Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 893/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Lidia Ciechomska-Florek (spr.) Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska Sędzia del. WSA Stefan Kowalczyk Protokolant Ilona Szczepańska po rozpoznaniu w dniu 6 września 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 13 kwietnia 2016 r. sygn. akt I SA/Bk 829/15 w sprawie ze skargi P.S. na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży z dnia 11 czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z 13 kwietnia 2016 r. sygn. akt I SA/Bk 829/15, oddalił skargę P. Ś. (skarżący), na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy. Skarżący [...] maja 2015 r. złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) na rok 2012, w którym zadeklarował Pakiet 2 - Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.3 - Trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania) na powierzchni 754,70 ha i pakiet 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 754,70 ha. Decyzją z [...] kwietnia 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Białymstoku przyznał skarżącemu płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości na 2012 rok i umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności w części dotyczącej działek względem których skarżący cofnął wniosek. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, w którym zakwestionowano zgodność z prawem zastosowanej sankcji 20%, Dyrektor Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łomży decyzją z [...] czerwca 2015 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z [...] kwietnia 2013 r. Wskazując na obowiązujące przepisy dotyczące przyznawania pomocy finansowej na realizację programu rolnośrodowiskowego organ odwoławczy wskazał, że skarżący składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010 zobowiązał się do realizacji podjętych zobowiązań we wniosku z [...] maja 2010 r. przez okres 5 lat od dnia podjęcia zobowiązania, czyli od dnia [...] maja 2010 r. do [...] maja 2015 r. Organ odwoławczy wskazał, że początkowo powierzchnia wynosiła 777,49 ha, a w 2011 r. uległa zmniejszeniu do 754,70 ha. Ze zgromadzonych dokumentów wynikało, że w roku 2012 skarżący nie zachował w gospodarstwie rolnym powierzchni trwałych użytków zielonych i wszystkich elementów krajobrazu tworzących ostoje dzikiej przyrody, ponieważ wycofał obszar 29,03 ha z powierzchni podjętego zobowiązania w ramach wariantu 2.3 i 5.1, co potwierdziło złożone [...] lipca 2012 r. wycofanie części wniosku z programu rolnośrodowiskowego z deklaracji wariantu 2.4 i wariantu 5.1: działek rolnych ZAH o powierzchni 1,29 ha, ZAHG o powierzchni 0,60 ha, ZAL o powierzchni 0,65 ha, ZSA o powierzchni 0,79 ha, ZYB o powierzchni 1,07 ha, ZYC o powierzchni 1,00 ha, ZYY o powierzchni 2,27 ha oraz wycofanie w dniu 08.10.2012 r. działki rolnej TTA o powierzchni 12,83 ha. Powyższe skutkowało zastosowaniem § 27 ust. 4 ww. rozporządzenia rolnośrodowiskowego, zgodnie z którym jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20 % w roku, w którym stwierdzono takie uchybienia. Ustosunkowując się do pozostałych zarzutów odwołania organ odwoławczy wyjaśnił, że sankcja z § 27 ust. 5 rozporządzenia rolnośrodowiskowego została prawidłowo zastosowana przez organ pierwszej instancji. Dodatkowo, w ocenie organu odwoławczego przepisu ust. 4 nie stosuje się w przypadku, gdy rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej z trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo w wyniku przeniesienia, w drodze umowy, posiadania gruntów rolnych, na których występują takie użytki lub elementy krajobrazu, lub utraty posiadania takich gruntów, jeżeli ponadto do powierzchni tych gruntów nie została przyznana płatność rolnośrodowiskowa. Względem wycofanych przez skarżącego działek została przyznana płatność rolnośrodowiskowa, dlatego też przepis § 27 ust. 5 nie mógł znaleźć zastosowania w sprawie. Organ odwoławczy wskazał także, że zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie w trakcie jego realizacji, chyba że zmiana ta jest zgodna z enumeratywnie wymienionymi w punktach od 1 do 5 tego paragrafu i tylko w przypadku zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego dokonanej w myśl § 5 ust. 1 zmianę taką wprowadza się w planie działalności rolnośrodowiskowej zgodnie z § 5 ust. 2. Zatem należy zauważyć, iż rolnik nie ma "dowolności" w modyfikacji podjętego zobowiązania, a dopuszczalne przypadki zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego w trakcie jego trwania są jednoznacznie sprecyzowane w § 5 ust. 1 rozporządzenia. Skarżący składając wniosek na 2010 rok zobowiązał się między innymi do realizacji 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, oraz oświadczył, że jest świadomy konsekwencji i sankcji dotyczących niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego (sekcja IX wniosku - Oświadczenia i zobowiązania). Odwołując się do brzmienia § 35 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w zw. z art. 47 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r., które to akty regulują wystąpienie tzw. siły wyższej, organ odwoławczy zgodził się z organem I instancji, że w związku z zaleceniem Dyrektora B. Parku Narodowego dotyczącą zabiegów rolniczych działek ewidencyjnych o nr 1, 2 i 100, skarżący nie jest w stanie kontynuować zaciągniętego zobowiązania rolnośrodowiskowego z przyczyn od niego niezależnych, których nie mógł przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego.

