Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SAB/Kr 148/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: zobowiązano do wydania aktu lub dokonania czynności

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 listopada 2022 r. sprawy ze skargi P. w W. na bezczynność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Brzesku w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 12 maja 2022 r. I. stwierdza, że Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Brzesku dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; II. zobowiązuje Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Brzesku do wydania aktu lub dokonania czynności w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; III. zasądza od Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Brzesku na rzecz P. w W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Federacja Z. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Brzesku w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z 12 maja 2022 r.

Wskazała, że wnioskiem z 12 maja 2022 r. znak PFZ/W/165/2022 zwróciła się do organu o udostępnienie następującej informacji publicznej:

"1. Proszę o udostępnienie kserokopii wszystkich zarządzeń i regulaminów wraz z załącznikami obowiązujących w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Brzesku, tj. regulaminu pracy regulaminu wynagradzania, regulaminu zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, regulaminu oceny okresowej pracowników socjalnych oraz innych dokumentów określających prawa i obowiązki pracowników MOPS.

2. Proszę o wskazanie składu komisji Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych wraz z okresem kadencji poszczególnych członków oraz udostępnienie dokumentacji dot. sposobu ich powołania."

Zdaniem skarżącej treść wniosku jednoznacznie obejmuje żądanie informacji w sprawach publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 oraz art. 6 oraz 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902), dalej "u.d.i.p.". Skarżąca podniosła, że istotą sporu w niniejszej sprawie jest uznanie wnioskowanej informacji za informację publiczną, a w konsekwencji wskazanie, że ze strony organu doszło do bezczynności w jej udostępnieniu.

Dalej skarżąca wskazała, że ustawa o dostępie do informacji publicznej nie zawiera zamkniętej definicji informacji publicznej. Zgodnie z nią informacją publiczną jest "każda informacja o sprawach publicznych". Wskazówką przy definiowaniu pojęcia informacji publicznej jest art. 6 oraz art. 7 ustawy. Zgodnie z nim informacją publiczną są m.in. zasady funkcjonowania podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej, w tym o trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych oraz sposobach stanowienia aktów publicznoprawnych (por. art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a i c u.d.i.p.). Zgodnie z art. 2 ust. 1 ww. ustawy każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej.

Organ, reprezentowany przez dyrektora, do dnia niniejszej skargi pozostał bezczynny, nie udzielił informacji na zapytanie w trybie u.d.i.p., a pismem z 25 maja 2022 r. skierowanym do skarżącej powoływał się m.in. na brak podania przez skarżącą podstawy prawnej do żądania takiej informacji, jak również powoływał się na rzekomy brak odpowiedzi Federacji na ww. pismo.

W dniu 3 czerwca 2022 r. skarżąca przekazała organowi wezwanie do udostępnienia żądanych we wniosku z 12 maja 2022 r. informacji, jednakże wezwanie pozostało bez odpowiedzi do dnia niniejszej skargi.

W dniu 14 czerwca 2022 r. organ skierował do wnioskującej kolejne pismo, w którym po raz drugi poinformował o braku wskazania przez nią podstawy prawnej wniosku z 12 maja 2022 r. i nieodniesieniu się do pisma organu z 25 maja 2022 r. Zwrócił się o sprecyzowanie pytań tak, aby Federacja określiła, jakie informacje są jej potrzebne do konkretnego celu Federacji, realizowanego dla związku zawodowego tutejszego Ośrodka. Organ wskazał też, że nie pozostaje w bezczynności i na tym etapie nie odmówił rozpatrzenia wniosku. W dalszym ciągu oczekuje na odpowiedź Federacji w zakresie podstawy prawnej żądnych informacji, doprecyzowania wniosku co do konieczności udostępnienia wszystkich dokumentów i wskazania, czy podtrzymuje wniosek o udzielenie kopii żądanych dokumentów przy założeniu odpłatności za ich otrzymanie. Podkreślił, że dąży do dialogu i dobrej wzajemnej współpracy, a wszelkie próby nacisku i straszenie drogą skargową nie rokują dobrej współpracy. Działania Federacji angażują kadrę Ośrodka, uszczuplając czas pracowników na jego podstawową działalność.

