Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 972/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2004-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, 8 i  77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Śliwa /spr./ Sędzia NSA Anna Lechowska Asesor WSA Joanna Zdrzałka Protokolant: ref.-staż. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. R. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja 2003 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] kwietnia 2003 r., Nr [...], II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz E. R. kwotę 10 /dziesięć/ zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

do wyroku z dnia 11 maja 2004 r.

Decyzją z dnia [...] maja 2003 r., Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 oraz art. 154 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) po rozpatrzeniu wniosku E. R. odmówił uchylenia decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] kwietnia 2003 r., Nr [...] o odmowie uchylenia decyzj i własnej.

W uzasadnieniu aktu podano, że E. R. wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Kierownika Urzędu z dnia [...] kwietnia 2003 r. o odmowie uchylenia decyzji własnej. Wnioskodawca wskazał na swój udział w walkach z oddziałami U. Powstańczej Armii podczas służby w Wojsku Polskim. Do wniosku dołączył oświadczenia świadków potwierdzające tę okoliczność.

Rozpoznając wniosek organ ustalił, że decyzją z [...] czerwca 2000 r. pozbawiono wnioskodawcę uprawnień kombatanckich, jako osobę, która nie prowadziła żadnej działalności kombatanckiej, równorzędnej z kombatancką oraz nie podlegała represjom w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz 371 z późn. zm.), a wspomniane uprawnienia uzyskała wyłącznie z tytułu udziału w walkach o utrwalenie władzy ludowej. Stanowisko to Kierownik Urzędu utrzymał w decyzji z dnia [...] września 2000 r.

Pismem z dnia 12 lutego 2002 r. strona wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie uprawnień kombatanckich. Wniosek ten został zakwalifikowany jako wniosek o uchylenie decyzji własnej i rozpatrzony w trybie art. 154 Kpa. Ustalono wówczas, iż postępowanie, po przeprowadzeniu którego została wydana decyzja z dnia [...] września 2000 r., a także decyzja ją poprzedzająca z [...] czerwca 2000 r. nie zostało dotknięte wadliwością. Kierownik Urzędu stwierdził brak podstaw do zmiany swojego wcześniejszego stanowiska i w decyzji z dnia [...] kwietnia 2003 r. odmówił uchylenia wcześniejszej decyzji.

Strona wnioskiem z dnia 17 kwietnia 2003 r. domagała się ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. W uzasadnieniu wnioskodawca podał, że podczas służby brał udział w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii. Kierownik Urzędu rozpoznając ten wniosek stwierdził, że postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. było przeprowadzone prawidłowo. W jego toku ustalono, że nie zachodzą żadne przesłanki do uchylenia decyzji Kierownika Urzędu w przedmiocie pozbawienia strony uprawnień kombatanckich uzyskanych w ZBoWiD. Postępowanie weryfikacyjne prowadzone było m.in. po kątem udziału wnioskodawcy w walkach z oddziałami UPA. Ustalono wówczas, iż fakt taki nie miał miejsca. Kierownik Urzędu swoje stanowisko oparł m.in. na informacjach znajdujących w przesłanym do Urzędu przez Centralne Archiwum Wojskowe wykazie oddziałów KBW walczących ze zbrojnym podziemiem w latach 1945-1954 (pismo CAW z dnia 22 sierpnia 1995 r.). Wynika z niego jednoznacznie, że I Brygada KBW w latach 1948-1950 brała udział w walkach z oddziałami Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość, Narodowego Zjednoczenia Wojskowego, poakowskiego zbrojnego podziemia oraz Narodowych Sił Zbrojnych tj. z oddziałami polskiego niepodległościowego podziemia zbrojnego. Obecne oświadczenia świadków są sprzeczne z informacjami uzyskanymi z CAW. I Brygada KBW w latach 1948-1950 nie brała udziału w walkach z oddziałami UPA. Wnioskodawca nie prowadził zatem żadnej działalności kombatanckiej lub równorzędnej z kombatancką w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach. Uzyskał zatem uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu udziału w walkach o utrwalenie władzy ludowej podczas służby w jednostce Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, co zgodnie z przepisem art. 25 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy jest podstawą do ich pozbawienia.

Wnioskodawca w trakcie postępowania weryfikacyjnego jak i obecnie nie przedstawił również żadnych okoliczności wskazujących na możliwość uzyskania uprawnień z innego tytułu przewidzianego w ustawie o kombatantach.

Powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżył E. R. Podał, że domaga się wznowienia postępowania weryfikacyjnego w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 Kpa odwołując się do oświadczeń świadków i jego. Domaga się on przyznania mu uprawnień kombatanckich za walkę w UPA na terenach województw białostockiego i lubelskiego w okresie odbywania służby wojskowej od VI 1948 do 1950 r.

W uzasadnieniu podał, że z przyczyny długotrwałej choroby, "opóźnił" termin do wniesienia skargi. Po jakimś czasie zaczął poszukiwać świadków wśród żołnierzy, z którymi brał czynny udział w walkach z UPA na terenach województw białostockiego i lubelskiego. Jednak większość żołnierzy służby czynnej walczących wraz z nim z UPA już nie żyje. Ci, którzy żyją, też nie zawsze są sprawni fizycznie i umysłowo, a i sami mają problemy z weryfikacją, bo patrzy się w dokumenty z tamtych lat, nie zawsze prawdziwie wykazujące poszczególne rodzaje walk. Skarżący oświadcza, że osobiście walczył tylko i wyłącznie z oddziałami UPA na terenach województw białostockiego i lubelskiego i olsztyńskiego, które napadały na ludność polską, rabowały jej mienie i zabijały niewinnych mieszkańców tych terenów. Nie ma wykazów, a jeśliby się znalazły, to jego nazwisko i imię figuruje wyłącznie wśród walczących tylko z UPA. W ZBOWID tez wpisano jego udział w walkach z UPA. "Kombatant" w krajach cywilizowanych oznacza uczestnika wojny, godnego uznania moralnego i materialnego, uczestnika wojen i powstań narodowo-wyzwoleńczych, a w szczególności walk o odzyskanie niepodległości po II wojnie światowej. Kombatanctwo jest jego prawem honorowym nabytym przez jego działalność i trwa aż do śmierci.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że z mocy przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Tak, więc niniejsza sprawa, mimo złożenia jej do Naczelnego Sądu Administracyjnego zostanie rozpoznana w trybie wskazanej ustawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stan faktyczny sprawy w zakresie niezbędnym dla jej rozstrzygnięcia przedstawia się w sposób następujący.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2000 r., Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił E. R. uprawnień kombatanckich. Po rozpoznaniu wniosku E. R. o ponowne rozpatrzenie sprawy organ decyzją z dnia [...] września 2000 r., Nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] czerwca 2000 r. Postanowieniem z dnia 5 czerwca 2001 r., sygn. akt SA/Rz 609/01 Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił skargę E. R. na decyzję z dnia [...] września 2000 r. Pismem z dnia 12 lutego 2003 r. zatytułowanym, jako "Odwołanie" E. R. domagał się między innymi przywrócenia mu "niektórych" uprawnień kombatanckich. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych potraktował wspomniane pismo, jako wniosek o uchylenie decyzji z dnia [...] września 2000 r. złożony w trybie art. 154 § 1 Kpa i oddalił go decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r., Nr [...] podając, że wnioskodawca nie wskazał, by za uchyleniem decyzji przemawiał interes społeczny lub jego słuszny interes. Ponadto organ wskazał, że objęta postępowaniem decyzja nie jest dotknięta wadliwością. W piśmie z dnia 14 kwietnia 2003 r. E. R. stwierdził, że był łącznikiem Batalionów Chłopskich, a w piśmie z dnia 17 kwietnia 2003 r. domagał się wznowienia postępowania weryfikacyjnego na zasadzie przepisu art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. Oba pisma wpłynęły do organu przed upływem terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. Kierownik Urzędu potraktował przedmiotowe pisma, jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. i decyzją z dnia [...] maja 2003 r. utrzymał j ą w mocy.

Z mocy przepisu art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W objętej postępowaniem sprawie doszło do naruszenia przepisów art. 7, 8 i 77 Kpa. Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy miało ustalenie przedmiotu żądania skarżącego. Treść złożonego przez niego wniosku nie wskazuje w sposób jednoznaczny, że domagał się on uchylenia decyzji z dnia [...] września 2000 r. w trybie art. 154 § 1 Kpa. Wniosek ten zdaje się raczej wskazywać, że E. R. domagał się przywrócenia mu uprawnień kombatanckich. Oczywistym jest, że inne są zasady weryfikacji ostatecznej decyzji w przypadku wniosku złożonego w trybie art. 154 § 1 Kpa i w trybie przepisu § 10 - § 14 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień (Dz. U. Nr 116, poz. 745). Koniecznym jest także wskazanie na fakt, że pismo potraktowane jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zdaje się wskazywać, że skarżący domaga się wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. Tak więc rozważenia wymagała również i ta okoliczność.

Tymczasem organ nie wyjaśniając przedmiotu żądania E. R. rozpoznał sprawę jako wniosek o zmianę decyzji ostatecznej.

Ponownie rozpoznając sprawę rolą organu będzie zwrócenie się do skarżącego o podanie czy domaga się on wznowienia - w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 5 Kpa - postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] września 2000 r., Nr [...] o utrzymaniu w mocy decyzji z dnia [...] czerwca 2000 r., czy domaga się zmiany tegoż postanowienia w trybie art. 154 § 1 Kpa, czy ewentualnie domaga się przywrócenia mu uprawnień kombatanckich na podstawie przepisów § 10 - § 14 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień (Dz. U. Nr 116, poz. 745). Dopiero po ustaleniu czego w rzeczywistości domaga się skarżący Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w zależności od tego, który ze wskazanych wyżej przepisów będzie stanowił podstawę jego działania przeprowadzi postępowanie mające na celu rozstrzygnięcie wniosku E. R.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji.