Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 601/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2021-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Osoby niepełnosprawne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. d, ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 426
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca) Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz WSA Halina Chitrosz-Roicka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 marca 2021 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie dofinansowania ze środków PFRON na likwidację barier architektonicznych - uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: organ, organ odwoławczy), po rozpatrzeniu odwołania J. S. (dalej: wnioskodawczyni, strona, skarżąca) od decyzji wydanej z upoważnienia Starosty [...] przez pełniącego obowiązki Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...] (dalej: organ I instancji) z dnia [...] sierpnia 2020 r. orzekającej o negatywnym rozpatrzeniu wniosku o dofinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na likwidację barier architektonicznych, utrzymało w mocy wskazaną decyzję.

W uzasadnieniu podano, że strona w dniu 26 lutego 2020 r. złożyła wniosek o dofinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych do likwidacji barier architektonicznych w zakresie przystosowania (remontu) łazienki i domu (pochylnia schodowa). Kwotę zadania określiła w wysokości [...] zł. Do wniosku dołączono orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, zaświadczenie o zameldowaniu na pobyt stały oraz akt notarialny, potwierdzający zakup domu. Organ I instancji dokonał oględzin nieruchomości i stwierdził, że należący do wnioskodawczyni budynek posiada konstrukcję murowaną, znajduje się w stanie surowym częściowo zamkniętym, z oznakami korozji elementów żelbetowych (płyta balkonowa budynku). Nie ma do niego dojścia ze względu na schody zewnętrzne, będące (na dzień przeprowadzenia wizji lokalnej) w stanie dewastacji. W pomieszczeniu przeznaczonym na łazienkę brak jest urządzeń higieniczno- sanitarnych, drzwi, okładziny tynkarskiej, posadzek, ułożono jedynie część instalacji wodnokanalizacyjnej na ścianie. W budynku brak jest instalacji elektrycznej. Nie ma tam zatem w ogóle urządzonej łazienki, z zainstalowanymi: toaletą, prysznicem, kabiną natryskową, poręczą, umywalką. Podłączenie do kanalizacji jest w trakcie realizacji.

Jak wynika ze złożonych dokumentów, wnioskodawczyni nabyła tę nieruchomość w dniu 14 stycznia 2020 r. Adres: [...] ul. [...] wskazała we wniosku jako miejsce zamieszkania, jednak w trakcie wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu 23 czerwca 2020 r. ustalono, że obecnie budynek nie jest zamieszkiwany, ponieważ trwa generalny remont.

W dniu 6 lipca 2020 roku strona otrzymała informację, że jej wniosek został rozpatrzony negatywnie.

W dniu 23 lipca 2020 roku J. S. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie podania o dofinansowanie z programu likwidacji barier architektonicznych. Dołączyła zdjęcia domu, w którym nadal trwał remont. W dniu 7 sierpnia 2020 r. organ zarządził kolejne oględziny. Wizja lokalna potwierdziła ustalenia wizji z dnia 23 czerwca 2020 r. Budynek nadal pozostawał w stanie generalnego remontu, bez oznak zamieszkiwania. Nie było zamontowanej pochylni przy schodach, nie urządzono też pomieszczenia łazienkowego.

Organ podkreślił, że zgodnie ze stanowiskiem Biura Pełnomocnika Rządu Do Spraw Osób Niepełnosprawnych z dnia 20 października 2016 roku, środki PFRON przyznawane w ramach dofinansowania zadań powiatu służą likwidacji istniejących barier, a nie modernizacji infrastruktury mieszkaniowej i zabezpieczeniu potrzeb mieszkaniowych osoby niepełnosprawnej. Nie dotyczą budowy czy adaptacji innego pomieszczenia na łazienkę, a także montażu sprzętu łazienkowego i wyposażenia łazienki, gdyż ich brak nie jest barierą architektoniczną.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2020 r. pełniący obowiązki Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...] orzekł o negatywnym rozpatrzeniu wniosku.

