Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 890/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 29 ust 3
journal: Dz.U. 2012 poz 145
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jednolity.
article: art 138 § 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie sędzia WSA Piotr Korzeniowski (spr.), sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska, Protokolant st. sekr. sąd. Katarzyna Tomiło-Nawrocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2015 r. sprawy ze skargi U. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zobowiązania do przywrócenia stanu poprzedniego oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. (dalej: SKO w S., Kolegium, organ II instancji, organ odwoławczy) z [...] stycznia 2015 r., znak: [...], wydana na podstawie art 1, art. 2, art. 18 ust. 1 i art. 19 ust. 1 ustawy z 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r. Nr 79 poz. 856 ze zm.) oraz art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez E. K., pełnomocnika D. K., R. K., G. K. (dalej: wnioskodawcy) od decyzji wydanej przez Zastępcę Burmistrza, działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta G. (dalej: organ I instancji), Nr [...] z [...] listopada 2014 r., którą po rozpatrzeniu sprawy dot. zakłócenia stosunków wodnych przez właściciela nieruchomości o nr ew. [...] położonej w G. przy ul. [...], odmówiono zobowiązania właściciela nieruchomości o nr ew. [...] do przywrócenia stanu poprzedniego, tj. do rozebrania ogrodzenia tej nieruchomości, od strony nieruchomości o nr ew. [...] oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

W decyzji z [...] stycznia 2015 r. SKO w S. uchyliło w całości decyzję wydaną przez organ I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Stan sprawy przestawiał się następująco:

W piśmie z 10 lipca 2013 r. Komendant Straży Miejskiej w G., na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. przekazał sprawę dotyczącą zgłoszenia dokonanego 9 lipca 2013 r. przez R. K. dotyczącą zalania jego działki przy ul. [...]. W dniu 10 lipca 2013 r. do Urzędu Miasta G. wpłynęło pismo E. K. z wnioskiem o nakazanie właścicielowi działki gruntu nr [...] przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających i szkodom, na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z 18 lipca 2001 Prawo wodne (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 145 ze zm., dalej: p.w.). Wnioskodawca wyjaśnił, że właścicielka gruntu nr [...] wykonała roboty budowlane polegające na budowie ogrodzenia (konstrukcji oporowej) wskutek czego przegrodzony został naturalny odpływ wód z działki nr [...].

Powstało rozlewisko o powierzchni kilkudziesięciu metrów kwadratowych i o głębokości ponad 70 cm. Skutkuje to powstaniem wymiernych szkód.

W dniu 21 sierpnia 2013 r. przeprowadzono oględziny na działce nr [...]. Dokonano pomiarów ogrodzenia na działce nr [...], wyniki przedstawiono na szkicu stanowiącym załącznik do protokołu. Na działce nr [...], w jej dolnej części, przy granicy z działką nr [...] stwierdzono rozlewisko wody o wymiarach 12,2 m x 11,5 m x 18,5 m. Cokół ogrodzenia wybudowany na działce nr [...] przewyższa poziom działki [...] o 1,2 m w pkt A wskazanym na mapie. Do istniejącego na działce nr [...] rozlewiska dopływa woda ze stawu zlokalizowanego w górnej części działki.

R. K. oświadczył, że wypływająca ze stawu woda również pochodzi ze źródeł zlokalizowanych na dnie stawu. W punkcie B oznaczonym na szkicu, głębokość rozlewiska wynosi 85 cm. W tym miejscu wysokość cokołu wynosi ok. 122 cm, a całkowita wysokość ogrodzenia 297 cm. Wysokość cokołu ogrodzenia na działce nr [...] w pkt B wynosi 48 cm mierzone od poziomu gruntu. W dniu 28 sierpnia 2013 r. wpłynęły wyjaśnienia U. P. (dalej: skarżąca, strona skarżąca) wraz z wnioskiem o rzetelne wykonanie pomiarów i dokumentacji. W dniu 13 września 2013 r. wpłynęło pismo E. K. dotyczące ponoszonych szkód na działce wraz z wnioskiem o ponowne oględziny.

W dniu [...] września 2013 r. odbyły się oględziny na nieruchomości nr [...], gdzie dokonano pomiarów wysokości fundamentów i wpisano je na dołączonej mapie. Na działce nr [...] dokonano pomiarów fundamentu ogrodzenia do 48 m ze względu na występujące rozlewisko. Następnie od 48 metra przeprowadzono pomiary od lustra wody do wierzchu fundamentów oraz głębokość wody w punktach oznaczonych na załączonej mapie. W najgłębszym miejscu rozlewiska poziom wody wynosił 83 cm. W wyniku wybudowania ogrodzenia na działce nr [...] został wstrzymany odpływ wody na działkę [...] i woda spływa w kierunku ul. [...] poprzez działkę [...]. W miejscu powstałego rozlewiska na działce nr [...] nie stwierdzono żadnych działań w odprowadzaniu wody na działkę [...] przez właścicieli działki nr [...]. Ustalono jaka roślinność została zniszczona na działce E. K. W dniu [...] października 2013 r. E. K. złożył do akt postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] października 2013 r. W dniu [...] października 2013 r. odbyła się rozprawa administracyjna.

W dniu [...] października 2013 r. wpłynęła opinia w sprawie określenia kierunków odpływu wód z rejonu strefy źródliskowej zlokalizowanej na działce [...] w G. W postanowieniu Nr [...]z [...] grudnia 2013 r. organ I instancji uwzględnił wniosek dowodowy E. K., złożony na rozprawie [...] października 2013 r. i dopuścił wnioskowane dowody.

