Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 420/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-09-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej decyzji I instancji
Powołane przepisy: article: art. 16, art. 156 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 5 ust. 3a, ust. 3b, ust. 5, ust. 6, art. 27 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1228
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Hanna Knysiak-Molczyk WSA Tadeusz Wołek (spr.) Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2014 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie uznania za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, II. orzeka, że powyższe decyzje nie mogą być wykonane, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy C. decyzją z dnia [....] 2013 r., nr [....] uznał S. M. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych - na podstawie art. 104, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj.: Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej "K.p.a.", w związku z art. 2 pkt 9, art. 5 ust. 3, 3a, 3b, art. 8b, art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007 r o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j.: Dz.U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.), dalej "u.p.o.u.a.".

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że z uwagi na wypłatę świadczeń z funduszu alimentacyjnego na podstawie wyroku alimentacyjnego sygn. akt: [....] z [....] 2009 r. uprawnionemu K. K. - jest prowadzone wobec S. M. jako dłużnika alimentacyjnego postępowanie zgodnie z art. 5 u.p.o.u.a. Postępowanie egzekucyjne prowadzi Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym [.....].

W dniu 5 czerwca 2013 r. zostało do S. M. skierowane wezwanie celem stawienia się na wywiad alimentacyjny oraz odebrania od niego oświadczenia majątkowego. W dniu 6.06.2013 r. skarżący stawił się, jednak nie zgodził się na przeprowadzenie wywiadu oraz nie złożył oświadczenia majątkowego. Przedstawił natomiast potwierdzenia przekazów na kwotę 180 zł wysyłanych co miesiąc S. K., których ona nie otrzymuje.

Zgodnie z art. 5 ust. 3 pkt 1 u.p.o.u.a.: "w przypadku, gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił złożenia oświadczenia majątkowego - organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych". Organ wszczął postępowanie administracyjne dotyczące uznania S. M. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Ponadto organ wskazał, że z zaświadczenia od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] w K. z dnia 1.07.2013 r. wynika, że bezpośrednio przed wydaniem decyzji w okresie ostatnich 6 miesięcy S. M. dokonał jednej wpłaty tytułem spłaty zadłużenia alimentacyjnego. Na podstawie zaświadczenia z MOPS K. wynika, że dokonuje wpłat niesystematycznie i w zmiennych kwotach (6.08.2013 - 756,12 zł, 30.04.2013 - 506,48 zł, 19.03.2013 - 322,98 zł, 20.02.2013 – 150 zł, 15.02.2013 - 200 zł, 13.02.2013 – 1350 zł).

Wobec powyższego zaistniały przesłanki z art. 5 ust. 3 i 3a u.p.o.u.a., uzasadniające uznanie S. M. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Zgodnie z art. 5 ust. 3a u.p.o.u.a., decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów.

Sąd Najwyższy stwierdził, że wypadki nieściągania alimentów już zasądzonych występują z reguły dlatego, że dłużnik przez niedozwolone zabiegi uniemożliwia wykonanie wyroku zasądzającego alimenty. Nie ma więc konieczności ochrony takiego dłużnika.

S. M. wniósł od powyższej decyzji odwołanie. Decyzji zarzucił rażące naruszenie prawa - art. 5 ust. 3a u.p.o.u.a., przez jego niezastosowanie i uznanie, że nie wypłacał alimentów wierzycielce, co jest sprzeczne ze stanem faktycznym.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia 12 grudnia 2013 r. nr [....], na podstawie art. 5 ust. 3 i ust. 3a u.p.o.u.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przywołał treść znowelizowanego art. 5 ust. 3 i ust. 3a u.p.o.u.a. i wskazał, że warunkiem koniecznym dla wszczęcia postępowania dotyczącego uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych jest zatem wystąpienie jednej z przesłanek, a to m.in: uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego lub/oraz odmowa: złożenia oświadczenia majątkowego. Nie oznacza to jednak, iż zaistnienie powyższych przesłanek uzasadniających wszczęcie postępowania jest równoznaczne z wydaniem decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych może zapaść po ustaleniu, iż dłużnik w toku wszczętego postępowania do wypełnienia obowiązków wynikających z art. 5 ust. 3 u.p.o.u.a., bez uzasadnionej przyczyny nie wykona czynności, o które go wzywano.

