Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 21/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-07-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 33 par. 1 pkt 1, art. 34 par. 1, par. 4
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 10, art. 23, art. 88
journal: Dz.U. 2018 poz 473
law: Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli  Komunikacyjnych - t.j.

SENTENCJA

Dnia 29 lipca 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Kowalska, , Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Protokolant Sekretarz sądowy Renata Tomaszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lipca 2020 roku sprawy ze skargi J.T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. , na podstawie 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018r., poz. 2096 ze zm.) w związku z art. 17 § 1, art. 18, art. 33 § 1 pkt 1, art. 34 § 1 i § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019r., poz. 1438 ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia J. T. na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.-B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny wystawił w dniu [...] r. na J. T. tytuł wykonawczy nr [...], obejmujący zaległości z tytułu opłaty za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego za 2016 r., a następnie przekazał go Naczelnikowi Pierwszego Urzędu Skarbowego w Ł.-B., jako organowi egzekucyjnemu celem realizacji w trybie egzekucji administracyjnej.

Zawiadomieniem z dnia 16 listopada 2018 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę w Urzędzie Miasta Ł.. Zawiadomienie to zostało doręczone zobowiązanemu wraz z odpisem ww. tytułu wykonawczego w dniu 7 listopada 2018r. w trybie art. 43 k.p.a., natomiast dłużnik zajętej wierzytelności odebrał powyższe zawiadomienie w dniu 23 listopada 2018r.

Pismem z dnia 4 grudnia 2018r. zobowiązany, na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. wniósł zarzuty, wskazując, na nieistnienie obowiązku oraz wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu wyjaśnił, że w 2016r. nie był posiadaczem ani właścicielem pojazdu mechanicznego, który nie miał zawartej umowy o odpowiedzialności cywilnej. Ponadto wniósł o wystąpienie do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego o przedstawienie dowodu potwierdzającego, że 2016r. miał obowiązek zawarcia umowy o odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych.

Organ I instancji pismem z dnia 14 grudnia 2018r. wystąpił do wierzyciela, tj. Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego o zajęcie stanowiska w sprawie ww. zarzutu. Ponadto organ egzekucyjny poinformował wierzyciela, że zaległość objęta przedmiotowym tytułem została wyegzekwowana w dniu 30 listopada 2018 r.

Wierzyciel postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] uznał zarzut nieistnienia obowiązku za bezzasadny. W uzasadnieniu wskazał, że przeprowadzone postępowanie kontrolne w sprawie zostało wszczęte w oparciu o zawiadomienie III Komisariatu Komendy Miejskiej Policji w Ł., z treści którego wynika, że w dniu 26 stycznia 2016 r. dokonano kontroli pojazdu marki FIAT o numerze rejestracji [...], podczas której kierująca pojazdem nie okazała dokumentu potwierdzającego zawarcie umowy ubezpieczenia o odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych. Kierująca pojazdem oświadczyła, że według jej wiedzy posiadaczem pojazdu był, obecny w pojeździe podczas kontroli, jako pasażer, J. T. . W odpowiedzi na wezwanie wierzyciela skierowane do strony celem potwierdzenia zawarcia umowy ubezpieczenia o odpowiedzialności cywilnej na podstawie art. 90 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych J. T. poinformował, że "nie był wyłącznym właścicielem pojazdu." Stąd - jak zaznaczył wierzyciel - jako współwłaściciel kontrolowanego pojazdu był również osobą zobowiązaną do zawarcie umowy ubezpieczenia o odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych, a wobec niespełnienia tego obowiązku - do wniesienia opłaty.

W zażaleniu strona wniosła o uchylenie postanowienia. Do pisma załączyła "Wezwanie do wydania pojazdu" wystawione przez A Bank z W.. W przedmiotowym zażaleniu po opisaniu stanu faktycznego zobowiązany w oparciu o przepisy m.in. ustawy - Kodeks cywilny wskazał, że jego zdaniem w dniu 26 stycznia 2016r. nie był posiadaczem, współwłaścicielem, czy właścicielem pojazdu marki FIAT o ww. numerze rejestracyjnym. Ponadto strona wyjaśniła, że właścicielem ww. pojazdu jest A Bank z W. , zatem wystawienie tytułu wykonawczego jest nieuzasadnione.

W ostatecznym postanowieniu z [...] r.. nr [...] Rada Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego uznała za niezasadne zarzuty zawarte w ww. zażaleniu oraz wobec wyegzekwowania dochodzonej należności wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego o ww. nr podtrzymując jednocześnie swoje stanowisko zawarte w postanowieniu z dnia [...] r..

W związku z powyższym w dniu [...] r. organ I instancji wydał postanowienie, w którym uznał za niezasadny zarzut zgłoszony na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. J. T. został uznany za posiadacza pojazdu marki FIAT o numerze rejestracji [...], który jest zarejestrowany na E. K.-T., zmarłą żonę zobowiązanego. Organ wskazał także, że załączone przez zobowiązanego do zażalenia wezwanie z dnia 22 września 2016 r., wystawione przez A Bank z W., do wydania przedmiotowego pojazdu potwierdza, że zobowiązany był jego posiadaczem.

W zażaleniu skarżący podniósł, że zaskarża postanowienie organu I instancji

i wnosi o uznanie zarzutu złożonego w dniu 4 grudnia 2019r. w zakresie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułu wykonawczego. W uzasadnieniu zażalenia zobowiązany stwierdził, że treść postanowienia wierzyciela z dnia [...] r . została przez organ pierwszej instancji powielona w postanowieniu i zmodyfikowana "na potrzeby uzasadnienia zajmowanego stanowiska." Następnie na potwierdzenie powyższej tezy strona zacytowała fragmenty wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 10 kwietnia 2018r., sygn. akt [...]. Zdaniem strony ww. wyrok jest tożsamy z stanem faktycznym w niniejszej sprawie. Skarżący stwierdził, że w dniu 26 stycznia 2019 r. nie był obecny w pojeździe podczas kontroli jako pasażer, a w odniesieniu do tego – wniósł o uzupełnienie materiału dowodowego poprzez skierowanie zapytania do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego, w jakim trybie i w jakiej dacie, osoba kierująca pojazdem złożyła oświadczenie, że w pojeździe podczas kontroli był obecny jako pasażer sam zobowiązany oraz zażądanie od ww. Funduszu korespondencji kierowanej do osoby kierującej pojazdem marki Fiat o ww. numerze rej. w dniu 26 stycznia 2016r. Ponadto strona zaznaczyła, że nie można potwierdzić faktu posiadania przez zobowiązanego pojazdu mechanicznego w styczniu 2016r.

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy powyższe postanowienie. W uzasadnieniu organ powołał treść art. 33 § 1 u.p.e.a. oraz art. 34 § 1 i wskazał, że mając na uwadze dyspozycję art. 34 § 1 u.p.e.a. pismem z dnia 14.12.2018r. organ I instancji wystąpił do wierzyciela o zajęcie stanowiska w przedmiocie złożonego przez zobowiązanego zarzutu.

W postanowieniu z 30 lipca 2019r. Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny wydał postanowienie, którym uznał zgłoszony zarzut za niezasadny. Wierzyciel wskazał, że w okresie od dnia 1 stycznia 2016r. do dnia 26 stycznia 2016r., zobowiązany nie miał zawartej umowy ubezpieczenia obowiązkowego posiadaczy pojazdów mechanicznych, a obowiązek ubezpieczenia w zakresie OC posiadaczy pojazdów mechanicznych wynika wprost z przepisu art. 23 ust. 1 w związku z art. 4 ust 1 ustawy z dnia 22 maja 2013r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjny i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych . To z kolei uprawniało ubezpieczyciela, stosownie do przepisu art. 88 ww. ustawy, do zobowiązania zobowiązanego do uregulowania opłaty w odpowiedniej wysokości, a w przypadku niewywiązania się z tego obowiązku do skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, bowiem w sytuacji gdy zobowiązany nie spłaca dobrowolnie zobowiązania na wierzycielu ciąży obowiązek wynikający z art. 6 u.p.e.a. W powyższym przepisie została sformułowana zasada, w myśl której w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku, wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Wierzyciel jest zatem ustawowo zobligowany wszcząć postępowanie egzekucyjne wobec dłużnika. Z kolei podstawowym celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do wykonania - przy użyciu środków egzekucyjnych wymienionych w art. 1a pkt 12 ww. ustawy ciążącego na zobowiązanym obowiązku.