W decyzji Nr [...] z [...] stycznia 2014 r. Burmistrz Miasta G. odmówił zobowiązania właściciela nieruchomości o nr ew. [...] do przywrócenia stanu poprzedniego, tj. do rozebrania ogrodzenia tej nieruchomości od strony nieruchomości o nr ew. [...] oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wykazał, że powodem zmian stanu wody na działce nr [...] nie są działania podjęte i wykonane przez właściciela działki nr [...], polegające na wybudowaniu ogrodzenia działki [...], a występujące na działce nr [...] rozlewisko powstało w wyniku działań podjętych przez poprzedniego właściciela tej działki - obecnie pełnomocnika właścicieli działki nr [...]. Taki stan rzeczy nie stanowi podstaw do nałożenia na właściciela nieruchomości nr [...] obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

W zawiadomieniu z [...] grudnia 2013 r. organ I instancji poinformował strony postępowania o zebranym w sprawie materiale dowodowym. Na wniosek E. K. dołączono kolejne dokumenty w sprawie.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył E. K. w imieniu D. K., R. K., G. K., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zobowiązanie właściciela nieruchomości nr [...] do przywrócenia stanu poprzedniego tj. rozebrania ogrodzenia tej nieruchomości od strony nieruchomości o nr ew. [...] oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 29 ust. 3 p.w., polegające na jego błędnym zastosowaniu w sytuacji, gdy zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie i bez żadnych wątpliwości wskazuje, że właściciel nieruchomości nr [...] dokonał zmian stanu wody na gruncie, co spowodowało i powoduje w dalszym ciągu szkodę dla właściciela gruntu nr [...], naruszenie art. 7-9, 77 § 1, 80, i 81 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - w ten sposób, że organ rozstrzygający nie zebrał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, dokonał dowolnego ustalenia stanu faktycznego, zaś powoływany materiał dowodowy nie został wszechstronnie przeanalizowany, naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie obowiązku prawidłowego uzasadnienia rozstrzygnięcia.

W piśmie z 5 marca 2014 r. Kolegium zwróciło się do organu I instancji o uzupełnienie akt sprawy przedłużając jednocześnie termin do załatwienia sprawy do 7 kwietnia 2014 r. W dniu 24 marca 2014 r. E. K. złożył dodatkowe dokumenty w sprawie. W decyzji z [...] kwietnia 2014 r. Nr [...] w S. uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Skargę na decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła U. P. WSA w Warszawie w wyroku z 10 października 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 1237/14, oddalił ww. skargę.

W dniu 24 czerwca 2014 r. do Kolegium wpłynęło zażalenie E. K. na niezałatwienie sprawy w ustawowym terminie. W postanowieniu z [...] lipca 2014 r. organ odwoławczy uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył organowi I instancji dodatkowy miesięczny termin do załatwienia przedmiotowej sprawy.

W piśmie z 12 sierpnia 2014 r. organ I instancji zawiadomił pełnomocników stron o terminie oględzin nieruchomości. Z notatki służbowej, sporządzonej [...] sierpnia 2014 r. wynika, że organ odstąpił od przeprowadzenia oględzin z uwagi na brak zawiadomienia o ich terminie stron postępowania. Kolejnymi pismami, z 28 sierpnia 2014 r., organ ponownie poinformował o oględzinach, których termin wyznaczył na [...] września 2014 r., jednocześnie informując o przedłużeniu terminu do rozpatrzenia sprawy do 21 października 2014 r. Z oględzin, przeprowadzonych [...] września 2014 r., sporządzono protokół, który został dołączony do akt sprawy.

Pismami z 30 września 2014 r. organ I instancji zawiadomił strony postępowania oraz ich pełnomocników o wyznaczeniu terminu rozprawy administracyjnej oraz przedłużeniu terminu do rozpatrzenia sprawy do 28 listopada 2014 r. Rozprawę przeprowadzono [...] października 2014 r. W tym samym dniu do akt sprawy wpłynęło pismo U. P. z jej stanowiskiem w sprawie.

W dniu 29 października 2014 r. do akt sprawy dołączono kopie dokumentów znajdujących się w archiwum Urzędu Miasta G.

W piśmie z 30 października 2014 r. organ I instancji zawiadomił pełnomocników stron o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy.

W decyzji wydanej przez Zastępcę Burmistrza, działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta G., Nr [...] z [...] listopada 2014 r., organ I instancji odmówił zobowiązania właściciela nieruchomości o nr ew. [...], do przywrócenia stanu poprzedniego, tj. do rozebrania ogrodzenia tej nieruchomości, od strony nieruchomości o nr ew. [...] oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji opisał przebieg postępowania w sprawie, dokonał analizy zgromadzonych dokumentów, dochodząc do konkluzji, że materiał ten jest wystarczający do stwierdzenia, że działania podjęte przez właścicieli nieruchomości o nr ew. [...], polegające na wybudowaniu ogrodzenia, nie spowodowały zakłócenia stosunków wodnych na działce o nr [...]. Ponadto organ wskazał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wykazał, że powodem zmian stanu wody na działce o nr ew. [...] nie są działania podjęte i wykonane przez właściciela działki o nr ew. [...], polegające na wybudowaniu ogrodzenia działki [...]. Wybudowane ogrodzenie uwidoczniło jedynie problem związany z odprowadzaniem wód z działki nr [...]. Gdyby nie dokonano uprzednio zmian w kierunku odpływu wody z działki [...], to w ocenie organu, nie doszłoby do powstania przedmiotowego rozlewiska. Występujące na działce nr [...] rozlewisko powstało w wyniku działań podjętych przez poprzedniego właściciela tej działki. Działania te doprowadziły do zmiany kierunku odpływu wody ze źródła znajdującego się na działce nr [...], przy granicy z działką nr [...]. W ocenie organu I instancji, taki stan rzeczy nie stanowi podstaw do nałożenia na właściciela nieruchomości nr [...] obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