W związku z powyższym zwrot pomocy w powyższym zakresie nie jest wymagany. Tym niemniej, za siłę wyższą nie mogło być uznane rozwiązanie umowy dzierżawy działki ewidencyjnej nr 1, bowiem skarżący rozpoczynający realizację działań rolnośrodowiskowych na działkach dzierżawionych powinien mieć na względzie sytuację, w której dzierżawa z różnych powodów i w każdej chwili może zostać wymówiona (§ 6 umowy dzierżawy zawartej w dniu [...] marca 2011 r. pomiędzy Panem K. J. - wydzierżawiający, a Gospodarstwem Rolnym P. Ś. - dzierżawca).

Dyrektor Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR nie znalazł również możliwości zastosowania w sprawie niniejszej art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. UE L z dnia 02 grudnia 2009 r.), bowiem przepis ten ma zastosowanie do obniżek i wykluczeń, przewidzianych w rozdziałach I i II powołanego rozporządzenia, a zatem dotyczących niezgłoszonych obszarów i kryteriów kwalifikowalności. Tymczasem, jak wyjaśnił organ, w niniejszej sprawie sankcje związane były z niezachowaniem występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych, a zatem przepis art. 73 ww. rozporządzenia nie miał zastosowania. Oddalając skargę na powyższą decyzję z [...] czerwca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyjaśnił w zaskarżonym wyroku z 13 kwietnia 2016 r., że kwestię sporną dotyczącą warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na realizację programu rolnośrodowiskowego, w zakresie 2012 r., regulowało rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. z 2009 r. Nr 33, poz. 262 ze zm., dalej powoływane jako rozporządzenie rolnośrodowiskowe). Powołując treść § 2 ust. 1 pkt 3, § 4 ust. 2 pkt 1, § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego Sąd wskazał, że w kontrolowanej sprawie skarżący składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010 zobowiązał się do realizacji zobowiązań podjętych we wniosku z dnia [...] maja 2010 r. przez okres 5 lat od dnia podjęcia zobowiązania, czyli od dnia [...] maja 2010 r. do [...] maja 2015 r. W roku 2011 powierzchnia realizacji zobowiązania uległa jednak zmniejszeniu do 754,70 ha, zaś w 2012 r. o kolejne 29,03 ha. Sąd zaznaczył nadto, że skarżący wycofał część gruntów z wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na kolejny rok. Zatem w 2012 r. nie została zachowana w gospodarstwie rolnym powierzchnia trwałych użytków zielonych i wszystkich elementów krajobrazu tworzących ostoje dzikiej przyrody na obszarze 29,03 ha w ramach wariantów 2.4 i 5.1. W konsekwencji, ze względu na naruszenie § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, organy prawidłowo zastosowały § 27 ust. 4 ww. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w wysokości zmniejszonej o 20 % w roku, w którym stwierdzono takie uchybienie. W ocenie Sądu pierwszej instancji za niezasadny należało uznać zarzut błędnej wykładni § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego poprzez przyjęcie, że przepis znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy nie dokonano zmiany faktycznego przeznaczenia gruntów wycofanych z płatności. Zdaniem Sądu niewątpliwie w świetle § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego oraz powołanego w jego treści § 4 ust. 2 pkt 1 ww. rozporządzenia niezachowanie trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo – w rozumieniu § 27 ust. 4 – jest naruszeniem obowiązku realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego. W myśl § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, jednym z warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej jest realizowanie 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 – obejmującego wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej. Ustalając, co należy rozumieć poprzez "niezachowanie", o którym mowa w § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego należy uwzględnić treść § 27 ust. 5 ww. rozporządzenia. Stanowi on, że przepisu ust. 4 nie stosuje się w przypadku, gdy rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo w wyniku przeniesienia, w drodze umowy, posiadania gruntów rolnych, na których występują takie użytki lub elementy krajobrazu, lub utraty posiadania takich gruntów, jeżeli ponadto do powierzchni tych gruntów nie została przyznana płatność rolnośrodowiskowa. Prawodawca wskazał zatem na "niezachowanie" trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo w wyniku przeniesienia lub utraty posiadania gruntów. W konsekwencji – co do zasady – tego rodzaju niezachowanie trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo skutkować winno zmniejszeniem płatności na zasadach określonych § 27 ust. 4. Wskutek bowiem tego rodzaju "niezachowania" trwałych użytków zielonych rolnik także nie realizuje podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Sąd wskazał nadto, że z akt sprawy wynikało, że względem użytków rolnych, których posiadanie utracił skarżący (rozwiązanie umów dzierżawy), otrzymał on już płatność rolnośrodowiskową, w związku z czym, wyjątek o którym mowa w art. 27 ust. 5 rozporządzenia rolnośrodowiskowego nie mógł mieć w niniejszej sprawie zastosowania. Dodatkowo wskazać należało, że w świetle brzmienia § 38 ust. 8 i 9 późniejszego rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. skarżący