Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 556/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2017-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6349 Inne o symbolu podstawowym 634
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2,  art. 3, art. 4 ust.1, art. 5 ust. 1, ust. 3 pkt 1, ust. 5 i 6
journal: Dz.U. 2015 poz 693
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Jeżewska (spr.) Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant St. sekretarz sądowy Agnieszka Jurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2017 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 6 września 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej: także Szef Urzędu), utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 2 sierpnia 2016 r., o odmowie potwierdzenia K. B. (dalej: także skarżący) statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych wynikających z przepisów ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 693, z późn. zm. - dalej: ustawa o działaczach opozycji).

Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:

K. B. 18 maja 2016 r. złożył do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych określonych w ustawie o działaczach opozycji, powołując się na inwigilację jego osoby przez organy bezpieczeństwa Państwa w związku ze zorganizowaniem i prowadzaniem w latach 80-dziesiątych działalności związkowej w A w [...]. Skarżący podał, że w tym czasie przystąpił do tworzenia związków zawodowych w A i następnie w tajnym głosowaniu został wybrany przez załogę na przewodniczącego KZ NSZZ Solidarność. Stwierdził, że sprowadzał w tym czasie do zakładu żywność, którą sprzedawał bez kartek, za co został w stanie wojennym skazany na rok ograniczenia wolności i wysoką grzywnę. W stanie wojennym angażował się również w działalność konspiracyjną i z tego powodu miał w domu przeprowadzane rewizje, był przesłuchiwany przez MO i SB w [...]. Szykowano mu także proces, za to że "chciał siłą obalić istniejący system". Podkreślił, że brał udział w wielu akcjach ulotowych", które nie zostały wykryte przez służby bezpieczeństwa. Zaznaczył, że umorzenie śledztwa przez prokuraturę wojskową nastąpiło dopiero 5 lutego 1992 r., a przewodniczącym Solidarności był do 2001 r., tj. do czasu kiedy doznał [...] i przeszedł po 30 latach pracy na głodową rentę.

Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 2 sierpnia 2016 r., nr [...], działając na podstawie art. 5 ust 1 w związku z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ustawy o działaczach opozycji, odmówił K. B. potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. W uzasadnieniu wskazał, że wnioskodawca przedstawił decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej: Prezes IPN) z dnia 21 kwietnia 2016 r. w sprawie spełniania warunków, o których mowa w art. 4 ww. ustawy. Jednocześnie, przytaczając treść przepisów mających zastosowanie w sprawie wyjaśnił, że z odpowiedzi udzielonej przez Instytut Pamięci Narodowej w ramach informacji z art. 5 ust. 5 ustawy o działaczach opozycji nie wynika, aby działalność opozycyjna wnioskodawcy spełniała przesłanki określone w art. 2 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji. Zauważył, że w piśmie Instytutu brak jest także informacji o represjach wypełniających przesłanki z art. 3 ww. ustawy. Organ pierwszej instancji odnotował, że przeciwko stronie była prowadzona inwigilacja w związku z prowadzonym postępowaniem karnym, jednakże nie ma dowodów na okoliczność aresztowania, czyli spełnienia przesłanki z art. 3 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji. W ocenie organu, nie jest nim ograniczenie wolności orzeczone w czerwcu 1982 r. przez Sąd Rejonowy w [...]. Poza tym, postępowanie w sprawie kolportażu ulotek, w którym zainteresowany występuje na początku jako świadek, zostało umorzone jeszcze na etapie postępowania prokuratorskiego w styczniu 1983 r. Organ podkreślił, że zarówno przedstawione przez zainteresowanego dokumenty nie poświadczają spełnienia przesłanek opisanych w art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ustawy o działaczach opozycji, jak też wymogów tych nie stwierdził Instytut Pamięci Narodowej.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skarżący zarzucił, że organ błędnie ustalił stan faktyczny sprawy, bowiem pismo IPN Oddziałowe Biuro Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów we [...] Delegatury z dnia 7 czerwca 2016 r., znak: [...], na które powołuje się Szef Urzędu, wskazuje, iż Wojskowa Prokuratura Garnizonowa w [...] prowadziła pod sygn. [...] postępowanie "przeciwko E. G. s. R., podejrzanemu o przestępstwo z art. 48 ust. 4 w zw. z art. 48 ust. 2 w zb z art. 46 ust. 1 Dekretu z dn. 12.12.81 o stanie wojennym w zw. z art. 58 kk. i innym (w tym K. B.). Akta sprawy o kolportaż ulotek i działalność w NSZZ". Z informacji tej wynika więc jasno i w sposób i nie budzący żadnych wątpliwości, że w powyższej sprawie nie był świadkiem, jak błędnie stwierdził Szef Urzędu, lecz występował jako podejrzany. Nadto postępowanie w tej sprawie nie zostało umorzone w styczniu 1983 r., jak ustalił Szef Urzędu, lecz dopiero w 1992 r., co wykazał w piśmie załączonym do wniosku o potwierdzenie statutu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia z dnia 6 września 2016 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 5 ust. 1 w związku z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ustawy o działaczach opozycji, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 2 sierpnia 2016 r. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał przebieg postępowania i podniósł, że K. B. wraz ze swoim wnioskiem przedłożył decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z dnia z dnia 21 kwietnia 2016 r., w której stwierdzono, że nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa oraz że w archiwach nie zachowały się dokumenty wytworzone przez niego lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Potwierdziła więc, iż w przypadku skarżącego nie zachodzą przesłanki negatywne co do przyznania przedmiotowego statusu, jednakże nie poświadcza, iż spełnia on przesłanki określone w art. 2 i 3 ustawy o działaczach opozycji. Organ odwoławczy odnotował, że zapoznał się również z dokumentami przesłanymi przez zainteresowanego, dotyczącymi umorzenia śledztwa prowadzonego wobec niego oraz pochodzącymi z zasobów IPN. Zaznaczył, że w toku postępowania zwrócił się również do Instytutu Pamięci Narodowej o przekazanie informacji dotyczących K. B., w trybie art. 5 ust. 5 ustawy o działaczach opozycji, na temat jego działalności lub doznanych represji, o których mowa w ww. ustawie. IPN - Oddziałowe Biuro Udostępnienia i Archiwizacji we [...] w odpowiedzi z dnia 7 czerwca 2016 r. wskazało, że zostały odnalezione akta paszportowe wnioskodawcy, kartoteka ogólnoinformacyjna oraz akta Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w [...]. Dalej wyjaśnił, że w przesłanej karcie ogólnoinformacyjnej oraz w dokumentach z postępowania w sprawie strony jako podejrzanego o prowadzonej o kolportażu ulotek, znalazła się wprawdzie informacja o objęciu K. B. rozpracowaniem jako podejrzanego o działalność związkową, jednakże nie udowodniono mu zarzucanych czynów. Z protokołów przesłuchania E. G. z 12 sierpnia 1982 r. i 8 września 1982 r. sporządzonych przed Milicją Obywatelską w [...] wynika bowiem, iż strona nie kolportowała ulotek, a jedynie je przekazała przez osoby trzecie E. G. w celu ich zniszczenia. Powyższą wersję wydarzeń strona potwierdziła także we własnym oświadczeniu z dnia 4 listopada 1982 r., złożonym w charakterze świadka w sprawie E. G. Ponadto organ odwoławczy podkreślił, że Wojskowa Prokuratura Garnizonowa w [...] postanowieniem z dnia 28 stycznia 1983 r. umorzyła śledztwo w sprawie kolportażu ulotek wskazując, iż m.in. K. B. działał jednorazowo i posiadane materiały zniszczył. Wobec powyższego organ uznał, iż strona nie prowadziła przez co najmniej 12 miesięcy, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożonej odpowiedzialnością karną, działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Poza tym powyższa okoliczność nie wynika również z oświadczeń wnioskodawcy załączonego do wniosku. W ocenie Szefa Urzędu, wnioskodawca nie udowodnił w sposób spójny i nie budzący wątpliwości swej działalności.

Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się K. B., który wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 2 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji, przez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji obu instancji oraz o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów w postaci odpisu postanowienia Naczelnego Prokuratora Wojskowego z dnia 5 grudnia 1992 r. o zmianie prawomocnego postanowienia o umorzeniu śledztwa w sprawie [...]; oświadczenia świadka E. G. z dnia 4 października 2016 r., jak też wniósł o wezwanie Komisariatu Policji w [...] do przedłożenia dokumentacji dotyczącej prowadzonych przeciwko niemu postępowań, w tym objęcia jego osoby przez Komisariat MO w [...] rozpoznaniem nr [...] pod kryptonimem [...] w sprawie prowadzenia działalności związkowej w okresie stanu wojennego na okoliczność spełnienia przez skarżacego warunków przyznania statusu działacza opozycji antykomunistycznej określonych w art. 2 ust. 1 ww. ustawy. W uzasadnieniu ponownie podał, że śledztwo prowadzone przez Wojskową Prokuraturę Wojskową w [...] w sprawie przeciwko E. G. i innym (w tym przeciwko skarżącemu) zostało wprawdzie umorzone w dniu 28 stycznia 1983 r. ale postępowanie w tej sprawie trwało dalej aż do 1992 r. i zostało zakończone dopiero postanowieniem Naczelnego Prokuratora Wojskowego z dnia 5 grudnia 1992 r. o zmianie prawomocnego postanowienia o umorzeniu śledztwa w sprawie [...]. Stąd jego działalność "w sprawie będącej przedmiotem tego śledztwa trwała więc dłużej niż 12 miesięcy". Jednocześnie wyjaśnił, że jego działalność opozycyjna nie ograniczyła się jedynie do udziału w powyższej sprawie. Będąc przewodniczącym NSZZ Solidarność przy A w [...] zaangażował się w działalność konspiracyjną natychmiast po wprowadzeniu stanu wojennego. Pierwsze ulotki Komitetu Strajkowego [...] rozprowadził już 24 grudnia 1981 r., po pasterce przed kościołem parafialnym w [...]. Kolejne ulotki były systematycznie kolportowane zaraz po ich otrzymaniu w ten sposób, że rozlepiano je na słupach i wrzucano do skrzynek pocztowych. Pierwsza "wpadka" miała miejsce w maju 1982 r., a jej konsekwencją była rewizja przeprowadzona w mieszkaniu skarżącego przez Milicję Obywatelską i przesłuchanie na komendzie. Został objęty rozpracowaniem nr [...] pod kryptonimem [...], prowadzonym przez Komisariat MO w [...], jako podejrzany o prowadzenie działalności związkowej w okresie stanu wojennego. Kolejna rewizja w mieszkaniu została przeprowadzona w lipcu 1982 r. przez funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa, a następnie był przesłuchiwany przez 12 godzin przez funkcjonariuszy SB na Komendzie Wojewódzkiej MO w [...]. Nie powiedział wtedy od kogo otrzymał materiały, ale po tym przesłuchaniu zgłosił się do A, gdzie pracował, funkcjonariusz SB, który przeprowadził z nim rozmowę ostrzegawczą. Jak się później okazało był to jego "anioł stróż", który systematycznie jgo nachodził i sprawdzał dokumenty w biurku, szukając ulotek. Po tym zdarzeniu skarżący stał się bardziej ostrożny i nie dał się już więcej "nakryć", więc z tego powodu w archiwach Służby Bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej nie ma dokumentów świadczących o jego działalności konspiracyjnej w późniejszych latach. Jednakże przez cały ten czas był inwigilowany przez tajnych funkcjonariuszy, a działalność tę prowadził aż do końca stanu wojennego. Na potwierdzenie powyższych faktów przedłożył oświadczenie świadka E. G. z dnia 4 października 2016 r. Zdaniem skarżącego, w świetle tych wyjaśnień spełnił on warunek prowadzenia działalności opozycyjnej przez okres co najmniej 12 miesięcy.

W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066, z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku natomiast braku wskazanych uchybień skarga podlega oddaleniu na mocy art. 151 P.p.s.a.

Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że decyzja ta odpowiada prawu.

Przyjdzie przypomnieć, że zaskarżoną decyzją Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy w mocy własną z dnia 2 sierpnia 2016 r., o odmowie potwierdzenia K. B. (dalej: skarżący) statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Przedmiot sporu w niniejszej sprawie dotyczy kwestii, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego skarżący spełnił ustawowe przesłanki dla wnioskowanego przez niego potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej bądź osoby represjonowanej z powodów politycznych. Zdaniem skarżącego, uzyskał ten status w związku z inwigilacją jego osoby przez organy bezpieczeństwa Państwa z powodu zorganizowania i prowadzania w latach 80 działalności związkowej w A w [...] oraz wskutek prowadzenia śledztwa przez Wojskową Prokuraturę Garnizonową w [...] pod sygn. [...] przeciwko E. G., podejrzanemu o przestępstwo z art. 48 ust. 4 w zw. z art. 48 ust. 2 w zw z art. 46 ust. 1 dekretu z dn. 12.12.81 o stanie wojennym w zw. z art. 58 kk. i innym, w tym i wobec skarżącego o kolportaż ulotek i działalność w NSZZ "Solidarność". W ocenie organu, zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdza natomiast statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z podwodów politycznych, gdyż skarżący nie udowodnił, iż mimo że był inwigilowany w związku z prowadzonym postępowaniem karnym, to nie został aresztowany, zaś postępowanie w sprawie kolportażu ulotek i działalności w NSZZ "Solidarność" Wojskowa Prokuratura Garnizonowa w [...] umorzyła 28 stycznia 1983 r.

Materialnoprawną podstawę orzekania organu administracji publicznej w rozpoznawanej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 693, z późn. zm. - dalej: ustawa o działaczach opozycji bądź ustawa).

Definicję "działacza opozycji antykomunistycznej" zawarto w art. 2 ustawy o działaczach opozycji, według której jest nim osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce (ust. 1 ww. ustawy). Do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. (ust. 2 ww. ustawy).

Z kolei "osobą represjonowaną z powodów politycznych", zgodnie z art. 3 ustawy o działaczach opozycji, jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r.:

1) przebywała w:

a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce,

b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. Nr 29, poz. 154, z późn. zm.) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym:

a) na skutek działania wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2014 r. poz. 1075), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni,

b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia,

c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu,

d) została z nią rozwiązana umowa o pracę,

e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły,

f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok;

4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

W myśl art. 4 ustawy status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie:

1) która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 4 czerwca 1989 r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i

2) co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4. Powyższy status potwierdza się na wniosek działacza opozycji antykomunistycznej, osoby represjonowanej z powodów politycznych, wdowy lub wdowca po działaczu opozycji antykomunistycznej lub osobie represjonowanej z powodów politycznych lub innego członka rodziny zmarłego działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych (ust. 2). Do wniosku dołącza się: 1) dowody potwierdzające spełnienie warunków, o których mowa w art. 2 lub art. 3, oraz 2) decyzję administracyjną Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w sprawie spełniania warunków, o których mowa w art. 4, albo dokument potwierdzający nadanie Krzyża Wolności i Solidarności (art. 5 ust. 3).

Po myśli ust. 4 art. 5 ww. ustawy, okresy represji z powodów politycznych, o których mowa w art. 3 pkt 1, 2 i 3 lit. c i f, zalicza się do okresów działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, o których mowa w art. 2 ust. 1.

Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych może nadto zwrócić się do:

- Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o przekazanie informacji o treści zgromadzonych przez Instytut dokumentów dotyczących warunków, o których mowa w art. 2 i art. 3, oraz o przekazanie uwierzytelnionych kopii tych dokumentów (art. 5 ust. 5 ustawy),

- właściwej wojewódzkiej rady konsultacyjnej do spraw działaczy opozycji i osób represjonowanych o zaopiniowanie wniosku o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych (ust. 6 ww. ustawy).