Po uzyskaniu wymaganego prawem, ostatecznego w administracyjnym toku instancji, stanowiska wierzyciela, organ I instancji uznał zarzut zgłoszony na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. za niezasadny. Organ odwoławczy zaznaczył, że podstawę zarzutu złożonego przez stronę stanowił art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. W odniesieniu do zarzutów zgłoszonych w oparciu o art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 – wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

DIAS wskazał, że organ I instancji wydając rozstrzygnięcie w sprawie złożonego przez skarżącego zarzutu nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1) - w sposób prawidłowy oparł się na wiążącym stanowisku wierzyciela, tj. Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego, wyrażonym w postanowieniu z dnia [...] r. nr utrzymanym w mocy postanowieniem z dnia [...] r.

DIAS wyjaśnił, że mając na uwadze dyspozycję art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny nie był bowiem uprawniony do badania zasadności złożonego przez zobowiązanego zarzutu nieistnienia obowiązku.

Organ odwoławczy w odniesieniu do wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego zauważył, że zarzuty zgłoszone w terminie organ egzekucyjny ma obowiązek rozpatrzyć i stosownie do art. 34 § 4 u.p.e.a. wydać postanowienie, w tym o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, jeżeli zarzuty są uzasadnione. Zgodnie bowiem z art. 34 § 4 ww. ustawy, organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

Organ odwoławczy zauważył, że zgodnie z art. 59 § 3 u.p.e.a., w przypadkach, o których mowa w § 1 i 2, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4. Powyższej przedstawiona konstrukcja art. 59 § 3 ww. ustawy oznacza pierwszeństwo zastosowania trybu z art. 34 § 4, o ile został on zainicjowany przez zobowiązanego. Zainicjowanie przez zobowiązanego postępowania w przedmiocie zarzutów i ewentualne ich uwzględnienie, a przez to umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a., czynić będzie bowiem bezprzedmiotowym wydanie postanowienia w tym samym zakresie w trybie art. 59. Odmowa uwzględnienia zarzutów jest zaś równoznaczna z odmową umorzenia postępowania egzekucyjnego i w tym wypadku organ nie wydaje odrębnego postanowienia na podstawie art. 59 u.p.e.a.

W skardze J. T. zarzucił naruszenie art. 34 § 1 i § 4 u.p.e.a. w związku z art. 88 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych poprzez brak stwierdzenia nie zaistnienia obowiązku wniesienia opłaty, o której mowa w tym przepisie, tj. z powodu braku ubezpieczenia pojazdu marki FIAT o ww. nr rej w dniu 26 stycznia 2016 r., za co skarżący nie odpowiadał i tożsamym braku możności wystawienia przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny tytułu wykonawczego.

Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia II instancji oraz zmianę poprzedzającego postanowienia organu I instancji. Skarżący podniósł, że nie miał możliwości kwestionowania istnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zdaniem strony nie podlegał dyspozycji art. 88 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych w dniu 26 stycznia 2016 r. w związku z dokonaną wówczas przez Policję kontrolą pojazdu marki FIAT o ww. nr rej. Skarżący nie był właścicielem ani współwłaścicielem pojazdu marki FIAT o ww. nr rej. w dniu 26 stycznia 2016 r. Skarżący zawarł w dniu 27 stycznia 2016 r. umowę ubezpieczenia ww. pojazdu nie będąc jego posiadaczem ani właścicielem. Właścicielem pojazdu w tym dniu był A Bank.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325) - dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Przy czym, co wymaga podkreślenia, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Dokonując w tak zakreślonej kognicji sądowoadministracyjnej kontroli zaskarżonego postanowienia, Sąd uznał, że postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z [...] r. utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji z [...] r. odpowiadają obowiązującemu prawu.

Przedmiotem postępowania przed sądem administracyjnym w niniejszej sprawie jest ostateczne postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej wydane w postępowaniu egzekucyjnym, zmierzającym do przymusowej realizacji obowiązku uiszczenia przez skarżącego opłaty za niezawarcie obowiązkowej umowy ubezpieczenia pojazdu marki FIAT o numerze rejestracji [...].

