Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1045/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 32,  art. 33,  art. 11  ust. 2 i  ust. 3,  art. 8  ust. 1
journal: Dz.U. 1996 nr 85 poz 390
law: Ustawa z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych - t. jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Anna Wesołowska (spr.) Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi Xw K. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietna 2015 r., wydaną po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez Polski Związek Działkowców Okręgowy Zarząd [...] (Skarżąca) od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2014 r. stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990r. przez przedsiębiorstwo państwowe Przedsiębiorstwo Przemysłu [...] "X" w W., które zostało wpisane do rejestru przedsiębiorstw państwowych prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla W.) - [...] w W. pod poz. [...], przekształcone aktem komercjalizacji z dnia [...] września 1998r. Rep. A nr [...], w jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa pod nazwą Destylarnia "[...]" w [...] i wpisaną do Krajowego Rejestru Sądowego pod nr KRS [...], prawa użytkowania wieczystego niezabudowanego gruntu Skarbu Państwa, położonego w jednostce ewidencyjnej [...], obręb [...], oznaczonego w ewidencji gruntów jako działki nr [...] o pow. [...]ha, nr [...] o pow. [...]ha i nr [...] o pow. [...]ha, które powstały w wyniku kolejnych podziałów działki nr [...] o pow. [...] ha Minister Infrastruktury i Rozwoju (Minister) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Decyzja ta wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym :

Wojewoda [...], działając na podstawie art. 2 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 września 1990r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 zc zra.) oraz § 4 ust. 1 pkt 5 i 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 marca 1993r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 97), decyzją z dnia [...] września 1994r., zmienioną w trybie art. 132 § 1 kpa decyzją z dnia [...] października 1994r., stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990r. przez Przedsiębiorstwo Przemysłu [...] "X" w W. prawa użytkowania wieczystego niezabudowanego gruntu położonego w Krakowie w rejonie ulic [...],[...] i [...], oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] ha oraz stwierdził, że decyzja ta nie narusza praw osób trzecich.

W dniu [...] sierpnia 2001 r. Y Okręgowy Zarząd w K. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 1994r. oraz decyzji tegoż organu z dnia [...] października 1994r. znak jw. zmieniającej decyzję z dnia [...] września 1994r.

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] sierpnia 2004r. stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 1994r. znak oraz zmieniającej tę decyzję, decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1994r. Decyzją z dnia [...] maja 2005 r. Minister Infrastruktury utrzymał w mocy ww. decyzję z dnia [...] sierpnia 2004r.

W wyniku rozpatrzenia skargi [...] "X" w K. S.A. (dalej [...]) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2006r. sygn. akt I SA/Wa 1313/05, oddalił skargę wskazując, iż z materiału dokumentacyjnego zgromadzonego w aktach sprawy, stanowiącego podstawę faktyczną do wydania przez Wojewodę [...] decyzji z [...] września 1994 roku wynika, że brak jest dokumentów potwierdzających fakt istnienia w dniu 5 grudnia 1990 roku po stronie skarżącej prawa zarządu do spornej nieruchomości. Sąd wskazał również na konieczność wyjaśnienia, z jakich działek i kiedy powstała działka nr [...], a następnie nr [...].W ocenie Sądu organ powinien również wyjaśnić, czy uwłaszczenie nie narusza praw osób trzecich, oraz jaki charakter miał ogród działkowy utworzony na ww. gruncie. Skarga kasacyjna [...] od powyższego wyroku oddalona została wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego. z dnia 21 listopada 2007r. sygn. akt I OSK 1634/06, oddalił skargę kasacyjną.

Wojewoda [...] (dalej Wojewoda), decyzją z dnia [...] maja 2014r. znak stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990r. przez przedsiębiorstwo państwowe Przedsiębiorstwo Przemysłu [...] "X" w W., które zostało wpisane do rejestru przedsiębiorstw państwowych pod nazwą [...] "X" w K. (dalej Przedsiębiorstwo), prawa użytkowania wieczystego niezabudowanego gruntu Skarbu Państwa, położonego w jednostce ewidencyjnej [...], obręb [...], oznaczonego w ewidencji gruntów jako działki nr [...] o pow. [...]ha, nr [...] o pow. [...] ha i nr [...]o pow. [...] ha, które powstały w wyniku kolejnych podziałów działki nr [...]o pow. [...]ha.

Skarżąca złożyła od powyższej decyzji odwołanie podnosząc, że organ I instancji nie zauważył, że zaskarżona decyzja uwłaszczeniowa z dnia [...] maja 2014r. powinna być wydana pod rządami ustawy z dnia 13 grudnia 2013r. o rodzinnych ogrodach działkowych. Ponadto w decyzji z dnia [...] maja 2014r. podano, że nie narusza ona praw osób trzecich, co nie jest zgodne ze stanem faktycznym, gdyż zaskarżona decyzja narusza prawa Skarżącej i poszczególnych Działkowców, którzy poczynili na tej nieruchomości znaczne nakłady, które były związane z wykonywaniem całej infrastruktury doprowadzenia wody i prądu, ogrodzeniem terenu czy postawieniem altan bądź dokonaniem nasadzeń na gruncie. W odwołaniu wskazano również na przekształcenie się ogrodu czasowego w ogród stały oraz na fakt, iż decyzja Wojewody potwierdza uwłaszczenie na rzecz nieistniejącego podmiotu.

