Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1675/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2017-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 pkt 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 7 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2014 poz 1204
law: Ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędzia WSA Janina Guść, , po rozpoznaniu trybie uproszczonym w dniu 8 lutego 2017 r. sprawy ze skargi Z. I. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 4 października 2016 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 18 sierpnia 2016 r., którym odmówiono Z.I. uwzględnienia zarzutu nieistnienia obowiązku w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym na podstawie tytułów wykonawczych nr od [...] do [...] z dnia 12 listopada 2013 r., obejmujących należności z tytułu opłaty abonamentowej RTV za okres od 01/2008 r. do 10/2013 r..

W uzasadnieniu w/w postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego Z.I. na podstawie wystawionych przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. tytułów wykonawczych nr od [...] do [...] z dnia 12 listopada 2013 r., obejmujących należność z tytułu opłaty abonamentowej RTV za okres od 01/2008 do 10/2013 w łącznej kwocie należności głównej 1.227,40 zł. Odpisy tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanemu w dniu 23 grudnia 2013 r. wraz z odpisem zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w A nr [...] z dnia 19 grudnia 2013 r..

Pismem z dnia 28 grudnia 2013 r. doprecyzowanym pismem z dnia 16 stycznia 2014 r. Z.I. wniósł zarzut nieistnienia obowiązku na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., wskazując, iż odbiorniki radiowo-telewizyjne zostały wyrejestrowane osobiście przez zobowiązanego w 1999 roku w Urzędzie Pocztowym przy ul. [...].

Postanowieniem z dnia 27 stycznia 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w oparciu o art. 35 § 1 u.p.e.a. zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku Z.I. w oparciu o przedmiotowe tytuły wykonawcze.

Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2015 r. wierzyciel - Poczta Polska S.A. uznał za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku objętego ww. tytułami wykonawczym. Postanowieniem z dnia 24 maja 2016 r. wierzyciel utrzymał w mocy ww. postanowienie.

W konsekwencji, Naczelnik Urzędu Skarbowego , działając na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a. wydał postanowienie z dnia 18 sierpnia 2016 r. (doręczone stronie dnia 23 sierpnia 2016 r.), w którym uznał za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku objętego przedmiotowym tytułem wykonawczym.

Pismem z dnia 25 sierpnia 2016 r. Z.I. złożył zażalenie na przedmiotowe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie oraz zarzucając nierozpoznanie istoty sprawy przez organ egzekucyjny oraz obrazę przepisów postępowania w sposób mający wpływ na treść orzeczenia.

W uzasadnieniu zażalenia strona podnosi w szczególności, iż zaskarżone postanowienie oraz stanowisko wierzyciela zostało wydane na skutek błędnego ustalenia stanu faktycznego oraz z obrazą przepisów postępowania poprzez uniemożliwienie skarżącemu wykazania, że wyrejestrował on odbiornik telewizyjny, a co za tym idzie wykazania nieistnienia obowiązku objętego przedmiotowymi tytułami wykonawczymi.

Powołując się na okoliczność nieprzysługiwania środków zaskarżenia od postanowienia wierzyciela wydanego w drugiej instancji, strona wskazuje, iż w wyniku złożenia zażalenia strony, organ odwoławczy winien zweryfikować zaskarżone postanowienie, a więc w sprawie obejmującej zarówno zarzuty, jak i stanowisko wierzyciela w zakresie zarzutów.

Strona podnosi, iż wiążący dla organu egzekucyjnego charakter wypowiedzi wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów nie pozbawia organu odwoławczego możliwości dokonywania oceny tej wypowiedzi przy rozpoznawaniu zażalenia. Na potwierdzenie swojego stanowiska, Z.I. przytoczył szeroki fragment uzasadnienia wyroku WSA w Gliwicach z dnia 22 stycznia 2008 r., sygn. akt I SA/Gl 769/07.

Dyrektor Izby Skarbowej - po rozpoznaniu sprawy w postępowaniu zażaleniowym w uzasadnieniu własnego stanowiska w sprawie podniósł, że w pierwszej kolejności wskazać należy, że zgłoszenie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego przewidziane jest w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w ściśle określonych przypadkach wymienionych w art. 33 tej ustawy.

