Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2843/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, 77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2  ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 79 poz 464
law: Ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
article: par. 4  ust. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 23 poz 120
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych  nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant referent stażysta Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2015 r. sprawy ze skargi J. D. i M. W. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 2843/14

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. Nr [...] Minister Infrastruktury i Rozwoju utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. Nr [...] odmawiającej stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z dniem 5 grudnia 1990 r. przez spółkę cywilną "M" prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa, położonego w M., oznaczonego w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha oraz działka nr [...] o powierzchni [...] ha, zapisanych w księdze wieczystej KW nr [...].

W uzasadnieniu organ przestawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

Wojewoda [...], działając na podstawie art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), decyzją z dnia [...] marca 1992 r. nr [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo [...] w O., prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa położonego w M. i oznaczonego jako działki nr [...] i [...] oraz nieodpłatne nabycie własności budynków wymienionych w decyzji i urządzeń położonych na tych działkach.

Decyzją z dnia [...] maja 2006 r. nr [...], utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...], Minister Budownictwa odmówił wszczęcia, z wniosku J. D. oraz M. W. - wspólników spółki cywilnej "M.", postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji uwłaszczeniowej.

Wyrokiem z dnia 18 września 2008 r. sygn. akt I OSK 1207/07 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lutego 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 145/06 oddalający skargę na powyższą decyzję z dnia [...] lipca 2006r. i przekazał sprawę do rozpatrzenia Sądowi I instancji. W uzasadnieniu NSA wskazał, że decyzja uwłaszczeniowa z dnia [...] marca 1992 r. stwierdzała między innymi nabycie z mocy prawa przez Przedsiębiorstwo [...] w O., nieodpłatnie prawa własności urządzeń znajdujących się na uwłaszczonym gruncie. Z uzasadnienie decyzji nie wynika jednak jakie to urządzenia organ miał na myśli, natomiast w dacie wydawania decyzji uwłaszczeniowej skarżąca spółka była już właścicielem turbin. Uznać zatem należało, że przy uwłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości nie były brane pod uwagę interesy skarżącej Spółki.

Prawomocnym wyrokiem z dnia 29 stycznia 2009 r. sygn. akt I SA.Wa 1716/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] lipca 2006 r. oraz z dnia [...] maja 2006 r. wskazując na konieczność uwzględnienia interesu prawnego wspólników Spółki w postępowaniu nadzorczym, zgodnie z wytycznymi Naczelnego Sądu Administracyjnego..

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] września 2009 r. nr [...] stwierdził nieważność ww. decyzji z dnia [...] marca 1992 r. w zakresie dotyczącym urządzeń turbin i ich mechanicznych części składowych.

Wnioskiem z dnia 6 sierpnia 2013 r. J. D. oraz M. W. - wspólnicy spółki cywilnej ,.M.", reprezentowani przez radcę prawnego A. C., zwrócili się do Wojewody [...] o stwierdzenie prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa, położonego w M., oznaczonego w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha oraz działka nr [...] o powierzchni [...] ha, zapisanych w księdze wieczystej KW nr [...].

Wojewoda [...], postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...], odmówił wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie wskazując, iż wniosek o wszczęcie postępowania dotyczy sprawy już rozstrzygniętej ostateczną decyzją administracyjną.

Minister Infrastruktury i Rozwoju, po rozpatrzeniu zażalenia Wspólników Spółki, postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...], uchylił zaskarżone postanowienie [...] listopada 2013 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji wskazując na brak tożsamości podmiotowej sprawy uwłaszczeniowej oraz na interes prawny wnioskodawców w postępowaniu uwłaszczeniowym dot. ww. działek, zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 2008 r. sygn. akt I OSK 1207/07.

Wojewoda [...], działając na podstawie art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm., tekst jednolity) odmówił stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z dniem 5 grudnia 1990 r. przez spółkę cywilną ,, M. " prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa, położonego w M., oznaczonego w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha oraz działka nr [...] o powierzchni [...] ha.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł radca prawny A. C., reprezentujący wspólników spółki cywilnej "M." J. D. oraz M. W.

Rozpoznając złożone odwołanie Minister wskazał, że podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub gminy, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych i komunalnych osób prawnych oraz Banku Gospodarki Żywnościowej, stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego, a budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się własnością tych osób. Uwłaszczenie nie może naruszać praw osób trzecich (art. 200 ust. 4 tej ustawy). Uwłaszczenie obejmuje komunalne i państwowe osoby prawne inne niż Skarb Państwa. Podstawową przesłanką uwłaszczenia państwowych i komunalnych osób prawnych było legitymowanie się przez te osoby w dniu 5 grudnia 1990 r. prawem zarządu gruntami oraz budynkami, lokalami i urządzeniami położonymi na tym gruncie. Przesłanka ta została uwzględniona także w treści art. 200 ust. 1 ww. ustawy. Stwierdzenie zaś prawa zarządu do nieruchomości następuje na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych enumeratywnie w § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120).Zarządu nie można było uzyskać w sposób, zatem zdarzenie prawne będące podstawą powstania prawa zarządu powinno mieć określoną formę. np. decyzji administracyjnej, umowy, protokołu przekazania.

Spółka cywilna "M." nie ma przymiotu państwowej osoby prawnej, jest natomiast konstrukcją prawnocywilną regulowaną przepisami Kodeksu cywilnego.

Nie można również stwierdzić, aby Wspólnicy spółki cywilnej "M." byli następcami prawnymi, w zakresie praw do ww. działek nr [...] i nr [...], Przedsiębiorstwa [...] w O., któremu, jak wynika z akt sprawy, w dniu 5 grudnia 1990 r. przysługiwało prawo zarządu do przedmiotowego gruntu.

Fakt wyłączenia z decyzji urządzeń w postaci turbin i ich mechanicznych części składowych znajdujących się na terenie przedmiotowej nieruchomości jest skutkiem przepisu, zgodnie z którym, nabycie własności oraz prawa użytkowania wieczystego w trybie art. 200 ww. ustawy nie narusza praw osób trzecich, w tym przypadku prawa własności przedmiotowych urządzeń. Umowa z [...] maja 1986 r. dotycząca sprzedaży ww. urządzeń oraz wydzierżawienia pomieszczeń, w których się znajdują, nie stanowi podstawy do stwierdzenia sprawowania zarządu nad przedmiotową nieruchomością przez odwołujących się. Zaznaczyć przy tym należy, iż prawo zarządu gruntem, zgodnie z przepisami rozdziału 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 ze zm.), było prawem przysługującym wyłącznie państwowym lub komunalnym jednostkom organizacyjnym i nie może być utożsamiane z posiadaniem zależnym pomieszczeń młyna (na podstawie umowy dzierżawy), czy wynikać z nabytego prawa własności turbin posadowionych na przedmiotowym gruncie.

Skargę na powyższą decyzję skargę złożyli: J. D. i M. W. jako wspólnicy spółki cywilnej "M." reprezentowani przez radcę prawnego A. C.. Skarżący wnieśli o uchylenie w całości decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lipca 2014 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] kwietnia 2014r. wydanej przez Wojewodę [...] w sprawie odmowy stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z dniem 5 grudnia 1990r. przez Spółkę Cywilną M. prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa, położonego w M., oznaczonego w ewidencji gruntów jako działki nr: nr [...] o pow. [...] ha oraz [...] o pow. [...] h.

Zaskarżonym decyzjom zarzucili: naruszenie art. 200 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) poprzez jego niewłaściwą wykładnię i nieuzasadnione przyjęcie, że brak podstaw do ochrony praw skarżących do własności urządzeń składających się na elektrownię wodną;

1. naruszenia art. 200 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami poprzez nieuwzględnienie na dzień orzekania konsekwencji wynikających z wpisania urządzeń elektrowni do rejestru zabytków na podstawie decyzji z dnia [...] lutego 1997r.,

1. naruszenie art. 7 i 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w tym w szczególności pominięcie wyroku Sądu Apelacyjnego w G. Wydział I Cywilny z dnia [...] września 2005r. sygn. akt [...], którego treść ma istotny wpływ na sposób zakończenia postępowania;

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. dalej ppsa), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd orzeka przy tym w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami, wnioskami skargi, jak też powołaną w niej podstawą prawną, na co wskazuje art. 134 § 1 p.p.s.a. Dokonując kontroli skarżonego rozstrzygnięcia w wyżej określonych granicach, Sąd uznał, że jest ono zgodne z prawem, dlatego też skarga podlegała oddaleniu.

Podstawę prawną utrzymanej w mocy odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego działek nr [...] stanowił przepis art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r., nr 261 poz. 2603 ze zm.). Przepis art. 200 o gospodarce nieruchomościami uregulował zasady stwierdzania nabycia z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 roku o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), z dniem 5 grudnia 1990 roku prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki Żywnościowej, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie.

