Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 679/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2012-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 134 par 1 , art. 135, art. 145
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 1 par 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Dolecki, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.),, Sędzia NSA Grzegorz Jankowski, Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 września 2012r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień wdowy po kombatancie oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [..] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art.20 ust.3, art. 21 ust.2 pkt 4 lit. "c" oraz art. 22 ust. 1 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371 ze zm.) – odmówił Z. K. przyznania uprawnień wdowy po kombatancie.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że uprawnienia przysługujące wdowom po kombatantach mają charakter pochodny w stosunku do uprawnień kombatanckich, nie mogą zatem istnieć, jeżeli zmarły mąż strony zostałby ich pozbawiony. Oznacza to, że uprawnienia takie mogą istnieć tylko wówczas, jeżeli uprawnienia kombatanckie, będące w tej sytuacji uprawnieniami pierwotnymi, przysługiwały zmarłemu małżonkowi i uprawnienia te małżonek utrzymałby gdyby obecnie żył. Tym samym, jeżeli osoba, od której wywodzi się uprawnienia pochodne, tj. zmarły współmałżonek, została pozbawiona uprawnień kombatanckich, względnie gdy zachodzą przesłanki do pozbawienia uprawnień kombatanckich, to w rezultacie istnieją również podstawy do pozbawienia uprawnień osoby powołującej się jedynie na uprawnienia pochodne. Analogicznie brak jest wówczas podstaw do przyznania uprawnień. Uprawnienia te w żadnym wypadku nie podlegają dziedziczeniu. Zmarły mąż strony posiadał uprawnienia kombatanckie przyznane przez ZBoWiD z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od czerwca 1948 r. do października 1949 r.

Nie zgadzając się z ww. rozstrzygnięciem, Z. K. złożyła wniosek

o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych,

po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...] r., nr[..] , na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 20 ust. 3 w zw. z art. 22 ust.2 i art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r.

Organ stwierdził, że w niniejszej sprawie niezbędne jest wskazanie, iż zgodnie z brzmieniem art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) ustawy o kombatantach [... ] pozbawia się uprawnień kombatanckich osobę, która w latach 1944-1956 była zatrudniona, pełniła służbę lub funkcji w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywała zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie natomiast z treścią art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) tej ustawy osoba, której dotyczy powyższy przepis nie może uzyskać uprawnień kombatanckich z żadnego tytułu, nawet gdyby okoliczności faktyczne, mające stanowić podstawę wydania pozytywnego rozstrzygnięcia, zostały należycie udokumentowane.

Kierownik Urzędu wskazał, że Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego był specjalną formacją wojskową powołaną w 1945 r. do walki z podziemiem niepodległościowym oraz zbrojnymi organizacjami ukraińskimi i niemieckimi, a także do zapewnienia porządku publicznego. Do 1954 r. podlegał Ministerstwu Bezpieczeństwa Publicznego. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 maja 1991r. (sygn. akt II UZP 7/91; OSNC APU 1992/10/174) stwierdził natomiast, że Korpus Bezpieczeństwa Publicznego wchodził w skład aparatu bezpieczeństwa publicznego.

Organ powołał się dalej na treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 1999r.,sygn. akt V SA 1663/98, Lex nr 49270, w którym sąd ten wskazał, że służba w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej i wykonywanie podczas i w związku z tą działalnością zadań operacyjnych związanych bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej stanowi podstawę, do wydania decyzji pojawiającej uprawnień kombatanckich, niezależnie z jakiego tytułu uprawnienia te zostały przyznane. Ponadto w wyroku z dnia 14 grudnia 2000r., sygn. akt V SA 423/00, Palestra 2001/7-8/205 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż z punktu widzenia wymagań stwarzanych przez ustawę z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach [...] fakt udziału w walkach z podziemiem "poakowskim" (nawet nie w pełni dobrowolny i mający miejsce w ramach służby wojskowej) powoduje utratę uprawnień kombatanckich uzyskanych z tytułu utrwalania władzy ludowej. Nie ma też znaczenia dla utraty uprawnień kombatanckich fakt, iż oddział, w którym służył skarżący, niezależnie od zwalczania "poakowskiego" podziemia, walczył także z bandami o kryminalnym charakterze lub z oddziałami UPA.