W rozpoznaniu odwołania od negatywnej decyzji organu I instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało ustalony w sprawie stan faktyczny za prawidłowy, a ocenę organu I instancji za zasadną. Podkreśliło, że w odwołaniu skarżąca zasygnalizowała zły stan techniczny schodów i wniosła o dofinansowanie wybudowania pochylni i wjazdu na pochylnię, zapewniających samodzielne wejście do budynku mieszkalnego. Oświadczyła, że w łazience brak jest kabiny natryskowej, prysznica, poręczy, umywalki, toalety i krzesła do mycia. Według niej, nie jest ona w stanie wykonać tego samodzielnie, a łazienka jest jej bardzo potrzebna do codziennego funkcjonowania. Ma trudności w myciu się, codziennej toalecie. Dodała, że w domu mieszkalnym znajdują się wąskie drzwi zewnętrzne i wewnętrzne oraz progi, schody wewnątrz budynku, które są strome i wysokie, przez co ma trudności w poruszaniu się po nich. Z tych względów m.in. trwa gruntowny remont obiektu. Nie ma w nim jeszcze posadzek i tynków na ścianach. Skarżąca poinformowała, że na okres remontu mieszka u rodziców. Jest osobą niepełnosprawną, posiada orzeczenie o stopniu niepełnosprawności.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że w przypadkach, gdy ustawodawca upoważnił organ administracji do rozstrzygnięcia indywidualnej sprawy jednostki, natomiast nie wskazał wyraźnie formy prawnej działania organu, należy się kierować domniemaniem rozstrzygnięcia sprawy w formie decyzji administracyjnej. Przywołując orzecznictwo sądowoadministracyjne organ podał, że akt organu administracji publicznej, pomimo nieposiadania w pełni formy przewidzianej w art. 107 § 1 k.p.a., stanowi decyzję administracyjną pod warunkiem, że zawiera minimum elementów niezbędnych do takiego zakwalifikowania. Za elementy takie uznaje się: oznaczenie organu administracji publicznej wydającego określony akt, wskazanie adresata tegoż aktu, rozstrzygnięcie o istocie sprawy oraz podpis osoby reprezentującej organ administracji.

W ocenie Kolegium przyjąć należy, że pismo z dnia [...] sierpnia 2020 r., doręczone stronie w dniu 24 sierpnia 2020 r., spełnia przesłanki konieczne do uznania go za decyzję administracyjną. Powyższe oznacza zaś dopuszczalność kontroli instancyjnej i sądowej tej decyzji.

Przywołując treść przepisu art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. d ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1172 z późn. zm.) oraz § 6 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz, 926 z późn. zm.) organ wskazał, że J. S. została zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na stałe. Niewątpliwie też jest właścicielem nieruchomości przy ul [...] nr [...] w [...]. Spełnia zatem co do zasady przesłanki przyznania jej pomocy. Istotą sporu jest jednak ustalenie, czy można dofinansować osobie niepełnosprawnej w ramach likwidacji barier architektonicznych modernizację łazienki w domu, w którym nigdy nie było łazienki.

Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w ramach likwidacji barier architektonicznych nie wykonuje się prac wykończeniowych, remontowych ani prac polegających na podniesieniu standardu w budynku, tylko prace, które polegają na likwidacji barier architektonicznych, czyli na usunięciu wszelkich utrudnień występujących w budynku i jego najbliższej okolicy, które ze względu na rozwiązania techniczne, konstrukcyjne lub warunki użytkowania uniemożliwiają lub zmniejszają swobodę ruchu osobom niepełnosprawnym. Budowa łazienki nie stanowi sama w sobie likwidacji bariery architektonicznej. Poprzez budowę łazienki nie dochodzi do usunięcia jakiejkolwiek bariery architektonicznej. Tym samym nie może być ona dofinansowana ze środków PFRON, przeznaczonych na omawiany cel.

