Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 992/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 14zzs ze zn. 4 ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 200
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 136 ust. 1ust. 3, art. 137, art. 140, art. 216 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka (spr.) Sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 05 lipca 2022 r. sprawy ze skargi [...], [... ]i [...] na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję pierwszej instancji o odmowie zwrotu nieruchomości oraz decyzję [...] z dnia [...]., nr [...] w części orzekającej o odmowie zwrotu nieruchomości.


UZASADNIENIE

I SA/Po 992/21

Uzasadnienie

Na wniosek A. R., M. A. i P. H., złożony [...] grudnia 1999 r., do Dyrektora Zarządu G. w P., działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta P. jako prezydenta miasta na prawach powiatu, wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej (zwanym dalej: GEOPOZ), wszczęto postępowanie o zwrot nieruchomości, położonych w P., na os. [...], oznaczonych w ewidencji gruntów: obręb R., arkusz mapy [...].

Postanowieniem z dnia [...] października 2007 Wojewoda wyznaczył Starostę P. jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosku dotyczącego zwrotu nieruchomości położonych w P., na os. [...] oznaczonych mi.nn. jako działki nr [...], [...] i [...].

Decyzją z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...], Starosta P. na podstawie art. 104 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 138, art. 142 i art. 216 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn Dz. U. z 2020 r., poz. 1990 dalej: "u.g.n.") orzekł o:

- zwrocie na rzecz M. A. w [...] części, A. R. w [...] części oraz P. H. w [...] części, nieruchomości położoej w P., w rejonie ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako: działka nr [...], arkusz mapy [...], obręb [...], zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy P. ,

- o odmowie zwrotu na rzecz M. A., A. R. oraz P. H., nieruchomości położonych w P., w rejonie ul. [...]:

- oznaczonej w ewidencji gruntów jako: działka nr [...], arkusz mapy [...], obręb [...], zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy P. ,

- oznaczonej w ewidencji gruntów jako: działka nr [...], arkusz mapy [...], obręb [...], zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy P.

Jednocześnie zobowiązał M. A. do zwrotu na rzecz Miasta P. kwoty [...]zł, A. R. kwoty [...]zł oraz P. H. kwoty [...]zł , co stanowi łącznie kwotę [...]zł, czyli należności określonych w art. 140 ust. 1 i 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że postanowieniem z [...] października 2007 r. Wojewoda wyznaczył Starostę jako organ właściwy do załatwienia sprawy zwrotu nieruchomości położonych w P. na osiedlu [...]. Postępowanie w zakresie nieruchomości stanowiących działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] zostało prawomocnie zakończone odmową zwrotu.

Decyzją częściową z [...] sierpnia 2016 r., znak [...], Starosta P. orzekł o zwrocie na rzecz wnioskodawców udziałów w prawie własności nieruchomości stanowiącej działkę nr [...]. Decyzją z [...] października 2018 r., znak [...], Wojewoda merytorycznie zgodził sie z decyzją Starosty [...] odnośnie braku realizacji celu wywłaszczenia , uznał jednak za konieczne sporządzenie nowego operatu szacunkowego i dlatego uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 7 lutego 2019 r., sygn. Akt IV SA/Po 1084/18 oddalił skargę na ww. orzeczenie.

