Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 46/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: Art. 40
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Kraków, dnia 10 kwietnia 2012r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Jakubiec po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2012r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 października 2011r. znak [...] w przedmiocie zasiłku celowego skargę oddala.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną przez J. Ś. decyzją z dnia 27 października 2011r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] 2011r., znak [...] przyznającą skarżącej prawo do zasiłku celowego w wysokości 1 000.00 zł, z przeznaczeniem na dofinansowanie remontu budynku mieszkalnego położonego przy ul. O w N.

Jako podstawa prawna decyzji wskazany został art. 2, 3, 4, 8 i 40 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.).

Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

J. Ś. złożyła w dniu 14 lipca 2010 r. w siedzibie Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej wniosek wraz z kosztorysem prac niezbędnych do wykonania o przyznanie pomocy finansowej w związku z klęską żywiołową na terenie jej posesji przy ul. O w N do wysokości 20.000,00 zł. Podała, że miesiącach maj i czerwiec 2010r. wskutek obfitych opadów deszczu nastąpiło zalanie jej domu.

W odpowiedzi na powyższy wniosek komisja ds. oszacowania szkód popowodziowych, w drodze protokołu z oględzin budynku mieszkalnego skarżącej, stwierdziła w dniu 14 lipca 2010 r. wystąpienie szkód w postaci licznych pęknięć na elewacji budynku, zalanej piwnicy a w niej zalanego pieca C.O. gazowego, zalanej podłogi oraz zagrzybionych ścian. Ponadto komisja stwierdziła również wystąpienie szkód w części mieszkalnej w postaci licznych pęknięć ścian nośnych budynku. Do akt sprawy, w miesiącu sierpień 2010 r. dołączona została również sporządzona przez uprawnionego rzeczoznawcę budowlanego opinia techniczna (protokół kontroli stanu technicznego).

W następstwie rozpoznania wniosku J. Ś. Burmistrz Miasta

i Gminy decyzją z dnia [...] 2010 r. Nr [...] odmówił przyznania jej zasiłku celowego, zauważając, że załączona opinia wskazywała na brak związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy intensywnymi opadami deszczu, które wystąpiły w miesiącach maj i czerwiec 2010 r. a szkodami powstałymi budynku mieszkalnym strony, jak również z uwagi na fakt, że jako przyczynę uszkodzeń, które wystąpiły w budynku, dokumentacja ta wskazała wady konstrukcyjne bądź wykonawcze, których najprawdopodobniej w ocenie organu dopuszczono się w trakcie jego budowy. Na skutek złożonego przez skarżącą odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2010 r. Nr [...] uchyliło zaskarżone rozstrzygnięcie, przekazując sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Jak wskazano w uzasadnieniu decyzji organu II instancji, " ...w sprawie winna zostać sporządzona ekspertyza konstrukcyjna, o której mowa w opinii znajdującej się w aktach sprawy... " W dniu 23 grudnia 2010 r. do akt sprawy dołączono ekspertyzę stanu technicznego budynku mieszkalnego z miesiąca grudzień 2010 r., ocenę geotechniczną gruntu, na którym posadowiony został w/w budynek jak również ekspertyzę z dnia 5 stycznia 2011 r. potwierdzającą brak zasadności z uwagi na brak opłacalności naprawy uszkodzonego w wyniku zalania kotłowni pieca gazowego C.O. Ze względu jednak na brak możliwości przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego Burmistrz Miasta i Gminy decyzją z [...] 2011 r. Nr [...] ponownie odmówił ustalenia na rzecz J. Ś. prawa do zasiłku celowego w związku z klęską żywiołową, która z kolei została uchylona w trybie odwoławczym. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] 2011 r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze z uwagi na brak zmiany okoliczności faktycznych sprawy uznało aktualizację wywiadu środowiskowego za zbędną, wskazując na konieczność rozpatrzenia sprawy w oparciu o szkody powstałe w kotłowni, ze szczególnym uwzględnieniem dokumentów księgowych przedstawionych przez stronę celem ustalenia realnej wysokości poniesionych kosztów remontu budynku mieszkalnego. W toku postępowania odwoławczego, do akt sprawy dołączono również ocenę stanu technicznego budynku mieszkalnego z dnia 28 marca 2011 r. sporządzoną na potrzeby postępowania prowadzonego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego.

Ponownie rozpatrując sprawę, Burmistrz Miasta i Gminy wydał

w dniu [...] 2011r. decyzję znak [...] na podstawie art. 104. art. 107 oraz art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego; art. 2, art. 3, art 7 pkt. 14. art 14. art. 17 ust. l pkt. 5. art. 36 pkt. l lit. c. art 40 ust. l i 3, art. 100, art. 101, art. 102 ust. l, art.106 ust. l i 4, art. 107 ust. l art. 109, art. 110 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej i rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 25 stycznia 2011 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. 2011 Nr 27 poz. 138) ustalającą J. Ś. prawo do świadczenia z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego w związku z poniesioną stratą w wyniku zdarzenia losowego w wysokości 1000,00 zł z przeznaczeniem na dofinansowanie remontu budynku mieszkalnego położonego przy ul. O w N.

Organ zauważył na wstępie, że warunkiem koniecznym udzielenia stronie wsparcia w postaci zasiłku celowego w związku ze stratami poniesionymi w wyniku klęski żywiołowej, ekologicznej bądź zdarzenia losowego jest okoliczność wystąpienia związku przyczynowo skutkowego pomiędzy szkodami powstałymi w mieniu wnioskodawcy a niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi, które szkody te spowodowały. Ponownie rozpatrując sprawę, organ uwzględnił w tym zakresie argumentację zawartą w uzasadnieniu organu II instancji, zgodnie z którą to dotychczas zgromadzone ekspertyzy (opinie techniczne) potwierdzają jedynie brak związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy zarejestrowanymi uszkodzeniami (które wystąpiły na górnych kondygnacjach budynku) a zalaniem piwnic budynku w wyniku intensywnych i długotrwałych opadów deszczu, co jednak nie prowadzi do obalenia twierdzenia, zgodnie z którym dokumenty te nie odnoszą się do związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy uszkodzeniem pieca C.O. a zalaniem piwnic badanego budynku. Dodatkowo zwrócono uwagę na fakt, że dokumenty te potwierdzają okoliczność, iż zalanie piwnic badanego budynku miało miejsce w wyniku opadów deszczu. Dlatego też nie bez znaczenia dla kształtu tegoż rozstrzygnięcia pozostaje fakt, że uwzględniono okoliczność wystąpienia związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy intensywnymi opadami deszczu, które miały miejsce w miesiącach maj i czerwiec 2010 r. a szkodami powstałymi w piwnicy budynku mieszkalnego, co w ostateczności pozwoliło na częściowe uwzględnienie żądań strony w postaci ustalenia prawa do zasiłku celowego w wysokości 1.000, 00 zł. Burmistrz Miasta i Gminy odmówił jednak uznania wystąpienia wiarygodnego związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy szkodami powstałymi w budynku mieszkalnym na wyższych kondygnacjach a intensywnymi opadami deszczu w miesiącu maj i czerwiec 2010 r,, odwołując się ściśle do stwierdzeń ekspertyzy dołączonej do akt sprawy w dniu 23 grudnia 2010 r. Z jej treści w sposób jednoznaczny wynika zaś, że "Stwierdza się brak związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy zarejestrowanymi uszkodzeniami a zalaniem piwnic badanego budynku w następstwie intensywnych i długotrwałych opadów deszczu", zaś ,, Przyczyną powstania zgłaszanych poziomych zarysowań - tynku na elewacjach jak również wewnątrz - w dwóch pokojach na piętrze są deformacje termiczno - skurczowe wywołane biedami konstrukcyjno - wykonawczymi w badanym obiekcie. Dodatkowo organ wskazał na ocenie geologiczną, którą rzeczoznawca budowlany sporządzający w/w ekspertyzę uwzględnił, w której przy konstruowaniu ostatecznych wniosków wyczytać można, że " - należy rozważyć inne przyczyny spękania elewacji niż wpływ wody i gruntu na którym posadowiony jest budynek. ". Jak zauważył też organ, związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy intensywnymi opadami deszczu (powódź 2010 r.) a szkodami powstałymi na górnych kondygnacjach budynku nie został również potwierdzony w ocenie stanu technicznego z dnia 28 marca 2011 r. sporządzonej na zlecenie samej skarzącej, w związku z postępowaniem toczącym się przez Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego. We wnioskach końcowych uprawniony rzeczoznawca budowlany stwierdza bowiem, że " Powstałe niewielkie zarysowania mogą być przyczyną niewielkich ruchów podłoża występujących podczas intensywnych opadów, gdzie podnosi się poziom wód gruntowych. " Stwierdzenie zaś, którego użyto w dalszej części zdania zamieszczonego we wnioskach końcowych oceny stanu technicznego budynku tj. ,,Jak wynika z informacji uzyskanych od Inwestora rysy te powstały po okresie intensywnych opadów - czerwiec - lipiec 2010 r. ... " uzasadnia według organu twierdzenie, że jedynym dowodem na powstanie w/w rys jest oświadczenie samego zainteresowanego co w obliczu czterech niezależnych stanowisk wskazujących na brak w/w związku przyczynowo - skutkowego (w tym jedna na zlecenie samego zainteresowanego) jest w przekonaniu organu niewystarczające. Istotnym jest, że również w aneksie do oceny technicznej budynku mieszkalnego z dnia 22 lipca 2011 r. w/w związek nie znalazł potwierdzenia. W dokumencie tym, podobnie jak w samej ocenie technicznej ponownie użyto sformułowania wskazującego na fakt, że rysy powstałe w górnej części budynku "mogły być" spowodowane ulewami w okresie wiosna - lato 2010 r. Dlatego też ostatecznie organ uznał wystąpienie związku przyczynowo- skutkowego jedynie w odniesieniu do szkód powstałych w pomieszczeniach piwnicznych.

Biorąc pod uwagę powyższe, dla organu pierwszej instancji koniecznym w tym momencie stało się ustalenie zasadności (konieczności) poczynionych przez skarżącą wydatków, jak również zweryfikowania standardu napraw poczynionych przez nią w budynku mieszkalnym (w pomieszczeniach piwnicznych) ze standardem z przed remontu instalacji C.O. W dniu 28 czerwca 2011 r. dokonano z tego względu kolejnego przeglądu kotła centralnego ogrzewania, który stał się podstawą do sporządzenia przez osobę posiadającą wiedzę specjalną w zakresie oceny prac instalacyjne - montażowych przeprowadzonych budynku mieszkalnym stanowiącym własność strony, notatki służbowej. Jak ustalono na podstawie w/w dokumentu ,, wykonany zakres prac instalacyjna - montażowych był niezbędny i jest zgodny ze stanem faktycznym". Dodatkowo dokument ten potwierdził zarówno zgodność zakupionego i zamontowanego osprzętu z przedstawionymi przez J. Ś. dokumentami zakupu jak również, że prace i urządzenia gazowe wraz z osprzętem to podstawowy standard w technice grzewczej. Tym samym uzasadnione jest według organu twierdzenie, że prace remontowe przeprowadzone w budynku mieszkalnym zyskują przymiot prac niezbędnych do wykonania, a także, że prace remontowe i zakupiony sprzęt do instalacji C.O. nie stanowi podwyższenia standardu.

Uzasadniając jednak wysokość udzielonego wsparcia organ szczególną uwagę zwrócił na możliwości finansowe pomocy społecznej. Zgodnie bowiem z postanowieniami art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W sprawie, pomimo iż łączna kwota przeznaczona na przeprowadzenie remontu i napraw w budynku mieszkalnym zgodnie z przedłożonymi przez stronę rachunkami wyniosła 12.886,26 zł, to jednak z uwagi na ograniczone możliwości finansowe organ ustalił prawo do zasiłku celowego w wysokości 1.000, 00 zł. W roku kalendarzowym 2011, plan finansowy Ośrodka Pomocy Społecznej, jak szczegółowo wykazał organ, w odniesieniu do środków przeznaczonych na wypłatę zasiłków celowych wynosi 145 tyś. zł., zaś w miesiącu lipiec 2011 r. stopień jego realizacji znajduje się na poziomie 84.207,85 zł co stanowi 58.07 % ogólnej kwoty przeznaczonej na wypłatę zasiłków celowych. Dodatkowo organ zaznaczył, że straty poniesione przez mieszkańców Gminy w związku ze szkodami jakie nastąpiły w wyniku zalania gospodarstw domowych w maju i czerwcu 2010 r. mają bardzo duże rozmiary, co w ostateczności skutkuje koniecznością przyznania pomocy bardzo dużej grupie obywateli. Z uwagi na rozległość i natężenie w/w szkód które ponieśli obywatele tej Gminy w 2010 r. koniecznym jest objęcie wsparciem sporej liczby mieszkańców również w 2011 r. Taki zaś stan faktyczny, obliguje organ do niezwykle przemyślanego i oszczędnego gospodarowania środkami finansowymi, z uwzględnieniem tak zarówno stopnia wykorzystania posiadanych, jak również z uwzględnieniem szacunkowych potrzeb, które będzie trzeba zaspokoić w drugiej połowie 2011 r. Nie bez znaczenia dla kształtu niniejszego rozstrzygnięcia pozostał dla organu fakt, że decyzją z dnia [...] 2010 r. nr [...] ustalono na rzecz strony prawo do zasiłku celowego w związku z poniesioną stratą w wyniku klęski żywiołowej z przeznaczeniem na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych, jak również dofinansowanie drobnych remontów i napraw w mieszkaniu w wysokości 2.000,00 zł. W tym więc przypadku (zgodnie ze wskazaniami zawartymi w osnowie decyzji) pomoc skierowana do strony mogła zostać wykorzystana na sfinansowanie zakupu odzieży, żywności, leków czy też przedmiotów codziennego użytku domowego bądź też w przypadku braku tego rodzaju strat na zakup lub sfinansowanie drobnych remontów i napraw w budynku mieszkalnym. Z dokumentacji zgromadzonej na potrzeby prowadzonego wówczas jak również aktualnie postępowania w sposób jednoznaczny wynika, że zalaniu uległy pomieszczenia piwniczne budynku. Z uwagi na fakt, że pomieszczenia te służyły jako kotłownia budynku mieszkalnego, w której zniszczony został piec C. O. (oraz powiązana z nim instalacja), jak również z uwagi na fakt, że przedstawione przez stronę dokumenty księgowe wskazują, że wydatki, które zostały poczynione nakierowane były na naprawę instalacji C. O. oraz, odgrzybienie i osuszenie pomieszczeń piwnicznych uzasadnione staje się twierdzenie, że z powodu braku wystąpienia bezpośrednich strat w żywności, lekarstwach czy też odzieży środki te skierować strona mogła na sfinansowanie kosztów remontu instalacji centralnego ogrzewania. Dlatego też ustalając wysokość udzielonego niniejszą decyzją wsparcia, uwzględniono również okoliczność uprzedniego ustalenia prawa do zasiłku celowego w związku z klęską żywiołową w wysokości 2.000,00 zł.

Odwołując się od powyższej decyzji J. Ś. zarzuciła decyzji naruszenie prawa materialnego tj. art. 40 ust. 1 i 3 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 5 i 6 ustawy o pomocy społecznej poprzez niewłaściwe ich zastosowanie oraz naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ i miało na wynik sprawy tj. art. 7, 12, 77 § 1, 80 i 107 § 3 , 138 § 2 kpa poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego oraz niewłaściwą jego ocenę.

Skarżąca zauważyła na wstępie, iż organ rozpoznawał pierwotnie jej wniosek o zasiłek w nieprawidłowym trybie i w oparciu o nieprawidłową podstawę prawną. Pierwszy wniosek o pomoc złożyła w dniu 26.05.2010 r. i został on rozpoznany w ramach środków gminy Niepołomice (na podstawie art. 40 ustawy o pomocy społecznej). Kolejny złożyła w dniu 14.07.2010r. i pomimo przekroczenia terminu do złożenia wniosków o pomoc ze środków budżetu państwa wniosek ten został rozpoznany w oparciu o wytyczne udzielone przez Wojewodę (na podstawie art. 18 w/w ustawy). W ocenie skarżącej niezasadnie organ w tej mierze przyjął ten tryb rozpoznawania zasiłku, gdyż wniosek faktycznie był spóźniony, co w dalszej konsekwencji uniemożliwiło jej uzyskanie świadczenia we wnioskowanej kwocie. Następnie skarżąca wykazała nieścisłości w ustaleniach organu w decyzjach z [...] 2011r. i [...] 2011r. i wskazała, że dopiero w zaskarżonej decyzji z [...] 2011r . został prawidłowo ustalony stan faktyczny i decyzję oparto na właściwej podstawie prawnej tj. art. 17 ust. 12 pkt 5 ustawy o pomocy społecznej. Dodała jednak, iż gdyby organ pierwszej instancji dokonał ustalenia stanu faktycznego zgodnie z wytycznymi, które określił organ II instancji w decyzji z dnia [...] 2010r. jej wniosek mógłby zostać rozpatrzony już pod koniec grudnia 2010r., najpóźniej na początku stycznia 2011r. albowiem w grudniu przedstawiona została ekspertyza techniczna budynku. Natomiast w opinii z 05.01,.2011r. jednoznacznie określono, ze piec c.o. uległ zniszczeniu w trakcie powodzi. Organ pierwszej instancji pominął pierwotnie powyższe okoliczności faktyczne, skutkiem czego dopiero w sierpniu 2011r. odniósł się do wytycznych organu II instancji, co spowodowało jednak ponad półroczne opóźnienie w rozpatrzeniu sprawy w odpowiednim terminie. Generalnie skarżąca zarzuciła organowi przewlekłość w postępowaniu, wymieniając: wyznaczanie nowych terminów wywiadu środowiskowego, żądanie dostarczenia kolejnych ekspertyz, opinii budowlano – technicznych, faktur i rachunków za dokonaną naprawę pieca i inne zniszczenia budynku. Przewlekłość spowodowała skutek taki, iż pomimo ustalenia wstecznie związku przyczynowo-skutkowego między stratą (piec c.o.) a zaistniałym zdarzeniem losowym wypłacona kwota była zaniżona, gdyż gmina już nie dysponowała odpowiednio wysokimi środkami finansowymi.

Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało opisaną na wstępie decyzję podzielając ustalony przez organ pierwszej instancji stan faktyczny. Kolegium zauważył przy tym, że bezspornym jest, iż J. Ś. w wyniku intensywnych i długotrwałych opadów deszczu w okresie maj - czerwiec 2010 r. poniosła szkody związane z załamem piwnic budynku oraz załamem pieca C.O. Bezsporna jest również kwota udokumentowanych wydatków poniesionych na usunięcie następstw zalania piwnic. Jest to kwota 12.886,26 zł (koszty naprawy instalacji C.O., wymiany pieca C.O., odgrzybianie i osuszanie pomieszczeń piwnicznych). Sprawą sporną jest natomiast związek przyczynowo - skutkowy powstania szkód na wyższych kondygnacjach budynku należącego do J. Ś. z intensywnymi i długotrwałymi opadami deszczu w okresie maj - czerwiec 2010 r. oraz wysokość zasiłku celowego, który skarżąca powinna otrzymać w związku z zalaniem piwnic.

Wyjaśniając kwestię związku przyczynowo-skutkowego Kolegium zauważyło, powołując się na orzecznictwo sądowe, że obowiązki organu administracji publicznej wynikające z art. 7 i 77 § l k.p.a. oznaczają konieczność podjęcia wszelkich dopuszczalnych przez prawo kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Jednakże obowiązków tych nie można interpretować jako obowiązku organu działania na rzecz tezy postawionej przez wnioskodawcę we wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego, a strona nie może oczekiwać, że organ administracji publicznej, niejako w jej interesie, dysponując już określonym materiałem dowodowym, będzie poszukiwał jeszcze innych dowodów, które prowadziłyby do obalenia ustaleń dokonanych na podstawie już zgromadzonych dowodów. Kolegium jeszcze raz wskazało, iż w opinii technicznej z miesiąca sierpnia 2010 r. sporządzonej przez uprawnionego rzeczoznawcę budowlanego (protokół kontroli stanu technicznego) stwierdzono, iż brak jest związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy intensywnymi opadami deszczu, które wystąpiły w miesiącach maj i czerwiec 2010 r., a szkodami powstałymi w budynku mieszkalnym skarżącej.

W ekspertyzie stanu technicznego budynku z dnia 23 grudnia 2010 r. stwierdzono natomiast, iż: "brak jest związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy zarejestrowanymi uszkodzeniami a zalaniem piwnic badanego budynku w następstwie intensywnych i długotrwałych opadów deszczu". A "przyczyną powstania zgłoszonych poziomych zarysowań - tynku na elewacjach jak również wewnątrz - w dwóch pokojach na piętrze są deformacje termiczno - skurczowe wywołane błędami konstrukcyjno - wykonawczymi w badanym obiekcie". W ocenie geotechnicznej z listopada 2010 r. wskazano, że "należy rozważyć inne przyczyny spękania elewacji niż wpływ wody i gruntu na którym posadowiony jest budynek". Ponadto w ocenie stanu technicznego budynku mieszkalnego sporządzonej na potrzeby postępowania prowadzonego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 marca 2011 r., we wnioskach końcowych uprawniony rzeczoznawca budowlany stwierdził, że: "powstałe niewielkie zarysowania mogą być przyczyną niewielkich ruchów podłoża występujących podczas intensywnych opadów, gdzie podnosi się poziom wód gruntowych". W opinii tej znajduje się również stwierdzenie: "jak wynika z informacji uzyskanych od Inwestora rysy te powstały po okresie intensywnych opadów - czerwiec - lipiec 2010". W aneksie do oceny technicznej z dnia 22 lipca 2011 r. również użyto sformułowania wskazującego na fakt, że rysy powstałe w górnej części budynku "mogły być" spowodowane ulewami w okresie wiosna - lato 2010 r.

