Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 730/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2020-07-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 2 pkt 1 i 3, art. 7 ust. 3, art. 2 pkt 19 lit/ e/
journal: Dz.U. 2017 poz 1851
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz Protokolant Referent Radosław Dudek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lipca 2020 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu świadczeń nienależnie pobranych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Sygn. akt II SA/Lu [...]

UZASADNIENIE

Decyzją z [...] r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej także: Kolegium), po rozpoznaniu odwołania A. R. (dalej także: skarżąca) od decyzji z [...] r., znak: [...] [...], wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta Z., w przedmiocie:

1. uznania za nienależnie pobrane świadczenia wychowawczego wypłaconego skarżącej w okresie od 1 kwietnia 2017 r. do 30 września 2017 r. w łącznej wysokości [...] zł,

2. zobowiązania skarżącej do zwrotu wyżej wymienionego świadczenia wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie

– utrzymało w mocy tę decyzję.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium przedstawiło następujący stan sprawy.

Wnioskiem z 1 kwietnia 2016 r. skarżąca zwróciła się do organu pierwszej instancji o przyznanie świadczenia wychowawczego na swoje dzieci: A. L., K. L. i B. L., które wychowuje wspólnie z mężem B. L.. Na podstawie złożonych dokumentów organ ustalił, że w 2014 r. skarżąca osiągnęła dochód w wysokości [...] zł, który to po odliczeniu kwoty [...]zł tytułem składki na ubezpieczenie społeczne oraz sumy [...] zł, tytułem składki na ubezpieczenie społeczne, wyniósł [...] zł. Natomiast mąż skarżącej nie osiągnął w 2014 r żadnego dochodu. W związku z tym miesięczny dochód rodziny skarżącej w 2014 r. wyniósł [...] zł, a w przeliczeniu na osobę w rodzinie – [...] zł. Mając to na uwadze, decyzją z [...] r., znak: [...], przyznano skarżącej wnioskowane przez nią świadczenie na trójkę dzieci.

Następnie organ orzekający ustalił, iż mąż skarżącej był zatrudniony w okresie od 16 czerwca 2015 r. do 30 czerwca 2016 r. oraz od 1 lipca 2016 r. do 11 stycznia 2017 r. w firnie R. " Z.. Mąż skarżącej w oświadczeniu z 11 stycznia 2017 r. potwierdził, że z tą datą utracił dochód w wysokości [...] zł. Natomiast 5 września 2017 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło oświadczenia męża skarżącej, w którym wskazał, iż od 1 lutego 2017 r. podjął zatrudnienie, w związku z czym w marcu 2017 r. uzyskał dochód w wysokości [...] zł netto.

Opisaną na wstępie decyzją z [...] r. organ pierwszej instancji uznał, że wskazane świadczenie zostało nienależnie pobrane przez skarżącą i nakazał jego zwrot. Organ podkreślił, że od 1 kwietnia 2017 r. dochód na osobę w rodzinie skarżącej wyniósł [...] zł i przekroczył kryterium dochodowe w wysokości [...] zł miesięcznie, wynikające z art. 5 ust. 3 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2017 r. poz. 1851 ze zm.). Ta okoliczność uzasadniała zaś, w świetle 25 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1 powołanej ustawy, zobowiązanie skarżącej do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.

W odwołaniu od tej decyzji skarżąca oświadczyła, że w okresie od 1 lutego do 30 listopada 2017 r. jej mąż osiągnął dochód w wysokości [...] zł. Suma ta została ustalona na podstawie Podatkowej Książki Przychodów i Rozchodów firmy załączonej do odwołania. Dokument ten potwierdza, iż dochód na osobę w rodzinie skarżącej: od 1 kwietnia do dnia 30 czerwca 2017 r. wynosił [...] zł, od 1 lipca do 1 sierpnia 2017 r. – [...] zł, zaś od 1 września do 30 września 2017 r. – [...] zł. To znaczy, że w okresie wskazanym w zaskarżonej decyzji, świadczenie wychowawcze przyznane jej decyzją z dnia 14 kwietnia 2016 r. w dalszym ciągu jej przysługiwało.

Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, Kolegium podzieliło w całości stanowisko wyrażone w tej decyzji. Organ drugiej instancji podkreślił, że odwołująca się nie poinformowała organów o uzyskaniu w marcu 2017 r. przez jej męża dochodu w kwocie [...]zł netto z tytułu rozpoczęcia wykonywania przez niego działalności gospodarczej. Ten dochód, po zsumowaniu z miesięcznym dochodem, uzyskanym przez skarżącą w 2014 r., w kwocie [...]zł wyniósł [...] zł ([...] zł + [...] zł). W przeliczeniu na osobę w rodzinie, miesięczny dochód w rodzinie odwołującej się zamknął się więc w kwocie [...]zł ([...] zł: 5 osób), przekraczającej wysokość kryterium dochodowego – [...] zł.

Wyrokiem z 26 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Lu [...], wydanym po rozpoznaniu skargi A. R., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił wyżej wskazaną decyzję Kolegium z dnia [...] r., znak: [...] oraz decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] znak: [...] Motywem podjętego rozstrzygnięcia było niewyjaśnienie przez organy obu instancji zasadniczej – z punktu widzenia Sądu kwestii – czy zawieszenie prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej nastąpiło w związku z koniecznością opieki nad jej dziećmi, a tym samym, czy spełnia ono warunek uznania dochodu skarżącej z tytułu wykonywania tej działalności za dochód utracony (zgodnie z art. 2 pkt 19 lit. e/ ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w związku z art. 14a ust. 1d ustawy o swobodzie działalności gospodarczej).

Rozpoznając sprawę ponownie, Prezydent Miasta Z., decyzją z [...]., znak: [...], orzekł, że w okresie od dnia 1 kwietnia 2017 r. do dnia 30 września 2017 r. A. R. pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze na dzieci: K. L., B. L. oraz A. L.. Organ ustalił bowiem, że w 2014 r. A. R. uzyskała dochód w wysokości [...] zł, który, po odliczeniu kwoty [...]zł tytułem składki na ubezpieczenie społeczne oraz sumy [...] zł tytułem składki na ubezpieczenie społeczne, wyniósł [...] zł ([...] zł miesięcznie). W ocenie organu, dochód ten nie został przez skarżącą utracony, gdyż zawieszenie prowadzonej przez nią działalności gospodarczej nie nastąpiło z uwagi na konieczność podjęcia przez nią opieki nad dzieckiem, tj. na podstawie art. 14a ust. 1d ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. Jednocześnie skarżąca nie poinformowała organu orzekającego o uzyskaniu w marcu 2017 r. dochodu przez jej męża w wysokości [...] zł netto, skutkującego przekroczeniem kryterium dochodowego na osobę w jej rodzinie w okresie od dnia 1 kwietnia 2017 r. do dnia 30 września 2017 r.

Powyższa decyzja została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 maja 2019 r., znak: [...] Kolegium podniosło, że w sprawie brak jest dowodów jednoznacznie świadczących o tym, że skarżąca była w sposób należyty pouczona przez organ orzekający o konieczności niezwłocznego informowania o każdej zmianie sytuacji dochodowej w jej rodzinie oraz o konsekwencjach zaniechania tego obowiązku. W konsekwencji uznało, że brak jest podstaw do jednoznacznego stwierdzenia, że świadczenie wychowawcze uzyskane przez skarżącą w okresie od dnia 1 kwietnia 2017 r. do dnia 30 września 2017 r. zostało przez nią nienależnie pobrane. W związku z powyższym Kolegium zobowiązało organ pierwszej instancji do ustalenia, czy A. R. miała świadomość, że w powyższym okresie pobierała świadczenie wychowawcze, które jej się nie należało.

Decyzją z [...] r., znak: [...], Prezydent Miasta Z.:

1. uznał świadczenie wychowawcze w kwocie [...]zł, przyznane decyzją z [...]., znak: [...] za nienależnie pobrane w okresie od 1 kwietnia 2017 r. do 30 września 2017 r.;

2. zobowiązał do zwrotu tej należności w trybie egzekucji - w formie potrąceń z wypłat bieżących;

3. zobowiązał do zwrotu odsetek ustawowych za opóźnienie, naliczonych na dzień wydania niniejszej decyzji - w formie potrąceń z wypłat bieżących.