Opisaną na wstępie decyzją Minister utrzymał w mocy decyzję Wojewody wskazując na następujące okoliczności :

Organ wojewódzki ustalił, iż na podstawie wykazu zmian gruntowych (równoważnika) przyjętego do zasobu dnia [...] czerwca 198lr. za nr [...], działki nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] utworzyły działki nr [...] i nr [...] Następnie planem podziału z dnia [...] września 1982r. nr [...] działka nr [...] o pow. [...] ha podzieliła się na działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...]ha. Z kolei zgodnie z wykazem zmian sporządzonym w dniu [...] grudnia 1987r. nr ks. rob. [...], działka nr [...] podzieliła się na działki nr [...] o pow. [...]ha, nr [...] o pow. [...]ha i nr [...] o pow. [...] ha. Następnie zgodnie z wykazem zmian gruntowych przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] stycznia 2000r. za numerem [...], działka nr [...] podzieliła się na działki nr [...] i nr [...], zaś działka nr [...] podzieliła się na działki nr [...] i nr [...], co potwierdza wykaz zmian przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] listopada 200lr. za numerem [...].

Na podstawie znajdującego się w aktach sprawy odpisu z księgi wieczystej Nr [...] prowadzonej dla działki nr [...] wynika, że działka ta stanowiła w dniu uwłaszczenia własność Skarbu Państwa.

Z akt sprawy wynika, iż zarządzeniem Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] czerwca 1951 r. utworzono przedsiębiorstwo państwowe pn. [...] Zakłady Przemysłu [...] w K. Zarządzenie to zostało zmienione zarządzeniem Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] września 1951 r. i zarządzeniem Nr [...] Ministra Przemyślu Spożywczego i Skupu z dnia [...] marca 1959r.

Zarządzeniem Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] czerwca 1951 r. utworzono przedsiębiorstwo państwowe pn. [...] Fabryka [...], które to zarządzenie zostało zmienione zarządzeniem Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...]lutego 1955r. i zarządzeniem Nr [...] Ministra Przemysłu Spożywczego i Skupu z dnia [...] marca 1959r.

Z kolei zarządzeniem Nr [...] Ministra Przemysłu Spożywczego i Skupu z dnia [...] maja 1962r. przedsiębiorstwa państwowe pn. [...] Zakłady Przemysłu [...] i [...] Fabryka [...] uległy połączeniu z dniem [...] lipca 1962r. i od tej daty działały pn. [...] Zakłady Przemysłu [...] w K.

Następnie Minister Przemysłu Spożywczego i Skupu, na podstawie zarządzenia Nr 37 z dnia 16 kwietnia 1973r., utworzył przedsiębiorstwo państwowe pn. Przedsiębiorstwo Przemysłu Spirytusowego "[...]" w [...] poprzez połączenie m.in. przedsiębiorstwa państwowego pn. [...] Zakłady Przemysłu [...].

Zarządzeniem Nr 10 Ministra Przemysłu Spożywczego i Skupu z dnia [...] stycznia 1976r. przedsiębiorstwo państwowe pn. Przedsiębiorstwo Przemysłu [...] "X" połączyło się z przedsiębiorstwami spożywczymi państwowego przemysłu terenowego w P., G., S. i G. i z dniem [...] stycznia 1976r. majątek tych przedsiębiorstw przejęło przedsiębiorstwo państwowe pn. Przedsiębiorstwo Przemysłu [...] "X".

Dalej zarządzeniem Nr 106 Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 września 1989r. przedsiębiorstwo Państwowe pn. Przedsiębiorstwo [...] "X" w W. uległo podziałowi z dniem 1 października 1989r. przez wyłączenie z tego przedsiębiorstwa Zakładów Przemysłu [...] "X" w L.

Z kolei Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, na podstawie zarządzenia Nr 154 z dnia 31 grudnia 1990r., utworzył przedsiębiorstwo państwowe pn. [...] Przedsiębiorstwo Przemysłu [...] "X" w K. Przedsiębiorstwu została przydzielona część mienia Przedsiębiorstwa [...] "X" tj. [...] Zakłady Przemysłu [...] "X" w K.

Zarządzeniem Nr [...] Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] września 1996r. przedsiębiorstwo państwowe pn. [...] Przedsiębiorstwo Przemysłu [...] "X" w K. zmieniło nazwę na przedsiębiorstwo państwowe pn. Przedsiębiorstwo Przemysłu [...] "X" w K. Następnie aktem komercjalizacji z dnia [...] września 1998r. Rep. A nr [...] ww. przedsiębiorstwo państwowe zostało przekształcone w jednoosobową spółkę akcyjną pn. [...] "X" w K., która została wpisana do rejestru handlowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla [...] w K. Wydział VI Gospodarczy Rejestrowy pod poz. [...], a obecnie wpisana jest do Krajowego Rejestru Sądowego pod nr KRS: [...].

