Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1491/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 174 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: par. 2 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2015 poz 364
law: Rozporzadzenie ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego  Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 608 art. 4 ust. 1 lit. a, art. 9
law: Rozporzadzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz  uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.)
article: art. 21 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1312
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jedn.
article: art. 25 ust. 1, art. 27 ust. 1 pkt 3 i ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 627
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Sędzia NSA Lidia Ciechomska-Florek Sędzia del. WSA Artur Adamiec (spr.) Protokolant Anna Wojtowicz-Hess po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B.R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 15 lutego 2017 r. sygn. akt II SA/Go 1008/16 w sprawie ze skargi B.R. na decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Zielonej Górze z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na 2015 rok 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od B.R. na rzecz Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 15 lutego 2017 r., sygn.. akt II SA/Go 1008/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w oddalił skargę B. R. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. z dnia [...] września 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2015.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł B. R. zaskarżając wyrok w całości, zarzucając mu:

1/ na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r, poz. 1066 ze zm.- dalej w skrócie p.p.s.a.) - naruszenie prawa materialnego, a to przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 9 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r, (Dz.Urz.UE. L z 2013 r., Nr 347) str. 608) poprzez:

- błędną wykładnię przejawiającą się w ocenie, że prowadzenie działalności gospodarczej w przedmiocie PKD 68.10.Z "Kupno i sprzedaż nieruchomości na rachunek własny" i dokonywanie czynności nabycia, a następnie zbycia miejsc postojowych w hali garażowej oraz sprzedaż lokalu mieszkalnego uprzednio nabytego na cele działalności gospodarczej jest "świadczeniem usług w zakresie obrotu nieruchomościami" przez skarżącego w rozumieniu w/w przepisu, co w konsekwencji wymagało wypełnienia przez skarżącego rubryki 08 w III części wniosku o płatność za rok 2015, podczas gdy nie ma dostatecznej podstawy prawnej na przeprowadzanie znaku równości pomiędzy "kupnem i sprzedażą nieruchomości na rachunek własny" w myśl Polskiej Klasyfikacji Działalności a "świadczeniem usług w zakresie obrotu nieruchomościami", o której - jako o działalności wykluczającej - stanowi art. 9 ust. 2;

- niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że fakt udowodnienia przez skarżącego w drodze złożonych po dniu 10 lipca 2015 r., czyli po ostatecznym terminie składania wniosków, lecz na wezwanie organu z dnia 29 września 2015 r., wyjaśnień i dowodów co do spełnienia wymogu rolnika aktywnego zawodowo, czyni wniosek o płatność, jak również złożenie dokumentów, niedopuszczalnymi, a w konsekwencji uzasadnia brak ich rozpatrzenia, podczas gdy zaaprobowanym przez Sąd I instancji działaniem organu była odmowa przyznania płatności, a nie pozostawienie wniosku bez rozpoznania, zaś obiektywnie skarżący spełniał wymóg rolnika aktywnego zawodowo;

- niewłaściwe zastosowanie polegające na stwierdzeniu, że brak zaznaczenia rubryki 8 w części III wniosku o przyznanie płatności i nieprzedłożenie wraz z wnioskiem dokumentów wykazujących status rolnika aktywnego zawodowo uchyla obowiązek organu dokonania oceny spełnienia przez skarżącego wymogu rolnika aktywnego zawodowo, podczas gdy w całokształcie materiału dowodowego zgromadzonego z inicjatywy organu jest niewątpliwe, a zatem przy prawidłowym zastosowaniu przepisu powinno prowadzić do oceny, że skarżący obiektywnie jest rolnikiem aktywnym zawodowo prowadzącym obocznie działalność gospodarczą w obrocie nieruchomościami na rachunek własny, lecz nie świadcząc usług w tym zakresie,

- niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w ocenie, że zasadna jest odmowa przyznania skarżącemu płatności, ponieważ prowadzi on działalność gospodarczą w przedmiocie "Kupna i sprzedaży nieruchomości na własny rachunek", podczas gdy właściwe zastosowanie tego przepisu powinno następować z uwzględnieniem marginalnego charakteru tej działalności w stosunku do działalności rolniczej, a jednocześnie proporcjonalnie niewielkiej wielkości dochodów z tytułu działalności gospodarczej w stosunku do dochodów, w tym płatności, z tytułu działalności rolniczej skarżącego;

