Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 479/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2016-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 29 ust 1 pkt.1 pkt 2 lit.a
journal: Dz.U. 2014 poz 1438
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.),, Sędzia WSA Bolesław Stachura, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi J.R. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 11 marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego za lata 2011-2013 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 11 marca 2016 r. nr [...], Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu [...] i Miasta [...] Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej: "organ I instancji") z dnia 23 listopada 2015 r. nr [...], którą ustalono J. R. (dalej: "Producent", "Skarżący") kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości [...] zł.

Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie sprawy.

W dniu 5 maja 2011 r. do organu I instancji wpłynął wniosek Producenta (następnie skorygowany), a w kolejnych latach (2012-2014) wnioski kontynuacyjne

o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) do upraw w Pakiecie

2. - Rolnictwo ekologiczne, w wariantach: 2.1 - Uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawiania) na areale [...] ha (działki rolne A, C, D, E, F, H i O), 2.3 - Trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania) na areale [...] ha (działki rolne B, I, J, K, L, M i N).

Organ I instancji wydał trzy decyzje przyznające Producentowi wnioskowane płatności do zadeklarowanego areału upraw, tj. decyzje z dnia:

1) 9 lutego 2012 r. nr [...] - przyznającą płatność na 2011 r. w łącznej kwocie [...] zł, przekazanej na rachunek bankowy Producenta 29 lutego 2012 r.,

2) 13 grudnia 2012 r. nr [...] - przyznającą płatność na 2012 r. w łącznej kwocie [...] zł,

3) 20 stycznia 2014 r. nr [...] r. - przyznającą płatność na 2013 r.

w łącznej kwocie [...] zł.

Natomiast odnośnie do czwartego wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2014 r., w dniu 10 sierpnia 2014 r. w gospodarstwie Producenta została przeprowadzona kontrola na miejscu, metodą FOTO, dla której sporządzono raport z czynności kontrolnych nr [...]. Kontrola ta wykazała, że:

1) na działkach rolnych A, C, D, E, H i O nie był uprawiany zadeklarowany we wniosku jęczmień jary - kontrolerzy stwierdzili ugór, co utrwalono w materiale zdjęciowym;

2) na działce rolnej F - zgodnie z wnioskiem - stwierdzono mieszankę wieloletnich traw; jednocześnie dla działki F w raporcie przypisano kody nieprawidłowości DR 52 (stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania) i DR 53 (stwierdzono zmniejszenie pola zasięgu pola zagospodarowania).

Z tego względu podczas kontroli administracyjnej wniosku, powierzchnia działki rolnej F została zmniejszona do powierzchni ewidencyjno-gospodarczej (PEG), kwalifikującej się do dopłat - 0,17 ha (zmniejszenie o [...] ha).

Producent wniósł uwagi do raportu z czynności kontrolnych. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w piśmie z 3 lipca 2015 r. podtrzymał ustalenia inspektorów terenowych.

Na podstawie powyższych ustaleń organ I instancji wydał decyzję z dnia 9 czerwca 2015 r. nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej na 2014 rok w pomniejszonej wysokości z sankcjami wieloletnimi. Wsparcie finansowe zostało przyznane tylko do trwałych użytków zielonych w wariancie 2.3 do areału [...] ha w wysokości [...] zł, zaś do upraw w wariancie 2.1 odmówiono przyznania pomocy. Ugór w Programie Rolnośrodowiskowym nie jest bowiem uprawą kwalifikującą się do płatności w ramach wariantu 2.1 - zgodnie z załącznikiem nr 4 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013 r., poz. 361; dalej: "rozporządzenie rolnośrodowiskowe"). Z tego powodu została naliczona sankcja w wysokości [...] zł, podlegająca potrącaniu z płatności pomocowych w ciągu 3 lat kalendarzowych. Decyzja ta została skutecznie doręczona Producentowi w dniu 26 czerwca 2015 r. – w trybie przewidzianym w art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: "k.p.a."). Producent nie wniósł odwołania od tej decyzji, wobec czego zyskała ona status ostatecznej.

Zawiadomieniem z dnia 31 sierpnia 2015 r. organ I instancji poinformował Producenta o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego za lata 2011-2013.

W nadesłanym do organu I instancji piśmie z 6 września 2015 r., Producent potwierdził prowadzenie upraw ekologicznych (metodami ekologicznymi)

na powierzchniach działek podanych we wniosku o dopłaty. Producent wyjaśnił także, że w kwietniu 2014 r. zasiał jęczmień jary, a 2 sierpnia 2014 r. kosił kombajnem działki rolne i zebrał z całego obszaru [...] tony tego zboża.

Opisaną na wstępie decyzją z dnia 23 listopada 2015 r. organ I instancji

ustalił Producentowi kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości [...] zł.

Od decyzji organu I instancji Producent złożył odwołanie do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "organ odwoławczy"), domagając się uchylenia tej decyzji jako wydanej w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny.

Decyzją z dnia 11 marca 2016 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, organ odwoławczy stwierdził, że wypłacone nienależnie Producentowi środki publiczne za lata 2011-2013 z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego pochodzą ze środków z funduszy Unii Europejskiej oraz ze środków krajowych przeznaczonych na współfinansowanie, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2014 r., poz. 1438 ze zm.; dalej: "ustawa o ARiMR").

Organ odwoławczy wskazał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, że Producent otrzymał płatność rolnośrodowiskową na rok 2011 do upraw

w wariantach 2.1 i 2.3 w łącznej kwocie [...] zł, która została przekazana w dniu 29 lutego 2012 r. na rachunek bankowy Producenta. Tym samym Producent rozpoczął swoje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe od dnia 15 marca 2011 r. w pakiecie 2., w wariantach 2.1 i 2.3. W 2014 r., podczas kontynuacji podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego, prawidłowo przeprowadzona kontrola w gospodarstwie Producenta wykazała, że na działkach rolnych, na których zadeklarowano we wniosku uprawę jęczmienia jarego, nie było jęczmienia jarego.

W ocenie organu odwoławczego, z powyższego wynika, że Producent nie dotrzymał zobowiązania przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym przez okres 5 lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji. To zaś obliguje Producenta do zwrotu pobranych płatności za lata 2011-2013 w łącznej kwocie [...] zł, w tym: za 2011 r. kwoty [...] zł, za 2012 r. – [...] zł, za 2013 r. – [...] zł.

Organ wskazał przy tym, że niewpłacenie powyższej kwoty w terminie 60 dni od daty doręczenia decyzji ustalającej tę kwotę, skutkuje naliczaniem od tej kwoty odsetek w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych (odsetki nalicza się od dnia następującego po upływie ww. terminu do dnia zwrotu nienależnie pobranej płatności).

Organ odwoławczy nie znalazł także podstaw do uwzględnienia zarzutów odwołania. Stwierdził, że organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie

w sprawie, dokładnie wyjaśnił stan faktyczny i załatwił sprawę zgodnie z przepisami prawa oraz właściwie uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie. Organ I instancji prawidłowo ustalił, że Producent otrzymał płatności nienależne, albowiem uchybienie któremukolwiek z warunków lub wymogów przyznania płatności rolnośrodowiskowej

w kolejnym roku prowadzenia działalności rolnośrodowiskowej i niedotrzymanie zobowiązania rolnośrodowiskowego, o którym mowa w § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, oznacza nieprawidłowe wypłacenie kwot pomocy, których zwrotu jako płatności nienależnej należy dochodzić w oparciu o przyjęte przez dane państwo procedury.

Organ odwoławczy wyjaśnił przy tym, że postępowanie w sprawie ustalenia kwoty do zwrotu jest odrębnym postępowaniem niż postępowania w sprawie przyznania płatności i opiera się na postanowieniach zawartych w decyzjach kończących te postępowania. Wskazał także, że Producent nie odwołał się od decyzji o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej na 2014 rok w pomniejszonej wysokości z sankcjami wieloletnimi, a tym samym zgodził się na zawarte w niej ustalenia i rozstrzygnięcie.

Jednocześnie organ odwoławczy ustosunkował się do zawartych w odwołaniu wyjaśnień Producenta, że ten nie zaniechał prowadzenia działalności rolniczej, gdyż uprawę jęczmienia jarego prowadził zgodnie z metodami rolnictwa ekologicznego, zaś z zakwestionowanych działek rolnych skosił 2,5 tony jęczmienia jarego. Organ wskazał, że z dokumentacji zdjęciowej wykonanej przez inspektorów terenowych wynika, że na działkach rolnych A, C, D, E, H i O nie było jęczmienia tylko ugór, który został wpisany do raportu z kontroli, i który nie jest uprawą kwalifikującą się do płatności w ramach wariantu 2.1. Ponadto z, dostarczonych przez Producenta, danych Jednostki Certyfikującej, wynika, że wielkość produkcji jęczmienia jarego dla sześciu działek rolnych (A, C, D, E, H, O) o łącznej powierzchni [...] ha, powinien wynieść ok. [...] ton, a nie 2,5 tony.

Wskazując na treść składanego na formularzu wniosku, którego integralną częścią stanowią m.in. oświadczenia i zobowiązania zawarte na ostatniej stronie, w tym oświadczenie, że rolnik zna zasady oraz tryb realizacji programu rolnośrodowiskowego i jest świadomy konsekwencji i sankcji jeśli nie wykona zobowiązań wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego, organ odwoławczy stwierdził, że Producent zdawał sobie sprawę z tego, że niedopełnienie w danym roku jakiegokolwiek wymogu dotyczącego upraw prowadzonych w ramach 5-letniego Programu Rolnośrodowiskowego będzie się wiązało z koniecznością zwrotu środków finansowych wypłaconych za wcześniejsze lata.

Organ odwoławczy stwierdził także, że organ I instancji w swojej decyzji prawidłowo opisał podstawy ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, zbadał, czy wystąpiły przesłanki do odstąpienia od ustalenia należności, ze względu

na ich przedawnienie uregulowane art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.UE.L.2011.25.8 ze zm.; dalej: "rozporządzenie nr 65/2011"), i uznał, że w sprawie nie wystąpiły żadne okoliczności wskazujące na zastosowanie ww. przepisów i konieczność odstąpienia od ustalenia Producentowi kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2011-2013 wymaganych do zwrotu. Wypłata Producentowi ww. nienależnych płatności nie nastąpiła bowiem w wyniku pomyłki organu, lecz w oparciu o deklaracje Producenta. Dopiero w 2014 r., podczas kontroli w gospodarstwie Producenta, wyszło na jaw, że nie prowadził uprawy jęczmienia jarego na wskazanej we wniosku powierzchni w ramach wariantu 2.1.

Przywołując brzmienie § 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego oraz art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U.UE.L.2006.368.15 ze zm.; dalej: "rozporządzenie nr 1974/2006"), organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji prawidłowo przyjął, iż w gospodarstwie Producenta nie wystąpiły okoliczności nadzwyczajne lub siła wyższa. Wskazał, że wobec nieprzedstawienia przez Producenta żadnych dowodów na wystąpienie siły wyższej, nie ma możliwości zastosowania ww. przepisów i zwolnienia Producenta z obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności za lata 2011-2013.

Organ odwoławczy, biorąc pod uwagę wielkość należności obliczonych za poszczególne lata 2011-2013, uznał, że organ I instancji prawidłowo ustalił, iż nie zaistniały w sprawie okoliczności umożliwiające odstąpienie od ustalenia nienależnie pobranych płatności przewidziane w art. 28a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2013 r., poz. 173 ze zm.; dalej: "ustawa o wspieraniu obszarów wiejskich"), gdyż kwoty te przekraczają równowartość 100 euro przeliczonych na złote według kursu euro.

