodawca w art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych [w niniejszej sprawie: w art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d.], umożliwia w wyjątkowych okolicznościach sprawy pominięcie małżonka. Sąd orzekający w niniejszej sprawie ocenia, że wyjątkowo możliwa jest sytuacja, w której rodzic wnioskujący o świadczenie wychowawcze nie ma orzeczonej separacji lub rozwodu, ale małżonek tego rodzica nie zostanie uznany za członka rodziny – w sprawie dotyczącej przyznania świadczenia wychowawczego.

Prawodawca nie ma możliwości ustanowienia normy, która w sposób kazuistyczny regulowałaby wszystkie, często skomplikowane sytuacje faktyczne. Niezbędne przy interpretacji przepisów z założeniem racjonalności ustawodawcy jest więc dokonanie takiej subsumcji prawa do rozważanych okoliczności danej sprawy, która odpowiadałaby konstytucyjnym zasadom sprawiedliwości społecznej i równości wobec prawa, stanowiących istotę demokratycznego państwa prawa. Sąd podziela argument zawarty w zaskarżonej decyzji, że cel przyznania świadczenia wychowawczego, na co wskazuje już sama nazwa ustawy, sprowadza się do pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Akcentowane jest wychowywanie dziecka (art. 4 u.p.p.w.d.), w tym opieka nad nim, przysługuje ono nawet opiekunowi faktycznemu dziecka. W art. 2 pkt 13 u.p.p.w.d. osobą samotnie wychowującą dziecko nie jest osoba, która wychowuje co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. W art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d. po wymienieniu takich osób jak małżonkowie, rodzice dzieci, opiekun faktyczny dziecka wymienia się inne osoby wskazując "zamieszkujące wspólnie z tymi osobami". W art. 15 ust. 1 u.p.p.w.d. organom dano uprawnienie do weryfikacji wątpliwości w sytuacjach gdy w stosunku do osoby ubiegającej się lub pobierającej o to świadczenie wystąpią wątpliwości dotyczące sprawowania opieki nad dzieckiem. Dziecko jest zaliczane jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców w sytuacji sądownie orzeczonej opieki naprzemiennej (art. 2 pkt 16 in fine u.p.p.w.d.), wówczas kwotę świadczenia ustala się dzieląc ją przez liczbę wszystkich dni kalendarzowych w danym miesiącu i otrzymaną kwotę mnoży się przez liczbę dni kalendarzowych, za które to świadczenie przysługuje (art. 5 ust. 2 u.p.p.w.d.). Trudno więc w świetle ww. przepisów uznać, że dany rodzic dziecka, pozostający w faktycznym, świadomym i nie związanym np. z czasowym wyjazdem do pracy czy chorobą rozłączeniu, był traktowany jako członek tej rodziny tylko z uwagi na brak dopełnienia formalnego rozwiązania małżeństwa przez orzeczenie separacji czy rozwodu (por. także prawomocne wyroki WSA w Poznaniu: z 23 sierpnia 2017 r., IV SA/Po 397/17 oraz z 09 lutego 2017 r., II SA/Po 970/16; CBOSA).

Sąd stwierdza, że materiał dowodowy załączony do skargi nie pozwala na stwierdzenie, czy w sprawie wszczętej wnioskiem Skarżącej o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego występują wyjątkowe okoliczności, uzasadniające pominięcie małżonka Skarżącej (i jego dochodów), przy ustalaniu dochodu rodziny. Sąd podkreśla, że co do zasady organ nie może ustalać składu rodziny z pominięciem małżonka osoby, która złożyła wniosek. Chcąc ustalić skład rodziny z pominięciem małżonka wnioskodawcy organ administracji musi należycie wykazać, że w sprawie istnieją wyjątkowe okoliczności, na podstawie których skład rodziny zostanie ustalony z użyciem określenia "odpowiednio" z art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d.

Organy administracji nie dołączyły do akt sprawy wszystkich dokumentów, którymi dysponowały przy wydawaniu swoich decyzji. W aktach sprawy nie ma wywiadu środowiskowego, którego przeprowadzenie – zdaniem Skarżącej bezpodstawne – zostało zarzucone w skardze. Organ I instancji w ogóle nie wyjaśnił, dlaczego przyjął, że rodzina Skarżącej jest dwuosobowa, skoro Skarżąca wskazała we wniosku, że tworzy rodzinę razem z córką i mężem (k. 7). Organ wyższego stopnia ograniczył się do stwierdzenia, że mąż Skarżącej jest zobowiązany do alimentacji córki i skoro nie przeznacza swoich dochodów na utrzymanie Skarżącej i wspólnej córki, to nie ma podstaw – zdaniem SKO – by mąż Skarżącej był wliczany do jej rodziny.

Wprawdzie w skardze Skarżąca wskazała, że mąż nie partycypuje w kosztach utrzymania dziecka, ale to organy administracji powinny zebrać materiał dowody zgodnie z regułami K.p.a. i dopiero na tej podstawie rozstrzygać wniosek.

Mając powyższe na względzie przyjąć należało, że w sprawie organy zarówno I jak i II instancji dopuściły się naruszenia art. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Stąd też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i decyzje ją poprzedzającą.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organów będzie przede wszystkim poczynienie ustaleń faktycznych pozwalających na rozstrzygnięcie co do tego, jakie osoby winne być zaliczone do rodziny Skarżącej w rozumieniu art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d.