2/ na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z: a/ przepisem art. 27 ust, 1 pkt 2 oraz ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów wiejskich na lata 2015 - 2020 (tekst jednolity Dz.U. z 2015 r., poz. 349 - zwana dalej: ustawa o wspieraniu), przejawiające się w tym, że Sąd I instancji dokonał wadliwej kontroli legalności działań organów Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, które - poprzez uznanie dokumentów złożonych po dniu 10 lipca 2015 r. za niedopuszczalne i nie wpływające na kwalifikowalność do pomocy - rozstrzygnęły o uprawnieniu skarżącego w oderwaniu od całości zgromadzonego materiału dowodowego i pomimo niewątpliwego udokumentowania spełnienia warunku rolnika aktywnego zawodowo;

b/ przepisem art. 25 ust. 1 ustawy o wspieraniu przejawiające się w tym, że choć w zaskarżonej decyzji organ nie stosował art. 25 ust. 1 ustawy o wspieraniu, jak również skarżący kasacyjnie w zarzutach skargi do WSA i ich uzasadnieniu nie powoływał się na obowiązek organu wypływający z w/w przepisu, to ocena Sądu I instancji odwoływała się do tego przepisu i tym samym abstrahowała od stanu prawnego i stanu faktycznego sprawy, a w szczególności ocena ta pozostawała w oderwaniu od treści wezwania z dnia 29 września 2015 r.;

c/ przepisem art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej KPA) poprzez zaaprobowanie naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, które polegało na skierowaniu do skarżącego wezwania do złożenia dokumentów po terminie składania i uzupełniania wniosków, by następnie przedłożone dokumenty uznać za niedopuszczalne i nie wpływające na kwalifikowalność do pomocy, zaś prawidłowa ocena powinna prowadzić do wniosku o naruszeniu zasady przekonywania, ponieważ gdyby składanie dokumentów wykazujących cechę rolnika aktywnego zawodowo po tak określonym terminie było rzeczywiście niedopuszczalne, organ powinien ograniczyć się do poinformowania o brakach wniosku i skutkach z tego wynikających po myśli art. 25 ust. 1 ustawy o wspieraniu;

d/ przepisami Rozporządzenia nr 1307/2013 oraz Rozporządzenia nr 639/2014 i zasadą proporcjonalności, które należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwiają się one przepisom krajowym oraz takiemu ich stosowaniu przez organy administracji oraz sądy krajowe, w konsekwencji którego - w braku zaznaczenia rubryki i złożenia dokumentów w terminie składania wniosków i ich ostatecznego uzupełnienia i poprawiania dochodzi do odmowy przyznania płatności, podczas gdy zostało stwierdzone posiadanie przez skarżącego kasacyjnie cechy rolnika aktywnego zawodowo.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim oraz zasądzenie od Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Z. na rzecz skarżącego B. R. kosztów postępowania kasacyjnego, według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. (por. wyroki NSA: z dnia 25 listopada 2016 r., sygn. akt I FSK 1376/16, z dnia 17 stycznia 2017 r., sygn. akt. I GSK 1294/16, z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. akt I GSK 1371/16, z dnia 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt I GSK 91/17; z dnia 27 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 1869/17; baza orzeczeń nsa.gov.pl). Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący kasacyjnie nadto wykazał istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.

Oceniając skargę kasacyjną przy zastosowaniu powyższych kryteriów oceny, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna nie był skuteczna.

Podkreślić należy, że zgodnie z art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna spełniać wymogi formalne przewidziane dla pism procesowych w postępowaniu sądowym. Jej obligatoryjnym elementem, jest przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej) określonego aktu prawnego, który zdaniem strony został naruszony przez Sąd I instancji, wskazanie na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Na stronie ciąży więc obowiązek sprecyzowania, które przepisy prawa materialnego zostały przez Sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem i na czym naruszenie to polega (błędna wykładnia, niewłaściwe zastosowanie).

