Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 4576/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 10 ust. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1438
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jednolity.
article: art. 21 ust. 1, 2  i 3
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant starszy referent - Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na zwolnienie z zobowiązań wynikających z przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w G. z dnia [...] czerwca 2015 r., 2) zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz E. W. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi, wniesionej przez E. W. (dalej jako Skarżąca, Beneficjentka) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) z dnia [...].09.2015r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...].06.2015r., Nr [...]o odmowie zwolnienia ze zobowiązania dotyczącego uzupełnienia wykształcenia w wyniku zaistnienia okoliczności o charakterze siły wyższej i nie wymagania zwrotu pomocy finansowej przyznanej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" PROW 2007-2013.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Decyzją z dnia [...] grudnia 2010r., nr [...], Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR przyznał E. W. pomoc finansową w wysokości 75 000 zł w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" z zastrzeżeniem dopełnienie warunków, w niniejszej sprawie między innymi dot. uzupełnienia wykształcenia. Decyzja została doręczona Stronie skarżącej, a środki finansowe zostały przelane na konto Beneficjentki.

Przedmiotową płatność Skarżąca otrzymała na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2014r. poz. 201, z późn. zm.).

W dniu [...] marca 2014 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, wystosował do E. W. zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Jako powód podano brak uzupełnienia wykształcenia.

W dniu [...] kwietnia 2014 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" na kwotę 75 000 zł.

Strona skarżąca złożyła odwołanie od decyzji z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...], jednakże decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Prezesa ARiMR nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r.

E. W., pismem z dnia [...] lipca 2014 r. (data stempla pocztowego), złożyła odwołanie od decyzji Prezesa ARiMR.

W dniu [...] sierpnia 2014 r. do Strony skarżącej została wystosowana prośba o doprecyzowanie żądania. Strona pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r., wskazała, że prosi o potraktowanie pisma z dnia [...] lipca 2014 r. jako wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r.

Prezes ARiMR postanowieniem Nr [...] z dnia [...] października 2014 r. odmówił E. W. wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r.

W dniu [...] sierpnia 2014 r. (data stempla pocztowego) Strona skarżąca poprzez pełnomocnika złożyła do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR "wniosek o niewymaganie pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez Panią E. W. w wyniku decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r." oraz o "wznowienie postępowania o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych" z tytułu działania "Ułatwiania startu młodym rolnikom" zakończonego decyzją nr [...] Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] kwietnia 2014 r.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR przyjął, że jest to wniosek o wznowienie postępowania o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych w zakresie ww. działania zakończonego decyzją z dnia [...] kwietnia 20.14 r., nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w wysokości 75 000 zł w z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom".

W dniu [...] września 2014 r., Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wydał postanowienie nr [...] o odmowie wznowienia postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, przyznanych E. W. z tytułu działania "Ułatwiania startu młodym rolnikom" objętego PROW 2007-2013, na mocy decyzji [...] z dnia [...] grudnia 2010 r.

Następnie w dniu [...] października 2014 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wystosował do Strony pismo, w którym wyjaśnił Skarżącej, że nie zaszły przewidziane przepisami prawa przesłanki, dla których nie jest wymagany zwrot pomocy z tytułu działania "Ułatwiania startu młodym rolnikom".

Pełnomocnik E. W. w dniu [...] października 2014 r. złożył do Prezesa ARiMR zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie 30 dni opisanej we "wniosku o niewymaganie pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez Panią E. W. w wyniku decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...]", w sprawie braku odpowiedzi na złożony w dniu [...] sierpnia 2014 r., ww. wniosek z tytułu działania "Ułatwiania startu młodym rolnikom'".

Dodatkowo Strona skarżąca pismem z dnia [...] października 2014 r. złożyła wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego.

W dniu [...] czerwca 2015 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr [...] o odmowie zwolnienia ze zobowiązania dotyczącego uzupełnienia wykształcenia w wyniku zaistnienia okoliczności o charakterze siły wyższej i nie wymagania zwrotu pomocy finansowej przyznanej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom".

Skarżąca złożyła odwołanie od decyzji wydanej przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] czerwca 2015 r.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] września 2015r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] czerwca 2015r. o odmowie zwolnienia ze zobowiązania dotyczącego uzupełnienia wykształcenia w wyniku zaistnienia okoliczności o charakterze siły wyższej i nie wymagania zwrotu pomocy finansowej przyznanej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" PROW 2007-2013.

W uzasadnieniu organ wskazał na regulację zawartą w art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE L. z dnia 23 grudnia 2006 r. ze zm.), zgodnie z którą państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta:

a) śmierć beneficjenta;

b) długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu;

c) wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania;

d) katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa;

e) wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich;

f) choroba epizodyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza.

Zgodnie natomiast z § 22 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, innymi, niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006, kategoriami siły wyższej lub wyjątkowymi okolicznościami, w przypadku wystąpienia których zwrot pomocy nie jest wymagany, są:

1) uniemożliwiające dalsze prowadzenie gospodarstwa zgodnie z założeniami biznesplanu:

a) wywłaszczenie części nieruchomości, jeżeli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu zawarcia umowy,

b) katastrofa naturalna powodująca trwałe uszkodzenie nieruchomości lub obiektów,

c) wypadek lub awaria skutkująca zniszczeniem budynków, budowli lub innego mienia,

d) wystąpienie organizmów kwarantannowych roślin,

e) rozwiązanie umowy dzierżawy z przyczyn niezależnych od beneficjenta;

2) niezależne od beneficjenta okoliczności wynikające z cyklu nauczania w danym typie szkoły lub związane z terminem egzaminu zawodowego skutkujące nieuzupełnieniem wykształcenia w terminie, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 6, jeżeli beneficjent podjął naukę w wybranej szkole, uczelni, placówce kształcenia ustawicznego, placówce kształcenia praktycznego lub ośrodku dokształcania i doskonalenia zawodowego w możliwie najbliższym terminie od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy i kontynuował naukę bez nieusprawiedliwionych przerw i opóźnień, a uzupełnienie wykształcenia nastąpi nie później niż w terminie 9 miesięcy od dnia upływu terminu, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 6.

Organ wskazał przy tym, że Skarżąca jako - powołując się na długotrwałą niezdolność do wykonywania zawodu z powodu długotrwałej i ciągłej choroby psychicznej - wnosi o zwolnienie z obowiązku uzupełnienia wykształcenia z powodu zaistnienia okoliczności o charakterze siły wyższej.

W ocenie Prezesa ARiMR analiza akt sprawy wykazała, że Beneficjentka odpowiednio wcześniej była w formie i miała możliwość powiadomić organ o zaistnieniu długotrwałej niezdolności do pracy, gdyż w tym czasie podejmowała inne czynności prawne o podobnym charakterze np. w dniu [...] maja 2014 r. osobiście złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w S. wniosek o przyznanie płatności obszarowych na rok 2014, a następnie w dniu [...] czerwca 2014 r. korektę do ww. wniosku, zaś w dniu [...] sierpnia 2014 r. Strona przedłożyła prośbę o wznowienie postępowania do Biura Działań Społecznych i Środowiskowych [...] Oddziału Regionalnego ARIMR.

W związku z powyższym organ przyjął, że E. W. w czasie poprzedzającym datę określoną przez jej pełnomocnika w osobie M. S., jako dzień ustania choroby, tj. [...] sierpnia 2014 r., podejmowała się czynności, których charakter uzasadnia stwierdzenie o zachowaniu Beneficjentki z koniecznym rozeznaniem, co do przedsiębranych przez nią działań w kontakcie z ARiMR. W konsekwencji zdaniem organu uznano, że znajdowała się ona w stanie umożliwiającym zawiadomienie organu o ewentualnych przeszkodach w dochowaniu wymogów formalnych ją obciążających, w tym o zdarzeniu siły wyższej. Wobec czego zasadnym staje się wniosek, że Skarżąca nie znajdowała się w stanie wykluczającym jej zdolność dla dokonania nieskomplikowanej czynności polegającej jedynie na powiadomieniu organu o zaistnieniu jej niezdolności do pracy, które to zdarzenie miałoby w konsekwencji uzasadniać wniosek, zgodnie z którym ta z przyczyn prawnie usprawiedliwionych miałaby nie wywiązać się z zobowiązań wynikających z przyznanej pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". Prezes ARiMR podkreślił przy tym, że skoro w trakcie trwania choroby Beneficjentka dokonywała czynności o tym samym charakterze, choć w ocenie organu nawet bardziej złożonych.