Stwierdzenie zaś prawa zarządu do nieruchomości następuje - w myśl § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998r.w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu. (Dz. U. Nr 23, poz. 120 ze zm., dalej rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. )- na podstawie co najmniej jednego z wymienionych w nim dokumentów.

Z analizy akt sprawy wynika, iż zgodnie z odpisem z wykazu zmian (lwh [...] gm. kat. [...]), przedmiotowa działka stanowiła własność Skarbu Państwa w zarządzie i użytkowaniu [...] Zakładów Przemysłu [...], których następcą prawnym było w dniu [...] grudnia 1990 r. Przedsiębiorstwo Przemysłu [...] "X" w W., a obecnie jest [...] "X" S.A. w K. W toku postępowania ustalono, iż wpisu niniejszego dokonano na podstawie protokołu - zdawczo odbiorczego z dnia [...] sierpnia 1951r. i orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] grudnia 1950r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, ogłoszonego w Monitorze Polskim Nr [...] z dnia [...] stycznia 195 lr. poz. [...], lp. [...]. Orzeczeniem Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] listopada 1951 r. znak [...] zatwierdzono ww. protokół zdawczo - odbiorczy sporządzony w dniu [...] sierpnia 1951r.

A zatem powyższe dowody (materiały) są dokumentacją potwierdzającą prawo zarządu w myśl § 4 ust. 1 pkt 5 i 9 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998r.

Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, że w dniu [...] grudnia 1990 r. Skarb Państwa dysponował prawem własności do ww. nieruchomości oraz istniało prawo zarządu dla jednostki uwłaszczonej. Spełnione były zatem przesłanki uwłaszczenia, pod warunkiem nienaruszenia praw osób trzecich.

W zakresie oceny możliwości naruszenia przez uwłaszczenia praw osób trzecich Minister zauważył, że ogród działkowy na uwłaszczanym gruncie powstał w 1977r., a zatem przed wejściem w życie przepisów ustawy z dnia 6 maja 1981r. o pracowniczych ogrodach działkowych (Dz. U. z 1996r. Nr 85, poz. 390, późn. Zm. dalej ustawa z dnia 6 maja 1981r. o pracowniczych ogrodach działkowych), a pod rządami ustawy z dnia 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych (Dz. U. Nr 18, poz. 117 ze zm., dalej ustawa z dnia 9 marca 1949 r.). Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 1949 r. na przeznaczonych dla innych potrzeb obszarach, które mogą być użytkowane do celów, przewidzianych w ustawie, przez okres nie krótszy, niż trzy lata, tworzy się czasowe ogrody działkowe. Z protokołu z dnia [...] lutego 1977 r. wynika, że Kierownik [...] Zakładów Przemysłu [...] "X" przekazał na rzecz Zarządu Pracowniczego [...] Zakładu Przemysłu [...] "X", w czasowe użytkowanie, teren powierzchni [...] ha ozn. cześć działki lwh [...]. Z pisma Prezesa Zarządu [...] z dnia [...] lipca 2008 r. wynika, iż ww. ogród został zarejestrowany na wniosek Dyrektora KZPS "X" w K. z dnia [...] sierpnia 1978 r. pod nr [...]. W dacie więc utworzenia ww. ogród działkowy miał charakter ogrodu czasowego. W myśl art. 11 ust. 2 i 3 ww. ustawy z dnia 6 maja 1981r. o pracowniczych ogrodach działkowych, w brzmieniu obowiązującym zarówno w dniu jej wejścia w życie, jak również w dniu 5 grudnia 1990r., decyzja o likwidacji czasowego ogrodu działkowego powinna być wydana co najmniej na rok przed terminem, na który udzielona została lokalizacja. W braku decyzji, o której mowa w ust. 2, czasowy pracowniczy ogród działkowy staje się ogrodem stałym.

Przedmiotowy ogród działkowy miał charakter czasowy, co potwierdza również treść pisma Zarządu Rozbudowy Miasta w K. z dnia [...] czerwca 1977r. znak [...] w sprawie tymczasowego użytkowania pod ogródki działkowe terenu położonego obok [...] w B. Lokalizacja czasowa ogrodu nastąpiła na okres 5 lat (rok nieczytelny), z uwagi na przeznaczenie terenu pod rozbudowę Zakładów w B.

Z pisma Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] maja 1984 r. znak [...], skierowanego do [...] Zakładów Przemysłu [...] "X" w K. wynika, iż teren zajęty pod czasowe ogródki działkowe przeznaczony został w koncepcji planu szczegółowego os. [...] pod usługi oświaty, handlu, gastronomii, administracji i łączności oraz w części pod budowę drogi [...]. Tym samym nie było możliwe wyrażenie zgody na trwałe przeznaczenie ww. terenu pod ogrody działkowe. Jednocześnie urząd wyraził zgodę na dalsze użytkowanie istniejących "warzywniaków" do końca 1989 r. W piśmie z dnia [...] lipca 2008r. Dyrektor [...] Rodzinnego Ogrodu Działkowego "[...]" potwierdził dalsze użytkowanie czasowe ww. ogrodu do końca 1989r.

