Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2522/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Uprawnienia do wykonywania zawodu
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 36 (8) ust. 1, 9 i 12;
journal: Dz.U. 2010 nr 10 poz 65
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity.
article: art. 138 par. 1 pkt 1.
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2013 r. sprawy ze skargi B. Z. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie egzaminu radcowskiego oddala skargę


UZASADNIENIE

Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (zwana dalej Komisją II stopnia) - działając w oparciu o art. 368 ust. 1, 9 i 12 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm. - zwaną dalej u.r.p.) w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku (tj. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. - zwaną dalej k.p.a) - uchwałą z dnia [...] września 2012 roku nr [...] po rozpatrzeniu odwołania B. Z. (zwaną dalej skarżącą) od uchwały Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego z siedzibą w Z. (zwanej dalej Komisją Egzaminacyjną) utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę.

Ustalono, że Komisja Egzaminacyjna uchwałą Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. stwierdziła, że skarżąca uzyskała negatywny wynik egzaminu radcowskiego.

W wyniku odwołania Komisja II stopnia uchwałą z dnia [...] stycznia 2012 r. uchyliła zaskarżoną uchwałę i sprawę przekazała do ponownego rozpatrzenia Komisji Egzaminacyjnej, wskazując że egzaminatorzy z prawa karnego nie sporządzili wymaganego uzasadnienia ocen cząstkowych.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Komisja Egzaminacyjna uchwałą z dnia [...] kwietnia 2012 r. stwierdziła, że skarżąca uzyskała negatywny wynik egzaminu radcowskiego. Komisja Egzaminacyjna wskazała, iż zdająca z części pierwszej egzaminu uzyskała ocenę bardzo dobry, z części trzeciej ocenę dobry, natomiast z części drugiej, czwartej i piątej oceny niedostateczne. Zdaniem Komisji Egzaminacyjnej wobec treści art. 36 ust. 1 u.r.p. skutkowało to negatywnym wynikiem egzaminu. Zgodnie z tym przepisem wynik pozytywny otrzymuje zdający, który z każdej z części egzaminu otrzymał ocenę pozytywną.

Od ww. uchwały odwołanie wniosła skarżąca, zarzucając:

1. z części drugiej egzaminu radcowskiego z zakresu prawa karnego:

- naruszenie przepisów art. 361 ust. 6, 10, 16 pkt. 4 lit a, b, c oraz art. 364 ust. 1 u.r.p., polegające na przyjęciu przez członków Komisji, że to odwołujący ponosi w pełni odpowiedzialność za ryzyko nie tylko związane z użyciem własnego sprzętu komputerowego, ale także za wadliwie przygotowaną przez Ministerstwo Sprawiedliwości aplikację do zdawania egzaminów prawniczych v. 1.0.0.0 (programu komputerowego dostarczonego na nośniku teleinformatycznym USB marki Kingston) – pendrive oraz za wprowadzające w błąd czynności osób wsparcia technicznego, polegających na rzekomym przywróceniu systemu, tj. ww. programu komputerowego, do pełnej sprawności po zgłoszonej przez zdającego w trakcie egzaminu jego usterki, tym samym nie zapewnieniu możliwości wykazania się przez zdającego przygotowaniem prawniczym;

- naruszenie przepisów art. 361 ust. 6, 10, 16 pkt. 4 lit a, b, c u.r.p. w związku z § 9a pkt. 4 i 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie przeprowadzenia egzaminu radcowskiego, poprzez pozbawienie odwołującego możliwości przystąpienia do rozwiązywania zadania z prawa karnego w formie odręcznej, w wyniku wprowadzenia błąd w zakresie przywrócenia przez informatyków ww. programu komputerowego do pełnej sprawności po zgłoszonej usterce;

- dokonanie błędnej oceny pracy (odzyskanej w części) z zakresu prawa karnego poprzez przyjęcie przez egzaminujących, że wskazane w zarzutach apelacji naruszenie przepisów art. 4 i 7 k.p.k. nie mogą być uznane za wystarczające, kiedy w świetle przedstawionego przez autorów opisu istotnych zagadnień dla Komisji Egzaminacyjnej do zadania z zakresu prawa karnego są one alternatywnie przyjęte;

- dokonanie błędnej oceny pracy poprzez nie uwzględnienie przez egzaminujących w całości podniesionych przez zdającego zarzutów apelacji, a dotyczących m.in. uznania zeznań żony oskarżyciela prywatnego za niewiarygodne, a także zeznań samego oskarżyciela, nie czyniąc tego wobec świadka A. C. oraz pozostałych podniesionych zarzutów w zakresie dokonania przez Sąd dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów i przyjęciu raz wyjaśnień oskarżyciela prywatnego za wiarygodne raz za niewiarygodne oraz przyjęciu, że zdarzenie z dnia [...] września 2010 r. stanowiło okoliczność zrównoważenia krzywdy, a w konsekwencji stanowiło podstawę odstąpienia od wymierzenia oskarżonemu kary za zarzucany mu czyn z art.216 § 1 k.k.;

2. w części czwartej egzaminu radcowskiego z zakresu prawa gospodarczego błędne przyjęcie przez egzaminatorów, że przygotowana przez odwołującego umowa jest nieważna poprzez nieprawidłowe określenie sposobu reprezentacji sprzedającego i tym samym wadliwe zastosowanie art. 379 k.s.h., nie zachowanie wymogów formalnych, działanie na szkodę klienta, wadliwe ustanowienie zastawu, w tym brak postanowień w zakresie jego wygaśnięcia, a także zwrotu przedmiotu zastawu oraz rozwiązań w sytuacji jego utarty i zniszczenia, uzasadniające ocenę negatywną;

3. w części piątej egzaminu radcowskiego z zakresu prawa administracyjnego dokonanie błędnej oceny pracy wyłącznie w oparciu o klucz odpowiedzi z pominięciem możliwości podniesienia innych zarzutów zawartych w skardze, które są zgodne z orzecznictwem sądowym i uznaniu ich za bezpodstawne oraz przyjęcie przez egzaminujących braku zrozumienia przez odwołującego istoty sprawy i trybu postępowania w jakim się ona toczyła, a także przyjęcia błędnej podstawy prawnej we wniosku o uchylenie zaskarżonych postanowień.