otrzymałby pomniejszoną płatność o 20% oraz nie mógłby skorzystać z wyłączenia o jakim mowa w § 38 ust. 9, ponieważ zgodnie z brzmieniem tego przepisu, ust. 8 nie stosuje się w przypadku, gdy rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo w wyniku przeniesienia, w drodze umowy sprzedaży, darowizny lub innej umowy posiadania gruntów rolnych, na których występują takie użytki lub elementy krajobrazu, lub utraty posiadania takich gruntów, a grunty nie są objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym. Zatem obecnie już samo objęcie trwałych użytków zielonych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, bez względu na przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, skutkowało tym, że wyjątek związany z utratą posiadania gruntów objętych programem nie powodował odstąpienia od nałożenia sankcji. W ocenie Sądu pierwszej instancji nie dawało również podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji przywoływane przez skarżącego pismo Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] października 2012 r., w którym stwierdzono, że zmniejszenie płatności rolnośrodowiskowej o 20 % ma miejsce jedynie w przypadku zniszczenia trwałego użytku zielonego. Zdaniem Sądu wskazane pismo jest jedynie odpowiedzią na zapytanie S. A. i nie ma charakteru wiążącego, w związku z czym organy nie miały obowiązku stosowania się do przedstawionego w nim stanowiska. Na organach nie ciążył też obowiązek informowania skarżącego, jaki charakter miało wskazane w piśmie stanowisko. Sąd wyjaśnił, że kwestie dotyczące oceny zachowania przez rolnika trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo regulują przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego i na podstawie tych przepisów podjęto skarżone rozstrzygnięcie. W ocenie Sądu pierwszej instancji należało również zgodzić się z organem, że w przedmiotowej sprawie nie znalazł zastosowania art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r., str. 65 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem obniżek i wykluczeń, przewidzianych w rozdziałach I i II, nie stosuje się w przypadku, gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy. Art. 73 ww. rozporządzenia ma zatem zastosowanie do obniżek i wykluczeń przewidzianych w rozdziałach I i II powołanego rozporządzenia. W związku z tym, że nałożone w sprawie sankcje dotyczące nie zachowania występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych wynikały z przepisów prawa krajowego - § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, art. 73 nie miał w niniejszej sprawie zastosowania. Nie zasługiwały też na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. W postępowaniu w sprawie o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 173), z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Ust. 2 art. 21 stanowi między innymi, że w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: (1) stoi na straży praworządności; (2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Stosownie do ust. 3 art. 21 ww. ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W ocenie Sądu, z przedstawionych regulacji wynika, że w postępowaniu dotyczącym płatności rolnośrodowiskowej obowiązek organu został ograniczony do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę. Na organie nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie twierdzeń i uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. To na ubiegającym się o pomoc w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" spoczywa ciężar udowodnienia, że nie zachowanie trwałych użytków zielonych, które występowały w gospodarstwie rolnym i określone były w planie działalności rolnośrodowiskowej nie powinno skutkować zastosowaniem sankcji z § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. W przypadku pakietów, w których przyznaje się płatność do gruntów użytkowanych jako trwałe użytki zielone, tak jak miało to miejsce w przypadku pakietu 5, sam fakt zmniejszenia powierzchni trwałych użytków zielonych należy uznać za równoznaczny z nie wypełnieniem wymogu § 4 ust. 2 pkt 1, czyli nie zachowaniem, skutkującym obowiązkiem nałożenia przez organ stosownej sankcji. Sąd zauważył, że zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, organ przed którym toczy się postępowanie udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Skarżący żądania takiego nie złożył. Końcowo, odnosząc się do zarzutów skargi naruszenia art. 36 i 37 k.p.a., Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżącemu przysługiwały środki prawne do zaskarżenia przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ odwoławczy bądź też bezczynności tegoż organu. Skarżący na etapie postępowania odwoławczego 3-krotnie był zawiadamiany o niezałatwieniu sprawy w terminie, przyczynie zwłoki oraz planowanym zakończeniu postępowania. Z akt sprawy nie wynikało, aby skarżący w prowadzonym postępowaniu składał zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie lub też na prowadzenie postępowania w sposób przewlekły, tym samym w skardze na decyzję merytoryczną, kończącą to postępowanie, nie można było skutecznie zarzucać bezczynności lub też przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący wnosząc o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.):

1. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.

a. § 27 ust. 4 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007—2013 (Dz. U. 2009.33.262) - dalej: "rozporządzenie rolnośrodowiskowe", poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten znajduje zastosowanie, gdy do powierzchni użytków zielonych, których posiadanie rolnik utracił, kiedykolwiek w przeszłości przyznano płatność rolnośrodowiskową, podczas gdy wykładnia wyrażona w wyrokach NSA w Warszawie II GSK 758/14 z dnia 26 maja 2015,, II GSK 646/14 z dnia 26 maja 2015 r. wskazuje że warunek nieprzyznania płatności, obligujący organ do odstąpienia od 20-procentowej sankcji, należy odnosić do okresu już po utracie posiadania gruntów, a nie jakiegokolwiek okresu w przeszłości, w konsekwencji czego sąd błędnie uznał, że organ prawidłowo zastosował sankcję z § 27 ust. 4, pomimo, że w sprawie spełnione były wszystkie przesłanki określone w hipotezie przepisu § 27 ust. 5 rozporządzenia rolno-środowiskowego wyłączające zastosowanie sankcji;

b. § 27 ust. 5 rozporządzenia rolno-środowiskowego, poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niezastosowanie, polegającą na przyjęciu, że przepis ten nie znajduje zastosowania, w sytuacji gdy do powierzchni użytków zielonych, których posiadanie rolnik utracił płatność rolno środowiskowa była przyznana kiedykolwiek w przeszłości, w tym przed utratą władztwa nad tymi gruntami, podczas gdy wykładnia wyrażona w wyrokach NSA w Warszawie II GSK 758/14 z dnia 26 maja 2015 II GSK 646/14 z dnia 26 maja 2015 r. wskazuje że warunek nieprzyznania płatności, obligujący organ do odstąpienia od 20-procentowej sankcji, należy odnosić do okresu już po utracie posiadania gruntów, a nie jakiegokolwiek okresu w przeszłości, w konsekwencji czego sąd błędnie utrzymał w mocy wadliwe decyzje;

