Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 19/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie Sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek Sędzia WSA Katarzyna Korycka (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 maja 2022 r. sprawy ze skargi D. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2021 r. nr [...] Prezydent M. [...] odmówił skarżącej D. A. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem K. A., z uwagi na niespełnienie w sprawie przesłanki z art. 17 ust.1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm., dalej powoływanej jako "ustawa o świadczeniach rodzinnych" lub "uśr") w związku z tym, iż niepełnosprawności K. A. powstała w wieku 23 lat, kiedy nie był on już uczniem, a także ze względu na zaistnienie w sprawie przesłanki negatywnej z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr, gdyż skarżąca ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem K. A. oraz przesłanki negatywnej z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a uśr, bowiem K. A. pozostaje w związku małżeńskim.

W następstwie rozpatrzenia odwołania skarżącej od powyższej decyzji, w którym skarżąca wskazała na nieprawidłowość stanowiska organu I instancji o braku podstaw do przyznania jej wnioskowego świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na wskazane w decyzji organu I instancji przesłanki odmowy przyznania świadczenia, a w konsekwencji na prawo skarżącej do otrzymania wnioskowanego świadczenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) we [...] decyzją z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przyznało skarżącej wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne od dnia [...] listopada 2020 r. na czas nieokreślony, w wysokości: od [...] listopada 2021 r. do [...] grudnia 2021 r. -1971 zł miesięcznie, a od [...] stycznia 2022 r. – 2119 zł miesięcznie. SKO nie podzieliło stanowiska organu I instancji o zaistnieniu w sprawie podstawy do odmowy przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o przesłankę z art. 17 ust. 1b uśr, podnosząc że przepis ten został uznany za niekonstytucyjny w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności (wyrok TK z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13) i, że w związku z tym zawarte w tym przepisie kryterium momentu powstania niepełnosprawności utraciło przymiot konstytucyjności i wobec tego kryterium to w stosunku do opiekunów osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później należy pominąć. SKO zakwestionowało także stanowiska organu I instancji o wystąpieniu w sprawie podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o okoliczność, iż K. A. pozostaje w związku małżeńskim, podkreślając że na żonie K. A. ciąży obowiązek alimentacyjny wyprzedzający obowiązek alimentacyjny krewnych oraz, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a uśr nie dotyczy małżonka starającego się o świadczenie pielęgnacyjne, lecz innych krewnych. SKO stwierdziło, że również wskazana przez organ I instancji przesłanka odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia oparta o treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr, tj. okoliczność przyznania skarżącej decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres od [...] listopada 2020 r. do [...] października 2021 r., nie jest już aktualna, gdyż decyzja przyznająca stronie specjalny zasiłek opiekuńczy z dniem [...] października 2020 r. wygasła, a skarżąca nie wystąpiła z wnioskiem o przyznanie tego zasiłku na okres zasiłkowy 2021/2022. W związku z tym, obecnie skarżąca nie ma ustalonego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, a zatem nie występuje aktualnie przeszkoda do przyznania świadczenia z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr. Jednocześnie SKO stwierdziło, że skarżąca spełnia wszystkie przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż sprawuje opiekę nad wymagającym opieki i legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniem niepełnosprawności mężem, i w związku z koniecznością sprawowania tej opieki nie podejmuje zatrudnienia. Z powyższych względów SKO stwierdziło, że decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego należało uchylić i przyznać stronie wnioskowane świadczenie od dnia [...] listopada 2020 r., tj. od dnia spełnienia wszystkich przesłanek warunkujących prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, w tym wygaśnięcia decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego z dniem [...] października 2021 r.

Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Sądu, zaskarżając ją w części w jakiej nie uznano jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia [...] czerwca 2021 r. do dnia [...] października 2021 r., a więc w zakresie ustalającym datę początkową, od której przysługuje skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca wniosła zatem o uchylenie zaskarżonej decyzji SKO w części ustalającej, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje jej począwszy od dnia [...] listopada 2021 r., zarzucając naruszenie przepisów:

1. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 24 uśr przez błędne ustalenie, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje skarżącej począwszy od dnia [...] listopada 2021 r., w sytuacji gdy, skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjne wraz z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, w tym oświadczeniem o wyborze świadczenia pielęgnacyjnego zamiast specjalnego zasiłku opiekuńczego w dniu [...] czerwca 2021 r., co powoduje, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powinno zostać ustalone począwszy od dnia [...] czerwca 2021 r.,

b) art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. b uśr w zw. z art. 27 ust. 5 uśr przez błędne przyjęcie, że pozostawanie w obrocie prawnym decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za ten sam okres, w sytuacji gdy na gruncie tych przepisów zbieg uprawnień do świadczeń rodzinnych może zostać uchylony przez wybór świadczenia, którego skarżąca dokonała oświadczeniem załączonym do wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, co obligowało organ do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy,

c) art. 27 ust. 5 uśr w zw. z art. 17 ust, 5 pkt 1 lit. b uśr przez błędną wykładnię tego przepisu polegającą na przyjęciu założenia o konieczności rezygnacji z dotychczas pobieranego świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że inne świadczenie rzeczywiście zostanie przyznane, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że aby wybór, o którym mowa w art. 27 ust. 5 uśr, mógł zostać dokonany osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia musi zostać poinformowana, że spełnia przesłanki do jego przyznania, a pobieranie innego świadczenia stanowi jedyną przeszkodę do przyznania świadczenia, o które się ubiega;

2. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.

a) art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej "kpa") przez brak ustalenia, że skarżąca spełnia przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od dnia [...] czerwca 2021 r. oraz nieprawidłowe ustalenie, że fakt pozostawania w obrocie prawnym do dnia [...] października 2021 r. decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy skutkuje pozbawieniem skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za wcześniejszy okres tj. od dnia [...] czerwca 2021 r. do [...] października 2021,

b) art. 8 § 2 kpa przez odstąpienie bez uzasadnionej przyczyny od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym tj. nieprzyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia złożenia wniosku o ustalenie tego prawa do dnia wygaśnięcia decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy w wysokości różnicy między kwotą świadczenia pielęgnacyjnego, a kwotą wypłaconego specjalnego zasiłku opiekuńczego.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podkreślając że przed wygaśnięciem decyzji przyznającej skarżącej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego istniała ustawowa przeszkoda z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Ponadto SKO wskazało, że nie przyznawało w podobnych stanach faktycznych do niniejszej sprawy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres poprzedzający wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy w wysokości różnicy między kwotą świadczenia pielęgnacyjnego a kwotą wypłaconego już innego świadczenia rodzinnego (specjalnego zasiłku opiekuńczego), co stanowi o bezpodstawności zarzutu skargi naruszenia art. 8 § 2 kpa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Istotę sporu w niniejszej sprawie, w następstwie decyzji reformatoryjnej SKO, stanowiła wyłącznie kwestia daty początkowej, od której należało przyznać skarżącej świadczenie pielęgnacyjne. Skarżąca zakwestionowała bowiem legalność przyznania jej przez SKO wnioskowanego świadczenia od daty odpadnięcia negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr w związku z wygaśnięciem (w rozumieniu całkowitego wykonania, skonsumowania) decyzji ustalającej dla strony prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, tj. od dnia [...] listopada 2021 r., domagając się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym wpłynął do organu wniosek strony o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego tj. od dnia [...] czerwca 2021 r. Odnośnie natomiast wskazanych przez organ I instancji przesłanek odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego opartych na treści art. 17 ust.1b i art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a uśr, SKO stwierdziło – tak jak wskazywała na to w odwołaniu skarżąca - że w sprawie nie zaistniała przesłanka negatywna z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a uśr i że nie było podstaw do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia na podstawie art. 17 ust.1b uśr. Stanowisko to Sąd uznał za prawidłowe i przyjął wraz z argumentacją jako swoje. Jednocześnie w sprawie nie budziło wątpliwości spełnienie warunków koniecznych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o których mowa w art. 17 ust. 1 uśr, a z akt sprawy wynika, że skarżąca sprawuje opiekę nad mężem i, że mąż skarżącej posiada znaczny stopień niepełnosprawności.

Wobec powyższego odnosząc się do wskazanej spornej w sprawie kwestii, tj. możliwości przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym złożony został wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia (od dnia [...] czerwca 2021 r.), a więc za okres w którym obowiązywała decyzja z dnia [...] listopada 2020 r. ustalająca na rzecz skarżącej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres od [...] listopada 2020 r. do [...] października 2021 r., podnieść należy, że zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom (niż wymienione w pkt 1-3), na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Stosowanie zaś do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit b uśr, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Natomiast w myśl art. 27 ust. 5 uśr, w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

Bezsporne w przedmiotowej sprawie jest, że w dacie złożenia przez skarżącą wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, tj. [...] czerwca 2021 r. (data wpływu wniosku do organu), pobierała ona na mocy decyzji Prezydenta M. [...] z dnia [...] listopada 2020 r. specjalny zasiłek opiekuńczy.

Nie ulega również wątpliwości, że przepis art. 24 ust. 2 uśr stanowi, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.