W dniu 6 czerwca 2013 r. do GOPS w C. stawił się skarżący, ale nie wyraził zgody na przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego oraz nie złożył oświadczenia majątkowego. Przedstawił natomiast potwierdzenia przekazów pocztowych na kwotę po 180 zł każdy, za okres od sierpnia 2012 r. do czerwca 2013 r. Adresatem przekazów była S. K. - uprawniony wierzyciel, a wpłaty dokonywane były tytułem alimentów. W aktach sprawy znajduje się jednak oświadczenie S. K. z dnia 25 lutego 2013 r., z którego wynika, iż w okresie od lipca do grudnia 2012 r. nie otrzymywała żadnych kwot tytułem alimentów od dłużnika S. M. Nie odbierała też na poczcie żadnych przekazów od ww. dłużnika.

Powyższą okoliczność potwierdza również pismo Poczty [....] z dnia 26 marca 2013 r., z którego wynika, iż przekazy od skarżącego na kwotę po 180 zł kierowane do S. K. w okresie od lipca 2012 r. do lutego 2013 r. były zwracane do nadawcy i odbierane przez T. M. (matkę).

W aktach sprawy znajduje się również pismo Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [....] z dnia 1 lipca 2013 r., z którego wynika, iż dłużnik S. M. w okresie od 1.01.2013 r. do 30.06.2013 r. dokonał za pośrednictwem Komornika na poczet alimentów tylko jednej wpłaty w dniu 12 lutego 2013 r. w wysokości 800 zł.

Skarżący nie wywiązywał się zatem w okresie ostatnich 6 miesięcy poprzedzających wydanie zaskarżonej decyzji ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów (art. 5 ust. 3a u.p.o.u.a.).

Organ odwoławczy podkreślił, że sam fakt podjęcia próby przekazania środków pieniężnych tytułem alimentów za pośrednictwem przekazu pocztowego nie jest tożsamy z wywiązaniem się z obowiązku alimentacyjnego. Dopiero odebranie tych środków przez uprawnionego wierzyciela lub Komornika pozwoliłoby uznać, iż dłużnik skutecznie wywiązał się z obowiązku alimentacyjnego, który polega na faktycznym dostarczaniu środków utrzymania dla małoletniego dziecka K. K. Choć skarżący przedłożył potwierdzenia przekazów za okres od sierpnia 2012 r. do sierpnia 2013 r., to jednak w oparciu o całokształt materiału dowodowego, organ stwierdził, że nie dowodzą one, aby skutecznie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego.

Niezależnie od powyższego organ wskazał, że skarżący nie wywiązał się z podstawowego obowiązku tj. umożliwienia przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego oraz złożenia oświadczenia majątkowego. Załączone dokumenty nie stanowią alternatywy w stosunku do wykonania ww. obowiązku.

Na marginesie organ odwoławczy zauważył, że w aktach sprawy znajduje się już ostateczna decyzja z dnia [.....] 2012 r., nr [....] o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Tym niemniej, przedmiot postępowania prowadzonego we wcześniejszej sprawie nie był tożsamy z przedmiotem niniejszej sprawy, gdyż dotyczył uznania skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych w związku z niewywiązywaniem się przez niego z obowiązku alimentacyjnego w 2012 r., podczas gdy niniejsza sprawa dotyczy niewywiązywania się przez dłużnika z tego obowiązku w pierwszej połowie 2013 r. Dlatego też organ odwoławczy uznał, że wydanie kolejnej decyzji o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie narusza obowiązującego prawa (art. 5 ust. 3a ww. ustawy), ani nie powoduje stanu res iudicata, uzasadniającego uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania w sprawie.

S. M. wniósł na powyższą decyzję skargę. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zarzucając naruszenie przepisów prawa administracyjnego, u.p.o.u.a. oraz Kodeksu cywilnego, a w szczególności:

- art. 5 ust. 3a u.p.o.u.a. przez jego nieuwzględnienie i uznanie, że pomimo dokonywania comiesięcznie wpłat na przekaz pocztowy i przesyłania pieniędzy na adres uprawnionego wierzyciela tytułem alimentów, tj. zgodnie z wyrokiem sądu, do rąk wierzycielki i w wysokości ponad 50% ustalonych alimentów, skarżący uchyla się od spłaty alimentów;

- art. 450 i art. 486 § 2 Kodeksu cywilnego przez jego nieuwzględnienie, zgodnie z którym po stronie wierzyciela występuje obowiązek odebrania postawionych do jego dyspozycji środków pieniężnych za pośrednictwem przekazu pocztowego lub prawidłowo awizowanego pod adresem zamieszkania wierzyciela, a wobec tego, że to wierzyciel popada w zwłokę w myśl art. 486 § 2 K.c.;

- naruszenie art. 5 ust. 3a u.p.o.u.a. w zw. z art. 450 i art. 486 § 2 w zw z art. 354 § 2 Kodeksu cywilnego przez jego nieuwzględnienie i uznanie, że choć skarżący w toku postępowania przedłożył potwierdzenia przekazów za okres od sierpnia 2012 r. do sierpnia 2013 r. tj. dowodów wpłat comiesięczne w kwotach ponad 50% ustalonych alimentów, to jednak zdaniem organu odwoławczego nie dowodzą one aby skarżący wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego;

- art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 oraz art 107 § 3 K.p.a.

Zarzucił, że organ odwoławczy rozstrzygał kwestię pozostającą poza obszarem zaskarżenia, zwłaszcza wskazując nieprawidłowo, że jakoby skarżący podnosił, iż brak jest podstaw do uznawania go za dłużnika alimentacyjnego.

Skarżący podniósł, że niezłożenie wywiadu alimentacyjnego oraz oświadczenia majątkowego może być podstawą wszczęcia postępowania dotyczącego uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, ale nie może stanowić podstawy do wydania decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych w przypadku określonym w art. 5 ust. 3a ustawy.

Skarżący dokonywał wpłat comiesięcznie w pełnej kwocie alimentów, tj. kwotach 360 zł, w tym 350 zł na pokrycie całej należności za alimenty bieżące i 10 zł na alimenty zaległe i odsetki. Nadto okresowo skarżący dokonywał wpłat na pokrycie kosztów egzekucyjnych za pośrednictwem Komornika Sądowego i na rzecz funduszu alimentacyjnego MOPS K. Potwierdza to pismo Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [....] w M. z dnia 1 lipca 2013 r., z którego jednoznacznie wynika, iż skarżący w okresie 1.01.2013 r. - 1.07.2013 r. dokonał wpłaty 12 lutego w wysokości 800 zł. Zaświadczenie Komornika nie uwzględnia jednak dokonywanych wpłat na rzecz funduszu alimentacyjnego MOPS K. ani kwot przekazywanych wierzycielce bezpośrednio. Organy obu instancji nie uwzględniły tego faktu, chociaż skarżący od początku powołuje się na dokonywane wpłaty wierzycielce bezpośrednio.

Skarżący zwrócił uwagę, że jego starania zmierzające do spłaty zobowiązania, potwierdza zaświadczenie komornika o niezaleganiu w alimentach - stan zaległości na dzień 30.12.2013 r. nie wykazuje zadłużenia, co oznacza utratę statusu dłużnika alimentacyjnego w okresie objętym zaskarżoną decyzją.

Skarżący podniósł, że oświadczenie wierzycielki S. K. z dnia 25 lutego 2013 r., z którego wynika, iż nie otrzymywała żadnych kwot w okresie od lipca do grudnia 2012 r., dotyczy okresu będącego poza 6 miesięcznym okresem przed wydaniem zaskarżonej decyzji oraz pozostaje w sprzeczności z dostarczonymi dowodami wpłat, których autentyczność dodatkowo zostały potwierdzono pismem Poczty [....]. z dnia 26 marca 2013 r. Przedstawione dowody wpłat mają większą moc dowodową niż oświadczenie wierzycielki. Dowody te wskazują, iż faktycznie pieniądze były dostarczane wierzycielce, które otrzymywała do miejsca zamieszkania i mogła odebrać. Od momentu wpłaty tj. postawienia do dyspozycji wierzycielki wpłaconych na przekaz pocztowy pieniędzy, wierzycielka dysponowała tymi pieniędzmi..

