Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 3249/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów~Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61a
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) Sędzia NSA Monika Nowicka Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński po rozpoznaniu w dniu 7 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Finansów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 1293/17 w sprawie ze skargi R. L. na postnownienie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. zasądza od R. L. na rzecz Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej kwotę 340 (słownie: trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 1293/17, po rozpoznaniu sprawy ze skargi R. L. (dalej: "skarżący") na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, uchylił zaskarżone postanowienie.

Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym sprawy.

Skarżący 15 lutego 2017 r. wystąpił do Szefa Służby Celnej w [...] z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...] z [...] kwietnia 2016 r. nr [...]. W uzasadnieniu podał, że decyzja ta zawiera wadę nieważności w części w jakiej udziela informacji publicznej w formie decyzji administracyjnej, ponieważ udzielenie informacji publicznej jest czynnością materialno – techniczną, co powoduje, że decyzja ta została wydana bez podstawy prawnej (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).

Minister Rozwoju i Finansów postanowieniem z [...] kwietnia 2017 r., nr [...], działając na podstawie art. 61a § 1 w zw. z art. 157 § 1 i art. 17 pkt 3 k.p.a., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] kwietnia 2016 r. Podał, że w rozpoznawanej sprawie zaistniała przeszkoda o charakterze przedmiotowym, powodująca niedopuszczalność wszczęcia postępowania w trybie nadzoru i merytorycznego rozpoznania sprawy, bowiem zarzuty postawione we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] kwietnia 2016 r., stanowiły już przedmiot analizy w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 20 września 2016 r. sygn. akt II SA/Lu 474/16.

W piśmie [...] maja 2017 r. zatytułowanym "zażalenie" skarżący wniósł o uchylenie w całości ww. postanowienia oraz o "uzupełnienie sprawy" przez uzupełnienie rozstrzygnięcia przez dopuszczenie dowodu z zeznań świadków oraz o przesłuchanie strony, a także o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Podniósł, że tych dwóch rozstrzygnięć nie było w ww. rozstrzygnięciu postanowienia, dlatego prosi o uzupełnienie rozstrzygnięcia tego postanowienia. Zwrócił się także o "uzupełnienie rozstrzygnięcia tego postanowienia o rozstrzygnięcie w sprawie wniosków dowodowych i dowodów, które przeprowadził Minister Finansów."

Minister Rozwoju i Finansów postanowieniem z [...] czerwca 2017 r., nr [...], utrzymał w mocy ww. postanowienie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący wniósł o uchylenie powyższego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia z [...] kwietnia 2017 r. oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu zaś podniósł m.in., że organ administracji publicznej nie rozpoznał jego wniosku o uzupełnienie rozstrzygnięcia postanowienia z [...] kwietnia 2016 r., a ma on pierwszeństwo przed rozpoznaniem zażalenia.

W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju i Finansów wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym wyrokiem uchylił postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z [...] czerwca 2017 r.,

W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że organ prawidłowo uznał, że nie można przyjąć, iż wniosek o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków i przesłuchania strony, zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz rozstrzygnięcie w zaskarżonym postanowieniu w sprawie dowodów, które przeprowadził Minister Rozwoju i Finansów, mieści się w dyspozycji art. 111 § 1 k.p.a. Jednakże powyższa okoliczność nie mogła stanowić podstawy do pasywnego zachowania organu wobec – nawet błędnego – wniosku skarżącego o uzupełnienie postanowienia. Organ winien bowiem w takiej sytuacji dostosować się do treści art. 111 § 1b k.p.a., w myśl którego może odmówić uzupełnienia rozstrzygnięcia w formie postanowienia. Sąd podał, że orzeczenie o odmowie uzupełnienia postanowienia nie ma bytu samodzielnego i pozostaje częścią aktu, którego uzupełnienia domaga się strona. Z faktu niesamodzielności prawnej postanowienia wydanego w trybie uzupełnienia rozstrzygnięcia wynika, że zażalenie nie przysługuje na to postanowienie, lecz na postanowienie pierwotne. Skutkiem procesowym złożenia wniosku o uzupełnienie rozstrzygnięcia jest przesunięcie początku biegu terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia z dnia doręczenia postanowienia pierwotnego na dzień doręczenia postanowienia o uzupełnieniu bądź odmowie uzupełnienia tego postanowienia. Zdaniem Sądu skoro skarżący wniósł zażalenie i wniosek o uzupełnienie w jednym piśmie procesowym, to organ winien w pierwszej kolejności rozpoznać wniosek o uzupełnienie (czego nie wykonał), a następnie zażalenie.

