Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 720/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 3, art. 134, art. 145, art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: Art. 54, art. 59, art. 106
journal: Dz.U. 2016 poz 930
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: |Art. 38, art. 39, art. 41
journal: Dz.U. 1994 nr 111 poz 535
law: Ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski Sędziowie WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) WSA Ewa Michna Protokolant sekretarz sądowy Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2017 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej skargę oddala


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 4 maja 2017 r., znak [...], wydaną po rozpoznaniu odwołania złożonego przez skarżącą A. J. od decyzji nr [...] wydanej [...] 2017 r. przez Prezydenta Miasta, orzekającej o skierowaniu skarżącej do domu pomocy społecznej przeznaczonego dla osób przewlekle psychicznie chorych, działając na podstawie art. 54 ust. 1, ust. 2, ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 930) i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 23) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym: organ I instancji orzekł o skierowaniu skarżącej do domu pomocy społecznej przeznaczonego dla osób przewlekle psychicznie chorych. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że skarżąca ze względu na stan zdrowia nie jest zdolna do samodzielnego funkcjonowania w życiu codziennym i wymaga całodobowej opieki osób drugich. Powołano się przy tym na postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...] 2016 r. stwierdzające, że ze względu na stan zdrowia skarżącej wymaga ona skierowania do domu pomocy społecznej przeznaczonego dla osób przewlekle psychicznie chorych.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła skarżąca oświadczając, iż rezygnuje z przyznanej możliwości zamieszkania w DPS, gdyż jej sytuacja osobista i materialna polepszyła się, a nadto ubiega się ona o przyznanie mieszkania socjalnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej.

Zatem z art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wynikają zasadnicze przesłanki określające, kiedy danej osobie przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej:

- osoba wymaga całodobowej opieki z powodu: wieku, choroby lub niepełnosprawności,

- osoba taka nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu,

- nie można jej zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych.

Organ zaznaczył, że osobę, o której mowa w ust. 1, kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, z zastrzeżeniem ust. 2a, chyba że okoliczności sprawy wskazują inaczej, po uzyskaniu zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego na umieszczenie w domu pomocy społecznej (art. 54 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej). Jednakże, jak stanowi art. 54 ust. 4 powołanej wyżej ustawy, w przypadku gdy osoba bezwzględnie wymagająca pomocy lub jej przedstawiciel ustawowy nie wyrażają zgody na umieszczenie w domu pomocy społecznej lub po umieszczeniu wycofają swoją zgodę, ośrodek pomocy społecznej lub dom pomocy społecznej są obowiązane do zawiadomienia o tym właściwego sądu, a jeżeli osoba taka nie ma przedstawiciela ustawowego lub opiekuna - prokuratora.

Organ wskazał, iż jak wynika z akt sprawy, skarżąca orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z dnia 23.11.2016 r. wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności zaliczona została do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do dnia 30.11.2019 r. Z karty informacyjnej leczenia szpitalnego z dnia 3.11.2016 r. wynika, że skarżąca przebywała w Szpitalu Specjalistycznym w okresie od 04.07.2016 r. do 02.11.2016 r., że leczy się psychiatrycznie od wielu lat i wielokrotnie była hospitalizowana psychiatrycznie. Z akt sprawy wynika nadto, że skarżąca ma zdiagnozowaną schizofrenię paranoidalną oraz cierpi na zaburzenia urojeniowe.

Organ wskazał, iż wnioskiem z dnia 2.11.2015 r. Gmina - MOPS reprezentowany przez Kierownika, zwróciła się do Sądu Rejonowego o skierowanie skarżącej do DPS bez jej zgody. Postanowieniem Sądu Rejonowego Wydział Rodzinny z dnia [...] .2016 r., sygn. akt [...], postanowiono zezwolić na umieszczenie skarżącej w domu pomocy społecznej mimo braku zgody uczestniczki.

Mając zatem na uwadze wszystkie powyższe ustalenia oraz brzmienie przepisów organ odwoławczy stwierdził, iż zaskarżona decyzja jest prawidłowa, podkreślając, iż w świetle zebranego materiału dowodowego bezsporne jest, że skarżąca wymaga pomocy w formie skierowania do DPS dla osób przewlekle psychicznie chorych, co potwierdza całość materiału dowodowego sprawy, w tym wyżej powołane postanowienie sądowe. Postanowienie to wydane zostało w wyniku postępowania sądowego w przedmiocie konieczności udzielenia zezwolenia na umieszczenie skarżącej w DPS pomimo braku jej zgody, po uzyskaniu przez Sąd opinii biegłego w sprawie. Organ podkreślił, że przywołane postanowienie sądowe tę zgodę zastępuje, stąd też argumentacja skarżącej zawarta w odwołaniu, iż rezygnuje z przyznanej pomocy, nie może odnieść pożądanego skutku.

W tych okolicznościach organ odwoławczy stwierdził, że spełnione zostały wszystkie warunki wynikające z przywołanych na wstępie przepisów, pozwalające na skierowanie skarżącej do DPS przeznaczonego dla osób przewlekle psychicznie chorych.

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższą decyzję wniosła skarżąca A. J., reprezentowana na rozprawie przez pełnomocnika – matkę M. J. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa. Zdaniem skarżącej MOPS oraz lekarze z K nie mają kompetencji do wydawania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, gdyż należy to do Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności. Skarżąca podniosła, że nie zgadza się na umieszczenie w DPS.