W dalszej części skargi skarżąca podniosła w skardze, że przepisy u.d.i.p. nie zawierają żadnych wymogów, które powinien spełnić wniosek o udostępnienie informacji publicznej, w szczególności w zakresie powołania się w jego treści na u.d.i.p.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z 18 czerwca 2014 r. sygn. II SAB/Gd 50/14 stwierdził, że pisemny wniosek składany w trybie ww. ustawy nie musi odpowiadać żadnym formalnym wymogom. Niemniej minimalne wymogi takiego wniosku muszą obejmować jasne sformułowanie, z którego wynika co jest przedmiotem żądania udostępnienia informacji publicznej. Zatem w opinii skarżącej wniosek złożony przez nią został złożony prawidłowo.

Dodatkowo, z ostrożności procesowej analizując nieprecyzyjne pismo organu, skarżąca wskazała, że żądana informacja nie stanowi informacji przetworzonej w rozumieniu art. 3 ust. 1 u.d.i.p. (pismo nr PFZAV/199/2022). Nadto, w świetle art. 16 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p., organ w przewidzianym ustawowym terminie nie wydał również w powyższej sprawie decyzji administracyjnej, czym naruszył przewidziany tryb rozstrzygnięcia.

Z przepisów u.d.i.p. wynika bezsprzecznie, że skutecznie złożony wniosek o udzielenie informacji publicznej powinien być załatwiony albo przez udzielenie informacji (w formie czynności materialno-technicznej) albo przez wydanie decyzji o odmowie jej udostępnienia na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy albo przez zawiadomienie wnioskodawcy, że żądana informacja nie może być udzielona w trybie ustawy albo przez wydanie decyzji o umorzeniu postępowania w sytuacji określonej w art. 14 ust. 2 i per analogiam w sytuacji określonej w art. 15 ust. 2, gdy wnioskodawca wycofa uprzednio złożony wniosek. Przy czym, jak stanowi art. 13 powołanej ustawy, udostępnienie informacji publicznej na wniosek powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (ust. 1), a jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot zobowiązany do jej udostępnienia powinien powiadomić w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2).

Z kolei z bezczynnością podmiotu obowiązanego na gruncie u.d.i.p mamy do czynienia wówczas, gdy podmiot ten "milczy" w sprawie wniosku strony o udostępnienie informacji publicznej, w szczególności nie podejmuje stosownej czynności materialnotechnicznej, tj. nie udostępnia żądanej informacji w ustawowym terminie, nie wydaje decyzji w sytuacji, gdy zachodzą podstawy do odmowy udostępnienia informacji publicznej z przyczyn wskazanych w art. 5 u.d.i.p. bądź nie informuje wnioskodawcy o tym, że objęta wnioskiem informacja nie stanowi informacji publicznej i nie podlega udostępnieniu w trybie przepisów ww. ustawy.

Biorąc pod uwagę, że od dnia złożenia wniosku podmiot zobowiązany nie dokonał żadnej czynności, do której jest zobowiązany na mocy ustawy, skarga jest uzasadniona.

W związku z tak sformułowanymi zarzutami skarżąca wniosła o stwierdzenie, że doszło do bezczynności w zakresie odpowiedzi organu na pytania zawarte we wniosku skarżącej znak PFZ/W/165/2022, o zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku skarżącej o udostępnienie informacji publicznej oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Brzesku wniósł o jej oddalenie w całości. Podniósł, że w odpowiedzi na wniosek z 12 maja 2022 r., pismem z dnia 25 maja 2022 r., organ wskazał, iż we wniosku nie podano konkretnego przepisu ustawy o dostępie do informacji publicznej ani Dziennika Ustaw. Udostępnienie dokumentacji wymaga dużego zaangażowania pracowników, a jak wiadomo ośrodki pomocy społecznej w obecnym czasie są obciążone wieloma zadaniami, związanymi nie tylko z pomocą społeczną dla obywateli polskich, ale również dla wymagających opieki obywateli innych państw. W związku z powyższym zwrócono się o to, aby Federacja sama w swoim rozeznaniu określiła i zweryfikowała, jakie dokumenty są jej rzeczywiście potrzebne do konkretnego celu Federacji realizowanego dla związku zawodowego tutejszego Ośrodka.