Co do zasady więc wniosek skarżącej złożony w dniu [...] czerwca 2021 r. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego powinien skutkować przyznaniem pomocy począwszy od miesiąca złożenia wniosku, tj. od [...] czerwca 2021 r., na co powołuje się skarżąca w złożonej skardze. Stan taki nie mógł mieć jednak miejsca w okolicznościach przedmiotowej sprawy. Nie można bowiem pominąć tego, że okoliczności faktyczne i prawne niniejszej sprawy wymusiły zastosowanie przez SKO w pierwszej kolejności ograniczenia ustawowego wynikającego z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr. Na dzień złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne istniała bowiem negatywna przesłanka do przyznania wnioskowanego świadczenia, spowodowana ustalonym dla skarżącej prawem do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Stanowi o tym wprost art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr. Ustawodawca przewidział jednak sytuację dotyczącą zbiegu tych świadczeń w art. 27 ust. 5 uśr, dając stronie możliwość swobodnego wyboru jednego z nich.

Z treści przywołanych unormowań wynika, że nie można w tym samym czasie korzystać z prawa do obu wymienionych świadczeń. Treść normy prawnej zawartej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr potwierdza, że uprawnionemu przysługuje tylko jedno z tych świadczeń, zgodnie z jego wyborem, o którym mowa w art. 27 ust. 5 uśr. Wykładnia systemowa ww. przepisów jest zatem jasna i jednoznaczna w treści. Unormowania te mają zapobiec kumulatywnemu pobieraniu świadczeń przysługujących z tego samego powodu, czyli z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym członkiem rodziny. Tym samym, nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na okres, w którym skarżąca posiada jednocześnie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, określone wcześniejszą decyzją, funkcjonującą w tym okresie w obrocie prawnym. Dopiero uchylenie lub zmiana, ewentualne tak jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie wykonanie (wygaśnięcie) decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy, pozwala na przyznanie świadczenia nowo wybranego w miejsce poprzednio pobieranego świadczenia.

Ograniczenie ustawowe do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr w zw. z art. 27 ust. 5 uśr należy stosować w pierwszeństwie przed warunkami określonymi w art. 24 ust. 2 uśr. Przepis art. 24 ust. 2 uśr stosuje się, gdy wnioskodawca spełnia materialnoprawne przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tymczasem w przypadku skarżącej w miesiącu złożenia wniosku występowała negatywna przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr. Skoro w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr w zw. z art. 27 ust. 5 uśr nie jest możliwe kumulatywne pobieranie obu świadczeń, to warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia, która nie może sprowadzać się tylko do warunkowej deklaracji, ale jej wyrazem musi być ustanie dotychczasowego prawa, poprzez wyeliminowanie z obrotu prawnego wcześniejszej decyzji (uchylenie, zmiana) lub jej całkowite wykonanie (skonsumowanie). Jednocześnie należy mieć na uwadze, że uchylenie lub zmiana decyzji, ze swej istoty wywołuje skutki na przyszłość (ec nunc). Okres, na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest więc determinowany wyłącznie datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale też uzależniony jest od terminu przysługiwania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia.