Mając powyższe na uwadze, Kolegium stwierdziło, iż materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy - w tym cztery ekspertyzy techniczne wykonane przez osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje - nie potwierdzają stanowiska J. Ś., iż pomiędzy opadami deszczu w okresie maj - czerwiec 2010 r., a szkodami zarejestrowanymi na wyższych kondygnacjach jej budynku zachodzi związek przyczynowo - skutkowy. Jak zauważył organ, w odwołaniu skarżącej nie wskazano na żadne nowe dowody, które podważały dotychczasowe ustalenia poczynione przez organ I instancji. W związku z tym szkody te nie mogą stanowić podstawy do przyznania zasiłku celowego na podstawie art. 40 ustawy o pomocy społecznej, czyli zasiłku w związku ze zdarzeniem losowym jakim były podtopienia w maju - czerwcu 2010 r.

Odnosząc się do drugiej spornej kwestii tj. wysokości zasiłku celowego, który skarżąca powinna otrzymać w związku z zalaniem piwnic, Kolegium podkreśliło, iż decyzja dotycząca przyznania zasiłku celowego jak również określenia jego wysokości jest z mocy prawa decyzją podejmowaną w granicach tzw. uznania administracyjnego, po dokonaniu właściwego ustalenia stanu faktycznego i jego oceny. Zakres niezbędnych prac związanych z usuwaniem skutków zalania piwnic potwierdzony został podczas przeglądu w dniu 28 czerwca 2010 r. W związku z tym koszty poniesione na usunięcie tych szkód (naprawa instalacji C.O., wymiana pieca C.O., odgrzybianie i osuszanie pomieszczeń piwnicznych) wyniosły 12.886,26 zł. Zdaniem Kolegium decyzja wydana przez organ I instancji o przyznaniu zasiłku celowego J. Ś. jedynie w wysokości 1000,00 zł nie narusza zasad ogólnych przyznawania świadczeń z pomocy społecznej. W tym miejscu organ zauważył, że zgodnie z art. 2 ust. 1 cyt. ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudności życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W aktach sprawy znajdują się rachunki za naprawę instalacji C.O, wymianę pieca C.O., odgrzybianie i osuszanie pomieszczeń piwnicznych na łączną kwotę 12.886,26 zł na których znajdują się adnotacje "zapłacono gotówką". Oznacza to, iż skarżąca wykorzystując posiadane zasoby pieniężne była w stanie pokonać trudności życiowe związane z koniecznością usuwanie szkód wywołanych powodzią.

Dalej organ zauważył, że zasiłek celowy w związku ze zdarzeniem losowym (art. 40 ww. ustawy) może być przyznany osobie lub rodzinie niezależnie od ich dochodów. Jednak rozpatrując wniosek o przyznanie takiego zasiłku organ musi kierować się także ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i ust. 4 cyt. ustawy, to znaczy koniecznością dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Nie bez znaczenia są również ograniczone środki przeznaczone na pokrycie szkód w związku ze zdarzeniami losowymi. A zatem przyznana kwota świadczenia nie musi pokrywać wszystkich wydatków związanych z usuwanie szkód spowodowanych powodzią, gdyż pomoc jaką udziela MGOPS jest uzależniona nie tylko od potrzeb wnioskodawcy, ale również od możliwości pomocy społecznej.

Kolegium podzieliło również stanowisko organu I instancji, iż zaskarżonej decyzji nie można rozpatrywać w oderwaniu od faktu, iż J. Ś. na mocy decyzji z dnia [...] 2010 r., nr [...] przyznano zasiłek celowy w związku z poniesionymi stratami w wyniku klęski żywiołowej z przeznaczeniem na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych, jak również dofinansowanie drobnych remontów i napraw w mieszkaniu w wysokości 2000,00 zł. Z akt sprawy nie wynika, aby poniosła straty w żywności, lekarstwach, odzieży w związku z tym przyznany zasiłek mogła przeznaczyć na sfinansowanie m.in. kosztów remontu instancji C.O. W świetle tego zarzut skarżącej, iż gdyby wcześniej rozpatrzono jej sprawę, to otrzymałaby wyższy zasiłek jest całkowicie nieuzasadniony.

Na koniec organ zauważył, że zarzuty dotyczące decyzji organu I instancji z dnia [...] 2010 r., nr [...] oraz z dnia [...] 2011 r., nr [...] nie miały znaczenia dla rozpatrzenia aktualnie kwestionowanego rozstrzygnięcia, gdyż decyzje te zostały wyeliminowane z obrotu prawnego, tym samym nie kształtują praw i obowiązków strony.

Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego stała się przedmiotem skargi J. Ś. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 77 § 1 , 80 w zw. z art. 7, 103 § 3, 11 kpa, mających istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nie wskazanie przesłanek na których oparł się organ dokonując oceny wysokości przyznanego zasiłku celowego; przyjęcie, że przyznany decyzją [...] zasiłek nie został wydatkowany na zaspokojenie potrzeb życiowych i mógł być przeznaczony odbudowe zalanej części piwnicznej, podczas gdy żaden etap postępowania wyjaśniającego nie zmierzał do rozstrzygnięcia tego zagadnienia; naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. oraz art. 107§3 w zw. z art. 11 k.p.a.. i oparcia stanowiska na błędnym ustaleniu stanu faktycznego i tym samym błędnej jego ocenie skutkującym błędnym przyjęciem, że nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy ulewnymi deszczami, powodującymi powódź w okresie maja i czerwca 2010r., a szkodami powstałymi w budynku mieszkalnym, na jego górnych kondygnacjach; naruszenie prawa materialnego, a to art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, wyrażające się niewłaściwym przyjęciem, iż skarżąca wykorzystując posiadane zasoby pieniężne była w stanie pokonać trudności życiowe związane z koniecznością usuwania szkód wywołanych powodzią, podczas gdy w sprawie wskazano, że środki pozyskane zostały z pożyczki udzielonej Skarżącej. Wobec tych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W obszernym uzasadnieniu skargi, przedstawiając dotychczasowy stan sprawy skarżąca wskazała na nieprawidłowości w prowadzonym postępowaniu zarówno przez organ pierwszej jak i drugiej instancji. Między innymi zarzuciła, że Kolegium zaniechało postępowania dowodowego zmierzającego do ustalenia stanu faktycznego w przedmiocie środków finansowych pozostających do dyspozycji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Stwierdzono również, że ustalenia poczynione przez organ pierwszego stopnia jak również Kolegium są dowolne. Zdaniem skarżącej, żaden z dwóch organów nie uprawdopodobnił, że uznaniowe kompetencje zostały poprawnie wykorzystane, zgodnie ze standardami demokratycznego państwa prawnego. Zarzuciła również nieustosunkowanie się do różnic w opiniach i zaniechanie skonfrontowania tych rozbieżności, w związku z czym uznała, że uzasadnienie decyzji jest niepełne. W szczególności zarzucono organom błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd nie posiada natomiast kompetencji do oceny celowości oraz słuszności skarżonego rozstrzygnięcia. Zgodnie z przepisem 134 § 1 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze.

Rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie dopatrzył się, aby w zaskarżonej decyzji zostało naruszone prawo materialne oraz przepisy postępowania administracyjnego, w stopniu uzasadniającym uchylenie bądź stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.

Przedmiotem niniejszej sprawy jest przyznanie świadczenia z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego, a zatem podstawą materialnoprawną rozstrzygnięć administracyjnych podjętych w badanej sprawie były przepisy ustawy pomocy społecznej. Zgodnie z art. 40 ust. 2 i 3 u.p.s., zasiłek celowy specjalny może być przyznany osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi. Użyty w tym przepisie wyraz "może" wskazuje na charakter uznaniowy rozstrzygnięć wydawanych na jego podstawie. Nie oznacza to jednak, że organ administracji może podejmować decyzję w sposób całkowicie dowolny, gdyż jest on związany przepisami kodeksu postępowania administracyjnego w tym art. 7 k.p.a. i 77 § 1 k.p.a., jak również przepisami ustawy o pomocy społecznej. Uznanie administracyjne oznacza prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz finansowych możliwości ośrodków pomocy społecznej. Uznanie administracyjne w niniejszej sprawie obejmuje ocenę warunków uzasadniających przyznanie pomocy, jednakże wstępnym i decydującym warunkiem podjęcia decyzji w tym zakresie jest zaistnienie przesłanki w postaci straty w wyniku klęski żywiołowej. Wydając decyzję uznaniową organy administracji publicznej powinny brać pod uwagę i stosować przepisy, które określają cel danej regulacji ustawowej. Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s. i art. 3 ust. 1 u.p.s. zasadniczym celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W ramach regulacji tej ustawy wspiera się osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, zaś rodzaj, rozmiar i forma świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin wnioskujących o pomoc powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Podkreślić nadto należy, że w wypadku decyzji uznaniowej na organach pomocy społecznej ciąży obowiązek szczególnej dbałości o uwzględnienie słusznego interesu obywatela oraz dokładne ustalenie stanu faktycznego, co z kolei powinno znaleźć swoje odzwierciedlenie w wyczerpującym uzasadnieniu rozstrzygnięcia, jakie zostanie wydane. Tylko w ten sposób organ administracji publicznej może uchylić się od zarzutu dowolności (arbitralności) podjętej decyzji.