Organ wskazał również, że na podstawie art. 14 ust. 2 u.d.i.p. organ po sprecyzowaniu wniosku przez Federację podejmie decyzję o formie udostępnienia dokumentacji i wysokości ewentualnej opłaty za jej udostępnienie. Federacja nie sprecyzowała wniosku i w żaden sposób nie odniosła do pisma, a w dniu 3 czerwca 2022 r. ponowiła swoje dotychczasowe żądanie. W odpowiedzi na to pismo organ wskazał, że nadal oczekuje sprecyzowania wniosku oraz wskazania czy Federacja nadal podtrzymuje wniosek o udostępnienie kopii dokumentacji przy założeniu odpłatności za ich udostępnienie.

W związku z powyższym organ stoi na stanowisku, że nie pozostaje w bezczynności i nie naruszył przepisów u.d.i.p. powołanych przez Federację w skardze, tj. art. 4, art. 13 oraz art. 16 ust. 1 ustawy. Organ wskazał, że nie kwestionuje i nie kwestionował w pismach do skarżącej, że jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej zgodnie z przepisem art. 4 u.d.i.p. Organ na tym etapie rozpatrywania wniosku nie oceniał też tego, czy żądane informacje są informacjami publicznymi w rozumieniu u.d.i.p. Jedynie, ze względu na bardzo duże obciążenie pracowników pracą w terenie i w związku z wydawanymi decyzjami i innymi czynnościami związanymi z realizacją szeregu ustaw z zakresu pomocy społecznej dla obywateli RP i obywateli Ukrainy, prosił o sprecyzowanie wniosku Federacji i określenie informacji rzeczywiście potrzebnych skarżącej do realizacji jej celów statutowych, aby potem móc odnieść się do wniosku.

Zdaniem organu Federacja nadużywa prawa do informacji publicznej i wykorzystuje u.d.i.p. Wniosek z 12 maja 2022 r. o udostępnienie regulaminów i zarządzeń Ośrodka był kolejnym, po złożonych szczegółowych wcześniejszych zapytaniach Federacji w pismach o znakach PFZ/W/146/2022 oraz PFZ/W/145/2022. Sprawy z tych pism również znajdują się obecnie w WSA w Krakowie, ponieważ Federacja wniosła oprócz tej, dwie inne skargi na bezczynność organu w sprawie udzielenia odpowiedzi na wniosek w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Ponadto organ wskazał, że wnioskodawca nie może wnieść wniosku o udostępnienie cyt.: "innych dokumentów określających prawa i obowiązki pracowników MOPS". Organ wyszedł naprzeciw organizacjom związkowym, prosząc o sprecyzowanie wniosków, tym bardziej, że związek zawodowy zakładowy jest pierwszym i jedynym związkiem zawodowym w MOPS w Brzesku i powstał niespełna pół roku temu, a reprezentuje go organizacja międzyzwiązkowa, tj. skarżąca. Dyrektor Ośrodka, prosząc o doprecyzowanie wniosków, dążył do ułożenia poprawnych relacji z tymi dwoma podmiotami. Jednakże w obecnej sytuacji, w ocenie organu, skarżąca ewidentnie nadużywa instytucji skargi. Jeżeli wnioskodawca kieruje pytania niepodyktowane troską o dobro publiczne, to oznacza, że nadużywa prawa do informacji, a informacja mu się nie należy.