Przy zarzucie naruszenia prawa procesowego winna natomiast wskazać przepisy tego prawa, które zostały naruszone przez Sąd I instancji i wpływ tego naruszenia na wynik sprawy, tj. na rozstrzygnięcie (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia prawa procesowego wymaga nie tylko wskazania naruszonych przepisów procesowych i uzasadnienia tego naruszenia, a także wykazania jego istotnego wpływu na rozstrzygnięcie, bo tylko w takim przypadku można przyjąć, że naruszenie przepisów postępowania powinno skutkować uwzględnieniem skargi kasacyjnej. Przy zarzucie naruszenia prawa procesowego strona winna wskazać przepisy tego prawa, które zostały naruszone przez Sąd I instancji i wpływ tego naruszenia na wynik sprawy, tj. na rozstrzygnięcie (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia prawa procesowego wymaga więc nie tylko wskazania naruszonych przepisów procesowych i uzasadnienia tego naruszenia, a także wykazania jego istotnego wpływu na rozstrzygnięcie, bo tylko w takim przypadku można przyjąć, że naruszenie przepisów postępowania powinno skutkować uwzględnieniem skargi kasacyjnej. Przez wpływ, o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym podniesionym w zarzucie skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem Sądu I instancji. Przy czym ten związek przyczynowy, nie musi być realny (uchybienie mogło mieć istotny wpływ), ale musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Wnoszący skargę kasacyjną powinien więc uprawdopodobnić istnienie wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Skarżąca powinna więc wykazać, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub rangi, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanej w sprawie decyzji lub innej formy działania organu administracji (zob. np. wyroki NSA z: 21.01.2015 r., II GSK 2162/13, LEX nr 1640513; 13.01.2015 r., II GSK 2084/13, LEX nr 1634783; 27.11.2014 r., I FSK 1752/13, LEX nr 1658418; 10.10.2014 r., II OSK 793/13, LEX nr 1588222; 20.08.2014 r., I OSK 2575/13, LEX nr 1583297).

W niniejszej sprawie skarga kasacyjna zarzuciła naruszenia zarówno przepisów postępowania jak i prawa materialnego. Zważywszy, że kwestia prawidłowej wykładnia przepisów prawa materialnego determinuje prawidłowość i zakres prowadzonego postępowania zasadne w pierwszej kolejności jest odniesienie się do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego sformułowanych w pkt. 1 petitum skargi kasacyjnej a dotyczących wykładni i zastosowania art. 9 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013.

Powyższe zarzuty są bezpodstawne. Jak prawidłowo wskazał Sąd I instancji zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020 płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013, którego gospodarstwo jest położonej na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, jeżeli spełnia warunki określone w art. 31 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013. Zgodnie z art. 31 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 płatności udziela się rolnikom, którzy podejmują się prowadzić działalność rolniczą na obszarach wyznaczonych zgodnie z art. 32 i którzy są rolnikami aktywnymi zawodowo w rozumieniu art. 9 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ( UE) nr 1307/2013. Przepis art. 9 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 stanowi, że nie przyznaje się płatności bezpośrednich osobom fizycznym lub prawnym ani grupom osób fizycznych i prawnych, które administrują portami lotniczymi, wodociągami, stałymi terenami sportowymi i rekreacyjnymi, jak również świadczą usługi przewozu kolejowego lub usługi w zakresie obrotu nieruchomościami. W stosownych przypadkach państwa członkowskie mogą na podstawie obiektywnych i nie dyskryminujących kryteriów zadecydować o dodaniu do listy w akapicie pierwszym wszelkich innych podobnych nierolnicznych przedsiębiorstw lub rodzajów działalności, a następnie mogą zadecydować o usunięciu tych dodatków. Osobę lub grupę osób objętych akapitem pierwszym art. 9 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 uważa się jednak za rolnika aktywnego zawodowo, jeżeli za pomocą możliwych do zweryfikowania dowodów, w formie wymaganej przez państwa członkowskie, udokumentuje, że:

– roczna kwota płatności bezpośrednich wynosi co najmniej 5% całości przychodów uzyskanych przez na z działalności pozarolniczej w ostatnim roku obrotowych, za który dowody są dostępne:

- jej działalność rolnicza nie ma charakteru marginalnego : lub

- jej główną działalnością gospodarczą lub przedmiot działalności stanowi wykonywanie działalności rolniczej.

W ust. 3 art. 9 powołanego rozporządzenia nr 1307/2013 określono dalsze sytuacje w których państwo członkowskie może zadecydować o nieprzyznawaniu płatności bezpośrednich.

Z brzmienia powołanego art. 9 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 wynika, że płatność ONW nie jest przyznawana osobom fizycznym lub prawnym ani grupom osób fizycznych lub prawnych które m.ini. świadczą usługi w zakresie obrotu nieruchomościami. Zasadnie za taką osobę uznano skarżącego. Jak zasadnie wskazał Sąd I instancji prowadzenie działalności gospodarczej, działalności związanej z świadczeniem usług w zakresie obrotu nieruchomościami należy oceniać na podstawie konkretnych okoliczności faktycznych. Przyjąć należy, że wszelkie działanie cechujące się fachowością, stałym nieokazjonalnym charakterem, podporządkowaniem regułom opłacalności i zysku lub zasadzie racjonalnego gospodarowania, działaniem na własny rachunek, powtarzalnością działań, uczestnictwem w obrocie gospodarczym, wypełniają znamiona prowadzenia działalności gospodarczej w danej dziedzinie np. świadczenie usług w zakresie handlu artykułami spożywczymi, w zakresie usług obrotu nieruchomościami. Należy wskazać, że przepisy prawa nie narzucają ani stopnia zorganizowania, ani formy organizacyjnej wykonywanej działalności. Prowadzenie działalności gospodarczej przez osobę fizyczna nie wymaga w zasadzie żadnej organizacji, w znaczeniu instytucjonalnym. O wykonywaniu działalności gospodarczej w sposób zorganizowany świadczy w szczególności aktywne działanie danej osoby, zmierzające do osiągnięcia celu tej działalności. O ile za prowadzenie działalności gospodarczej nie można uznać przedsięwzięć jednorazowych, o tyle nie można tej działalności utożsamiać też z koniecznością wykonywania jej bez przerwy. Istotny jest zamiar powtarzalności określonych czynności, celem osiągnięcia dochodu. Wykonywanie działalności gospodarczej może być przez osobę fizyczną w zasadzie w dowolnym momencie rozpoczęte, jak i zakończone. Okres jej wykonywania dany podmiot może zaś poprzedzić przygotowaniem do jej prowadzenia lub podejmować takie czynności, które w danej chwili nie przynoszą jeszcze dochodu, czy nawet przychodu, ale z uwagi na zamierzony cel są niezbędne do jego uzyskania lub maksymalizacji. W oparciu o powyższe w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo podzielił stanowisko organu odwoławczego, że w ustalonym stanie faktycznym zachodzą podstawy do przyjęcia, iż skarżący w 2015 roku świadczył usługi w zakresie obrotu nieruchomościami, która to działalność należy do działalności wykluczającej z płatności bezpośrednich w tym ONW w rozumieniu art. 9 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013.

Jak zasadnie podkreślono skarżący w styczniu 2015 roku kupił pięć miejsc postojowych, z których trzy następnie odpłatnie wynajął osobom trzecim zawierając umowy najmu. Umowy te zostały zawarte na czas nieokreślony. W tym samym dniu skarżący nabył po uprzednim ustanowieniu odrębnej własności lokal mieszkalny położony w tym samym budynku co wyżej wymienione miejsca postojowe, a następnie lokal ten w tym samym roku sprzedał z zyskiem. Nadto w aktach administracyjnych znajduje się umowa sprzedaży zawarta w formie aktu notarialnego nosząca datę 18 czerwca 2014 roku, zgodnie z którą strona skarżącą dokonuje sprzedaży innego lokalu mieszkalnego w której to umowie oświadcza, że lokal stanowiący przedmiot sprzedaży uprzednio nabył na cele prowadzonej działalności gospodarczej. Jednocześnie wystawiającym faktury Vat z tytułu otrzymanego czynszu z wynajem miejsc postojowych była firma ABP B. R. Równocześnie zasadnie przyjęto, że prowadzona przez niego działalność, nie jest działalnością związaną z rozporządzaniem własnym mieniem, a jedynie działalnością gospodarczą związaną z świadczeniem usług w zakresie obrotu nieruchomościami. Świadczy o tym bliskość czasowa między nabyciem nieruchomości, a następnie ich sprzedażą lub odpłatnym wynajęciem, wystawianie faktur jako firma o nazwie ABP B. R. Działalność ta była nastawiona na osiągnięcie zysku w określonym czasie. Nadto sprzedając lokal mieszkalny w 2014 roku sam skarżący w akcie notarialnym oświadczył, że nabył go na uprzednio na cele związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Pod pojęciem obrót nieruchomościami należy rozumieć nie tylko pośredniczenie w ich sprzedaży, ale także nabywanie nieruchomości z zamiarem ich sprzedaży lub ich wynajmowania. Dowodem potwierdzającym powyższe ustalenia jest również wydruk z danych z wypisu rejestru REGON zgodnie z którym skarżący od 2013 roku prowadzi działalność gospodarczą m.in. w zakresie kupna- sprzedaży nieruchomości.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe ustalenia znajdujące potwierdzenie w dokumentach złożonych do akt sprawy pozwalały przyjąć, że skarżący prowadził w 2015 roku i wcześniej działalność w zakresie świadczenia usług obrotem nieruchomościami w rozumieniu art. 9 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013. Został więc spełniony warunek wyłączający skarżącego jako rolnika aktywnego zawodowo od przyznania płatności ONW za 2015 rok. Zatem zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego zawarte w pkt.1 petitum skargi kasacyjnej nie zawierają usprawiedliwionych podstaw.

Bezsporną konsekwencją ustalenia, że skarżący jako rolnik aktywny zawodowo prowadził działalność wykluczającą w rozumieniu art. 9 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 był obowiązek wypełnienia przez niego w chwili składania wniosku o przyznanie płatności ONW na rok 2015 rubryki nr 8 wniosku "oświadczenia, że jest rolnikiem aktywnym zawodowo, pomimo, że świadczy usługi w zakresie obrotu nieruchomościami" oraz dołączenia do wniosku dowodów określonych w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Treść wniosku w tym zakresie jest jednoznaczna i nie budzi wątpliwości.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcie bezpośredniego oraz art. 13 rozporządzenia (UE) na 809/2014 wnioski oraz dokumenty, które należy złożyć wraz z wnioskiem o przyznanie płatności, składało się w 2015 roku od 15 marca do 15 czerwca 2015 roku. Wniosek można było złożyć w terminie 25 dni kalendarzowych po terminie do składania wniosków. Za wyjątkiem działania siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności w rozumieniu art. 4 rozporządzenia (UE) nr 640/2014, złożenie wniosku o przyznanie płatności po terminie prowadzi do zmniejszenia o 1% za każdy dzień roboczy, kwot, do których rolnik był uprawniony, jeżeli wniosek o pomoc został złożony w terminie. Wniosek złożony po dniu 10 lipca 2015 roku nie jest rozpatrywany, czego konsekwencją jest pozbawienie rolnika płatności na rok 2015. Z uwagi na powyższe zasadnie Sąd I instancji wskazał, że po 10 lipca 2015 roku – zarówno na podstawie przepisów unijnych jak i krajowych – niedopuszczalne jest dokonanie przez beneficjenta (z własnej inicjatywy lub po otrzymaniu informacji od organu o stwierdzonych brakach) poprawek (usunięcie braków w złożonym wniosku o płatność. Termin ten dotyczy również dokumentów, które należy złożyć, jeżeli dokumenty te stanowią o kwalifikowalności wnioskowanej płatności. Intencja ustawodawcy unijnego nakazująca dokonanie takiej wykładni przepisów dotyczących terminów składania wniosków o przyznanie płatności została wyrażona w motywie 15 preambuły do rozporządzenia (UE). Zgodnie z tym wskazaniem przestrzeganie terminów składania wniosków o przyznanie pomocy, wniosków o płatność i innych deklaracji, terminów zgłaszania poprawek do wniosków o przyznanie pomocy obszarowej lub wniosków o płatność oraz terminów składania dokumentów uzupełniających lub umów jest niezbędne, aby organy krajowe miały możliwość planowania, a następnie przeprowadzania skutecznych kontroli poprawności wniosków o przyznanie pomocy, wniosków o płatność lub innych dokumentów. Należy zatem ustanowić przepisy dotyczące terminów, w których będą przyjmowane spóźnione dokumenty. Aby skłonić beneficjentów do przestrzegania terminów, w przypadku wniosków złożonych po terminie należy stosować zniechęcające zmniejszenie, z wyjątkiem opóźnień wynikających z przypadków siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Jednocześnie, na co zasadnie wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej wskazał Sąd I instancji, zgodnie z treścią art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...) na organy ARiMR- kierownika biura powiatowego – obowiązku niezwłocznego poinformowania po złożeniu wniosku rolnika w przypadku gdy wniosek o przyznanie płatności w ramach działań o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 10-12 nie czyni wymaganiom innym niż wskazane w art. 64 § 2 k.p.a. o stwierdzonych brakach oraz o skutkach ich nieusunięcia w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z art. 13 ust. 