Organ I instancji następnie wskazał, że aktem notarialnym z dnia [...] stycznia 1972 r., rep. [...], W. H., działając w imieniu własnym i jako pełnomocnik C. M., Z. H., P. H. (junior) i M. H., zbył na rzecz Skarbu Państwa – Prezydium Rady Narodowej miasta P. nieruchomości położone w P. przy ul. [...] o łącznej powierzchni [...] m2, stanowiące działki nr [...], [...], [...], [...] i [...] zapisane w księgach wieczystych KW [...], jako własność P. H. (seniora). Wymieniona nieruchomość stanowiła jednak w rzeczywistości współwłasność W. H. w części [...], C. H. w części [...] oraz Z. H., M. H. i P. H. (juniora) w części [...] dla każdego z nich. Wnioskodawcy są następcami prawnymi poprzednich właścicieli, z którymi została zawarta umowa z dnia [...] stycznia 1972r. Umowa ta była zawarta z przeznaczeniem pod budowę warsztatów remontowo-konserwacyjnych [...] w P. oraz pod budowę osiedla mieszkaniowego na [...]. Zgodnie z mapą stanu prawnego z [...].03.2020r działki nr [...] i [...] z arkusza mapy [...] obrębu [...] znajdują się na obszarze części dawnej działki nr [...] , zapisanej jako własność P. H. w KW [...], natomiast działka nr [...] , podzielona m.inn na działkę nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu [...] znajduje się na obszarze dawnej dziaki nr [...], zapisanej jako własnośc P. H. w KW [...]

W toku postępowania ustalono następujący stan faktyczny.

Obecnie działka nr [...] obejmuje w części ulicę [...], która nie jest drogą publiczną i nie jest w zarządzie ZDM w P.. Stanowi ona drogę wewnętrzną. Z pism Spółdzielni Mieszkaniowej [...] wynika, że 30,40 lat temu realizowała ona budowę drogi w pasie ul. [...], w tym na działce [...] i obecnie utrzymuje właściwy stan tej ulicy oraz ponosi koszty jej konserwacji. W 2017r przeprowadzono remont części ulicy i chodnika. Prace prowadzono m.inn. na działkach [...] i [...].

Na działce [...] znajduje sie częściowo szkoła – obecnie [...]. Ze zgromadzonych dowodów wyniaka, że budowa szkoły ( wówczas podstawowej nr [...]) realizowana była w latach 1997-1969, czyli przed nabyciem przez Skarb Państwa spornej nieruchomości.

Urząd Miasta P. w piśmie z [...] stycznia 2010 r. poinformował, że przedmiotowe nieruchomości w - ogólnym planie zagospodarowania przestrzennego Miasta P., zatwierdzonego uchwałą nr [...], Prezydium Rady Narodowej Miasta P. z [...] września 1966 r., znajdują się w przeważającej części, na obszarze oznaczonym symbolem [...] - teren usług z zielenią towarzyszącą oraz w niewielkiej części na terenie oznaczonym symbolem [...] - teren zieleni [...]. Z kolei zgodnie z opinią [...] z [...] lutego 2001 r" znak [...], wydaną na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta P. zatwierdzonego w dniu [...] grudnia 1994 r. uchwałą Rady Miejskiej Miasta P., nr [...], działki nr [...] i [...] znajdowały się w przedmiotowym planie na terenie oznaczonym symbolem [...], tj. terenie zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej wysokiej oraz usług podstawowych (przedszkola, szkoły, handel i drobne rzemiosło). Teren położony jest w rejonie o przewadze funkcji osiedli mieszkaniowych wielorodzinnych w strefie pośredniej intensywnego zagospodarowania mieszkaniowego i produkcyjno- magazynowego.

Podczas oględzin nieruchomości przeprowadzonych w dniu [...] października 2010 r. stwierdzono, że na działce nr [...] od strony północnej w kierunku południowym przebiega chodnik asfaltowy, w części północnowschodniej zajęta jest pod fragment zieleni. Następnie działkę przecina chodnik. Od strony wschodniej na działce znajduje się fragment pasa drogowego ul. [...]. Uzbrojenie terenu wg mapy zasadniczej. Na działce nr [...] od strony południowo-wschodniej znajduje się niewielki fragment chodnika asfaltowego. Od strony granicy południowej działki w kierunku północnym na działce znajduje się trawa i drzewa wieloletnie oraz fragmenty budynku [...].