Przedstawione powyżej zasady potwierdzania statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych należy odnieść na grunt rozpoznawanej sprawy. Przede wszystkim jeszcze raz przyjdzie dostrzec, że -po myśli art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy o działaczach opozycji - do wniosku dołącza się dokumenty potwierdzające spełnienie warunków dla uznania osoby za działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Wobec tego ustawodawca obowiązek przedłożenia stosownych dokumentów nałożył na wnioskodawcę. Jednakże fakt ten nie zwalnia organu prowadzącego postępowanie administracyjne od obowiązku podejmowania działań zmierzających do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, lecz ciężar dowodu przenosi na wnioskodawcę. Okoliczność ta ma istotną rolę w rozpoznawanej sprawie, ponieważ skarżący domaga się uznania go za działacza opozycji antykomunistycznej i osobę represjonowaną z przyczyn politycznych.

Niewątpliwie organ, mając na uwadze omówiony powyżej obowiązek, w trakcie prowadzonego postępowania zwrócił się do IPN Oddziałowego Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów we [...] o udostępnienie posiadanych dokumentów, który w tej kwestii wskazał, że w zasobie ewidencyjnym znajdują się materiały dotyczące K. B. w postaci kartoteki ogólnoinformacyjnej, akt paszportowych oraz akt Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w [...]. Analizując powyższy materiał dowodowy odnotować przyjdzie, że niespornie w karcie ogólnoinformacyjnej ujawniono informację o objęciu skarżącego rozpracowaniem nr [...] kryptonim [...], jako podejrzanego o działalność związkową w okresie stanu wojennego. Natomiast akta Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w [...], dotyczące skarżącego podejrzanego o prowadzonej kolportażu ulotek, zawierają m.in. protokoły z przesłuchania skarżącego (4 i 5 listopada 1982 r.) jako świadka, jak też postanowienie z dnia 28 stycznia 1983 r. o umorzeniu śledztwa w sprawie przeciwko E. G. podejrzanemu o przestępstwo z art. 48 ust. 4 w zw. z art. 48 ust. 2 w zb. z art. 46 ust. 1 Dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym w zw. z art. 58 kk, i innym, w tym przeciwko K. B., wobec znikomego stopnia społecznego niebezpieczeństwa czynu. W postanowieniu w pkt 1 lit. b wskazano, że cyw. K. B. podejrzany był o to, że "w czerwcu 1982 r. w [...] w celu rozpowszechniania jednorazowo przekazał za pośrednictwem cyw. R. B. cyw. E. G. rulon ulotek w ilości około 35 egz. o numerach [...] z kwietnia 1982 r. i [...] z kwietnia 1982 r. sygnowane przez [...], zawierające fałszywe wiadomości mogące wywołać niepokój publiczny lub rozruchy, tj. o czyn z art. 48 ust. 4 w zw. z art. 48 ust. 2 Dekretu z dnia 12.12.1981 r., o stanie wojennym." W materiale dowodowym znajduje się także postanowienie Naczelnego Prokuratora Wojskowego z dnia 5 grudnia 1992 r. o zmianie prawomocnego postanowienia z dnia 28 stycznia 1983 r. o umorzeniu śledztwa, w części dotyczącej podstawy umorzenia śledztwa, przez przyjęcie, że czyny podejrzanych, określone jako przestępstwa z art. 48 dekretu, nie zawierają ustawowych znamion czynu zabronionego.

Bezspornie skarżący przedłożył decyzję administracyjną Prezesa IPN Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, zgodnie z którą spełnia warunki, o jakich mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji. Nie jest to jednak warunek wystarczający dla wydania przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzji potwierdzającej status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Te okoliczności bowiem ustala organ na podstawie przedłożonych przez wnioskodawcę lub zgromadzonych dowodów, które potwierdzą spełnienie przez wnioskodawcę warunków określonych w art. 2 lub 3 ustawy o działaczach opozycji.

Treść wniosku oraz skargi wskazuje, że skarżący ubiega się o potwierdzenie statusu działacza opozycji i osoby represjonowanej z powodów politycznych. W ocenie Sądu, zasadnie jednak organ uznał, iż zgromadzony materiał dowodowy oraz twierdzenia skarżącego nie dają do tego podstaw. Trzeba zauważyć, że organ administracji działa na podstawie prawa. Oznacza to, że zgodnie z przepisem art. 5 ustawy o działaczach opozycji Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, może w drodze decyzji administracyjnej w trybie cytowanej ustawy potwierdzić status odpowiednio "działacza opozycji antykomunistycznej" lub "osoby represjonowanej z powodów politycznych", wyłącznie osobom spełniającym warunki określone wprost przez ustawodawcę w art. 2 ust. 1 oraz art. 3 powyższej ustawy.