Zdaniem organu związki zawodowe i federacje tych związków nie mogą nadużywać swojego prawa do informacji publicznej tylko z racji tego, że zostały powołane do obrony praw osób zrzeszonych w tych związkach. Żądane informacje powinny uzasadniać interes publiczny i nie stanowić nadmiernego obciążenia dla organu. Zdaniem Dyrektora MOPS składane przez Federację wnioski nie służą interesowi publicznemu. Federacja nie sprecyzowała wniosków nie odniosła się do pism dyrektora Ośrodka, przez co nie wykazała choćby ogólnie, że żądane dane będę służyły interesowi publicznemu, a to jest nadużywaniem prawa do informacji publicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje.

Zgodnie z art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2022 r. poz. 329, dalej: P.p.s.a.) niniejsza sprawa ze skargi na bezczynność została rozpoznana w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 i ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Z kolei § 1a powołanego przepisu stanowi, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, ani wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa.

W sprawach dostępu do informacji publicznej zakres przedmiotowy wyznacza pojęcie informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.), zaś zakres podmiotowy - wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 tej ustawy). Rzeczą organu, do którego wpływa wniosek o udostępnienie informacji publicznej, jest załatwienie go w przepisany sposób, czyli udostępnienie informacji, jeśli ją wytworzył bądź jest w jej posiadaniu, albo odmowa lub umorzenie postępowania z przyczyn uregulowanych ustawą, albo wreszcie poinformowanie, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy.

W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem sądu jest zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się wnioskodawca, był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz że żądana informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność w zakresie realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej.

Skuteczne złożenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej inicjuje postępowanie, w ramach którego organ zobowiązany jest w pierwszej kolejności ocenić charakter żądanej informacji pod kątem uznania jej za informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., a następnie, w razie uznania żądanej informacji za publiczną, informację tę udostępnić bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem (art. 13 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 1 u.d.i.p. – z zastrzeżeniem art. 13 ust. 2, art. 14 ust. 2 i art. 15 ust. 2) lub w tym terminie wydać, na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., decyzję o odmowie jej udostępnienia, bądź też – w razie uznania, że żądana informacja nie spełnia kryteriów informacji publicznej lub że jest ona dostępna w innym trybie (art. 1 ust. 2), powiadomić wnioskodawcę, że w przypadku jego żądania przepisy u.d.i.p. nie znajdują zastosowania.

Ustawa o dostępie do informacji publicznej odsyła do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego jedynie w odniesieniu do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji (art. 16 u.d.i.p.). We wcześniejszym etapie postępowanie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej jest natomiast postępowaniem odformalizowanym, a przepisy u.d.i.p. nie wskazują jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku. Wniosek o udzielenie informacji publicznej może więc przybrać każdą formę, o ile wynika z niego w sposób jasny, co jest przedmiotem wniosku. Wobec braku jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku o udostępnienie informacji publicznej, o istocie takiego wniosku rozstrzygać winna jego treść. W żaden sposób nie dyskwalifikuje natomiast kwalifikacji wniosku, jako wniosku o udostępnienie informacji publicznej, brak wskazania, że wniosek skierowany został w trybie i na zasadach przewidzianych w u.d.i.p. (por. wyrok NSA z 4 listopada 2016 r., sygn. I OSK 1621/16 - powołane w uzasadnieniu orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie ww.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Skarga w przedmiotowej sprawie okazała się zasadna.

Prawo dostępu do informacji publicznej wyrażone zostało w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, który stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.

Stosownie do art. 61 ust. 2 Konstytucji RP prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu. Sposób realizacji prawa do informacji publicznej określa m.in. u.d.i.p. Stanowi ona, że każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w tej ustawie (art. 1 ust. 1), a nadto określa podmioty zobowiązane do udzielania informacji publicznej (art. 4), jak też katalog informacji (otwarty) mieszczących się w zakresie przedmiotowym prawa do informacji publicznej (art. 6).

Rozpatrzenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej wymaga ustalenia następujących kwestii: czy organ (podmiot zobowiązany) jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia żądanej informacji, czy przedmiot wniosku dotyczy informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. (informacja o sprawach publicznych), czy żądana informacja publiczna znajduje się lub może się znajdować w posiadaniu zobowiązanego podmiotu, czy jest informacją prostą czy przetworzoną, czy udostępnienie żądanych informacji nie podlega ograniczeniu ze względu na wartości prawnie chronione oraz czy organ posiada środki techniczne umożliwiające udostępnienie informacji w sposób wskazany przez wnioskodawcę.

Udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej i nie wymaga podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Jeśli natomiast udostępnienie informacji publicznej jest niedopuszczalne z przyczyn określonych w ustawie, organ powinien odmówić udostępnienia informacji publicznej, co wymaga podjęcia rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Podstawy do wydania takiej decyzji zachodzą na przykład w sytuacji, gdy żądana informacja, pomimo posiadania walorów informacji publicznej, jest informacją chronioną na zasadach przewidzianych w art. 5 ust. 1 lub ust. 2 u.d.i.p. Nie wydaje się natomiast decyzji odmownej w sytuacji, w której żądana informacja nie posiada waloru informacji publicznej lub gdy adresat wniosku nie posiada żądanej informacji publicznej, a także gdy wnioskodawca żąda udzielenia informacji publicznych, w stosunku do których dostęp odbywa się na odrębnych zasadach. Obowiązkiem organu jest wówczas zawiadomić wnioskodawcę o przyczynie, która uniemożliwia zrealizowanie wniosku.

Bezsporne w niniejszej sprawie było, że Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Brzesku reprezentuje gminną jednostkę organizacyjną – podmiot zobowiązany, co do zasady, do udostępniania informacji publicznej, mieszczący się w katalogu zamieszczonym w art. 4 ust. 1 u.d.i.p.

Zdaniem Sądu wniosek skarżącej, także w aspekcie przedmiotowym, dotyczył informacji publicznej. Jak wskazano wyżej, pojęcie informacji publicznej określono w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP i w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. W myśl tych przepisów informacją publiczną jest informacja o działalności organów władzy publicznej i osób pełniących funkcje publiczne (odpowiednio - informacja o sprawach publicznych). W szczególności informacją publiczną jest informacja o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p., przy czym wskazany w tym przepisie katalog spraw nie jest zamknięty. Jego funkcją jest wskazanie najbardziej typowych kategorii informacji publicznych. Uwzględniając wszystkie aspekty wynikające z treści tych przepisów należy przyjąć, że informacją publiczną jest każda informacja dotycząca sfery faktów i danych publicznych, a więc każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów realizujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych i gospodarowania mieniem jednostek samorządu terytorialnego lub majątkiem Skarbu Państwa.

Charakter informacji publicznej mają również informacje niewytworzone przez wskazane podmioty, lecz do nich się odnoszące. Informację publiczną stanowi zatem treść wszelkiego rodzaju dokumentów, nie tylko bezpośrednio zredagowanych i wytworzonych przez wskazany podmiot. Przymiot taki posiada także treść dokumentów, których podmiot używa do zrealizowania powierzonych mu prawem zadań. Charakter publiczny należy zatem przypisać tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności. O zakwalifikowaniu określonej informacji jako podlegającej udostępnieniu w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej decyduje kryterium rzeczowe, a więc treść i charakter informacji (por. wyrok NSA z 19 kwietnia 2021 r. sygn. III OSK 317/21, postanowienie NSA z 1 marca 2022 r., sygn. III OSK 359/22).

W przedmiotowej sprawie wnioskiem z 12 maja 2022 r. skarżąca zwróciła się do organu o udostępnienie informacji publicznej w zakresie zacytowanym na wstępie niniejszego uzasadnienia.

Żądane informacje mieszczą się w zakresie pojęcia informacji publicznej, w szczególności jako informacje o majątku, którym dysponuje podmiot zobowiązany (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f u.d.i.p.) oraz o trybie działania podmiotu zobowiązanego (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a u.d.i.p.).

