Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 556/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2011-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 54 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w e Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędziowie Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (sprawozdawca) Protokolant Aleksandra Markiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 19 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy skierowania do domu opieki społecznej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą; II. nie orzeka o wykonaniu zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G., które po rozpatrzeniu odwołania z dnia 31 maja 2010 r. S. S. utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. Z. działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta Ś. Z. o odmowie skierowania S.S. do domu pomocy społecznej

W uzasadnieniu decyzji z dnia 19 maja 2010 r. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej podał, że wyniku przeprowadzonego rodzinnego wywiadu środowiskowego ustalono, że S.S. nie wymaga całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, zaś stan jego zdrowia pozwala na samodzielne funkcjonowanie w codziennym życiu przy wsparciu osób drugich. W opinii z dnia 8.03.2010 r. lekarz rodzinny podał, że S.S. wymaga opieki w miejscu zamieszkania lub w placówce DPS. W wypisie orzeczenia z dnia 1.06.1998 r. lekarz orzecznik ZUS uznał S.S. za trwale niezdolnego do samodzielnej egzystencji z uwagi na stan narządu ruchu. Dalej Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wskazała, że S.S. ma własnościowe mieszkanie, wyposażone w łazienkę i WC przystosowane do potrzeb wynikających z niepełnosprawności, sfinansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oraz centralne ogrzewanie gazowe, co znacznie ułatwia jego codzienne funkcjonowanie. Z uwagi na utrudnienia w prowadzeniu gospodarstwa domowego spowodowane trudnością w samodzielnym poruszaniu się od dłuższego czasu S.S. jest objęty pomocą w formie usług opiekuńczych świadczonych w miejscu zamieszkania, które w pełni zabezpieczają jego potrzeby w prowadzeniu gospodarstwa domowego, a których wymiar, po uprzednich ustaleniach ze S.S., został dostosowany do wskazanych przez niego potrzeb. Wobec tego biorąc pod uwagę wyposażenie i przystosowanie mieszkania pod kątem zabezpieczenia potrzeb osoby niepełnosprawnej, S.S. jest w stanie samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu przy wsparciu osoby drugiej tj. opiekunki świadczącej usługi opiekuńcze w zakresie wykonywania czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, a użytkowany przez niego samochód ułatwia mu załatwianie spraw wymagających wyjścia z domu. Z tej racji Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej uznał, że wskazane przez S. S. okoliczności z powodu których ubiega się on o skierowanie do domu pomocy społecznej tj. poruszanie się o kulach łokciowych oraz fakt bycia osobą samotną, nie świadczą o potrzebie sprawowania całodobowej opieki i skierowania do domu pomocy społecznej.

Od decyzji tej S.S. złożył odwołanie, zarzucając jej nie uwzględnienie jego sytuacji "człowieka samotnego".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. W uzasadnieniu powtórzyło argumentację zawartą w decyzji Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Ponadto podało, że stronie przyznana została pomoc, zgodna z jej żądaniem, w formie usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania przez 5 dni roboczych po 1 godzinie dziennie, z równoczesnym odstąpieniem od żądania 20% odpłatności. Usługi obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, podstawową opiekę higieniczną i pielęgnacyjną zaleconą przez lekarza lub wynikającą z braku możliwości samoobsługi w zakresie podstawowych czynności domowych i prowadzenia gospodarstwa domowego. Z wywiadu środowiskowego wynika również, że organ pomocy społecznej jest w stanie zapewnić stronie usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania w ilości zabezpieczającej jej niezbędne potrzeby.

Z akt sprawy wynika, że stronie decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 1.03.2010 r. znak: [...] przyznano świadczenie emerytalne brutto w wysokości 706,29 zł oraz dodatek pielęgnacyjny w wysokości 181,10 zł.

Z kolei w wypisie orzeczenia z dnia 1.06.1998 r. lekarz orzecznik ZUS uznał S.S. za trwale niezdolnego do samodzielnej egzystencji z uwagi na stan narządu ruchu. Natomiast z zaświadczeń lekarskich z dnia 16.02.2010r. i 8.03.2010 r. wynika, że S S. ze względu na stan zdrowia wymaga całodobowej opieki stale, opieka ta może być wykonywana w miejscu zamieszkania lub w placówce.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołało jako podstawę prawną art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. nr 175, poz. 1362 ze zm.) oraz § 8 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 października 2005 r. w sprawie domów pomocy społecznej (Dz. U. Nr 217, poz. 1837) wywodząc z powołanego art. 54 ust. 1 ustawy, że warunkiem skierowania danej osoby do domu pomocy społecznej jest fakt, że osoba ta wymaga całodobowej opieki (z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności) i z tego powodu nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, przy czym nie można zapewnić jej niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. Przesłanki dotyczące wymogu całodobowej opieki i niemożliwości samodzielnego funkcjonowania w życiu, muszą być spełnione łącznie. Jednocześnie nie może zaistnieć przesłanka negatywna, czyli nie może być możliwości zapewnienia osobie pomocy w miejscu zamieszkania w formie usług opiekuńczych. Warunkiem zatem podstawowym, ale nie wyłącznym, do jego zastosowania, jest konieczność ustalenia, że dana osoba wymaga całodobowej opieki z powody wieku, choroby lub niepełnosprawności.

Powyższe znajduje potwierdzenie w § 8 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, zgodnie z którym, do domu pomocy społecznej kieruje się m.in. na podstawie rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracownika socjalnego ośrodka pomocy społecznej właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub pobytu osoby ubiegającej się w dniu jej kierowania, zawierającego w szczególności pisemne stwierdzenie o braku możliwości zapewnienia usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania przez rodzinę i gminę.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołując się na zaświadczenia lekarskie znajdujące się w aktach sprawy w których podano, że S.S. ze względu na stan zdrowia wymaga całodobowej opieki stale, lecz opieka ta może być wykonywana w miejscu zamieszkania lub w placówce, wskazało, że jednak z wywiadu środowiskowego wynika, iż jest on zdolny do samodzielnego zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych w zakresie higieny osobistej i samoobsługi, oraz w przygotowaniu śniadań i kolacji, a także do samodzielnego kierowania własnym samochodem. Z uwagi na utrudnienia w prowadzeniu gospodarstwa domowego spowodowane trudnością w samodzielnym poruszaniu się strona jest objęta pomocą w formie usług opiekuńczych świadczonych w miejscu zamieszkania, które w pełni zabezpieczają jej potrzeby w prowadzeniu gospodarstwa domowego, a które organ pomocy społecznej jest w stanie zapewnić stronie w miejscu zamieszkania w ilości zabezpieczającej jego niezbędne potrzeby.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu II instancji i przekazanie sprawy Kierownikowi Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej do ponownego rozpoznania. Zarzucając jej naruszenie art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej oraz § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie domów pomocy społecznej w powiązaniu z błędem w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i mającym wpływ na jego treść poprzez nieuwzględnienie faktu, że skarżący winien mieć ze wskazań lekarskich zapewnioną całodobową opiekę innej osoby, co jest niemożliwe w miejscu jego zamieszkania, a także obrazę art. 7 oraz art. 75 § 1, 77 § 1, 84 § 1 a także art. 107 § 3 kpa poprzez nieprzeprowadzenie w tym kierunku wszystkich możliwych dowodów, w tym dowodu z opinii biegłego i nieuwzględnienie interesu społecznego i słusznego interesu strony.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że w aktach sprawy znajdują się zaświadczenia lekarskie stwierdzające ponad wszelką wątpliwość, że wymaga on całodobowej opieki, pielęgnacji i rehabilitacji (bez konieczności hospitalizacji). Zaświadczenie takie wydane zostało także w dniu 26 marca 2010 r. (w załączeniu). Zdaniem strony skarżącej całodobowa opieka nie jest świadczona i być nie może, mimo, iż jest w takim stanie zdrowia, że często upada i nie jest w stanie sam podnieść się, a sytuacje takie zdarzają się wielokrotnie w godzinach wieczornych, gdy nie może liczyć na pomoc osoby świadczącej na zlecenie Gminy usługi opiekuńcze. Może to zagrażać jego zdrowiu i życiu. Nie jest on w stanie także np. sam wejść do wanny. Przeprowadzony przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej wywiad środowiskowy nie uwzględnia całej jego sytuacji i nie odnosi się w ogóle do kwestii ewentualności, konieczności i możliwości całodobowego świadczenia przez MOPS usług opiekuńczych dla skarżącego w miejscu jego zamieszkania, wobec tego zawiera on także szereg informacji nieprawdziwych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowa argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowiąc w przepisie art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami – zwana dalej p.p.s.a.). Istotnym jest także, że rozstrzygając daną sprawę sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa a zakres jego procedowania wytyczają granice danej sprawy oraz zakaz reformationis in peius (art. 133 i 134 § 1 i 2 p.p.s.a).

W ocenie Sądu skarga jest zasadna, albowiem zarówno zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego jak i poprzedzająca ją decyzja z dnia 19 maja 2010 r. Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Wskazać należy, że przesłanki uprawniające do umieszczenia danej osoby w domu pomocy społecznej, określone zostały w art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, który stanowi, iż osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej.

Z tego przepisu wynika, że prowadząc postępowanie w sprawie umieszczenia danej osoby w domu pomocy społecznej organ administracji publicznej zobowiązany jest ocenić stan zdrowia tej osoby oraz możliwości korzystania przez nią z usług opiekuńczych. Innymi słowy podstawą umieszczenia w domu pomocy społecznej jest ustalenie, że dana osoba wymaga całodobowej opieki (z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności), nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu i opieka nie może być jej zapewniona w formie usług opiekuńczych. Podnieść należy, że prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej przysługiwać może nie tylko osobie niemogącej samodzielnie funkcjonować w życiu codziennym i wymagającej całodobowej opieki z powodu niepełnosprawności, ale również osobie niemogącej samodzielnie funkcjonować w życiu codziennym i wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku lub z powodu choroby. Oznacza to tym samym, że organ pomocy społecznej prowadząc dane postępowanie powinien dokonać oceny wszystkich wskazanych wyżej przesłanek. W rozpoznawanej sprawie tymczasem organy administracji publicznej ograniczyły się jedynie do oceny stopnia niepełnosprawności skarżącego, nie analizując zupełnie czy w odniesieniu do strony skarżącej nie zachodzą inne, określone w powołanym wyżej art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej okoliczności uzasadniające skierowanie go w domu pomocy społecznej. W szczególności - zdaniem Sądu - organy pomocy społecznej powinny ustalić czy taką przesłanką nie jest niepełnosprawność. Możliwe bowiem jest, że z tego powodu wymaga on całodobowej opieki i nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że organy rozpoznające niniejszą sprawę naruszyły art. 7 i art. 77 § 1 kpa w związku z art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie wydanych w sprawie rozstrzygnięć.

Rozpoznając ponownie sprawę organy administracji publicznej powinny dokładnie wyjaśnić sytuację zdrowotną stron skarżącej w oparciu o wydane zaświadczenia lekarskie, ponieważ z wypisu orzeczenia z dnia 1.06.1998 r. lekarz orzecznik ZUS uznał S.S. trwale niezdolnego do samodzielnej egzystencji z uwagi na stan narządu ruchu. Natomiast w zaświadczeniu lekarskim z dnia 16.02.2010 r. lekarz stwierdził, że strona ze względu na stan zdrowia wymaga całodobowej opieki stale i nie istnieją przeciwwskaznia do umieszczenia jej w DPS. W kolejnym zaświadczeniu lekarskim z dnia 8.03.2010 r. lekarz stwierdził, że strona jest osobą przewlekle chorą i wymaga opieki w miejscu zamieszkania lub w placówce DPS. Organy administracji wydając decyzje o odmowie skierowania strony do domu pomocy społecznej nie uwzględniły stanu zdrowia strony podanego w powyższych zaświadczeniach lekarskich, a oparły się na pozostających w sprzeczności z nimi ustaleniach wynikających z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego.

Przy ponownej ocenie stanu zdrowia należy również uwzględnić załączone do skargi przez stronę zaświadczenie lekarskie z dnia 26.03.2010 r.

Mając na uwadze fakt, że zaskarżona decyzja narusza powołane na wstępie przepisy prawa materialnego i procesowego, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy Sąd na mocy art. 145 ust.1 pkt 1 lit c, art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 orzekł jak na wstępie.