Prezes ARiMR stwierdza, że długotrwała choroba jest przypadkiem zdarzenia o charakterze siły wyższej uzasadniającym niedotrzymanie zobowiązania do uzupełnienia wykształcenia w terminie 3 lat od dnia otrzymania decyzji o przyznaniu pomocy finansowej. Natomiast przepis zobowiązuje przypadek ten zgłosić w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym Beneficjent znajdzie się w stanie, aby dokonać tej czynności, a nie jak błędnie przyjęła Strona w terminie 10 dni roboczych od dnia ustania choroby. Oznacza to, że w przepisie jest mowa o pojęciu "być w stanie", a nie "ustanie okoliczności", a pojęcia te nie są tożsame. Różnica w użytej przez prawodawcę terminologii nie powinna prowadzić do tych samych skutków prawnych, skoro chodzi o okoliczność wewnętrzną dotyczącą samego beneficjenta lub upoważnionej przez niego osoby i określaną przez sformułowanie, że "są w stanie dokonać tej czynność". W rozumieniu omawianego przepisu, chodzi niewątpliwie o sytuacje zindywidualizowane poparte odpowiednimi dowodami, o których mowa w przepisie i ocenionymi przez organ jako wystarczającymi do zgłoszenia w przypadku siły wyższej. Ciężar dowodowy w tego rodzaju sprawach został przerzucony na Stronę, gdyż ta z faktu tego wywodzi skutki prawne. W ocenie organu z posiadanych dokumentów nie wynika., aby Beneficjentka do dnia dzisiejszego uzyskała wymagane wykształcenie, a wszelkie czynności procesowe i faktyczne dokonywane przez Stronę mają jedynie prowadzić do odwrócenia uwagi od podstawowego faktu, jakim jest nie spełnienie wymaganego zobowiązania.

Organ odwoławczy stwierdził, że termin na zgłoszenie ewentualnego zaistnienia okoliczności o charakterze siły wyższej określony w art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) 1974/2006 nie został zachowany, gdyż dopiero w dniu [...] sierpnia 2014 r. Pełnomocnik Skarżącej w osobie M. S. złożył "wniosek o niewymaganie pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez Panią E. W. w wyniku decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r." oraz "wznowienie postępowania o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych" z tytułu działania "Ułatwiania startu młodym rolnikom" zakończonego decyzją nr [...] Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] kwietnia 2014 r. To właśnie w przedmiotowym wniosku Pełnomocnik Skarżącej zawiadomiła o zwolnieniu z zobowiązania do uzupełnienia wykształcenia w celu zaistnienia okoliczności o charakterze siły wyższej.

Zdaniem organu tym samym powoływanie się przez Beneficjenta na wystąpienie siły wyższej nie może odnieść zamierzonego przez niego skutku, bowiem nie dochował on terminu za zgłoszenie tej okoliczności, a wobec powyższego Prezes ARiMR uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie ma podstaw do stwierdzenia wystąpienia siły wyższej.

Pismem z dnia [...] października 2015 r. Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, jak też o zasądzenie kosztów postepowania.

Skarżąca zarzuciła organom naruszenie przepisów postępowania, jak również :

1. Niczym nieuzasadnioną przewlekłość postępowania w całym procesie postępowania administracyjnego;

2. Wszczęcie postępowania administracyjnego dopiero po 9 miesiącach od dnia wpłynięcia wniosku strony;

3. Niewskazanie w obu uzasadnieniach jakie okoliczności zostały uznane przez oba organy za udowodnione;

4. Niewskazanie w obu decyzjach dlaczego opinia prawna prawnika POR ARiMR w G. (I instancja) korzystna dla Beneficjentki została przez oba organy odrzucona;

5. Brak rzetelności w podejmowaniu decyzji w I instancji;

6. Ujawnienie w decyzji II instancji nowych argumentów nieznanych wcześniej pełnomocnikowi strony;

7. Nieprzeprowadzenie przez I instancję dowodu z przesłuchania Beneficjentki oraz . G. na okoliczność doprecyzowania, kto oraz kiedy wniósł do POR ARiMR (I instancja) wnioski oraz kto je podpisywał;

8. Pomijanie strony w postępowaniu;

9. Przejaw dowolności urzędniczej.

W skardze wniesiono również o ponowne rozpatrzenie wniosku z [...] sierpnia 2014 r. w ramach samokontroli ARiMR i wydania decyzji zgodnie z faktami i prawem, lub o uchylenie przez WSA w Warszawie decyzji obu instancji i wydanie decyzji zgodniej z wnioskiem strony z [...] sierpnia 2014 r.

Skarżąca wskazała, że jej żądaniem objęte jest również natychmiastowe anulowanie decyzji nr [...] z [...] kwietnia 2014 r. oraz przesłuchanie w charakterze świadków przez WSA w Warszawie wskazanych osób.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienie wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sprowadza się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Wskazać również należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przeprowadzone w tak zakreślonych ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jakkolwiek z innych przyczyn niż podniesione przez Skarżącego.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. Nr [...] w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" Skarżącej przyznano pomoc finansową w wysokości 75 000 zł, z zastrzeżeniem dopełnienia warunków, m in. uzupełnienia wykształcenia w okresie 3 lat od dnia doręczenia decyzji (§ 18 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia wykonawczego) oraz dostarczenia dokumentu potwierdzającego uzupełnienie wykształcenia, w terminie 60 dni od dnia upływu 3 lat od dnia doręczenia ww. decyzji (§ 19 pkt 6 ww. rozporządzenia wykonawczego). Pomoc finansowa została wypłacona, natomiast termin na uzupełnienie wykształcenia przez Skarżącą upływał w dniu [...] lutego 2014r.

Podstawę przyznawania płatności z tytułu działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" stanowi ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173) oraz wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 29 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, powoływane wyżej rozporządzenie wykonawcze.

Zgodnie z § 19 pkt 6 ww. rozporządzenia wykonawczego, beneficjent powinien przedłożyć w Agencji dokument potwierdzający uzupełnienie wykształcenia, w terminie 60 dni od dnia upływu 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy - w przypadku, o którym mowa w § 6 ust. 3 z tym, że w przypadku zaistnienia okoliczności, o których mowa w § 22 ust. 1 pkt 2 - w terminie 60 dni od dnia upływu 3 lat i 9 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy.

Strona skarżąca mimo pouczenia o obowiązkach wynikających z powołanych przepisów nie przedłożyła we wskazanych terminach wymaganych dokumentów.

Zgodnie z § 20 powołanego rozporządzenia wykonawczego pomoc podlega zwrotowi w całości lub części, jeżeli beneficjent nie spełni warunków, o których mowa w § 18 ust. 1, lub nie przedłoży w Agencji dokumentów, o których mowa w § 19.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

Stosownie do art. 21 ust. 2 ustawy, w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

W myśl art. 21 ust. 3 ustawy, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Z treści tego przepisu wynika więc, że wyłącza on zastosowanie niektórych zasad ogólnych postępowania administracyjnego, niemniej sam zawiera dyrektywę, stosownie do której organ administracji publicznej w toku postępowania stoi na straży praworządności.

Realizując zasadę praworządności, organy administracji publicznej mimo, iż są związane zakresem wniosku Strony, mają obowiązek działać na podstawie przepisów prawa.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014 r. poz. 1438 ze zm.) Prezes Agencji, dyrektorzy oddziałów regionalnych i kierownicy biur powiatowych wydają decyzje administracyjne w zakresie określonym w odrębnych przepisach. Natomiast na podstawie art. 29 ust. 1 tej ustawy ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

- następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Zakres działania organu w przedmiotowej sprawie wyznaczały zatem przepisy powołanej wyżej ustawy oraz przepis § 20 rozporządzenia wykonawczego, z którego wynika obowiązek organu do wydania decyzji w sprawie zwrotu pomocy w całości lub części, jeżeli beneficjent nie spełni warunków, o których mowa w § 18 ust. 1, lub nie przedłoży w Agencji dokumentów, o których mowa w § 19 powołanego rozporządzenia. W toku postępowania dotyczącego zwrotu pomocy rozpatrzeniu powinny podlegać okoliczności, które mogą mieć wpływ na ustalenie obowiązku zwrotu pomocy określone w dalszych przepisach rozporządzenia, m.in. w § 22.

Jak wynika z akt sprawy pismem z dnia [...] marca 2015 r. organ zawiadomił Skarżącą o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności przyznanych Stronie z tytułu ułatwienia startu młodym rolnikom decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. Nr [...].

Zdaniem Sądu to właśnie częścią tego postępowania powinna być materia, która stanowi przedmiot rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji.

Organy, orzekając decyzją w sprawie uznania jako kategorii siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności przyczyn nieuzupełnienia przez Beneficjenta wykształcenia w terminie w odrębnym postępowaniu - niejako "wydzielonym" z postępowania w sprawie zwrotu pomocy, które powinno być przeprowadzone w ramach wyznaczonych § 20 powołanego rozporządzenia wykonawczego - działały bez podstawy prawnej.

Wskazany przez organ jako podstawa prawna wydania zaskarżonych decyzji przepis art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE L. z dnia 23 grudnia 2006 r. ze zm.), zgodnie z którą państwa członkowskie mogą uznać w szczególności wskazane w tym przepisie kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta, nie może być podstawą do wydania decyzji administracyjnej. Przepis ten wskazuje bowiem rodzaje i kategorie siły wyższej, nie określając kompetencji organu do wydawania jakichkolwiek aktów administracyjnych.

Zgodnie z przepisem art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Należy wskazać, że przez pojęcie decyzji wydanej "bez podstawy prawnej" rozumie się decyzję, która została wydana w sytuacji, gdy brak było w przepisach prawa powszechnie obowiązującego właściwej materialnej lub formalnej podstawy do dokonania rozstrzygnięcia w drodze decyzji administracyjnej. Dotyczyć to może sytuacji w której organ prowadzący postępowanie, mimo niedysponowania podstawą prawną do rozstrzygania danej kwestii w drodze decyzji, wydaje decyzję administracyjną. (patrz: R. Hauser, M. Wierzbowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2014, wyd. CH Beck, str. 657, 660 i wskazane tam orzecznictwo).

Zdaniem Sądu taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, a wystąpienie tej przesłanki determinuje podjęcie rozstrzygnięcia w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. uwzględnienie skargi przez stwierdzenie nieważności decyzji następuje w wypadku ustalenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. lub w innych przepisach.

Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 art. p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.

Sąd wskazuje ponadto, że zawarty w skardze wniosek o natychmiastowe anulowanie decyzji nr [...] z [...] kwietnia 2014 r. , jak też i wniosek o przewlekłość postępowania, nie mógł być rozpoznany w toku rozpatrzenia niniejszej sprawy, albowiem kontrolą Sądu była objęta tylko decyzja Prezesa ARiMR z dnia [...] września 2015 r. i decyzja poprzedzająca.

Odnośnie do wniosku o zwrot kosztów, Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do kosztów tych zalicza się między innymi koszty sądowe, w tym wpis, a także wynagrodzenie pełnomocnika (radcy prawnego lub adwokata) reprezentującego stronę skarżącą, o czym stanowi art. 205 § 1 i § 2 p.p.s.a.

Wniosek o zwrot kosztów Sąd rozstrzygnął zatem w oparciu o wskazane przepisy, zasądzając na rzecz Skarżącej kwotę 200 zł, stanowiącą sumę uiszczonego w sprawie wpisu sądowego.