Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 360/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-08-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Kara administracyjna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 22 ust. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 708
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń (spr.) Protokolant Ewa Czajkowska po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej I.Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 8 listopada 2018 r., sygn. akt I SA/Ol 572/18 w sprawie ze skargi I.Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od I.Z. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie 1350 (tysiąc trzysta pięćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 8 listopada 2018r. oddalił skargę I.Z. (skarżący, skarżący kasacyjnie) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia [...] lipca 2018 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej.

Relacjonując przebieg postępowania Sąd I instancji podał, że w dniu 25 sierpnia 2017 r. o godz. 10:40 w miejscowości [...] funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili kontrolę przewozu oleju napędowego w ilości 14000 l, przewożonego zespołem pojazdów składającym się z ciągnika marki "DAF" o nr. rejestracyjnym [...] oraz naczepy marki "Magyar" o nr. rejestracyjnym [...]. W trakcie kontroli kierujący powyższym środkiem transportu okazał dokumenty związane z przewozem towaru oraz podał numer referencyjny dla dokonywanego przewozu. Funkcjonariusze zweryfikowali dane zawarte w ww. zgłoszeniu i stwierdzili brak oznaczenia przewoźnika, środka transportu oraz miejsca dostarczenia towaru. W trakcie kontroli przewoźnik uzupełnił brakujące dane. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. zarządzono konwój ww. środka przewozowego do siedziby zakładu w [...].

W związku z nieuzupełnieniem przez przewoźnika wymaganych danych w zgłoszeniu SENT, Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] (dalej NUCS) wszczął z urzędu postępowanie w sprawie naruszenia art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 9 marca 2017r. o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów (Dz.U. poz.708 ze zm.), dalej jako "ustawa SENT".

NUCS nie uwzględnił wniosków strony i decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 5 000 zł. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, biorąc pod uwagę zgromadzone w trakcie postępowania wyjaśnienia strony, NUCS uznał, że w przedmiotowej sprawie nie występuje zarówno "ważny interes przewoźnika", jak i "interes publiczny" i decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 5 000 zł.

Po rozpatrzeniu odwołania, zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji przytoczył treść art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. b oraz art. 5 ust. 1 ustawy SENT oraz wyjaśnił, że przewoźnik jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu uzupełnić zgłoszenie o dane wymienione w art. 5 ust. 4 ustawy SENT. Funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej w trakcie przeprowadzonej w dniu 25 sierpnia 2017r. kontroli stwierdzili, że strona występując w roli przewoźnika naruszyła art. 5 ust. 4 pkt 1, 3 i 7 ustawy SENT. Zgodnie natomiast z art. 22 ust. 2 ustawy SENT, w przypadku gdy przed rozpoczęciem przewozu przewoźnik nie uzupełni zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 5 000 zł.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, że kary pieniężne wynikające z naruszenia przepisów materialnych ustawy SENT ustanawiają odpowiedzialność administracyjną, a nie karnoadministracyjną podmiotów wykonujących przewóz towarów wrażliwych. Odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny. Drugorzędne znaczenie ma przyczyna powstania stwierdzonych naruszeń, gdyż nawet w przypadku popełnienia oczywistej omyłki, niezamierzonego ludzkiego błędu, okoliczności te same w sobie nie zwalniają z określonych w ustawie SENT sankcji.

Organ podkreślił, że pojęcie "ważnego interesu przewoźnika" jest pojęciem niedookreślonym, którego treść jest oceniana w świetle okoliczności konkretnej sprawy. Nie decyduje o tym subiektywne przekonanie danej osoby, lecz kryteria obiektywne, które są zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości.

W trakcie postępowania, powołując się na "ważny interes przewoźnika" strona wskazała na specyfikę swojej branży, borykającej się ze znaczną konkurencją. Wskazała również na chęć utrzymania swojego przedsiębiorstwa na rynku bez obniżania zatrudnienia, co w obliczu dużego problemu bezrobocia na terenie województwa warmińsko - mazurskiego jest bardzo ważkie. Zwróciła uwagę, że obciążanie firmy karami pieniężnymi może negatywnie wpłynąć na jej kondycję finansową i generować inne problemy, zagrażające istotnym interesom.

Ze względu na dobrą kondycję finansową przedsiębiorstwa prowadzonego przez stronę, w ocenie organu nie występują przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej ze względu na "ważny interes przewoźnika". Z tego samego względu nie występują przesłanki "interesu publicznego" na płaszczyźnie ekonomicznej zobowiązanego, gdyż na skutek nałożenia kary pieniężnej nie zachodzi ryzyko sięgania przez stronę lub osoby przez niego zatrudnione do środków państwa ze względu na brak możliwości zaspokajania swoich potrzeb.

Oceniając przesłanki "interesu publicznego" na gruncie pozaekonomicznym organ zwrócił uwagę na wyjaśnienia strony, wskazujące na jej nieposzlakowaną opinię, jako przedsiębiorcy. Organ zaznaczył, że intencją organów kontrolujących prawidłowość stosowania przepisów ustawy SENT nie jest uderzanie w przedsiębiorców legalnie i rzetelnie prowadzących działalność gospodarczą, którzy odprowadzają należne daniny publicznoprawne lecz skuteczne monitorowanie rynku paliw. Z tego też względu, ustawodawca nie uzależnił możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, nawet jeśli nieprawidłowości w rejestrze postały wskutek nieumyślnego błędu ludzkiego.

Dokonując wykładni pojęcia "interesu publicznego" organ odwołał się również do ratio legis nowelizacji ustawy SENT. Powołując się na druk sejmowy nr 2156 wyjaśnił, że ustawodawca uwzględniając dotychczasowe doświadczenia w stosowaniu ustawy, pomimo zliberalizowania nakładania sankcji w przypadku braku uszczuplenia budżetu państwa, wyłączył z tej liberalizacji przewoźników. Nowelizacja ustawy SENT za nieprawidłowości, których dopuściła się strona w zgłoszeniu SENT, zwiększyła bowiem wysokość kary pieniężnej z 5 000 zł do 10 000 zł, co świadczy o wadze tych nieprawidłowości dla ustawodawcy.

Organ uznał, że nie wystąpiła przesłanka "interesu publicznego" na płaszczyźnie pozaekonomicznej, gdyż zaufanie obywateli do organów państwa powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, w tym sprawności działania aparatu państwowego, co jest możliwe do spełnienia poprzez prawidłowe dokonywanie zgłoszeń SENT przez wszystkich uczestników rynku, w tym przedsiębiorców, którzy nie należą do tzw. "szarej strefy".

Ze względu na brak występowania "ważnego interesu przewoźnika" oraz "interesu publicznego" organ odwoławczy uznał, że nie zachodzi potrzeba badania przesłanek, o których mowa w art. 26 ust. 3 ustawy SENT.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasadzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302, dalej p.p.s.a.) skargę oddalił.

W ocenie Sądu I instancji, w realiach rozpoznawanej sprawy organ II instancji, wydając decyzję uwzględnił okoliczności faktyczne ustalone bezpośrednio podczas kontroli, z których wynikało, iż kierujący przedstawił zgłoszenie przewozu nieuzupełnione o dane, o których mowa w art. 5 ust.4 pkt 1, 3, 7 ustawy. W tej sytuacji organ uznał, że zaistniały podstawy do wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 22 ust. 2 ustawy SENT, zgodnie z którym w przypadku, gdy przed rozpoczęciem przewozu przewoźnik nie uzupełni zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 5 000 zł. Organ odwoławczy w pełni uwzględnił przy tym wyjaśnienia skarżącego, że nieuzupełnienie zgłoszenia SENT było spowodowane nieumyślnym błędem, wywołanym pośpiechem i brakiem doświadczenia w realizowaniu przewozów z wykorzystaniem zgłoszeń SENT. Jednocześnie organ podniósł, że przepisy ustawy SENT nie wyłączają odpowiedzialności przewoźnika nawet za uchybienia, które popełnione zostały wskutek błędów, czy pomyłek. WSA podkreślił, że odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny. Przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. wrażliwych towarów. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy organy zasadnie zatem uznały, że sankcja w postaci kary pieniężnej powinna zostać nałożona na podstawie art. 22 ust. 2 ustawy SENT.

W ocenie Sądu I instancji, nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 22 ust. 3 ustawy SENT, w myśl którego, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Pojęcia ważnego interesu przewoźnika oraz interesu publicznego nie zostały zdefiniowane w ustawie. Zatem wypełnienie ich treścią należy do organów orzekających. Odstępstwo od nałożenia kary pieniężnej jest instytucją o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie kar, a nie zwalnianie z tego obowiązku. Zwolnienie z kary jest uzasadnione w sytuacjach bardzo szczególnych i wyjątkowych, na które strona nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania. O istnieniu ważnego interesu przewoźnika, uprawiającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy. Przy czym użycie słowa "ważny" podkreśla wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na tenże interes.

Natomiast pojęcie interesu publicznego powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy.