Strona przeciwna w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm.; zwanej dalej "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 930 z póżn. zm.), osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby, niepełnosprawności, nie mogącej funkcjonować w codziennym życiu której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 w/w ustawy). W takim przypadku organ kierujący we własnym zakresie ocenia przesłanki uzasadniające umieszczenie w domu pomocy społecznej.

Natomiast w sytuacji, gdy konieczność umieszczenia w domu pomocy społecznej wynika ze stanu zdrowia osoby i jej niezdolności do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, zaś orzeczenie w przedmiocie umieszczenia w domu pomocy społecznej wydał sąd powszechny na podstawie art. 38 i art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 882), orzeczenie sądu rodzinnego ma charakter prejudycjalny (warunkujący) dla postępowania administracyjnego w zakresie wystąpienia przesłanek do umieszczenia w placówce, zaś organ administracyjny ma obowiązek je wykonać poprzez wydanie decyzji o skierowaniu osoby do właściwego domu pomocy społecznej. Orzeczenie sądu zastępuje zgodę zainteresowanej osoby na pobyt w domu pomocy społecznej i ma charakter bezterminowy.

Wykonanie przez organy administracji publicznej postanowienia sądu następuje w dwóch odrębnych postępowaniach administracyjnych. Pierwsze prowadzone jest przez organ gminy właściwej wedle miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej i kończy się decyzją o "skierowaniu" do domu pomocy społecznej. Drugie toczy się przed organem gminy prowadzącej dany dom pomocy społecznej lub starostą powiatu prowadzącego dom pomocy społecznej, który to organ rozstrzyga o "umieszczeniu" danej osoby w takiej placówce.

W niniejszej sprawie zgoda na umieszczenie skarżącej w domu pomocy społecznej została zastąpiona przez orzeczenie Sądu Rejonowego z dnia [...] 2016 r., wydane w sprawie o sygnaturze [...]. Wobec treści powyższego orzeczenia późniejszy brak zgody skarżącej nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie skierowania jej do domu pomocy społecznej.

Należy podkreślić, iż umieszczenie w domu pomocy społecznej wymaga w pierwszej kolejności uzyskania zgody osoby mającej być w takim domu umieszczonej lub jej przedstawiciela ustawowego. Jeżeli jednak zgoda taka nie zostanie udzielona, to o skierowaniu danej osoby do domu pomocy społecznej orzeka sąd opiekuńczy, którego orzeczenie zastępuje brak zgody osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Przy wydawaniu tego orzeczenia to na sądzie opiekuńczym spoczywa obowiązek wyjaśnienia i dokonania oceny, czy osoba mająca być umieszczoną w domu pomocy społecznej spełnia ustawowe kryteria do takiego umieszczenia nawet wbrew jej woli. To sąd opiekuńczy dokonuje zatem ustalenia, czy dana osoba wskutek choroby nie jest zdolna do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych i nie ma możliwości korzystania z opieki innych osób oraz potrzebuje stałej opieki i pielęgnacji, a brak opieki zagraża życiu tej osoby. Skoro w rozpatrywanej sprawie wydane już zostało takie orzeczenie sądu opiekuńczego, które jest skuteczne i wykonalne z dniem 20 października 2016 r., to na organach administracji spoczywał już tylko obowiązek, wynikający z art. 59 ust. 1 i art. 106 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 16 ustawy o pomocy społecznej, wydania stosownej decyzji o skierowaniu skarżącej do domu pomocy społecznej o profilu dostosowanym do jej schorzeń. Przy wydawaniu takiej decyzji organy administracji są bowiem związane orzeczeniem sądu opiekuńczego i dlatego nie mogą dokonywać samodzielnych ustaleń w tym względzie w celu podważenia prawomocności orzeczenia sądowego. Ani sąd administracyjny ani organy administracji publicznej nie posiadają uprawnień do dokonywania oceny (kwestionowania) prawidłowości zapadłych w postępowaniu przed sądem cywilnym orzeczeń sądowych. Zwrócić jedynie należy uwagę, że zgodnie z treścią art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 882) osoba przyjęta do domu pomocy społecznej w trybie art. 39 tej ustawy, jej przedstawiciel ustawowy, małżonek, krewni w linii prostej, rodzeństwo oraz osoba sprawująca nad nią faktyczną opiekę, mogą występować do sądu opiekuńczego o zmianę orzeczenia o przyjęciu do domu pomocy społecznej. Jak należy wnioskować z treści skargi skarżąca uważa, że obecnie zaistniały nowe okoliczności faktyczne, które przesądzają o braku konieczności umieszczenia jej w domu pomocy społecznej. W takiej sytuacji może ona skorzystać z tej drogi i wystąpić do właściwego sądu opiekuńczego o zmianę orzeczenia o przyjęciu do domu pomocy społecznej. Inicjatywa w tym zakresie należy jednak do skarżącej, a nie do organu administracyjnego.

Zdaniem Sądu organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy i orzekły o skierowaniu skarżącej do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle chorych psychicznie (art. 56 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej). Ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, a w szczególności z karty informacyjnej leczenia szpitalnego Szpitala Specjalistycznego wynika bowiem, że skarżąca cierpi na schizofrenię paranoidalną, leczy się psychiatrycznie od wielu lat, była wielokrotnie hospitalizowana psychiatrycznie.

Wbrew zarzutowi skargi orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 23 listopada 2016 r. zostało wydane przez właściwy organ, to jest Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż skarga nie jest zasadna i orzekł w oparciu o art. 151 p.p.s.a.