Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 304/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2015-06-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 121 § 1,art. 162 § 1 i 2,
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Niezgoda, Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz, SO del. Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Julita Kula, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi S. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz S. M. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. (dalej: "SKO"), po rozpoznaniu wniosku S. M. z dnia [...] września 2014r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] sierpnia 2014r., [...], ustalającej wysokość zobowiązania w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za 2014 rok, na podstawie art. 162 § 1 i § 2 oraz art. 163 § 2, w zw. z art. 216 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012r., poz. 749, ze zm., zwanej dalej: "Ordynacją podatkową"), odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Z uzasadnienia postanowienia wynika, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2014r., znak: [...], organ I instancji uchylił decyzję ostateczną nr [...] z dnia [...] stycznia 2014r. na podatek rolny w kwocie 41 zł i ustalił skarżącemu wysokość łącznego zobowiązania podatkowego za 2014 rok w kwocie 15.272 zł.

W dniu 26 września 2014r. (data wpływu do organu - 29 września 2014r.) podatnik złożył odwołanie od tej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Skarżący podniósł, że decyzja wymiarowa została wydana z naruszeniem prawa. Podkreślił, że prowadzi działalność gospodarczą na terenie całego kraju i za granicą, co wiąże się z częstymi wyjazdami i nieobecnością w miejscu zamieszkania, a tym samym z fizyczną niemożliwością odbioru korespondencji. Podał, że przebywał w dniach:

-od 24 lipca do 19 sierpnia 2014r. w S., gdzie pracował w filii swojej firmy;

-od 20 sierpnia do 25 sierpnia 2014r. we W.,

-od 26 sierpnia do 28 sierpnia 2014r. w S.

-od 29 sierpnia do 30 sierpnia 2014r. w P.,

-od 1 do 17 września 2014r. we F..

Po powrocie do kraju odebrał awiza ze skrzynki pocztowej, a w dniu 22 września 2014r. odebrał z UG S. decyzję z dnia [...] sierpnia 2014r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, powołując się na art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej stwierdziło, że w stanie faktycznym sprawy podanie z dnia 26 września 2014r. o przywrócenie terminu zostało wniesione z uchybieniem 7 - dniowego terminu. Bowiem skarżący powrócił do kraju w dniu 17 września 2014r. z ostatniego ze wskazywanych wyjazdów, co potwierdza bilet lotniczy z datą przylotu, to dzień ten jest dniem ustania przyczyny uchybienia terminu w rozumieniu przepisu art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej. Termin 7- dniowy na złożenie podania upływał zatem z dniem 24 września 2014r. Podanie z dnia 26 września 2014r. zostało wniesione do organu I instancji w dniu 29 września 2014r., co potwierdza data stempla wpływu. Z powyższego wynika, że sporządzenie wniosku o przywrócenie terminu oraz jego złożenie do organu nastąpiło z naruszeniem ustawowego terminu.

Organ podkreślił jednocześnie, że powody przywrócenia terminu wskazane we wniosku nie stanowią okoliczności uprawdopodabniających brak winy skarżącego co do terminu złożenia odwołania w sytuacji, gdy o braku winy w niedopełnieniu czynności w terminie można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Uprawdopodobnienie braku winy to uwiarygodnienie stosowną argumentacją swojej staranności w działaniu oraz faktu, że przeszkoda była od strony niezależna i istniała przez cały czas.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyraziło stanowisko, że skarżący po ustaniu przyczyny uniemożliwiającej wniesienie w terminie odwołania, nie wykazał należytej staranności w dopełnieniu obowiązku złożenia w ustawowym 7- dniowym terminie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania.

S. M. zaskarżył przedmiotowe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, zarzucając naruszenie:

- art. 162 i art. 163 Ordynacji podatkowej poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji błędne uznanie, że nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w ustawowym 7-dniowym terminie liczonym od dnia ustania przyczyny w sytuacji, gdy szczegółowa analiza stanu faktycznego sprawy (w szczególności okoliczności związanych z brakiem wiedzy o wszczęciu i prowadzeniu postępowania podatkowego), prowadzi do jednoznacznego wniosku, iż 7-dniowy termin zaczął biec w dniu 22 września 2014r., tj. w dniu odebrania decyzji w Urzędzie Gminy S.,

- art. 121 § 1 i art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez brak dokładnej analizy stanu faktycznego sprawy, co doprowadziło do bezpodstawnego przyjęcia, iż w dacie 17 września 2014r. ustała przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia odwołania.

Wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, a także o z zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego wg norm prawem przepisanych, pełnomocnik skarżącego podkreślił, że skarżący we wniosku o przywrócenie terminu wskazał przyczyny uchybienia terminu, w tym jego nieobecność pod adresem zamieszkania w miesiącach sierpień - wrzesień 2014r., co wynikało z charakteru jego pracy. Nieobecność ta uniemożliwiła mu odbiór korespondencji. Z tego też powodu nie miał jakiejkolwiek wiedzy na temat toczącego się postępowania podatkowego.

Po powrocie z F. (17 września 2014r.) skarżący przebywał do 21 września 2014r. u znajomych D. i D. P. pod adresem ul. [...]. W dniu 21 września 2014r. (niedziela), po ponad 2 miesiącach nieobecności wrócił do miejsca zamieszkania i w tym dniu podjął znajdujące się w skrzynce pocztowej awiza, które nie zawierały żadnej informacji, od jakiego organu pochodzą oraz jakiego postępowania administracyjnego dotyczą. Następnego dnia, tj. 22 września 2014r. skarżący udał się do Urzędu Gminy w K., gdzie poinformowano go, że przed tym organem nie toczy się żadne postępowania z jego udziałem. Następnie udał się do Urzędu Gminy S., gdzie dowiedział się o toczącym się postępowaniu i odebrał decyzję wymiarową.

Zdaniem pełnomocnika skarżącego nie można uznać, iż bieg 7-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu zaczął biec w dniu, w którym skarżący powrócił do kraju z zagranicznej podróży. Skarżący nie miał bowiem w tym dniu obiektywnej możliwości dowiedzenia się o toczącym się postępowaniu i wydanej przez organ decyzji. Niezwłocznie po znalezieniu w skrzynce pocztowej awiza, tj. w dniu 21 września 2014r. złożył odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu.

Pełnomocnik argumentował, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa, przewidziany w art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej warunek braku winy winien być oceniany w kategoriach zachowania przez podatnika reguł starannego działania, które przez skarżącego zostały dochowane, skoro niezwłocznie po odebraniu awiza udał się do Urzędu Gminy w S. w celu uzyskania informacji, czego dotyczy kierowana do niego korespondencja. Zwrócił przy tym uwagę, że do przywrócenia terminu na podstawie art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej wymagane jest jedynie uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wnosząc o jej oddalenie, odwołało się argumentacji podanej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta, zgodnie z § 2 tego przepisu, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do art. 3 § 1 i § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, o czym stanowi art. 134 § 1 powołanej ustawy. Brak związania zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności lub bezczynności organu administracji publicznej.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sąd uchyla decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia, jeżeli zachodzą przyczyny określone we właściwych przepisach.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, przy uwzględnieniu zarzutów stawianych przez skarżącego, stwierdzono o zasadności skargi. W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie narusza bowiem prawo, a stanowisko prezentowane przez organ nie jest uzasadnione w okolicznościach niniejszej sprawy.

W myśl art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, w razie uchybienia terminu należy przywrócić go na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia odwołania stwierdziło, że wniosek o przywrócenie terminu jest spóźniony. Taka konstatacja w oczywisty sposób zwalniała organ od dalszego badania podstaw wniosku, w tym istnienia braku zawinienia wnioskodawcy w uchybieniu terminu. Organ na podstawie całokształtu przedstawionego przez skarżącego stanu faktycznego ustalił i ocenił, iż wniosek o przywrócenie terminu jest spóźniony, albowiem ustanie przyczyny uniemożliwiającej wniesienie odwołania nastąpiło najpóźniej w dniu powrotu skarżącego do kraju z podróży do F., tj. w dniu 17 września 2014r. Okoliczność tę skarżący potwierdził biletem lotniczym ze wskazaną w jego treści datą przylotu. Dzień ten został uznany za dzień ustania przyczyny uchybienia terminu w rozumieniu przepisu art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej, bowiem obiektywnie w tym dniu zdaniem organu skarżący mógł dowiedzieć się o treści rozstrzygnięcia. W konsekwencji Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że skoro skarżący wrócił do kraju w dniu 17 września 2014r. i do dnia 24 września 2014r. nie złożył odwołania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, to należało orzec o odmowie przywrócenia terminu do złożenia odwołania.

W ocenie Sądu nie jest to jednak stanowisko zasadne zważywszy na fakt, że przedmiotem badania organu nie była zasadność wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności (tu: złożenia odwołania), ale terminowość złożenia samego wniosku o przywrócenie terminu. Jak słusznie podkreśla się w judykaturze i doktrynie, w związku z tym, że termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu ma charakter terminu nieprzywracaInego, nie można domniemywać początku jego biegu. Okoliczności towarzyszące powzięciu przez stronę informacji o uchybieniu terminu muszą jednoznacznie wskazywać, że strona na ich podstawie miała co najmniej obiektywną możliwość pozyskania wiedzy o fakcie wydania aktu administracyjnego (dacie jego wydania), którego nie zaskarżyła w terminie (por. wyrok NSA z 20 października 2010r., sygn. akt II FSK 1090/09, także wyrok NSA z dnia 22 grudnia 2009r., sygn. akt I FSK 935/09, CBOSA).

W wyroku z dnia 10 października 2013r., w sprawie o sygn. II FSK554/12 (CBOSA), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wykładnia językowa wskazywanego wyżej zwrotu "od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi" pozwala na stwierdzenie, że ów "dzień" ustania przyczyny uchybienia powinien być datą pewną, nie opierającą się na domniemaniu faktycznym.

W rozpatrywanej sprawie organy podatkowe nie wykazały, że skarżący faktycznie dowiedział się o wydanej decyzji w dniu 17 września 2014r., kiedy wrócił do kraju, co zresztą pozostaje okolicznością bezsporną. Przyjęto zatem domniemanie o możliwości powzięcia przez skarżącego takiej informacji, nie ustalając przy tym okoliczności rzeczywistych w tym zakresie.

Z powyższego zatem wynika, że gdy uchybienie terminu do złożenia odwołania jest wynikiem braku wiedzy strony co do faktu wydania decyzji, od której przysługuje ten środek, dzień ustania przyczyny uchybienia terminowi, od którego liczy się 7-dniowy termin, w którym należy wnieść podanie o przywrócenie terminu w rozumieniu art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej, musi być określony w sposób bezsporny co do faktu powzięcia przez stronę informacji o wydaniu tego aktu i uchybieniu terminu do jego zaskarżenia. Skarżący wskazał, iż o fakcie wydania decyzji w przedmiocie łącznego zobowiązania podatkowego za 2014 rok z dnia [...] sierpnia 2014r., znak: [...] dowiedział się w dniu 22 września 2014r., kiedy odebrał ją z Urzędu Gminy w S. Twierdzeń tych organ w ogóle nie ocenił, przyjmując wadliwie, że przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 17 września 2014r., tj. w dniu powrotu skarżącego do kraju.

Zgodnie z art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Postępowanie prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych to takie postępowanie, które uwzględnia zarówno interes publiczny jak i słuszny interes podatnika. Organ podatkowy powinien brać pod uwagę wszelkie okoliczności sprawy, w tym także indywidualne właściwości i cechy strony postępowania, jeżeli znajdują one potwierdzenie w aktach sprawy i mogły mieć obiektywnie wpływ na sposób postępowania podatnika.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, rozpoznając ponownie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, uwzględni przedstawioną w uzasadnieniu wyroku ocenę prawną, w szczególności zaś to, że podanych w sprawie okolicznościach za dzień ustania przyczyny uchybienia terminowi, od którego liczy się 7-dniowy termin, w którym należy wnieść podanie o przywrócenie terminu w rozumieniu art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej, nie może zostać uznany dzień 17 września 2014r., kiedy to skarżący powrócił do kraju. Następnie, po ustaleniu daty ustania przyczyny uchybienia terminowi, wniosek skarżącego o przywrócenie terminu oceni w kontekście jego twierdzeń w rozumieniu przesłanek z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, a mianowicie uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy.

Z tych względów, uznając skargę za uzasadnioną, Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Rozstrzygnięcie w pkt II wyroku ma swoje uzasadnienie w art. 152 tej ustawy. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust.1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., Nr 461).