J. S. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na powyższą decyzję. Podkreśliła, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem organów. Powołała te same okoliczności co we wniosku, przy czym podniosła też, że aktualnie budynek jest już w zdecydowanie innym stanie niż stwierdzony w czasie oględzin. Zarzuciła, że oględziny nie były przeprowadzone rzetelnie, bowiem opisywany stan techniczny obiektu nie był zgodny ze stanem rzeczywistym – w budynku była już wykonana instalacja wod. – kan. i elektryczna. Dotyczyło to również pomieszczenia łazienkowego (samodzielnie zaadaptowanego), w którym dalsze prace zostały wstrzymane ze względu na brak środków. Prace te są natomiast niezbędne, bowiem skarżąca – cierpiąca na zanik mięśni – ma pogłębiające się problemy z poruszaniem i musi korzystać z określonej infrastruktury dla swoich celów higienicznych (w łazience brak jest kabiny natryskowej, prysznica, poręczy, umywalki, toalety i krzesła do mycia). Podobnie rzecz ma się ze schodami zewnętrznymi. Są one w niezbyt dobrym stanie, nie mają pochylni i wjazdu na pochylnię, które zapewniłyby samodzielne wejście do budynku mieszkalnego.

Skarżąca podała, że w rozmowie telefonicznej z pracownikiem PFRON dowiedziała się, że takie dofinansowanie jej przysługuje. Obecnie nie może korzystać z domu, bo nie jest on przystosowany do jej potrzeb.

W odpowiedzi na skargę organ poparł stanowisko prezentowane w decyzji. Wniósł o oddalenie skargi.

Z uwagi na zagrożenie pandemiczne, na podstawie zarządzenia Przewodniczącej Wydziału, wydanego w oparciu o przepis art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842), sprawę skierowano do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, przy czym Sąd w pełni podziela stanowisko organu odwoławczego, że akt organu I instancji, określony jako informacja o negatywnym sposobie rozpatrzenia wniosku o przyznanie środków z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na likwidację barier architektonicznych, udzielana na podstawie § 12 ust. 3b rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, jest decyzją administracyjną. Podlega zatem kognicji sądu administracyjnego, a wcześniej kontroli instancyjnej, zgodnie z przepisami k.p.a.

Przypomnieć należy, że podstawę prawną udzielania przez samorząd powiatowy osobie niepełnosprawnej środków z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na likwidację barier architektonicznych stanowią przepisy art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. d i ust. 2 pkt 1 oraz art. 48 ust. 1 - 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 426 ze zm.). Zgodnie z tymi przepisami Fundusz przekazuje środki samorządom powiatowym na realizację określonych zadań lub rodzajów zadań, a do zadań powiatu należy m.in. dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych, realizowane przez powiatowe centra pomocy rodzinie (art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. d i ust. 2 pkt 1 ustawy). Tryb postępowania i zasady dofinansowania zadań ze środków Funduszu na te cele reguluje rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 926 ze zm., dalej: rozporządzenie). Według § 2 pkt 4 tego rozporządzenia, ze środków Funduszu może być finansowane w części lub w całości zadanie polegające na likwidacji barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych, w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych. W myśl § 6 pkt 1 rozporządzenia o dofinansowanie ze środków Funduszu zadań, jeżeli ich realizacja umożliwi lub w znacznym stopniu ułatwi osobie niepełnosprawnej wykonywanie podstawowych, codziennych czynności lub kontaktów z otoczeniem, mogą ubiegać się – na likwidację barier architektonicznych – osoby niepełnosprawne, które mają trudności w poruszaniu się, jeżeli są właścicielami nieruchomości lub użytkownikami wieczystymi nieruchomości albo posiadają zgodę właściciela lokalu lub budynku mieszkalnego, w którym stale zamieszkują. Zgodnie z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia dofinansowanie zadań ze środków Funduszu następuje na pisemny wniosek złożony do powiatowego centrum pomocy rodzinie właściwego dla miejsca zamieszkania - w przypadku osoby niepełnosprawnej. Wniosek ten powinien spełniać określone w § 11 ust. 1 - 4 rozporządzenia wymagania formalne. Według § 12 ust. 3a rozporządzenia właściwa jednostka organizacyjna samorządu terytorialnego rozpatruje wniosek w terminie 30 dni od dnia złożenia kompletnego wniosku oraz, zgodnie z § 12 ust. 3b rozporządzenia, informuje wnioskodawcę o sposobie rozpatrzenia wniosku w terminie 7 dni od dnia rozpatrzenia kompletnego wniosku. Według § 14 ust. 1 i 2 rozporządzenia przyznanie środków Funduszu osobie niepełnosprawnej na dofinansowanie zakupu sprzętu w ramach likwidacji barier w komunikowaniu następuje w drodze umowy.

Ta ostatnia okoliczność nie przesądza o charakterze informacji o sposobie rozpoznania wniosku, o której mowa w § 12 ust. 3b rozporządzenia, jeżeli informacja ta dotyczy negatywnego rozpoznania wniosku. Ze wskazanych regulacji wynika jednak zdaniem Sądu, że postępowanie mające na celu rozpoznanie wniosku o dofinansowanie ma doprowadzić do wydania rozstrzygnięcia, które ma charakter indywidualny, dotyczy praw jednostki. Skoro negatywne rozpatrzenie wniosku skutkuje brakiem możliwości zawarcia umowy, o której mowa w § 14 ust. 1 i 2 rozporządzenia i brakiem roszczenia w tym zakresie, to tym samym wnioskodawca nie ma możliwości domagania się rozpoznania sprawy przed sądem powszechnym

z uwagi na brak stosunku cywilnoprawnego, warunkującego powstanie sprawy cywilnej. Wobec konieczności zagwarantowania wnioskodawcy prawa do sądu,

o którym stanowi art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i braku wskazania w przepisach ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia formy jaką przybiera informacja z § 12 ust. 3b rozporządzenia, należy przyjąć, że informacja

o negatywnym rozpoznaniu wniosku jest decyzją administracyjną ze wszelkimi tego konsekwencjami proceduralnymi, począwszy od możliwości wniesienia od niej odwołania do właściwego organu (tak też: wyrok NSA z dnia 9 listopada 2020 r., sygn. akt I GSK 2048/19, uchwała NSA z dnia 24 maja 2012 r., sygn. akt II GPS 1/12 (pkt 3.2. uzasadnienia uchwały), wyrok NSA z dnia 23 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1185/04, wyrok NSA z 9 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1846/14, postanowienie NSA z 16 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 1615/17, wyrok NSA z 12 grudnia 2017r., sygn. akt II GSK 2835/17, wyroki NSA z 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt I GSK 302/18 i 303/18, postanowienie NSA z 21 listopada 2019 r., sygn. akt I Gz 385/19).

Przechodząc zatem do merytorycznej oceny sprawy wskazać należy, że dotyczyła ona dofinansowania likwidacji barier architektonicznych poprzez dofinansowanie budowy i instalacji pochylni przyschodowej (do schodów zewnętrznych) i wjazdu na tę pochylnię oraz organizacji urządzanej w nowo zakupionym domu łazienki poprzez dofinansowanie nieistniejących w niej: kabiny prysznicowej, prysznica, poręczy, umywalki, toalety, krzesła do mycia. Skarżąca podkreśliła, że w związku z trudnościami w poruszaniu się i codziennej toalecie musi korzystać ze sprzętu przystosowanego do jej sytuacji. Niesporne jest przy tym, że wskazane inwestycje mają dotyczyć domu, który został zakupiony i jest generalnie remontowany oraz wyposażany dla potrzeb rodziny skarżącej.

Nie ulega wątpliwości, że decyzja w przedmiocie dofinansowania do likwidacji barier architektonicznych oparta jest na uznaniu administracyjnym. Uznaniowy charakter decyzji oznacza też, że organ administracji ma swobodę decyzyjną co do ustalenia treści decyzji uznaniowej, związaną z realizowaniem określonej w zakresie przedmiotu decydowania polityki państwa. Kontrola sądu administracyjnego, prowadzona z punktu widzenia legalności decyzji administracyjnych sprowadza się do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności, a zatem, czy prowadząc postępowanie w sprawie organ ją rozpoznający nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz czy w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał, ale też czy dokonana przez niego ocena prawna pozostaje w zgodzie z regułami rozstrzygania podobnych spraw przez organy i sądy administracyjne. Takie rozstrzygnięcia wyznaczają bowiem określony standard postępowania w zakresie oceny wniosków.

Rozstrzygnięcie oparte na uznaniu administracyjnym nie może być dowolne. Oznacza to, że zadaniem organu jest wszechstronna ocena sytuacji wnioskodawcy, rozpatrzenie okoliczności działających za lub przeciw przyznaniu świadczenia. Kryterium przyznania takiego dofinansowania może być rodzaj niepełnosprawności, deklarowany sposób wykorzystania dofinansowania czy też sytuacja rodzinna lub bytowa niepełnosprawnego ubiegającego się o taką pomoc. Ustalenie właściwych kryteriów udzielania spornego dofinansowania ciąży na podmiocie udzielającym tego rodzaju wsparcia, muszą być one jasne i precyzyjnie wyjaśnione w uzasadnieniu decyzji.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że skarżąca została zaliczona do stopnia niepełnosprawności umiarkowanego na stałe. Jej niepełnosprawność rozpoczęła się od wczesnego dzieciństwa. Jak wynika z treści decyzji o orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności, wymaga ona zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie. Choroba, na którą cierpi (miopatia wrodzona) według oświadczenia skarżącej powoduje u niej ograniczenia ruchowe (karta informacyjna z leczenia szpitalnego wraz z rozpoznaniem – k. 42 – 43 akt administracyjnych). Okoliczność ta nie została przez organ zakwestionowana. Obecnie (na okres trwania remontu) wraz z rodziną zamieszkuje u rodziców, bowiem stan domu uniemożliwia korzystanie z niego – oprócz barier technicznych na stan zdrowia skarżącej negatywnie oddziałuje zapylenie (astma oskrzelowa). Równocześnie skarżąca przeprowadza remont adaptacyjny zakupionego budynku mieszkalnego, w którym jest zameldowana na pobyt stały. Fakt ten potwierdzony został w trakcie dwukrotnych oględzin przeprowadzonych przez przedstawicieli organu. W konsekwencji stwierdzono, że "środki PFRON przyznawane w ramach zadań powiatu służą likwidacji istniejących barier, a nie modernizacji infrastruktury mieszkaniowej i zabezpieczeniu potrzeb mieszkaniowych osoby niepełnosprawnej. Nie dotyczy budowy czy adaptacji innego pomieszczenia na łazienkę, a także montażu sprzętu łazienkowego i wyposażenia łazienki, gdyż ich brak nie jest barierą architektoniczną" (k. pismo Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie z 6 lipca 2020 r. - k. 20-21 akt administracyjnych).

Zgodnie z art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r.

o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych rehabilitacja społeczna ma na celu umożliwianie osobom niepełnosprawnym uczestnictwo w życiu społecznym i jest ona realizowana m.in. przez likwidację barier, w szczególności architektonicznych, urbanistycznych, transportowych, technicznych, w komunikowaniu się i dostępie do informacji. Jednocześnie, stosownie do powołanego już wyżej art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. d) i ust. 2 pkt 1 tej ustawy, dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych stanowi zadanie powiatu realizowane przez powiatowe centra pomocy rodzinie. Natomiast § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków PFRON stanowi, że ze środków Funduszu mogą być finansowane w części lub całości następujące rodzaje zadań: likwidacja barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych,

w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych. Ponadto w myśl

§ 6 pkt 1 tego rozporządzenia, osoby niepełnosprawne, które mają trudności

w poruszaniu się, jeżeli są właścicielami nieruchomości lub użytkownikami wieczystymi nieruchomości albo posiadają zgodę właściciela lokalu lub budynku mieszkalnego, w którym stale zamieszkują mogą ubiegać się o dofinansowanie ze środków Funduszu likwidacji barier architektonicznych, jeżeli umożliwi to lub

w znacznym stopniu ułatwi osobie niepełnosprawnej wykonywanie podstawowych, codziennych czynności lub kontaktów z otoczeniem.