c. art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 2.12.2009 str. 1 ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten nie znajduje zastosowania z powodu uregulowania kwestii niezachowania użytków zielonych przez przepisy krajowe (rozporządzenie), i w konsekwencji jego niezastosowanie, a tym samym niesłuszne zastosowanie względem skarżącego obniżki płatności, w sytuacji gdy nie ponosi on odpowiedzialności za rzekomo popełnione nieprawidłowości, ponieważ dobrowolnie dostosował zadeklarowaną we wniosku powierzchnię do uaktualnionej powierzchni jaka wynikła z niezawinionych przez niego zmian, w tym wypowiedzenia dzierżawy oraz zaleceń Dyrektora B. Parku Narodowego, które to okoliczności posiadają cechy siły wyższej;

d. art. 75 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 2.12.2009 r., str. l, ze zm.) poprzez jego niezastosowanie pomimo, że okoliczności, w wyniku których skarżący utracił możliwość kontynuowania podjętego zobowiązania na utraconych gruntach były niezależne od niego, powiadomił on organ o ich zaistnieniu w ciągu 10 dni roboczych od ich zaistnienia, a zatem noszą znamiona siły wyższej;

e. art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 oraz jego preambuły, akapit 30, 75 i 94 poprzez ich błędną wykładnię i niezastosowanie polegające na uznaniu, że dokonane przez skarżącego wycofanie części zadeklarowanych działek w roku 2012 było działaniem uprawniającym do zastosowania wobec niego sankcji 20-procentowej obniżki płatności, podczas gdy ustawodawca unijny dopuszcza dokonywanie przez rolnika zmian do wniosków i ich wycofywania i wprost wskazuje, że sankcje w takim przypadku nie mają zastosowania;

2. Naruszenie przepisów postępowania, tj.

a. art. § 1 i § 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. polegające na oddaleniu zamiast uwzględnienia skargi, a w konsekwencji nieuchyleniu decyzji organu II instancji, podczas gdy na podstawie ustalonego stanu faktycznego, biorąc pod uwagę, że do utraconych gruntów dokonano płatności jedynie przed datą ich utraty, należało na podstawie § 27 ust. 5 zastosować zwolnienie od sankcji zastosowanej przez organy obu instancji;

b. art. 134 § 1 oraz art. 106 § 3 p.p.s.a. sprowadzające się do stwierdzenia, że sąd I instancji nie będąc związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną nie wyszedł poza ich granicę, mimo że w przedmiotowej sprawie powinien to uczynić, w szczególności w związku z nieuwzględnieniem przez organ II instancji okoliczności o charakterze siły wyższej, które uniemożliwiły skarżącemu kontynuację zobowiązania na utraconych gruntach, co wypełniało dyspozycję art. 75 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009.

W uzasadnieniu podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów, skarżący przedstawił argumenty na ich poparcie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a., terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Z zarzutów skargi kasacyjnej, które oparte zostały na obydwu podstawach określonych art. 174 p.p.s.a. wynika, że istota sporu prawnego w rozpoznawanej sprawie, dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, że kontrolowana decyzja wydana w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012 w pomniejszonej wysokości i zastosowanie sankcji 20% nie jest niezgodna z prawem. Skarżący zarzucił Sądowi I instancji, że dokonując kontroli zaskarżonej decyzji naruszył przepisy prawa materialnego tj. - § 27 ust. 4 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007—2013 (Dz. U. 2009.33.262) - dalej: "rozporządzenie rolnośrodowiskowe", poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten znajduje zastosowanie, gdy do powierzchni użytków zielonych, których posiadanie rolnik utracił, kiedykolwiek w przeszłości przyznano płatność rolnośrodowiskową, podczas gdy wykładnia wyrażona w wyrokach NSA w Warszawie II GSK 758/14 z dnia 26 maja 2015,, II GSK 646/14 z dnia 26 maja 2015 r. wskazuje że warunek nieprzyznania płatności, obligujący organ do odstąpienia od 20-procentowej sankcji, należy odnosić do okresu już po utracie posiadania gruntów, a nie jakiegokolwiek okresu w przeszłości, w konsekwencji czego sąd błędnie uznał, że organ prawidłowo zastosował sankcję z § 27 ust. 4, pomimo, że w sprawie spełnione były wszystkie przesłanki określone w hipotezie przepisu § 27 ust. 5 rozporządzenia rolno-środowiskowego wyłączające zastosowanie sankcji;

- § 27 ust. 5 rozporządzenia rolno-środowiskowego, poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niezastosowanie, polegającą na przyjęciu, że przepis ten nie znajduje zastosowania, w sytuacji gdy do powierzchni użytków zielonych, których posiadanie rolnik utracił płatność rolno środowiskowa była przyznana kiedykolwiek w przeszłości, w tym przed utratą władztwa nad tymi gruntami, podczas gdy wykładnia wyrażona w wyrokach NSA w Warszawie II GSK 758/14 z dnia 26 maja 2015 II GSK 646/14 z dnia 26 maja 2015 r. wskazuje że warunek nieprzyznania płatności, obligujący organ do odstąpienia od 20-procentowej sankcji, należy odnosić do okresu już po utracie posiadania gruntów, a nie jakiegokolwiek okresu w przeszłości, w konsekwencji czego sąd błędnie utrzymał w mocy wadliwe decyzje;

- art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 2.12.2009 str. 1 ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten nie znajduje zastosowania z powodu uregulowania kwestii niezachowania użytków zielonych przez przepisy krajowe (rozporządzenie), i w konsekwencji jego niezastosowanie, a tym samym niesłuszne zastosowanie względem skarżącego obniżki płatności, w sytuacji gdy nie ponosi on odpowiedzialności za rzekomo popełnione nieprawidłowości, ponieważ dobrowolnie dostosował zadeklarowaną we wniosku powierzchnię do uaktualnionej powierzchni jaka wynikła z niezawinionych przez niego zmian, w tym wypowiedzenia dzierżawy oraz zaleceń Dyrektora B. Parku Narodowego, które to okoliczności posiadają cechy siły wyższej;

- art. 75 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 2.12.2009 r., str. l, ze zm.) poprzez jego niezastosowanie pomimo, że okoliczności, w wyniku których skarżący utracił możliwość kontynuowania podjętego zobowiązania na utraconych gruntach były niezależne od niego, powiadomił on organ o ich zaistnieniu w ciągu 10 dni roboczych od ich zaistnienia, a zatem noszą znamiona siły wyższej;

art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 oraz jego preambuły, akapit 30, 75 i 94 poprzez ich błędną wykładnię i niezastosowanie polegające na uznaniu, że dokonane przez skarżącego wycofanie części zadeklarowanych działek w roku 2012 było działaniem uprawniającym do zastosowania wobec niego sankcji 20-procentowej obniżki płatności, podczas gdy ustawodawca unijny dopuszcza dokonywanie przez rolnika zmian do wniosków i ich wycofywania i wprost wskazuje, że sankcje w takim przypadku nie mają zastosowania.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzuty te są nieuprawnione a wyrok Sądu I instancji nie narusza prawa. Skarżący kasacyjnie powołał się na tezę zawartą w wyroku NSA z dnia 2 października 2015 r., sygn. akt II GSK 1998/14. Teza tego wyroku brzmi: " Przepisu ust. 4 par. 27 rozporządzenia z 26 lutego 2009 r. w sprawie szczególnych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania " Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (DZ.U. nr 33, poz. 262) nie stosuje się w przypadku, gdy rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo w wyniku przeniesienia, w drodze umowy, posiadania gruntów rolnych, na których występują takie użytki lub elementy krajobrazu, lub utraty posiadania takich gruntów, jeżeli ponadto do powierzchni tych gruntów nie została przyznana płatność rolnośrodowiskowa." W rozpoznawanej sprawie ten drugi element przepisu paragrafu 27 ust. 4 nie został spełniony, bowiem do tych działek, co wynika bezspornie z materiału dowodowego, została przyznana skarżącemu płatność wbrew temu co twierdzi pełnomocnik skarżącego. Wskazać należy, że samo objęcie trwałych użytków zielonych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym bez względu na przyznanie płatności rolnośrodowiskowej skutkuje tym, że wyjątek związany z utratą posiadania gruntów objętych programem nie powoduje odstąpienia od nałożenia sankcji. Naruszenie treści własnego zobowiązania przez rolnika jest naruszeniem normy. Jedną z koniecznych okoliczności występujących w podjętym zobowiązaniu rolnika jest czas jego realizacji. Czas realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego jest elementem zobowiązania rolnośrodowiskowego. O tym czasie realizacji zobowiązania jest mowa w art. 39 ust. 3 rozporządzenia Rady (UE) nr 1698/2005 (na okres pięciu lat w rozpoznawanej sprawie), w ustawie krajowej w art. 10 wskazującej, że pomoc ta jest przyznawana przy spełnieniu warunków określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie jej delegacji zawartej w art. 29 ust. 1 pkt 1 (pięcioletnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe). Kolejnym elementem zobowiązania jest obszar nim objęty. W par. 2 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego jest mowa o spełnianiu przez rolnika wymogów na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania. Skarżący rolnik podjął pięcioletnie zobowiązanie we wniosku z dnia [...] maja 2010 r. czyli od dnia [...] marca 2010 r. do [...] marca 2015 r. Powyższe zobowiązanie zostało określone w decyzji z dnia [...] czerwca 2011 r. i wynika z przepisu par. 2 ust. 1 pkt. 3 i par. 2 ust. 2 i 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Rolnik otrzymał za ten rok płatność rolnośrodowiskową do powierzchni 777,49 ha . W roku 2011 powierzchnia realizacji uległa zmniejszeniu w obu pakietach do 754,70 zaś w 2012 r. uległa zmniejszeniu o kolejne 29,03 ha poprzez wycofanie przez skarżącego części gruntów z wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na kolejny rok. Zatem w 2012 r. skarżący nie zachował w gospodarstwie rolnym powierzchni trwałych użytków zielonych i wszystkich elementów krajobrazu tworzących ostoje dzikiej przyrody na obszarze 29,03 ha w ramach wariantów 2.4 i 5.1. Rolnik zobowiązał się na mocy par. 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r., między innymi do zachowania występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych. Zmniejszenie tej powierzchni w okresie objętym zobowiązaniem jest według treści par. 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego niezachowaniem któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w par. 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia. Jest tu mowa wprost o odstępstwie od wielkości trwałych użytków zielonych określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej wyrażającym treść zobowiązania rolnośrodowiskowego. Uzasadnia to użyte sformułowanie "Jeżeli rolnik nie zachował". Nie ma w tym sformułowaniu wskazania przyczyn niezachowania wielkości trwałych użytków zielonych objętych tym zobowiązaniem. Zaistnienie powyższej przesłanki powoduje powstanie podstawy do zastosowania sankcji w postaci zmniejszenia płatności o 20 % w roku, w którym stwierdzono to uchybienie. Wskazany § 27 ust. 4 rozporządzenia stanowi bowiem, że jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20% w roku, w którym stwierdzono takie uchybienie. Wg zaś przywołanego § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia, rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone w rozumieniu art. 2 lit.c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 zwane dalej "trwałymi użytkami zielonymi", oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody. (por wyrok NSA z dnia 2 października 2015 r., sygn. akt II GSK 1998/14 (opubl. w zbiorach sądów administracyjnych). W ocenie składu orzekającego NSA z brzmienia przytoczonych uregulowań żadną miarą nie można wywieść, że "niezachowanie", o którym mowa w § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, oznacza - jak twierdzi strona - tylko zniszczenia lub zmiany uprawy dotychczasowej. Z taką wykładnia w sposób oczywisty pozostaje w sprzeczności treść § 27 ust. 5 aktu wykonawczego. Zgodnie z tym przepisem, przepisu ust. 4 nie stosuje się w przypadku, gdy rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo w wyniku przeniesienia, w drodze umowy, posiadania gruntów rolnych, na których występują takie użytki lub elementy krajobrazu, lub utraty posiadania takich gruntów, jeżeli ponadto do powierzchni tych gruntów nie została przyznana płatność rolnośrodowiskowa. Nie ulega zatem kwestii, że prawodawca jednoznacznie pod pojęciem "niezachowania" trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo rozumie także przeniesienie lub utratę posiadania gruntów". Przeniesienie (w sposób określony przepisem) lub utrata posiadania gruntów - na których występują użytki zielone lub opisane elementy krajobrazu nieużytkowane rolniczo - jest przy tym tylko przykładem niezachowania trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo. Niezachowanie jest przeciwieństwem zachowania (utrzymania, posiadania, przestrzegania) dotychczasowego stanu rzeczy. Skoro tak, przyjąć trzeba, że każdy rodzaj niezachowania trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo - na podstawie § 27 ust. 4 rozporządzenia musi skutkować zmniejszeniem płatności (o 20%). Wprawdzie przytoczony wyżej § 27 ust. 5 rozporządzenia rolnośrodowiskowego przewiduje wyjątek od stosowania ust. 4 - a zatem wyjątek od przyznawania płatności w pomniejszonej wysokości - jednakże tylko w sytuacji określonej w tym przepisie, która to sytuacja w okolicznościach sprawy nie zachodzi. Zdaniem NSA przyjąć należy, że " powierzchnia gruntów" - do których została/nie została przyznana płatność - oznacza powierzchnię trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego, nieużytkowanych rolniczo, "niezachowaną" w wyniku przeniesienia (...) lub utraty posiadania gruntów. Należy przy tym mieć na względzie, że zmniejszenie płatności, o którym mowa w par. 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, rozważane jest na etapie rozpoznawania wniosku o przyznanie płatności, czyli przed jej przyznaniem. Tymczasem wprowadzone przez prawodawcę zastrzeżenie "do powierzchni tych gruntów nie została przyznana płatność rolnośrodowiskowa" co do przyznania płatności posługuje się czasem przeszłym. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. stwierdzić należy, że jest on niezasadny. Sąd I instancji słusznie zauważył, że art. 73 ww. rozporządzenia ma zastosowanie do obniżek i wykluczeń przewidzianych w rozdziałach I i II ww. normy. Zgodnie z tytułem IV - Podstawa obliczenia pomocy, obniżek płatności i wykluczeń z płatności . Rozdział I odnosi się do niezgłoszonych obszarów, zaś rozdział II do ustaleń w odniesieniu do kryteriów kwalifikowalności. Sankcje nałożone na skarżącego dotyczą nie zachowania występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i wynikają z par. 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, zatem art. 73 nie ma zastosowania w sprawie. Nie jest też zasadny zarzut naruszenia art. 75 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 2.12.2009 r., str. l, ze zm.) poprzez jego niezastosowanie pomimo, że okoliczności, w wyniku których skarżący utracił możliwość kontynuowania podjętego zobowiązania na utraconych gruntach były niezależne od niego, powiadomił on organ o ich zaistnieniu w ciągu 10 dni roboczych od ich zaistnienia, a zatem noszą znamiona siły wyższej, z przyczyn wywiedzionych powyżej. Kwestia ta została wyjaśniona powyżej.

W tym stanie sprawy nie są też zasadne zarzuty naruszenia przepisów postępowania tj. art. § 1 i § 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. polegające na oddaleniu zamiast uwzględnienia skargi, a w konsekwencji nieuchyleniu decyzji organu II instancji, podczas gdy na podstawie ustalonego stanu faktycznego, biorąc pod uwagę, że do utraconych gruntów dokonano płatności jedynie przed datą ich utraty, należało na podstawie § 27 ust. 5 zastosować zwolnienie od sankcji zastosowanej przez organy obu instancji i art. 134 § 1 oraz art. 106 § 3 p.p.s.a. sprowadzające się do stwierdzenia, że sąd I instancji nie będąc związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną nie wyszedł poza ich granicę, mimo że w przedmiotowej sprawie powinien to uczynić, w szczególności w związku z nieuwzględnieniem przez organ II instancji okoliczności o charakterze siły wyższej, które uniemożliwiły skarżącemu kontynuację zobowiązania na utraconych gruntach, co wypełniało dyspozycję art. 75 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.