W konsekwencji organ był zobowiązany do udzielenia żądanej informacji w terminie 14 dni od dnia wniesienia wniosku, zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., chyba że zachodziły okoliczności uzasadniające wydanie decyzji odmownej (np. ze względu na ochronę wartości określonych w przepisach art. 5 u.d.i.p., czy ze względu na przetworzony charakter informacji publicznej, w przypadku, gdy za jej udzieleniem nie przemawia szczególnie istotny interes publiczny – art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.). Tymczasem w przedmiotowej sprawie organ, nie kwestionując charakteru żądanej informacji jako informacji publicznej, informacji tej nie udzielił, nie wydał też decyzji odmownej, ani nie podjął innych przewidzianych przez u.d.i.p. czynności. Oznacza to, że dopuścił się bezczynności.

Wskazać też trzeba, że wezwanie skarżącej przez organ do sprecyzowania czy ograniczenia zakresu żądanej informacji publicznej należy uznać za bezskuteczne. Wezwanie to nie przerwało biegu terminu do udzielenia informacji publicznej, wyznaczonego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., ani tego terminu nie przedłużyło. Organ mógł, nawiązując do okoliczności podanych w piśmie z 25 maja 2022 r. w postaci znacznych obciążeń związanych z realizowanymi zadaniami, w tym zadaniami wynikającymi z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, na podstawie art. 13 ust. 2 u.d.i.p. powiadomić o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Nie uczynił tego jednak, wskutek czego zarzut bezczynności okazał się uzasadniony.

Wobec powyższego należało stwierdzić, że Dyrektor MOPS w Brzesku dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącej, poprzez niedokonanie w terminie stosownych czynności czy niewydanie aktu.

Należało ponadto rozstrzygnąć, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o kwestiach wymienionych w art. 149 § 2 P.p.s.a.

Oceniając charakter zaistniałej bezczynności – jak tego wymaga art. 149 § 1a P.p.s.a. – Sąd, po analizie całokształtu okoliczności faktycznych sprawy uznał, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie wskazuje się, że kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego oznacza stan, w którym wyraźnie, ewidentnie, naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa i naruszenie to posiada pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako "zwykłe" naruszenie prawa. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, ale musi być ono znaczne i niezaprzeczalne oraz pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności czy oczywistego lekceważenia przepisów

Zestawiając ze sobą datę wniesienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej z datami udzielonych przez organ odpowiedzi, Sąd stwierdził, że organ nie zbył wniosku skarżącej milczeniem i nie zignorował go, choć nie załatwił go właściwie. Orzeczenie rażącego naruszenia prawa jest zastrzeżone dla najbardziej jaskrawych przypadków długotrwałej bierności organów. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Przekroczenie musi więc być znaczne i niezaprzeczalne (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r. sygn. I OSK 675/12, wyrok NSA z 29 listopada 2018 r. sygn. II GSK 1619/18). W niniejszej sprawie sytuacja taka nie wystąpiła.

Mając to na uwadze Sąd orzekł, jak w pkt I sentencji wyroku.

W niniejszej sprawie Sąd nie znalazł podstaw do przyznania na rzecz skarżącej sumy pieniężnej, ani do wymierzenia z urzędu organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a., o co nie wnioskowano w skardze. Przemawiają za tym wyżej wskazane okoliczności.

Ponieważ do dnia wyrokowania żądana informacja publiczna nie została skarżącej udzielona Sąd, na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a., zobowiązał organ do wydania aktu lub dokonania czynności w określonym terminie, o czym orzekł w punkcie II sentencji wyroku. Sąd też zauważa, że żadna z okoliczności sprawy nie wskazuje na nadużywanie przez skarżącą prawa do informacji publicznej, a stanowisko organu kwestionujące "dobrą współpracę" wskutek realizowania przez skarżącą jej konstytucyjnego prawa, w tym prawa do sądu, prowadzącego m.in. do większej przejrzystości działania organów władzy publicznej i gospodarowania środkami publicznymi, zasługuje na dezaprobatę.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie III sentencji wyroku, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącej 100 zł uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi.