Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 3282/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 154 i 156
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Rząsa, asesor WSA Anna Sidorowska-Ciesielska, Protokolant ref. Joanna Kicińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2019 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z [...] września 2018 r. nr [...] (dalej "zaskarżoną decyzją") Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej "Szef Urzędu") odmówił stwierdzenia nieważności własnej decyzji z [...] listopada 2014 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji z [...] października 2014 r. nr [...] o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej.

II. Stan sprawy poprzedzający wydanie przez Szefa Urzędu decyzji zaskarżonej obecnie przedstawia się następująco:

1. T. P. (dalej "Skarżący"), działający przez P. K., wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Szefa Urzędu z [...] listopada 2014 r. oraz poprzedzającej ją decyzji tego organu z [...] października 2014 r. (dalej "decyzje z 2014 r."). Decyzjami tymi, wydanymi w trybie art. 154 k.p.a. organ odmówił uchylenia decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej "Kierownika Urzędu") z [...] czerwca 2001 r. nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Urzędu z [...] września 2000 r. nr [...], orzekającej o odmowie przyznania Skarżącemu, na podstawie art.22 ust.1 w związku z art.2 pkt 31 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn. Dz. U, z 2014 r. poz. 1206) uprawnień kombatanckich z tytułu udzielenia schronienia osobom narodowości [...].

2. We w/w wniosku podniesiono, iż decyzje Szefa Urzędu z 2014 r. zostały wydane z rażącym naruszeniem następujących przepisów prawa:

1) art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i art. 170 p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 1 k.p.a. poprzez dokonanie niewłaściwej oceny i analizy wniosku Skarżącego z dnia [...] września 2014 r., uzupełnionego pismem z dnia [...] października 2014 r., o uchylenie lub zmianę w trybie art. 154 § 1 k.p.a. decyzji z dnia [...] czerwca 2001 r. i przyjęcie z rażącym naruszeniem prawa, że uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2002 r. o sygn. akt V SA 2221/02 uniemożliwia uchylenie lub zmianę przytoczonej decyzji z [...] czerwca 2001 r. w trybie nadzwyczajnym, podczas gdy stan związania organów dotyczy jedynie rozstrzygnięcia zawartego w sentencji orzeczenia i nie obejmuje jego motywów, a nadto postępowanie wszczęte przez Skarżącego w trybie art. 154 § 1 k.p.a. nie zmierzało do podważenia treści wyroku oddalającego skargę, a jedynie do rewizji podjętej w jego sprawie decyzji z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony, co przemawia za stwierdzeniem na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. nieważności w całości decyzji Szefa Urzędu z 2014 r.

2) art. 154 § 1 k.p.a. poprzez rażąco błędne uznanie, że w przedmiotowej sprawie brak jest interesu społecznego lub słusznego interesu strony przemawiającego za zmianą lub uchyleniem decyzji Kierownika Urzędu z [...] czerwca 2001 r., podczas gdy zarówno interes społeczny przemawiający za upamiętnieniem i nagradzaniem aktów heroizmu i odwagi osób, które przeżyły doświadczenia drugiej wojny światowej, jak i słuszny interes strony w dążeniu do potwierdzenia i okazania przez organy publiczne szacunku wobec narażania przez Skarżącego swojego życia w dążeniu do dawania schronienia i udzielania pomocy osobom narodowości [...], co w sposób jednoznaczny powinno wpłynąć na zmianę lub uchylenie przywołanej decyzji z [...] czerwca 2001 r., co przemawia za stwierdzeniem na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a nieważności w całości decyzji Szefa Urzędu z 2014 r.

3) art. 154 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy wszystkie przesłanki z art. 154 § 1 k.p.a. zostały spełnione, a zatem decyzję z dnia [...] czerwca 2001 r., o której uchylenie lub zmianę wnosił Skarżący należało zaskarżonymi niniejszym wnioskiem decyzjami uchylić lub zmienić, co przemawia za stwierdzeniem na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. nieważności w całości decyzji Szefa Urzędu z 2014 r.

4) art. 154 § 1 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez pominięcie, przy wydawaniu przez Szefa Urzędu decyzji objętych niniejszym wnioskiem o stwierdzenie nieważności, zmiany orzecznictwa sądowoadministracyjnego w przedmiocie uznania, że dziecku, którego rodzice udzielili schronienia osobom wymienionym w art. 2 pkt 31 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, przysługuje z tego tytułu uprawnienie określone w ustawie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 58/09, LEX nr 597706), co potwierdza także istnienie interesu społecznego i słusznego interesu strony, niezbędnych do zmiany lub uchylenia decyzji w trybie art. 154 § 1 k.p.a, co przemawia za stwierdzeniem na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 in filie k.p.a nieważności w całości decyzji Szefa Urzędu z 2014 r.

5) art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 128 k.p.a. poprzez uzasadnienie podjęcia przez Szefa Urzędu, z rażącym naruszeniem prawa, decyzji z [...] listopada 2014 r., utrzymującej w mocy decyzję własną z [...] października 2014 r., brakiem wskazania przez stronę jakichkolwiek nowych okoliczności faktycznych i prawnych, co zgodnie z brzmieniem przepisu art. 128 k.p.a. nie ma jakiegokolwiek znaczenia, gdyż wystarczające jest, aby strona wskazała, że nie jest zadowolona z wydanej decyzji, co przemawia za stwierdzeniem na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a nieważności w całości decyzji Szefa Urzędu z 2014 r.

6) art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz nienależyte uzasadnienie decyzji objętych wnioskiem o stwierdzenie nieważności z uwagi na zawarcie w niej zbyt ogólnych i błędnych twierdzeń, w tym pominięcie decyzji Szefa Urzędu wydanych wobec rodzeństwa Skarżącego, co uniemożliwiło realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa i przemawia za stwierdzeniem na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a nieważności w całości decyzji Szefa Urzędu z 2014 r.

7) rażące naruszenie art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez nierówne traktowanie osób znajdujących się w zbliżonej, a nawet analogicznej sytuacji i zróżnicowanie w tym traktowaniu bez podania przyczyny znajdującej należyte uzasadnienie, tj. w skutek odmowy przez Szefa Urzędu uchylenia lub zmiany decyzji własnej z [...] czerwca 2001 r. i tym samym odmowy przyznania Skarżącemu uprawnień wynikających z art. 21 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, w sytuacji, gdy w analogicznej sytuacji wspomniane uprawnienia zostały przyznane rodzeństwu Skarżącemu, tj. T. P., E. P. i R. P., co przemawia za stwierdzeniem na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a nieważności w całości decyzji Szefa Urzędu z 2014 r.