Z pisma spółki A. S.A. z [...] czerwca 2008 r.,wynika, że na działce nr [...] znajduje się fragment sieci wodociągowej o średnicy 100 mm. Wodociąg został wybudowany w 1967 r. dla [...], zlokalizowanego między ul. [...] a rzeką W., w rejonie ul. [...]. Inwestorem budowy było Miejskie Zjednoczenie P. . A. (ówczesne Miejskie P. odebrało sieć wodociągową na podstawie protokołu odbioru robót i przekazania do użytkowania z [...] grudnia 1969 r. Celem inwestycji było doprowadzenie wody do wszystkich obiektów występujących na osiedlu.

Na obszarze działek nr [...] i [...] znajduje się linia kablowa 15 kV zrealizowana w latach 70. ubiegłego wieku, a także linia kablowa 0,4 kV wybudowana w 1968 r. (pismo z [...] kwietnia 2008 r. E. S.A.)

Na działkach nr [...] i [...] zrealizowano też przyłącze sieci cieplnej do Szkoły Podstawowej nr [...]. Fragment ten został przekazany w latach 1974-1980 przez Spółdzielnię Mieszkaniową "O. " na rzecz poprzedników prawnych D. S.A. ( Pismo z [...] kwietnia 2008 r. D. ).

Oceniając materiał dowodowy Starosta uznał, iż w stosunku do nieruchomości oznaczonych jako działki [...], [...] i [...] przesłanki zwrotu istnieją jedynie wobec działki [...]. Powołując się na decyzje Wojewody z dnia [...].10.2018r znak [...] Starosta stwierdził, że nieruchomość ta przeznaczona była pod budowę warsztatów remontowych Spółdzielni Mieszkaniowej oraz pod zwiększenie zagęszczenia inensywnosci zabudowy mieszkaniowej w ramach przyszłej “deski osiedla [...]". Realizacja celu wywlaszczenia nigdy nie nastapiła, a powstałe na nieruchomości zieleń i chodnik nie zostały uznane za realizację celu wywłaszczenia.

W ocenie organu obecne działki nr [...] i [...] zostały zagospodarowane zgodnie z celem wywłaszczenia. Na działce nr [...] częściowo powstała szkoła podstawowa (obecnie Liceum [...]) oraz urządzono zieleń, a działka nr [...] stanowi fragment drogi wewnętrznej oraz ciągów pieszych wraz z zielenią i drzewami. Jednocześnie na obu działkach znajdują się fragmenty sieci wodociągowych, energetycznych i cieplnych, które służą obsłudze osiedla.

A. R., M. A. i P. H. wnieśli odwołanie od pkt II powyższej decyzji, dotyczącego odmowy zwrotu działek nr [...] i [...].

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucili naruszenie art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 i u.g.n. w zw. z art. 216 ust. 1 tej ustawy oraz art. 11 k.p.a. poprzez zaniechanie ustalenia celu i "zakresu przestrzennego" wywłaszczenia oraz podmiotu (inwestora) mającego realizować ów cel, twierdzenie, że na wszystkich działkach wymienionych w rozstrzygnięciu kwestionowanej decyzji został zrealizowany cel wywłaszczenia, zaniechanie interpretacji dokumentów wskazanych w § 4 umowy wywłaszczeniowej, a w następstwie tego dowolne ustalenie, że na wszystkich działkach został zrealizowany cel wywłaszczenia. Jednocześnie strona zarzuciła decyzji naruszenie art. 136 ust. 4 u.g.n. w zw. z art. 136 ust. 3 u.g.n., w zw. z art. 137 ust. 1 i 2 u.g.n., w zw. z art. 216 ust. 1 u.g.n., w zw. z art. 5 ust. 2 i 3 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18 poz. 94, dalej: "ustawa wywłaszczeniowa") oraz art. 7 i art. 11 k.p.a. w wyniku zaniechania dokonania ustaleń, czy pozyskanie umową wywłaszczeniową części nieruchomości zbędnych dla realizacji celu wywłaszczenia, nie nastąpiło w okolicznościach wskazanych w art. 136 ust. 4 u.g.n. w związku z odesłaniem zawartym w art. 216 ust. 1 u.g.n. Dodatkowo strona zarzuciła naruszenie art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 4, art. 107 § 3 k.p.a. w wyniku dowolnego nawiązania w końcowej części uzasadnienia do treści wyroków NSA z 7 września 2007 r., sygn. Akt I OSK 1324/06 i z 3 września 2010 r., sygn. Akt I OSK 1537/09 i innych, w zakresie dotyczącym działek o obecnych numerach ewidencyjnych [...], [...], [...], które nigdy nie zostały w całości trwale zagospodarowane przez podmiot mający realizować cel wywłaszczenia, a także zaniechania wyjaśnienia, czy decyzja Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Rady Narodowej Miasta P. nr [...] z lutego 1971 r. o zatwierdzeniu planu realizacyjnego inwestycji nie utraciła mocy obowiązującej.

