Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 114/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2007-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Skarżony organ: Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna dla Studentów
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Sędzia WSA Alicja Jaszczak - Sikora Protokolant Ewa Rychcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2007 r. sprawy ze skarg M. Z., J. T., K. C., S. G. oraz A. S. na decyzję Uczelnianej Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie przyznania stypendium za wyniki w nauce I. stwierdza nieważność zaskarżonych decyzji; II. orzeka, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu; III. zasądza od Rektora Uniwersytetu na rzecz M. Z., J. T., K. C., S. G. oraz A. S. kwoty po 200 zł. (słownie: dwieście) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wydziałowa Komisja Stypendialna, po rozpatrzeniu wniosków M. Z., J. T., K. C., S. G. i A. S. o przyznanie stypendium za wyniki w nauce, decyzjami "[...]" nie przyznała wnioskodawcom stypendium za wyniki w nauce na rok akademicki 2006/2007 z powodu zbyt niskiej średniej ocen.

Po rozpatrzeniu odwołań od powyższych decyzji, Uczelniana Odwoławcza Komisja Stypendialna decyzjami "[...]" utrzymała w mocy decyzje Wydziałowej Komisji Stypendialnej. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że średnia ocen skarżących między 4,09 a 4,12 jest niższa od minimalnego progu średniej ocen uprawniającej do otrzymania stypendium za wyniki w nauce, który na II roku wynosi 4,16.

Na powyższe decyzje M. Z., J. T., K. C., S. G. i A. S. wnieśli identyczne skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się uchylenia zaskarżonych decyzji i decyzji ich poprzedzających podanych do wiadomości, zdaniem skarżących, prawdopodobnie 16 listopada 2006 roku w formie ogłoszenia, a także przyznania stypendium za wyniki w nauce na rok akademicki 2006/2007. Zaskarżonym decyzjom i decyzjom poprzedzającym skarżący zarzucili, że zostały wydane z naruszeniem przepisów Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu, stanowiącego załącznik do zarządzenia nr 33 Rektora Uniwersytetu "[...]".

W uzasadnieniu skarżący wskazali, że zgodnie z § 17 ust. 2 Regulaminu podstawą do uzyskania stypendium za wyniki w nauce jest średnia ocen z egzaminów i zaliczeń przedmiotów niekończących się egzaminem, a stypendium otrzymuje 20% najlepszych studentów danego roku, specjalności, rodzaju i formy studiów (ostatecznej klasyfikacji dokonują Wydziałowe Komisje Stypendialne), ze średnią nie niższą niż 3,5. Do czasu upływu terminu składania wniosków o stypendia za wyniki w nauce, czyli do 31 października 2006 roku, wpis na II rok studiów "[...]" uzyskały 222 osoby. Zatem co najmniej 44 najlepszych studentów II roku studiów "[...]" powinno otrzymać stypendia za wyniki w nauce, pod warunkiem, że ich średnia ocen w poprzednim roku akademickim nie była niższa niż 3,5 i złożyli w terminie wniosek o stypendium. Natomiast Wydziałowa Komisja Stypendialna przyznała stypendia za wyniki w nauce jedynie 26 osobom, czyli mniej niż 12% studentów II roku studiów "[...]".

Zdaniem skarżących przy podziale stypendiów zostały naruszone zasady zawarte w § 17 ust. 2 Regulaminu. Bowiem stypendia za wyniki w nauce przyznano około 21,7% najlepszych studentów II roku "[...]" nie dokonując wcześniej podziału na formę studiów stacjonarną i niestacjonarną. Biorąc pod uwagę liczbę godzin przewidzianą na realizację treści programowych na studiach stacjonarnych, było to krzywdzące dla studentów studiów niestacjonarnych.

Skarżący podnieśli, że decyzja organu I instancji nie została doręczona, a jedynie zostały wywieszone listy w gablotach na Wydziale. Decyzje organu I instancji wywieszane na wydziale w postaci listy zawierały tylko oznaczenie stron (zakodowane w postaci numeru albumu) i rozstrzygnięcie (kwota przyznanego stypendium lub 0, gdy stypendium nie przyznano), ale brak było pozostałych elementów decyzji z art. 107 § 1 k.p.a. Natomiast k.p.a. zawiera szczegółowe regulacje w zakresie doręczania decyzji administracyjnych. Zawiadamianie stron o decyzjach i innych czynnościach organu administracji publicznej przez obwieszczenie lub inny zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości sposób na podstawie art. 49 k.p.a. jest dopuszczalne jedynie wtedy, gdy przepis szczególny tak stanowi. Ponadto w takich przypadkach doręczenie decyzji uważa się za dokonane po upływie 14 dni od dnia publicznego ogłoszenia. Natomiast w przypadku działania Wydziałowej Komisji Stypendialnej zastosowano inny niż w k.p.a. sposób doręczania decyzji, gdyż to od dnia wywieszenia listy przyznanych świadczeń rozpoczął bieg 14-dniowy termin na wniesienie odwołania.

Ponadto skarżący wskazali, że zgodnie z art. 175 ust. 2 Ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym studentowi przysługuje odwołanie do organu II instancji w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji od decyzji organu I instancji. Oznacza to, że decyzja powinna zostać doręczona. Natomiast brak jest możliwości stosowania zawiadomienia przez obwieszczenie, gdyż żaden z przepisów ustawy nie wprowadza takiej możliwości.

Poza tym podniesiono, że zgodnie z § 7 ust. 5 Regulaminu termin wnoszenia odwołania wynosi 14 dni od daty podania do wiadomości informacji o świadczeniach przyznanych przez Wydziałową Komisję Stypendialną. Studenci w zasadzie nie mają możliwości ustalenia tego terminu, gdyż "ogłoszenia" wywieszane w gablotach, zawierające wykaz przyznanych i nieprzyznanych stypendiów, mają formę wydruków komputerowych, nie posiadających podstawowych cech dokumentu, czyli daty utworzenia i podpisu osoby odpowiedzialnej za treść informacji, co poddaje w wątpliwość, czy pochodzą od organu właściwego do podejmowania wiążących rozstrzygnięć. W tej sytuacji z 18 studentów ze średnią ocen pomiędzy 4,09 a 4,125, którzy stypendiów nie otrzymali, dwie osoby nie złożyły odwołania, gdyż nie wiedziały, kiedy upływa termin na wniesienie odwołania.

Skarżący podnieśli również, że w decyzji Uczelnianej Odwoławczej Komisji Stypendialnej użyto pieczęci nagłówkowej Biura ds. Kształcenia i Sprawa Studenckich, a więc jednostki organizacyjnej administracji uczelni, która nie pełni funkcji organu odwoławczego w sprawach stypendialnych. Z kolei decyzja odwoławcza została uzasadniona jednym zdaniem stwierdzającym, że średnia ocen osoby ubiegającej się o stypendium jest niższa od minimalnego progu średniej ocen uprawniającego do otrzymania stypendium za wyniki w nauce, który na II roku wynosi 4,16. Nie zostało wyjaśnione skąd wzięto taki próg.

W skargach wskazano także, że skład osobowy Wydziałowej Komisji Stypendialnej nie został podany do wiadomości studentów, o terminie i miejscu posiedzenia tej komisji nie zostały powiadomione K. D. i E. J. - wybrane na przedstawicieli studentów II roku studiów "[...]", co uniemożliwiło im udział w podejmowaniu decyzji o podziale środków funduszu stypendialnego. Z kolei decyzja organu odwoławczego została wydana zanim upłynął termin wniesienia odwołania wynikający z Regulaminu. Bowiem data wydania decyzji "[...]" przypadła 14 dnia od prawdopodobnej daty wywieszenia na Wydziale "[...]" list z decyzją organu I instancji.

W odpowiedzi na skargi pełnomocnik Rektora wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podniesiono, że na podstawie § 18 ust. 3 Regulaminu Wydziałowa Komisja Stypendialna na posiedzeniu w dniu 14 listopada 2006 roku ustaliła, że dokona podziału środków na stypendia za wyniki w nauce na rok akademicki 2006/2007 na poszczególne lata studiów uznając, że programy studiów stacjonarnych i niestacjonarnych obejmują te same przedmioty, zaliczenia i egzaminy. Różnica wynika jedynie z liczby godzin, gdyż studenci studiów niestacjonarnych więcej godzin przeznaczają na samokształcenie. Zatem do wyłonienia najlepszej grupy studentów posłużyła ogólna liczba studentów studiów stacjonarnych i niestacjonarnych. Skarżący ze średnią 4,09 do 4,125 nie znaleźli się w grupie najlepszych studentów.

Zgodnie z § 7 ust. 9 Regulaminu informacja o przyznaniu stypendium podawana jest studentom poprzez wywieszenie listy wraz z numerem albumu studenta w miejscu do tego przeznaczonym, tj. tablicy ogłoszeń dziekanatu wydziału. Natomiast decyzje indywidualne Wydziałowej Komisji Stypendialnej są do odbioru przez studenta w dziekanacie, gdyż wysyłanie decyzji wydziałowych za pośrednictwem poczty wymagałoby nakładów finansowych w wysokości 100 tyś zł w skali roku akademickiego. Przyjęta i stosowana forma publikacji przyznanych stypendiów nie pozbawiła strony skarżącej prawa do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji.

Ponadto pełnomocnik organu wyjaśnił, że składy osobowe Wydziałowej Komisji Stypendialnej i Uczelnianej Odwoławczej Komisji Stypendialnej są powoływane odpowiednio przez dziekana oraz rektora i, są one jawne. Natomiast zarzut niepowiadomienia o terminie i miejscu posiedzenia Wydziałowej Komisji Stypendialnej jest niezasadny, gdyż zgodnie z informacją Przewodniczącego wszyscy członkowie zostali powiadomieni. Z kolei Komisja miała zastrzeżenia co do rzetelności i sumienności E. J., która zrezygnowała z pełnienia funkcji członka Wydziałowej Komisji Stypendialnej.

Na rozprawie J. T., K. C. i A. S. przedłożyli pisma procesowe, w których podtrzymali dotychczasowe zarzuty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Stosownie do art. 3 § 1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) wojewódzki sąd administracyjny właściwy jest do kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Decyzja taka jest zgodna z prawem, jeżeli odpowiada przepisom prawa materialnego i procesowego. W związku z tym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 cyt. ustawy.

W przedmiotowej sprawie dotyczącej przyznania stypendium za wyniki w nauce istnieją podstawy do uznania, że zaskarżone decyzje zawierają wadę powodującą konieczność stwierdzenia ich nieważności.

Zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji stronie przysługuje odwołanie, do którego rozpatrzenia właściwy jest organ wyższego stopnia (art. 127 § 2 k.p.a.). Termin na wniesienie odwołania rozpoczyna swój bieg od dnia doręczenia decyzji, a jeżeli decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie (art. 129 § 2 k.p.a.). Również w Ustawie z dnia 27 lipca 2005 roku prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. nr 164, poz. 1365 ze zm.), w której zawarto zasady przyznawania pomocy materialnej studentom, w tym stypendiów za wyniki w nauce, ustawodawca wyraźnie wskazał, że od decyzji kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej uprawnionego do przyznawania stypendium, studentowi przysługuje odwołanie do rektora składane w terminie czternastu dni od otrzymania decyzji (art. 175 ust. 2 cyt. ustawy). W przypadku przekazania uprawnień w zakresie przyznawania świadczeń przez kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej lub rektora odpowiednio komisji stypendialnej lub odwoławczej komisji stypendialnej, od decyzji komisji stypendialnej będzie przysługiwało odwołanie do odwoławczej komisji stypendialnej składane w terminie czternastu dni od dnia otrzymania decyzji (art. 175 ust. 2 w zw. z art. 175 ust. 3 cyt. ustawy).

Zatem rozpatrzenie sprawy w trybie odwoławczym może nastąpić dopiero po wydaniu decyzji przez organ I instancji i wniesieniu odwołania od tej decyzji przez uprawniony podmiot we wskazanym przez ustawę terminie liczonym od dnia doręczenia lub ustnego ogłoszenia decyzji. Należy bowiem podkreślić, że decyzje są indywidualnymi aktami administracyjnymi zewnętrznymi, skierowanymi do konkretnego adresata. Jako akty kierowane do podmiotów indywidualnie określonych oraz jako akty zewnętrzne muszą być zakomunikowane adresatom w formie przewidzianej w k.p.a. Następuje to poprzez doręczenie decyzji na piśmie albo przez ustne ogłoszenie decyzji. Od tego momentu organ administracji jest związany własną decyzją zgodnie z

art. 110 k.p.a. Doręczenie lub ogłoszenie decyzji oznacza również wprowadzenie jej do obrotu prawnego.

W rozpatrywanej sprawie nie można stwierdzić, że decyzje organu I instancji weszły do obrotu prawnego. Bowiem decyzje Wydziałowej Komisji Stypendialnej z dnia "[...]", znak "[...]" nie zostały doręczone skarżacym. Szczegółowe regulacje w zakresie doręczania decyzji zawiera Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 42 k.p.a. doręczenie pisma osobie fizycznej może nastąpić: w miejscu jej zamieszkania, w miejscu pracy, a także w lokalu organu administracji publicznej oraz, w wyjątkowych sytuacjach, w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie. Z kolei w art. 49 k.p.a. został uregulowany szczególny tryb zawiadamiania stron postępowania o decyzjach i innych czynnościach organów administracji publicznej polegający na obwieszczeniu lub w inny sposób publicznym ogłoszeniu zwyczajowo przyjętym w danej miejscowości. Jednakże skorzystanie z tego trybu wymaga powołania podstawy prawnej zawartej w odrębnym akcie prawnym rangi ustawowej. Należy bowiem pamiętać, że ta forma powiadamiania adresatów aktów i czynności organu w niewielkim tylko stopniu chroni ich interesy w porównaniu z doręczeniami uregulowanymi w art. 39-48 k.p.a.

Ponieważ przepisy Ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym nie zawierają przepisów upoważniających do obwieszczania decyzji w sposób określony w art. 49 k.p.a., nie można uznać wywieszenia list zawierających oznaczenie stron (zakodowanych w postaci numeru albumu) i rozstrzygnięcia (w postaci kwoty przyznanego stypendium lub 0, gdy stypendium nie przyznano) za równoważne ze skutecznym doręczeniem M. Z., J. T., K. C., S. G. i A. S. decyzji Wydziałowej Komisji Stypendialnej "[...]".

Poza tym nawet pełnomocnik Rektora Uniwersytetu w odpowiedzi na skargę przyznaje, że decyzje organu I instancji były do odbioru w dziekanacie, gdyż wysyłanie decyzji wydziałowych za pośrednictwem poczty wymagałoby nakładów finansowych w wysokości 100 tyś zł w skali roku akademickiego. Jednakże w aktach sprawy brak jest potwierdzenia odbioru decyzji Wydziałowej Komisji Stypendialnej przez skarżących. Natomiast na rozprawie w sądzie pełnomocnik Rektora przyznała, że decyzje doręczane są studentom za pośrednictwem przedstawicieli Wydziałowej Komisji Stypendialnej, ale skarżącym decyzje i w taki sposób nie zostały doręczone, co zgodnie potwierdzili skarżący obecni na rozprawie.

W tej sytuacji nie można uznać, że decyzje organu I instancji zostały skutecznie doręczone, a zatem pisma skarżących z dnia 25 listopada 2006 roku nie mogły zostać potraktowane jako odwołania. W konsekwencji brak było podstaw do uruchomienia postępowania odwoławczego i wydania zaskarżonych decyzji przez organ odwoławczy. Bowiem brak decyzji organu I instancji wykluczał możliwość wydania zaskarżonego orzeczenia. Tym samym decyzje organu II instancji zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 Ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdził nieważność zaskarżonych decyzji w całości.

W oparciu o art. 152 powyższej ustawy sąd orzekł, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane do czasu uprawomocnienia się wyroku.

W punkcie III wyroku na zasadzie art. 200 p.p.s.a. zasądzono od Rektora Uniwersytetu na rzecz skarżącym kwoty po 200 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.