Wynika z tego, że posiadany przez skarżącą stopień niepełnosprawności (umiarkowany) daje – co do zasady – uprawnienie do ubiegania się o przyznanie pomocy finansowej. Spełnia ona także wymóg statusu właściciela budynku mieszkalnego, w którym mają zostać wykonane objęte wnioskiem prace. Wbrew twierdzeniu organu fakt, że w trakcie rozpoznania wniosku skarżąca nie zamieszkiwała w tym obiekcie, bo trwały w nim prace remontowe, nie jest okolicznością wyłączającą ją z kręgu osób, dla których pomoc ta jest dedykowana. Cytowany powyżej przepis § 6 pkt 1 rozporządzenia zastrzega warunek stałości zamieszkania wyłącznie dla tych niepełnosprawnych, którzy nie posiadają tytułu do lokalu lub budynku mieszkalnego. Tymczasem skarżąca jest współwłaścicielem budynku, na zasadzie wspólności majątkowej małżeńskiej. Eksponowany zatem argument, że nie korzysta ona faktycznie z obiektu, jest nieuprawniony i pozbawiony podstawy w realiach wynikających z materiału zebranego w sprawie. Nie korzysta bowiem z niego tylko z tego względu, że jest on przygotowywany do zamieszkania, a nie z tego względu, że jej centrum życiowe znajduje się w innym miejscu (np. w miejscu zamieszkania jej rodziców). Strona wyjaśniła, że obecny stan ma charakter przejściowy, a zakupiony budynek mieszkalny w założeniu ma stanowić docelowe miejsce życia jej i jej rodziny. Taki był też cel nabycia nieruchomości, co wydaje się być w pełni logiczne i uzasadnione normalnymi potrzebami.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 października 2017 r., sygn. akt I GSK 1614/17, sam fakt posiadania orzeczenia o niepełnoprawności przez osobę ubiegającą się o dofinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w celu likwidacji barier architektonicznych, stawia tę osobę w szerokim kręgu osób uprawnionych, jednakże należy pamiętać, że krąg ten ulega zawężeniu wobec zastosowania przez ustawodawcę przesłanki dookreślonej w postaci: "jeżeli jest to uzasadnione potrzebami wynikającymi z niepełnosprawności". Z orzeczenia o niepełnosprawności nie zawsze bowiem wynika wprost, że funkcjonowanie osoby wnioskującej zostanie utrudnione wobec napotkania barier architektonicznych, które ze względu na użyte rozwiązania techniczne, konstrukcyjne lub warunki użytkowania, uniemożliwią lub utrudnią tej osobie swobodę ruchu. Bariery architektoniczne, o których mowa w sprawie to bowiem wszelkie utrudnienia występujące w budynku i w jego najbliższej okolicy, które ze względu na rozwiązania techniczne, konstrukcyjne lub warunki użytkowania uniemożliwiają lub utrudniają swobodę ruch osobom niepełnosprawnym. Bariery techniczne zaś to przeszkody wynikające z braku zastosowania lub niedostosowania odpowiednich do rodzaju niepełnosprawności przedmiotów lub urządzeń. Likwidacja tej bariery powinna powodować sprawniejsze działanie osoby niepełnosprawnej w społeczeństwie i umożliwić wydajniejsze jej funkcjonowanie.

Ustawodawca przyjął założenie, że organ refunduje tylko te zadania, które umożliwiają osobie niepełnosprawnej wykonywanie codziennych czynności i normalne funkcjonowanie w otoczeniu, a nie zadania podnoszące standard życia. Zgodnie z językowym znaczeniem, słowo "bariera" oznacza m.in. istniejącą przeszkodę, która utrudnia lub uniemożliwia np. przemieszczanie się osoby ubiegającej się o dofinansowanie lub też wykonywanie przez nią codziennych czynności. Dla potrzeb refundacji bariera ta musi jednak wynikać ściśle z niepełnosprawności. Dofinansowanie nie dotyczy bowiem takich przeciwności, które dotykają każdego człowieka bez względu na stan jego zdrowia.