Z powyższego wynika, że dopiero zniesienie w formie prawnej negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr daje możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Ustawodawca, jak podkreślono, przewidział w przepisie art. 27 ust. 5 uśr, możliwość swobodnego wyboru jednego z wymienionych w nim świadczeń. Organ w sprawach przyznania świadczeń rodzinnych nie działa z urzędu, lecz wyłącznie na wniosek strony. W sprawie skarżąca, działając przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego oświadczenie, że zrezygnuje ze specjalnego zasiłku opiekuńczego w przypadku przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. W toku postępowania administracyjnego organ I instancji pismem z dnia [...] lipca 2021 r. wezwał pełnomocnika skarżącej o sprecyzowanie wniosku/oświadczenia w sprawie uchylenia/rezygnacji z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, wskazując że żądanie uchylenia decyzji ma charakter warunkowy i, że przepisy kpa i uśr nie przewidują warunkowego uchylenia decyzji przyznającej świadczenie. Organ I instancji poinformował też o niezmienionym stanowisku dotyczącym interpretacji art. 17 ust. 1b uśr. W odpowiedzi na powyższe pismo pełnomocnik skarżącej w piśmie z dnia [...] lipca 2021 r. wskazała, że oświadczenie skarżącej o chęci rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego stanowi zapowiedź wyboru świadczenia pielęgnacyjnego zamiast specjalnego zasiłku opiekuńczego w przypadku ustalenia przez organ, że skarżąca spełnia pozostałe przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i poinformowania o tym skarżącej, gdyż to dopiero może skutkować rezygnacją z dotychczas pobieranego świadczenia. W odpowiedzi natomiast na zawiadomienie organu z dnia [...] lipca 2021 r. o wszczęciu postępowania w sprawie uchylenia decyzji z dnia [...] listopada 2020 r. przyznającej skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy, pełnomocnik skarżącej w piśmie z dnia [...] sierpnia 2021 r. wniosła o zawieszenia wszczętego postępowania w sprawie uchylenia decyzji z dni [...] listopada 2020 r. wyraźnie i jednoznacznie stwierdzając, że skarżąca do chwili obecnej nie złożyła oświadczenia o rezygnacji z pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego/wniosku o uchylenie decyzji przyznającej to świadczenie, i wskazując że organ nie poinformował skarżącej, że jedyną przeszkodą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest pobieranie przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego. Wyrażając stanowiło, że w sprawie zachodzi nie tylko przesłanka negatywna z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr, ale także przesłanka negatywna z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a uśr oraz, że w sprawie nie zaistniała przesłanka z art. 17 ust. 1b uśr, organ I instancji decyzją z dnia [...] września 2021 r. odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Po ustaleniu w toku postępowania odwoławczego, że decyzja z dnia [...] listopada 2020 r. przyznająca skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy wygasła z dniem [...] października 2021 r. i, że skarżąca nie złożyła wniosku o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego na kolejny okres zasiłkowy (2021/2022), SKO zaskarżoną decyzją uchyliło decyzję organu I instancji i przyznało skarżącej wnioskowane świadczenie od dnia w którym nie było już materialnoprawnej przeszkody z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr do przyznania wnioskowanego świadczenia, tj. od momentu w którym przestała istnieć w obrocie prawnym decyzji przyznająca skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy. SKO nie podzieliło bowiem stanowiska organu I instancji a zaistnieniu w sprawie podstaw do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a uśr i art. 17 ust. 1b uśr.

Z przytoczonych okoliczności wynika, że w sprawie ograniczenie ustawowe wynikające z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr ustało dopiero w dniu wykonania decyzji przyznającej skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy tj. [...] października 2020 r., a więc w dniu upływu okresu na jaki przyznane zostało skarżącej to świadczenie. Dopiero w tym dniu ustała przeszkoda do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr. Brak przesłanki negatywnej z art. 17 ust. 5 pkt 1lit. b uśr zaistniał dopiero od dnia [...] listopada 2021 r., a nie w miesiącu złożenia wniosku. Dlatego też od dnia [...] listopada 2021 r., a więc od najwcześniejszego możliwego terminu, SKO przyznało skarżącej wnioskowane świadczenie. Wobec bowiem posiadania przez skarżącą prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego do dnia [...] października 2021 r., nie była ona do tego momentu uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr.

W związku z tym, iż skarżąca złożyła oświadczenie o rezygnacji z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego jedynie po ustaleniu spełnienia wszystkich pozostałych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i po poinformowaniu o tym skarżącej, to skoro organ I instancji stwierdził niespełnienie w sprawie także przesłanek z art. 17 ust. 1b uśr i z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a uśr, to nie zaistniały wyznaczone przez skarżącą warunki do poinformowanie jej, że jedyną przeszkodą do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego jest pobieranie przez nią specjalnego zasiłku opiekuńczego, a w konsekwencji do uchylenia decyzji przyznającej skarżącej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, czego wyrazem było zawieszenie przez organ na żądanie skarżącej postępowania w sprawie uchylenia decyzji przyznającej stronie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Kwestia błędności stanowiska organu I instancji odnośnie zasadności zastosowania w sprawie przesłanki z art. 17 ust. 1b uśr oraz co do zaistnienia przesłanki negatywnej art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a uśr, nie może jednak determinować uprawnienia skarżącej do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego za okres w którym funkcjonowała w obrocie prawnym decyzja przyznająca skarżącej prawo do zasiłku dla opiekuna z uwagi na treść art. 17 ust. 5 pkt 1lit. b uśr.

Jak podkreślono powyżej według art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do m.in. specjalnego zasiłku opiekuńczego. Nie można więc – jak słusznie wskazano to w wyroku NSA z dnia 19 maja 2021 r. o sygn. akt I OSK 209/21 (dostępnym na stronie https://cbois.nsa.gov.pl/cbois/query) - w tym samym czasie korzystać z prawa do obu wymienionych świadczeń. Potwierdza to art. 27 ust. 5 uśr, z którego wynika, że uprawnionemu przysługuje tylko jedno z tych świadczeń, zgodnie z wyborem. Unormowania te mają zapobiec kumulatywnemu pobieraniu świadczeń przysługujących z tego samego powodu, czyli z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym członkiem rodziny. Tym samym, nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na okres, w którym skarżąca posiadała jednocześnie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, określone wcześniejszą decyzją, która nie została wzruszona za ten okres. Zgodnie z art. 24 ust. 2 uśr prawo do świadczeń ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Jeśli jednak nie jest możliwe kumulatywne pobieranie obu świadczeń, to warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia, zmaterializowana w prawem przewidzianej procedurze. Rezygnacja taka nie może jednak opierać się tylko na warunkowej deklaracji, gdyż wydanie decyzji pod warunkiem jest wprawdzie według doktryny prawa administracyjnego dopuszczalne, ale tylko wówczas gdy obowiązująca regulacja taką możliwość przewiduje. Konieczne jest zatem, aby przed rozstrzygnięciem o prawie do wyższego świadczenia pielęgnacyjnego, prawo do świadczenia niższego zostało w odpowiedniej procedurze "wstrzymane" albo uchylone (patrz wyrok NSA z dnia 19 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 209/21 - dostępny jw.).

W niniejszej sprawie, w świetle wskazanych powyżej okoliczności, prawo skarżącej do specjalnego zasiłku opiekuńczego ustało w dniu wykonania decyzji z dnia [...] listopada 2020 r., tj. [...] października 2021 r. Dopiero więc od dnia [...] listopada 2021 r. odpadła negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr i dlatego też od tego najwcześniejszego możliwego terminu można było przyznać skarżącej wnioskowane świadczenie, co prawidłowo orzekło SKO w zaskarżonej decyzji, nie dokonując też kompensowania świadczeń za okres od dnia [...] czerwca 2021 r. do dnia [...] października 2021 r., skoro w okresie tym występowało ograniczenie ustawowe wynikające z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr, które ustało dopiero od dnia wygaśnięcia (wykonania) decyzji przyznającej skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy. Na marginesie należy podkreślić, że wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością otrzymanego specjalnego zasiłku opiekuńczego, pozostawałaby w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 uśr, który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki.

W związku tym, dopóki w przedmiotowej sprawie istniała w obrocie prawnym decyzja o przyznaniu skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego, dopóty niemożliwe było przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego na okres, w którym skarżąca, była uprawniona i pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy. Ograniczenia ustawowe wynikające z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr we wskazanych okolicznościach sprawy odpadły dopiero wraz z wykonaniem (wygaśnięcia) decyzji z dnia [...] listopada 2020 r. przyznającej skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy tj. od dnia [...] listopada 2021 r. Osoba, która spełnia warunki z art. 17 ust. 1 uśr do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymywać, a pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy, winna móc zgodnie z art. 27 ust. 5 uśr dokonać wyboru jednego z tych świadczeń, niemniej wybór ten nie może zostać urzeczywistniony w sposób naruszający przepisy prawa. Konsekwencją dokonania tego wyboru, nie może być zaistnienie sytuacji, w której osoba otrzymywałaby dwa świadczenia za ten sam okres. Dlatego koniecznym warunkiem do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest usunięcie w sposób zgodny z prawem przeszkody z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr.

Wobec powyższego należy uznać, że organ II instancji w zaskarżonej decyzji reformatoryjnej, prawidłowo przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne począwszy od dnia [...] listopada 2021 r., tj. od dnia odpadnięcia negatywnej przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr w związku z wykonaniem (wygaśnięciem) z dniem [...] października 2021 r. decyzji przyznającej skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy. Skarżąca bowiem dopiero od tego momentu spełniła przesłanki materialnoprawne do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie, jak wykazano, nie było podstaw do przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia [...] czerwca 2021 r., tj. począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia, gdyż w tym czasie, aż do dnia wykonania (wygaśnięcia) decyzji o przyznaniu skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego, istniała negatywna materialnoprawna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr, wykluczająca możliwość otrzymania przez skarżącą za ten okres wnioskowanego świadczenia.

Jednocześnie należy wskazać na bezzasadność zarzutu skargi naruszenia art. 8 § 2 kpa, podkreślając że przepis ten dotyczy utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, a nie sytuacji różnorodnej czy też rozbieżnej praktyki organów administracji publicznej. Tymczasem odnośnie materii, której dotyczy istota przedmiotowejsprawa, nie ma przesłanek do stwierdzenia wystąpienia utrwalonej praktyki rozstrzygania takiego rodzaju spraw zarówno w orzecznictwie sądowym, jak i w kształtujących się w ślad za nim rozstrzygnięciach organów administracji publicznej.

Z tych względów, wskazujących na zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 poz. 329 ze zm.).