Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 869/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 30 ust. 9
journal: Dz.U. 2013 poz 1456
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 20 stycznia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Kośka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2015 roku sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oddala skargę. LS


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania M. S. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] o odmowie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w kwocie 3206,70 zł wraz z ustawowymi odsetkami.

Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. M. S. została zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego w postaci świadczenia pielęgnacyjnego na matkę J. S. za okres od 26 listopada 2012 r. do dnia 31 maja 2013 r. W dniu 16 lipca 2013 r. strona wystąpiła o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń, organy obu instancji wydały negatywne dla strony rozstrzygnięcie. Następnie, w dniu 6 listopada 2013 r. strona ponownie wystąpiła o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia wskazując na nowe okoliczności uzasadniające umorzenie zobowiązania. Decyzją z dnia 6 grudnia 2013 r. organ I instancji odmówił uwzględnienia wniosku strony, jednakże po rozpatrzeniu odwołania organ II instancji, decyzją z dnia [...] lutego 2014 r, uchylił decyzję pierwszoinstancyjną i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia uznając, iż sytuacja materialna i bytowa strony nie została wystarczająco zbadana.

Decyzją z dnia [...], po ponownym rozpoznaniu sprawy i z uwzględnieniem wytycznych organu II instancji, Prezydent Miasta R. na podstawie art. 20 ust. 3, art. 30 ust. 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r., nr 139, poz. 992 ze zm. – w dalszej części przywoływana jako: ustawa) odmówił stronie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń. Uzasadniając wskazał, iż zgodnie z wypracowanym stanowiskiem judykatury umorzenie zaległości ma charakter uznaniowy, zaś organ może umorzyć powstałą należność tylko w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem społecznym lub ważnym interesem strony np. zagrożenie egzystencji rodziny. Udzielanie ulg w postaci umarzenia należności z racji swego uznaniowego charakteru jest instytucją wyjątkową, której zastosowanie winny uzasadniać szczególne okoliczności. Organ w tego rodzaju przypadkach obowiązany jest także uwzględnić interes publiczny.

W oparciu o zgromadzone dokumenty i wiedzę uzyskaną w toku wywiadu środowiskowego organ ustalił, iż strona mieszka z matką w mieszkaniu własnościowym, wyposażonym w podstawowy sprzęt gospodarstwa domowego, z matką prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Strona ponosi wydatki mieszkaniowe co miesiąc w wysokości 557,40 zł, dodatkowo wydatki na zakup leków dla obu Pań w okresie 25 stycznia do 2 kwietnia 2014 r. wyniosły 632 zł, zatem średnie miesięczne wydatki na ten cel wyniosły 158 zł i nie wzrosły drastycznie z uwagi na pogarszający się stan zdrowia matki strony, gdyż za okres od września 2013 r. do listopada 2013 r. analogicznie kwota ta wahała się na poziomie średnio 167,12 zł miesięcznie. Dalej organ wskazał, iż z dniem 16 stycznia 2014 r. strona straciła zatrudnienie w firmie A w J. w związku z upływem czasu na jaki była zawarta umowa o pracę, jednocześnie strona jest zatrudniona na ½ etatu w B. Źródłem utrzymania rodziny jest dochód strony uzyskiwany z tytułu przebywania na zwolnieniu lekarskim oraz świadczenie emerytalne matki strony. Na dochód rodziny składa się zasiłek chorobowy za okres od 1 lutego 2014 r. do 28 lutego 2014 r. w wysokości 1341,60 zł netto, za okres od 1 marca do 31 marca 2014 r. w wysokości 1485,95 zł oraz świadczenie emerytalne wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym za luty 2014 roku w wysokości 1193,24 zł netto, za marzec 2014 r. w wysokości 1211,51 zł netto. Łączny dochód rodziny wyniósł w miesiącu lutym 2 534,84 zł i 2697,46 zł w marcu. Dochód na osobę w rodzinie wyniósł 1267,42 zł netto w lutym 2014 r. oraz 1348,73 zł w marcu 2014 r. Organ podkreślił, iż dochód na osobę w rodzinie znacznie przekracza kryterium uprawniające do korzystania z pomocy społecznej. Zwrócił uwagę, iż uzasadniając wniosek o umorzenie należności strona wskazała na wypadek drogowy, któremu uległa w dniu 9 września 2013 r., który przyczynił się do dalszego pogorszenia stanu zdrowia i sytuacji materialno-bytowej. Z materiałów sprawy organ wywiódł, iż wszelkie straty związane z naprawą blacharsko-lakierniczą samochodu oraz koszty pojazdu zastępczego pokrył ubezpieczyciel. Z przedstawionej dokumentacji wynika również, że leczenie urazu powypadkowego odbywało się głównie w prywatnych gabinetach lekarskich i nie miało charakteru jednorazowych wizyt. Organ stwierdził, iż wybierając taką formę leczenia naraziła się strona na dodatkowe koszty, czego nie tłumaczy czas oczekiwania na wizytę lekarską specjalistów w ramach NFZ, jak również stan zdrowia, który pozwolił stronie na dalsze zatrudnienie. Nadto strona wskazała, iż w dniu 20 listopada 2013 r. zwróciła się z wnioskiem do PZU w celu uzyskania odszkodowania z tytułu trwałego uszczerbku na zdrowiu, jednak pismem z dnia 10 grudnia 2013 r. ubezpieczyciel odmówił wypłaty świadczenia uzasadniając to brakiem dowodów stwierdzających, że przebyty uraz spowodował trwałe, nieodwracalne następstwa niestabilności stawu. Organ przypomniał, iż w dniu 27 grudnia 2013 r. strona uległa kolejnej kolizji drogowej, na skutek której stan zdrowia uległ pogorszeniu, głownie z powodu schorzenia kręgosłupa, w jej następstwie strona przebywała na zwolnieniu lekarskim od dnia 13 stycznia 2014 r. do nadal. Jednocześnie przechodząc na zasiłek chorobowy strona nie utraciła źródła utrzymania, gdyż zastąpił on wynagrodzenie za pracę w 80% powodując, iż mimo utraty zatrudnienia nadal strona otrzymuje środki potrzebne do utrzymania rodziny. Dalej, iż jak strona podała w wywiadzie środowiskowym, stan zdrowia matki uległ pogorszeniu, w dniu 24 stycznia 2014 r. matka doznała złamania szyjki kości ramiennej prawej, w związku z tym przeprowadzono badania, które ujawniły przerzut choroby nowotworowej a w następstwie matka została przyjęta na Oddział Dzienny Chemioterapii w R. Reasumując organ stwierdził, iż ustalony w sprawie stan faktyczny i argumenty strony, nie przemawiają za uwzględnieniem żądania o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia. Strona nadal posiada stałe dochody znacznie przekraczające kryterium dochodowe. Jednocześnie składając wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na matkę w dniu 27 czerwca 2012 r. strona podpisała pouczenie zawarte we wniosku, które w sposób czytelny wskazuje, iż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę jest zatrudniona lub wykonuje inną pracę zarobkową. Nadto decyzja z dnia 28 czerwca 2012 r. przyznająca świadczenie pielęgnacyjne zawierała pouczenie o konieczności poinformowania organu o wystąpieniu okoliczności mających wpływ na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Pomimo tego pouczenia strona zaniechała poinformowania organu o podjęciu zatrudnienia w listopadzie 2012 r., co miało decydujący wpływ na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Wobec powyższego organ uznał, iż sytuacja materialno-bytowa, zdrowotna i życiowa strony, jak i zgłaszane nowe okoliczności związane z wypadkiem i chorobą matki nie mogą być podstawą do umorzenia nienależnie pobranych świadczeń. Jednocześnie mając na uwadze sytuację strony, kierując się zasadami współżycia społecznego organ zaproponował rozłożenie powstałego zadłużenia na dogodne raty.

W odwołaniu od powyższej decyzji M. S. zarzuciła naruszenie art. 30 ust. 9 ustawy poprzez błędne przyjęcie, że nie zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej przemawiające jednoznacznie za koniecznością umorzenia nienależnie pobranego świadczenia; art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nierzetelne zgromadzenie materiału dowodowego w sprawie, niepodjęcie wszelkich czynności celem dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, całkowite pominięcie faktu, że obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń spowoduje znaczne pogorszenie sytuacji majątkowej i stawia stronę na granicy ubóstwa, a także wywoła potrzebę zgłoszenia się po kolejne świadczenia społeczne; art. 80 k.p.a. wobec dokonania przez organ dowolnej a nie swobodnej oceny zgromadzonego materiału sprawy wobec czego błędnie uznano, że nie zachodzą uzasadnione okoliczności w sytuacji materialnej strony, choć takie w sposób oczywisty występują; art. 107 § 1 k.p.a. wobec wydania decyzji zawierającej błędnie podaną podstawę prawną, wobec wskazania nieaktualnego dziennika ustaw. Odwołująca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie o umorzeniu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oraz zasądzenie kosztów postępowania na rzecz strony według norm przepisanych, względnie rozstrzygnięcie stosownie do art. 132 § 2 k.p.a.

Przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji oceniając stanowisko w niej przedstawione za prawidłowe i zasadne.

Kolegium zgodziło się ze stroną, że organ prowadząc postępowanie winien kierować się nakazami wynikającymi z art. 7, art. 77 k.p.a., czyli zbadać w toku postępowania dowodowego wszechstronnie sytuację bytową, dochodową i zdrowotną strony, by nie dopuścić do popadnięcia jej w stan niedostatku po wyegzekwowaniu należności. Granicą takiego stanu byłoby osiąganie dochodów rodziny strony poniżej obowiązującego kryterium dochodowego, upoważniającego do przyznania pomocy społecznej, co w niniejszej sprawie nie ma miejsca. Dalej, iż w odwołaniu strona sygnalizuje, że za jakiś czas utraci wynagrodzenie lub zasiłek chorobowy, jednakże organ obowiązany jest badać aktualną sytuację osoby zobowiązanej. Sytuacja bytowa i zdrowotna strony w przyszłości może się istotnie pogorszyć albo poprawić ale na nowo może być uwzględniona dopiero w razie rozpatrywania sprawy w przyszłości. Kolegium stwierdziło również, iż wbrew zarzutom odwołania organ I instancji należycie zbadał sytuację bytową, zdrowotną i dochodową strony. Wydając decyzję organ I instancji oparł się na danych zawartych w kwestionariuszu wywiadu środowiskowego z dnia 28 lutego 2014 r., który strona bez zastrzeżeń podpisała. Z wywiadu wynika zaś, ze strona posiada wyższe wykształcenie, pracuje w firmie A w R., jest niepełnosprawna w stopniu umiarkowanym, korzysta z pomocy medycznej w związku z dwoma kolizjami drogowymi, w których była poszkodowaną, mieszka z matką, emerytką niepełnosprawną w stopniu znacznym, wymagającą specjalistycznego leczenia. Organ dysponował dokumentacją dotyczącą zatrudnienia strony, świadectwem pracy i kartami wynagrodzeń z firmy A, zaświadczeniem o wynagrodzeniu z firmy B, obszerną dokumentacją medyczną strony i jej matki, fakturami wydatków na mieszkanie, leki, oświadczeniem o stanie majątkowym, dokumentacją dotyczącą należności emerytalnych strony i uzyskania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Dokumentacja ta została uzupełniona przy odwołaniu o szereg dokumentów i potwierdza ona w istocie dane dochodowe zawarte w wywiadzie środowiskowym wskazujące, że dochód na osobę w rodzinie w lutym 2014 r. wyniósł około 1267 zł, w marcu 2014 r. 1348 zł, przy kryterium dochodowym na osobę w rodzinie 456 zł. Podsumowując Kolegium nie podzieliło zarzutów odwołania co do nierzetelnego zgromadzenia materiału dowodowego i dowolnego jego oceniania, jak i błędnego przyjęcia, że nie zachodzą szczególne okoliczności dotyczące sytuacji rodziny niezbędne do zastosowania umorzenia nienależnie pobranego świadczenia, bowiem aktualnie trudne warunki zdrowotne osób w rodzinie, a szczególnie matki strony nie przemawiają za słusznością ewentualnego umorzenia należności na podstawie art. 30 ust. 9 ustawy. Kolegium wskazało również, że umorzenie należności jest rozwiązaniem najdalej idącym akcentując, iż organ I instancji wskazywał na możliwość rozłożenia należności na dogodne raty, co nie prowadziłoby do obniżenia poziomu życia rodziny poniżej kryterium egzystencji, z czego jednak, jak wynika z akt sprawy, strona nie skorzystała.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M. S. w istocie powtórzyła zarzuty sformułowane w odwołaniu, zarzuciła bowiem naruszenie art. 30 ust. 9 ustawy poprzez błędne przyjęcie, że nie zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej przemawiające jednoznacznie za koniecznością umorzenia nienależnie pobranego świadczenia; art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez nierzetelne zgromadzenie materiału dowodowego w sprawie, niepodjęcie wszelkich czynności celem dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, całkowite pominięcie faktu, że obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń spowoduje znaczne pogorszenie sytuacji majątkowej stawia stronę na granicy ubóstwa i wywoła potrzebę zgłoszenia się po kolejne świadczenia społeczne. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania, względnie rozpoznanie skargi stosownie do art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o oddalenie skargi, nie podzielając argumentów strony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: p.p.s.a.)., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W rozumieniu powyższych przepisów, sąd administracyjny bada legalność, czyli innymi słowy zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz z przepisami proceduralnymi, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Natomiast stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Po myśli art. 134 §1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a, skarga podlega oddaleniu w oparciu o przepis art. 151 tejże ustawy.

W ocenie sądu, tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...]utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] o odmowie umorzenia, na wniosek M. S., nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wraz z ustawowymi odsetkami.

Materialnoprawą podstawę kontrolowanych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w szczególności przepis art. 30 ust. 9 ustawy, który stanowi, iż organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.

Istotne jest, iż rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranego świadczenia następuje w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, iż organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia sprawy i może, lecz nie musi, uwzględnić żądania strony. Organ ograniczony jest ogólnymi regułami postępowania administracyjnego, określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego, co za tym podjęte rozstrzygnięcie nie może nosić cech dowolności. Nadto mieć na uwadze trzeba, iż jak przewidział ustawodawca w art. 30 ust. 1 ustawy "osoba, która pobrała nienależne świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu", co oznacza, że zasadą jest zwrot takich świadczeń, tym bardziej, że pochodzą one ze środków publicznych.

Z powyższych unormowań wynika, że umorzenie kwoty nienależnie pobranych świadczeń ma charakter wyjątkowy i niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca art. 30 ust. 9 ustawy. Skorzystanie przez organ z możliwości o jakiej mowa w przepisie uwarunkowane jest wystąpieniem po stronie osoby zobowiązanej do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji jej rodziny. Strona, która uprzednio pobrała nienależne świadczenie, do którego zwrotu jest obowiązana, a którego umorzenia się domaga, powołując się na brak możliwości spłaty spowodowany sytuacją majątkową i rodzinną, winna udokumentować ten fakt i przedłożyć organowi orzekającemu stosowne dowody celem uwiarygodnienia swych twierdzeń. Do uznania organu należy ocena, czy w określonej sytuacji spełniona została przesłanka szczególnie uzasadnionych okoliczności umożliwiających uwzględnienie wniosku o umorzenie należności. Przesłanka ta ma charakter wyjątkowy, co oznacza, iż nie może być interpretowana rozszerzająco i rozciągana na stany faktyczne, które choć trudne, pozbawione są cech szczególnych. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że użyty w art. 30 ust. 9 ustawy zwrot "szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny" należy interpretować biorąc pod uwagę fakt, iż sama trudna sytuacja materialna danej rodziny nie uzasadnia umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń. Jest to możliwe dopiero wówczas, gdy sytuacja rodziny będzie "szczególna" i to szczególna na tle rodzin uprawnionych do świadczeń rodzinnych, a nie względem wszystkich innych rodzin (vide: wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 29 września 2010 r., sygn. akt IV SA/Wr 298/10; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 26 października 2010 r., sygn. akt II SA/Bd 775/10; wyrok WSA w Łodzi z dnia 28 października 2010 r., sygn. akt II SA/Łd 742/10 oraz z dnia 22 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 1023/12; wyrok NSA z dnia 30 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OSK 2962/12 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto wykładnia przepisu art. 30 ust. 9 ustawy wskazuje, iż instytucja umorzenia należności czy to w całości, czy też w części winna być stosowana wyjątkowo, i to jedynie w sytuacjach gdy realnie nie jest możliwe odzyskanie kwoty nienależnie pobranego świadczenia w drodze postępowania egzekucyjnego, bądź gdy takowe dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę zobowiązaną albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania (vide: wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 28 marca 2012r., sygn. akt IV SA/Wr 768/11- http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wyraźnie zaznaczyć również należy, iż z uwagi na uznaniowy charakter zaskarżonej decyzji, sąd administracyjny kontrolując legalność decyzji o odmowie umorzenia nienależnie pobranego świadczenia może jedynie zbadać, czy organ prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe na okoliczność sytuacji rodzinnej, materialnej, zdrowotnej rodziny wnioskodawcy, czy poprawnie ocenił zebrane dowody oraz czy właściwie uzasadnił wydaną decyzję. Najistotniejszą kwestią podlegającą kontroli jest ocena w zakresie, czy poczynione przez organ ustalenia w sprawie pozwalają uznać, że nie zachodzą w niej szczególnie uzasadnione okoliczności, które umożliwiłyby podjąć decyzję pozytywną dla strony.

W ocenie sądu, zaskarżona przez M. S. decyzja podjęta została z zachowaniem reguł prowadzenia postępowania administracyjnego, ze szczególnym poszanowaniem reguł sprecyzowanych w art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organ zebrał obszerny materiał dowodowy, uzupełniony w ramach postepowania międzyinstancyjnego, który ocenił z zachowaniem zasad doświadczenia życiowego i logiki. Ocena ta w żadnym wypadku nie jest dowolna, a uzasadnienie obu decyzji zostało sporządzone z zachowaniem wszelkich wymogów procesowych. Tak przeprowadzone postępowanie dowodowe i analiza sytuacji rodzinnej, zdrowotnej i materialnej rodziny skarżącej pozwalały na ocenę, z której wynika że wbrew twierdzeniom strony, w istocie skarżąca znajduje się w sytuacji obiektywnie umożliwiającej spłatę zobowiązań, a w sprawie nie występują okoliczności uzasadniające umorzenie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Organ ustalił, opierając się m.in. na informacjach uzyskanych w toku wywiadu środowiskowego, który strona podpisała bez zastrzeżeń, iż strona posiada wyższe wykształcenie, pracuje w firmie B w R., jest niepełnosprawna w stopniu umiarkowanym, korzysta prywatnej, płatnej pomocy medycznej w związku z dwiema kolizjami drogowymi, w których była poszkodowana, mieszka z matką, emerytką niepełnosprawną w stopniu znacznym, wymagającą specjalistycznego leczenia. Na podstawie dokumentacji potwierdzającej historię zatrudnienia, leczenia skarżącej i jej matki oraz po analizie wszystkich przedłożonych przez stronę dokumentów organ ustalił m.in., iż dochód na osobę w rodzinie w lutym 2014 r. wyniósł około 1267 zł, w marcu 2014 r. 1348 zł, przy kryterium dochodowym na osobę w rodzinie 456 zł. Organ wyczerpująco przeanalizował sytuację materialną strony w kontekście jej stanu zdrowia, związanego z dwoma kolizjami drogowymi oraz stanem zdrowia matki, mając na uwadze wydatki jakie strona ponosi na utrzymanie i leczenie. Prawidłowo organ zbadał i rozważył, czy zaistniały szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące rodziny w odniesieniu do aktualnej sytuacji życiowej, materialnej i zdrowotnej. Z tego względu zasadnie nie uwzględnił argumentacji strony, iż po zakończeniu leczenia pozostanie osobą bezrobotną, gdyż pracowała na zastępstwo. Okoliczność ta, jak słusznie wskazywał organ, może być uwzględniona dopiero w momencie gdy faktycznie wystąpi, na czas orzekania bowiem trudno zakładać co stanie się w dalszej, czy bliższej przyszłości, nie jest bowiem wykluczone tak pogorszenie, jak i polepszenie sytuacji życiowej strony. Decyzja organu nie może zaś opierać się na domniemaniu, nie popartym materiałem dowodowym, wówczas bowiem nosiłaby znamiona dowolności. Sąd podziela ocenę organów administracji publicznej, iż sytuacja życiowa skarżącej jest trudna, jednakże nie wystąpiły szczególnie uzasadnione okoliczności, przemawiające za zastosowaniem przywileju umorzenia nienależnie pobranych świadczeń, wszak pochodzących ze środków publicznych. Owszem sytuacja rodziny skarżącej jest trudna, jednakże rodzina posiada źródło dochodu i nie jest wykluczone, iż po zakończeniu leczenia strona podejmie zatrudnienie. Kwota jaką obecnie dysponuje rodzina skarżącej jest niewiele mniejsza od kwoty, którą strona zobowiązana jest zwrócić. Bez wpływu na ocenę sytuacji strony pozostaje argument o konieczności spłaty licznych zobowiązań kredytowych, gdyż nie jest to, w ocenie sądu, szczególnie uzasadniona okoliczność w rozumieniu art. 30 ust. 9 ustawy. Strona zaciągając kolejne zobowiązania, choćby z uwagi na posiadane wykształcenie i zawód winna mieć świadomość, iż będzie zobowiązana do ich zwrotu wraz z odsetkami. Nadto, nawet jeżeli strona nie jest w stanie dokonać jednorazowo zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, to możliwy i realny jest zwrot w częściach, których wielkość pozostanie bez większego wpływu na egzystencję rodziny.

Kontrola sądowoadministracyjna wykazała, że organ administracji przeprowadził postępowanie zgodnie z zasadami wynikającymi z Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., czego skutkiem było ustalenie niespełnienia przez skarżącą przesłanki szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących jej rodziny. W konsekwencji tych ustaleń organ wydał prawidłowe rozstrzygnięcie w oparciu właściwy przepis prawa materialnego - art. 30 ust. 9 ustawy, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, sporządzonego z uwzględnieniem art. 107 § 3 k.p.a.

W tym stanie rzeczy sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

k.ż.