W realiach tej sprawy stwierdzono, że dofinansowanie do wyposażenia łazienki organizowanej w nowo zakupionym domu mieszkalnym skarżącej będzie wyłącznie elementem podniesienia standardu tego domu, zaś dotychczasowy brak wskazanych elementów urządzenia stanowi o przekonaniu, że nie można zidentyfikować bariery architektonicznej. Nie dokonano natomiast żadnej oceny w zakresie poszczególnych aspektów wniosku, tj. nie oceniono czy wymienione w nim elementy wyposażenia łazienki nie stanowią np. bariery technicznej. Chodzi tu przede wszystkim o te z nich, które dedykowane są wyłącznie osobie niepełnosprawnej i służą w założeniu ułatwieniu jej lub wręcz umożliwieniu korzystania z codziennej toalety (krzesło do mycia, poręcze). W tym zakresie organ nie poczynił żadnych ocen forsując jedynie rozumowanie, że tylko zmiana w pełni zorganizowanej przestrzeni mieszkalnej może zostać uznana za usunięcie bariery, w przeciwnym wypadku bariera ta po prostu nie istnieje. Zdaniem Sądu, powyższe założenie jest całkowicie błędne. Poza dyskusją pozostaje oczywiście fakt, że dofinansowanie ze środków PFRON nie jest dedykowane w celu wyłącznie ulepszenia, unowocześnienia, podniesienia jakości, modernizacji obiektu mieszkalnego, czy też jego adaptacji. Jednak barierą, czyli przeszkodą techniczną, jest nie tylko to, co już istnieje i jest niefunkcjonalne z punktu widzenia indywidualnych potrzeb osoby niepełnosprawnej, ale też to, czego nie ma, a bez czego osoba niepełnosprawna nie może funkcjonować w tym otoczeniu. Jak już powiedziano, dofinansowanie nie może jednak służyć organizowaniu przestrzeni w oderwaniu od indywidualnych potrzeb niepełnosprawnego. Oznacza to, że zakup sanitariatów i podstawowego sprzętu łazienkowego nie może zostać uznany za podlegający refundacji. Brak zorganizowanej przestrzeni łazienkowej jest bowiem barierą o charakterze uniwersalnym, a nie związanym ściśle z niepełnosprawnością. Łazienka z założenia musi być urządzona w każdym domu i ma służyć wszystkim jego mieszkańcom. Brak kabiny prysznicowej, toalety czy umywalki nie jest zatem barierą wynikającą z niepełnosprawności. Słusznie więc organy uznały, że te elementy nie powinny być finansowane ze środków PFRON.

Wnioskowana kwota ma natomiast pokryć takie działania skarżącej, które umożliwią lub w znacznym stopniu ułatwią jej jako osobie niepełnosprawnej wykonywanie podstawowych, codziennych czynności lub kontaktów z otoczeniem. Budowa pochylni schodowej (w ramach bariery architektonicznej) oraz zakup wyposażenia łazienkowego w celu dostosowania pomieszczenia do potrzeb niepełnosprawnego (poręcze, fotel kąpielowy – w ramach bariery technicznej), w ocenie Sądu, co do zasady w tej kategorii się mieszczą. Takie inwestycje nie będą przecież służyć wyłącznie poprawie standardu mieszkaniowego skarżącej, ale doprowadzeniu jej lokum do indywidualnych potrzeb, wynikających z niepełnosprawności. W wypadku niepełnosprawnego poruszającego się na wózku inwalidzkim pochylnia jest jednym z najtańszych rozwiązań pokonania bariery skonstruowanych standardowo schodów, nie uwzględniających jego indywidualnych potrzeb. Krzesło łazienkowe i poręcze bez wątpliwości przyczynią się natomiast do należytej organizacji otoczenia skarżącej, zwiększając i ułatwiając jej samodzielność w codziennym funkcjonowaniu.

W ocenie Sądu zatem, zaskarżona decyzja narusza prawo materialne, tj. art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. d ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych i § 6 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r.

w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych poprzez błędną ich wykładnię i wadliwą subsumpcję pod wskazane przepisy prawa ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Naruszenie to miało zaś niezaprzeczalnie wpływ na wynik sprawy.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ uwzględni dokonaną przez Sąd wykładnię i ocenę, szczegółowo przedstawione w niniejszym uzasadnieniu.

Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzeczono jak w wyroku. Skarżąca nie wnosiła o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Działała wprawdzie w sprawie bez pełnomocnika, ale też nie wykazała (i nie wynika to z akt sprawy), iżby z tytułu prowadzenia postępowania sądowego obciążyły ją jakiekolwiek należności z tytułu kosztów.