W związku z powyższym wniosła o:

- uchylenie negatywnych ocen cząstkowych zadania z zakresu prawa karnego (druga część egzaminu radcowskiego) z zakresu prawa gospodarczego (czwarta część egzaminu radcowskiego) i prawa administracyjnego (piąta część egzaminu radcowskiego) i w tym zakresie wydania ocen pozytywnych;

- uchylenie uchwały z dnia [...] kwietnia 2012 r. Komisji Egzaminacyjnej w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego;

- podjęcie uchwały w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego złożonego w 2011 r. przez odwołującego, stwierdzającej pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego;

- przeprowadzenie dowodu z protokołu przebiegu egzaminu radcowskiego 2011 r., w szczególności z części drugiej egzaminu w zakresie zgłaszanej przez zdającego awarii aplikacji przygotowanej przez Ministerstwo Sprawiedliwości.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia dokonując analizy obowiązującego stanu prawnego z punktu widzenia zakresu orzekania przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia wskazała, że przepis art. 368 ust. 12 u.r.p. stanowi, że do postępowania przed komisją odwoławczą stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Odpowiednie stosowanie przepisów prawa polega na tym, że niektóre z nich stosowane są wprost, inne ulegają modyfikacji, a jeszcze inne w ogóle nie mogą być stosowane, zaś ocena zakresu "odpowiedniego" stosowania przepisów powinna uwzględniać systematykę i cele regulacji, w obrębie której dany przepis ma być odpowiednio zastosowany. Odpowiednie zastosowanie przepisów z jednej regulacji nie może niweczyć rozwiązań przyjętych w regulacji, w której przepisy mają być stosowane.

Jej zdaniem przepis art. 368 ust. 9 u.r.p. stanowi, że do zadań komisji odwoławczej należy rozpatrywanie odwołań od wyników egzaminu radcowskiego, jednak procedura odwoławcza nie została uregulowana w ustawie. Wskazała, że w art. 368 ust. 14 u.r.p., ustawodawca działając zgodnie z art. 92 ust. 1 Konstytucji upoważnił Ministra Sprawiedliwości do wydania rozporządzenia w celu wykonania ustawy, obejmujące m.in. określenie trybu i sposobu działania komisji odwoławczej. W oparciu o delegację ustawową Minister Sprawiedliwości wydał rozporządzenie z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (Dz. U. Nr 164, poz. 1314 ze zm.). Z przepisu § 5 ust. 2 pkt 1 powołanego rozporządzenia wynika, że przewodniczący komisji odwoławczej wskazuje osobę odpowiedzialną za sporządzenie opinii dotyczącej zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu, mając na uwadze zakres odwołania i wiedzę członków z zakresu prawa objętego odwołaniem. Zgodnie z § 5 ust. 3 tego rozporządzenia, przewodniczący lub członek komisji sporządza pisemną opinię dotyczącą zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu wraz ze stanowiskiem. W myśl § 5 ust. 4 rozporządzenia, komisja głosuje nad ostateczną oceną z tej części egzaminu, która została zakwestionowana w odwołaniu, a następnie w sprawie uchwały o wyniku egzaminu radcowskiego.

Z powołanych uregulowań jej zdaniem wynika, że postępowanie odwoławcze przed komisja odwoławczą jest postępowaniem szczególnym, którego zakres strona określa w odwołaniu. Komisja kontroluje tylko tę część egzaminu, która została zakwestionowana przez stronę i tylko pod kątem zarzutów podniesionych przez stronę. Nie jest to zatem drugoinstancyjne postępowanie administracyjne w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego, tylko szczególne postępowanie odwoławcze, które ma na celu rozpatrzenie zasadności zarzutów odwołania, nie zaś skontrolowanie całego przebiegu egzaminu ani też ponowne sprawdzenie prac egzaminacyjnych.

Uznała, że zgodnie z art. 364 ust. 1 u.r.p., egzamin radcowski polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu radcowskiego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. W myśl art. 365 ust. 2 wskazanej ustawy, oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Krajową Radę Radców Prawnych, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje.

Określone w przytoczonym przepisie kryteria muszą być spełnione łącznie, bo tylko wtedy uprawniona jest ocena, że zdający jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Dokonując więc oceny prac z poszczególnych części od drugiej do piątej należy kierować się wskazówkami w tym przepisie zawartymi, odnosząc je indywidualnie do każdej pracy.

Komisja Egzaminacyjna z części drugiej egzaminu wystawiła odwołującej ocenę niedostateczną stwierdzając, że po zakończeniu rozwiązywania zadania nie doszło do zapisania pracy skarżącej w formacie PDF i dlatego praca nie mogła zostać wydrukowana. W wyniku ekspertyzy odzyskano tylko część pracy i z uwagi na jej znikomość pierwotnie odstąpiono od wydania ocen cząstkowych. W trakcie egzaminu - co zostało odnotowane w protokole z przebiegu egzaminu - zdająca B. Z. (pod kodem nr [...] ) o godzinie [...] zgłosiła usterkę aplikacji - zanik menu. Przywołana osoba wsparcia technicznego potwierdziła ten fakt stwierdzając, iż nastąpiło to z przyczyn niezależnych od osoby zdającej. W wyniku podjętych czynności przywrócono sprawność aplikacji o godzinie [...].

Po zakończeniu egzaminu radcowskiego, na zlecenie Ministerstwa Sprawiedliwości, przeprowadzona została ekspertyza w zakresie zbadania przyczyn niezapisania się pliku z pracą egzaminacyjną i w miarę możliwości jej odtworzenia na komputerze przenośnym, na którym uruchomiona była aplikacja komputerowa. W opinii P. jednoznacznie stwierdzono, że pendrive jest sprawy i nie zawiera błędów, a aplikacja z pen drive uruchomiona w komputerze testowym pracuje poprawnie. Dziennik zabezpieczeń wskazuje, że dnia [...] czerwca 2011 r. zalogowano się do systemu o godzinie [...], a następnie o godzinie [...]. W dzienniku nie ma zapisów z godziny od [...]. (a więc faktycznie od momentu zgłoszenia zaniku menu) do godziny [...]. W konkluzji opinii stwierdzono, że z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością przyczyną niezapisania się plików podsumowujących egzamin było nieprawidłowe zamknięcie aplikacji np. poprzez wciśnięcie na komputerze klawisza "wyłącz", a nie przez zalecane zakończenie pracy programu AZEP i następnie zamknięcie systemu operacyjnego.

Zespół opiniujący dysponował pendrive oraz komputerem zdającej, jednak udało się odzyskać nieznaczną część pracy zdającej.

Z powyższych przyczyn ocenie merytorycznej mogła podlegać tylko praca w wersji odzyskanej i wydrukowanej.

Egzaminatorzy ocenili zadanie z zakresu prawa karnego opracowane przez Skarżącą na niedostateczny.

Zdająca ten egzamin miała za zadanie prawidłowo sporządzić apelację, a więc taki środek odwoławczy, który spełniałby wymogi określone w Kodeksie postępowania karnego. Oprócz przedstawienia zakresu zaskarżenia i określenia wniosku, z czego zdająca wywiązała się, apelacja winna zawierać właściwie podniesione zarzuty, gdyż ich treść ma decydujące znaczenie dla oceny czy profesjonalny reprezentant strony skarżącej zadbał należycie o interes strony w imieniu której występował. Błędne przedstawienie przez zdającą zarzutów sporządzonej apelacji, nie daje podstaw do pozytywnej oceny pracy skarżącej. To, że nie "odzyskano" w całości uzasadnienia tej apelacji jest bez wpływu na taką ocenę tej pracy. Z tych wszystkich względów niedostateczna ocena pracy skarżącej w ramach drugiej części egzaminu radcowskiego jest zasadna, a wniesione odwołanie od wyniku egzaminu radcowskiego z zakresu prawa karnego nie zasługuje na uwzględnienie.

Odnosząc się do czwartej części egzaminu projekt umowy został oceniony przez dwóch niezależnych od siebie egzaminatorów na oceny niedostateczne. Istota zagadnienia, które zdecydowało o uznaniu przez egzaminatorów o nieważności sporządzonej przez zdającego umowy sprowadza się do rozstrzygnięcia czy do podpisania umowy sprzedaży udziałów, której dotyczy przedmiotowym kazus, a więc czynności o charakterze czysto technicznym wymagane jest działanie całej rady nadzorczej in corpore, czy wystarczą podpisy np. dwóch upoważnionych członków rady tak jak przyjęto w ww. zadaniu.

Odnosząc się do piątej części egzaminu Komisja Egzaminacyjna II Stopnia stwierdziła, że Skarżąca dostrzegła problematykę związaną z procedurą rozpatrywania wniosku o wznowienie postępowania i przyjęła jedno z rozwiązań wskazanych w orzecznictwie NSA. W związku z powyższym oraz biorą pod uwagę wskazane przez egzaminatorów pozytywy pracy, jej staranność dobry styl i język, Komisja uznała, że sporządzona przez Skarżącą skarga zasługuje na ocenę dostateczna albowiem pozytywnie oceniane elementy przeważają nad jej mankamentami.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca, zarzuciła organowi:

1. z części drugiej egzaminu radcowskiego z zakresu prawa karnego

a) naruszenie przepisów postępowania w tym:

- art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 361 ust. 6, 10, 16 pkt 4 lit a, b, c oraz art. 364 ust. 1 u.r.p. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie poprzez przyjęcie przez członków obu Komisji Egzaminacyjnych, że to Skarżąca ponosi w pełni odpowiedzialność za ryzyko nie tylko związane z użyciem własnego sprzętu komputerowego, ale także za wadliwie przygotowaną przez Ministerstwo Sprawiedliwości aplikację do zdawania egzaminów prawniczych v.l.0.0.0 (programu komputerowego dostarczonego na nośniku teleinformatycznym USB marki Kingston) - pendrive oraz za wprowadzające w błąd czynności osób wsparcia technicznego polegających na rzekomym przywróceniu systemu tj. ww. programu komputerowego do pełnej sprawności po zgłoszonej przez Skarżącą w trakcie egzaminu jego usterki, tym samym nie zapewnieniu możliwości wykazania się przez Skarżącą przygotowaniem prawniczym;

- tj. art. 7, art. 76 § 1 , art. 77 § 1 i art. 80, 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 361 ust. 6, 10, 16 pkt. 4 lit a, b, c u.r.p. w powiązaniu z § 9a pkt. 4 i 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie przeprowadzenia egzaminu radcowskiego (Dz.U. z 2009 r. nr 163 poz. 1302 ze zm.) polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie wyrażającej się zwłaszcza poprzez brak odniesienia do podnoszonego przez Skarżącą naruszenia przepisów postępowania przez Komisję Egzaminacyjną polegającego na pozbawieniu Skarżącej możliwości przystąpienia do rozwiązywania zadania z prawa karnego w formie odręcznej, w wyniku wprowadzenia w błąd w zakresie przywrócenia przez informatyków ww. programu komputerowego do pełnej sprawności po zgłoszonej usterce, mający niewątpliwe istotny wpływ na wynik sprawy, i przyjęciu że sporządzona apelacja nie spełnia wymogów określonych w kodeksie postępowania karnego oraz że bez wpływu na negatywną ocenę pozostaje brak odzyskania w całości uzasadnienia tej apelacji;

- tj. art. 7, art. 76 § 1 , art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie opartej jedynie na opinii P. z dnia [...] lipca - [...] sierpnia 2011 r. stwierdzającej że prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością przyczyną nie zapisania się plików podsumowujących egzamin z prawa karnego było nieprawidłowe zamknięcie aplikacji co w konsekwencji doprowadziło do uznania okoliczności za udowodnioną, w sytuacji gdy ww. opinia nie odpowiada na podstawowe pytanie dlaczego nie doszło do zapisywania pracy Skarżącej co 1 minutę po zgłoszonej usterce ww. oprogramowania (tj. zaniku menu) i rzekomym przywróceniu aplikacji przez osoby wsparcia technicznego;

- tj. art. 7, art. 77 w zw. z art. 140 k.p.a. z zw. art. 36 ust. 12 u.r.p polegającym na niewyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, w szczególności poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości, w szczególności w zakresie zbadania poprawności treści zadania egzaminu radcowskiego z dziedziny prawa karnego w odniesieniu do możliwych innych poprawnych rozwiązań tego zadania;

- tj. art. 7 poprzez nie wyjaśnienie stanu faktycznego polegającego na przyjęciu przez Komisję Egzaminacyjną II Stopnia błędnych ustaleń wyrażających się w stwierdzeniu że Skarżąca trafnie dostrzegała uznania za niewiarygodne zeznania żony oskarżyciela prywatnego jako błąd sądu w kontekście art. 7 k.p.k. jedynie na gruncie złożonego odwołania, która to okoliczność nie mogła spowodować oceny pozytywnej z zakresu prawa karnego, w sytuacji gdy ww. zarzut został przez Skarżącą przywołany w apelacji odzyskanej w jej fragmentarycznej postaci;

- tj. art. 8 i 107 § 3 i art. 11 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej uchwały z uwagi na zawarcie w niej ogólnikowych stwierdzeń, w szczególności niewyjaśnienia dlaczego przedstawione przez Skarżącą zarzuty obrazy przepisów postępowania mającej wpływ na treść wyroku, a mianowicie art. 4, 7 i 410 k.p.k. w zw. z art. 216 § 3 kk. poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego w zakresie czynu zarzucanego oskarżonemu w pkt II aktu oskarżenia w ocenie Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia są niewłaściwe i nie zasługują na pozytywną ocenę;

b) przepisów prawa materialnego:

- tj. art. 365 ust 2 u.r.p poprzez dokonanie błędnej oceny pracy (odzyskanej w części) z zakresu prawa karnego i przyjęcie przez Komisje Egzaminacyjne, że wskazane w zarzutach apelacji naruszenie przepisów art. 4 i 7 k.p.k. nie mogą być uznane za wystarczające, kiedy w świetle przedstawionego przez autorów opisu istotnych zagadnień dla Komisji Egzaminacyjnej do zadania z zakresu prawa karnego (druga część egzaminu radcowskiego [...] czerwca 2011 r.) są one alternatywnie przyjęte;

- dokonanie błędnej oceny pracy poprzez nie uwzględnienie przez egzaminujących w całości podniesionych przez Skarżącą zarzutów apelacji, a dotyczących m.in. uznania zeznań żony oskarżyciela prywatnego za niewiarygodne, a także zeznań samego oskarżyciela, nie czyniąc tego wobec świadka, oraz pozostałych podniesionych zarzutów w zakresie dokonania przez Sąd dowolnej a nie swobodnej oceny dowodów i przyjęciu raz wyjaśnień oskarżyciela prywatnego za wiarygodne raz za niewiarygodne, oraz przyjęciu że zdarzenie z dnia [...] września 2010 r. stanowiło okoliczność zrównoważenia krzywdy a w konsekwencji stanowiło podstawę odstąpienia od wymierzenia oskarżonemu kary za zarzucany mu czyn z art. 216 § 1 k.k.;

2. w części czwartej egzaminu radcowskiego z zakresu prawa gospodarczego:

a) naruszenie przepisów postępowania:

- tj. art. 7, art. 77 w zw. z art. 140 k.p.a. z zw. art. 368 ust. 12 u.r.p polegającym na niewyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, w szczególności poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości, w szczególności w zakresie zbadania poprawności treści zadania egzaminu radcowskiego z dziedziny prawa gospodarczego w odniesieniu do dopuszczalnej konstrukcji reprezentacji spółki kapitałowej przez dwóch członków rady nadzorczej, w kontekście przewidzianego w art. 379 k.s.h wyjątku od zasady reprezentacji;

- tj. art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. z zw. art. 368 ust. 12 u.r.p polegającym na niewyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości, w szczególności w zakresie zbadania poprawności treści zadania egzaminu radcowskiego z dziedziny prawa gospodarczego w odniesieniu do przyjętego przez Komisję Egzaminacyjną za stanowiskiem egzaminatorów zaprezentowanym w piśmie z dnia [...] września 2012 r., że Skarżąca założyła, że rada nadzorcza reprezentuje spółkę kapitałową jedynie na podstawie odpisu z KRS (stanowiskiem przekazanym przez Komisję Egzaminacyjną II Stopnia i pismem z dnia [...] października 2012 r., a zatem o którym Skarżąca dowiedziała się dopiero na etapie składania niniejszej skargi, a nie z treści uzasadnieniu ocen cząstkowych) i tym samym pominięciu, że w sporządzonej umowie reprezentacja ta wynikała ze statutu spółki;

b) naruszenia przepisów prawa materialnego:

- tj. art. 36 ust. 2 u.r.p. poprzez uznanie, że zaproponowany przez Skarżącą sposób reprezentacji spółki kapitałowej, bezskuteczne ustanowienie zastawu, błędnej klauzuli salwatorianskiej oraz omyłce przy określeniu liczby sprzedawanych udziałów całkowicie dyskwalifikują sporządzoną umowę, w sytuacji gdy w pozostałym zakresie spełniała stawiane ww. części egzaminu radcowskiego wymogi;

3. w części piątej egzaminu radcowskiego z zakresu prawa administracyjnego:

a) naruszenia przepisów postępowania:

- tj. art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez sporządzenie przez Komisję Egzaminacyjną II Stopnia pozornego uzasadnienia zaskarżonej uchwały nieadekwatnego do podjętego rozstrzygnięcia polegającego na przyjęciu, że pomimo spełnienia przez Skarżącą w sporządzonej skardze wymogów pozwalających wystawić ocenę dostateczną ostatecznie nie uchyliła uchwały z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] i nie zmieniła w tej części egzaminu radcowskiego;

- tj. art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez sporządzenie przez Komisję Egzaminacyjną II Stopnia uzasadnienia niepełnego polegającego na przyjęciu, że pomimo dopuszczalnego sposobu rozwiązania zadania z prawa administracyjnego skarga Skarżącej zasługuje na ocenę dostateczną z uwagi na przeważającą ilość elementów pozytywnych tej pracy nad jej mankamentami - ostatecznie ich nie wymieniając.

W związku z powyższym Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały w całości i przekazanie sprawy Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej uchwale i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. Nr 270 - dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi jest uchwała Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego z dnia [...] września 2012 roku utrzymująca w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej [...] kwietnia 2012 roku.

Dokonując analizy obowiązującego stanu prawnego z punktu widzenia zakresu orzekania przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia należy uznać, że przepis art. 368 ust. 12 u.r.p stanowi, że do postępowania przed komisją odwoławczą stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Odpowiednie stosowanie przepisów prawa polega na tym, że niektóre z nich stosowane są wprost, inne ulegają modyfikacji, a jeszcze inne w ogóle nie mogą być stosowane, zaś ocena zakresu "odpowiedniego" stosowania przepisów powinna uwzględniać systematykę i cele regulacji, w obrębie której dany przepis ma być odpowiednio zastosowany. Odpowiednie zastosowanie przepisów z jednej regulacji nie może niweczyć rozwiązań przyjętych w regulacji, w której przepisy mają być stosowane.

Działając w oparciu o delegację ustawową wynikającą z treści art. 368 ust. 14 u.r.p. Minister Sprawiedliwości wydał rozporządzenie z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (Dz. U. Nr 164, poz. 1314 ze zm.). Z przepisu § 5 ust. 2 pkt 1 powołanego rozporządzenia wynika, że przewodniczący komisji odwoławczej wskazuje osobę odpowiedzialną za sporządzenie opinii dotyczącej zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu, mając na uwadze zakres odwołania i wiedzę członków z zakresu prawa objętego odwołaniem. Zgodnie z § 5 ust. 3 tego rozporządzenia, przewodniczący lub członek komisji sporządza pisemną opinię dotyczącą zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu wraz ze stanowiskiem. W myśl § 5 ust. 4 rozporządzenia, komisja głosuje nad ostateczną oceną z tej części egzaminu, która została zakwestionowana w odwołaniu, a następnie w sprawie uchwały o wyniku egzaminu radcowskiego. Z powołanych uregulowań jej zdaniem wynika, że postępowanie odwoławcze przed komisją odwoławczą jest postępowaniem szczególnym, którego zakres strona określa w odwołaniu. Komisja kontroluje tylko tę część egzaminu, która została zakwestionowana przez stronę i tylko pod kątem zarzutów podniesionych przez stronę. Nie jest to, drugoinstancyjne postępowanie administracyjne w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego, tylko szczególne postępowanie odwoławcze, które ma na celu rozpatrzenie zasadności zarzutów odwołania, nie zaś skontrolowanie całego przebiegu egzaminu ani też ponowne sprawdzenie prac egzaminacyjnych.

Zgodnie z art. 364 ust. 1 u.r.p., egzamin radcowski polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu radcowskiego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Wobec czego egzamin radcowski ma za zadanie zweryfikować znajomość przez zdających przepisów prawa, w tym również prawa materialnego oraz przygotowania praktycznego do wykonywania zawodu radcy prawnego. W myśl art. 365 ust. 2 wskazanej ustawy, oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Krajową Radę Radców Prawnych, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje.

Określone w przytoczonym przepisie kryteria muszą być spełnione łącznie, bo tylko wtedy uprawniona jest ocena, że zdający jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Dokonując więc oceny prac z poszczególnych części od drugiej do piątej należy kierować się wskazówkami w tym przepisie zawartymi, odnosząc je indywidualnie do każdej pracy.

Zdaniem Sądu organ odwoławczy prawidłowo zebrał i rozważył materiał dowodowy w niniejszej sprawie, jak i wszelkie istotne okoliczności faktycznoprawne z niego wynikające, czego dowodem jest chociażby podwyższenie oceny za rozwiązanie zadania z części piątej egzaminu.

Zgodnie z § 9a ust. 1-3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 roku w sprawie przeprowadzania egzaminu radcowskiego (Dz. U. Nr 163, poz. 1302 ze zm.), rozwiązanie zadań z drugiej do piątej części egzaminu radcowskiego następuje w formie odręcznej lub przy użyciu własnego sprzętu komputerowego. Przed terminem egzaminu radcowskiego przewodniczący komisji egzaminacyjnej informuje zdających przez zamieszczenie ogłoszenia na stronach internetowych poszczególnych okręgowych izb radców prawnych lub pisemnie o wymogach technicznych dotyczących przygotowania i przeprowadzenia egzaminu radcowskiego przy użyciu własnego sprzętu komputerowego oraz o sposobie użycia tego sprzętu przy rozwiązywaniu zadań z części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego, uniemożliwiającego przekaz lub odbiór informacji. Przed terminem egzaminu radcowskiego zdający składa przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej pisemną informację o wyborze sposobu rozwiązywania zadań z drugiej do piątej części egzaminu radcowskiego w formie odręcznej albo przy użyciu własnego sprzętu komputerowego. W przypadku wyboru rozwiązywania zadań z drugiej do piątej części egzaminu radcowskiego przy użyciu własnego sprzętu komputerowego zdający składa także pisemne oświadczenie o akceptacji warunków związanych z użyciem własnego sprzętu komputerowego, zawierające deklarację, że znane są mu zagrożenia, o których mowa w § 9a ust. 4 i 5 rozporządzenia. Niezłożenie tego oświadczenia oznacza wybór formy odręcznej rozwiązywania zadań z drugiej do piątej części egzaminu radcowskiego.

W myśl § 9a ust. 4 i 5 powołanego rozporządzenia, zdający ponosi ryzyko związane z użyciem własnego sprzętu komputerowego i zainstalowanego na nim oprogramowania, powodujące brak możliwości rozwiązania zadania z drugiej do piątej części egzaminu radcowskiego przy użyciu własnego sprzętu komputerowego. W takim przypadku zdający może przystąpić do rozwiązywania zadania w formie odręcznej, jednakże czas trwania tej części egzaminu radcowskiego nie ulega odpowiedniemu przedłużeniu, co odnotowuje się w protokole z przebiegu egzaminu radcowskiego.