Konkludując, organ odwoławczy wskazał, że kwota płatności rolnośrodowiskowej w wysokości [...] zł jest płatnością nienależną w rozumieniu art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011, którą rolnik zwraca powiększoną o odsetki. Jednocześnie jednak nie zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tej płatności, o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji nr 65/2011.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Producent wniósł o: uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z powodu ich niezgodności ze stanem faktycznym, "wypłacenie kwoty, która została nienależnie naliczona i w części już potrącona", gdyż brak tej kwoty wpływa ujemnie na działalność jego gospodarstwa, oraz zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu Skarżący podniósł, że dotrzymał wszystkich warunków Programu Rolnośrodowiskowego, uprawy były i są prowadzone zgodnie z dobrą praktyką rolniczą. Na działkach rolnych, na których kontrola z Agencji stwierdziła ugór, był wysiany jęczmień. Uprawę jęczmienia stwierdziła kontrola z Jednostki Certyfikującej, a protokół z tej kontroli znajduje się w posiadaniu Agencji. Plon jęczmienia był niższy w 2014 r. ze względu na panujące wówczas warunki klimatyczne.

Skarżący podniósł również, że nie odwołał się od decyzji z dnia 9 czerwca 2015 r., ponieważ jej nie otrzymał. Powołując się na "§ 45 ust. 8" rozporządzenia rolnośrodowiskowego, wskazał, że jeśli rolnik nie ze swojej winy nie dotrzymał warunków umowy, to dopłaty mu się należą. Zdaniem Skarżącego, dotacje mu się należą ze względu na nakłady, jakie poniósł na produkcję rolniczą. Tymczasem został "podwójnie ukarany", raz - przez ARiMR i drugi raz - przez straty w uprawach, zaś dotacje powinny zrekompensować te straty.

Organ odwoławczy, w odpowiedzi na skargę, wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w pełni stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Stosownie do brzmienia przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718; dalej: "p.p.s.a."), sprawowana jest przez sądy administracyjne na podstawie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, w celu wyeliminowania z obrotu prawnego aktu wydanego przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ustalenie, że akt taki dotknięty jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części, Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Wskazać również należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga

w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a). Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i zarazem obowiązek uwzględnić również okoliczności nie wskazane w skardze, ale mające wpływ na tę ocenę. Jednakże rozstrzygnięcie sprawy "w granicach danej sprawy" oznacza także, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę.

Z uwagi na zakres zarzutów oraz argumentację przedstawioną w skardze,

na wstępie podkreślić należy, że przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest, wydana

na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 29 ust. 1, 1a, 2 i 7 ustawy o ARiMR, decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji [...] z dnia 11 marca 2016 r., utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, którą ustalono Skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego.

Sąd oceniał zatem tylko działania organu administracyjnego podejmowane

w toku postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją. Inaczej mówiąc, kontrola sądowa ograniczała się do tych czynności, które podjęto od wszczęcia postępowania

w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych należności, tj. od dnia zawiadomienia Skarżącego o tym postępowaniu (co nastąpiło zawiadomieniem z dnia 31 sierpnia 2015 r. o wszczęciu postępowania z urzędu w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności) do dnia wydania decyzji organu odwoławczego w dniu 11 marca 2016 r. Przedmiotem oceny Sądu nie mogło być natomiast postępowanie, w wyniku którego Skarżącemu przyznano płatności rolnośrodowiskowe na 2014 r. w pomniejszonej wysokości z jednoczesnym nałożeniem sankcji wieloletnich. Postępowanie to było bowiem postępowaniem odrębnym, opartym na samodzielnych przesłankach faktycznych i prawnych. Natomiast kontrolowane postępowanie jest już tylko następstwem stwierdzenia, że w 2014 r. Skarżący nie dotrzymał wymogów warunkujących przyznanie mu płatności na ten rok w pełnej wysokości, a jego przedmiotem było wyłącznie ustalenie kwoty nienależnie pobranych środków pieniężnych. Zaznaczyć przy tym należy, że - w ocenie Sądu - Skarżącemu nie udało się podważyć skuteczności doręczenia decyzji z dnia 9 czerwca 2015 r., które to nastąpiło w trybie przewidzianym w art. 44 k.p.a. Skarżący, oprócz stwierdzenia, że nie otrzymał tej decyzji (które zawarł wyłącznie w piśmie z 6 września 2015 r. i w skardze), nie przedstawił bowiem żadnych konkretnych dowodów czy argumentów, które pozwalałyby na obaleniem mocy dowodowej dokumentu w postaci zwrotnego potwierdzenia odbioru i zakwestionowania faktów w nim wskazanych.

Wobec tego Sąd nie jest uprawniony do kontroli legalności postępowania dotyczącego decyzji o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej na 2014 r.

w pomniejszonej wysokości z sankcjami wieloletnimi. W konsekwencji, Skarżący nie może skutecznie w niniejszym postępowaniu podnosić argumentów, mających na celu wykazanie wadliwości działania organów w sprawie płatności rolnośrodowiskowej na 2014 r., gdyż nie odnoszą się do decyzji będącej przedmiotem kontroli Sądu w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Przeprowadzone w tak zakreślonych ramach badanie sprawy wykazało,

że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż brak jest podstaw do stwierdzenia,

że zaskarżone decyzje wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub procesowego, które uzasadniałoby ich uchylenie.

Uzasadniając powyższe, na wstępie wskazać należy, że warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej określają przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa

i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. nr 33, poz. 262 ze zm.; dalej: "rozporządzenie PRŚ 2009". Zgodnie z § 2 ust. 1 tego rozporządzenia: "Płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu

art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków

o przyznanie płatności (...);

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych (...) wynosi co najmniej 1 ha;

3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1,

z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej,

na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych;

4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu".

Stosownie do § 3 rozporządzenia PRŚ 2009: "Podstawowymi wymaganiami,

o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3, są:

1) wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego;

2) minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin,

o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia wymienionego w § 2 ust. 1 pkt 3, zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1698/2005", wymienione

w załączniku nr 2 do rozporządzenia;

3) inne odpowiednie wymogi obowiązkowe, o których mowa w art. 39 ust. 3

akapit pierwszy rozporządzenia nr 1698/2005, wymienione w załączniku nr 2

do rozporządzenia".

Jak stanowi art. 39 ust. 2 zdanie pierwsze rozporządzenia nr 1698/2005: "Płatności rolnośrodowiskowych udziela się rolnikom, którzy dobrowolnie podejmą zobowiązania rolnośrodowiskowe". Zgodnie zaś z ust. 3 akapit pierwszy tego artykułu: "Płatności rolnośrodowiskowe obejmują jedynie te zobowiązania, które wykraczają poza odpowiednie normy obowiązkowe ustanowione zgodnie z art. 4 i 5 oraz załącznikami III i IV rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003, jak również minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin oraz inne odpowiednie wymogi obowiązkowe ustanowione ustawodawstwem krajowym i określone w programie".

Zgodnie zaś z art. 28 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, "pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych (...)" (ust. 1), przy czym "pomocą i pomocą techniczną, pobranymi nienależnie, jest w szczególności pomoc wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje operacji w całości lub w części lub obowiązków związanych z jej wykonaniem" (ust. 2 pkt 1). Przepis ten wskazuje zatem w sposób ogólny ("w szczególności") podstawę prawną orzekania przez organy ARiMR o zwrocie pobranych nienależnie płatności.

Szczegółowe podstawy (przyczyny) zwrotu takich płatności określają przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Jak stanowi § 39 ust. 1 tego rozporządzenia, płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku z niesporządzeniem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu, lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu. Stosownie zaś do § 39 ust. 2, płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik:

1) nie przestrzega żadnych wymogów w ramach wariantu określonego pakietu, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana w ramach danego wariantu;

2) zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach danego wariantu pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, 4, 5, 6 lub 8, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności przyznanej w ramach danego wariantu, która odpowiada procentowemu stosunkowi powierzchni obszaru objętego zmniejszeniem do powierzchni obszaru, na którym powinien być realizowany ten wariant.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji, w drodze decyzji administracyjnej, ustala kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.

Jak zaś stanowi art. 29 ust. 2 ustawy o ARiMR, właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

W rozpoznawanej sprawie w wyniku przeprowadzonego postępowania zostało ustalone, że decyzją z dnia 9 lutego 2012 r. Skarżącemu przyznano płatność rolnośrodowiskową na rok 2011 w łącznej kwocie [...] zł, stwierdzając,

że Skarżący rozpoczął swoje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe od dnia

15 marca 2011 r. w pakiecie "rolnictwo ekologiczne", w wariantach 2.1 i 2.3.

W kolejnych latach Skarżący składał wnioski kontynuacyjne w Programie Rolnośrodowiskowym, otrzymując płatności do deklarowanych upraw w ww. pakiecie. Następnie, podczas kontroli na miejscu, metodą FOTO, przeprowadzonych przez kontrolujących z ARiMR w dniu 10 sierpnia 2014 r., stwierdzono, że na działkach rolnych A, C, D, E, H i O występował ugór (niekwalifikujący się do przyznania płatności) zamiast zgłoszonego we wniosku jęczmienia jarego, zaś działce rolnej przypisano kody nieprawidłowości DR 52 i DR 53, skutkujące zmniejszeniem powierzchni tej działki do powierzchni ewidencyjno-gospodarczej, kwalifikującej się do dopłat ([...] ha). Na podstawie powyższych ustaleń, których nie udało się podważyć Skarżącemu w ramach zgłoszonych zastrzeżeń do protokołu, organ I instancji wydał decyzję z dnia 9 czerwca 2015 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej na 2014 rok w pomniejszonej wysokości z sankcjami wieloletnimi.

Odnosząc przytoczony stan prawny do ustalonego przez organy ARiMR stanu faktycznego sprawy, uznać zatem należy, że w zaskarżonych decyzjach prawidłowo organy wskazały, że wypłacone nienależnie Skarżącemu środki publiczne za lata 2011-2013 z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego pochodzą ze środków z funduszy Unii Europejskiej oraz ze środków krajowych przeznaczonych na współfinansowanie, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o ARiMR, oraz że wobec stwierdzenia w 2014 r. niedotrzymania przez Skarżącego zobowiązania przestrzegania warunków uczestnictwa w Programie Rolnośrodowiskowym przez okres 5 lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji, płatności przyznane w latach 2011-2013 podlegają odzyskaniu ramach procedury przewidzianej w art. 29 ustawy o ARiMR.

Sąd nie znalazł również podstaw do podważenia stanowiska organów

w przedmiocie braku podstaw do zastosowania w sprawie § 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego oraz art. 47 rozporządzenia nr 1974/2006, stanowiących,

że wystąpienie jednej z kategorii siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności (np. katastrofy naturalnej poważnie dotykającej grunty gospodarstwa) oraz wykonanie przez rolnika, w terminie 10 dni od dnia ustania ww. okoliczności, obowiązku pisemnego powiadomienia (wraz z dołączeniem stosownych dowodów) właściwego organu ARiMR, skutkuje odstąpieniem od domagania się całości lub części zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta. W toku instancji bowiem Skarżący nie zgłaszał ani nie dokumentował wystąpienia przypadku siły wyższej czy wyjątkowych okoliczności. Dopiero w skardze, polemizując z argumentacją organu odwoławczego co do niskiego zbioru jęczmienia jarego (2,5 tony z działek o łącznej [...] ha, przy szacowanym przez Jednostkę Certyfikującą poziomie produkcji ok. [...] tony), Skarżący bardzo ogólnikowo wskazał na niekorzystne warunki klimatyczne, jakie panowały w sezonie rolnym w 2014 r. oraz na "straty poniesione w uprawach".

Zdaniem Sądu, organy prawidłowo również zweryfikowały kwestię wystąpienia

w sprawie - określonych w art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 65/2011 oraz

w art. 28a ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich - przesłanek odstąpienia

od ustalenia należności, z uwagi na ich przedawnienie albo wartość w przeliczeniu

na euro.

Zgodnie z brzmieniem art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011, w przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną

o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2.

W myśl jednak art. 5 ust. 3 tego rozporządzenia, obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.

W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły żadne okoliczności nakazujące zastosowanie przywołanych powyżej przepisów 5 ust. 3. Niewątpliwe bowiem wypłata Skarżącemu nienależnych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego nie nastąpiła w wyniku pomyłki organu, lecz została dokonana na podstawie danych wykazanych przez Skarżącego w złożonych wnioskach. Dopiero kontrola przeprowadzona w sierpniu 2014 r. wykazała niezgodności pomiędzy danymi zadeklarowanym przez Producenta a stanem rzeczywistym.

Z kolei, jak stanowi art. 28a ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich,

w przypadku określonym w art. 33 ust. 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005

z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz.U.UE.L.2005.209.1 ze zm.) [któremu odpowiada obecnie art. 54 ust. 3 rozporządzenia nr 1306/2013 - Dz.U.UE.L.2013.347.549] organ, o którym mowa

w art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. nr 98, poz. 634 ze zm.), odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności z tytułu pomocy, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jeżeli kwota, o której mowa w art. 5a rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFRG i EFRROW (Dz.Urz.UE L 171 z 23.06.2006, str. 90, z późn. zm.), nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w odniesieniu do prowadzenia kont przez agencje płatnicze, deklaracji wydatków i dochodów oraz warunków zwrotu wydatków w ramach EFRG i EFRROW (Dz.Urz.UE L 171 z 23.06.2006, str. 1, z późn. zm.).

W rozpoznawanej sprawie brak jest również podstaw do zastosowania

ww. art. 28a, albowiem kwoty obliczonych należności (za 2011 r. –[...]) w przeliczeniu na euro przekraczają kwotę 100 euro.

Biorąc powyższe pod uwagę, za słuszne uznać należało stwierdzenie przez organ odwoławczy w ślad za organem I instancji, że w sprawie nie zachodzą przesłanki umożliwiające odstąpienie od dochodzenia pobranych środków pieniężnych, stąd Skarżący zobowiązany jest do zwrotu otrzymanych płatności za lata 2011-2013 w łącznej wysokości [...] zł.

Z przedstawionych powyżej względów Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia stanowiska skargi, dotyczącego wydania zaskarżonych decyzji na podstawie błędnie ustalonego stanu faktycznego. W ocenie Sądu, organy, działając na podstawie obowiązujących przepisów prawa krajowego i unijnego, podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy (art. 6, art. 7 k.p.a.). Materiał dowodowy zebrano w sposób wyczerpujący, a organy dokonały prawidłowej jego oceny (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), nie naruszając w tym względzie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Ocena zebranych w sprawie dowodów znalazła swój wyraz w szerokim uzasadnieniu skarżonej decyzji tak organu I instancji jak i organu odwoławczego (art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a.) i, zdaniem Sądu, jest ona prawidłowa. Natomiast fakt, że ostateczny wynik oceny organów jest niezgodny z oczekiwaniami Skarżącego nie może oznaczać, że zaskarżone decyzje są wadliwe i to w stopniu nakazującym wyeliminowanie ich z obrotu prawnego.

W tym stanie sprawy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł o oddaleniu skargi.