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia11 marca 2014 roku. Natomiast zgodnie z art. 27 ust. 2 o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich na strony – beneficjentów pomocy – został nałożony obowiązek przedstawiania dowodów oraz składania wyjaśnień, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek: ciężar udowodniania faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Jedynie zgodnie z art. 27 ust. 1 pkt 3 organ udziela stronom na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. W niniejszej sprawie, na co zasadnie zwrócił uwagę Sąd I instancji, brak jest podstaw do przyjęcia, że strona zwracała się do organu I instancji o pouczenie, udzielenie informacji w przedmiocie wypełnienia wniosku o przyznanie płatności na rok 2015, a w szczególności znaczenia punktu 8 wniosku. W aktach sprawy brak jest jakiejkolwiek wzmianki czy też dokumenty z treści którego wynikałoby, iż skarżący zwracał się o udzielenie takich informacji, pouczeń. Jednocześnie, jak zasadnie podkreślono, brak wniosku złożonego przez skarżącego polegał na niewypełnieniu spornego punktu 8, który to punkt jest wypełniany tylko w sytuacji gdy beneficjent jest rolnikiem aktywnym zawodowo i jednocześnie wykonuje działalność wykluczająca, którą w niniejszej sprawie było świadczenie usług w zakresie obrotu nieruchomościami. Tym samym nie wypełnienie tego punktu nie świadczy o braku wniosku w przypadku gdy organ na danym etapie postepowania nie posiada informacji o prowadzeniu takiej działalności przez beneficjenta. Nie jest możliwe stwierdzenie takiego braku na etapie kontroli formalnej wniosku sprowadzającej się do sprawdzenia czy wszystkie konieczne rubryki zostały wypełnione. Brak wypełnienia rubryki nr 8 i nie złożenie dowodów określonych w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego nie ma więc charakteru oczywistego, nie można przyjąć, że jest łatwy do stwierdzenia. Brak taki zostaje ujawniony przez organ jedynie na dalszym etapie sprawdzania wniosku i to już w trakcie oceny merytorycznej. Równocześnie prawidłowo wskazał WSA, że od producentów rolnych składających wnioski o przyznanie płatności należy wymagać między innymi w zakresie wypełniania wniosków o przyznanie płatności należytej staranności. Wykonują swoją działalność zawodowo i na własny rachunek. Nakłada to na nich nie tylko posiadanie wysokich kwalifikacji odnośnie produkcji rolniczej i ich podnoszenie, ale także stosownej wiedzy w zakresie zasad i trybu przyznawania pomocy finansowej, zwłaszcza takiej jak w przypadku płatności rolniczych, która jest przyznawana na wniosek zainteresowanej takim wsparciem osobie. Przepisy unijne jak i krajowe w zakresie przyznawania płatności nie dopuszczają jakiejkolwiek uznaniowości. Uznaniowość prowadziłaby bowiem do nierównego traktowania producentów rolnych spełniających takie same warunki oraz byłaby sprzeczna z zasadą konkurencyjności. To z kolei nakłada na beneficjentów tej pomocy obowiązek zachowania należytej staranności na etapie wypełniania i składania wniosków o przyznanie płatności. Tym samym skoro skarżący jako rolnik aktywny zawodowo prowadził usługi w zakresie obrotu nieruchomościami, nie wypełnił punktu 8 wniosku dotyczącego powyższej okoliczności oraz w terminie zakreślonym do składania wniosku o przyznanie płatności, a tylko w tym terminie mógł to uczynić, nie przedłożył dowodów określonych w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcie bezpośredniego na okoliczność spełnienia przesłanek do otrzymania płatności ONW na rok 2015, mimo prowadzenia działalności wykluczającej, zasadnie Sąd I instancji uznał, że decyzją w przedmiocie odmowy przyznania tej płatności odpowiada prawu. Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania. Zasadnie Sąd I instancji przyjął, że sposób prowadzenia postepowania przez organy nie naruszył zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej określonej w art.8 k.p.a., bowiem podejmowanie przez organy po dniu 10 lipca 2015 roku działania miały na celu ustalenie czy skarżący jako rolnik zawodowo aktywny prowadzi działalność wykluczającą przyznanie płatności, o której mowa w art. 9 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Komisji (UE) nr 1307/2014.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach orzekł stosownie do art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm).