Postanowienie WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 307/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2023-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61 par. 1 i par. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Tyliński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Anna Klotz Sędzia WSA Renata Owczarzak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 lutego 2023 r. sprawy ze skargi S. T. z siedzibą w S. na czynność Inne z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie wyłączenia działki z wojewódzkiej ewidencji zabytków postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić ze środków Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) na rzecz S. T. z siedzibą w S. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] lutego 2022r., nr [...] Inne (dalej "[...]") na podstawie § 15 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (t.j. Dz. U. z 2021r., poz. 56 – dalej powoływanego jako "rozporządzenie MKiDN") zawiadomił Burmistrza [...] m.in. o zamiarze wyłączenia ze zbioru kart wojewódzkiej ewidencji zabytków karty cmentarza żydowskiego położonego na działce ewidencyjnej nr [...] obręb [...] gm. loco, pow. [...] - wykonanej w 2008 r. przez M. D.. Poinformował także, że teren działki nr [...] obręb [...], gm. loco, pow. [...] jest ujęty

w wojewódzkiej ewidencji zabytków jako część parku K. na podstawie karty ewidencyjnej [...] – zespół urbanistyczny z zespołem folwarcznym M. i parkiem podworskim K. wykonanej w 2012 r. Ponadto organ poinformował, że powyższa karta ewidencyjna zostanie wyłączona z wojewódzkiej ewidencji zabytków po upływie 14 dni od otrzymania zawiadomienia.

Stowarzyszenie [...] siedzibą w S. ("skarżący") wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na powyższą czynność materialno-techniczną [...] ze wskazaniem, że przedmiotem skargi jest czynność wyłączenia działki nr [...], położonej w G. , obręb [...] G. z wojewódzkiej ewidencji zabytków jako terenu cmentarza żydowskiego i włączenia przedmiotowej działki jako część parku K. .

Skarżące stowarzyszenie wskazało, że o faktycznym podjęciu czynności wyłączenia karty ewidencyjnej dla części cmentarza żydowskiego w G. dowiedziało się 20 lutego 2022r. W skardze skarżąca podała, że Stowarzyszenie [...] jest organizacją religijną zrzeszającą osoby narodowości żydowskiej oraz wyznania mojżeszowego. Do zadań statutowych stowarzyszenia należy m.in. ochrona dóbr kultury materialnej związanej z historią Żydów oraz dbanie

o zaspokajanie potrzeb religijnych społeczności żydowskiej. Organizacja działa m.in. na terenie województwa kujawsko-pomorskiego, gdzie zapewnia dostęp do praktykowania kultu religijnego, osobą wyznania mojżeszowego z uwagi, że na tym terenie nie ma utworzonej żadnej gminy żydowskiej.

W odpowiedzi na skargę [...] wniósł o jej odrzucenie lub oddalenie, wskazując, że decyzją z 6 sierpnia 2021 r., [...] wpisał do rejestru zabytków miejsce upamiętniające społeczność żydowską zamieszkującą G. od lat 70-tych XVIII w. do 1939 r. - teren dawnego cmentarza żydowskiego w granicach działki ewidencyjnej nr[...] ([...]) - nr rejestru zabytków województwa kujawsko-pomorskiego: [...]. Od decyzji tej żadna ze stron nie wniosła odwołania i stała się ona ostateczna. Właścicielem nieruchomości oznaczonych geodezyjnie jako działki ewidencyjne nr [...] obręb [...] jest G. G.. Przed wszczęciem postępowania w sprawie wpisania do rejestru zabytków cmentarza żydowskiego w G. oraz w trakcie jego trwania cmentarz żydowski w G. ujęty był w wojewódzkiej ewidencji zabytków na podstawie karty ewidencyjnej sporządzonej przez M. D.

w 2008 r. Z karty tej wynika, że cmentarz żydowski w G. miał być położony w granicach działki ewidencyjnej nr [...] obręb [...]