Obowiązek uiszczenia opłaty na rzecz Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego został nałożony w art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2013r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjny i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. z 2018r., poz. 473 ze zm.), m.in. na posiadacza pojazdu mechanicznego, który nie spełnił obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego, zgodnie z warunkami tego ubezpieczenia określonymi w ustawie. Stosowanie bowiem do treści art. 88 ust. 1 ust. 1 osoba, która nie spełniła obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego, zgodnie z warunkami tego ubezpieczenia określonymi w ustawie, jest obowiązana wnieść opłatę.

W myśl art. 10 ust. 1 ustawy obowiązek ubezpieczenia uważa się za spełniony, jeżeli została zawarta umowa ubezpieczenia, na podstawie której osoba obciążona tym obowiązkiem korzysta z ochrony ubezpieczeniowej, a czas trwania i zakres tej ochrony odpowiadają przepisom ustawy lub odrębnych ustaw lub umów międzynarodowych wprowadzających obowiązek ubezpieczenia.

Umowa ubezpieczenia obowiązkowego nie może obejmować ubezpieczeniem okresu poprzedzającego zawarcie tej umowy (art. 10 ust. 1a ustawy).

Ustalenia spełnienia lub nieistnienia obowiązku ubezpieczenia można dochodzić przed sądem powszechnym (art. 10 ust. 2).

Wobec powyższego kwestia ustalenia spełnienia lub nieistnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia - którego konsekwencją może być nałożenie na podmiot opłaty, o jakiej mowa art. 88 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych - nie należy do zakresu prawa administracyjnego i właściwym do rozstrzygnięcia sporu w tym zakresie jest sąd powszechny. Wynika to wprost z art. 10 ust. 2 tej ustawy. Stanowisko organu w tym zakresie może być zatem kwestionowane w postępowaniu przed sądem powszechnym.

Przewidziana natomiast w art. 88 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych opłata z tytułu niedopełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia ma charakter administracyjnoprawny, zaś stosunek między osobą zobowiązaną do wniesienia tej opłaty a Ubezpieczeniowym Funduszem Gwarancyjnym nie ma charakteru cywilnoprawnego. Publicznoprawny charakter tego stosunku powoduje istnienie podporządkowania osoby zobowiązanej Funduszowi (wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 kwietnia 2000 r., K 23/99, OTK nr 3, poz. 89 i z dnia 23 kwietnia 2002 r., K 2/01, OTK nr 3, poz. 27).

A zatem w świetle przywołanych regulacji, chociaż Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny nie jest organem administracji publicznej sensu stricto, to jednocześnie wykonuje zadania z zakresu tej administracji określone w ww. ustawie, a dotyczące ustalania i egzekwowania opłat za niedopełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia. W ustawie o ubezpieczeniach obowiązkowych problematykę tę reguluje art. 91 ust. 1. Zgodnie z art. 91 ust. 1 tej ustawy, do egzekucji opłaty za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy obowiązkowego ubezpieczenia, o którym mowa w art. 4 pkt 1 i 2, stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z tym że tytuł wykonawczy wystawia Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny.

Egzekucję, o której mowa w ust. 1, stosuje się, jeżeli:

1) należność z tytułu opłaty wynika z wezwania do zapłaty, o którym mowa w art. 90 ust. 1, w stosunku do którego zobowiązany nie wystąpił z powództwem do sądu powszechnego, zgodnie z art. 10 ust. 2, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wezwania do zapłaty, albo

2) sąd ustalił prawomocnym orzeczeniem istnienie obowiązku ubezpieczenia.

Od postanowień wydanych przez Zarząd Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w toku postępowania egzekucyjnego w administracji służy odwołanie do Rady Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego (art. 91 ust. 2 i 3 tej ustawy).

Tym samym także (poprzedzające zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego) postanowienie wierzyciela jest elementem postępowania egzekucyjnego, a jego wydanie musi być oceniane w kontekście spełnienia przesłanki z art. 34 § 4 u.p.e.a. W tym zakresie działalność Funduszu mieści się w zakresie pojęcia działalności administracji publicznej, a którym mowa w art. 3 p.p.s.a

W związku ze zmianą brzmienia art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. od 15 sierpnia 2015 r. postanowienia wydane przez wierzyciela w powyższym trybie nie podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego, jednakże konsekwencją powyższego jest uprawnienie do kontroli tego rodzaju aktu przez sąd administracyjny w ramach postępowania zainicjowanego skargą na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Podkreślić jednak trzeba, że kontrola sądowoadministracyjna ogranicza się w tym wypadku do badania prawidłowości stanowiska wierzyciela co do istnienia obowiązku uiszczenia opłaty.