Ostatecznie odwołujący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji w pkt II i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Wojewoda decyzją z dnia [...] października 2021r w sprawie SN [...] utrzymał zaskarzoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu wskazał, że obecne działki nr [...] i [...] zostały zagospodarowane zgodnie z celem wywłaszczenia. Na działce nr [...] powstała szkoła podstawowa (obecnie Liceum [...]), a działka nr [...] stanowi fragment drogi wewnętrznej, stanowiącej podstawowy ciąg komunikacyjny w tej części osiedla [...]. Jednocześnie na obu działkach znajdują się fragmenty sieci wodociągowych, energetycznych i cieplnych, które służą obsłudze osiedla. Jednocześnie zaznaczył, że organ II instancji podjął próbę doprecyzowania celu wywłaszczenia, jakim jest budowa osiedla mieszkaniowego zespołu [...]" w P. na obecnych działkach nr [...] i [...]. Organ odwołał sie do decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...] z [...] marca 1967 r., w której ustalono lokalizację szczegółową Osiedla [...]" na terenie położonym w P. . Z załącznika graficznego do tej decyzji wynika, że działka nr [...] znajdowała się na obszarze oznaczonym jako teren szkoły położony w granicach osiedla [...] (osiedle [...]).

W ocenie Wojewody organ I instancji precyzyjnie ustalił, cel wywłaszczenia oraz prawidłowo przesądził o zrealizowaniu tego celu na obecnych działkach nr [...] i [...]. Wdedług Wojewody świadczy o tym dokumentacja zgromadzona w aktach organu I instancji, a także dodatkowe materiały pozyskane przez organ II instancji ze sprawy zwrotowej, która była już przedmiotem orzeczenia sądu (wyr. WSA w Poznaniu z 20 maja 2021 r., I SA/Po 765/20). Wojewoda uznał za nieprawidłowe założenie skarżących, że z pierwotnej działki nr [...] o pow. [...] m2 planowano przeznaczyć na wskazane inwestycje około [...] m2. Organ II instancji potwierdził, że decyzja Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Rady Narodowej Miasta P. nr [...] z lutego 1971 r. o zatwierdzeniu planu realizacyjnego inwestycji nie utraciła mocy obowiązującej.

W skardze na powyższą decyzję skarżący powtórzyli zarzuty i uzasadnienie odwołania i wniesli o uchylenie w całości decyzji Wojewody.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga okazała sie zasadna.

Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z 2 czerwca 2022r., wydanego w oparciu o art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.).

W rozpatrywanej sprawie kontroli Sądu poddana została decyzja Wojewody z dnia [...] października 20021r., nr [...], którą utrzymana została w mocy decyzja Starosty [...] z dnia [...] lipca 2021r. r. nr [...], wydana w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości – działek nr [...] i [...] z ark. mapy [...] obr . [...] w P., położonych w granicach Osiedla [...].

Na wstępie należy zauważyć, że w umowie sprzedaży z dnia [...] stycznia 1972 r., zawartej w formie aktu notarialnego, rep. [...], W. J. H., działając w imieniu własnym i jako pełnomocnik C. M., Z. H., P. H. i M. H., przeniósł na Skarb Państwa – Prezydium Rady Narodowej miasta P. własność nieruchomości położonych w P., obręb R., objętych księgami wieczystymi – [...]. Jak wynika z powyższego dokumentu, wspomniana umowa sprzedaży została zawarta w trybie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r., nr 18, poz. 94 z późn. zm.). Okoliczności te, podobnie jak określenie kręgu osób uprawnionych do wystąpienia z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie były kwestionowane przez żadną ze stron postępowania. Sąd także nie znalazł powodów do podważenia w tym zakresie ustaleń organów administracji publicznej. Fakty te można zatem uznać za bezsporne.

Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 z późn. zm., dalej: "u.g.n."). Zgodnie z art. 136 ust. 1 u.g.n., nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137 u.g.n., chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Jak wynika przy tym z art. 136 ust. 3 u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do art. 137 u.g.n., stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140 u.g.n. Trzeba przy tym zauważyć, że powyższe uregulowanie znajduje, na mocy art. 216 ust. 1 u.g.n., odpowiednio zastosowanie także do nieruchomości wywłaszczonych na podstawie art. 6 i art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., nr 10, poz. 64 z późn. zm.).

Zgodnie z art. 137 ust. 1 u.g.n., nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli (1) mimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, albo (2) mimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Analiza akt sprawy oraz wniesionej skargi wskazuje, że zasadniczy spór w niniejszej sprawie sprowadza się do problemu, czy na wywłaszczonych działkach [...] i [...] został zrealizowany cel publiczny stanowiący podstawę wywłaszczenia?

W tym miejscu należy podkreślić, że cel wywłaszczenia wynika przede wszystkim z treści decyzji wywłaszczeniowej lub z innych aktów poprzedzających proces wywłaszczenia (np. zezwolenia na nabycie nieruchomości, decyzji lokalizacyjnej, decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego). W sytuacji, gdy na podstawie wskazanych wyżej dowodów nie da się ustalić celu wywłaszczenia należy sięgnąć do innych zgromadzonych w sprawie dowodów, w szczególności dokumentacji poprzedzającej proces inwestycyjny i tej zgromadzonej w postępowaniu wywłaszczeniowym, planu zagospodarowania przestrzennego i na podstawie całokształtu okoliczności sprawy cel ten zrekonstruować. (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 04 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1044/1publikowane na stronie: orzeczenia. nsa. gov.pl) .

Zgodnie z treścią przywołanego aktu notarialnego sprzedaż nieruchomości, której zwrotu w części domagają się skarżący nastąpiła w związku z jej przeznaczeniem pod budowę warsztatów remontowo-konserwacyjnych [...] w P. oraz pod budowę osiedla mieszkaniowego na [...]. W skład wywłaszczonej nieruchomości wchodziła m.inn działka nr [...] o pow. [...] m2. zapisana w księdze wieczystej [...]. W akcie notarialnym zawarto stwierdzenie, że cel wywłaszczenia wynika z decyzji Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Rady Narodowej miasta P. – nr [...] z lutego 1971 oraz z pism tego Prezydium z [...] listopada 1970r [...] (Tom. 1 k. 29-36 akt adm) W decyzji z lutego 1971 [...] Prezydium Rady Narodowej miasta P. – nr zatwierdza plan realizacyjny warsztatów remontowo-konserwacyjnych na osiedlu [...] w P. osiedle [...] w granicach oznaczonych literami [...] (Tom. 1 k.38 akt adm). Natomiast pismo Prezydium z [...] listopada 1970r [...] jest pozytywyną opinią do złożonego w dniu [...].10.1970r wniosku o zaopiniowanie “Analizy zwiększenia intensywności zabudowy osiedli na [...]" (Tom. 1 k.37 akt adm) Natomiast na k. 173-175 akt znajduje się wniosek z [...].06.1971 Spółdzielni Mieszkaniowej do Zarządu Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami o podjęcie postepowania w celu nabycia nieruchomości pod budowę warsztatów i tzw. czwartej deski. Z wniosku tego wynika, ze w granicach lokalizacji obu inwestycji znajduje sie około [...] m2 działki nr [...] o pow. [...] m2.

Zgodnie z mapą stanu prawnego z [...].03.2020r (k 44 ) w skład dawnej działki [...] wchodziły działki [...], [...], [...], [...] i [...] o łącznej pow. [...] m2 Obecnie działka [...] zapisana w kw [...] ma pow. [...] m2 , a działka [...] zapisana w kw [...] pow.[...] m2 ( wypis z rejestru gruntów k. 248). Działka nr [...] obejmuje w części ulicę [...], która nie jest drogą publiczną i nie jest w zarządzie ZDM w P.. Stanowi ona drogę wewnętrzną. Na części działki nr [...] znajduje się szkoła - obecnie [...] ( wcześniej szkoła podstawowa) oraz zieleń.

W aktach znajduje się fragment planu realizacyjnego z wykreślonymi na nim granicami nieruchomości obejmującymi działki [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] [...] i [...] . Na planie tym kolorem zielonym oznaczono obszar wynikający z decyzji Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Rady Narodowej miasta P. nr [...] z lutego 1971, a kolorem czerwonym obszar wynikający z pisma Prezydium z [...] listopada 1970r [...] Zaznaczony obszar nie obejmuje na pewno działki zajętej pod szkołę o nr [...] (k. 172 akt). Obu działek tj. [...] i [...] nie obejmuje również mapa z [...].03.1970r z zaznaczonym fragmentem obejmującym obszar [...] i adnotacją z [...] marca 1971 – granice terenu i usytuowanie budynku zgodnie z zatwierdzonym Planem Realizacyjnym z [...].02.1971 nr [...] i decyzją [...] (k 873 tom III).

Jak wynika z decyzji i zgromadzonych dowodów budowa szkoły ( wówczas podstawowej ) realizowana była w latach 1967-1969. Na k. 72 akt znajduje się decyzja z [...].03. 1967r o pozwoleniu na budowę szkoły nr [...] na [...], z której wynika, że szkoła miała być wybudowana na terenie stanowiącym własność Skarbu Państwa. Szkołę tę otwarto w dniu [...] lutego 1969 roku.

W realiach niniejszej sprawy stwierdzić należy, że organy nie ustaliły w sposób wyczerpujący stanu faktycznego i mimo, że postępowanie w niniejszej sprawie toczy sie już ponad 20 lat, w czasie których organy zgromadziły obszerny materiał dowodowy nie oceniły go prawidłowo. Przez co naruszyły przepisy art. 7, art. 7, art. 80 i art. 107 § 3 kpa. Już w decyzji z dnia [...].12.2015r Wojewoda uchylając decyzję Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2013r stwierdził, że organ I instancji odmawiając zwrotu działek [...] i [...] wskazał, że na ich obszarze miała miejsce realizacja celu wywłaszczenia w postaci budowy szkoły, infrastruktury technicznej osiedla i chodnika. W ocenie Wojewody pogląd ten nie był wystarczająco uzasadniony ( 17 decyzji k. 651 akt). Wojewoda powołał się na decyzję z [...] lutego 1971r zatwierdzającą plan realizacyjny i opinię przewidującą zagęszczenie zabudowy mieszkaniowej i stwierdził, że nie wynika z nich taki cel. W celu ustalenia celu wywłaszczenia działek [...] i [...] Wojewoda polecił organowi I instancji pozyskanie do akt kolorowy plan realizacyjny ( czytelny i wyraźny z wykreślonymi na zielono granicami [...]) oraz kolorową planszę realizacyjną ( koncepcję podstawową [...] ) obrazująca jednocześnie granice przeznaczone pod warsztaty oraz teren przeznaczony pod zagęszczenie. Jeśliby okazało się, że granice tych planów nie obejmują działek o nr [...] i [...] Wojewoda nakazał Staroście ustalenie przeznaczenia tych działek w oparciu o inne dokumenty, w tym o decyzję z [...].03. 1967r o pozwoleniu na budowę szkoły.

Po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego Starosta P. w decyzji z dnia [...] lipca 2021r. ponownie odmawiając zwrotu działek [...] i [...] w ogóle nie odniósł się do tych kwestii, co następnie zaaprobował organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji. Mimo, że granice tych planów nie obejmują na pewno działki o nr [...] i prawdopodobnie nr [...] w ocenie Wojewody organ I instancji precyzyjnie ustalił cel wywłaszczenia oraz prawidłowo przesądził o zrealizowaniu tego celu na obecnych działkach nr [...] i [...]. Organy obu instancji w ogóle nie odniosły się do faktu, że budowa szkoły została zrealizowana w latach 1967-1969, a więc przed terminem zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości z dnia [...] stycznia 1972 r. Budowa szkoły nie mogła być więc celem wywłaszczenia w 1972r. na podst. decyzji Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Rady Narodowej miasta P. – nr [...] z lutego 1971 oraz z pism tego Prezydium z [...] listopada 1970r [...] Ponadto wobec tego, że w aktach brak jest wniosku z dnia [...].10.1970r o zaopiniowanie “Analizy zwiększenia intensywności zabudowy osiedli na [...]" którego dotyczy pozytywna opinia Prezydium z [...] listopada 1970r [...] natomiast na k. 173-175 akt znajduje sie wniosek z [...].06.1971 Spółdzielni Mieszkaniowej do Zarządu Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami, odwołujący sie do tej opinii, o podjęcie postępowania w celu nabycia nieruchomości pod budowę warsztatów i tzw. czwartej deski, cel wywłaszczenia należy badać na podstawie wniosku Spłółdzielni Mieszkaniowej, a nie opinii Prezydium. Opinia ta jest bardzo ogólna, bowiem odnosi sie do analizy zwiększenia intensywności zabudowy osiedli nie tylko na [...] ale też na [...]. Z wniosku Spółdzielni wynika zaś, że w granicach lokalizacji obu inwestycji tj. warsztatów i tzw. czwartej deski znajduje sie około [...] m2 działki nr [...] o pow. [...] m2. Również okoliczność, że na działce nr [...] znajduje się fragment wewnętrznej drogi osiedlowej wraz z infrastrukturą podziemną nie może przesądzać o zrealizowaniu celu wynikającego z wywłaszczenia, jeśli taki cel wywłaszczenia nie wynikał z decyzji będącej podstawą zawarcia umowy sprzedaży. Takim celem w 1972r było zwiększenie intensywności zabudowy osiedla [...], przez budowę tzw. czwartej deski, która jednak nie powstała. Przyjęta w art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1 u.g.n. konstrukcja materialnoprawnej przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jednoznacznie przesądza, że podstawą oceny zbędności jest wyłącznie okoliczność faktyczna zrealizowania celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej. Każda sprawa zaś ma charakter indywidualny i wszelkie ustalenia powinny kończyć się konkluzją odnoszącą się do spornej nieruchomości. Podkreślenia wymaga, że nie może być mowy o zrealizowaniu celu na danym obszarze, jeżeli w wyniku podjętych działań nie został on zagospodarowany w sposób pozwalający na utożsamienie osiągniętego rezultatu ze wskazanym w akcie wywłaszczeniowym celem. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Dlatego Sąd uznał, za słuszne zarzuty i wnioski skargi by ustalić, które działki lub ich części nie zostały wykorzystane zgodnie z celem wywłaszczenia. Rację mają skarżący, że należałoby nanieść na planszę koncepcyjną osiedla [...] granice spornych działek i na tej podstawie stwierdzić, które z nich i w jakim zakresie przeznaczone były pod projekt zagęszczenia osiedla mieszkaniowego, dokładnie pod budowę tzw. czwartej deski, a które pod warsztaty remontowo-konserwacyjne. Następnie należałoby odnieść stan ich zagospodarowania z daty złożenia podania o zwrot nieruchomości wywłaszczonej do tych planów. Wcześniej jednak organ I instancji powinien ustalić i wskazać na mapie w jaki sposób doszło do podziału działki nr [...] o pow. [...] m2. zapisanej w księdze wieczystej [...]. W tym celu powinien posłużyć sie mapami z daty wywłaszczenia tj z 1972r i z daty podziału aby można było prezyzyjnie wskazać, że sporne działki [...] i [...] wchodziły w skład wywłaszczonej działki o nr [...]. Okoliczność ta jest o tyle istotna, gdyż z decyzji z dnia [...].03. 1967r o pozwoleniu na budowę szkoły nr [...] ( faktycznie 31) wynika, że nieruchomość na której szkoła miała być wybudowana, już w 1967r stanowiła własność Skarbu Państwa ( decyzja k. 1026 Tom III. 2) Wojewoda w uzasadnieniu decyzji (str.10), wskazał też, że podjął próbę doprecyzowania celu wywłaszczenia, jakim była budowa osiedla mieszkaniowego zespołu [...]", powołując się na decyzję o lokalizacji szczegółowej nr [...] [...] z [...].03.1967r. oraz na dołączony do tej decyzji załącznik graficzny, z którego wynika, że działka nr [...] znajdowała sie na obszarze oznaczonym jako teren szkoły położony w granicach osiedla [...]. W aktach brak jednak tego załącznika graficznego. Rację mają skarżacy, że decyzja ta nie była podstawą wywłaszczenia spornych nieruchomości i jako taka nie może stanowić o odmowie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości ale załącznik graficzny mógłby wskazywać kto w 1967 r był właścicielem obecnej działki [...] Skarb Państwa czy wpisany do księgi wieczystej P. H.. Jeśliby po przeprowadzeniu uzupełniajacego postępowania dowodowego okazało się jednak, że działki [...] i [...] powstały z podziału wywłaszczonej w 1972r. działki nr [...] będącej własnością P. H. to organ I instancji zobowiązany będzie do zwrotu działki [...] wobec wywłaszczenia jej wbrew celowi wywłaszczenia, bowiem została już ona wcześniej, bezprawnie zabudowana budynkiem szkoły.

Co do działki [...] jeśli okaże się, że jej wywłaszczenie nie służyło zwiększeniu intensywności zabudowy osiedla [...], w celu budowy tzw. czwartej deski to mimo, że służy jako cześć drogi wew. osiedla i znajduje się na niej infrastruktura podziemna, również powinna zostac zwrócona. W tym miejscu należy przypomnieć, że część tej infrastruktury tj. wodociąg i linia kablowa 0,4 kV wybudowane zostały w 1967 i w 1968r tj. przed wywłaszczeniem.

Na koniec Sąd wskazuje, że działka [...], która również została wywłaszczona pod zwiększenie zagęszczenia inensywności zabudowy mieszkaniowej w ramach przyszłej “deski osiedla [...]", została skarżącym zwrócona decyzją Starosty. Organ I instancji uznał, że w stosunku do tej działki realizacja celu wywlaszczenia nigdy nie nastapiła, a powstałe na nieruchomości zieleń i chodnik nie zostały uznane za realizację tego celu. W ocenie Sądu na tym etapie postepowania należałoby stwierdzić, że w przypadku działek [...] i [...] cel wywłaszczenia też nie został zrealizowany. Jeśli jednak po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego organy dojdą do innych wniosków musi to wynikać z uzasadnienia decyzji, sporządzonego zgodnie z wymaganiami wynikającymi z art. 107 § 3 kpa.

W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") orzekł jak w sentencji z uwagi na naruszenie prawa materialnego, tj. art. 136 ust. 3 i art. 137 u.g.n., co miało wpływ na wynik postępowania, oraz z uwagi na naruszenie przepisów procesowych, tj. art. 7 i art. 77 § 1, art. 80 i art 107 § 3 kpa co mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania.

Rozpatrując ponownie sprawę organ administracji publicznej powinien wziąć pod uwagę rozważania Sądu zaprezentowane powyżej.

Sąd orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 200 p.p.s.a.