Jednocześnie z akt sprawy nie wynika, aby w terminie 1 roku od przewidzianej powyżej lokalizacji czasowej ogrodu, została wydana decyzja o likwidacji ogrodu działkowego. Zgodnie zatem z treścią art. 11 ust. 3 ustawy, czasowy pracowniczy ogród działkowy stał się ogrodem stałym.

Analiza ww. okoliczności wskazuje, że powołanym protokołem przekazania gruntów na rzecz [...] z dnia [...] lutego 1977r. Dyrektor [...] Zakładów Przemysłu [...] "X" przekazał w czasowe użytkowanie Zarządu [...] "X" teren o pow. [...] ha i odpowiadającego obecnie działkom nr [...],[...] i [...]. Z uwagi na fakt, iż co najmniej do 1988 r. ww. ogród funkcjonował jako ogród czasowy na gruncie [...] Zakładów Przemysłu [...] "X", zarządzany był przez pracowników ww. przedsiębiorstwa, a jedynym dysponentem praw do gruntu było właśnie przedsiębiorstwo państwowe (co potwierdza chociażby ww. pismo z dnia [...] maja 1984 r., w którym Urząd Dzielnicowy wyraził zgodę na czasową lokalizację ogródków działkowych na rzecz właśnie ww. Przedsiębiorstwa), należało stwierdzić w ocenie Ministra, że "przekazanie" wskazanego gruntu pod urządzenie czasowego ogrodu działkowego nie miało charakteru trwałego przekazania prawa do gruntu, które mogłyby podlegać ochronie prawnej, i należałoby traktować je jako formę użyczenia. Zgodnie z obowiązującymi ówcześnie przepisami, umowa użyczenia rzeczy, także gruntu, nie powodowała przeniesienia jej własności lub innych praw rzeczowych na biorących do używania, lecz jedynie umożliwiała im bezpłatne korzystanie z niej (używanie).

Minister przytoczył również art. 33 ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych, z którego wynika, iż pracownicze ogrody działkowe istniejące ponad 10 lat, a nie mające ustalonej lokalizacji, uznaje się za ogrody stałe w rozumieniu ustawy. W myśl tego przepisu, mając na uwadze wskazania wyrażone w wiążącym w sprawie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 kwietnia 2006r., ogród działkowy, urządzony w roku 1977r. na terenie stanowiącym aktualnie uwłaszczone działki, tj. nr [...],[...] i [...], w chwili wejścia w życie ww. ustawy (tj. w dniu 12 maja 1981r.) nie posiadał przymiotu ogrodu stałego. Z przepisu tego nie wynika również nabycie praw przez [...].

W związku z tym skoro dotychczasowa jednostka organizacyjna pracowniczych ogrodów działkowych nie legitymowała się tytułem prawnym do gruntu, na którym urządzony był ogród działkowy, to również i [...] z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 6 maja 1981 r. tytułu tego nie uzyskał. Inaczej mówiąc [...] nie mógł nabyć prawa do gruntu, którego jego poprzednik nie posiadał. Również przekształcenie ogrodu czasowego w ogród stały, na podstawie powołanego art. 11 ust. 3 ustawy o pracowniczych ogrodach działkowych, w brzmieniu obowiązującym do 2014r., nie rodziło z mocy prawa na rzecz [...] jakichkolwiek praw do gruntu, które mogłyby stać na przeszkodzie uwłaszczeniu. Przepis ten odnosił się bowiem jedynie do zmiany charakteru ogrodu działkowego z czasowego na stały.

Ustosunkowując się do zarzutu, że decyzja z dnia [...] maja 2014r. powinna zostać wydana pod rządami ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych Minister wskazał, że powołana ustawa z dniem z dniem 19 stycznia 2014 r. nadała następujące brzmienie art. 11 ust. 3: "W braku decyzji, o której mowa w ust. 2, czasowy rodzinny ogród działkowy staje się ogrodem stałym, a nieruchomość zajęta przez ten ogród przechodzi w nieodpłatne użytkowanie w rozumieniu ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r.- Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, z późn. zm), na rzecz stowarzyszenia ogrodowego prowadzącego rodzinny ogród działkowy". W ocenie organu, powyższy przepis mógł zatem odnieść skutek najwcześniej z chwilą jego wejścia w życie, w odniesieniu do nieruchomości, do których prawa nie zostały przekazane innym podmiotom. Przed powołaną nowelizacją (a zatem także w dacie uwłaszczenia), nie funkcjonował zatem w systemie przepis, który pozwoliłby wywodzić istnienie interesu prawnego po stronie [...] w kwestionowaniu dokonanego z mocy prawa uwłaszczenia osoby prawnej.

W ocenie organu uznać należy, że art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych w obecnym brzmieniu nie odnosi się do nieruchomości uwłaszczonych z dniem 5 grudnia 1990r. Organ podkreślił, że decyzja uwłaszczeniowa ma charakter deklaratoryjny. Oznacza to, że stanowi ona wiążące potwierdzenie dokonanych ex lege zmian w sytuacji prawnej konkretnego podmiotu, co wywołuje skutki ex tunc. czyli od chwili gdy określony stan prawny zaistniał. Decyzja tego rodzaju nie tworzy nowego stanu prawnego, potwierdza jedynie stan prawny istniejący w dniu 5 grudnia 1990r., do której to daty skutek ww. przepisu nie ma zastosowania.