Minister Finansów na powyższy wyrok złożył skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie od skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego - w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Jednocześnie zwrócił się o rozpatrzenie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:

I. prawa materialnego, tj.:

- art. 111 § 1 i § 1b k.p.a. w zw. z art. 61 a k.p.a., przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, które doprowadziło Sąd do uznania, iż organ winien w pierwszej kolejności rozpoznać wniosek o uzupełnienie postanowienia, a następnie zażalenie;

II. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), z uwagi na niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, gdyż Sąd z jednej strony uznał, iż zażalenie z [...] maja 2017 r. nie mieści się w dyspozycji art. 111 § 1 k.p.a., a z drugiej strony nakazał organowi rozpatrzyć merytorycznie sprawę wniosku o uzupełnienie postanowienia przez odmówienie na zasadzie art. 111 § 1b k.p.a. uzupełnienia rozstrzygnięcia w formie postanowienia. Powyższa sprzeczność powoduje powstanie po stronie organu istotnych wątpliwości, co do dalszego procedowania w sprawie. Sąd nie wyjaśnił ponadto dlaczego pismo skarżącego z [...] maja 2017 r., którego treść nie wypełnia dyspozycji art. 111 § 1 k.p.a. i zostało zakwalifikowane przez organ jako zażalenie, miałoby być rozpatrzone w formie postanowienia wydanego na podstawie art. 111 § 1b k.p.a. Tymczasem o kwalifikacji pisma skierowanego do organu winna decydować jego treść, a nie użyte wyrażenie;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 61a § 1 k.p.a. i art. 111 § 1 i § 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 128 k.p.a., gdyż Sąd uznając, iż zażalenie skarżącego nie mieści się w dyspozycji art. 111 § 1 k.p.a., błędnie przyjął, iż organ jest obowiązany do wydania na zasadzie art. 111 § 1b k.p.a. postanowienia o odmowie uzupełnienia postanowienia Ministra Rozwoju i Finansów z [...] kwietnia 2017 r. Sąd doszedł do nieuprawnionego wniosku, że pismo skarżącego z [...] maja 2017 r., w którym wniesiono o uchylenie postanowienia Ministra Rozwoju i Finansów z [...] kwietnia 2017 r., należy rozpatrzyć w trybie art. 111 § 1b k.p.a. pomimo, iż treść zażalenia wskazywała, że obejmuje ono wyłącznie zarzuty w zakresie nieprawidłowości postępowania dowodowego przy wydawaniu postanowienia z [...] kwietnia 2017. i stanowi zażalenie na to postanowienie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ podniósł że o charakterze pisma składanego do organu administracji decyduje jego treść. W jego ocenie dokonując analizy treści zażalenia skarżącego z [...] maja 2017 r. uznać należało, iż stanowi ono przedstawienie zarzutów skierowanych w związku z wydaniem postanowienia z [...] kwietnia 2017 r. Nie ulega bowiem wątpliwości, co zostało przyznane również przez Sąd, iż treść przedmiotowego pisma nie obejmuje zagadnień wymienionych w art. 111 § 1 k.p.a. Tym samym Sąd wykluczył możliwość uznania pisma skarżącego z [...] maja 2017 r. za wniosek o uzupełnienie postanowienia. Tożsamej kwalifikacji pisma dokonał organ uznając, iż stanowi ono w istocie zażalenie na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z [...] kwietnia 2017 r. Wbrew temu, co twierdzi Sąd, organ w sposób prawidłowy przyjął, iż samo użycie przez skarżącego wyrażenia, iż wnosi on o uzupełnienie postanowienia, nie może decydować o kwalifikacji prawnej pisma. Należało umiejscowić użyte sformułowanie w kontekście całej treści pisma, co też organ uczynił dokonując prawidłowej jego kwalifikacji jako zażalenia. Wskazując na powyższe organ stwierdził, iż zaprezentowany w wyroku pogląd jest wewnętrznie sprzeczny jako, że uznając, iż pismo skarżącego zatytułowane "zażalenie" nie wypełnia dyspozycji art. 111 § 1 k.p.a., Sąd nakazał jednocześnie rozpatrzyć wniosek w trybie art. 111 § 1b k.p.a. Powyższa wewnętrzna sprzeczność powoduje powstanie po stronie organu istotnych wątpliwości, co do dalszego procedowania w sprawie i stanowi naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a.

Ponadto organ zwrócił uwagę, że Sąd uzasadniając swoje stanowisko w ogóle nie wziął pod uwagę art. 61a § 1 k.p.a. Tymczasem z jego treści wynika jednoznacznie, że organ - w sytuacji gdy postępowanie z innych uzasadnionych przyczyn nie może być wszczęte - wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, a w związku z tym nie bada merytorycznie sprawy, nie prowadzi postępowania dowodowego, wydaje jedynie orzeczenie formalne. Organ zaznaczył przy tym, że skoro na skutek odmowy wszczęcia postępowania nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, to należy przyjąć, iż w postanowieniu wydanym w trybie art. 61 a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się bowiem aktem formalnym, a nie merytorycznym. Zdaniem organu Sąd zdaje się nie zauważać braku obowiązku rozpoznania wniosku strony przeciwnej o uzupełnienie postanowienia, którym jest właśnie brzmienie art. 111 § 1 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 111 § 1 k.p.a., strona może w terminie czternastu dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji zażądać jej uzupełnienia co do rozstrzygnięcia bądź co do prawa odwołania, wniesienia w stosunku do decyzji powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego albo sprostowania zamieszczonego w decyzji pouczenia w tych kwestiach. Z ww. przepisu wynika, że katalog elementów decyzji podlegających uzupełnieniu w tym trybie jest wyczerpujący i nie można go rozszerzać. Oznacza to, że o tym czy w sprawie został złożony wniosek o uzupełnienie decyzji o treści określonej wart. 111 § 1 k.p.a. decyduje nie nazwa pisma strony, ani też powołanie takiej czy innej podstawy prawnej, lecz żądany przedmiot uzupełnienia. Tylko żądanie uzupełnienia decyzji co do rozstrzygnięcia oraz przysługujących od niej środków prawnych powoduje, iż termin do wniesienia odwołania rozpoczyna bieg później. W innych przypadkach przyznanie stronie takiego uprawnienia jest wręcz bezpodstawne.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od organu ja jego rzecz zwrotu kosztów postępowania za drugą instancję w wysokości 240 zł. W ocenie skarżącego zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie.

W piśmie procesowym z 11 września 2018 r. organ podtrzymał argumentację zawartą w skardze kasacyjnej.

Minister Finansów w piśmie z 14 lipca 2020 r. oświadczył, że zgadza się na rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.

Następnie skarżący przesłał oświadczenie, że wnosi o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Jednocześnie wskazał, że wnosi o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje.

Na wstępie wskazać należy, że stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw nieważnościowych w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, wynikają z przepisu art. 174 p.p.s.a. Wedle jego pkt 1 może ją stanowić naruszenie prawa materialnego, przy czym przewiduje się dwie jego postacie, a mianowicie błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał możliwość istotnego wpływu wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.

Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym polega na dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu skargi w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

W skardze kasacyjnej zgłoszone zostały zarówno zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego, jak i naruszenie prawa materialnego. W tej sytuacji zasadniczo jako pierwsze podlegają rozpoznaniu zarzuty naruszenia prawa procesowego, bowiem dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny sprawy przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do kontrolowania dokonanej przez sąd pierwszej instancji wykładni lub zastosowania przepisów prawa materialnego. Charakter sprawy, jak i podniesionych zarzutów kasacyjnych, czyni jednak zasadnym łączne ich rozpoznanie.

Istota rozpoznawanej sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, jak należało potraktować pismo skarżącego z [...] maja 2017 r., czy było to tylko zażalenie na postanowienie Ministra Finansów odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...] z [...] kwietnia 2016 r. wydanej w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, czy też pismo to zawierało wniosek o uzupełnienie postanowienia Ministra Finansów z [...] kwietnia 2017 r.

Dla odpowiedzi na powyższe pytanie niezbędnym jest wskazanie na czym polega i do czego służy instytucja uzupełnienia decyzji (postanowienia), o czym stanowi art. 111 k.p.a.

Zgodnie z art. 111 § 1 k.p.a. – strona może w terminie czternastu dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji zażądać jej uzupełnienia co do rozstrzygnięcia bądź co do prawa odwołania, wniesienia w stosunku do decyzji powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego albo sprostowania zamieszczonego w decyzji pouczenia w tych kwestiach. Przywołany przepis znajduje zastosowanie, na mocy odesłania zawartego w art. 126 k.p.a., także do postanowień.

Organ administracji publicznej, który wydał decyzję (postanowienie), może ją uzupełnić lub sprostować z urzędu w zakresie, o którym mowa w § 1, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji (§ 1a).

Uzupełnienie lub odmowa uzupełnienia decyzji (postanowienia) następuje w formie postanowienia (§ 1b).

W przypadku wydania postanowienia, o którym mowa w § 1b, termin dla strony do wniesienia odwołania, powództwa lub skargi biegnie od dnia jego doręczenia lub ogłoszenia (§ 2).

Z powyższego przepisu wynika, że strona może żądać uzupełnienia decyzji (postanowienia) co do – po pierwsze – rozstrzygnięcia i – po drugie – pouczenia o środkach prawnych służących stronie od decyzji (odwołanie, powództwo do sądu powszechnego lub skarga do sądu administracyjnego).

Należy przyjąć, że strona może żądać uzupełnienia rozstrzygnięcia, jeżeli organ nie rozstrzygnął o całości żądania strony albo nie nadał decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, albo nie zamieścił w osnowie decyzji rozstrzygnięcia, które zgodnie z przepisami szczególnymi, powinien był zamieścić z urzędu (por. M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. VIII, Opublikowano: WKP 2020, komentarz do art. 111 k.p.a.).

Jak wynika z art. 111 § 1 k.p.a., stronie przysługuje prawo do wniesienia żądania uzupełnienia decyzji (postanowienia) co do jej rozstrzygnięcia, zaś w terminie siedmiu dni strona ma prawo do wniesienia zażalenia (art. 141 § 2 k.p.a.). Przy czym oba te środki wykluczają się w tym zakresie. Oznacza to, że albo wnosi się odwołanie (zażalenie), albo też występuje z żądaniem uzupełnienia decyzji (postanowienia). Orzeczenie bowiem o uzupełnieniu decyzji (postanowienia) lub o odmowie jej uzupełnienia nie ma bytu samodzielnego i pozostaje częścią aktu, którego uzupełnienia domagała się strona. W sytuacji zatem, gdy w sprawie strona złożyła zarówno wniosek o uzupełnienie decyzji (postanowienia), jak i odwołanie (zażalenie), to skorzystała równolegle z dwóch środków prawnych. Skorzystanie przez stronę z jednego z wymienionych środków procesowych uniemożliwia skorzystanie w tym samym czasie ze środka drugiego. Kwestia ta była już wielokrotnie wyjaśniania w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, co prawda na tle przepisu art. 213 Ordynacji podatkowej (por. wyroki NSA: z 24 stycznia 2012 r. sygn. akt I FSK 1464/10; z 27 lipca 2001 r., sygn. akt III SA 1236/00; z 4 listopada 2011 r., sygn. akt II FSK 820/10). Niemniej jednak jest to przepis, którego treść jest analogiczna z przepisem art. 111 k.p.a. W orzecznictwie tym podkreśla się, że strona musi być konsekwentna w wyborze możliwości przewidzianych w art. 213 lub 220 Ordynacji podatkowej. Skorzystanie przez stronę z jednego z wymienionych środków procesowych uniemożliwia skorzystanie w tym samym czasie ze środka drugiego.

W rozpoznawanej sprawie organ, uwzględniając powyższe wykluczenie i mając na względzie treść pisma z [...] maja 2017 r., a w szczególności zawarte w nim wnioski, ocenił, że pismo to stanowi zażalenie, co pozostawało w zgodzie z tytułem nadanym mu przez skarżącego. Skarżący bowiem w sposób jednoznaczny określił powyższe pismo jako zażalenie, sprecyzował, że zaskarża je w całości i wnosił o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i podjęcie postępowania celem stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...] z [...] kwietnia 2016 r. W dalszej części pisma skarżący wnosił o uzupełnienie rozstrzygnięcia przez dopuszczenie dowodu z zeznań świadków oraz przesłuchania strony, a także o zwolnienie od kosztów sądowych. Nadto wnioskował o rozstrzygnięcie w sprawie wniosków dowodowych i dowodów, które przeprowadził Minister Finansów. Nie istnieją żadne wątpliwości co do tego, że treść sformułowanego przez skarżącego żądania uzupełnienia rozstrzygnięcia nie mieści się w dyspozycji art. 111 § 1 k.p.a. W istocie wnioski wyartykułowane przez skarżącego należy odnieść do etapu postępowania dowodowego, albowiem w ocenie skarżącego w przedmiotowej sprawie wystąpiły nieprawidłowości w zakresie tego postępowania. Zasadnym jest zatem uznanie, że skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, dążył do uzupełnienia postępowania dowodowego w ramach postępowania prowadzonego w przedmiocie rozpoznania jego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] kwietnia 2016 r. Samo użycie przez skarżącego wyrażenia, że wnosi o uzupełnienie postanowienia, nie może decydować o kwalifikacji prawnej pisma. Użyte sformułowanie należało umiejscowić w kontekście całej treści pisma.

Jako prawidłowe należy zatem ocenić stanowisko organu, który pismo skarżącego z [...] maja 2017 r. zakwalifikował w całości jako zażalenie, uwzględniając przedmiot wyrażonego w nim żądania, okoliczność, że katalog elementów podlegających uzupełnieniu w trybie art. 111 § 1 k.p.a. jest wyczerpujący, zaś zawarte w piśmie z [...] maja 2017 r. żądanie nie odnosiło się do tych elementów i biorąc pod uwagę, że skorzystanie przez stronę z jednego z wymienionych środków procesowych (odwołanie, zażalenie) uniemożliwia skorzystanie w tym samym czasie ze środka drugiego (uzupełnienia decyzji/postanowienia).

Zasadnym jest też zwrócenie dodatkowo uwagi, że Sąd pierwszej instancji uchylił zaskarżone postanowienie, w sytuacji gdy, uwzględniając wyrażone przez ten Sąd stanowisko, należało uznać, że postanowienie z [...] czerwca 2017 r. jest nieważne, albowiem zażalenie jest przedwczesne (niedopuszczalne).

Uwzględniając powyższe jako zasadny należy ocenić zarzut naruszenia art. 111 § 1 i § 1b w zw. z art. 61a k.p.a. oraz zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 61a § 1 i art. 111 § 1 i § 1b k.p.a. w zw. z art. 144 w zw. z art. 128 k.p.a.

Niezasadny natomiast okazał się zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Nie można Sądowi pierwszej instancji zarzucić, że nie zrealizował niezbędnych elementów uzasadnienia określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a., a których zamieszczenie pozwala odtworzyć sposób rozumowania Sądu. Tymi elementami są: a) opis historyczny sprawy, zawierający prezentację jej okoliczności faktycznych, przebiegu i stanowisk stron do momentu podjęcia ostatecznego rozstrzygnięcia (decyzji, postanowienia bądź innej czynności administracyjnej) zaskarżonego do Sądu administracyjnego, b) prezentacja stanowisk stron w postępowaniu sądowoadministracyjnym obejmująca w pierwszym rzędzie zarzuty skargi oraz argumenty strony przeciwnej zawarte w odpowiedzi na nią, uzupełnione ewentualnie o stanowiska innych uczestników postępowania oraz c) stanowisko Sądu obejmujące wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia wraz z jej wyjaśnieniem. Sporządzenie uzasadnienia jest czynnością następczą w stosunku do podjętego rozstrzygnięcia, stąd też tylko w nielicznych sytuacjach naruszenie tej normy prawnej może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej. Pamiętać bowiem należy, że usprawiedliwiony będzie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a tylko wówczas, gdy pomiędzy tym uchybieniem a wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego będzie istniał potencjalny związek przyczynowy. Do sytuacji, w której wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć tę, gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia (zob. wyrok NSA z 25 lutego 2009 r., I OSK 487/08). Tymczasem te wszystkie elementy znajdują się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a uzasadnienie części prawnej wyroku, jest wystarczające dla uzyskania informacji o przesłankach rozstrzygnięcia. Wbrew twierdzeniom autorki skargi kasacyjnej, Sąd wyjaśnił podstawy faktyczne i prawne rozstrzygnięcia oraz dlaczego przyjął, że zostały spełnione przesłanki do zastosowania art. 111 § 1 k.p.a. Okoliczność, że ocena Sądu pierwszej instancji nie zasługuje na aprobatę, nie może być podważana w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Mając wszystkie powyższe względy na uwadze i uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 w związku z art. 188 i art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego zostało wydane na zasadzie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. Do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym doszło na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a.