Decyzją z [...] r., znak: [...], wydaną po rozpatrzeniu odwołania A. R., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy podniósł, że z oświadczenia złożonego przez stronę w dniu 5 września 2017 r. wynika, że od dnia 1 lutego 2017 r. mąż strony B. L. rozpoczął wykonywanie działalności gospodarczej pod nazwą ". " B. L.. Z tego tytułu w marcu 2017 roku uzyskał dochód netto w wysokości [...] zł, w myśl art. 2 pkt 20 lit. e/ ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 lipca 2019 roku. W 2014 r. A. R. uzyskała natomiast dochód w wysokości [...] zł, który, po odliczeniu kwoty [...]zł tytułem składki na ubezpieczenie społeczne oraz sumy [...] zł tytułem składki na ubezpieczenie społeczne, zamknął się w kwocie [...]zł. Miesięcznie dochód strony wyniósł [...] zł. Po uwzględnieniu dochodu uzyskanego przez B. L. dochód rodziny wyniósł zatem [...] zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie stanowi kwotę [...]zł, która przekracza kryterium dochodowe ustalone na poziomie [...] zł miesięcznie. W ocenie Kolegium oznacza to, że w okresie od dnia 1 kwietnia 2017 r. do dnia 30 września 2017 r. A. R. pobierała przyznane jej świadczenie wychowawcze, pomimo wystąpienia okoliczności powodującej ustanie prawa do tego świadczenia.

Kolegium zgodziło się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji, że dochód A. R. z tytułu wykonywanej działalności gospodarczej nie został utracony, gdyż zawieszenie prowadzonej tej działalności nie nastąpiło z uwagi na konieczność podjęcia przez stronę opieki nad dzieckiem, tj. na podstawie art. 14a ust. 1d ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Okoliczność ta potwierdzona została w zaświadczeniu z ZUS z dnia 26 lutego 2019 r., w którym wskazano, że w dniu 13 stycznia 2017 r. skarżąca złożyła wniosek o zawieszenie prowadzonej działalności gospodarczej oznaczony kodem [...]. Wniosek o zawieszenie działalności gospodarczej z uwagi na konieczność sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem oznaczony jest natomiast kodem [...]. W ocenie Kolegium, na tle okoliczności przedmiotowej sprawy brak jest jednocześnie dowodów wskazujących na to, że skarżąca w sposób nieświadomy podała błędny kod przy składaniu dokumentu ZUS ZWPA.

Organ odwoławczy zgodził się też ze stanowiskiem organu pierwszej instancji, że w związku z treścią pouczenia zawartego z złożonym przez stronę formularzu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego, pod którym znalazł się jej własnoręczny podpis, należy uznać, że strona została prawidłowo pouczona o okolicznościach powodujących brak prawa do tego świadczenia. Zdaniem organu drugiej instancji, jeżeli skarżąca nie zrozumiała tego pouczenia, nie powinna składać pod nim podpisu, lecz domagać się wyjaśnienia jego treści. Złożenie podpisu pod pouczeniem i oświadczeniem stanowi dowód na zrozumienie i przyjęcie do wiadomości treści pouczenia. Co więcej, treść pouczenia zawartego w treści wniosku z dnia 1 kwietnia 2016 r. została powtórzona w decyzji z dnia [...] r. przyznającej A. R. świadczenie wychowawcze. Wobec powyższego, w ocenie Kolegium, strona miała świadomość tego, że w okresie od dnia 1 kwietnia 2017 r. do dnia 30 września 2017 r. pobierała świadczenie, które nie było jej należne, a co za tym idzie jest ona zobowiązana do jego zwrotu na podstawie art. 25 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

W skardze na tę decyzję A. R. wniosła o jej uchylenie, a także uchylenie utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając: naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2 pkt 19 lit. e/ ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2019 r., w zw. z art. art. 14a ust. 1d ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, poprzez nadinterpretację; art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz art. 7a § 1, art. 10 i art. 107 § 3 k.p.a. przez niezastosowanie tych przepisów.

W uzasadnieniu skargi podniosła, że B. L. uzyskał dochód w marcu 2017 r. w wysokości [...] zł, jednak w kolejnych miesiącach nie uzyskał tak wysokiego dochodu. Organ pierwszej instancji nie przedstawił natomiast wyliczeń dotyczących weryfikowanego okresu, a jedynie dotyczące marca 2017 r. Skarżąca podtrzymała też stanowisko, że jej dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za 2014 r. został bezpodstawnie uwzględniony. W ocenie skarżącej, dochód ten stanowi dochód utracony, albowiem działalność gospodarczą zawiesiła ona w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, a jedynie wskutek omyłki (nieświadomie) "wyrejestrowała działalność gospodarczą na innym kodzie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych". Skoro jednak została ona zarejestrowana jako bezrobotna i otrzymywała zasiłek dla bezrobotnych, to logiczny jest wniosek, że utraciła dochód z prowadzonej działalności gospodarczej od dnia 13 stycznia 2017 r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest niezasadna.