Zdaniem WSA, dokonując oceny występowania przesłanki "ważny interes przewoźnika" organ wziął pod uwagę argumenty skarżącego odnoszące się do: specyfiki branży, znacznej konkurencji na rynku, wpływu kary na kondycję finansową skarżącego. Analizując przedstawione przez skarżącego dokumenty PIT organ uznał, że wysokość kwoty nałożonej na skarżącego nie jest stosunkowo duża w odniesieniu do osiąganych przez skarżącego dochodów. W konsekwencji uznał, że nie występuje w niniejszej sprawie "ważny interes przewoźnika". Ocenę tę Sąd I instancji w pełni podzielił, przy czym na etapie skargi kwestia ta nie jest sporna. Z kolei, w interesie publicznym leży, aby dłużnicy publicznoprawni przestrzegali przepisy prawa, by była przestrzegana zasada równości i sprawiedliwości. Potrzeba zapewnienia środków budżetowych wymaga jednakże jednoczesnego rozważenia ewentualnych wydatków budżetowych, np. na zasiłki dla bezrobotnych, czy pomoc społeczną dla wnioskodawcy. Nie może bowiem powstać taka sytuacja, w której zapłata należności spowoduje konieczność uciekania się do środków pomocy społecznej przez zobowiązanego pozbawionego wskutek tego środków do zaspokojenia potrzeb materialnych.

W ocenie Sądu I instancji, wbrew zarzutom zawartym w skardze, organ dokonał analizy interesu publicznego nie tylko w oparciu o płaszczyznę ekonomiczną (odnoszącą się do ekonomicznej sytuacji zobowiązanego) lecz również na płaszczyźnie pozaekonomicznej, a więc także związanej z takimi wartościami jak sprawiedliwość, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej czy też sprawność działania aparatu państwowego. Organ oceniając spełnienie przez skarżącego "interesu publicznego" na płaszczyźnie pozaekonomicznej dokonał zatem "zważenia" popełnionych przez skarżącego błędów w stosunku do takich wartości jak: sprawność działania organów, przestrzeganie przez wszystkich uczestników rynku przepisów ustawy czy też ratio legis ustawy SENT i jej nowelizacji i uznał, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła przesłanka interesu publicznego przemawiająca za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej. Organ dokonując analizy "interesu publicznego" nie stwierdził również, że doszło do naruszenia zasady proporcjonalności.

Podsumowując WSA uznał, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej prawidłowo zastosował w sprawie przepisy ustawy SENT, wyprowadzając z ich treści i w oparciu o poczynione ustalenia, obowiązek nałożenia na skarżącego kary pieniężnej przewidzianej art. 22 ust. 2 ustawy SENT. Przepis ten bezspornie miał zastosowanie w sprawie, co skutkowało nałożeniem kary pieniężnej. Jak już podkreślono, przepisy ustawy SEN mają charakter bezwzględnie obowiązujący i ustawodawca nie uzależnił możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości wskutek nieumyślnego błędu.

W ocenie Sądu I instancji, zarzuty skargi oraz przedstawione argumenty na ich poparcie nie uwzględniają celów ustawy SENT oraz jej nowelizacji. Odpowiedzialność za naruszenie obowiązków związanych z drogowym przewozem towarów ciąży na wysyłającym, odbierającym, przewoźniku i kierującym środkiem transportu (art. 1 pkt 2 ustawy). Każdy z tych podmiotów ponosi odpowiedzialność w zakresie wynikającym z przepisów tej ustawy. Obowiązki każdego z podmiotów zostały uregulowane w odrębnej jednostce redakcyjnej. Jakkolwiek ustawodawca w wyniku nowelizacji ustawy zliberalizował nakładanie sankcji w przypadku braku uszczuplenia budżetu państwa, to wyłączył z tej liberalizacji przewoźników (zob. www.sejm.gov.pl - druk sejmowy nr 2156). Nie oznacza to jednakże, że organ w sposób błędny dokonał interpretacji art. 30 ust. 5 ustawy SENT, gdyż w uzasadnieniu decyzji nie wykluczył prawa skarżącego do ubiegania się o odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Przywołana przez organ nowelizacja ustawy SENT miała na celu wzmocnienie stanowiska organu i wskazanie, że ustawodawca szczególną uwagę zwraca na kontrole prowadzone na drogach w odniesieniu do przewozu towarów wrażliwych i stwierdzonych w trakcie tych kontroli nieprawidłowości.

Zaskarżając powyższy wyrok w całości skarżący wniósł o jego uchylenie w całości, rozpoznanie skargi i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów postępowania kasacyjnego oraz kosztów postępowania poniesionych przed Sądem I instancji.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię:

- art. 22 ust. 3 ustawy SENT polegające na uznaniu, w ślad za błędną wykładnią dokonaną przez organ administracji w zaskarżonej decyzji, iż przesłanka "interesu publicznego" nierozerwalnie wiąże się ze sfeią ekonomiczną przewoźnika rozumiane jako konieczność uciekania się bo środków pomocy społecznej w konsekwencji zapłaty nałożonej kary pieniężnej na przewoźnika, podczas gdy konsekwencje nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej mające wpływać na jego sytuację ekonomiczną wypełniają znamiona przesłanki "ważnego inteiesu przewoźnika" stanowiącej przesłankę, która samodzielnie może stanowić podstawę odstąpienia od nałożenia na przewoźnika kary, natomiast w zakresie sfery pozaekonomicznej przesłanki "interesu publicznego" poza odwołaniem się do wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów; państwa, Sąd I instancji w rzeczywistości nie przedstawia żadnych sytuacji, kiedy,właśnie ze względu wyłącznie na wskazane wartości oraz nieposzlakowaną dotychczas postawę przewoźnika, możliwe byłoby odstąpienie od nałożenia na niego kary, prezentując ideę nieuchronności rzeczonej kary w razie stwierdzenia nieprawidłowości, tymczase ustawodawca wprowadzając treścią art. 22 ust 3 cyt. ustawy o SENT możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej wobec przewoźnika ze względu na "interes publiczny" lub przy alternatywie rozłącznej na "ważny interes przewoźnika", dopuścił zastosowanie instytucji odstąpienia od nalożenia kary pieniężnej wobec przewoźnika nie tylko, gdy będzie miało to bezpośrednie przełożenie na pogorszenie jego sytuacji finansowej ("ważny interes przewoźnika" oraz strefa ekonomiczna "interesu publicznego"), ale także ze względu wyłącznie na interes publiczny, rozumiany, na płaszczyźnie pozaekonomicznej, dopuszczającej odstąpienie od nałożenia rzeczonej kary, gdy przemawiają za tym okoliczności strony wolincjonalnej przewoźnika, jego dotychczasowa nienaganna postawa w sferze zainteresowania organów państwa, oraz owa sprawiedliwość, poczucie bezpieczeństwa oraz zaufania obywateli do państwa, które nie zrównuje podmiotów z szarej strefy z uczciwymi przedsiębiorcami, dla których samo wszczęcie postępowania działa odstraszająco i prewencyjnie. Tym samym nie rozważono w sposób prawidłowy oraz zupełny, czy zachodziły przesłanki zastosowania wobec skarżącego dobrodziejstwa odstąpienia od nałożenia na niego kary pieniężnej w ramach, przyznanego organom uznania administracyjnego.

W uzasadnieniu przedstawiono argumenty mające świadczyć o trafności zarzutu postawionego w petitum skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wyniosła o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zw. dalej p.p.s.a. – j.t. Dz.U.2016.718 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Z postawionego w skardze kasacyjnej zarzutu wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej stwierdził, że decyzja ta nie jest niezgodne z prawem. WSA uznał, że organy stwierdziły nieuzupełnienie zgłoszenia SENT o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 pkt 1, 3 i 7, co stanowiło naruszenie ustawy i musiało skutkować nałożeniem kary pieniężnej na mocy art. 22 ust.2 ustawy SENT. Jednocześnie organy po przeanalizowaniu okoliczności niniejszej sprawy zasadnie uznały, że nie można odstąpić od nałożenia kary pieniężnej na przewoźnika, gdyż nie wystąpiły wskazane w ustawie przesłanki.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie orzekającym w rozpatrywanej sprawie, zarzut skargi kasacyjnej oraz przedstawiona w jego uzasadnieniu argumentacja nie dają podstaw aby twierdzić, że wyrok Sądu I instancji nie odpowiada prawu.

Wskazać należy, że w myśl art. 22 ust. 3 ustawy SENT w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.

W art. 26 ust. 3 ustawy SENT zostały wymienione enumeratywnie dodatkowe kryteria i warunki odstąpienia od nałożenia kary. Organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie: 1) nie stanowi pomocy publicznej albo 2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo 3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.

Mamy zatem do czynienia w cytowanych unormowaniach z instytucją opartą na tzw. uznaniu administracyjnym. W przywołanej wyżej regulacji prawnej, ustawodawca posłużył się pojęciami niedookreślonymi "ważnym interesem przewoźnika" lub "interesem publicznym", jako materialnoprawnymi przesłankami, będącymi podstawą do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Użyty łącznik "lub" wskazuje, że do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej wystarczy zaistnienie jednej z wyżej przywołanych dwóch dyrektyw wyboru ("ważnego interesu przewoźnika " lub "interesu publicznego"), przy czym w każdej sprawie zawsze powinny zostać rozważone przez organ obie przesłanki.

W niniejszej sprawie wskazując na ustalenia faktyczne organu oraz na materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji Sąd I instancji zaakceptował stanowisko organu, który nie dopatrzył się wystąpienia w sprawie zarówno ważnego interesu podatnika, jak i interesu publicznego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego konstatacja ta jest trafna. Posłużenie się przez ustawodawcę w treści art. 22 ust. 3 ustawy SENT nieostrymi pojęciami: "ważny interes przewoźnika" i "interes publiczny" oznacza brak określonego katalogu przesłanek i wymaga wypełnienia ich treści w konkretnej sprawie przez odwołanie się do całokształtu konkretnych okoliczności i faktów. Ogólną dyrektywą interpretacyjną w stosunku do tych pojęć jest uznanie wyjątkowości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Ważnego interesu przewoźnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Niewątpliwie nadzwyczajne, losowe sytuacje jak utrata możliwości wywiązania się z zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, trudności finansowe, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin skutkujące brakiem możliwości uregulowania nałożonej kary przesądzają o wystąpieniu ważnego interesu przewoźnika. Pojęcie "ważny interes przewoźnika" należy interpretować analogicznie do "ważnego interesu podatnika", o jakim stanowi art. 67 a § 1 o.p. Pojęcia tego nie należy ograniczać jedynie do sytuacji nadzwyczajnych, losowych, na które strona postępowania nie miała wpływu. Ważny interes podatnika (przewoźnika) to również sytuacja ekonomiczna, życiowa, możliwość zarobkowania itp. Z kolei zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie podkreśla się, że interes publiczny to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej takich jak: sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy.

W rozpoznawanej sprawie organ oceniając zaistnienie przesłanki "ważny interes przewoźnika" wziął pod uwagę argumenty skarżącego kasacyjnie odnoszące się do: specyfiki branży, znacznej konkurencji na rynku, wpływu kary na kondycję finansową skarżącego. Analizując przedstawione przez skarżącego kasacyjnie dokumenty PIT organ uznał, że wysokość kwoty nałożonej na skarżącego kasacyjnie nie jest stosunkowo duża w odniesieniu do osiąganych przez skarżącego dochodów. W konsekwencji uznał, że nie występuje w niniejszej sprawie "ważny interes przewoźnika". Prawidłowo stanowisko to Sąd I instancji w pełni podzielił.

Wbrew zarzutom zawartym w skardze kasacyjnej, organ dokonał analizy interesu publicznego. Jak wskazał WSA została ona przeprowadzona na płaszczyźnie ekonomicznej oceniającej ekonomiczną sytuację skarżącego kasacyjnie, a także na płaszczyźnie pozaekonomicznej. Organ odwoławczy w pełni uwzględnił przy tym wyjaśnienia skarżącego, że nieuzupełnienie zgłoszenia SENT było spowodowane nieumyślnym błędem, wywołanym pośpiechem i brakiem doświadczenia w realizowaniu przewozów z wykorzystaniem zgłoszeń SENT. Jednocześnie organ podniósł, że przepisy ustawy SENT nie wyłączają odpowiedzialności przewoźnika nawet za uchybienia, które popełnione zostały wskutek błędów, czy pomyłek. Podniesione przez skarżącego kasacyjnie argumenty zostały także trafnie ocenione przez pryzmat celów ustawy SENT jak i jej nowelizacji. Zaznaczyć należy, że skarżący kasacyjnie, jako podmiot zajmujący się profesjonalnie przewozem towarów, winien posiadać rozeznanie co do obowiązków jakie w tym zakresie nakłada na niego ustawa. Nie mogą natomiast stanowić podstawy do odstępstwa od nałożenia kary okoliczności związane z brakiem rzetelności i staranności w realizacji tych obowiązków, a także fakt, że pierwszy raz organ stwierdził naruszenie przez skarżącego kasacyjnie obowiązków związanych z drogowym przewozem towarów to jest art. 5 ust. 4 pkt 1, 3 i 7 ustawy SENT.

Mając na względzie powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 182 § 2 p.p.s.a. orzekł ja w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a.