Skarżąca złożyła na powyższą decyzję skargę do tutejszego sądu wnosząc i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu Skarżąca wskazała, że z mocy art. 11 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 6 maja 1981 r. Pracowniczy Ogród Działkowy [...] stał się ogrodem stałym, zaś zgodnie z art. 32 powołanej ustawy nabył nieodpłatnie majątek, należności i zobowiązania działających dotychczas jednostek organizacyjnych pracowniczych ogrodów działkowych. W ocenie Skarżącej, w wyroku z dnia 26 kwietnia 2006 r. I SA/Wa 1313/05 tutejszy sąd wyraził stanowisko stanowisko, że prawa osób trzecich do przedmiotowego gruntu wynikają wprost z ustawy.

Skarżąca wskazała, że skoro w dacie 5 grudnia 1990 r. grunt był zajęty pod Ogród Działkowy [...], który faktycznie nim zarządzał, to przekazanie terenu Przedsiębiorstwu w użytkowanie wieczyste naruszałoby prawa osób trzecich.

Skarżąca wskazała również, że w dacie wydawania decyzji Wojewody obowiązywała już ustawa z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych, zmieniająca trść art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych.

Skarżąca powołała się również na treść art. 76 ust. 1 pkt 4 i 76 ust. 2 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych.

W ocenie skarżącej, powyższe okoliczności świadczą o występowaniu po jej stronie uprawa użytkowania terenu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Skarga jest niezasadna, zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Na wstępie wskazać należy, że kwestia nabycia przez Przedsiębiorstwo prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości była już przedmiotem rozważań zarówno tutejszego sądu jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 21 listopada 2007 r. I OSK 1634/06 oddalił skargę kasacyjną wniesioną przez [...] od wyroku tutejszego sądu oddalającego skargę na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2005 r., stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 1994 r.

Z uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji wynika, że uznał on za trafne stanowisko organu nadzoru, iż Wojewoda [...] w decyzji z [...] października 1994 r. nie wskazał z jakich dowodów wywiódł, że Przedsiębiorstwu przysługiwało prawo zarządu do przedmiotowej nieruchomości. W ocenie sądu konieczne był o również wyjaśnienie z jakich działek i kiedy powstała działka nr [...] i [...], uzupełnienie akt o wypisu z księgi wieczystej Lwh. [...] jak również wyjaśnienie, czy uwłaszczenie nie narusza praw osób trzecich.

Powołany wyżej wyroku dotyczył kontroli zgodności z prawem decyzji stwierdzającej nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 1994 r. Niniejsza sprawa dotyczy zbadania zgodności z prawem decyzji stwierdzającej nabycie prawa użytkowania wieczystego przez Przedsiębiorstwo w trybie art. 200 ust. 1 pkt 2 i 3 u.g.n. Jednak organy orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo uznały, że zbadanie okoliczności wymienionych w powołanym wyroku jest niezbędne dla możliwości stwierdzenia nabycia przez Przedsiębiorstwo prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości.

Przed przystąpieniem do oceny zasadności skargi ocenić więc należy, czy organy rozpoznające sprawę wyjaśniły z jakich działek i kiedy powstała działka nr [...] i [...].

W ocenie sądu rozpoznającego sprawę, zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy opisany w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji pozwala na wyjaśnienie z jakich działek powstała najpierw działka [...], następnie działka [...], która podzielona została na objęte zaskarżoną decyzją działki [...], [...] i [...].

Prowadząc ponownie postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia przez Przedsiębiorstwo prawa użytkowania wieczystego organy uzupełniły również akta administracyjne o wypis z Lwh [...]. Z wypisu tego wynika, że na rzecz poprzednika prawnego Przedsiębiorstwa wpisane zostało prawo zarządu i użytkowania, przy czym prawo to dotyczyło działek, z których ostateczne wydzielono obecne działki [...], [...]i [...].

Przysługiwanie poprzednikom prawnych Przedsiębiorstwa prawa zarządu i użytkowania do powołanych działek wynika również z protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia [...] sierpnia 1951 r. oraz orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] grudnia 1950 r. i orzeczenia tego Ministra z dnia [...] listopada 1951 r.

Sąd podziela w pełni pogląd wyrażony w uzasadnieniu decyzji organu drugiej instancji, zgodnie z którym przywołane wyżej dokumenty potwierdzają prawo zarządu w stosunku do przedmiotowej nieruchomości, stosownie do treści § 4 ust. 1 pkt 5 i 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r.

Wobec powyższego, sąd podziela i przyjmuje za podstawę dalszych rozważań ustalenia faktyczne poczynione przez organy obu instancji z których wynika, że Przedsiębiorstwu przysługiwało na dzień 5 grudnia 1990 r. prawo zarządu przedmiotowej nieruchomości.