Zdaniem Kierownika Urzędu taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, bowiem z akt ZBoWiD zmarłego męża strony wynika, że pełnił on służbę w KBW i brał udział w walkach zbrojnych o utrwalanie władzy ludowej. Nadto z pisma Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 6 marca 2012 r. wynika, że jednostka, w której pełnił służbę mąż strony brała udział (w okresie pełnienia przez niego służby) w walkach m.in. z NSZ, UPA, Zrzeszeniem "WiN", Narodowym Zjednoczeniem Wojskowym, a mąż wnioskodawczyni w wyjaśnieniach z dnia 4 lipca 1984 r. wskazał, iż w powiecie lubartowskim "zlikwidowaliśmy naszym plutonem zastępcę dowódcy okręgu NSZ".

Organ podkreślił, że w orzecznictwie sądowym wielokrotnie wskazywano, iż sama współpraca z organami represji (niezależnie od stosunku prawnego leżącego u podstaw pracy lub współpracy) nastawionymi na zwalczanie polskich ruchów niepodległościowych musi być oceniona negatywnie i to bez względu na to, o jakie stanowiska i charakter zatrudnienia w tych organach chodzi (wyrok TK z dnia 15 lutego 1994r.; sygn. akt K 15/93; OTK ZU 1994/1/4). W aktualnie obowiązującym stanie prawnym zaistnienie podstaw do zastosowania art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) ustawy o kombatantach [...]. stanowi barierę do zachowania (uzyskania) uprawnień kombatanckich z jakiegokolwiek innego tytułu. Osoby, o których mowa w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) ustawy nie mogą skorzystać z dobrodziejstwa przewidzianego przez art. art. 21 ust. 3 pkt 1 ustawy o kombatantach[...]. Zaistnienie negatywnej przesłanki prowadzącej do pozbawienia uprawnień kombatanckich w myśl art. 21 ust. 2 powołanej ustawy, wyłącza zastosowanie przesłanki pozytywnej przyznania uprawnień z tytułów wskazanych w ustawie, nawet jeżeliby fakty i okoliczności uzasadniające nabycie uprawnień zostały udokumentowane. Osoba pozbawiona uprawnień kombatanckich z uwagi na wykonywanie zadań związanych ze zwalczaniem podziemia niepodległościowego w strukturach aparatu bezpieczeństwa nie może otrzymać uprawnień z żadnego innego tytułu.

Kierownik Urzędu zwrócił uwagę, że w aktach sprawy znajduje się "Protokół z przeglądu akt weryfikacyjnych" z dnia [...] r. Zdaniem organu analiza treści protokołu każe uznać, że nie jest on decyzją administracyjną w rozumieniu przepisów postępowania administracyjnego. W dokumencie tym nie wskazano podstawy prawnej wydania rozstrzygnięcia. Protokół może być najwyżej rozpatrywany w kategoriach dokumentu utrwalającego określoną czynność przeprowadzoną w toku postępowania. Zaświadczenie o uprawnieniach kombatanckich, wydane przez Urząd do Spraw Kombatantów na podstawie ww. protokołu, obrazowało jedynie stan akt sprawy, utrwalało określoną czynność przeprowadzoną w toku postępowania.

Powyższą decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 2 maja 2012 r. Z. K. zaskarżyła

do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego , zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art.8, art.9 i art.10 K.p.a., polegające na naruszeniu zasady czynnego udziału strony w postępowaniu poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego związanego z przynależnością jej męża do Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, przez co naruszona została między innymi zasada zaufania do organów władzy publicznej.

Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji z dnia [...] r. oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Urzędu z dnia [...] r.