Stosownie do brzmienia art. 33 § 1 cyt. ustawy, podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być m.in. wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1).

Przy czym, zgodnie z art. 34 § 1 cytowanej ustawy, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 (...), organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.

Zgodnie z art. 34 § 4 tej ustawy, organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

Dokonując analizy zaskarżonego postanowienia w zakresie zarzutu wniesionego przez stronę na podstawie art. 33 § 1 ust. 1 u.p.e.a., tj. nieistnienia obowiązku objętego spornymi tytułami wykonawczymi, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdziły, że zaskarżone rozstrzygnięcie wydane zostało zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Przystępując do oceny w/w zarzutu, należy wskazać na postanowienia przepisu art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym, organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Organ egzekucyjny uprawniony jest zatem do oceny dopuszczalności egzekucji administracyjnej, zaś ustalenie, czy tytuły wykonawcze wystawione przez wierzyciela - Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. zostały wydane zasadnie, czy też są wadliwe z powodu nieistnienia obowiązku, nie może być rozstrzygnięte przez organ egzekucyjny. Merytoryczne badanie tych kwestii przez organ egzekucyjny doprowadziłoby do naruszenia prawa i wkroczenia w kompetencje innego organu administracji publicznej.

Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że rozstrzygnięcie w niniejszym przypadku, w sprawie zarzutu zgłoszonego na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. jest determinowane ostatecznym postanowieniem w sprawie stanowiska wierzyciela Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A.

Związanie organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela w kwestii zasadności zarzutów zgłoszonych w postępowaniu oznacza, że przed organem egzekucyjnym nie bada się ponownie zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Organ egzekucyjny nie jest zatem uprawniony do prowadzenia odrębnego postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie podstaw do uwzględnienia zarzutów i do podważenia w tym trybie stanowiska wierzyciela.

Odnosząc się do wskazanego przez skarżącego wyroku WSA w Gliwicach Dyrektor Izby wskazał, że w niniejszej sprawie, nie wystąpiła tożsamość organu egzekucyjnego i wierzyciela, stąd też istniał obowiązek na podstawie art. 34 u.p.e.a. wydania przez wierzyciela - Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej stanowiska w sprawie, którym związany był następnie Naczelnik Urzędu Skarbowego .

Zajęcie stanowiska przez wierzyciela oraz ocena zarzutów przez organ egzekucyjny są odrębnymi sprawami (odrębnymi przedmiotami zaskarżenia), chociaż bez wątpienia ich źródłem jest to samo zdarzenie - skorzystanie przez zobowiązanego z prawa do złożenia zarzutów. Wprowadzenie możliwości odrębnego kwestionowania przez zobowiązanego zasadności stanowiska wierzyciela uzasadnione było przede wszystkim wiążącym charakterem tego stanowiska dla organu egzekucyjnego. Skarżący złożył zażalenie na postanowienie wierzyciela i w rezultacie uzyskał ostateczne stanowisko tego organu.

Jednocześnie organ podkreślił, iż mimo wyeliminowania możliwości zaskarżenia do sądu administracyjnego ostatecznych postanowień wierzyciela zawierających stanowisko w przedmiocie wniesionych zarzutów, co nastąpiło w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658), ustawodawca nie zmienił skutku prawnego tego postanowienia dla organu egzekucyjnego i w konsekwencji organu drugiej instancji nad tym organem. Organy te pozostają nadal związane ostatecznym stanowiskiem wierzyciela, a działanie na podstawie i w granicach prawa (do czego zobowiązuje zasada ogólna zawarta w art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego) obliguje zarówno Naczelnika Urzędu Skarbowego , jak i Dyrektora Izby Skarbowej do orzekania w przedmiocie zarzutów z poszanowaniem art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W ocenie organu, dopiero orzeczenie bez uwzględnienia wiążącego stanowiska wierzyciela stanowiłoby naruszenie przepisów proceduralnych mających istotny wpływ na wynik sprawy, skutkujących w efekcie koniecznością uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Przechodząc do kwestii prawidłowości rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego, Dyrektor Izby wskazał, że z treści ostatecznego postanowienia Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. z dnia 24 maja 2016 r. w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonego przez zobowiązanego zarzutu wynika, iż zarzut nieistnienia obowiązku objętego tytułami wykonawczymi nr od [...] do [...] z dnia 12 listopada 2013 r. - nie jest zasadny.

W ww. postanowieniu wierzyciel wskazał, iż obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych wynika z ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji oraz z ustawy o opłatach abonamentowych z dnia 21 kwietnia 2005 r., a także powołał się na fakt zarejestrowania przez Z.I. odbiorników RTV, w wyniku czego zobowiązany otrzymał imienną książeczkę radiofoniczną o numerze [...] stanowiącą dowód zarejestrowania.

Na mocy obowiązującego od dnia 13 grudnia 2007 r. przepisu § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych (Dz. U. nr 187, poz. 1342), Poczta Polska została zobowiązana do nadania z urzędu posiadaczom imiennych książeczek radiofonicznych indywidualnych numerów identyfikacyjnych i powiadomienia użytkowników o wprowadzonej zmianie.

W tym zakresie wierzyciel wskazał na fakt nadania i przesłania zobowiązanemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego czego dowodem jest duplikat zawiadomienia o nadaniu ww. numeru z dnia 11 lipca 2008 r.

Jednocześnie, wierzyciel podkreślił, iż rozporządzenie nie posługuje się pojęciem "doręczenia" lecz "przesłania zawiadomienia", w związku z czym, w niniejszej sprawie wierzyciel poprzez przesłanie zawiadomienia wykonał obowiązek nadany w/w rozporządzeniem.

Odnosząc się natomiast do twierdzenia zobowiązanego o wyrejestrowaniu odbiorników RTV, wierzyciel wskazał, iż Z.I. nie przedłożył dowodu wyrejestrowania, a ciężar dowodowy w tym zakresie spoczywa na stronie.

Wierzyciel podniósł również, iż regulacje prawne obowiązujące w okresie, w którym zobowiązany jak twierdzi wyrejestrował odbiorniki RTV, tj. § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 1993 r., nr 70, poz. 338) przewidywał obowiązek powiadomienia urzędu pocztowego o zaprzestaniu używania odbiornika. W przypadku wyrejestrowania odbiornika, Poczta Polska posiadałaby dowód w postaci kopii wypełnionego przez stronę odcinka "W" książeczki radiofonicznej. Tymczasem, w niniejszej sprawie Poczta Polska nie posiada dokumentu potwierdzającego wyrejestrowanie przez stronę odbiorników RTV.

Wierzyciel podkreślił również, iż zobowiązanemu doręczono zastępczo w dniu 12 listopada 2012 r. upomnienie, pomimo braku takiego obowiązku, co wynika bezpośrednio z postanowień przepisu § 13 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2001 r., nr 137, poz. 1541).

Na powyższe postanowienie Z.I. wniósł skargę do WSA w Gdańsku. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz na podstawie art. 134 i 135 p.p.s.a. o uchylenie:

a) postanowienia Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej z dnia 27 kwietnia 2015 roku, znak [...],

b) postanowienia Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej z dnia 24 maja 2016 roku, znak [...],

c) postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 18 sierpnia 2016 roku, znak [...],

które to orzeczenia zostały wydane w niniejszej sprawie z naruszeniem następujących przepisów postępowania:

a) art. 7 i art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr. 98, poz. 1071 ze zm.), dalej jako: "k.p.a.", na skutek prowadzenia postępowania w sposób sprzeczny z zasadą pogłębiania zaufania do władzy publicznej oraz dążenia do ustalenia stanu faktycznego opartego na prawdzie obiektywnej,

b) art. 75 § 1, art. 77 i art. 78 k.p.a. na skutek zaniechania przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków zawnioskowanych przez skarżącego w toku sprawy na okoliczność istotną z punktu widzenia rozstrzygnięcia, tj. na okoliczność wyrejestrowania przez niego odbiornika telewizyjnego w placówce Poczty Polskiej w roku 1999,

c) art. 124 § 2 k.p.a. na skutek zaniechania uzasadnienia przyczyn pominięcia w toku sprawy dowodów zawnioskowanych przez stronę,

d) art. 80 k.p.a. na skutek złamania zasady swobodnej oceny dowodów na poprzez faworyzowanie dowodu w dokumentu - książeczki radiofonicznej - kosztem dowodu z zeznań świadków i przesłuchania strony,

e) art. 89 k.p.a. na skutek nieprzeprowadzenia rozprawy administracyjnej z udziałem świadków i skarżącego na okoliczność wyrejestrowania przez skarżącego odbiornika telewizyjnego w placówce Poczty Polskiej w roku 1999,

f) art. 86 k.p.a. na skutek nieprzeprowadzenia z urzędu dowodu z przesłuchania strony, co spowodowało błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że na skarżącym ciążył obowiązek ponoszenia opłat audiowizualnych, w sytuacji gdy prawidłowe ustalenia wskazują, że obowiązek ten nie istnieje wobec wyrejestrowania odbiornika.

W uzasadnieniu skargi Z.I. wskazał, że zaskarżone orzeczenie oraz stanowisko wierzyciela w sprawie zostało wydane w skutek błędnego ustalenia stanu faktycznego oraz z obrazą przepisów postępowania w sposób, który miał istotny wpływ na wynik sprawy poprzez uniemożliwienie skarżącemu wykazania, że wyrejestrował on odbiornik telewizyjny, a tym samym obowiązek stwierdzony tytułami wykonawczymi wskazanymi w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie powstał.

Strona w toku postępowania próbowała wielokrotnie udowodnić, że wyrejestrowała odbiornik telewizyjny, co skutecznie jej uniemożliwiano całkowicie pomijając jej zarzuty i twierdzenia. Pomimo wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na postanowienie wierzyciela z dnia 24 maja 2016 r. w przedmiocie utrzymania w mocy zaskarżonego postanowienia z dnia 27 kwietnia 2015 roku Sąd ten postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2016 r. w sprawie I SA/Bd 417/16 odrzucił wniesioną skargę. W uzasadnieniu sąd wskazał, że skarga na to postanowienie jest niedopuszczalna z uwagi na fakt, iż postępowanie sądowe w niniejszej sprawie wszczęto dnia 28 czerwca 2016 roku, co w świetle art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym po dniu 15 sierpnia 2015 roku, powodowało brak możliwości kontroli sądu administracyjnego postanowień wydanych w posterowaniu egzekucyjnym.

Podniósł również skarżący, że wiążący dla organów egzekucyjnych charakter wypowiedzi wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej nie pozbawia niniejszego sądu administracyjnego możliwości dokonywania oceny tej wypowiedzi przy rozpoznawaniu skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej na mocy art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. oraz na mocy art. 7. art. 45 ust. 1 i art. 184 Konstytucji. Pogląd ten jest aprobowany przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz Wojewódzkie Sądy Administracyjne.

Jak wskazywano w zażaleniu, organ przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia nie był związany oceną wypowiedzi wierzyciela przy rozpoznawaniu zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów. Jak uznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w prawomocnym wyroku z dnia 22 stycznia 2008 r., I SA/Gl 769/07, dostępnym na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. Organ odwoławczy nie jest bowiem organem egzekucyjnym, o którym mowa w art. 1 a pkt 7 ustawy egzekucyjnej i nie jest organem wymienionym w art. 19 lub art. 20 tej ustawy. Ustawa egzekucyjna nie stanowi o związaniu organu odwoławczego stanowiskiem wierzyciela. Nakłada na ten organ jedynie obowiązek rozpatrzenia w określonym terminie zażalenia na postanowienie w sprawie zarzutów. Ustawodawca nie ograniczył bowiem kompetencji organu odwoławczego w sprawie zarzutów wyłączenia do badania czy organ egzekucyjny był czy nie był związany wypowiedzią wierzyciela bez odniesienia się co do merytorycznej zasadności zarzutów. Jeżeli uznać, że stanowisko wierzyciela przyjęte w postanowieniu, co do którego nie przysługuje środek zaskarżenia wiązałoby nie tylko organ egzekucyjny wydający postanowienie w sprawie zarzutów, ale również organ odwoławczy rozpoznający zażalenie na to postanowienie, to mogłoby dość do sytuacji, w której wyłącznie wierzyciel, w dowolny sposób, decydowałby o prowadzeniu egzekucji bez możliwości weryfikacji jego wypowiedzi jako jednej ze stron tego postępowania.

Wskazał również skarżący, że w rozpoznawanej sprawie - przy zgłoszeniu zarzutu nieistnienia egzekwowanego obowiązku, wobec złożenia przez skarżącego oświadczenia o wyrejestrowaniu odbiornika w roku 1999 w placówce Poczty Polskiej - stanowisko wierzyciela nie odpowiada prawu. Zaakcentował, że obowiązek badania okoliczności związanych z zarzutem zobowiązanego, co do istnienia i wymagalności egzekwowanego obowiązku, spoczywa na wierzycielu. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 9 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 92/12 "Obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych został w ustawie z 2005 roku o opłatach abonamentowych powiązany z obowiązkiem rejestracji odbiorników i ta konstrukcja umożliwia określenie kręgu podmiotów zobowiązanych. Powyższa ustawa jest adresowana do wszystkich podmiotów, które posiadają i używają odbiorniki telewizyjne lub radiofoniczne, a obowiązek rejestracji odbiorników, który ma umożliwić zidentyfikowanie zobowiązanych do wnoszenia opłaty abonamentowej, tak samo jak sama opłata, ma charakter powszechny i dotyczy wszystkich obywateli" (pub. LEX nr 1365871; ONSAiWSA 2015/2/28: http//orzeczenia.nsa.gov.pl). Obowiązek wykazania, że abonent dokonał zgłoszenia zaprzestania używania odbiornika RTV ciąży na abonencie. Właśnie w tym celu skarżący już w zarzutach do prowadzonej egzekucji - pismo z dnia 20 stycznia 2014 roku oraz w późniejszym zażaleniu z dnia 5 maja 2015 roku - zawnioskował o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków pisząc, że "na poczcie w 1999 roku" wyrejestrował odbiornik telewizyjny, a okoliczność tę mogą potwierdzić przywołani świadkowie: "mój brat, z którym byłem wtedy na poczcie oraz jego kolega, który stał za nami w kolejce na tej poczcie". Nie może więc ulegać wątpliwości, że stwierdzenie to było wnioskiem dowodowym strony, całkowicie zignorowanym w toku sprawy. Próżno też szukać uzasadnienia tego zaniechania w uzasadnieniu postanowienia pierwszej instancji oraz w zaskarżonym postanowieniu, czym naruszony został przepis art. 124 § 2 k.p.a..

Kontynuując uzasadnienie powyższego zarzutu podkreślił, że organ obowiązany był przeprowadzić dowody wskazane przez stronę bowiem spełnione były dwa warunki. Po pierwsze, przedmiotem dowodu były okoliczności mające znaczenie dla sprawy, a po drugie, okoliczności te nie zostały wystarczająco stwierdzone innym dowodem. Organ ma prawo do nie uwzględnienia żądania strony dotyczącego przeprowadzenia dowodu wyłącznie wówczas, gdy przedmiotem tego dowodu są okoliczności bez znaczenia dla sprawy, albo dowód ten dotyczy okoliczności już dostatecznie wyjaśnionych i stwierdzonych innym dowodem. Waga tego uprawnienia procesowego strony jest nieoceniona, gdy postępowanie dowodowe dotyczy sytuacji, w której ustalenie stanu faktycznego - tak jak w niniejszej sprawie - jest podstawą do rozstrzygnięcia negatywnego dla strony, a na stronie spoczywa ciężar dowodu.

W ocenie skarżącego organ powinien był również przeprowadzić rozprawę administracyjną, na którą powinien był wezwać stronę i zawnioskowanych przez niego świadków oraz przesłuchać stronę. Niedopuszczalnym jest zaniechanie przeprowadzenia dowodów zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego i poleganie przez organ wyłącznie na okoliczności negatywnej, a więc braku potwierdzenia wyrejestrowania odbiornika w dokumentacji tego organu. Okolicznością negatoryjną jest bowiem fakt, że dokumenty czasem ulegają zaginięciu, zniszczeniu lub omyłkowym usunięciu z systemu komputerowego. Należy mieć na uwadze i to, że zdarzenie z udziałem skarżącego miało miejsce 17 lat temu (1999 roku), a więc w chwili gdy skomputeryzowanie Poczty Polskiej, nie było tak zaawansowane jak w dzisiejszych czasach.

Z tych powodów Dyrektor COF rozpoznając ponownie sprawę przede wszystkim powinien zweryfikować własne stanowisko, w zakresie dokonania przez skarżącego zgłoszenia wyrejestrowania odbiornika. W tym celu powinien on przeprowadzić dowody za wnioskowane przez skarżącego, które pomogą mu zgromadzić pełny materiał dowodowym niezbędny do wyjaśnienia stanu faktycznego, z poszanowaniem słusznego interesu strony.

Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Mając powyższe na uwadze koniecznym jest uchylenie postanowienia Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej z dnia 27 kwietnia 2015 roku, znak [...], postanowienia Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej z dnia 24 maja 2016 roku, znak [...] oraz postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 18 sierpnia 2016 roku, znak [...].

Wskazał również, że zarzut zobowiązanego nie był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, a sprawa niniejsza powstała w wyniku wystawienia i doręczenia przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. tytułów wykonawczych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W świetle przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 15 poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej powoływana jako "P.p.s.a.").

Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a., Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził brak naruszenia przepisów prawa procesowego, które to naruszenie skutkowałoby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego postanowień wydanych w obu instancjach.

Pismem z dnia 28 grudnia 2013 r. skarżący wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oparte na art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. tj. nieistnienia obowiązku z tytułu opłaty abonamentowej RTV za okres 01/2008 r. do 10/2013 r..

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego , którym odmówił uwzględnienia zgłoszonego zarzutu nieistnienia w/w obowiązku.

Wydane przez organ egzekucyjny postanowienie poprzedziło wydanie przez wierzyciela Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej postanowienia z dnia 27 kwietnia 2015 r. w przedmiocie stanowiska wierzyciela co do zgłoszonych zarzutów, utrzymanym w mocy ostatecznym i niezaskarżonym postanowieniem z dnia 24 maja 2016 r.. W swoim postanowieniu wierzyciel, odnosząc się do zarzutu skarżącego nieistnienia egzekwowanego obowiązku, uznał ten zarzut za nieuzasadniony.

Powyższe stanowisko wierzyciela w zakresie odnoszącym się do zarzutu opartego na art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. - stosownie do treści art. 34 § 1 u.p.e.a. - wiązało organy egzekucyjne przy rozpoznaniu zarzutów Skarżącej. Zgodnie bowiem z tym przepisem, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, (...), organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.

Należy podkreślić, że w dacie wydawania przez wierzyciela wskazanego wyżej postanowienia (z dnia 24 maja 2016 r.), stronie zobowiązanej nie przysługiwała możliwość jego zaskarżenia do sądu administracyjnego. Stosownie bowiem do treści art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718), w brzmieniu nadanym nowelą z kwietnia 2015 roku, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień przedmiotem, których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Niemniej jednak ochrona praw zobowiązanego zapewniona jest przez możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego rozstrzygnięć wydanych w sprawie głównej, tj. postanowienia organu egzekucyjnego w przedmiocie zgłoszonych zarzutów (por. R.Hauser, M.Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi.Komentarz.CH BECK, W-wa 2015, s. 61). W konsekwencji dochodzi do sytuacji, w której organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela, natomiast sąd administracyjny nie jest nim związany i postanowienie to kontroluje.

Dokonując zatem kontroli postanowień wydanych w sprawie stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów, Sąd stwierdził, że postanowienie wierzyciela z dnia 27 kwietnia 2015 r. i utrzymujące je w mocy postanowienie z dnia 24 maja 2016 r. nie naruszają prawa w zakresie skutkującym uchyleniem w/w postanowień.

Odnosząc się zatem do zasadniczego przedmiotu sporu tj. istnienia bądź nie istnienia egzekucyjnego obowiązku z tytułu opłaty abonamentowej RTV za okres 01/2008 do 10/2013 r., należy wskazać uregulowania ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2015 r. Nr 85, poz. 728 ze zm.) dotyczące obowiązków związanych z korzystaniem z odbiorników RTV.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Z kolei jak stanowi art. 5 ust. 1 u.o.a. odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Istotna w badanej sprawie jest także treść art. 7 ust. 5 u.o.a., zgodnie z którym uprawnionymi do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w ust. 1 są kierowcy jednostek operatora wyznaczonego.

We wniesionym, na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a., zarzucie skarżący wskazał, że odbiorniki radiowo - telewizyjne wyrejestrował w Urzędzie Pocztowym przy ul. [...]w 1999 r., dodatkowo w zażaleniu na postanowienie w przedmiocie stanowiska wierzyciela podniósł, że wyrejestrowanie zostało potwierdzone zapisem pracownika poczty w książeczce opłat radiowo - telewizyjnych, której jednak nie ma, bo prawo nie wymaga tak długiego jej przechowywania - jednak powyższe może poświadczyć jego brat i kolega brata, którzy byli w 1999 roku razem ze skarżącym na poczcie. Ponadto skarżący nie otrzymał z poczty nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego do czego zobowiązywały Pocztę Polską przepisy prawa w 2007 roku.

Wierzyciel uznał natomiast, że nie doszło do skutecznego wyrejestrowania odbiorników RTV, a zatem wniesione zarzuty i podnoszona w nich argumentacja nie zasługiwały na uwzględnienie. Dodatkowo podniósł, że Poczta Polska nie posiada odcinka "W" książeczki opłat, który miałaby gdyby skarżący dokonał prawidłowego wyrejestrowania odbiorników RTV. Wskazał również wierzyciel, że skarżącemu został nadany i przesłany indywidualny numer identyfikacyjny (nr [...]) czego dowodem jest przechowywany w systemie informatycznym Poczty Polskiej duplikat "Zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego ...." z dnia 11 lipca 2008 r.

Bezspornym jest, zdaniem Sądu, że skarżący zarejestrował odbiornik RTV i nie posiada dowodu jego wyrejestrowania w 1999 roku.

W związku z powyższym twierdzenie wierzyciela, że zarejestrowanie odbiornika RTV bez późniejszego jego wyrejestrowania przesądza o obowiązku uiszczania opłat abonamentowych jest w pełni zasadne.

Powyższe twierdzenie wynika ze wszystkich obowiązujących przepisów prawa dot. opłat za używanie odbiorników RTV i opłat abonamentowych począwszy od ustawy z 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do Spraw Radia i Telewizji ..." (Dz. U. Nr 54, poz. 307), poprzez ustawę z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2004 r. Nr 253, poz. 2531 - tekst jednolity) aż po ustawę z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych, w której to ustawie ustawodawca z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji, połączył obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych, pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji obowiązek taki ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał on w okresie od wejścia w życie ustawy, ale również na osobach, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym.

W tym stanie rzeczy obowiązek ponoszenia opłaty abonamentowej ciążył m.in. na podmiotach, które w dacie wejścia w życie ustawy abonamentowej miały zarejestrowany odbiornik.

Z powyższego wynika też, iż wnosząc zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.) skarżący powinien przedstawić dowód potwierdzający, że obowiązek nie istnieje, co w rozpatrywanych okolicznościach wymagałoby przedłożenia dowodu wyrejestrowania odbiornika, czego nie uczyniono, wskazując, że wyzbycie się go było "uprawnione" ze względu na okres obowiązkowego archiwizowania takich dokumentów.

Odnosząc się natomiast do akcentowanej przez skarżącego kwestii nieotrzymania, przed doręczeniem upomnienia, żadnej korespondencji dotyczącej zalegania w opłatach abonamentowych wskazać należy na wstępie na ogólną zasadę określoną w art. 15 § 1 u.p.e.a.. Stanowi on, że egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Z kolei art. 15 § 5 tej ustawy upoważnia Ministra właściwego do spraw finansów publicznych do określenia w drodze rozporządzenia, należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia. W § 13 pkt 2 ówcześnie obowiązującego, wydanego na podstawie wspomnianego upoważnienia Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z Nr 137, poz. 1541 z późn. zm.) wskazano, że w przypadkach, gdy zobowiązany ma ustawowy obowiązek obliczenia lub uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania, z wyjątkiem (nieistotnych w niniejszej sprawie) przypadków, o których mowa w art. 3a ustawy, postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia.

Z powyższego wynika, że prawodawca nie nałożył na wierzyciela obowiązku prowadzenia z osobą zobowiązaną do uiszczania opłat abonamentowych jakiejkolwiek korespondencji, w tym także doręczenia upomnienia.

Jak już wcześniej wskazano obowiązek ponoszenia opłat za używanie odbiorników RTV ciąży na osobie od momentu ich zarejestrowania. Tak ukształtowany obowiązek wynikający z tejże rejestracji utraciłby swój byt prawny, gdyby doszło do wyrejestrowania odbiorników. W razie zaś ich niewyrejestrowania obowiązek ten istnieje przez cały okres, przestał istnieć tylko w takim zakresie w jakim wygasł ze względu na zapłatę lub przedawnienie - co nie dotyczy przedmiotowych opłat dochodzonych egzekucyjnie.

Zatem, chcąc uwolnić się od tego obowiązku, począwszy od daty zarejestrowania odbiorników, skarżący był zobowiązany powiadomić urząd pocztowy, między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika.

Zobowiązany, wnosząc zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.), powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania (okoliczność faktyczna) lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa (przedawnienie) lub czynności prawnych (uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku).

Obowiązkiem zaś wierzyciela jest tylko wykazanie, że dany odbiornik RTV został zarejestrowany, czego skarżący w niniejszej sprawie nie kwestionuje.

W tej sytuacji, na skarżącym ciąży obowiązek wykazania okoliczności znoszących powstały uprzednio obowiązek w zakresie uiszczenia opłat abonamentowych.

Co prawda w Kodeksie postępowania administracyjnego nie została zdefiniowana problematyka prawna ciężaru dowodu, to zgodnie przyjmuje się, że ciężar dowodu ciąży na tym, kto z danego stanu wywodzi korzystne dla siebie skutki. Konstrukcja powołanych wyżej regulacji prawnych, nakładających na abonenta obowiązek powiadomienia o zaprzestaniu używania odbiornika przesądza o obowiązku wykazania dokonania tegoż powiadomienia przez abonenta. Wspomniane regulacje dotyczące sposobu wyrejestrowania odbiornika i dokumentowania tej okoliczności uniemożliwiają skuteczne zastąpienie dowodu wyrejestrowania pisemnym oświadczeniem czy też zeznaniem osoby, która uczestniczyła w wyrejestrowaniu odbiornika, widziała dokument potwierdzający dokonanie takiej czynności, czy też ma wiedzę, że skarżący nie posiada odbiornika.

Bezsporne jest, że zobowiązany nie przedstawił dowodu wyrejestrowania odbiorników, podnosząc, że dokonał takiej czynności w 1999 roku, ale nie dysponuje potwierdzeniem tego faktu.

Podkreślenia wymaga, że regulacja dotycząca opłat abonamentowych, którą obowiązek ich wnoszenia wiąże wyłącznie z zarejestrowaniem odbiornika nakazuje przechowywać taki dokument, gdyż wierzyciel ma prawo dochodzić zaległych nieprzedawnionych opłat w czasie nieograniczonym, limitowanym wyłącznie terminem początkowym wyznaczonym datą rejestracji odbiornika. Wyrejestrowanie odbiornika jest zatem okolicznością kluczową dla bytu prawnego zaległych opłat abonamentowych i w interesie zobowiązanego było zabezpieczenie dowodu umożliwiającego wykazanie tej okoliczności. Negatywnych skutków nieposiadania takiego dowodu nie można sanować powołując się na nieotrzymanie od wierzyciela żadnej korespondencji dotyczącej zalegania w opłatach abonamentowych, czy też domagając się przesłuchania świadka, który potwierdzi, że odbiornik wyrejestrowano.

Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że organ prawidłowo uznał wniesiony przez stronę zarzut nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.

DSz