Ustalenia faktyczne organów w powyższym zakresie nie były również kwestionowane przez Skarżącą. Spór w sprawie dotyczy natomiast kwestii, czy nabycie przez Przedsiębiorstwo prawa użytkowania wieczystego gruntu nie narusza praw osób trzecich – to jest Skarżącej.

Na wstępie poczynić należy pewną uwagę o charakterze porządkującym. Skarżąca w toku postępowania powoływała się na pogląd wyrażony w wyroku tutejszego sądu z dnia 24 kwietnia 2006 r. I SA/Wa 1313/05 wskazując, że w wyroku tym wyrażono pogląd o istnieniu w stosunku do przedmiotowego gruntu praw osób trzecich wynikających wprost z ustawy.

Sąd rozpoznający sprawę wyjaśnia w tym miejscu, że rzeczywiście, w uzasadnieniu wyroku z dnia 24 kwietnia 2006 r. I SA/Wa 1313/05 wskazano, że "zadaniem organu administracji publicznej było oraz będzie w przyszłości rozważenie kwestii charakteru prawnego ogrodu działkowego utworzonego i funkcjonującego na działce numer [...], mając na uwadze datę jego powstania i obowiązujący wówczas porządek prawny, a także uwzględniając treść przepisów intertemporalnych zamieszczonych w ustawie z 6 maja 1981 roku o pracowniczych ogrodach działkowych ( Dz. U. 12/81, poz.58 ze zmianami). Powstały w 1977 roku ogród działkowy nie miał charakteru trwałego ogrodu ale w dniu wejścia w życie ustawy z 6 maja 1981 roku o pracowniczych ogrodach działkowych nie został zlikwidowany, istniał i funkcjonował w sensie prawnym i faktycznym. Tym samym został objęty działaniem przepisów w/w ustawy, w tym przepisu art.32 i art.33 tej ustawy. Przejęcie majątku oznacza także wstąpienie w prawa związane z gruntem, w tym przypadku w prawo użytkowania gruntu. Niewątpliwie fakt istnienia w dniu 5 grudnia 1990 roku ogrodu działkowego oraz fakt użytkowania gruntu, w oparciu o dokumenty przekazujące ten grunt na potrzeby utworzenia ogrodu działkowego oraz w oparciu o przepisy w/w ustaw, świadczy o istnieniu praw osób trzecich wynikających z tych ustaw."

Jednak Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną wniesioną przez [...] od wyroku tutejszego sądu, nie podzielił powyższego poglądu. W uzasadnieniu wyroku z dnia 21 listopada 2007 r. I OSK 1634/06 NSA wskazał, że "w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w uzasadnieniu wyroku tego Sądu z dnia 6 lipca 2006r. sygn. akt I OSK 1050/05 oddalającym skargę kasacyjną Polskiego Związku Działkowców w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2005r. sygn. akt I SA/Wa 245/05 w sprawie ze skargi [...] w K. S.A. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] marca 2003r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej opłat za zarząd nieruchomością. W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny wyraził m. in. pogląd, zgodnie z którym: "1. To, że istniejące dotychczas pracownicze ogrody działkowe stały się z dniem wejścia w życie ustawy z 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych (Dz. U. z 1996 r. Nr 85, poz. 390 ze zm.) pracowniczymi ogrodami działkowymi w jej rozumieniu nie stanowi o tym, że z mocy prawa Polski Związek Działkowców uzyskał w każdym przypadku automatycznie tytuł prawny do gruntu zajętego pod te ogrody. 2. Polski Związek Działkowców na podstawie art. 32 ustawy o pracowniczych ogrodach działkowych (Dz. U. z 1996 r. Nr 85, poz. 390 ze zm.) mógł nabyć tylko to co posiadał jego poprzednik. Jeżeli dotychczasowa jednostka organizacyjna pracowniczych ogrodów działkowych nie legitymowała się tytułem prawnym do gruntu, na którym urządzony był ogród działkowy, to również i Polski Związek Działkowców z dniem wejścia w życie ustawy z 6 maja 1981 r. tytułu tego automatycznie nie uzyskał i winien był kwestię tę uregulować zgodnie z zasadami określonymi w obowiązujących w tym zakresie przepisach prawa." W uzasadnieniu owego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny rozważał problem tytułu prawnego Polskiego Związku Działkowców w W. do działki nr [...], której m. in. dotyczyły decyzje ustalające dla [...] Zakładów Przemysłu Spirytusowego "X" w [...]opłaty roczne za zarząd. Przesądzenie przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że przepis art. 32 ustawy z 6 maja 1981r. o pracowniczych ogrodach działkowych mógł automatycznie stanowić uzyskanie tytułu prawnego do gruntu, na którym urządzony był ogród działkowy ocenić należy jako przedwczesne i sprzeczne ze wskazanym przepisem prawa. Powyższe uchybienie procesowe pozostaje jednak bez wpływu na wynik sprawy i nie skutkuje uchylenia zaskarżonego wyroku."

NSA wyjaśnił jednak, że przedmiotem rozważań przy merytorycznym rozpoznaniu sprawy dotyczącej uwłaszczenia będzie jednak unormowanie zawarte w art. 33 ustawy z 6 maja 1981r. o pracowniczych ogrodach działkowych.

Organy obu uwzględniły powyższe zalecenie, przeprowadziły odpowiednią analizę prawną i uznały że w świetle regulacji dotyczących pracowniczych ogrodów działkowych nie można uznać, że uwłaszczenie Przedsiębiorstwa narusza prawa Skarżącej.

Sąd rozpoznający sprawę powyższy pogląd w pełni podziela z następujących przyczyn :

Jak wynika z akt administracyjnych przedstawionych sądowi, protokołem z dnia [...] lutego 1977 r. poprzednik prawny Przedsiębiorstwa przekazał Pracowniczemu Ogrodowi Działkowemu w czasowe użytkowanie część działki [...] (z której następnie powstały działki objęte zaskarżoną decyzją).

Jak słusznie zwróciły uwagę organy obu instancji, w dacie przekazania nieruchomości obowiązywały przepisy ustawy z dnia 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych, zgodnie z którą na przeznaczonych dla innych potrzeb obszarach, które mogą być użytkowane do celów, przewidzianych w niniejszej ustawie, przez okres nie krótszy, niż trzy lata, tworzy się czasowe ogrody działkowe (art. 10 ust. 1 cytowanej ustawy).

W aktach administracyjnych znajdują się pisma, z których wynika, że lokalizacja powyższego ogrodu miała charakter czasowy, na okres 5 lat (pismo Zarządu Rozbudowy Miasta w K. z dnia [...] czerwca 1977 r.). Z akt administracyjnych nie wynika natomiast, by wydana została decyzja o likwidacji ogrodu.

Z dniem 12 maja 1981 r. weszła w życie ustawa o pracowniczych ogrodach działkowych. Zgodnie z art. 33 tejże ustawy (przywołanym również w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 21 listopada 2007 r. I OSK 1634/06) pracownicze ogrody działkowe istniejące ponad 10 lat, a nie mające ustalonej lokalizacji, uznaje się za ogrody stałe w rozumieniu ustawy.

Przedmiotowy ogród utworzony został na skutek przekazania terenów w dniu [...] lutego 1977 r., tak więc nie zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 33 ustawy z dnia 12 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych, pozwalające na uznanie tego ogrodu za ogród stały. Sąd podziela jednak stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji organu drugiej instancji, zgodnie z którym wobec nie wydania decyzji o likwidacji powyższego ogrodu w terminie wskazanym w art. 11 ust. 2 tejże ustawy, ogród ten stał się ogrodem stałym.

W ocenie sądu sam fakt, że ogród stał się ogrodem stałym nie oznacza jednak jeszcze, że Skarżąca nabyła do niego jakiekolwiek prawa o charakterze rzeczowym.

Sąd wyjaśnia w tym miejscu, że przepisy ustawy z dnia 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych regulowały wyłącznie kwestię powstania prawa zarządu i bezpłatnego użytkowania gruntów w stosunku do ogrodów działkowych istniejących w dacie jej wejścia w życie. Ustawa ta nie regulowała natomiast kwestii związanych z prawem zarządu czy użytkowania w stosunku do ogrodów działkowych tworzonych już po jej wejściu w życie. W tej sytuacji, słusznie organy odwołały się do przepisów ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach wyjaśniając, że przekazanie gruntu państwowego w użytkowanie wymagało wydania decyzji administracyjnej albo zawarcia umowy cywilnoprawnej (art. 8 ust. 1 i ust. 4 cytowanej ustawy).

Sąd wskazuje w tym miejscu, że z akt administracyjnych wynika, iż poprzednik prawny Przedsiębiorstwa wnosił o uregulowanie stanu prawnego gruntów poprzez oddanie ich w użytkowanie, jednak organ administracji nie wyraził na to zgody (pismo [...] Zakładów Przemysłu [...] z dnia [...] kwietnia 1983 r. z wnioskiem o wydanie decyzji trwałego użytkowania gruntów pod ogródki działkowe, pismo Urzędu Dzielnicy [...] z dnia [...] maja 1984 r. wskazujące, że z uwagi na koncepcję planu szczegółowego nie ma możliwości trwałego przeznaczenia gruntów aktualnie użytkowanych jako warzywniki pod ogródki działkowe, natomiast wyraża się zgodę na utrzymanie dotychczasowego charakteru gruntów do 1989 r. na warunkach wskazanych w piśmie z dnia [...] czerwca 1977 r.).

Sąd wyjaśnia w tym miejscu, że zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych grunty przeznaczone pod pracownicze ogrody działkowe terenowe organy administracji państwowej przekazują nieodpłatnie w użytkowanie [...]. Grunty te pozostają własnością Państwa. Jak jednak wyżej wskazano, przedmiotowy teren nie był przeznaczony pod pracowniczy ogród działkowy i organ administracji nie wyraził zgody na jego przekazanie na ten cel.

Tak więc przywołana w skardze okoliczność, że w dniu 5 grudnia 1990 r. grunt zajęty był pod [...] nie stanowi jeszcze o przysługiwaniu Skarżącej praw do przedmiotowego terenu, które stałyby na przeszkodzie uwłaszczeniu Przedsiębiorstwa.