Ze względu na powyższe zadaniem Sądu jest zbadanie, czy zakres uznania administracyjnego w rozpoznawanej sprawie nie został przez organy przekroczony, a także, czy w sposób należyty i poddający się weryfikacji uzasadniono orzeczenie o przyznaniu J. Ś. zasiłku celowego w wysokości 1000 zł, podczas gdy wnioskowała o zasiłek do 20 000,00 zł. Stosownie bowiem do przepisów ustawy o pomocy społecznej, które regulują tryb przyznawania zasiłków celowych, organ przy udzielaniu przedmiotowej pomocy kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi na gruncie tej ustawy dotyczącymi wymogu dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy (art. 3 ust. 3). Podkreślenia wymaga, że powyższe okoliczności powinny być starannie i szczegółowo sprawdzone przez orzekające organy.

Bezspornym jest, że pomoc udzielana osobom poszkodowanym w związku z powodziami, jakie nawiedziły Polskę w maju i czerwcu 2010 r. mieści się w możliwościach pomocy społecznej, gdyż na ten cel przeznaczone zostały stosowne środki pochodzące z budżetu państwa.

Jednocześnie należy podnieść, że zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 k.p.a., organy administracji publicznej w toku postępowania stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten ustanawia zarazem dla organów obowiązek ustalenia stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym. Natomiast zabezpieczeniem realizacji opisanej powyżej zasady jest szereg przepisów o postępowaniu dowodowym, spośród których zasadnicze znaczenie ma art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., ustanawiające dla organów administracji publicznej obowiązek zebrania i rozpatrzenia w wyczerpujący sposób całego materiału dowodowego oraz właściwej jego oceny.

Z całokształtu materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie wynika w ocenie Sądu, iż organy obu instancji sprostały wymaganiom powyższym.

Należy przy tym zaznaczyć, że zakres kontroli Sądu w niniejszej sprawie wyznacza decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 października 2011r. sygn. akt [...] oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, stąd zarzuty skargi odnoszące się do poprzedzających ją decyzji w przedmiocie zasiłku celowego dla J. Ś. nie podlegają uwadze Sądu.

Faktem jest, że J. Ś. jest osobą, którą w roku 2010 dotknęła klęska żywiołowa w postaci powodzi, w konsekwencji której zalaniu uległy piwnice jej domu oraz piec c.o. Orzekające w sprawie organy nie przyjęły natomiast, iż uszkodzenia na wyższych kondygnacjach budynku miały związek z zalaniem piwnic, w dalszej kolejności ustalając w stosunku do tej okoliczności stosowną wysokość udzielonej pomocy.

W ocenie Sądu orzekające w sprawie organy ustaliły prawidłowo stan faktyczny sprawy.

Zgromadzone i omówione zostały w sprawie cztery ekspertyzy, które jednoznacznie (wbrew stanowisku skarżącej) stwierdzały, że brak jest związku przyczyno-skutkowego pomiędzy intensywnymi opadami deszczu, które wystąpiły w miesiącach maj i czerwiec 2010r. a szkodami powstałymi na wyższych kondygnacjach budynku mieszkalnego skarżącej. Szczególnej uwadze i akceptacji Sądu podlega analiza organów w zakresie celów, zadań i możliwości finansowych organu . Zasadnie organ wskazał, że skarżąca, wykorzystując własne zasoby pieniężne czy zaciągając pożyczkę na remont pomieszczeń i wymianę pieca dała wyraz temu, że była w stanie pokonać z zasady trudności życiowe i usunąć szkody we własnym zakresie. Nie może w tej sytuacji żądać od organu pokrycia w całości poniesionych kosztów. Art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej stanowi bowiem, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Przyznana ostatecznie skarżącej kwota 1000 zł jest wyrazem uznania organu, ale nie jak podnosi skarżąca dowolnego, ale mieszczącego się w granicach dozwolonych przepisem art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten wyraźnie bowiem stanowi, że zasiłek celowy "może" być przyznany także osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej.

Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę J. Ś.