Na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w trakcie postępowania w sprawie wpisania do rejestru zabytków dawnego cmentarza żydowskiego

w G. , położnego na działce nr [...] obręb [...], ustalono, że cmentarz żydowski położony był na działce nr [...] obręb [...] a nie na działce nr [...] obręb [...], jak to wynika z karty ewidencyjnej autorstwa M. D. z 2008 r. Działka nr [...] obręb [...] stała się własnością Gminy Ż. w 1910 r. i stanowiła tzw. rezerwę cmentarną, niebędącą miejscem grzebalnym. Wyłączenie karty ewidencyjnej cmentarza żydowskiego w G. sporządzonej przez M. D. w 2008 r.

z błędną lokalizacją cmentarza, było konsekwencją ustaleń poczynionych

w postępowaniu dowodowym w sprawie wpisania do rejestru zabytków miejsca upamiętniającego społeczność żydowską zamieszkującą G. od lat 70-tych XVIII w. do 1939 r. - terenu dawnego cmentarza żydowskiego cmentarza żydowskiego w G. .

Pismem z dnia [...] lutego 2023r. skarżący wniósł o odroczenie wyznaczonej rozprawy i przekazanie odpisu skargi do Komisji Rabinicznej ds. cmentarzy żydowskich celem wypowiedzenia się.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu, albowiem sformułowany w niej przedmiot zaskarżenia nie jest objęty zakresem właściwości rzeczowej sądu administracyjnego.

Na wstępie zauważyć należy, że badanie merytorycznej zasadności skargi

w każdym przypadku poprzedzone jest sprawdzeniem, czy sprawa będąca jej przedmiotem podlega kontroli wojewódzkiego sądu administracyjnego, a mianowicie, czy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego, czy skargę wniósł uprawniony podmiot oraz czy spełnia ona wymogi formalne i została wniesiona w terminie.

Zgodnie z treścią art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: ,,p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1) decyzje administracyjne;

2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;

4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa,

z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane

w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;

5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego

i terenowych organów administracji rządowej;

6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;

8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;

9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych

w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i wówczas stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). W pojęciu sprawy sądowoadministracyjnej mieści się zatem kontrola działalności administracji publicznej w zakresie wyznaczonym enumeracjami z art. 3 p.p.s.a., a także kontrola innych kwestii rozpoznawanych

w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów p.p.s.a., jak wymienione

w art. 4 p.p.s.a. spory o właściwość lub kompetencję, a także przekazanych z mocy ustaw odrębnych. Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w cytowanych przepisach.

Z cytowanych przepisów wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie wyłącznie w sprawach ściśle przez ustawę określonych. Rolą sądu administracyjnego jest więc uprzednie zbadanie każdej z wniesionych skarg pod względem jej dopuszczalności. Dopiero stwierdzenie, że dana sprawa podlega kognicji sądów administracyjnych będzie otwierało drogę do merytorycznej oceny kwestionowanego aktu, czynności, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Odnosząc treść przywołanych przepisów do przedmiotu skargi wniesionej do tut. Sądu należy przyjąć, że nie mieści się ona w żadnej z wymienionych kategorii podlegających jurysdykcji sądów administracyjnych.

Z treści skargi wynika, że zamiarem Stowarzyszenia jest zakwestionowanie skuteczności czynności polegającej na wyłączeniu z wojewódzkiej ewidencji zabytków karty ewidencyjnej zabytku nieruchomego - cmentarza żydowskiego

w G. – tj. czynności określonej w art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 840).

Wyłączenie karty ewidencyjnej z wojewódzkiej ewidencji zabytków na podstawie ww. przepisu, na gruncie utrwalonego stanowiska judykatury, traktowane jest jako czynność materialno-techniczna organu administracji, o której mowa ww. art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Należy jednak przy tym wyjaśnić, że akt lub czynność podlega sądowej kontroli na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. jeżeli ma:

- charakter zewnętrzny, przy czym nie może to być decyzja ani postanowienie, gdyż te poddane są kontroli w ramach uregulowanych w art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a.,

- indywidualny,

- władczy w sferze z zakresu administracji publicznej i podejmowany przez podmiot wykonujący administrację publiczną,

- dotyczy uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. R. Hauser, K. Celińska-Grzegorczyk (w:) Sądowa kontrola administracji publicznej. System Prawa Administracyjnego. Tom 10, red. R. Hauser, Z. K. Niewiadomski, A. Wróbel, Warszawa 2014 r., s.176 i n.).

Należy też wyjaśnić, że powołane powyżej rozporządzenie MKiDN określa sposób prowadzenia wojewódzkiej ewidencji zabytków. Zgodnie z § 14 ust. 1 tego rozporządzenia, wojewódzki konserwator zabytków włącza kartę ewidencyjną zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków po sprawdzeniu, czy dane zawarte w karcie ewidencyjnej zabytku są wyczerpujące i zgodne ze stanem faktycznym, a także czy dokumentacja fotograficzna zabytku umożliwia jego identyfikację. Zgodnie zaś z § 15 ust. 1 rozporządzenia MKiDN o zamiarze włączenia karty ewidencyjnej zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków, o włączeniu tej karty,

o sporządzeniu nowej karty ewidencyjnej zabytku wojewódzki konserwator zabytków zawiadamia niezwłocznie właściciela lub posiadacza zabytku albo nieruchomości lub rzeczy ruchomej, która przestała być zabytkiem. Przy czym w myśl § 15 ust. 4 tego rozporządzenia włączenie karty zabytku do ewidencji nie może nastąpić wcześniej niż przed upływem 14 dni od zawiadomienia właściciela lub posiadacza zabytku

o zamiarze dokonanie tej czynności przez organ. Przepisy te konstruują istotny wymóg dotyczący zapewnienia właścicielowi lub posiadaczowi nieruchomości udziału w wymienionych w nim czynnościach. Spełnienie tego wymogu stanowi warunek legalności tych czynności. W myśl § 15 ust. 5 wojewódzki konserwator zabytków zawiadamia też właściwą gminę, w celu ujęcia zabytku w gminnej ewidencji zabytków. Istotne jest także to, że § 15 rozporządzenia MKiDN został zmieniony przez § 1 pkt 4 rozporządzenia z dnia 10 września 2019 r. (Dz. U. z 2019 r. poz. 1886) zmieniającego rozporządzenie z dniem 19 października 2019 r. Znowelizowane przepisy w obecnym stanie prawnym nakładają na organ pewne obowiązki jeszcze przed dokonaniem czynności polegającej na włączeniu karty zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków – tj. obowiązki związane

z informowaniem właściciela lub posiadacza zabytku o dokonywanych czynnościach zmierzających do włączenia karty ewidencyjnej zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków.

Z materiałów zgromadzonych w sprawie wynika, że na dzień złożenia skargi nie została jeszcze podjęta czynność polegająca na wyłączeniu z wojewódzkiej ewidencji zabytków karty ewidencyjnej zabytku nieruchomego - cmentarza żydowskiego w G. . W dacie jej złożenia WKZ dopełnił jedynie obowiązek informacyjny wynikający z ww. § 15 ust. 1 i 4 rozporządzenia MKiDN i to

w odniesieniu wyłącznie do właściciela ww działek ewidencyjnych położonych

w ustalonych granicach dawnego cmentarza żydowskiego.

W ocenie Sądu nie jest dopuszczalne wniesienie skargi na samo zawiadomienie o zamiarze podjęcia czynności wyłączenia ze zbioru kart wojewódzkiej ewidencji zabytków (i to w sytuacji, gdy nie upłynął jeszcze termin określony w § 15 ust. 4 rozporządzenia MKiDN) albowiem zaskarżona czynność (zawiadomienie z [...] lutego 2022r.) nie mieści się w katalogu aktów lub czynności objętych kontrolą sprawowaną przez sąd administracyjny określonym w art. 3 § 2 p.p.s.a. – w tym w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Przede wszystkim czynność ta nie jest przejawem władczych działań administracji publicznej. Dopiero dokonanie czynności wyłączenia ze zbioru kart wojewódzkiej ewidencji zabytków podlega kontroli sądowej. Dopiero ta czynność dotyczy uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa. Wpisanie nieruchomości do ewidencji zabytków ma bowiem wpływ na uprawnienia i obowiązki właściciela. Wynikają one na przykład z treści art. 39 ust. Prawa budowlanego, który przewiduje, ze w stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków, pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego, wydaje organ administracji architektoniczno-budowlanej w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków

Reasumując – skoro wniesiona w niniejszej sprawie skarga wyprzedziła dokonanie czynności wyłączenia ze zbioru kart wojewódzkiej ewidencji zabytków to należało przyjąć, że skarga ta nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie zaś z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

Mając na uwadze treść wydanego orzeczenia, jak również fakt, iż organ wskazany przez skarżącego w piśmie z dnia [...].02.2023r. nie przystąpił do toczącego się postępowania, należało orzec jak w punkcie 1 sentencji postanowienia.

O zwrocie wpisu od skargi Sąd orzekł na mocy art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.