Odwołanie od ww. decyzji, w ustawowym terminie, złożył E. K., pełnomocnik D. K., R. K. i G. K. Odwołujący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zobowiązanie właściciela nieruchomości [...] do przywrócenia stanu poprzedniego, tj. rozebrania części ogrodzenia tej nieruchomości od strony nieruchomości o nr ew. [...] oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 29 ust. 3 p.w., polegające na jego błędnym zastosowaniu w sytuacji, gdy zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie bez żadnych wątpliwości wskazuje, że właściciel nieruchomości o nr ew. [...] dokonał zmian stanu wody na gruncie, co spowodowało i powoduje w dalszym ciągu szkodę dla właścicieli gruntu o nr ew. [...]; naruszenie przepisów art. 7-9, 77 § 1, 80 i 81 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, w ten sposób, że organ rozstrzygający nie zebrał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, dokonał dowolnego ustalenia stanu faktycznego, zaś powoływany nie został wszechstronnie przeanalizowany; naruszenie przepisu art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie obowiązku prawidłowego uzasadnienia rozstrzygnięcia.

SKO w S. w decyzji z [...] stycznia 2015 r. Nr [...], uchyliło w całości i przekazało do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji decyzję wydaną przez Zastępcę Burmistrza, działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta G. Nr [...] z [...] listopada 2014 r.

Skargę na powyższą decyzję, w ustawowym terminie, wniosła U. P., reprezentowana przez pełnomocnika r. pr. K. Z., na podstawie art. 57 §1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. zarzucając inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a. art. 136 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nie przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego przez organ II instancji lub nie zlecenie przeprowadzenia takiego postępowania przez organ I instancji w sytuacji, w której zakres tego postępowania wskazany przez organ II instancji nie wymagał wydawania decyzji kasatoryjnej, a samo uzupełniające postępowanie dowodowe mogło być z powodzeniem przeprowadzone przez organ II instancji, co doprowadziłoby do wydania decyzji na podstawie albo art. 138 §1 pkt 1 k.p.a., albo art. 138 §1 pkt 2 k.p.a.,

b. art. 84 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nie przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczności wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a przez to wydanie decyzji kasatoryjnej, w której zlecono przeprowadzenie tegoż dowodu organowi I instancji pomimo dopuszczalności inicjatywy dowodowego na etapie postępowania przed organem II instancji,

c. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 §1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie przez organ II instancji sprawy w sposób wyczerpujący i całościowy, tj.:

a. pominięcie przez organ II instancji ustaleń i dowodów przeprowadzonych przed organem I instancji, a świadczących o powodach zmiany stanu wodnego na działce wnioskodawców, co również wynika z innego toczącego się postępowania przed organem II instancji w sprawie [...], w którym ustalono wyłączną przyczynę zmiany stanu wód na działce nr [...], tj. ich wyłączne i uprzednie w stosunku do działania skarżącej w postaci samowolnego wybudowania stawu i zmiany tym sposobem stanu wód na ich działce,

b. zaniechanie przeprowadzenia jedynego dowodu brakującego - zdaniem organu II instancji - do merytorycznego rozstrzygnięcia i przeniesienie ciężaru powtórzenia całego postępowania dowodowego na organ I instancji, co doprowadzi do istotnego i nieuzasadnionego przedłużenia postępowania i wpłynie na odsunięcie w czasie jego ostatecznego wyniku,

d. art. 8 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez niejednolitość i wzajemną sprzeczną orzecznictwa SKO w S. przejawiającą się w odmiennym orzekaniu i czynieniu odmiennych ustaleń w sprawach tożsamych, tj. w sprawie zaskarżonej niniejszą skargą oraz sprawie toczącej się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie ze skargi U. P. na decyzję SKO w S. z [...] listopada 2014 r. Nr [...] w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji wydanej przez Burmistrza Miasta G. nr [...] z [...] sierpnia 2014 r., którą odmówiono zobowiązania D. K., R. K. i G. K. do przywrócenia stanu poprzedniego na dz. o nr ew. [...] położonej w G. przy ul. [...] oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, a co do której skarga została złożona 22 grudnia 2014 r.,

e. art. 12 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia czynności dowodowych, tj. nie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, a przez to naruszenia zasady sprawności postępowania, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy, bowiem mogło doprowadzić do jej merytorycznego, a nie kasacyjnego rozstrzygnięcia,

f. art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, w której:

a. nie istniały tego rodzaju uchybienia postępowania, które powodowałyby uznanie, że zakres sprawy wymagający wyjaśnienia ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie,

b. ewentualnie, w której zakres sprawy wymagający wyjaśnienia nie mógłby być wyjaśniony przed organem II instancji,

- co mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, bowiem doprowadziło do wydania decyzji kasatoryjnej, podczas gdy właściwą decyzją winna być decyzji wydana w trybie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Uwzględniając powyższe zarzuty, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji.

Na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia skargi, a to z uwagi na okoliczności wskazane w uzasadnieniu. Na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. strona skarżąca wniosła o przyznanie jej od organu zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym wynagrodzenia pełnomocnika procesowego według norm przepisanych.

W ocenie skarżącej, po przeanalizowaniu zebranego w sprawie materiału dowodowego organ I instancji słusznie uznał, że działania podjęte przez właścicieli nieruchomości o nr ew. [...], polegające na wybudowaniu ogrodzenia nie spowodowały zakłócenia stosunków wodnych na działce o nr [...]. Powodem zmian stanu wody i powstania rozlewiska na działce o nr ew. [...] nie są działania podjęte i wykonane przez skarżącą polegające na ogrodzeniu działki, a działania podjęte przez poprzedniego właściciela niniejszej działki obecnie pełnomocnika właścicieli działki nr [...]. Według skarżącej, zaskarżona decyzja kasatoryjna jest błędna, a SKO w S. po raz kolejny wykazuje się stronniczością, brakiem zdecydowania orzecznicznego naruszając przy tym zasadę sprawności postępowania administracyjnego i zasadę budowania zaufania obywateli do organów administracji.

Zdaniem skarżącej, organ I instancji w uzasadnieniu zarówno decyzji wydanej [...] stycznia 2014 r., jak też tym bardziej w decyzji z [...] listopada 2014 r. w sposób szczegółowy odniósł się do wszystkich dowodów. Wskazał dowody, którym dał wiarę oraz dowody, którym odmówił mocy dowodowej i dlaczego. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnia, że opinia sporządzona przez J. K. nie odnosi się do "sztucznej ingerencji w pokłady wód źródłowych, jaka została wykonana przez poprzedniego właściciela działki nr [...], a polegającej na wybudowaniu przy granicy z działką skarżącej stawu i doprowadzenia do niego wody za pomocą rury fi 50 ze źródła znajdującego się przy granicy z działką nr [...]. Wydając zaskarżoną decyzję organ II instancji przeprowadził w sposób nieprawidłowy postępowanie dowodowe, ustalając w sposób dowolny stan faktyczny z pominięciem części materiału dowodowego mającego wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem skarżącej, organ II instancji zaniechał odniesienia się do wszystkich zgromadzonych materiałów dowodowych, wskazanych w decyzji organu I instancji. Wynika z nich, że występujące na działce nr [...] rozlewisko powstało w wyniku działań podjętych przez poprzedniego właściciela tej działki, a nie na skutek budowy ogrodzenia przez skarżącą. Zaniechanie organu II instancji widoczne jest w uzasadnieniu jego decyzji, w którym nie wskazał faktów, które uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej jak również nie wyjaśnił podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Skarżąca uważa, że organ II instancji mógł przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe ograniczające się w rzeczywistości do przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. Jest to tym razem jedyne uchybienie organu I instancji, na której wskazuje SKO w S. Co istotne według skarżącej, do tej pory takie uchybienie nie było podnoszone, a organ II instancji nie wskazywał organowi I instancji konieczności przeprowadzenia tego dowodu na wcześniejszym etapie postępowania. Pozwala to na formułowanie tezy o nieuzasadnionym przedłużaniu postępowania pomimo braku ku temu przesłanek.

Skarżąca podnosi, że wszystkie decyzje organu I instancji uchylone przez organ II instancji były korzystne dla skarżącej, a organ II instancji za każdym razem wskazywał na inny, rzekomy brak postępowania dowodowego przed organem I instancji pomimo tego, że wszystkie te uchybienia mógł wskazać za pierwszym razem po to, aby przyspieszyć rozpatrzenie sprawy. W ocenie skarżącej organ odwoławczy dopuścił się wielokrotnego uchylania decyzji organu I instancji i doprowadził do sytuacji, w której postępowanie administracyjne jest nadmiernie długie. Organ II instancji mógł przeprowadzić, na podstawie art. 84 k.p.a. dowód z opinii biegłego w zakresie, w jakim uznałby to za słuszne. Jest to jedyny dowód, który wystarczy do całościowego załatwienia sprawy. W ocenie skarżącej, nie sposób uznać, porównując "wysiłek" dowodowy organu I instancji, że przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego stanowi istotną (znaczną) część postępowania, której "brakuje". Istnieje przy tym ryzyko, że opinia wywołana przed organem I instancji może okazać się niewystarczająca dla SKO w S. i stanie się to przyczyną wydania kolejnej decyzji kasatoryjnej. W ocenie skarżącej, zasadnym było nie tylko przeprowadzanie dowodu z opinii biegłego przez organ II instancji, ale nawet zlecenie przeprowadzenia tego dowodu przez organ I instancji. W obu wypadkach organ II instancji miałby "kontrolę" nad sposobem wykonania opinii oraz mógłby, na bieżąco, wskazywać jej braki i nieścisłości. Taki sposób procedowania zapewniłby sprawność załatwienia sprawy. Według skarżącej, postępowanie organu II instancji nie było uzasadnione treścią normy art. 138 § 2 k.p.a.

Skarżąca zgadza się wnioskami organu I instancji dokonanymi na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, że wybudowanie betonowego ogrodzenia przywróciło prawidłowość stosunków wodnych pomiędzy działkami [...] i [...], naruszonych działaniami E. K.

Skarżąca podnosi, że jej działania miały charakter restytucyjny i w tym kontekście - tj. porównania stosunków wodnych przed wybudowaniem stawu na działce nr [...] i po wybudowaniu ogrodzenia - powinno dotyczyć postępowanie. Zdaniem skarżącej, organ I instancji prawidłowo przyjął, że nie doszło do naruszenia stosunków wodnych przez skarżącą, a jedynie ich przywrócenia do stanu sprzed naruszenia. Dlatego też w pierwszej ze spraw organ I instancji nie wydał decyzji nakazującej przywrócenie stanu sprzed naruszenia, bowiem na dzień orzekania stosunki wodne powróciły do pierwotnego stanu.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1) lit. a-c, p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie została objęta decyzja wydana przez SKO w S. Nr [...] z [...] stycznia 2015 r.

W ocenie Sądu, decyzja ta jest zgodna z prawem W niniejszej sprawie podstawowe znaczenie miała ocena legalności zastosowania przez SKO w S. instytucji procesowej określonej w art. 138 § 2 k.p.a. i wydanie rozstrzygnięcia kasatoryjnego. W ocenie Sądu, przepis ten został zastosowany w sposób prawidłowy.

Zgodnie z nowym brzmieniem art. 138 § 2 k.p.a. organ może wydać decyzję kasacyjną, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Nowe brzmienie art. 138 § 2 k.p.a. zostało wprowadzone nowelizacją, która weszła w życie w 11 kwietnia 2011 r. Przede wszystkim jej celem było ograniczenie zbyt częstego korzystania z decyzji kasacyjnych przez organy odwoławcze i zwiększenie skrępowania organu odwoławczego przy podejmowaniu decyzji kasacyjnej (stanowiącej wyjątek od zasady merytorycznego załatwienia sprawy przez organ odwoławczy). Należy podkreślić, że dotychczasowa redakcja przepisu okazała się zbyt szeroka co prowadziło do nazbyt częstego jego wykorzystywania w praktyce, a nowelizacja dodatkowo zawęziła możliwość podjęcia decyzji kasacyjnej, ograniczając ją przede wszystkim do sytuacji, w której rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy byłoby nie do pogodzenia z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

Ponadto w obecnym brzmieniu tego przepisu nastąpiło większe skrępowanie organu pierwszej instancji decyzją organu odwoławczego, a w szczególności wskazówkami zawartymi w uzasadnieniu tej decyzji, w celu wyeliminowania sytuacji, w których organ pierwszej instancji, przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym, wydaje taką samą decyzję, pomimo że wcześniejsza decyzja została uchylona jako wadliwa. W obecnym stanie prawnym art. 138 § 2 k.p.a. wyodrębnia dwie przesłanki wydania przez organ odwoławczy decyzji, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, tj. a) jednoznaczne stwierdzenie przez organ odwoławczy, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, b) uznanie przez organ odwoławczy, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w całości będzie niezbędne w sytuacji gdyby wydanie decyzji merytorycznej naruszyło zasadę dwuinstancyjności np. ze względu na konieczność zastosowania innego trybu postępowania, innej podstawy prawnej, wyznaczenia innego kręgu stron postępowania. Istotna w tym kontekście jest także ocena, czy możliwe jest ewentualne zastosowanie art. 136 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Podkreślenia bowiem wymaga, że również braki dowodowe nie mogą co do zasady stanowić podstawy do zastosowania wspomnianego rozstrzygnięcia z art. 138 § 2, gdyż teoretycznie organ odwoławczy może wykorzystać możliwości przewidziane w art. 136 k.p.a. Jeżeli jednak prowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego w oparciu o art. 136 k.p.a. okaże się niewystarczające jedynym prawidłowym rozstrzygnięciem pozostaje decyzja uchylająca zaskarżone decyzję oraz przekazująca sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W niniejszej sprawie zaistniały podstawy do zastosowania rozstrzygnięcia kasatoryjnego, o którym mowa w art. 138 § 2 k.p.a.

Zaskarżona do Sądu decyzja ma taki charakter, nie rozstrzyga więc merytorycznie o uprawnieniu lub obowiązku strony, a jedynie nakazuje ponowne przeprowadzenie postępowania administracyjnego przez organ I instancji. Decyzja taka nie stanowi bezpośredniej konsekwencji stosowania norm prawa materialnego, a wydawana jest na podstawie przepisu formalnego tj. art. 138 § 2 k.p.a. Podjęcie takiej decyzji poprzedzone być musi oceną dokonywaną w kontekście przesłanek cytowanego przepisu. Powody więc, dla których organ odwoławczy tego rodzaju rozstrzygnięcie podejmuje, muszą ściśle im odpowiadać. Nie wystarczy przy tym ogólne wskazanie, że "sprawa wymaga wyjaśnienia", ani samo wymienienie dostrzeżonych czy domniemanych uchybień. Konieczne jest, aby wynikiem stwierdzonych i realnie istniejących wad postępowania przed organem I instancji, lub wad jego decyzji, konieczne było ponowne przeprowadzenie postępowania.

W niniejszej sprawie w postępowaniu przed organem I instancji wydana została decyzja na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 p.w. zgodnie z którym właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie.