Ustawa z dnia 29 września 1990 roku o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. nr 79, poz. 464) w art. 2 ust. 1 przewidywała, że grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub gminy (związku międzygminnego), z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu wejścia w życie w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego. Powyższym uwłaszczeniem objęto wyłącznie państwowe osoby prawne inne niż Skarb Państwa. Zgodnie z dyspozycją § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. (Dz. U. z 1998 r., nr 23, póz. 120 z późn. ze zm. ) w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (wydanego na podstawie zawartego w ww. ustawie upoważnienia) właściwy organ stwierdza dotychczasowe prawo zarządu, na podstawie co najmniej jednego z następujących dokumentów:

1) decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd,

2) decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

3) umowy między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu,

4) umowy, zawartej w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa,

5) odpisu z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości,

6) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością

7) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

8) uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości,

9) protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem [...] sierpnia 1985 r.,

10) umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonych przed dniem [...] października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi.

Z powyższych przepisów wynika , że uwłaszczeniu podlegały państwowe osoby prawne istniejące w dniu 5 grudnia 1990 r., legitymujące się prawem zarządu. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że z bezspornych okoliczności faktycznych wynika, że spółka cywilna "M." nie posiada przymiotu państwowej osoby prawnej. Charakter spółki cywilnej , która jest wyłącznie stosunkiem cywilnoprawnym jest regulowany przepisami kodeksu cywilnego. Nie posiada również prawa zarządu do przedmiotowych nieruchomości w rozumieniu ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. Skarżący swoje prawo zarządu do przedmiotowych działek wywodzą z umowy z dnia [...] maja 1986 r. dotyczącej kupna dwóch [...] z ich częściami przynależnymi oraz dzierżawy stosownych pomieszczeń. Jednak jak wskazano wyżej, prawo zarządu zgodnie z wyżej przywoływanymi przepisami należy wykazać w sposób ściśle określony, a nie dowolny. Poza tym umowa ta w żaden sposób nie kreuje po stronie skarżących prawa do gruntu. Takiego prawa nie kreuje również po stronie skarżących wyrok Sądu Apelacyjnego w G. z dnia [...] września 2005 r. sygn. akt [...] ani też decyzja [...] z dnia [...] lutego 1997 r. nr [...] o wpisie do rejestru zabytków zespołu [...]. Tak więc nie zostały w tym przypadku spełnione przesłanki uwłaszczenia na podstawie art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, gdyż z wnioskiem o uwłaszczenie nie wystąpiła państwowa osoba prawna legitymująca się prawem zarządu.

Niezależnie od powyższych rozważań , w sprawie należy zwrócić uwagę jeszcze na inny aspekt, który nie został zauważony przez organy obu instancji , a mianowicie na fakt istnienia w obrocie prawnym decyzji Wojewoda [...] z dnia [...] marca 1992 r. nr [...] stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo [...] w O., prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa położonego w M. i oznaczonego jako działki nr [...] oraz nieodpłatne nabycie własności budynków wymienionych w decyzji i urządzeń położonych na tych działkach. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] września 2009 r. nr [...] stwierdził nieważność ww. decyzji z dnia [...] marca 1992 r. jedynie w zakresie dotyczącym urządzeń turbin i ich mechanicznych części składowych.. Powyższe oznacza, że w obiegu prawnym nadal znajduje się decyzja stwierdzająca nabycia prawa użytkowania wieczystego do działek nr [...] na rzecz Przedsiębiorstwa [...] w O. W tej sytuacji niemożliwe jest ustanowienie prawa użytkowania wieczystego w całości lub też w udziale do przedmiotowych działek na rzecz innego podmiotu.

Tym samym sąd nie podzielił zarzutów skargi odnoszących się do naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7 i 77 kpa oraz naruszenia prawa materialnego tj. art. 200 ust. 4 ugn. W powyższym zakresie organom orzekającym w sprawie nie można przypisać jakichkolwiek naruszeń. Sąd dostrzega skomplikowaną sytuację prawną skarżącej spółki, wynikającą z przysługującego jej prawa własności turbin służących do odprowadzania energii elektrycznej, a tym samym nie stanowiących części składowych nieruchomości ( takie stanowisko wynika z wyroku Sądu Apelacyjnego w G. z dnia [...] września 2005 r. sygn. akt [...] oraz z wyroku NSA z dnia 18 września 2008 r. sygn. akt I OSK 1207/07) oraz ze stanowiska Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o braku zgody na demontaż nabytych przez spółkę na własność urządzeń. Jednak uregulowanie stosunków własnościowych skarżącej spółki, z przyczyn podanych wyżej nie mogło mieć miejsca w trybie wskazanym przez pełnomocnika skarżących we wniosku z dnia 6 sierpnia 2013 r.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ppsa oddalił skargę.