III. Odmawiając stwierdzenia własnych decyzji z 2014 r., Szef Urzędu wskazał w szczególności, co następuje:

Przedstawione przez pełnomocniczkę okoliczności nie mieszczą się w zakresie rażących, oczywistych, widocznych prima facie naruszeń organu. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 1309/17, cechą rażącego naruszenia prawa jako kwalifikowanej formy naruszenia prawa, jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste zastawienie ich ze sobą. Jako podjętej w wyniku rażącego naruszenia prawa nie można natomiast traktować decyzji wydanej w wyniku odmiennej interpretacji danej normy prawnej przez stronę postępowania. Jeżeli przepis dopuszcza rozbieżną interpretację, nawet mniej lub bardziej uzasadnioną, to wybór jednej z nich, nawet jeżeli później zostanie uznany za nieprawidłowy, nie może być oceniany jako rażące naruszenie prawa.

Należy zwrócić uwagę, że istniejące orzecznictwo uznaje pogląd o związaniu organu oceną prawną wyrażoną przez sąd administracyjny w wyroku oddalającym skargę na decyzję, co wyklucza możliwość stwierdzenia rażącego naruszenia prawa przez organ administracji publicznej. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 marca 2017r., sygn. akt I FSK 1772/15, wyjaśnił przykładowo: "Z treści przepisu art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz.718 ze zm.) nie wynika to, że ta norma prawna ma zastosowanie wyłącznie w przypadku wyroków uchylających zaskarżoną decyzję. Wprawdzie w tym przepisie mowa jest nie tylko o "ocenie prawnej", ale również o "wskazaniach co do dalszego postępowania", jednakże dokonując wykładni art. 153 ustawy należy uwzględnić treść art. 170 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Nieuzasadnione jest również stwierdzenie, że organ rażąco naruszył art. 154 § 1 k.p.a., poprzez uznanie, że nie istnieje interes społeczny lub słuszny interes strony przemawiający za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej. Pełnomocnik powołała się na mające przemawiać na korzyść strony rozbieżności w orzecznictwie oraz na fakt posiadania przez rodzeństwo zainteresowanego uprawnień kombatanckich, uzyskanych, w ocenie pełnomocnik, w tożsamym stanie faktycznym. Wymienione okoliczności nie mogą być jednak rozpatrywane w kategorii rażącego naruszenia prawa, gdyż mieszczą się w zakresie stosowania reguł wykładni, dokonywania ustaleń co do stanu faktycznego oraz swobodnej oceny materiału dowodowego. Wadliwe stosowanie tych zasad w toku postępowania, może być jedynie podstawą zaskarżenia decyzji do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Zgodnie z cytowanym uprzednio wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 1309/17, Rażące naruszenie prawa to naruszenie wyraźnej, nie budzącej wątpliwości normy prawa. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Rażące naruszenie prawa będzie zatem miało miejsce w sytuacji, gdy w stanie prawnym nie budzącym wątpliwości co do jego rozumienia zostanie wydana decyzja, która treścią swego rozstrzygnięcia stanowi negację części lub całości obowiązujących przepisów.

Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2007 r., sygn. akt II OSK 1712/06, Przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji (art. 157 § 1 k.p.a.) jest wyłącznie zbadanie, czy w danej sprawie wystąpiła jedna z przesłanek nieważności decyzji określonych w art. 156 § 1 k.p.a. (...). Skorzystanie z nadzwyczajnego trybu powoduje ograniczone badanie legalności i poprawności ostatecznego rozstrzygnięcia organów administracyjnych. Postępowanie w trybie stwierdzania nieważności nie może przeradzać się w postępowanie o charakterze merytorycznym, w którym na nowo bada się wszystkie zarzuty strony — do tego służy postępowanie odwoławcze oraz skarga wniesiona do sądu administracyjnego w trybie zwykłym. Kontrola przeprowadzona w trybie zwykłym ma szerszy zakres, stąd też i rozstrzygnięcie w sprawie rozpatrywanej w tym trybie przy tożsamych okolicznościach może być odmienne.

Ponadto pełnomocnik wskazała, że organ jako podstawę wydania decyzji, o której stwierdzenie nieważności wniosła, podniósł nieprzedstawienie przez stronę we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nowych dowodów, co w jej ocenie stanowić ma rażące naruszenie art. 127 § 3 w zw. z art. 128 k.p.a., gdyż wymogu takiego nie zawierają przedstawione przepisy. Należy jednak zaznaczyć, że w uzasadnieniu decyzji organ dokładnie wyjaśnił podstawy faktyczne i prawne rozstrzygnięcia. Sformułowanie, że strona do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie dołączyła nowych dowodów, było elementem ustaleń faktycznych. Organ wyraźnie wskazał, że wydal decyzję w oparciu o całokształt zebranego materiału dowodowego. Ewentualne zarzuty co do jego oceny, na co już zwracano uwagę, mogły być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego.

IV. Pismem z [...] listopada 2018 r. pełnomocniczka Skarżącego wniosła do tut. Sądu skargę na decyzję Szefa Urzędu z [...] września 2018 r., zarzucając tej decyzji naruszenie następujących przepisów prawa:

1) naruszenie prawa materialnego, a mianowicie przepisu art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. w zw. z art. 157 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 158 § 1 k.p.a. poprzez błędną ocenę polegającą na przyjęciu, że decyzje Szefa Urzędu z 2014 r. nie zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, podczas, gdy do takiego naruszenia niewątpliwie doszło, w tym do rażącego naruszenia przepisu art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez nierówne traktowanie osób znajdujących się w tej samej sytuacji i zróżnicowanie w tym traktowaniu bez podania przyczyny, a co miało istotny wpływ na wynik sprawy:

2) naruszenie prawa materialnego a mianowicie przepisu art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. w zw. z art. 157 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 158 § 1 k.p.a. poprzez błędną ocenę polegającą na przyjęciu, że decyzje Szefa Urzędu z 2014 r. nie zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, podczas, gdy do takiego naruszeń niewątpliwie doszło, w tym do rażącego naruszenia przepisu art. 154 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że w sprawie nie zachodzi interes społeczny lub słuszny interes strony przemawiający za zmianą lub uchyleniem decyzji Kierownika Urzędu z [...] czerwca 2001 r. podczas gdy zarówno interes społeczny przemawiający za upamiętnieniem i nagradzaniem aktów heroizmu i odwagi osób, które przeżyły doświadczenia drugiej wojny światowej, jak i słuszny interes strony w dążeniu do potwierdzenia i okazania przez organy publiczne szacunku wobec narażania przez swojego życia w dążeniu do dawania schronienia i udzielania pomocy osobom narodowości [...] w sposób jednoznaczny powinny wpłynąć na zmianę lub uchylenie przywołanej decyzji z [...] czerwca 2001 r., a co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

3) naruszenie prawa materialnego, a mianowicie przepisu art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. w zw. z art. 157 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 158 § 1 k.p.a. poprzez błędną ocenę polegającą na przyjęciu, że decyzje Szefa Urzędu z 2014 r. nie zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, podczas, gdy do takiego naruszeń niewątpliwie doszło, w tym do rażącego naruszenia przepisu art. 154 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy wszystkie przesłanki do jego zastosowania zostały spełnione, a co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

4) naruszenie prawa materialnego, a mianowicie przepisu art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. w zw. z art. 157 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 158 § 1 k.p.a. poprzez błędną ocenę polegającą na przyjęciu, że decyzje Szefa Urzędu z 2014 r. nie zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, podczas, gdy do takiego naruszenia niewątpliwie doszło, w tym do rażącego naruszenia przepisu art. 153 p.p.s.a. i art. 170 p.p.s.a poprzez błędne przyjęcie, że uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2002 r. o sygn. akt V SA 2221/02 uniemożliwia uchylenie lub zmianę decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] czerwca 2001 r. Nr [...], podczas gdy stan związania organów dotyczy jedynie rozstrzygnięcia zawartego w sentencji orzeczenia i nie obejmuje jego motywów, a co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

5) nierozpoznanie przez Szefa Urzędu istoty sprawy poprzez nie odniesienie się przez organ do podniesionego we wniosku z [...] września 2018 r. zarzutu rażącego naruszenia art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez nierówne traktowanie osób znajdujących się w tej samej sytuacji i zróżnicowanie w tym zakresie bez podania przyczyny, a co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

6) naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie przepisów art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 7a § 1 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w niej zbyt ogólnych twierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz uniemożliwienie dokonania kontroli zaskarżonej decyzji, w tym poprzez pominięcie w części wniesionych przez skarżącego zarzutów we wniosku z [...] sierpnia 2018 r.

V. W odpowiedzi na skargę, udzielonej pismem z [...] grudnia 2018 r., organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

VI. Na rozprawie przed Sądem w dniu 14 marca 2019 r. pełnomocniczka Skarżącego złożyła zastrzeżenie do protokołu, oświadczając iż do dnia rozprawy nie otrzymała odpowiedzi na skargę i wnosząc z tym kontekście o odroczenie rozprawy celem doręczenia jej pisma, umożliwienia zapoznania się z nim oraz ustosunkowania do niego. Na pytanie Sądu, czy podczas przeglądania akt w dniu [...] lutego 2019 r. pełnomocniczka zapoznała się z odpowiedzią na skargę, pełnomocniczka jednoznacznie oświadczyła, iż pismo to przeczytała (k.27 akt sądowych).

Wobec uzyskania od pełnomocniczki Skarżącego w/w wyjaśnień, Sąd stwierdził brak podstaw do uwzględnienia zgłoszonego wniosku, uznając brak realnego wpływu zaistniałego uchybienia w postaci niedoręczenia pełnomocniczce pisma na pogorszenie uprawnień procesowych Skarżącego i jego pełnomocniczki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

VII. Sąd rozpoznał skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – t.j. Dz.U. z 2016 r., poz.1066 z późn.zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2017 poz.1369 z późn. zm. – zwanej dalej "p.p.s.a.").

W myśl art.134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei w myśl art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w sposób upoważniający Sąd do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Uwzględnienie przez wojewódzki sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia w toku kontroli tego orzeczenia naruszeń prawa wymienionych w art.145 § 1 p.p.s.a.

W świetle przywołanego przepisu sąd administracyjny:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania w niniejszej sprawie środków o których mowa powyżej, Sąd nie stwierdził.

VIII. Kontrola legalności zaskarżonej do Sądu decyzji prowadzi do następujących wniosków:

1. Przedmiotem kontrolowanego nadzwyczajnego postępowania administracyjnego, prowadzonego na wniosek Skarżącego na podstawie art.156 i nast. k.p.a., było rozstrzygnięcie, czy decyzje Szefa Urzędu z [...] listopada i [...] października 2014 r., odmawiające uchylenia w trybie przewidzianym w art.154 k.p.a. decyzji Kierownika Urzędu z [...] czerwca 2001 r., utrzymującej w mocy decyzję tego organu z [...] września 2000 r., orzekającą o odmowie przyznania Skarżącemu, na podstawie art. 22 ust.1 w związku z art.2 pkt 31 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, uprawnień kombatanckich z tytułu udzielenia schronienia osobom narodowości [...] – są obarczone którąkolwiek z kwalifikowanych wad prawnych, skatalogowanych w art. 156 § 1 pkt 1 – 7 k.p.a. i czy w związku z powyższym zachodzą podstawy do stwierdzenia ich nieważności.

Zaskarżoną obecnie decyzją Szef Urzędu odmówił stwierdzenia nieważności własnych decyzji z [...] listopada i [...] października 2014 r. Rozstrzygnięcie to Sąd uznaje za w pełni trafne. Zarzutów skargi nie można było uwzględnić.

2. Prawne uwarunkowania stosowania instrumentów nadzorczych, przewidzianych w art.156 i nast. k.p.a. przedstawiają się następująco:

Stosowanie instrumentu prawnego w postaci stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, uregulowanego w art.156 i nast. k.p.a. musi odbywać się ze świadomością istotnej wagi skutków prawnych, jakie instrument ten za sobą pociąga, władczo ingerując ex tunc - w przypadku stwierdzenia nieważności decyzji - w ukształtowany nią stan prawny, w tym nierzadko ukształtowany od wielu lat. Należy mieć zatem na uwadze, że stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej stanowi wyłom w zasadzie trwałości decyzji administracyjnych, ustanowionej w art.16 § 1 k.p.a. Z uwagi na doniosłość tej zasady zaistnienie przesłanki powodującej stwierdzenie nieważności musi być oczywiste i oczywistość tę właściwy organ ma obowiązek wykazać (wyrok NSA z dnia 22 października 1999 r., I SA 8/98, publ. w LEX nr 47276).

Stanowczego podkreślenia wymaga, że przedmiotem weryfikacji w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej nie są jakiekolwiek uchybienia kontrolowanej decyzji, a tylko uchybienia o charakterze kwalifikowanym, tj. wymienione w art.156 § 1 k.p.a. Tym samym uchybienie, nawet o istotnym znaczeniu, któremu nie można przypisać charakteru uchybienia kwalifikowanego, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Postępowanie o stwierdzenie nieważności nie ma zatem na celu ponownego całościowego rozpatrzenia sprawy administracyjnej, zakończonej kontrolowaną decyzją, a jego charakter prawny nie jest tożsamy z charakterem innego rodzaju nadzwyczajnych postępowań administracyjnych, w tym w szczególności z instytucją wznowienia postępowania administracyjnego. Zakres postępowania wyjaśniającego i orzekania jest w tym przypadku węższy i ogranicza się wyłącznie do skontrolowania prawidłowości danej decyzji administracyjnej pod kątem wystąpienia ściśle określonych wad prawnych.

Zgodnie z przyjętym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego poglądem organ administracji orzekający w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej nie jest związany zarzutami podniesionymi we wniosku strony wszczynającym to postępowanie i ma obowiązek we własnym zakresie zbadać, czy kwestionowana decyzja wydana została zgodnie z prawem, czy też prawo to narusza. Przepisy art. 156 § 1 i art. 158 § 2 k.p.a. wskazują, że jeżeli zachodzi którakolwiek z przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. organ nadzoru - niezależnie od tego, czy postępowanie nadzorcze zostało wszczęte na żądanie strony, czy z urzędu - jest obowiązany wydać decyzję stwierdzającą nieważność wadliwej decyzji lub stwierdzającą, że została ona wydana z naruszeniem prawa, ze wskazaniem okoliczności, z powodu których nie stwierdził jej nieważności. Granice zatem, w jakich strona żąda wszczęcia postępowania w przedmiocie nieważności decyzji administracyjnej nie wiążą organu nadzoru (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 1994 r. II SA 2164/92 ONSA 1995/1 poz. 32).

W niniejszej sprawie niespornym jest, że kontrolowane decyzje Szefa Urzędu z 2014 r. są wolne od wad, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 1 oraz 3 – 7 k.p.a., natomiast spornym jest to, czy decyzje te wydano z rażącym naruszeniem prawa (kwalifikowana wada prawna, wymieniona w art.156 §1 pkt. 2 k.p.a.).

W myśl utrwalonego orzecznictwa sądowego "rażące naruszenie prawa" wystąpi w sytuacji, w której treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Cechą rażącego naruszenia prawa jest również to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią zastosowanego w niej przepisu. Nie chodzi przy tym o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (wyrok NSA z dnia 26 września 2000 r., sygn. akt 2998/99, publ. w LEX nr 51249). O rażącym (a nie jakimkolwiek) naruszeniu prawa można mówić, gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono, albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek. Cechą rażącego prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą (wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2000 r., III SA 1935/99, publ. LEX nr 47008). "Rażące naruszenie prawa" stanowi kwalifikowaną formę "naruszenia prawa". Utożsamianie tego pojęcia z każdym "naruszeniem prawa" nie jest słuszne. Naruszenie przepisów postępowania lub prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. naruszenie prawa tylko wtedy powoduje nieważność decyzji, gdy ma charakter rażący. A zatem dla uznania, że wystąpiło owo kwalifikowane "naruszenie prawa", konieczne jest stwierdzenie i wykazanie, iż miało ono charakter rażący (por. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2012 r., sygn. II OSK 1280/11, publ. LEX).

3. Przedmiotem oceny w trybie uregulowanym w art.156 i nast. k.p.a. były w niniejszej sprawie nie bezpośrednio decyzje Kierownika Urzędu z 2000 i 2001 r., orzekające o odmowie przyznania Skarżącemu uprawnień kombatanckich z tytułu udzielania schronienia osobom narodowości [...] a decyzje Szefa Urzędu z 2014 r., wydane w trybie art.154 k.p.a., po rozpatrzeniu stosownego wniosku Skarżącego i odmawiające (wbrew żądaniu wniosku Skarżącego) uchylenia w/w decyzji z 2000 i 2001 r.

3.1. Przewidziana w art.154 k.p.a. instytucja uchylenia lub zmiany ostatecznej decyzji administracyjnej na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, przedstawia się następująco:

Stosownie do art.154 § 1 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Stosownie do § 2 w/w artykułu w przypadkach określonych w § 1 właściwy organ wydaje decyzję w sprawie uchylenia lub zmiany dotychczasowej decyzji.

Orzecznictwo sądowe oraz piśmiennictwo prawnicze wskazują na następujące aspekty stosowania w/w instytucji procesowej (por. Andrzej Wróbel "Komentarz aktualizowany do art.154 Kodeksu postępowania administracyjnego", publ. LEX):

(i) Na podstawie art. 154 § 1 i 2 mogą być uchylane lub zmieniane decyzje ostateczne w rozumieniu art. 16 § 1. Komentowany przepis ma zastosowanie także w przypadku, gdy sąd administracyjny oddalił skargę na decyzję. Zgodnie z wyrokiem NSA w Warszawie z 15 sierpnia 1985 r., III SA 80/85, ONSA 1985/2, poz. 16, wyrok sądu administracyjnego oddalający skargę oznacza jedynie, że w ocenie sądu zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu zobowiązującym sąd do jej uchylenia bądź stwierdzenia jej nieważności, nie wyłącza natomiast możliwości skorzystania przez organ administracji, który wydał decyzję, bądź przez organ wyższego stopnia zmiany tej decyzji w trybie art. 154 lub 155, jeżeli zachodzą przesłanki przewidziane w tych przepisach; podobnie wyrok WSA w Białymstoku z 29.11.2007 r., II SA/Bk 744/07, LEX nr 366813. Należy zatem przyjąć, że na podstawie komentowanego przepisu mogą być zmieniane także decyzje prawomocne w rozumieniu art. 16 § 3.

(ii) Zastosowanie przepisu art. 154 § 1 wymaga spełnienia łącznego następujących przesłanek:

1) decyzja ostateczna nie tworzy praw dla żadnej ze stron postępowania;

2) za uchyleniem lub zmianą takiej decyzji przemawiają interes społeczny lub słuszny interes strony.

Ocena, czy za zmianą lub uchyleniem decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa, przemawiają interes społeczny lub słuszny interes strony, należy do właściwego organu administracji publicznej, który jest w tym zakresie związany przepisem art. 7 in fine. Przesłanki wymagania interesu społecznego lub słusznego interesu strony (art. 154 § 1) muszą być ustalone w konkretnej sprawie i muszą zyskać zindywidualizowaną treść, wynikającą ze stanu faktycznego i prawnego sprawy (wyrok NSA z 23.02.2007 r., I OSK 553/06, LEX nr 348253). Zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 154 § 1 nie może prowadzić do wydania decyzji sprzecznej z prawem. Słuszny interes strony w rozumieniu art. 154 § 1 musi być interesem znajdującym oparcie w obowiązujących przepisach prawa. Rozpatrując kwestię przesłanek z art. 154, należy przyjąć, że słuszny interes strony nie może być sprzeczny z jasno brzmiącym przepisem ustawy ani też go zastępować, bowiem zasada praworządności, wyrażona w art. 6, zobowiązuje organy administracji do działania na podstawie przepisów prawa (wyrok NSA z 18.10.2007 r., II OSK 1406/06, LEX nr 427601). "Uwzględnienie interesu strony w rozumieniu art. 154 k.p.a. należy rozumieć w ten sposób, że mając do wyboru możliwość korzystniejszego dla strony rozstrzygnięcia, niepozostającego w kolizji z obowiązującym porządkiem prawnym, organ przyjmuje ten sposób rozstrzygnięcia, zmieniając decyzję mniej korzystną dla strony na korzystniejszą" (wyrok WSA w Łodzi z 28.02.2018 r., III SA/Łd 1196/17).

Przesłanki wymagania interesu społecznego lub słusznego interesu strony muszą być ustalone w konkretnej sprawie i muszą zyskać zindywidualizowaną treść, wynikającą ze stanu faktycznego i prawnego sprawy. Jak z tego wynika, postępowanie administracyjne prowadzone w ramach przepisu art. 154 § 1 powinno zmierzać do wyjaśnienia, czy za uwzględnieniem wniosku o zmianę lub uchylenie decyzji przemawia wzgląd na interes społeczny lub słuszny interes strony. Oceniając, czy w danej sprawie występuje słuszny interes strony przemawiający za uchyleniem decyzji, należy wziąć pod uwagę nie subiektywne przekonanie strony o doznanej przez nią szkodzie, lecz rozważyć okoliczności, które pozwalają ustalić, że żądanie strony (zmiany decyzji) jest słuszne i zasługuje na społeczną akceptację (wyrok NSA z 17.09.2010 r., I OSK 428/10, LEX nr 745237; zob. również wyrok NSA z 27.02.2014 r., II OSK 930/13, LEX nr 1495303, zgodnie z którym "Użycie w art. 154 k.p.a. słowa «może» nie oznacza uznaniowości organu w ocenie wystąpienia w sprawie przesłanek uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, a jedynie możliwość wyboru sposobu rozstrzygnięcia tej sprawy, która ma miejsce na ostatnim etapie procesu stosowania prawa").

(iii) Przepis art. 154 nie wymienia szczegółowych, poza klauzulą interesu społecznego/publicznego i słusznego interesu strony, przyczyn uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa. Należy przyjąć, że kwalifikowane wady takiej decyzji wymienione w art. 145 § 1 i art. 156 § 1 nie mogą stanowić podstawy zastosowania komentowanego przepisu, powinny bowiem być usunięte w trybie stwierdzenia nieważności decyzji lub wznowienia postępowania. W doktrynie przyjęty jest pogląd, że na podstawie art. 154 dopuszczalne są uchylenie lub zmiana decyzji niewadliwych względnie dotkniętych wadami niekwalifikowanymi. Jednakże okoliczność, czy dana decyzja jest prawidłowa, czy też dotknięta wadą niekwalifikowaną, jest pozbawiona znaczenia prawnego w stosowaniu tego przepisu. Niezależnie bowiem od tego, czy dana decyzja jest prawidłowa, czy też wadliwa w stopniu uniemożliwiającym zastosowanie jednego z określonych w Kodeksie postępowań nadzwyczajnych, organ może zmienić lub uchylić decyzję ostateczną, na mocy której strona nie nabyła prawa, tylko wówczas, gdy spełnione zostały wymienione w tym przepisie przesłanki. Por. wyrok NSA z 18.09.2008 r., II OSK 1789/07, ONSA WSA 2009/6, poz. 117, w którym stwierdzono, że interes społeczny lub słuszny interes strony, o których mowa w art. 154, mogą przemawiać za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej także wówczas, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa, a brak jest podstaw do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji z powodu tego naruszenia.

3.2. Orzeczenie przez Szefa Urzędu decyzjami z 2014 r. o odmowie uchylenia na podstawie art.154 k.p.a. decyzji Kierownika Urzędu z 2001 r. nastąpiło w następujących okolicznościach:

Decyzją z [...] czerwca 2001 r. Kierownik Urzędu utrzymał w mocy wcześniejszą decyzję tego organu z [...] września 2000 r., orzekającą o odmowie przyznania w trybie uregulowanym w art. 22 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego uprawnień określonych we w/w ustawie z tytułu wystąpienia okoliczności, o której mowa w art.2 pkt 31 ustawy, tj. z tytułu udzielania schronienia osobom narodowości [...].

Art.2 pkt 31 ustawy o kombatantach w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania w/w decyzji Kierownika Urzędu stanowił, że za działalność równorzędną z działalnością kombatancką uznaje się dawanie schronienia osobom narodowości [...] lub innym osobom, za których ukrywanie w latach 1939-1945, ze względu na ich narodowość lub działalność na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej - groziła kara śmierci.

Art. 21 ust.1 stanowił z kolei, iż uprawnienia określone w ustawie przysługują osobie, która uzyska decyzję potwierdzającą działalność wymienioną w art. 1 ust. 2 i w art. 2 albo fakty, o których mowa w art. 4, posiada obywatelstwo polskie lub posiadała je w okresie działalności kombatanckiej bądź w okresie podlegania represjom, z zastrzeżeniem ust. 2.

Stosownie do upoważnienia zawartego w art. 22 ust.1 ustawy o spełnieniu warunków, o których mowa w art. 21, orzekał Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych lub osoby przez niego upoważnione, na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby oraz rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji. Rekomendacji udziela się bez względu na to, czy osoba ubiegająca się o uprawnienia zgłosi zamiar wstąpienia do stowarzyszenia. Na podstawie decyzji o przyznaniu przez Kierownika uprawnień określonych w ustawie Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydaje odpowiednie zaświadczenie.

Orzekając w postępowaniu zwyczajnym dwukrotnie w przedmiocie wniosku Skarżącego o przyznanie przedmiotowych uprawnień (tj. decyzjami z [...] września 2000 r. oraz z [...] czerwca 2001 r.), Kierownik Urzędu uznał, iż Skarżący nie spełnia kryteriów osoby udzielającej schronienia osobom, o których mowa w art. 2 pkt 31 ustawy o kombatantach. Kontrola przez Naczelny Sąd Administracyjny legalności decyzji Kierownika Urzędu z [...] czerwca 2001 r. skutkowała oddaleniem stosownej skargi Skarżącego. Przychylając się do oceny organu, iż Skarżący nie może być traktowany jako osoba dająca schronienie, NSA wskazał, że: (-) poza sporem jest, iż w czasie wojny dwie osoby narodowości [...] ukrywały się w gospodarstwie należącym do rodziców Skarżącego za wiedzą i zgodą rodziców Skarżącego, (-) za osoby dające schronienie ukrywającym się należy zatem bezspornie uznać rodziców Skarżącego (czego dowodem było m.in. przyznanie rodzicom Skarżącego tytułu "[...]" przez [...]), (-) statusu osoby dającej schronienia takiego nie miał natomiast sam Skarżący, będący wówczas dzieckiem, nie podejmujący w tym zakresie samodzielnych decyzji, (-) okoliczności tej nie zmienia fakt, iż w związku z działaniami rodziców cała rodzina była zagrożona represjami w postaci kary śmierci.

Stwierdzając w decyzji z [...] listopada 2014 r. brak przesłanek do uchylenia lub zmiany na zasadzie art.154 k.p.a. decyzji Kierownika Urzędu z 2001 r., Szef Urzędu wskazał w szczególności, co następuje:

(-) "We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona nie wskazała, aby w przedmiotowej sprawie zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające uchylenie decyzji ostatecznej. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, biorąc pod uwagę całokształt zebranego materiału dowodowego - Szef UdSKiOR uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.";

(-) "W niniejszej sprawie po ustaleniu bezspornej kwestii, iż decyzja o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich jest decyzją ostateczną i nie tworzy prawa najistotniejszego znaczenia nabiera kwestia odnosząca się do istnienia lub nieistnienia interesu społecznego, lub słusznego interesu strony, które miałyby uzasadniać konieczność zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej.";

(-) "Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie definiują pojęcia "słuszny interes strony". Zdaniem Szefa Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych, tenże słuszny interes strony nie może się jednak sprowadzać do naruszania innych przepisów prawa. Organy administracji państwowej zobowiązane są działać na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.) i w sytuacji stwierdzenia braku podstaw do przyznania uprawnień kombatanckich zobowiązane są do podjęcia decyzji o ich odmowie. Jak zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny a Białymstoku (wyrok z dnia 5 października 2004 r.; sygn. akt II SA/Bk 428/04) nie można uznać za słuszny interes strony jej dążenia do innej oceny przez organ tego samego stanu faktycznego sprawy, który był już przedmiotem rozpoznania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 marca 2006 r., sygn. akt V SA/Wa 1952/05 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 listopada 2010 sygn. akt IV SA/G1 899/09). Dążenie do zmiany decyzji w oparciu o słuszny interes strony lub interes społeczny może być aktualne w przypadku zmiany okoliczności faktycznych lub zmiany obowiązującego prawa, które nastąpiły po dniu wydania decyzji ostatecznej (Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 grudnia 1991 r; sygn. akt II SA 893/91; ONSA 1993/2/33).";

(-) "Do wniosku inicjującego obecne postępowanie zainteresowany dołączył dokumenty znajdujące się już w aktach sprawy. Okoliczności podnoszone przez stronę były już znane organowi na etapie postępowania prowadzonego w trybie zwyczajnym.";

(-) "Należy podkreślić, iż Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 17 kwietnia 2002 r. w przedmiotowej sprawie uznał, że decyzja Organu o odmowie przyznania stronie uprawnień kombatanckich była zgodna z prawem, a zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia, z tego też względu Organ nie mógł zaprezentować odmiennej od wyrażonej przez Sąd oceny prawnej w aktualnym stanie faktycznym i prawnym.";

(-) "W ocenie organu ustalone w sprawie okoliczności nie pozwalają na przyjęcie poglądu, aby interes społeczny lub słuszny interes strony przemawiał za uchyleniem decyzji ostatecznej Szefa Urzędu, co stanowi niezbędną przesłankę do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej zgodnie z art. 154 § 1 k.p.a.".

Zdaniem Sądu analiza treści w/w uzasadnienia decyzji Szefa Urzędu prowadzi do wniosku, że:

(-) Organ ten wadliwie powołał art.153 p.p.s.a. (a we wcześniejszej decyzji z dnia [...] października 2014 r. również art.170 p.p.s.a.), jako generalną, formalną przeszkodę do uwzględnienia żądania Skarżącego o zmianę lub uchylenia decyzji Kierownika Urzędu z [...] czerwca 2001 r. (wadliwie wywodząc, iż sam fakt oddalenia skargi na tę decyzję przez NSA co do zasady uniemożliwia ingerowanie w jej treść na podstawie art.154 k.p.a. – wadliwość tego stanowiska jest ewidentna chociażby w świetle przekonującej argumentacji zamieszczonej w przywołanych wcześniej wyrokach: 1) NSA w Warszawie z 15 sierpnia 1985 r., III SA 80/85, ONSA 1985/2, poz. 16 oraz 2) WSA w Białymstoku z 29.11.2007 r., II SA/Bk 744/07, LEX nr 366813) – aczkolwiek na marginesie odnotować należy, iż niekiedy w orzecznictwie (i to na tle analogicznych spraw prezentowany jest pogląd przeciwny, tj. dostrzegający łącznie w fakcie skontrolowania decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym (ze skutkiem negatywnym dla danego skarżącego) oraz przy nieujawnieniu się nowych okoliczności, przeszkodę do zastosowania art.154 k.p.a. – por. wyrok NSA z dnia 13 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 565/14, publ. cbois.

(-) Równolegle jednak Szef Urzędu przeprowadził samodzielnie ocenę ewentualnego spełnienia się w sprawie przesłanek umożliwiających zmianę lub uchylenie w trybie art. 154 k.p.a. decyzji z [...] czerwca 2001 r., wykluczając taką możliwość w oparciu o konstatację, iż stanowisko w/w decyzji co do braku podstaw do przyznania Skarżącemu uprawnień kombatanckich jest prawidłowe, w związku z czym uchylenie lub zmiana tej decyzji, prowadzące do oczywistego konfliktu z zasadą praworządności, ustanowioną w art.6 k.p.a., nie może być uzasadniane słusznym interesem strony;

(-) Wprawdzie organ odstąpił we w/w kontekście od szczegółowej analizy art.2 pkt 31 ustawy, niemniej oczywistym jest, mając na uwadze przytoczoną treść uzasadnienia, że podziela on rygorystyczną wykładnię tego przepisu, leżącą u podstaw wydania przez Kierownika Urzędu decyzji z [...] czerwca 2001 r. (a która w pełny sposób wyartykułowana została w wydanym w sprawie wyroku NSA – sam fakt, iż w ramach własnej oceny organ przychylił się do w/w stanowiska abstrahuje zupełnie do wspomnianego już równoległego i jednoznacznie wadliwego wskazania przez organ na art.153 i 170 p.p.s.a. jako formalnej przeszkody do uwzględnienia wniosku Skarżącego).

W konkluzji powyższego stwierdzić należy, iż pomimo bezspornych uchybień decyzji z [...] listopada 2014 r. organ dokonał w niej samodzielnej oceny przesłanek z art.154 k.p.a., formułując stanowisko (korespondujące z wydanym sprawie wyroku NSA), iż dokonanie w tym trybie ingerencji w byt prawny decyzji z 2001 r. doprowadziłoby do stanu sprzecznego z prawem w postaci przyznania Skarżącemu nienależnych mu uprawnień kombatanckich. Tym samym w ocenie organu w sprawie nie został spełniony wymóg z art.154 k.p.a., zgodnie z którym za zmianą lub uchyleniem decyzji musi przemawiać słuszny interes strony. Słuszność tego rodzaju interesu jest bowiem bezwzględnie zdeterminowana niesprzecznością decyzji wydanej na podstawie art.154 k.p.a. z obowiązującym porządkiem prawnym.

4. Ocena w/w uwarunkowań w kontekście kryteriów wskazanych w art.156 § 1 pkt 1 – 7 k.p.a. prowadzi do następujących wniosków:

Jak już wskazano wcześniej w niniejszej sprawie niespornym jest, że kontrolowane decyzje Szefa Urzędu z 2014 r. są wolne od wad, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 1 i 2 (w kontekście braku podstawy prawnej) oraz 3 – 7 k.p.a., natomiast spornym jest to, czy orzeczenia te wydano z rażącym naruszeniem prawa (kwalifikowana wada prawna, wymieniona w art.156 §1 pkt. 2 k.p.a.).

W pierwszej kolejności wymaga stanowczego podkreślenia, że ocena prawidłowości decyzji Szefa Urzędu z 2014 r., dokonywana przez ten sam organ w postępowaniu kontrolowanym obecnie przez Sąd, mogła nastąpić wyłącznie w wąskich granicach zakreślonych katalogiem kwalifikowanych wad prawnych, ustalonym w art.156 § 1 pkt 1 – 7 k.p.a., nie mogła zatem zrekompensować Skarżącemu niewniesienia do tut. Sądu w stosowanym czasie skargi bezpośrednio na decyzję organu z [...] listopada 2014 r. W postępowaniu, które zostałoby wszczęte w/w skargą kompetencje Sądu w zakresie oceny trafności w/w decyzji byłyby bowiem znacząco większe.

Obecnie natomiast skuteczne wywiedzenie, że decyzja z [...] listopada 2014 r., wydana na podstawie art.154 k.p.a., narusza prawo w sposób rażący w rozumieniu art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. wymagałoby wykazania, że:

(-) zasadniczy dla oceny sprawy art.2 pkt 31 ustawy został wówczas przez organ rażąco wadliwie wyłożony, tj. że wbrew stanowisku decyzji z [...] listopada 2014 r. przepis ten w oczywisty, nie podlegający dyskusji sposób (co jednoznacznie wynikałoby z jego literalnego brzmienia) przyznaje uprawnienia kombatanckie małoletnim członkom rodzin udzielających schronienia osobom narodowości [...] lub innym osobom, za których ukrywanie w latach 1939-1945, ze względu na ich narodowość lub działalność na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej - groziła kara śmierci,

(-) w konsekwencji powyższego uznanie w decyzji z [...] listopada 2014 r., że uchylenie lub zmiana decyzji z 2001 r. w trybie art.154 k.p.a. nie znajdowało oparcia w słusznym interesie strony z uwagi na sprzeczność tak ukształtowanej sytuacji prawnej Skarżącego z przepisami prawa (tj. z art.2 pkt 31 ustawy) było rażąco nieprawidłowe.

Należy z w tym kontekście wskazać, że jak trafnie wskazano w wyroku NSA z dnia 9 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 278/11, publ. LEX "Nie można mówić o oczywistości naruszenia normy prawnej w przypadku rozbieżności interpretacyjnych przepisów. Nawet uznanie, że inna interpretacja zostanie uznana za lepszą, słuszniejszą albo bardziej racjonalną, nie może być ocenione jako rażące naruszenie prawa.". "O rażącym naruszeniu prawa można mówić w przypadku norm prawnych nie budzących wątpliwości interpretacyjnych. Konieczność dokonania wykładni przepisu prawa materialnego oznacza, iż przepis nie jest jednoznaczny." – por. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 146/11, publ. LEX.

Tezy o jednoznaczności przepisu nie sposób jednakże obronić w kontekście art.2 pkt 31 ustawy, o czym przekonująco zaświadcza sama rozbieżność co do wykładni tego przepisu, występująca w orzecznictwie sądowym.

W pierwszej kolejności w oczywisty sposób nie można zaprzeczyć istnieniu orzecznictwa sądowego współbrzmiącego z wykładnią art.2 pkt 31 ustawy, przyjętą przez Skarżącego.

W wyroku tut. Sądu z dnia 16 maja 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 469/14, publ. cbois stwierdzono zatem, że: "Wskazać należy, iż jak wskazano na wstępie ustawa warunkuje przyznanie świadczenia od spełnienia przesłanki "dawania schronienia" wymienionym w niej podmiotom. W konsekwencji "dawanie schronienia" w danym gospodarstwie podmiotom wymienionym w art. 2 pkt 31 w rzeczywistości było działaniem realizowanym w tej czy innej formie przez domowników, którzy wspólnie zamieszkując i gospodarując, niezależnie od możliwości podejmowania decyzji w kwestii udzielenia schronienia, podlegali obowiązującej wtedy tzw. odpowiedzialności zbiorowej W przypadku zdekonspirowania miejsca pobytu ukrywających się partyzantów, groziły zatem skarżącej jako osobie jak wskazuje wówczas pełnoletniej takie same konsekwencje jak rodzicom. Skoro zatem zgodnie z oświadczeniem skarżącej, decyzję o udzieleniu schronienia rodzice podjęli wspólnie z nią oraz miała ona nie tylko świadomość, że rodzice ukrywają osobę narodowości [...], ale faktycznie to na niej ciążył obowiązek zapewnienie tej osobie opieki poprzez jej żywienie, ostrzeganie przed niebezpieczeństwem, kontakt, czyli de facto dawanie jej schronienia, to trudno bronić stanowiska, pozbawiającego ją z tego tytułu uprawnień tylko dlatego, że prawnymi właścicielami gospodarstwa byli jej rodzice. Zarówno wiek skarżącej oraz okoliczności faktyczne sprawy nie pozwalają zatem na przyjęcie, jak zrobił to organ, braku działań po stronie skarżącej, które wyczerpują przesłankę "dawania schronienia" .".

W wyroku z dnia 7 października 2011 r., sygn. akt II SA/Łd 877/11, publ. cbois, WSA w Łodzi, stwierdził, że: "Zdaniem strony skarżącej w sprawie organ naruszył także zapis art. 2 pkt 31 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, gdyż przyjął, że ten przepis nie daje uprawnień osobie, która w czasie okupacji była kilkuletnim dzieckiem. W pierwszej kolejności odnosząc się do tego zarzutu przytoczyć wypada zapis spornego przepisu. Zgodnie z jego treścią, za działalność równorzędną z działalnością kombatancką uznaje się m. in. dawanie schronienia osobom narodowości [...] lub innym osobom, za których ukrywanie w latach 1939 – 1945, ze względu na ich narodowość lub działalność na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej – groziła kara śmierci. W dalszej kolejności należy podkreślić, że skarżący urodził się w maju 1938 roku, a okres, w którym miał dawać schronienie osobom narodowości [...] miał mieć miejsce między 1944, a 1945 rokiem. Wynika z tego, że skarżący w tym czasie miał 6-7 lat. Na gruncie stanu faktycznego zaistniałego w sprawie Sąd uznał, że dziecko w tym wieku nie miało możliwości "dawania schronienia osobom narodowości [...]". Zdaniem Sądu, trudno przyjąć, by osoba w tym wieku pozostająca pod opieką rodziców mogła mieć wpływ na decyzje dotyczące udzielania schronienia osobom narodowości [...] w budynku należącym do jej rodziców. W rozumieniu ustawy, to rodzice skarżącego mogliby być traktowani jako osoby udzielające schronienia, gdyż fakt ukrywania [...] rodzin był im znany i godzili się na to. Skarżący w tym czasie był małym dzieckiem i nie mógł w żaden sposób mieć świadomości ryzyka związanego z działalnością rodziców. Pogląd powyższy znajduje swoje odzwierciedlenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i wojewódzkich sądów administracyjnych (por. np. wyroki NSA z dnia 21 maja 2010 roku, II OSK 912/09, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych oraz z dnia 10 kwietnia 2002 roku, V SA 2124/01, Lex Nr 171230; wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 grudnia 2008 roku, V SA/Wa 2118/08, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych i inne).".