Na właścicielu gruntu ciąży ponadto obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Jeżeli zaś spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Z brzmienia niniejszego przepisu wynika zatem, ogólny zakaz dokonywania przez właściciela działki, jakichkolwiek zmian stanu wody na gruncie oraz kierunku jej spływu, ze szkodą dla gruntów sąsiednich, oraz obowiązek prawny usunięcia wszelkich przeszkód oraz zmian powstałych na jego działce, jeżeli szkodliwie wpływają one na grunty sąsiednie.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. przez nie uwzględnienie dowodów wykazujących wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz wadliwe i niepełne uzasadnienie faktyczne zaskarżonej decyzji oraz art. 8 w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez niejednolitość i wzajemną sprzeczność orzecznictwa SKO w S. należy wskazać, że w przedmiotem oceny w niniejszej sprawie było zastosowanie decyzji kasatoryjnej właśnie w celu uzupełnienia materiału dowodowego w stopniu umożliwiającym rozpoznanie sprawy zgodnie z prawem. Stąd te zarzuty nie mogą zostać uznane w tym postępowaniu za uzasadnione. Również uzasadnienie zaskarżonej decyzji Sąd uznał za spełniające wymogi z art. 107 § 3 k.p.a. W szczególności zawiera przekonującą argumentację znajdującą odzwierciedlenie w aktach postępowania administracyjnego. Sąd nie znalazł także podstaw do uznania zarzutu naruszenia art. 12 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia czynności dowodowych tj. nie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, a przez to naruszenia zasady sprawności postępowania. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 12 § 1 k.p.a., wskazać należy, że zasada szybkości postępowania określona w art. 12 k.p.a., nie może jednak pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem organu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela. Niekiedy może to się wiązać z koniecznością dłuższego prowadzenia postępowania.

Nie można zgodzić się z twierdzeniem przedstawionym w skardze, że Kolegium uchylając decyzje organu I instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, wydało orzeczenie kasatoryjne wyłącznie z powodu konieczności przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, jak wskazano to w skardze. Zdaniem Sądu, z treści decyzji organu odwoławczego wynika, że w niniejszej sprawie według Kolegium, organ I instancji dokonał oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, pochodzącego w zdecydowanej większości z innego postępowania, pod kątem działania uczestników postępowania – R. K., D. K., G. K. lub też ich poprzednika prawnego. Organ nie przeprowadził oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w związku z podjęciem działań przez przez skarżącą polegających na wybudowaniu przez nią betonowego ogrodzenia. Należy podzielić pogląd Kolegium, że materiał poddany ocenie przez organ I instancji odnosił się do okresu sprzed wybudowania ogrodzenia przez skarżącą i nie mógł mieć znaczenia dla oceny skutków jego wzniesienia w przedmiotowej sprawie.

W ocenie Sądu, stan faktyczny nie został ustalony przez organ I instancji w sposób należyty, a tylko precyzyjne ustalenie stanu faktycznego umożliwi organowi właściwe rozstrzygnięcie sprawy, co prawidłowo skutkowało koniecznością uchylenia decyzji organu I instancji.

Należy wskazać także, że niniejsze postępowanie było już przedmiotem rozpatrywania przed organem odwoławczym. W decyzji z [...] kwietnia 2014 r. Kolegium uchyliło decyzje organu I instancji. W wyniku rozpoznania skargi skarżącej na ww. decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 10 października 2014, sygn. akt IV SA/Wa 1237/14 oddalił skargę skarżącej (wyrok jest nieprawomocny).

Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, według którego organ I instancji w sposób nieprawidłowy ustalił stan faktyczny w niniejszej sprawie. Z analizy akt wynika, że większość materiału dowodowego zgromadzonego i ocenionego przez organ I instancji dotyczy postępowania Nr [...], prowadzonego przez Burmistrza Miasta G., z wniosku skarżącej o zaprzestanie zalewania jej nieruchomości nr [...] wodami pochodzącymi z działki o nr ew. [...].

Postępowanie to zostało zakończone przed organem I instancji wydaniem decyzji Nr [...] z [...] sierpnia 2014 r., w której odmówiono zobowiązania R. K., D. K. i G. K. do przywrócenia stanu poprzedniego na dz. o nr ew. [...] położonej w G. przy ul. [...] oraz wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją SKO w S. z [...] listopada 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 6 maja 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 218/15 po rozpoznaniu skargi U. P. na ww. decyzję Kolegium, oddalił skargę (wyrok jest nieprawomocny).

Sąd podziela stanowisko Kolegium, że organ I instancji w niniejszej sprawie wydając decyzję z [...] listopada 2014 r., dokonał oceny materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, a pochodzącego z wyżej opisanego postępowania w kontekście ewentualnych działań R. K., D. K. i G. K. lub też ich poprzednika prawnego, nie zaś z uwzględnieniem oceny materiału dowodowego dotyczącego przedmiotu niniejszego postępowania. Należy zgodzić się z poglądem wyrażonym przez organ II instancji, że w kontrolowanej sprawie organ I instancji powinien ocenić w głównej mierze w jaki sposób wybudowane ogrodzenie wpłynęło na stosunki wodne, nie zaś oceniać tylko i wyłącznie postępowanie uczestników postępowania. Ma rację organ II instancji twierdząc, że przedmiotem tego postępowania jest również czynienie ustaleń w jaki sposób stosunki wodne kształtowały się na danym terenie w przeszłości, jednakże organ I instancji nie dokonał tych ustaleń w sposób należyty, poprzestając na zakończeniu uprzedniego postępowania w momencie wybudowania muru, który to mur miał w ocenie, organu I instancji i skarżącej przywrócić poprzednie stosunki wodne na tym terenie.

Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, według którego organ I instancji dokonując analizy żądania wnioskodawców oparł się na stanie faktycznym właściwym tylko dla postępowania toczącego się z wniosku skarżącej. Tym samym organ I instancji swoją argumentację w dużej mierze wywiódł z opinii sporządzonej przez firmę [...], która wskazała na rozwiązanie problemu z naruszeniem stosunków wodnych, poprzez wybudowanie ścianki szczelnej o wysokości 2 m wzdłuż granicy działek nr [...] na odcinku ok. 100 m.

Należy podkreślić, że na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (art. 29 ust. 2 p.w.). Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (art. 29 ust. 3 p.w.). Z treści art. 29 p.w. wynikają dla właściciela gruntu określone obowiązki. Wyodrębniając części składowe obowiązku wynikającego z art. 29 p.w. należy wskazać, że 1) zachodzi tu brak możności wyboru określonego postępowania ze strony adresata obowiązku, przeciwnie, istnieje nakaz lub zakaz określonego postępowania; 2) obowiązek zawsze wynika z prawa w znaczeniu przedmiotowym, inaczej mówiąc, nie ma obowiązku bez normy; 3) w przypadku sporu, konieczność wskazania podstawy prawnej, z której wynika obowiązek określonego postępowania obywatela, ciąży na organie państwowym żądającym wykonania tego obowiązku przez obywatela; 4) na państwie ciąży powinność podjęcia starań w celu zapewnienia realizacji obowiązków przez obywatela przy czym idzie tu o zabezpieczenie interesu ogólnospołecznego, jak i innych obywateli (zob. F. Siemieński, Prawo konstytucyjne, Warszawa 1976, s. 124–125.). W art. 29 p.w. ustawodawca określił obowiązek skierowany do właściciela gruntu związany z : 1) z zakazem zmiany stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich oraz 2) zakazem odprowadzania wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. W literaturze wyrażono pogląd, że art. 29 ust. 2 p.w. ustanawia szczególny obowiązek właściciela w sytuacji, kiedy następuje zagrożenie interesów sąsiadów wskutek przypadku działania osób trzecich wpływających na odpływ wody (zob. W. Radecki, Komentarz do art. 29 Prawa wodnego, J. Rotko (red.), Prawo wodne. Komentarz, Wrocław 2002, s. 92). W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażono pogląd, według którego "Wydanie decyzji o nałożeniu lub o odmowie nałożenia sankcji określonej w art. 29 ust. 3 p.w. wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, którego celem jest ustalenie, czy właściciel nieruchomości w istocie dokonał zmiany stosunków wodnych na swoim gruncie i czy zmiany te spowodowały szkodę dla sąsiadujących gruntów. Postępowanie takie wymaga wiedzy specjalistycznej i nie może ograniczyć się do stwierdzenia wykonania prac powodujących podwyższenie gruntu. Błędny jest przy tym pogląd, że wykonanie tego rodzaju prac powoduje automatycznie zmianę stosunków wodnych w rozumieniu przepisu art. 29 ust. 1 pkt 1 p.w.". (wyrok NSA w Warszawie z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1538/11, LEX nr 1367319).

Zmiana stanu wody na gruncie, względnie zmiana kierunku odpływu, jest bowiem dopuszczalna w dwóch przypadkach. Po pierwsze, gdy wprowadzona zmiana nie spowoduje szkody na gruntach sąsiednich, a po drugie, gdy taką sytuację będzie dopuszczał przepis szczególny. Odpływ wód spowodowany naturalnym ukształtowaniem terenu występuje na gruntach o różnej wysokości. Różnica poziomu terenu powoduje odpływ wód z wyżej położonych gruntów na niższe. Odpływające wody mogą być wodami z opadów atmosferycznych, ze źródeł, stawów i sadzawek oraz z rowów i kanałów. Podkreślenia wymaga, że odpływy takie z punktu widzenia obowiązków wynikających z art. 29 ust. 1 pkt 1 p.w. powinny być rozważane jedynie ze względu na szkody, jakie powstają przez wprowadzenie sztucznych zmian w ukształtowaniu powierzchni gruntu, wpływającej na zatrzymanie, zahamowanie lub przyspieszenie odpływu, albo też na zmianę kierunku odpływu. Oznacza to, że właściciel gruntu niżej położonego zobowiązany jest do znoszenia naturalnego odpływu z gruntu wyżej położonego. Nie może on zatem osłaniając własny grunt przed zalewem, wstrzymywać odpływu wody z gruntu wyżej położonego, ze szkodą dla właściciela gruntu wyżej położonego lub innych sąsiadów. Właściciel gruntu nie może także na swoim gruncie przeprowadzać roboty, przez które zmieniałby kierunek odpływu zbierającej się na jego gruncie wody ze szkodą dla gruntu niżej położonego.

Od tej zasady po spełnieniu określonych warunków są dopuszczalne wyjątki, które powodują, że dozwolone zmiany odpływu, spowodowane zmianą gospodarczego użytkowania gruntu, np. wybudowaniem budynku oraz ogrodzeń nie stanowią naruszenia zakazów wynikających z art. 29 ust. 1 pkt 1 p.w.

Właściciel nie może realizować ponadto takich robót, które odprowadzałyby wody zbierające się na jego gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Z tych powodów nie wolno budować rowów lub kanałów, dzięki którym w sztuczny sposób wody przedostawałyby się na grunty sąsiednie. Działania właściciela gruntu albo będą w sztuczny sposób umożliwiały przepływ wód z wyżej położonych gruntów sąsiednich na niżej położone grunty sąsiednie, uniemożliwiając zatrzymywanie się wodom na gruncie właściciela, albo też będą ułatwiały taki przepływ, który w sposób bardziej utrudniony następowałby również bez tych działań, dzięki samej naturalnej pochyłości terenu. Należy jeszcze raz pokreślić, że wszystkie te czynności są tylko wtedy zabronione, jeżeli przynoszą szkodę właścicielom gruntów sąsiednich (zob. Z.K. Nowakowski, Wpływ gospodarki wodnej na własność ziemi, § 6. Odpływ wód, [w:] T. Dybowski, S.M. Grzybowski, Z.K. Nowakowski, Zagadnienia cywilistyczne prawa wodnego, Warszawa 1957, s. 257). Naruszenie zakazu wynikającego z art. 29 ust. 1 pkt 1, może spowodować wszczęcie postępowania administracyjnego, w wyniku którego może zostać wydana decyzja nakazująca właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

W kontrolowanej sprawie wnioskodawcy oraz ich pełnomocnik wykazali, że doszło do wymiernych szkód, powstałych na działce nr [...] w G., które to szkody w ocenie organu II instancji, wiążą się z wybudowaniem ogrodzenia na granicy ich działki z działką nr [...]. Zdaniem Kolegium, wnioskodawcy wykazali, że tego rodzaju rozlewisko nie istniało wcześniej na ich gruncie, a zaobserwowali je po wykonaniu prac związanych z budową ogrodzenia.

Sąd podziela stanowisko Kolegium, że w niniejszej sprawie należy ustalić, jaki był stan nieruchomości, na których miało dojść do zmian powodujących zakłócenie stosunków wodnych przed dokonanymi na nich zmianami, jaki był ostatnio stan wody na gruncie, w jaki sposób woda ta była odprowadzana, czy doszło do zmiany stanu wody, zmiany intensywności jej odpływu, zatrzymania wody na gruncie, a jeśli tak – kto jest sprawcą i na czym polegała zmiana stanu wody, w wyniku jakich konkretnych działań do niej doszło i wreszcie czy dokonane zmiany szkodliwie wpływają na sąsiednie grunty i w jakim zakresie. W orzecznictwie wyrażono pogląd, według którego "1. Wydanie decyzji na podstawie art. 29 ust. 3 p.w., poprzedza ustalenie: po pierwsze, czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie i po drugie, czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Zastosowanie przepisu art. 29 p.w. jest uzależnione od wystąpienia skutku w postaci szkody (szkodliwy wpływ dokonanych zmian na grunty sąsiednie). Z tych względów przesłankami warunkującymi wydanie jednego z nakazów, o jakich mowa art. 29 ust. 3 p.w. są: zmiana stanu wody na gruncie i szkodliwe oddziaływanie takiej zmiany na nieruchomości sąsiednie. Tym samym pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie, a szkodliwym oddziaływaniem musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy" (zob. wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z 4 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 7/14, LEX nr 1658623).

Wskazać należy, że poprawnie ustalona podstawa faktyczna rozstrzygnięcia może prowadzić do prawidłowej oceny zebranego materiału dowodowego, przeprowadzenia rozważań i w konsekwencji podjęcia rozstrzygnięcia. Zasadnie zatem organ odwoławczy podniósł, że w celu wyjaśnienia, czy wykonane na nieruchomości prace doprowadziły do zmiany stanu wody na gruncie, niezbędne jest dopuszczenie przez organ administracji dowodu z opinii biegłego, gdyż bez wiadomości specjalnych nie sposób ocenić, czy nastąpiła zmiana stosunków wodnych. Sąd podziela ocenę organu odwoławczego, według którego przeprowadzone ponownie w sprawie postępowanie dowodowe, które ograniczyło się wyłącznie do przeprowadzenia dowodu z oględzin przedmiotowych nieruchomości oraz przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, nie wykazało w sposób niebudzący wątpliwości, że wybudowanie ogrodzenia betonowego nie spowodowało naruszenia stosunków wodnych.

W ocenie Sądu, zasadnie SKO w S. zastosowało art. 138 § 2 k.p.a i uznało za właściwe przekazanie niniejszej sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Ponadto Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego wskazujące, że organ I instancji nie wyjaśnił rzetelnie jaki był stan gruntu przy granicy z nieruchomością nr [...] przed wykonaniem ogrodzenia, a w konsekwencji, czy do powstania rozlewiska doszło faktycznie po jego wybudowaniu czy też przed. W świetle powyższego nie budzi wątpliwości Sądu, że jedynie rzetelne i całościowe wyjaśnienie ww. kwestii przez organ I instancji może przyczynić się do prawidłowego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Tym samym zasadnie zdaniem Sądu, organ odwoławczy podejmując decyzję o zastosowaniu art. 138 § 2 k.p.a. nie naruszył zasady dwuinstancyjności postępowania, ani wynikającej z art. 8 k.p.a. zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, czy też wyrażoną w art. 12 k.p.a zasadę szybkości postępowania.

Mając powyższe na względzie Sąd działając na podstawie przepisów art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.