W uzasadnieniu skargi Z. K. wskazała między innymi, że jej zmarły mąż- jako zwykły żołnierz – opiekował się obywatelami, chronił ich życie i mienie. Skarżąca zaznaczyła, że strona przeciwna nigdy nie udowodniła, że jej mąż walczył z polskimi patriotami. Był żołnierzem, który legalnie wypełniał swoje obowiązki, a Państwo Polskie nigdy nie było w ówczesnym czasie pozbawione międzynarodowej podmiotowości prawnej.

Odpowiadając na skargę Kierownik Urzędu d/s Kombatantów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia [...] r. skarżąca podniosła, że "Protokół z przeglądu akt weryfikacyjnych z dnia [...] r.", który stanowił w przeprowadzonym postępowaniu weryfikacyjnym podstawę otrzymania decyzją kierownika Urzędu uprawnień kombatanckich jest, zdaniem strony skarżącej, prawidłową i wystarczającą podstawą do utrzymania tej decyzji w mocy.

Z. K. podniosła nadto, że stanowisko organu ma charakter polityczny zaś ustawa interpretowana jest dla zaspokojenia doraźnych celów sprawujących włądzę elit politycznych. Tymczasem prawo w swoich nadrzędnych celach winno być przede wszystkim moralne, a jakiekolwiek zabarwienia o charakterze politycznym w tym prawie powinny być określone jako naruszające ogólnoludzkie i uniwersalne wartości związane z prawami człowieka.

Na rozprawie w dniu [...] r. skarżąca poparła skargę i wskazała, że jest osobą ciężko chorą i potrzebuje lekarstw. Nadto dodała, że jej mąż był weryfikowany w 1996 r. Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi i wyjaśnił, że akta kombatantów były porządkowane (protokół z przeglądu akt adm.) po ich przekazaniu do Urzędu przez ZBoWiD, natomiast decyzje weryfikujące uprawnienia w odniesieniu do kombatantów podejmowane są na bieżąco.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego.

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2012 r. poz. 270, zwanej w dalszej części rozważań "P.p.s.a.").

Zgodnie z przepisem art. 134 § 1 P.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, a ponadto może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Kierując się przywołanymi przesłankami Sąd uznał, że wniesiona skarga nie jest zasadna albowiem stwierdził, iż organ administracji wydając zaskarżoną decyzję nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa w sposób, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy.

Uprawnienia wdów po kombatantach, o których mowa w art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2012r., poz. 400), zwanej dalej "ustawą o kombatantach[...]" są uprawnieniami pochodnymi w stosunku do uprawnień kombatantów i są zależne od tego, czy uprawnienia te przysługiwałyby nadal współmałżonkowi gdyby żył. W konsekwencji, jeżeli wdowa po kombatancie występuje z wnioskiem o przyznanie uprawnień dla wdów po kombatantach, konieczna jest ponowna ocena uprawnień kombatanckich jej męża. Nie jest to postępowanie weryfikacyjne w stosunku do osoby zmarłej, lecz ustalenie przesłanki rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie uprawnień przysługujących wdowie. Jeśli więc istnieją przesłanki do pozbawienia kombatanta jego statusu, czyli prawa pierwotnego, to nie może istnieć prawo pochodne w formie uprawnień wdowy po kombatancie (por. wyrok NSA z dnia 1 września 2010r., sygn. II OSK 1832/09).

Zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy o kombatantach [...], uprawnienia określone w tej ustawie nie przysługują osobie, która w latach 1944-1956 była zatrudniona, pełniła służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywała zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Osobę taką pozbawia się uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a ww. ustawy. Wyjaśnić należy, iż użyty w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy spójnik "i" ( zadania śledcze i operacyjne) nie ma charakteru koniunkcji, lecz znaczenie enuemeracyjne. Za użyciem przez ustawodawcę spójnika "i" nie w znaczeniu koniunkcyjnym, lecz właśnie enuemeracyjnym przemawia odrębny charakter zadań śledczych w stosunku do zadań operacyjnych – co do zasady niemożliwych do łączenia. Z kolei w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy, ustawodawca nie wymaga by ktokolwiek pełnił jednocześnie służbę w strukturach Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, bowiem te organa represji działały odrębnie.

W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania bezspornym jest, że mąż skarżącej T. K. w drugiej połowie lat 40. ub. wieku ( w latach 1948-1949) pełnił służbę w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Korpus ten był wojskowo-policyjną formacją zbrojną Resortu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, powołaną w 1945r. do walki z niepodległościowym podziemiem oraz zbrojnymi organizacjami ukraińskimi i niemieckimi. KBW był utworzony na wzór wojsk NKWD; był jednostką bezpieczeństwa wewnętrznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej. Żołnierze KBW wykonywali zadania śledcze, bądź zadania operacyjne, w zwalczaniu osób, organizacji walczących na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.

Z informacji Instytutu Pamięci Narodowej z dnia [...] r. (k. 66 akt adm.) wynika, że [...] mp. [...] w okresie służby w niej T. K. brała udział w walkach ze Zrzeszeniem "Wolność i Niezawisłość", Narodowym Zjednoczeniem Wojskowym, Ruchem Oparu Armii Krajowej, ugrupowaniami zbrojnymi określanymi jako "bandy o charakterze rabunkowym" oraz ugrupowaniami "Samotnego, "Toma", "Iwana", "Czajki", "Lubartów" i "Pomodora". Brygada zajmowała się nadto w okresie od czerwca do grudnia 1948 r. działalnością ochronną i konwojową. W okresie od stycznia do października 1949 r. walczyła ze Zrzeszeniem "Wolność i Niezawisłość", Narodowymi Silami Zbrojnymi, ugrupowaniami "Żuka", "Skały" i "Barykady". T. K. ubiegając się w roku 1984 o przyjęcie do Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w deklaracji członkowskiej ZBoWiD (k. 7 akt. adm.), życiorysie ( k. 4 akt adm.) oraz piśmie zatytułowanym "Wyjaśnienie" (k.6 akt adm.) opisując przebieg służby wojskowej w KBW w latach 1948-1949 podał, że walczył z bandami reakcyjnymi przy utrwalaniu władzy ludowej, brał udział w operacjach przeciwko reakcyjnemu podziemiu, m.in. w powiecie lubartowskim jego pluton zlikwidował zastępcę dowódcy okręgu NSZ. Podał również, że brał udział w likwidacji bandy rabunkowej.

W tej sytuacji organ trafnie uznał, że działalność męża skarżącej należy potraktować jako wykonywanie, w związku ze służbą w aparacie bezpieczeństwa publicznego (KBW) poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej zadań operacyjnych związanych bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej (art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy). Bez wpływu na ocenę działalności T.a K.a podczas służby w KBW pozostaje jego udział w likwidowaniu band rabunkowych.

Przepis art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy stosuje się wobec wszystkich osób, które pełniły służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywały zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, bez względu na rodzaj wykonywanych zadań oraz fakt, czy w związku z wykonywaniem tych zadań poniosły jakąkolwiek odpowiedzialność prawną, a także bez względu na okoliczności w jakich zainteresowana osoba została skierowana do pełnienia tej służby. W świetle ustawy o kombatantach bez wpływu na ocenę uprawnień kombatanckich pozostaje fakt, że działania operacyjne odbywały się w ramach służby wojskowej, a żołnierz nie miał swobody wyboru co do uczestnictwa w nich. Udział w ramach służby w KBW w walkach z niepodległościowym podziemiem nawet nie w pełni dobrowolny i mający miejsce w ramach służby wojskowej powodować musi zgodnie z wolą ustawodawcy utratę uprawnień kombatanckich (por. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2006r., II OSK 536/05, wyrok NSA z dnia 10 lutego 2005r., OSK 1126/04).

W świetle powyższych ustaleń stwierdzić należy, że T. K. gdyby żył zostałby pozbawiony uprawnień kombatanckich. Nie ma przy tym znaczenia dla sprawy, że akta T. K. zostały w 1996 oraz w roku 2001 poddane weryfikacji, bowiem weryfikacja ta nie została zakończona wydaniem decyzji administracyjnej o przyznaniu bądź pozbawieniu uprawnień kombatanckich, lecz była przeprowadzona jedynie dla celów ewidencyjnych.

W rozpoznawanej sprawie wystąpiły zatem przesłanki określone w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c oraz art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 20 ust. 3 powołanej ustawy o kombatantach [...] do odmowy przyznania skarżącej uprawnień wdowy po kombatancie. Przepis art. 25 ust. 2 ustawy o kombatantach należy rozumieć w ten sposób, że stanowi nie tylko podstawę do pozbawienia uprawnień samej osoby, o której mowa w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c, ale także w ten sposób, że daje on podstawę do pozbawienia uprawnień osób, które wywodzą swoje prawa wyłącznie z istnienia pierwotnych uprawnień kombatanta. Istnienie stanu, w którym sam kombatant byłby pozbawiony tych uprawnień, daje także podstawę do odmowy przyznania uprawnień wdowy po takim kombatancie, jako korzystającej z prawa pochodnego (por. wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2002r. sygn. akt V SA 2540/01).

Z istoty praw pochodnych wynika, że nie mogą one istnieć bez uprawnień pierwotnych, przy czym należy to rozumieć nie tylko w tym znaczeniu, że samo prawo pierwotne istnieje, ale także w ten sposób, że nie może istnieć prawo pochodne, jeżeli istnieją przesłanki do pozbawienia prawa pierwotnego.

Tym samym przepis art. 25 ust. 2 pkt ustawy o kombatantach [...] należy rozumieć nie tylko wprost, tzn. w ten sposób, że stanowi on podstawę pozbawienia uprawnień samego kombatanta, ale także w ten sposób, że daje on podstawę do pozbawienia uprawnień osób, które wywodzą swoje prawa wyłącznie z istnienia jego uprawnień. Istnienie stanu, w którym sam kombatant byłby pozbawiony uprawnień ze względu na to, że wyłączną podstawą ich nabycia było "uczestniczenie w walkach o utrwalenie władzy ludowej" , daje więc także podstawę do pozbawienia uprawnień wdowy po takim kombatancie, jako korzystającej z prawa pochodnego.

Wniosek taki należy wyprowadzić także z funkcjonalnej i systemowej wykładni całokształtu przepisów ustawy o kombatantach [...]. W szczególności z preambuły tej ustawy wynika, że jest ona wyrazem uznania szczególnych zasług dla Polski tych wszystkich obywateli, którzy walczyli o suwerenność i niepodległość Ojczyzny.

Odnosząc się w tym miejscu do zarzutu skargi jakoby interpretacja ustawy o kombatantach [...] była związana z tzw. zamówieniem politycznym stwierdzić należy, że zarzut ten jest nieuzasadniony. Przyznane ustawą o kombatantach [...] uprawnienia mają charakter szczególnych przywilejów nadanych osobom, których działalność uznana została za wyjątkową zasługę dla Ojczyzny. Wynika z tego oczywisty wniosek, że szczególne przywileje nie powinny być przyznane osobom, które nie spełniają przesłanek ustawy, a powinny być ich pozbawione osoby, których działalność ustawa ocenia negatywnie z punktu widzenia celów jakie realizuje. Podkreślenia wymaga, że pozbawienie uprawnień kombatanckich nie jest oznaką dyskryminacji, lecz odmową przyznania szczególnych przywilejów, czyli powrotem do statusu "zwykłego obywatela". Rozumowanie to musi dotyczyć także osób powołujących się na uprawnienia pochodne ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 1996 r. III AZP 32/95 publ. OSNP 1996/15/206.

Ze względu na to, że podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie Sąd nie stwierdził okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, na podstawie art. 151 P.p.s.a orzeczono jak w sentencji.