Nie są znane okoliczności zwrotu pieniędzy przez wierzycielkę, ale wiadome jest, że jeśli wierzycielka wydatkuje pieniądze niezgodnie z przeznaczeniem. Skarżący jednak jako zobowiązany swego obowiązku dopełnił przez dokonywanie comiesięcznych wpłat. Wierzycielka może również podać konto do wpłat aby inne osoby takie jak domownicy nie odbierali wpłacanych kwot na alimenty, może również złożyć na poczcie zastrzeżenie, że pieniądze będzie odbierała wyłącznie osobiście. W każdym przypadku nie można przypisać skarżącemu na mocy art. 5 ust 3a ustawy uchylania się od alimentów.

Organ odwoławczy nieprawidłowo uznał dokonanie wpłaty jako próbę przekazania środków pieniężnych, gdyż środki zostały wpłacone na przekaz pocztowy faktycznie za pokwitowaniem i pozostawione do dyspozycji wierzycielki. Miała ona obowiązek odebrać przekazy po prawidłowym awizowaniu pod adresem jej zamieszkania. Nieodebranie świadczenia przez wierzycielkę wyłącznie z przyczyn występujących po stronie wierzycielki nie jest tożsame z uchylaniem się od zobowiązań alimentacyjnych przez zobowiązanego.

Wierzycielka popada w zwłokę od momentu kiedy postawiono do jej dyspozycji świadczenia alimentacyjne na podstawie art. 450 i art. 486 § 2 K.c.

Wobec powyższego nie można uznać skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, bowiem sprawa odnosi się do świadczenia polegającego na działaniu dłużnika, który dokonywał wpłat comiesięcznie w kwotach ponad 50% alimentów. Świadczenie powinno być przyjęte przez wierzyciela, a zatem istnieje konieczność współdziałania obu stron, by dłużnik mógł wypełnić obciążający go dług alimentacyjny. W myśl art 354 K.c. § 2 wierzycielka powinna współdziałać przy wykonaniu zobowiązania i przy tym wykonywać obowiązki nałożone na wierzycielkę takie jak odebranie świadczenia. Zwłoka wierzyciela jest szczególnym przypadkiem kwalifikowanym braku współdziałania wierzyciela z dłużnikiem.

Organ może dokonywać oceny indywidualnej sytuacji dłużnika jedynie w przypadku wszczęcia postępowania zgodnie z art. 5 ust. 3 u.p.o.u.a. i jednocześnie gdy nie występują przesłanki art. 5 ust. 3a.

Ustawa nie przewiduje określonej okoliczności, w której organ byłby po wszczęciu postępowania zobowiązany do wydania decyzji o uchylaniu się od alimentów, wskazuje natomiast bezwzględne okoliczności wykluczające możliwość uznania dłużnika za uchylającego się wyrażone w art.. 5 ust 3a. W sprawie organ był informowany o spłacaniu zobowiązań oraz podejmowanych staraniach do spłaty zobowiązania pozostałego. Brak zaległości na dzień 31 grudnia 2013 r. wg zaświadczenia komornika świadczy o tym, że organ powinien uwzględnić również podejmowane starania zmierzające do spłaty zobowiązań, które jak potwierdza zaświadczenie komornika nie były gołosłowne.

Na marginesie skarżący zauważył, że w aktach sprawy znajduje się inna wadliwa decyzja organu z [....] 2012 r., która została uzasadniona inaczej niż zaskarżona decyzja, dotyczy innego okresu, a w aktach zalega wniosek o jej uchylenie, uzasadniony spłatą zadłużenia i tym samym utratą statusu dłużnika alimentacyjnego w okresie, którego dotyczyła poprzednia decyzja.

Wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub która treścią swego rozstrzygnięcia pozostaje w sprzeczności z literalnym brzmieniem przepisu należy uznać za rażące naruszenie prawa, zwłaszcza art. 5 ust. 3a u.p.o.u.a. w zw. z art 450 K.c., co stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności takiej decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, wskazując że decyzja organu I instancji nie została wydana z naruszeniem prawa w związku z czym decyzja ta powinna być utrzymana w mocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji przy czym w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.". Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 P.p.s.a.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie jednakże nie z powodów wskazanych w skardze.