Jednakże równie licznie reprezentowane jest orzecznictwo sądowe, zajmujące stanowisko przeciwne. Przywołać w tym kontekście należy np. wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 734/13, publ. cbois, gdzie stwierdzono: "O słusznym interesie strony w niniejszej sprawie nie świadczą przywołane na rozprawie wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Lublinie i Krakowie. Orzeczenia te stoją w sprzeczności z linią orzeczniczą reprezentowaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 10 września 2002 r., sygn. akt V SA 2124/01, z dnia 2 czerwca 2009 r., sygn. II OSK 876/08, z dnia 21 maja 2010 r., sygn. II OSK 912/09, którą skład orzekający w tej sprawie w pełni podziela. Wyrażono w nich pogląd, że aby daną osobę można było uznać za dającą schronienie osobom zagrożonym, w okolicznościach, o których mowa w art. 2 pkt 31 ustawy, osoba ta musiała podjąć świadomie określone tam działania. Skarżący będący w momencie zakończenia wojny czteroletnim dzieckiem z oczywistych względów nie mógł nikomu udzielić schronienia. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie zgadza się ze stanowiskiem reprezentowanym w wyrokach wskazanych przez skarżącego w toku rozprawy, zgodnie z którym z powodu stosowania przez okupanta odpowiedzialności zbiorowej wobec całej rodziny, należy uznać, że również małoletnie dzieci udzielały schronienia w rozumieniu art. 2 pkt 31 ustawy. Takie rozumienie przepisu stanowi jego rozszerzającą wykładnię, nie znajdującą uzasadnienia w jego brzmieniu ani nie wywiedzioną na podstawie innych niż językowa metod wykładni.".

Podobnie wskazano w wyroku WSA w Krakowie z dnia 4 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 1135/13, publ. cbois: "Z samego faktu, że Skarżąca jako mała dziewczynka narażona była na niebezpieczeństwo i mogła być świadoma niebezpieczeństwa związanego z ukrywaniem H.P. nie można wywodzić, że to ona dawała schronienie ww. osobie (por. wyrok NSA z 19. 04. 2002 r. sygn. akt V SA 2223/01, wyrok WSA w W-wie z 3 .11. 2009 r. sygn. akt V SA/Wa 315/09). Przesłanki dawania schronienia osobie pochodzenia [...] nie wypełnia dostarczanie żywności osobom ukrywanym przez rodziców. Działalność taka miała charakter pomocniczy i nie stanowi podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich.".

W wyroku z dnia 12 kwietnia 2012 r., sygn. akt SA/Ke 126/12, publ. cbois WSA w Kielcach wskazał, co następuje: "Wymaga również odnotowania, że w orzecznictwie sądów administracyjnych zaprezentowano odmienny pogląd wyrażony w wyroku WSA z dnia 21.04.2004r. sygn. akt II SA/Wr 873/01, zgodnie z którym rodzice małoletnich dzieci, którzy podjęli decyzję o daniu schronienia osobom wymienionym w art. 2 pkt 3 ustawy, działali także jako reprezentanci małoletnich dzieci, angażując je w działania określone w tym przepisie. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę zaprezentowanego wyżej poglądu nie akceptuje, albowiem takie rozumienie przepisu stanowi jego rozszerzającą wykładnię, nie znajdującą uzasadnienia w jego brzmieniu ani nie wywiedzioną na podstawie innych niż językowa metod wykładni. Podobne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 maja 2010r. sygn. akt II OSK 912/09.".

W wyroku z dnia 21 lutego 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 1338/10, publ. cbois WSA w Krakowie stwierdził, że "Odnośnie przesłanki określonej w art. art. 2 pkt 3 1 ustawy orzecznictwo zwraca słusznie uwagę na istotne przy wykładni tego przepisu pojęcie " dawania schronienia" . Z preambuły zawartej w ustawie wynika, że została ona uchwalona w uznaniu zasług wszystkich obywateli polskich, którzy walczyli o suwerenność i niepodległość Ojczyzny, nie szczędząc życia i zdrowia na polach walki zbrojnej - w formacjach Wojska Polskiego, armii sojuszniczych, a także w podziemnych organizacjach niepodległościowych i w działalności cywilnej - z narażeniem na represje. Z powyższego wynika, że ustawa ma na względzie pewną świadomą aktywność (walkę, działalność), zaś takie podejście znajduje potwierdzenie w brzmienie przepisów dotyczących konkretnych przesłanek. Nie jest zatem tak by sam kontakt z osobami narodowości [...] lub innym osobami, za których ukrywanie w latach 1939-1945, ze względu na ich narodowość lub działalność na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej groziła kara śmierci upoważniał do przyznania uprawnień kombatanckich. Także w tym przypadku " dawanie schronienia " oznacza podjęcie w tym zakresie świadomej, własnej decyzji raz pewnych działań. Z tych względów trafnie wskazuje się w orzecznictwie, że kilkuletnie dziecko, nie mogło decydować o daniu schronienia np. żołnierzowi, nawet jeżeli zostało pouczona o konieczności zachowywania się w określony sposób w związku z ukrywaniem w domu przez jego ojca takiej osoby, albowiem potrzeba takiego zachowania się nie jest tożsama z "dawaniem schronienia" i nie może być kwalifikowane jako działalność równorzędna z działalnością kombatancką w rozumieniu art. 2 pkt pkt 31 ustawy ( por. wyrok NSA z 19 kwietnia 2002r., sygn. akt V SA 2223/01, zam. zb. LEX nr 141224 ), a także akcentuje brak podstaw do uznania za " dawanie schronienia" określonej postawy, czy aktywności, w sytuacji gdy osoby małoletnie pozostawały pod opieką i władzą rodzicielską swoich rodziców, którzy podejmowali świadomie decyzję o ukrywaniu określonych osób (por. wyrok NSA z 10 kwietnia 2002r., sygn. akt V SA 2124/01, zam. zb. LEX nr 171230).".

W świetle powyższych uwarunkowań brak jest podstaw do przyjęcia, że decyzje Szefa Urzędu z 2014 r., odmawiające uchylenia w trybie art.154 k.p.a. decyzji Kierownika Urzędu, zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. (tj. w szczególności z rażącym naruszeniem art.154 k.p.a., art.153 lub 170 p.p.s.a.) czy też z jakąkolwiek inną kwalifikowaną wadą prawną spośród wymienionych w art.156 § 1 pkt 1 – 7 k.p.a.

W świetle powyższych okoliczności wniesioną skargę należy uznać za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.

Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.151 p.p.s.a.