Jak słusznie uznał Szef Urzędu, zgromadzony materiał dowodowy, w szczególności źródłowy, nie daje podstaw do stwierdzenia, że skarżący spełnił któryś z tych warunków - pomimo objęcia go rozpracowaniem nr [...] krypt. [...], jako podejrzanego o prowadzenie działalności związkowej w okresie stanu wojennego oraz jako podejrzanego o przekazywanie ulotek zawierających fałszywe wiadomości mogące wywołać niepokój publiczny lub rozruchy, ponieważ nie udowodniono mu zarzucanych czynów. Przeciwko skarżącemu była prowadzona inwigilacja w związku z omówionym postępowaniem karnym, jednakże ten fakt nie daje mu statusu osoby represjonowanej. Ustawa o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych wiąże bowiem inwigilację z podjęciem wobec takiej osoby bezprawnego działanie polegającego na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia, o czym stanowi art. 3 ust. 3 lit. b. Z akt sprawy wynika, że zarówno skarżący na takie zdarzenia się nie powoływał, jak też tych wymagań nie potwierdził Instytut Pamięci Narodowej. Skarżący nie przedstawił natomiast innych dowodów potwierdzających, że podjęto wobec niego działania, które zakończyły się w sposób opisany w art. 3 ustawy. Oceny powyższej nie zmienia złożone przy skardze oświadczenie świadka E. G. z dnia 4 października 2016 r., gdyż potwierdza ono jedynie okoliczność inwigilowania skarżącego.

Szef Urzędu nie miał też podstaw, aby uznać skarżącego za działacza opozycji antykomunistycznej w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji. Należy przede wszystkim zwrócić uwagę, że opisana w art. 2 ust. 1 ustawy działalność miała być prowadzona w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi. Skarżący nigdy nie podał, aby działał w wyżej opisany sposób. Natomiast z opisów podejmowanej przez niego działalności wywieść można, że była ona wykonywana samodzielnie, na co wskazują użyte zwroty (powołałem, założyłem). Już ta okoliczność jest wystarczająca do uznania stanowiska organu za prawidłowe. Z oświadczenia skarżącego załączonego do wniosku również nie wynika, aby jego działalność opozycyjna spełniała przesłanki określone w art. 2 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji. Nie potwierdził jej również Instytutu Pamięci Narodowej.

W odniesieniu do podnoszonego przez skarżącego argumentu, że MO i SB zmierzało do wytoczenia mu procesu z art. 48 dekretu o stanie wojennym, należy zauważyć, że postępowanie w sprawie kolportażu ulotek, w którym skarżący występuje na początku jako świadek, a następie jako podejrzany, zostało umorzone przez Wojskową Prokuraturę Garnizonową w [...] jeszcze na etapie postępowania prokuratorskiego w styczniu 1983 r. W przedstawionych dokumentach, w tym w postanowieniu z dnia 28 stycznia 1983 r. również nie ma potwierdzenia działalności skarżącego trwającej co najmniej 12 miesięcy Okoliczność, że w dniu 5 grudnia 1992 r. doszło do zmiany powyższego postanowienia o umorzeniu śledztwa przez Naczelnego Prokuratora Wojskowego nie oznacza - jak wywodzi skarżący - iż jego "działalność w sprawie będącej przedmiotem tego śledztwa trwała więc dłużej niż 12 miesięcy". Treść art. 2 ust. 1 ustawy jednoznacznie wskazuje, że działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Przepis ten nie wymaga aby wobec takiej osoby sprawa toczyła się przez okres dłuższy niż 12 miesięcy.

Skoro przedstawione przez skarżącego oświadczenia oraz dokumenty nie potwierdzają spełnienia przesłanek opisanych w art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ustawy o działaczach opozycji, jak też okoliczności tych nie potwierdził Instytut Pamięci Narodowej, to zasadnie Szef Urzędu odmówił K. B. potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Z tych względów, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę należało oddalić.