Przechodząc do dalszej części rozważań wskazać należy, że podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. Postępowanie egzekucyjne w administracji (Dz.U. z 2019r., poz. 1438 ze zm.) dalej u.p.e.a. Zgodnie z treścią art. 33 § 1 ww. ustawy podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

W myśl art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W przypadku, o którym mowa w art. 33 § 2, stanowiska wierzyciela nie wymaga się. Zgodnie z treścią art. 34 § 2 u.p.e.a. na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie.

W myśl art. 34 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

W świetle powyższych regulacji, pozyskanie przez organ egzekucyjny stanowiska wierzyciela w kwestii podniesionych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a. zarzutów, jest koniecznym wymogiem w postępowaniu egzekucyjnym. W przypadku oparcia zarzutów na przesłankach określonych w art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a., wypowiedź wierzyciela jest przy tym wiążąca dla organu egzekucyjnego, co oznacza, że organ ten nie jest uprawniony do prowadzenia samodzielnie postępowania wyjaśniającego co do istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu, a w konsekwencji nie może zakwestionować stanowiska wierzyciela w tym zakresie. Zadaniem organu egzekucyjnego jest wyłącznie stosowanie przymusu egzekucyjnego w celu doprowadzenia do wykonania obowiązku ustalonego przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego.

Istota podnoszonych przez skarżącego w postępowaniu egzekucyjnym, a następnie w skardze do sądu administracyjnego zarzutów (opartych o art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) sprowadza się do kwestionowania możliwości nałożenia na niego opłaty, o jakiej mowa w art. 88 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych wobec braku należytych ustaleń co do tego, czy był on posiadaczem wymienionego na wstępie pojazdu.

Stosownie zaś do treści art. 23 ww. ustawy obowiązek zawarcia umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem posiadanego przez niego pojazdu spoczywa na posiadaczu pojazdu mechanicznego (ust.1). Posiadacz pojazdu, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 10 lit. a, zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem pojazdu, w odniesieniu do którego państwem członkowskim Unii Europejskiej umiejscowienia ryzyka jest państwo Unii Europejskiej, w którym pojazd ma być zarejestrowany, obowiązany jest posiadać ochronę ubezpieczeniową przez cały okres, w którym pojazd jest zarejestrowany, z wyjątkiem zarejestrowanych pojazdów historycznych.

Z powyższego wynika, że opłatą, o jakiej mowa w art. 88 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych może być obciążona osoba, która nie spełniła obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia, a obowiązek ten został uzależniony od posiadania pojazdu. Podniesione przez skarżącego zarzuty i argumenty na ich poparcie zmierzają zatem bezpośrednio do podważenia ustaleń i wniosków co do tego, czy w świetle przywołanych wyżej regulacji, był on osobą zobowiązaną do zawarcia umowy ubezpieczenia OC pojazdu marki FIAT o numerze rejestracyjnym [...].

Jak już jednak wyjaśniono na wstępie, to czy na skarżącym ciążył obowiązek zawarcia takiego ubezpieczenia dla wskazanego na wstępie pojazdu, oraz czy dopełnił on tego obowiązku, może w świetle art. 10 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych być przedmiotem postępowania przed sądem powszechnym, natomiast sam obowiązek zawarcia umowy i zapłaty ubezpieczenia OC nie może być skutecznie kwestionowany przez skarżącego na etapie postępowania egzekucyjnego.

Wobec powyższego, skoro istnienia tego obowiązku skarżący nie kwestionował w drodze powództwa do sądu cywilnego, a z danych posiadanych przez wierzyciela wynikało, że w styczniu 2016 r. był on niewątpliwie właścicielem wskazanego wyżej pojazdu, co potwierdza polisa nr [...] z dnia 27 stycznia 2016 r., w której wskazano jako właściciela pojazdu J. T. (umowa została zawarta przez skarżącego dopiero w dniu 27 stycznia 2016 r. na okres od 27 stycznia 2016 r. do 26 stycznia 2017r.), a także pismo A. T. z 31 sierpnia 2016 r., która oświadczyła, że prowadziła pojazd w dniu 26 stycznia 2016 r. w obecności męża właścicielki pojazdu J. T., zam. Ł., ul. B 21, to wierzyciel miał wszelkie podstawy do przyjęcia, że J. T. był posiadaczem pojazdu, zobowiązanym do zawarcia dla tego pojazdu umowy ubezpieczenia OC.

Jednocześnie z pisma A Bank z dnia 22 września 2016 r. wynika, że bank wzywa J. T. do wydania pojazdu w związku z oświadczeniem o wypowiedzeniu umowy kredytu/pożyczki z 7 grudnia 2011 r. Wbrew stanowisku skarżącego, powyższe pismo potwierdza, że skarżący jest posiadaczem pojazdu i dlatego wzywa go do wydania tego pojazdu.

Również niezakwestionowane przez stronę ustalenia kontroli (zawiadomienie [...] Komisariatu Policji Komendy Miejskiej Policji w Ł. z dnia 26 stycznia 2016 r.) dowodzą, że w dniu 26 stycznia 206 r. pojazd nie był objęty ochroną ubezpieczeniową. Kierująca pojazdem A. T. w obecności skarżącego, zatrzymana do kontroli w dniu 26 stycznia 2016 r. wskazała jako właściciela pojazdu E. K. –T. i okazała dokument stwierdzający zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej pojazdu na okres od 29 sierpnia 2013 r. do 29 sierpnia 2014 r. Z ustaleń Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego Ł. – B. (zawiadomienie z dnia 22 czerwca 2016 r.) wynika, że E. K.- T. zmarła 21 kwietnia 2013 r.

A zatem z ustaleń UFG prawidłowo wynikało, że skarżący w dniu kontroli, tj. 26 stycznia 2016 r. był właścicielem przedmiotowego pojazdu, zaś możliwość przypisania mu obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC dla tego pojazdu nie została podważona w postępowaniu przed właściwym sądem cywilnym.

W tym miejscu podkreślić należy, że posiadanie (samoistne) jest podstawowym atrybutem prawa własności, zaś posiadacz samoistny, jakim jest właściciel, nie traci posiadania przez oddanie rzeczy osobie trzeciej do użytkowania. Jako że ani przymiot właściciela/posiadacza nie został przez skarżącego podważony przez sąd powszechny ani w postępowaniu przed tym sądem nie ustalono, że zobowiązanym do zawarcia umowy ubezpieczenia była inna osoba, wezwanie w trybie art. 90 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych do uiszczenia opłaty lub przedłożenia dokumentów potwierdzających spełnienie w roku kontroli obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC, prawidłowo wierzyciel wystosował do skarżącego jako właściciela pojazdu.

Z akt sprawy wynika bowiem, że do skarżącego zostało skierowane przez UFG pismo z 14 września 2016r., w którym wezwano go do przedłożenia dokumentów potwierdzających spełnienie w roku kontroli obowiązku zawarcia umowy OC posiadaczy pojazdów mechanicznych zgodnie z warunkami ustawy lub jego nieistnienie, albo w przypadku niespełnienia obowiązku ubezpieczenia, o uiszczenie opłaty określonej w art. 88 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. W wezwaniu pouczono skarżącego, że obowiązek uiszczenia opłaty zostanie skierowany do egzekucji. Pouczono również skarżącego o prawie wniesienia powództwa do sądu powszechnego o ustalenie spełnienia lub nieistnienia obowiązku ubezpieczenia. Zawiadomienie to zostało doręczono skarżącemu w trybie art. 44 k.p.a.

Powyższe zawiadomienie dowodzi, że UFG dopełnił wymogu, o którym mowa w art. 91 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, warunkującego wszczęcie egzekucji administracyjnej.

Tym samym organ egzekucyjny zasadnie prowadził egzekucję administracyjną na podstawie wymienionego tytułu wykonawczego z dnia [...] r. nr [...], obejmującego opłatę za niedopełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia pojazdu marki FIAT o numerze rejestracji [...].

Z tego względu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

eg