Przedmiotem kontroli jest decyzja, mocą której uznano świadczenie wychowawcze w kwocie [...]zł, wypłacone skarżącej na pierwsze dziecko za okres od 1 kwietnia 2017 r. do 30 września 2017 r. za świadczenie nienależnie pobrane i nakazano jej zwrot tego świadczenia wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

Materialnoprawną podstawę tej decyzji stanowi art. 25 ust. 1, ust. 2 pkt 1 oraz ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

Stosownie do treści art. 25 ust. 2 pkt 1 tej ustawy, za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się świadczenie wychowawcze wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczenia wychowawczego albo wstrzymanie wypłaty świadczenia wychowawczego, jeżeli osoba pobierająca to świadczenie była pouczona o braku prawa do jego pobierania.

Zgodnie zaś z art. 25 ust. 1 i 3 ustawy, osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

W rozpoznawanej sprawie przyznane skarżącej świadczenie wychowawcze za okres od 1 kwietnia 2017 r. do 30 września 2017 r. zostało uznane za pobrane nienależnie z uwagi na przekroczenie w tym okresie kryterium dochodowego na osobę w rodzinie skarżącej w sytuacji, gdy skarżąca została uprzednio skutecznie pouczona o okolicznościach powodujących brak prawa do tego świadczenia.

Prawo do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w wyżej wskazanym okresie przysługiwało z uwzględnieniem kryterium dochodowego.

Wynika to wprost z treści art. art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 924), zgodnie z którym, w sprawach o świadczenie wychowawcze za okres do dnia 30 czerwca 2019 r. stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w dotychczasowym brzmieniu, z wyłączeniem art. 20 ust. 3 i 4 tej ustawy, który stosuje się w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

Zatem w sprawach dotyczących świadczenia wychowawczego za okres do dnia 30 czerwca 2019 r. stosuje się przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w brzmieniu ustawy obowiązującym do dnia 1 lipca 2019 r., a więc z uwzględnieniem przepisów o kryterium dochodowym.

W myśl art. 7 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 lipca 2019 r., w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego.

Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego w dniu 1 kwietnia 2016 r., a więc, stosownie do treści art. 48 ust. 2 tej ustawy, jej dochód uprawniający do uzyskania wnioskowanego świadczenia ustala się na podstawie dochodu osiągniętego przez jej rodzinę w 2014 roku.

Z niewadliwych ustaleń organów obu instancji wynika, że w 2014 r. skarżąca uzyskała dochód w wysokości [...] zł, który to po odliczeniu kwoty [...]zł tytułem składki na ubezpieczenie społeczne oraz sumy [...] zł tytułem składki na ubezpieczenie społeczne wyniósł [...] zł, co daje kwotę [...]zł miesięcznie.

W myśl cytowanego wyżej art. 7 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 lipca 2019 r., do miesięcznego dochodu osiągniętego przez rodzinę A. R. w 2014 r. należy doliczyć także dochód uzyskany przez B. L. w marcu 2017 r. w kwocie [...]zł.

Wbrew zarzutom skargi podkreślić należy, że ustalając dochód rodziny skarżącej uwzględnić należało – jako tzw. dochód uzyskany – dochód męża skarżącej z marca 2017 r. w kwocie [...]zł, a nie dochody B. L. uzyskiwane w innych miesiącach, nawet jeżeli dochody te były mniejsze.

Konieczność taka wynikała wprost z art. 7 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, który stanowił, że w przypadku dochodu uzyskanego dochód rodziny powiększa się o kwotę dochodu osiągniętego za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu.

Skoro B. L. prowadzenie działalności gospodarczej rozpoczął w lutym 2017 r. to zgodnie z dyspozycją art. 7 ust. 3 ustawy przy ustalaniu dochodu rodziny skarżącej uwzględnić należało dochód męża wnioskodawczyni z marca 2017 r.

Z powyższego wynika zatem, że w okresie od miesiąca następującego po miesiącu, kiedy wystąpiło uzyskanie dochodu, czyli od kwietnia 2017 r. do końca okresu świadczeniowego, czyli do 30 września 2017 r., miesięczny dochód rodziny A. R. wyniósł [...] zł ([...] zł + [...] zł). W przeliczeniu na osobę w jej pięcioosobowej rodzinie dochód ten wyniósł zatem [...] zł. Jest to dochód przekraczający kryterium dochodowe, wynoszące [...] zł miesięcznie. Niewątpliwie zatem w okresie od dnia 1 kwietnia 2017 roku do dnia 30 września 2017 r. A. R. pobierała przyznane jej świadczenie wychowawcze pomimo wystąpienia okoliczności powodującej ustanie prawa do tego świadczenia.

Wbrew stanowisku skarżącej, osiągnięty przez nią dochód nie może zostać uznany za dochód utracony w rozumieniu przepisów analizowanej ustawy. Zawieszenie prowadzonej przez nią działalności gospodarczej nie nastąpiło bowiem z uwagi na konieczność podjęcia przez nią opieki nad dzieckiem na podstawie art. 14a ust. 1d ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Okoliczność ta została potwierdzona w zaświadczeniu z ZUS z dnia 26 lutego 2019 r., z którego wynika, że w dniu 13 stycznia 2017 r. skarżąca złożyła wniosek o zawieszenie prowadzonej działalności gospodarczej, oznaczony kodem [...] w sytuacji, gdy wniosek o zawieszenie działalności gospodarczej z uwagi na konieczność sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem oznaczony jest kodem [...]. Przy czym, co zasadnie stwierdziły organy obu instancji, w aktach sprawy brak jest dowodów wskazujących na to, że skarżąca w sposób nieświadomy podała błędny kod przy składaniu dokumentu ZUS ZWPA.

Podkreślić należy, że w art. 2 pkt 19 lit. e) ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci wprost postanowiono, że przez utratę dochodu rozumieć należy wyrejestrowanie pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 14a ust. 1d ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej.

Skoro skarżąca nie zawiesiła prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej na podstawie art. 14a ust. 1d ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej to wobec jednoznacznej i wyraźnej treści art. 2 pkt 19 lit. e) ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 kwietnia 2018 r.) tak zawieszonej działalności gospodarczej nie można kwalifikować jako utraty dochodu w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

Ponadto skarżąca została skutecznie pouczona o tym, że "w przypadku zmian mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, w szczególności uzyskania dochodu, osoba ubiegająca się jest obowiązana niezwłocznie powiadomić o tych zmianach podmiot realizujący świadczenie wychowawcze. Niepoinformowanie organu właściwego prowadzącego postępowanie w sprawie świadczenia wychowawczego o tych zmianach może skutkować powstaniem nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, a w konsekwencji - koniecznością jego zwrotu wraz z odsetkami za opóźnienie" (pouczenie tej treści zamieszczone jest we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego, złożonego przez skarżącą w dniu 1 kwietnia 2016 r. i własnoręcznie przez nią podpisanego – k. 26 akt adm.).

Ocena świadomego działania świadczeniobiorcy wymaga ustalenia, czy były mu znane odpowiednie przepisy prawa, tj. czy był skutecznie powiadomiony o okolicznościach, których zaistnienie ma wpływ na istnienie uprawnienia. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sadu Administracyjnego, skuteczność oznacza formę pisemną, z użyciem języka zrozumiałego dla świadczeniobiorcy, a więc nie wystarcza powołanie się na przepis prawa. Ponadto należy wskazać grożące stronie sankcje za wprowadzenie w błąd (por. wyroki NSA: z dnia 1 kwietnia 2011 r., I OSK [...], LEX nr 957287; z dnia 21 marca 2019 r., I OSK [...], LEX nr 2656168). Zdaniem Sądu, udzielone skarżącej pouczenie niewątpliwie te wymogi spełnia.

S. podpis pod wnioskiem, skarżąca potwierdziła fakt zapoznania się z warunkami uprawniającymi do świadczenia wychowawczego oraz treścią pouczenia zamieszczonego na druku wniosku, wobec czego należy uznać, że została prawidłowo pouczona o okolicznościach powodujących brak prawa do tego świadczenia. Pouczenie to zostało sformułowane i przedstawione skarżącej w taki sposób, że – zgodnie z zasadami racjonalności i doświadczenia życiowego – można przyjąć, że miała ona pełną świadomość tego, że w okresie od dnia 1 kwietnia 2017 r. do dnia 30 września 2017 r. pobierała ona świadczenie, które nie było jej należne.

Rację ma organ drugiej instancji, że skoro skarżąca nie zrozumiała pouczenia, to nie powinna składać pod nim podpisu, lecz domagać się wyjaśnienia jego treści. Złożenie podpisu pod pouczeniem i oświadczeniem stanowi dowód na zrozumienie i przyjęcie do wiadomości treści pouczenia.

Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.).