Niewątpliwie trafnie organ odwoławczy zauważył w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w aktach sprawy przedłożonych wraz z odpowiedzią na skargę znajduje się już ostateczna decyzja z dnia [....] 2012 r., nr [....] o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Zdaniem Sądu, z okoliczności tej jednakże organ odwoławczy nie wyciągnął właściwych wniosków dotyczących sprawy w przedmiocie uznania skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych wobec dziecka K. K., wszczętej z urzędu przez organ I instancji pisemnym zawiadomieniem z dnia 19 lipca 2013 r. skierowanym do skarżącego.

Nie sposób, bowiem podzielić stanowiska organu odwoławczego, że przedmiot postępowania prowadzonego we wcześniejszej sprawie nie był tożsamy z przedmiotem niniejszej sprawy, gdyż dotyczył uznania skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych w związku z niewywiązywaniem się przez niego z obowiązku alimentacyjnego w 2012 r., podczas gdy niniejsza sprawa dotyczy niewywiązywania się przez dłużnika z tego obowiązku w pierwszej połowie 2013 r. Dlatego też organ odwoławczy uznał, że wydanie kolejnej decyzji o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie narusza obowiązującego prawa (art. 5 ust. 3a u.p.o.u.a.), ani nie powoduje stanu res iudicata, uzasadniającego uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania w sprawie.

Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Określona w tym przepisie przyczyna stwierdzenia nieważności to tzw. res iudicata. W związku z tym ponowne rozstrzygnięcie przez organ sprawy załatwionej wcześniej decyzją ostateczną jest możliwe tylko po uchyleniu pierwotnej decyzji w ustalonym przez prawo trybie. W kontekście wyrażonej w art. 16 K.p.a. zasady trwałości decyzji administracyjnej podkreślić należy, że stwierdzenie nieważności decyzji, jakkolwiek jest aktem dopuszczalnym przez ustawodawcę, to jednak o charakterze wyjątkowym, co uzasadnia ścisłą interpretację przesłanek (podstaw) stwierdzenia nieważności decyzji wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a.

Dla stwierdzenia, że nastąpiło naruszenie rei iudicatae, istotne znaczenie ma istnienie tożsamości obu spraw. Z tożsamością sprawy mamy do czynienia w przypadku występowania tych samych podmiotów w sprawie, tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy oraz tego samego przedmiotu, rozumianego jako interesy prawne lub obowiązki, które następnie po wydaniu decyzji stają się prawem nabytym (jego brakiem) lub obowiązkami prawnymi określonych podmiotów.

Taka sytuacja w sprawie poddanej kontroli Sądu zaistniała.

W odniesieniu do decyzji Wójta Gminy C. z dnia [....] 2013 r., nr [....], poprzednia ostateczna decyzja tego samego organu z dnia [....] 2012 r., nr [.....] o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych dotyczyła tych samych podmiotów.

Decyzja z dnia [....] 2013 r., nr [.....] oraz z dnia [....] 2012 r., nr [....] zostały wydane na tej samej i niezmienionej w mającym znaczenie dla spraw, podstawie prawnej. Podstawę prawną decyzji stanowiły art. 104, art. 107 K.p.a., w związku z art. 2 pkt 9, art. 5 ust. 3, 3a, 3b, art. 8b, art. 25 u.p.o.u.a.

Tożsamy był również, przedmiot obu decyzji - uznania skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Nie sposób, bowiem podzielić stanowiska organu odwoławczego wyrażonego w zaskarżonej decyzji, że przedmiot postępowania prowadzonego we wcześniejszej sprawie nie był tożsamy z przedmiotem niniejszej sprawy, gdyż dotyczył uznania skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych w związku z niewywiązywaniem się przez niego z obowiązku alimentacyjnego w 2012 r., podczas gdy niniejsza sprawa dotyczy niewywiązywania się przez dłużnika z tego obowiązku w pierwszej połowie 2013 r. Dlatego też organ odwoławczy uznał, że wydanie kolejnej decyzji o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie narusza obowiązującego prawa (art. 5 ust. 3a ww. ustawy), ani nie powoduje stanu res iudicata, uzasadniającego uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania w sprawie.

