Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 861/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2014-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 5
journal: Dz.U. 2010 nr 193 poz 1287
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
article: art. 155
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: par. 44 pkt 4, 5, par. 53 ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 38 poz 454
law: Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
article: art. 948
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
Teza: Rzeczoznawca nieruchomości będący biegłym sądowym, powołany do oszacowania nieruchomości, do której została skierowana egzekucja, przez będącego funkcjonariuszem publicznym komornika, nie działa w interesie prywatnego zleceniodawcy, ale w imieniu organu państwowego, organizacyjnie i funkcjonalnie powiązanego z władzą sądowniczą tj. konstytucyjnie wyodrębnioną postacią władzy publicznej. Powyższe uzasadnia istnienie po stronie biegłego sądowego interesu  prawnego w zakresie bezpośredniego dostępu do danych ewidencyjnych pełnych tj. przedmiotowych i podmiotowych.

TEZY

Rzeczoznawca nieruchomości będący biegłym sądowym, powołany do oszacowania nieruchomości, do której została skierowana egzekucja, przez będącego funkcjonariuszem publicznym komornika, nie działa w interesie prywatnego zleceniodawcy, ale w imieniu organu państwowego, organizacyjnie i funkcjonalnie powiązanego z władzą sądowniczą tj. konstytucyjnie wyodrębnioną postacią władzy publicznej. Powyższe uzasadnia istnienie po stronie biegłego sądowego interesu  prawnego w zakresie bezpośredniego dostępu do danych ewidencyjnych pełnych tj. przedmiotowych i podmiotowych.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi M. C. A. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania pełnego wypisu z rejestru gruntów i budynków 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] lipca 2013 roku numer [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. na rzecz skarżącego M. C. A. kwotę 200,00 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.-


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 5 czerwca 2013 r. M. A. zwrócił się do Prezydenta Miasta B. o wydanie wypisu z rejestru gruntów i budynków dotyczącego działki nr [...] położonej przy ul. P. [...] w B., stanowiącej własność M. R. Wskazał, że wydane dokumenty są niezbędne do przeprowadzenia egzekucji komorniczej prowadzonej pod sygnaturą [...]. Z uwagi na to, że stronie wydano wypisy uproszczone niezawierające danych osobowych, złożyła ona do organu kolejny wniosek o wydanie wypisów tzw. pełnych, przy którym to wniosku zwróciła wypisy uproszczone.

Organ, oceniając niewykazanie przez wnioskodawcę własnego, indywidualnego interesu prawnego wymaganego przez art. 24 ust. 5 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm.), celem uzyskania pełnych wypisów zobowiązał go do wykazania tego interesu w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W odpowiedzi na to wezwanie (pismo z dnia 6 czerwca 2013 r.) wnioskodawca wskazał, że zażądane pełne wypisy są mu niezbędne do wykonania opinii w sprawach komorniczych [...] oraz [...]. Nadto ma interes prawny do ich uzyskania jako osoba zaufania publicznego (biegły sądowy).

Zawiadomieniem z dnia 12 czerwca 2013 r. organ wszczął postępowanie administracyjne w przedmiocie wydania wypisów z ewidencji gruntów i budynków oraz, zakreślając ponownie termin 7 dni, wezwał wnioskodawcę do wykazania interesu prawnego uzasadniającego żądanie. W międzyczasie strona odebrała wypisy uproszczone, a następnie złożyła obszerne, pisemne wyjaśnienie wskazujące na posiadanie interesu prawnego z uwagi na pełnioną funkcję biegłego sądowego i konieczność uzyskania wypisów celem wykonania oszacowania konkretnych nieruchomości na zlecenie komornika sądowego.

Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. znak [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta B. przez Zastępcę Dyrektora Departamentu Geodezji Urzędu Miejskiego w B., odmówiono wydania pełnych odpisów. W podstawie prawnej decyzji wskazano przepis art. 22 i art. 24 ust. 5 w związku z art. 7 "d" pkt 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, a w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wywiedziono, że wydanie z operatu ewidencyjnego wypisów zawierających także dane osobowe może nastąpić tylko podmiotom enumeratywnie wymienionym w art. 24 ust. 5 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. W przypadku wnioskodawcy oznacza to obowiązek wykazania się indywidualnym interesem prawnym. Jako że wnioskodawca jest rzeczoznawcą majątkowym, ma do niego zastosowanie przepis art. 155 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.). Wynika z niego możliwość wykorzystania przez rzeczoznawcę danych m.in. z ksiąg wieczystych (zawierających dane osobowe) oraz ciążący na podmiotach sfery publicznej obowiązek udostępnienia rzeczoznawcy majątkowemu posiadanych danych. Zdaniem organu na podstawie wskazanych przepisów (art. 24 ust. 5 p.g.k. oraz art. 155 u.g.n.) nie można jednak wyprowadzić wniosku o posiadaniu przez rzeczoznawcę interesu prawnego do uzyskania z ewidencji gruntów i budynków wypisu zawierającego dane osobowe. W szczególności nie wynika ten interes z faktu posiadania przez stronę statusu biegłego sądowego oraz z faktu działania na zlecenie komornika sądowego. Interes ten, indywidualny i konkretny, powinien rzeczoznawca wykazać. Wskazano natomiast, że status rzeczoznawcy majątkowego umożliwia wnioskodawcy uzyskanie żądanych danych w innym trybie np. poprzez dostęp do księgi wieczystej. Z wniosku nadto wynika, że takie dane wnioskodawca już posiada.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył M. A., wskazując że powołane w decyzji podstawy prawne dotyczą odmowy wydania wypisów pełnej treści na żądanie rzeczoznawcy majątkowego, a nie biegłego sądowego z zakresu szacowania nieruchomości. Rzeczoznawca majątkowy wykonuje wolny zawód, a biegły sądowy (którym jest żądający) jest osobą zaufania publicznego, działającą zgodnie z postanowieniem sądu oraz na zlecenie sądu i komornika. Przedmiotowe zlecenie obejmuje oszacowanie konkretnej nieruchomości konkretnej osoby. W przypadku zmiany osoby właściciela nieruchomości (po otrzymaniu przez biegłego zlecenia, a przed przystąpieniem do jego wykonania) sporządzenie opinii stanowiłoby przekroczenie przez biegłego jego uprawnień. Te okoliczności, zdaniem strony, w sposób wystarczający uzasadniają posiadanie przez niego interesu prawnego w przedmiotowej sprawie. Odwołujący się wskazał także, że działanie urzędników uniemożliwia mu wykonywanie obowiązków zawodowych.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. znak [...] P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. (dalej: PWINGiK) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem organu II instancji działanie rzeczoznawcy majątkowego w przedmiotowej sprawie nie uprawniało go do otrzymania zawierającego dane osobowe wypisu z operatu ewidencji gruntów i budynków, bowiem rzeczoznawca nie posiadał w sprawie interesu prawnego, a jedynie faktyczny. W ocenie organu wynika to z art. 24 ust. 5 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz z art. 155 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przedmiotowy pełny wypis wnioskodawca mógłby uzyskać po przedłożeniu pełnomocnictwa od osoby, która zleciła wykonanie operatu szacunkowego. Nadto wskazano, że rzeczoznawca we wniosku z czerwca 2013 r. faktycznie podał dane osobowe właściciela działki nr [...] (powinno być [...]), które są identyczne jak dane ujawnione w księdze wieczystej KW [...]. Również w sporządzonym w dniu 5 czerwca 2013 r. wypisie z ewidencji gruntów ujawniony jest właściciel tej działki więc wnioskodawca mógł się z tymi danymi zapoznać.

Skargę na powyższą decyzję złożył do sądu administracyjnego M. A. Zarzucił brak wskazania podstawy prawnej odmowy wydania wypisów o pełnej treści na żądanie biegłego sądowego z zakresie szacowania nieruchomości oraz pobieżne i zbyt ogólnikowe potraktowanie wniosku. Podkreślił, że wielokrotnie w swoich pismach wskazywał, iż występuje w sprawie niniejszej jako biegły sądowy (sporządzający opinię), a mimo to organ konsekwentnie nazywa go rzeczoznawcą majątkowym (sporządzającym operat), co świadczy o niedostrzeżeniu istotnych różnic między tymi profesjami. Zdaniem skarżącego uszło również uwadze organu, że podstawą opisu i oszacowania nieruchomości określonego dłużnika oraz podstawą odmowy sporządzenia opinii (w przypadku zmiany właściciela nieruchomości) jest wyłącznie pełny wypis z rejestru gruntów. Nadto dane ewidencyjne stanowią podstawę ujawnienia informacji w księdze wieczystej. Wskazał też, że do tej pory były mu wydawane pełne wypisy. Nie zasięgnięto również w tej kwestii, jak sugerował w odwołaniu, opinii Prezesa Sądu Okręgowego w B. ani Przewodniczącego Rady Izby Komorniczej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację z uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje;

Skarga podlegała uwzględnieniu albowiem ocena, że skarżący nie wykazał interesu prawnego uzasadniającego wydanie mu pełnego wypisu z rejestru gruntów nastąpiła z naruszeniem art. 24 ust. 5 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne.

Z par. 44 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29.03.2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, wynika, że do zadań starosty związanych z prowadzeniem ewidencji gruntów i budynków należy, między innymi, udostępnianie danych ewidencyjnych. Udostępnianie to odbywa się według zasad przewidzianych ustawą Prawo geodezyjne i kartograficzne regulujących dostęp osób trzecich do zasobu geodezyjnego kartograficznego. Jak wynika z par. 44 pkt 5 ww. Rozporządzenia do zadań starosty należy także ochrona danych ewidencyjnych przed ich utratą, zniszczeniem, niepożądaną modyfikacją oraz nieuprawnionym do nich dostępem i ujawnieniem a przy wykonywaniu powyższego zadania starosta ma obowiązek odpowiedniego stosowania przepisów o ochronie danych osobowych (vide: par. 53 ust. 1 ww. Rozporządzenia). Przepisy o ochronie danych osobowych nie znajdują jednak zastosowania do wykonywania przez starostę zadań określonych w par. 44 pkt 4 Rozporządzenia tj. zadań związanych z udostępnianiem danych ewidencyjnych (vide: stanowisko zawarte w wyroku WSA w Warszawie z dnia 18.05.2005r. sygn. IISA/Wa 1987/04 i w wyroku NSA z dnia 14.05.2010r. sygn. I OSK 1014/09). Dostęp do danych osobowych przy uzyskiwaniu informacji o danych objętych ewidencją gruntów i budynków reguluje w sposób wyłączny przepis art. 24 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne.

Z art. 24 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne wynika zasada jawności i powszechnej dostępności informacji o gruntach, budynkach i lokalach. Powszechnie dostępne i jawne są jednak wyłącznie informacje o gruntach, budynkach i lokalach w zakresie opisanym w art. 20 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne tj. w zakresie położenia, granic, powierzchni, rodzaju użytków, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych, a także w zakresie informacji o wpisaniu do zabytków, czy wartości nieruchomości. Chodzi, zatem o dane przedmiotowe charakteryzujące nieruchomość. Dostęp do danych podmiotowych (co do osób właścicieli, czy władających - w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych - nieruchomościami) mają tylko podmioty wymienione w art. 24 ust. 5 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Jak stanowi art. 24 ust. 5 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne, starosta udostępnia dane ewidencji gruntów i budynków zawierające dane osobowe podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 (tj. dane właścicieli i władających w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych) i art. 51 (chodzi o formę udostępnienia danych ewidencyjnych), na żądanie:

1. właścicieli oraz osób i jednostek organizacyjnych władających gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis;

2. organów administracji publicznej albo podmiotów niebędących organami administracji publicznej, realizujących, na skutek powierzenia lub zlecenia przez organ administracji publicznej, zadania publiczne związane z gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis;

3. innych podmiotów niż wymienione w pkt 1 i 2, które mają interes prawny w tym zakresie.

Nie ulega wątpliwości, że w stosunku do skarżącego dostęp do pełnego wypisu z rejestru gruntów, oparty być musiał na interesie prawnym a więc wezwania go przez organ do wykazania interesu prawnego, nie można – co do zasady – kwestionować. Jednakże ocena organu wskazanego przez stronę uzasadnienia dla istnienia interesu prawnego do uzyskania dostępu do wypisu z rejestru gruntów z pełnymi danymi podmiotu władającego (właścicielskiego) do nieruchomości opisanej wnioskiem, nie mogła zostać przez Sąd podzielona. Ze złożonego w dniu 5.06.2013r zamówienia na dokumenty z zasobu geodezyjnego i kartograficznego, wynikało, że żądany wypis z rejestru gruntów jest potrzebny do celów egzekucji komorniczej o sygn. [...], co już powinno pozwolić organowi na wyrobienie stanowiska o statusie wnioskodawcy posługującym się pieczęcią specjalisty z zakresu szacowania nieruchomości, jako osoby niezwiązanej - w odniesieniu do żądania wnioskowanego dokumentu - ze zleceniodawcą węzłem prywatnym a stosunkiem urzędowym. Jak stanowi art. 948 par. 1 K.p.c. oszacowania nieruchomości dla potrzeb egzekucji z nieruchomości dokonuje powołany przez komornika biegły uprawniony do szacowania nieruchomości na podstawie odrębnych przepisów. Z paragrafu 128 ust. 1. Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9.08.1968 r. w sprawie czynności komorników wynika bowiem, że przy egzekucji z nieruchomości, prowadzący ją komornik, do szacowania nieruchomości wyznacza biegłego z listy biegłych sądowych. Od 5.02.2005r. komornik nie może swobodnie dokonać wyboru osoby mającej występować w postępowaniu egzekucyjnym w charakterze biegłego. Obecnie może zwrócić się o wydanie opinii tylko do osób mających status stałego biegłego sądowego (vide: zmiany do ustawy Kodeks postępowania cywilnego wprowadzone ustawą zmieniająca z dnia 2.07.2004r. (Dz. U. z 2004r. Nr 172, poz. 1804). Jak wynika dalej z akt sprawy, we wniosku o wydanie pełnego wypisu z rejestru gruntów w miejsce wydanego wypisu uproszczonego, skarżący wskazał, że działa jako biegły sądowy, będący osobą zaufania publicznego, a w wyjaśnieniach złożonych w piśmie z dnia 20.06.2013r. skarżący dodatkowo powołał się na wynikający z art. 155 ustawy o gospodarce nieruchomościami nieograniczony dostęp rzeczoznawców majątkowych działających na zlecenie organów administracji publicznej lub sądów do danych o nieruchomości będących przedmiotem wyceny. Do pisma wyjaśniającego skarżący dołączył też decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w B. z dnia [...].12.2012r. o ustanowieniu go biegłym sądowym przy Sądzie Okręgowym w B. z zakresu, między innymi, szacowania nieruchomości na okres do 31.12.2017r.

Skład orzekający sądu nie podziela stanowiska organu, że działanie rzeczoznawcy – biegłego sądowego na zlecenie komornika, nie uprawniało go do pozyskania z ewidencji gruntów i budynków danych podmiotowych. Ustanowienie biegłym uprawnia bowiem po złożeniu przyrzeczenia do wydawania opinii na zlecenie sądu lub organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze w sprawach karnych w zakresie tej gałęzi nauki, techniki, sztuki, rzemiosła a także innych umiejętności, dla której ustanowienie nastąpiło. Biegły wydając opinię używa tytułu biegłego sądowego z oznaczeniem specjalności oraz sądu okręgowego, przy którym został ustanowiony (vide: par. 15 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24.01.2005r. w sprawie biegłych sądowych). Zatem biegły sądowy jest organem pomocniczym wymiaru sprawiedliwości w przypadkach wymagających specjalnych wiadomości i stanowi instytucję sądowego prawa procesowego. Egzekucja z nieruchomości należy do komornika działającego przy sądzie, w którego okręgu jest położona nieruchomość, co wynika z przepisów regulujących sądowe postępowanie egzekucyjne (art. 921 par. 1 K.p.c.). Komornik w zakresie egzekucji sądowej jest monokratycznym organem państwa, wyposażonym w określone władcze kompetencje wobec osób oraz innych instytucji publicznych z mocy przepisów kodeksu postępowania sądowego (art. 761, 764 i 765 K.p.c.). Rzeczoznawca nieruchomości będący biegłym sądowym, powołany do oszacowania nieruchomości, do której została skierowana egzekucja, przez będącego funkcjonariuszem publicznym komornika, nie działa w interesie prywatnego zleceniodawcy, ale w imieniu organu państwowego, organizacyjnie i funkcjonalnie powiązanego z władzą sądowniczą tj. konstytucyjnie wyodrębnioną postacią władzy publicznej. Powyższe uzasadnia istnienie po stronie biegłego sądowego interesu prawnego w zakresie bezpośredniego dostępu do danych ewidencyjnych pełnych tj. przedmiotowych i podmiotowych. W okolicznościach niniejszej sprawy, co należy podkreślić, osoba właściciela nieruchomości, której dotyczył wypis z rejestru gruntów, była biegłemu znana z akt komorniczych. Słusznie jednak skarżący zauważa, że pełny aktualny wypis z rejestru gruntów, może ujawnić rozbieżności między danymi zawartymi w wyciągu z Księgi wieczystej i w ewidencji gruntów, dotyczące obszaru bądź sposobu użytkowania nieruchomości, a opis nieruchomości konieczny dla jej oszacowania, winien zawsze wskazywać stan rzeczywisty (najbardziej aktualny), zaś na komorniku (na zlecenie którego działa biegły sądowy) ciąży obowiązek zawiadomienia sądu wieczystoksięgowego lub organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków o dostrzeżonych stwierdzonych niezgodnościach (vide: par. 133 rozporządzenia w sprawie czynności komorników).

Mając powyższe na uwadze Sąd skargę uwzględnił orzekając o uchyleniu zaskarżonych decyzji organów obu instancji (art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Konsekwencją uwzględnienia skargi stało się zamieszczenie w wyroku stwierdzenia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonych decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku (art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) oraz orzeczenie o obowiązku zwrotu przez organ II instancji na rzecz skarżącego poniesionych przez niego kosztów postępowania sądowego (art. 200 w związku z art. 210 par. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).