Sąd wyjaśnia dodatkowo w tym miejscu, że z dniem 9 września 1995 r. weszła w życie ustawa z dnia 23 czerwca 1995 r. o zmianie ustawy o pracowniczych ogrodach działkowych (Dz. U. nr 99 poz. 486). W art. 2 ust. 1 powołanej ustawy wskazano, że Polskiemu Związkowi Działkowców przysługuje roszczenie o ustanowienie użytkowania wieczystego gruntów wchodzących w skład pracowniczych ogrodów działkowych, jeżeli w dniu 5 grudnia 1990 r. i w dniu wejścia w życie ustawy był użytkownikiem tych gruntów, a ogrody spełniały warunki, o których mowa w art. 10 lub art. 33 ustawy o pracowniczych ogrodach działkowych. W art. 2 ust. 7 sprecyzowano jednak, że roszczenie o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego gruntów wygasa, jeżeli Polski Związek Działkowców nie złoży stosownego wniosku w tej sprawie do dnia 31 grudnia 1996 r.

Z akt niniejszej sprawy nie wynika, by takie roszczenie zostało w stosunku do przedmiotowego gruntu zgłoszone przez Polski Związek Działkowców. Co więcej, Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 20 lutego 2002 r. K 39/00 stwierdził, że art. 2 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 23 czerwca 1995 roku o zmianie ustawy o pracowniczych ogrodach działkowych jest niezgodny z art. 165 ust. 1 oraz z art. 167 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Skarżący powoływał się w skardze na ustawę z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2014 r., Nr 40, dalej ustawa z dnia 13 grudnia 2013 r.), którą dokonano zmiany art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 12 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych. Zgodnie ze znowelizowanym brzmieniem art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 12 maja 1981 r. w braku decyzji, o likwidacji, czasowy rodzinny ogród działkowy staje się ogrodem stałym, a nieruchomość zajęta przez ten ogród przechodzi w nieodpłatne użytkowanie w rozumieniu ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, z późn. zm.) na rzecz stowarzyszenia ogrodowego prowadzącego rodzinny ogród działkowy.

Sąd wskazuje w tym miejscu, że w jego ocenie powołany przepis nie może stanowić o istnieniu na dzień 5 grudnia 1990 r. praw Skarżącej do przedmiotowego gruntu. Przywołana wyżej nowelizacja weszła w życie z dniem wejścia w życie ustawy z 13 grudnia 2013 r., to jest z dniem 19 stycznia 2014 r. i dopiero z tą datą, w razie zaistnienia stanu faktycznego objętego znowelizowanym brzmieniem art. 11 ust. 3 ustawy z dnia z dnia 12 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych mogło dojść do powstania prawa użytkowania po stronie stowarzyszenia ogrodowego prowadzącego rodzinny ogród działkowy. Nie jest jednak możliwe uznanie, że powołany przepis miał zastosowanie do stanów faktycznych zaistniałych kilkadziesiąt lat przed jego wejściem w życie.

Skarżąca powoływała się również na treść art. 76 ust. 1 pkt 4 i 76 ust. 2 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych.

Sąd wyjaśnia w tym miejscu, że art. 76 ust. 1 cytowanej ustawy wskazuje na brak możliwości wydania decyzji o likwidacji rodzinnego ogrodu działkowego w razie zaistnienia jednej z okoliczności wskazanych w poszczególnych punktach ust. 1, co jednak nie dotyczy niniejszej sprawy.

W art. 76 ust. 2 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych wskazano, że w razie spełnienia jednego z warunków wymienionych w ust. 1, stowarzyszenie prowadzące rodzinny ogród działkowy z dniem wejścia w życie ustawy nabywa prawo użytkowania w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego nieruchomości zajmowanej przez ten ogród.

Jak jednak wyżej wskazano, powołana ustawa weszła w życie z dniem 19 stycznia 2014 r., nie miała więc zastosowania w dniu 5 grudnia 1990 r.

Sąd rozpoznający sprawę w pełni podziela pogląd wyrażany w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym formułowanie "nie może naruszać praw osób trzecich" nie odnosi się do praw hipotetycznych, ale praw skonkretyzowanych - już ujawnionych. Z tego względu, skoro powstanie nowego stanu prawnego w dniu 5 grudnia 1990 r. wymagało potwierdzenia deklaratoryjną decyzją, to prawa osób trzecich do danej nieruchomości musiały być zgłoszone najpóźniej do dnia wydania tej decyzji (por. wyrok NS Az dnia 11 grudnia 20104 r. I OSK 2039/13). W realiach niniejszej sprawy nie wykazano, by Skarżącej na dzień 5 grudnia 1990 r. przysługiwały jakiekolwiek prawa o charakterze rzeczowym do spornej nieruchomości, wynikające czy to z przepisów prawa, czy to z aktów administracyjnych czy to umów o charakterze cywilnoprawnym.

W tej sytuacji, uznając zarzuty podniesione w skardze sąd za niezasadne, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.