Przede wszystkim należy zauważyć wbrew stanowisku organu odwoławczego, że przedmiot sprawy został jednoznacznie określony w sentencji obu analizowanych decyzji skoro decyzje rozstrzygały o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W rozstrzygnięciach nie wskazano ani osoby uprawnionej do zobowiązania alimentacyjnego ani też czasokresu uchylania się przez skarżącego od zobowiązań alimentacyjnych. Treść takiego rozstrzygnięcia była, więc w pełni zgodna z jednoznacznym brzmieniem w tym zakresie art. 5 ust. 3 u.p.o.u.a., który w zdaniu ostatnim określa, że organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

W uzasadnieniach decyzji wskazano, że wynikającymi z dokonanych ustaleń stanu faktycznego przesłankami które organy uznały za podstawę rozstrzygnięcia było uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego, niezłożenie oświadczenia majątkowego oraz niewywiązywanie się przez skarżącego z obowiązku alimentacyjnego wobec K. K. Różnica pomiędzy stanami faktycznymi dotyczyła jedynie tego, że decyzja z dnia [.....] 2012 r., nr [....] dotyczyła okoliczności zaistniałych w 2012 r., w szczególności niewywiązywania się przez skarżącego z obowiązku alimentacyjnego w 2012 r., natomiast decyzja z dnia [....] 2013 r., nr [....] dotyczyła tych samych okoliczności, a w szczególności niewywiązywania się przez skarżącego z obowiązku alimentacyjnego w pierwszej połowie 2013 r.

Zdaniem Sądu elementy prawnie obojętne, niewpływające w niczym na załatwienie sprawy, powinny być pominięte w ocenie tożsamości sprawy. Przywołane powyżej różnice w stanie faktycznym należy zaliczyć do elementów prawnie obojętnych w odniesieniu do wskazanych spraw.

Nie można bowiem pominąć celu jakiemu służy decyzja o uznaniu za dłużnika alimentacyjnego i konsekwencji prawnych takiej decyzji.

Niewątpliwie przede wszystkim decyzja taka jest jednym z przewidzianych w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów działań zmierzających do zwiększenia odpowiedzialności osób zobowiązanych do alimentacji.

Jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, dołączając odpis tej decyzji, oraz składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, z późn. zm.) - art. 5 ust. 3b u.p.o.u.a. Na marginesie należy zauważyć, że decyzja z dnia [....] 2012 r., nr [.....] wywołała taki skutek skoro organ pismem z dnia 16.08.2012 r. skierował do Prokuratora Rejonowego [....] taki wniosek (k. 10 akt).

Na podstawie wniosku, o którym mowa w ust. 3b, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy (art. 5 ust. 5 u.p.o.u.a.). Uchylenie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy następuje na wniosek organu właściwego dłużnika skierowanego do starosty, gdy: 1) ustanie przyczyna zatrzymania prawa jazdy, o której mowa w ust. 3, oraz dłużnik alimentacyjny przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów lub 2) nastąpi utrata statusu dłużnika alimentacyjnego (art. 5 ust. 6 u.p.o.u.a).

Przede wszystkim jednak osoba uprawniona ma możliwość uzyskania przewidzianych w ustawie świadczeń z funduszu alimentacyjnego a zgodnie z art. 27 ust. 1 u.p.o.u.a. dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami.

Powyższe wskazuje nie tylko na niecelowość wydawania wielu decyzji o uznaniu za dłużnika alimentacyjnego w odniesieniu do kolejnych okresów niewywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego, ale przede wszystkim na to, że są to elementy stanu faktycznego prawnie obojętne w ocenie tożsamości sprawy z punktu widzenia przesłanek z art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a.

W tej sytuacji, skoro zaskarżona decyzja, jak również decyzja organu pierwszej instancji, dotyczą sprawy już uprzednio rozstrzygniętej inną decyzja ostateczną, to uznać należało, że dotknięte są wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 135 P.p.s.a. Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji organu I instancji.

Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności decyzji oparto o art. 152 P.p.s.a., natomiast o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.