Skarżąca wybrała rozwiązanie zadań z drugiej do piątej części egzaminu radcowskiego przy użyciu własnego sprzętu komputerowego i złożyła pisemne oświadczenie o akceptacji warunków związanych z użyciem własnego sprzętu komputerowego, zawierające deklarację, że znane są jej zagrożenia związane z rozwiązywaniem zadań w tej formie.

Z części drugiej egzaminu radcowskiego z zakresu prawa karnego w trakcie egzaminu - co zostało odnotowane w protokole z przebiegu egzaminu – skarżąca (pod kodem nr [...]) o godzinie [...]zgłosiła usterkę aplikacji - zanik menu. Przywołana osoba wsparcia technicznego potwierdziła ten fakt stwierdzając, iż nastąpiło to z przyczyn niezależnych od osoby zdającej (fakty nie kwestionowane). W wyniku podjętych czynności przywrócono sprawność aplikacji o godzinie [...]. Po zakończeniu egzaminu radcowskiego, na zlecenie Ministerstwa Sprawiedliwości, przeprowadzona została ekspertyza w zakresie zbadania przyczyn niezapisania się pliku z pracą egzaminacyjną i w miarę możliwości jej odtworzenia na komputerze przenośnym, na którym uruchomiona była aplikacja komputerowa. W opinii P. stwierdzono, że pen drive jest sprawy i nie zawiera błędów, a aplikacja z pen drive uruchomiona w komputerze testowym pracuje poprawnie. Dziennik zabezpieczeń wskazuje, że dnia [...] czerwca 2011 r. załogowano się do systemu o godzinie [...], a następnie o godzinie [...]. W dzienniku nie ma zapisów z godziny od [...]. (a więc faktycznie od momentu zgłoszenia zaniku menu) do godziny [...]. W konkluzji opinii stwierdzono, że z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością przyczyną niezapisania się plików podsumowujących egzamin było nieprawidłowe zamknięcie aplikacji np. poprzez wciśnięcie na komputerze klawisza "wyłącz", a nie przez zalecane zakończenie pracy programu AZEP i następnie zamknięcie systemu operacyjnego. Zespół opiniujący dysponował pen drive oraz komputerem zdającej, jednak udało się odzyskać nieznaczną część pracy zdającej. Z powyższych przyczyn ocenie merytorycznej mogła podlegać tylko praca w wersji odzyskanej i wydrukowanej. Egzaminatorzy ocenili zadanie z zakresu prawa karnego opracowane przez Skarżącą na niedostateczny.

Zdaniem Sądu wykonanie tego zadania przez zdającą nie zasługuje na pozytywną ocenę. Jako zasadną należy uznać ocenę tego zadania dokonaną przez egzaminatorów. Trafne jest przedstawione przez nich uzasadnienie ocen cząstkowych pracy egzaminowanej. Dokonując oceny apelacji sporządzonej przez skarżącą stwierdzić należy, iż zasadnie został ujęty zakres zaskarżenia i wniosek apelacji. Tylko te elementy apelacji zasługują na pozytywną ocenę, ale nie stanowią one wystarczającej podstawy do uznania, iż ten środek odwoławczy sporządzony został przez zdającą prawidłowo. Komisja II stopnia w sposób wszechstronny i dokładny zbadała sprawę z uwzględnieniem argumentacji zawartej w złożonym odwołaniu - czemu w sposób jasny, precyzyjny i wyczerpujący dała wyraz w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Nietrafny z tej przyczyny pozostaje zarzut naruszenia art. 8 i 11 k.p.a., ponieważ zaskarżona uchwała zawiera wystarczająco wszechstronne i dokładne uzasadnienie. Jak stanowi art. 365 ust. 2 u.r.p. ocenie podlega wyłącznie "rozwiązanie" każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu. Materiałem dowodowym dla ustalenia wyniku egzaminu są zatem wyłącznie prace egzaminacyjne zdających o ostatecznej treści, w wypadku rozwiązywania zadań za pomocą własnego sprzętu komputerowego, w ich wydrukowanej wersji. Nie można podzielić stanowiska skarżącej o pozbawieniu jej możliwości wykazania się przygotowaniem prawniczym poprzez "pozbawienie możliwości przystąpienia do odręcznego sporządzenia rozwiązania z zakresu prawa karnego po zgłoszonej usterce", ponieważ zdającej, zgodnie z § 9 ust. 6 ww. rozporządzenia przysługiwało w każdym czasie prawo do zmiany formy rozwiązywania zadania. Odzyskana praca skarżącej z części drugiej egzaminu została natomiast oceniona przez pryzmat ustawowych kryteriów oceny i w sposób z nimi zgodny, a zaskarżona uchwała Komisji II stopnia zawiera wszechstronne i dokładne omówienie mankamentów pracy, które nie pozwoliły na wystawienie oceny pozytywnej.

Zaznaczyć przy tym należy, że z § 9a ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie przeprowadzenia egzaminu radcowskiego wynika wprost, że ryzyko "związane z użyciem własnego sprzętu komputerowego i zainstalowanego na nim oprogramowania" ponosi zdający.

Co do części czwartej egzaminu, po zapoznaniu się z treścią zadania, zdający powinien sporządzić na zlecenie A. N. umowę sprzedaży udziałów w "T." spółce z ograniczoną odpowiedzialnością uwzględniającą założenia ujęte w zadaniu tj.:

1. "C." spółka akcyjna z siedzibą w W. jest właścicielem 250 udziałów o wartości nominalnej 150 złotych każdy w "T." spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W., które zamierza zbyć A. N., członkowi swego zarządu, za cenę 150 000 złotych. Zarząd spółki "C." jest trzyosobowy.

2. W "T." sp. z o.o. jest jeszcze dwóch innych wspólników. Zgodnie z umową spółki "T.", zbycie udziałów wymaga zgody spółki, a wspólnikom tej spółki przysługuje prawo pierwszeństwa w nabyciu zbywanych udziałów.

3. "C." spółka akcyjna uzyskała zgodę "T." sp. z o.o. na zbycie udziałów. Nie upłynął termin do złożenia oświadczeń przez pozostałych wspólników o skorzystaniu z prawa pierwszeństwa.

4. A. N. jest żonaty i nabywa udziały ze środków pochodzących z majątku wspólnego, a strony umowy postanawiają że "C." spółka akcyjna będzie mogła żądać zaspokojenia z majątku wspólnego małżonków N..

5. W celu zabezpieczenia wierzytelności "C." spółki akcyjnej z tytułu zapłaty ceny, A. N. ustanawia w umowie sprzedaży prawo zastawu na rzeczy ruchomej.

Osoba przystępująca do egzaminu z części czwartej winna wykazać się znajomością prawa z zakresu:

- kodeksu spółek handlowych: zasad reprezentacji spółki akcyjnej przy czynności z członkiem zarządu (art. 379 § 1 k.s.h.), zasad zbywania udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością - wymóg zgody (art. 182 k.s.h.) przy uwzględnieniu pierwszeństwa w nabyciu udziałów. Umowa winna mieć charakter warunkowy, tj. pod warunkiem, że wszyscy wspólnicy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w określonym terminie złożą oświadczenia, iż rezygnują z prawa pierwszeństwa nabycia zbywanych udziałów lub upłynie termin do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z prawa pierwszeństwa;

- kodeksu cywilnego: o umowie sprzedaży (art. 535 k.c. i nast.), ustanowieniu zastawu (art. 306 k.c. i nast.);

- kodeksu rodzinnego i opiekuńczego - (art. 41 § 1 k.r.o.); zgody małżonka na zaciągnięcie zobowiązania, niezbędnej dla zaspokojenia się wierzyciela z majątku wspólnego;

a przede wszystkim powinna sporządzić ważną umowę, uwzględniającą wszystkie założenia wskazane w zadaniu.

Jak wynika z akt sprawy Skarżąca sporządziła umowę datowaną na dzień [...] czerwca 2011 roku, nie wskazując jednak miejsca jej zawarcia.

Zgodnie z art. 374. § 1 k.s.h. pisma i zamówienia handlowe składane przez spółkę w formie papierowej i elektronicznej, a także informacje na stronach internetowych spółki powinny zawierać:

1. firmę spółki, jej siedzibę i adres,

2. oznaczenie sądu rejestrowego, w którym przechowywana jest dokumentacja spółki oraz numer pod którym spółka jest wpisana do rejestru,

3. numer identyfikacji podatkowej (NIP),

4. wysokość kapitału zakładowego i kapitału wpłaconego.

Natomiast w myśl art. 34 ust. 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym (dalej ustawa o KRS), podmioty wpisane do Rejestru są obowiązane umieszczać w oświadczeniach pisemnych, skierowanych, w zakresie swojej działalności, do oznaczonych osób i organów, następujące dane:

1. firmę lub nazwę,

2. oznaczenie formy prawnej wykonywanej działalności,

3. siedzibę i adres,

4. numer NIP,

5. oznaczenie sądu rejestrowego, w którym przechowywane są akta rejestrowe podmiotu oraz numer podmiotu w Rejestrze.

Zdająca indywidualizując zbywcę "C." spółka akcyjna wypełniła warunki, o których mowa we wskazanych wyżej przepisach. W sposób poprawny i wyczerpujący oznaczyła również nabywcę A. N..

Zgodnie z art. 379 § 1 k.s.h., w umowie między spółką a członkiem zarządu, jak również w sporze z nim spółkę reprezentuje rada nadzorcza albo pełnomocnik powołany uchwałą walnego zgromadzenia. Autorka pracy zachowując, co do zasady, powyższy wymóg w zakresie reprezentacji przyjęła, że "C." spółka akcyjna jest reprezentowana przez "członków rady nadzorczej (...) uprawnionych do reprezentacji zgodnie ze statutem spółki (...) oraz odpisem z KRS z dnia [...] maja 2011 roku stanowiącego załącznik nr 1 do niniejszej umowy". Niewątpliwie zaproponowany przez zdającą sposób reprezentacji (dwóch członków rady nadzorczej) uwzględniał wskazany w ww. przepisie wyjątek od zasady reprezentacji spółki kapitałowej przez jej zarząd. Powyższe, nie stanowi o przyjęciu przez zdającą, iż spółkę reprezentowała dwuosobowa rada nadzorcza - bo takiej nie ma. Zgodzić się należy z twierdzeniem, że spółkę w sytuacji o której stanowi art. 379 § 1 k.s.h. reprezentuje cała rada nadzorcza, która w myśl art. 385 § 1 k.s.h. składa się co najmniej z trzech, a w spółkach publicznych z co najmniej pięciu członków powoływanych i odwoływanych przez zgromadzenie. Nie mniej jednak istota zagadnienia, które zdecydowało o uznaniu przez egzaminatorów o nieważności sporządzonej przez zdającą umowy sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy do podpisania umowy sprzedaży udziałów, której dotyczy przedmiotowym kazus, a więc czynności o charakterze czysto technicznym wymagane jest działanie całej rady nadzorczej in corpore, czy wystarczą podpisy np. dwóch upoważnionych członków rady tak jak przyjęto w ww. zadaniu.

W literaturze przedmiotu prezentowane jest stanowisko, że czynności wymagane przez art. 379 § 1 k.s.h. mogą być dokonywane przez radę nadzorczą niedziałającą in corpore, ale według zasad określonych w statucie, uchwale walnego zgromadzenia, regulaminie rady nadzorczej, czy w braku takich ustaleń w uchwale rady nadzorczej.

Skarżąca błędnie przyjęła w sporządzonej przez siebie umowie, iż dwóch członków rady nadzorczej jest uprawnionych do reprezentacji spółki na podstawie odpisu z KRS spółki (informacja taka nie może wynikać z odpisu spółki z KRS). Obowiązek reprezentacji spółki przez radę nadzorczą w czynnościach prawnych z członkiem jej zarządu wynika wprost z ustawy - art. 379 § 1 k.s.h. - bądź (jak przyjęła zdająca) z jej statutu. Z treści projektu umowy wynika jednak, że zdająca jako załącznik do umowy wymienia jedynie odpis z KRS (załącznik nr 1). Mając na uwadze, że przyjęta przez zdającą konstrukcja jest dopuszczalna, to brak jest prawnego oparcia dla takiej reprezentacji w stanie faktycznym sprawy.

Skarżąca prawidłowo sporządziła warunkową umowę zbycia udziałów. Założenia dotyczące pochodzenia środków na nabycie udziałów w spółce oraz możliwości zaspokojenia się zbywcy z majątku wspólnego A. N. i jego żony zostały uwzględnione przez zdającą w § 5 umowy. Projekt umowy uwzględnia w swej treści regulację, o której mowa w art. 41 § 1 k.r.o.

Zgodnie z art. 306 § 1 k.c., w celu zabezpieczenia oznaczonej wierzytelności można rzecz ruchomą obciążyć prawem, na mocy którego wierzyciel będzie mógł dochodzić zaspokojenia z rzeczy bez względu na to, czyją stała się własnością i z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela rzeczy, wyjąwszy tych, którym z mocy ustawy przysługuje pierwszeństwo szczególne. W myśl zaś art. 307 § 1 k.c., do ustanowienia zastawu potrzebna jest umowa między właścicielem a wierzycielem oraz, z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, wydanie rzeczy wierzycielowi albo osobie trzeciej, na którą strony się zgodziły. Autorka pracy, kwestii zabezpieczenia wykonania umowy zastawem na rzeczy ruchomej, poświęciła postanowienie § 10 umowy. Bez wątpienia przywołane wyżej postanowienie umowne dotyczące ustanowienia prawa zastawu jest bezskuteczne. Autorka pracy uchybiła bowiem przepisowi art. 307 § 1 k.c. i nie zastrzegła, że przedmiot zastawu podlega wydaniu zastawnikowi.

Zdaniem Sądu w zakresie braku uregulowania sposobu i formy zmiany umowy zbycia udziałów, należy podzielić wnioski egzaminatorów, iż § 15 umowy dotyczący sposobu i formy jej zmiany został nieprawidłowo skonstruowany. Umowa zbycia udziałów zawierana jest w kwalifikowanej formie, tj. z podpisami notarialnie poświadczonymi, stąd też zdająca nie miał podstaw do odmiennego uregulowania sposobu i formy jej zmiany (cyt. "wszelkie zmiany umowy wymagają formy pisemnej pod rygorem nieważności"). Świadczyć to może, o nieznajomości przez zdającą art. 77 k.c. Natomiast w założeniach do zadania nie było wymogu uwzględnienia klauzuli salwatoriańskiej, a więc treść umowy w tym zakresie zależała od woli zdającej, która mogła, ale nie musiała jej umieszczać w treści umowy.

Zdaniem Sądu mylenie przez S;karżącą instytucji prawa własności z posiadaniem udziałów jest trafne na gruncie przepisów prawa cywilnego w rozumieniu art. 336 k.c. Posiadanie nie uprawnia do dysponowania rzeczą ani prawem nie będąc ich właścicielem.

Skarżąca nie zastosowała się do polecenia zbywając jedynie 100 udziałów w spółce. Nie można podzielić stanowiska zdającej przedstawionego w odwołaniu, że było to wynikiem omyłki. Polecenie egzaminacyjne dopuszcza możliwość uzupełnienia stanu faktycznego na potrzeby egzaminu, ale zmianę jego założeń w zakresie w jakim uczyniła to zdająca, należy uznać za niedopuszczalną ingerencję w treść zadania egzaminacyjnego.

Zadaniem fachowego pełnomocnika jest sporządzenie umowy w taki sposób (w szczególności pod względem formalnym), aby w jak najszerszym zakresie zabezpieczyć interes klienta, a w szczególności zawrzeć w niej wszystkie wymagane przepisami prawa oraz uzgodnione przez strony postanowienia.

Skarżąca sporządziła umowę, która nie odpowiada w sposób dostateczny wymogom formalnym oraz nie uwzględnia części warunków, które były przedmiotem zadania egzaminacyjnego. Wskazane wyżej uchybienia, na które również zwrócili uwagę egzaminatorzy oceniający pracę zdającej, świadczą o nie dostatecznej znajomości przepisów prawa, a w szczególności ich aktualnej wykładni, łącznie przesądzają o całkowitej dyskwalifikacji pracy.

Mając na uwadze powyżej omówione uchybienia i mankamenty pracy Skarżącej, a nadto kierując się celem jaki ma spełniać egzamin radcowski, Sąd uznał podniesiony w odwołaniu zarzut, w zakresie czwartej części egzaminu radcowskiego, błędnego przyjęcia przez egzaminatorów, iż przygotowana przez zdającego umowa jest nieważna poprzez nieprawidłowe określenie sposobu reprezentacji sprzedającego i tym samym wadliwe zastosowanie art. 379 k.s.h., nie zachowania wymogów formalnych, działania na szkodę klienta, wadliwego ustanowienia zastawu, w tym braku postanowień w zakresie jego wygaśnięcia, a także zwrotu przedmiotu zastawu oraz rozwiązań w sytuacji jego utarty i zniszczenia, uzasadniające ocenę negatywną, jest chybiony.

Należy zauważyć, że w przedmiotowej sprawie ocena prac Skarżącej z zakresu prawa karnego i gospodarczego została dokonana przez pryzmat kryteriów określonych w art. 365 ust. 2 u.r.p, została uzasadniona w sposób jasny i wystarczający i nie narusza zasad swobodnej oceny.

Co do oceny z piątej części egzaminu stwierdzić należy, że Komisja II stopnia podwyższyła oceny za zadanie z zakresu prawa administracyjnego, bowiem z uzasadnienia uchwały, zawierającego przyczyny takiego rozstrzygnięcia, wynika w sposób niewątpliwy, że "sporządzona przez zdającą skarga zasługuje na ocenę dostateczną".

Zdaniem Sądu należy jednocześnie uznać, iż Komisje obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.).

W ocenie Sądu, Komisje - rozstrzygając sprawę - oparły się na materiale prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny. Ponadto należy uznać, iż stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach, organy obu instancji uzasadniły w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.

Z przytoczonych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.