Wyrok NSA oz. w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1889/98
NSA oz. w Krakowie
Data orzeczenia: 2001-08-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 613  Ochrona środowiska i ochrona przyrody
Powołane przepisy: article: art. 48 ust. 4 pkt 4
journal: Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196
law: Obwieszczenie Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 21 marca 1994 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska.
Teza: 1. Spółka cywilna jest jednostką organizacyjną, o której mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196 ze zm./. W stosunkach prawnych spółka cywilna identyfikowana jest podwójnie - jako tworzące ją podmioty /osoby/ i jako podmiot gospodarczy realizujący, na zasadach określonych w umowie spółki i w przepisach kodeksu cywilnego, wspólny cel gospodarczy. Podmiotami praw i obowiązków w stosunkach, w których występuje spółka cywilna, są wprawdzie wspólnicy, ale fakt ten nie może przemawiać za tym, że spółki cywilnej nie można traktować jako jednostki organizacyjnej.

2. Nie ma żadnych podstaw do przyjmowania, że własność nieruchomości wspólników spółki cywilnej, jest inną własnością niż własność osób fizycznych.

3. Jeżeli wycięcia drzew dokonali wspólnicy będący wspólnikami spółki cywilnej, którzy nie są właścicielami przedmiotowej nieruchomości a jedynie jej posiadaczami bowiem prowadzą na niej np. działalność gospodarczą, to obowiązani są do uzyskania stosownego zezwolenia na wycięcie drzew z wszelkimi konsekwencjami stąd płynącymi. Inna jest sytuacja wspólników będących właścicielami nieruchomości na której rosną drzewa i krzewy - do takich wspólników ma zastosowanie art. 48 ust. 4 pkt 4 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196 ze zm./.

TEZY

1. Spółka cywilna jest jednostką organizacyjną, o której mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196 ze zm./. W stosunkach prawnych spółka cywilna identyfikowana jest podwójnie - jako tworzące ją podmioty /osoby/ i jako podmiot gospodarczy realizujący, na zasadach określonych w umowie spółki i w przepisach kodeksu cywilnego, wspólny cel gospodarczy. Podmiotami praw i obowiązków w stosunkach, w których występuje spółka cywilna, są wprawdzie wspólnicy, ale fakt ten nie może przemawiać za tym, że spółki cywilnej nie można traktować jako jednostki organizacyjnej.

2. Nie ma żadnych podstaw do przyjmowania, że własność nieruchomości wspólników spółki cywilnej, jest inną własnością niż własność osób fizycznych.

3. Jeżeli wycięcia drzew dokonali wspólnicy będący wspólnikami spółki cywilnej, którzy nie są właścicielami przedmiotowej nieruchomości a jedynie jej posiadaczami bowiem prowadzą na niej np. działalność gospodarczą, to obowiązani są do uzyskania stosownego zezwolenia na wycięcie drzew z wszelkimi konsekwencjami stąd płynącymi. Inna jest sytuacja wspólników będących właścicielami nieruchomości na której rosną drzewa i krzewy - do takich wspólników ma zastosowanie art. 48 ust. 4 pkt 4 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196 ze zm./.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi "B.-S." S.C - Ryszard P. i Spółka na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 27 lipca 1998 r.(...) w przedmiocie kary pieniężnej za wycięcie drzew - skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 15.06.1998 r. (...) Prezydent Miasta S. działając na podstawie art. 48 ust. 2, art. 87b ust. 5, art. 110 ust. 1b pkt 2 ust. 2 i 3a oraz art. 110b ustawy z dnia 21 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196 ze zm. - zwaną dalej ustawą o ochronie i kształtowaniu środowiska/ oraz par. 9 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 1995 r. w sprawie wysokości, zasad i trybu nakładania kar pieniężnych za nieprzestrzeganie wymagań ochrony środowiska oraz współczynników różnicujących wysokość kar pieniężnych. /Dz.U. nr 79 poz. 399/ wymierzył udziałowcom firmy "B.-S." spółka cywilna - Ryszardowi P., Marii T. P., Stanisławowi P., Dorocie P. karę pieniężną w wysokości 3.815 zł, za usunięcie bez zezwolenia trzech drzew rosnących na terenie nieruchomości hotelu "S." w S.

Odwołanie firmy "B.-S." spółka cywilna nie zostało uwzględnione i decyzją z dnia 27.07.1998 r. (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podniesiono, że fakt wycięcia drzew jest niesporny. Również, zdaniem Kolegium, nie może ulegać wątpliwości, że na wycięcie przedmiotowych drzew należało uzyskać zezwolenie. Nie podzieliło Kolegium zdania odwołujących się, że na wycięcie tych drzew wydano zezwolenie. Spółce wydano trzy zezwolenia na wycięcie drzew, ale innych gatunków i rozmiarów. Usprawiedliwieniem działania spółki nie może być nie wiedza, z uwagi na brak oznaczenia drzew, iż wydane pozwolenia nie dotyczyły przedmiotowych drzew. Jeżeli odwołujący się mieli wątpliwości, co do zezwolenia na wycięcie drzew, mogli się zwrócić do właściwego organu o pomoc w identyfikacji drzew. Poza tym, porównanie gatunków drzew, na których wycięcie uzyskano pozwolenie /wśród których, nie było zezwolenia na wycięcie grochodrzew/ z drzewami wyciętymi wskazuje na to, że odwołujący się byli świadomi, że wycinają drzewa nie objęte zezwoleniem. Nie może również działania spółki usprawiedliwiać twierdzenie, że usuniecie drzew nastąpiło w ramach cięć pielęgnacyjnych bowiem okoliczność ta mogłaby być rozważana w ramach postępowania o zezwolenie na wycięcie drzew, a nie w ramach obecnego postępowania.

Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożyła "B.-S." spółka cywilna i wnosząc ojej uchylenie zarzuciła, iż zaskarżona decyzja jest sprzeczna z treścią ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska ponieważ:

- skarżący byli przekonam, że przedmiotowe drzewa objęte były decyzją-zezwoleniem z dnia 10.07.1995 r., a Samorządowe Kolegium Odwoławcze sprzecznie z treścią tej decyzji ustala, że nie występowały w niej grochodrzewy.

- art. 48 ust. 4 pkt 4 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska nie wymaga zezwolenia na wycinkę drzew i krzewów, których wiek nie przekracza 30 lat, gdy wycinki dokonuje osoba fizyczna na terenie nieruchomości stanowiącej jej własność lub która jest przedmiotem użytkowania wieczystego. Spółka cywilna nie posiada osobowości prawnej a właścicielami nieruchomości są osoby fizyczne Ryszard P. i Stanisław P.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu, dodatkowo podnosząc, że w sprawach o wydanie zezwolenia na wycięcie drzew występowała firma "B.-S." jako jednostka organizacyjna w rozumieniu art. 86 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, a potrzeba wycinki związana była z możliwością kontynuowania robót adaptacyjno-budowlanych i remontowych hotelu "S.". Faktem jest, że w decyzjach zezwalających na wycięcie drzew - występują grochodrzewy, jednakże określone w tych decyzjach wymiary, nie okrywają się z obwodami drzew, których dotyczy niniejsze postępowanie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z art. 48 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska jednostki organizacyjne i osoby fizyczne są obowiązane utrzymywać we właściwym stanie drzewa i krzewy rosnące na użytkowanych nieruchomościach a usunięcie drzew i krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić za zezwoleniem wójta, burmistrza albo prezydenta miasta. Wyjątek od zasady uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew zawiera ust. 4 wyżej cytowanego art. 48, stanowiąc, że takiego zezwolenia nie wymaga się w przypadkach dotyczących:

1/ drzew i krzewów owocowych,

2/ drzew i krzewów sadzonych na plantacjach,

3/ drzew i krzewów, których wiek nie przekracza 5 lat, z zastrzeżeniem pkt 4,

4/ drzew i krzewów, których wiek nie przekracza 30 lat, usuwanych z terenu nieruchomości stanowiących własność lub będących w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych.

Dla rozstrzygnięcia sprawy, istotna jest wykładnia art. 48 ust. 4 pkt 4 cytowanej ustawy, który zwalnia od uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów których wiek nie przekracza 30 lat, usuwanych z terenu nieruchomości stanowiących własność lub będących w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych. Decyzja organu I instancji określa, że przedmiotowe drzewa usunięte zostały z terenu nieruchomości hotelu "S." przy ul. K. 18 w S. Skarżący do skargi załączyli odpis z księgi wieczystej, z którego wynika, że dz. ewid. 1101 objęta jest KW 24.048 i stanowi współwłasność Ryszarda Witolda P. i Stanisława P. "na zasadzie spółki cywilnej".

Zdaniem Kolegium, zawartym w odpowiedzi na skargę, fakt własności osób fizycznych tworzących spółkę cywilną, nie ma znaczenia dla sprawy bowiem wspólników firmy "B.-S." spółka cywilna, należy traktować jako jednostkę organizacyjną w rozumieniu art. 86 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska. Tymczasem skarżący, twierdzą, że ma do nich zastosowanie art. 48 ust. 4 pkt 4 cytowanej ustawy bowiem nieruchomość z której wycięto drzewa stanowi własność spółki cywilnej Ryszarda Witolda P. i Stanisława P. Przy rozstrzyganiu sprawy nie można pominąć kwestii, tożsamości spółki cywilnej Ryszarda Witolda P. i Stanisława P. i spółki pod nazwą "B.-S." spółka cywilna. Z decyzji organu I instancji, wynika, że wspólnikami spółki pod nazwą "B.-S." są Ryszard P., Maria T.-P., Stanisław P. i Dorota P. A więc inne osoby niż wspólnicy spółki cywilnej którym przysługuje prawo własności dz. ewid. 1101 obj. KW 24.048. Spółka prawa cywilnego, o której mowa w art. 860 Kc, a której ustawodawca nie przyznał osobowości prawnej pozostaje według obowiązującego porządku prawnego spółką osobową, organizacją wspólników, związanych wspólnością w celu gospodarczego i współwłasnością łączną w odniesieniu do zgromadzonego majątku spółki. Podmiotowość prawna przysługuje w niej tylko wspólnikom.

W orzecznictwie i w doktrynie przeważa pogląd, że "spółka prawa cywilnego jest jednostką organizacyjną nie mającą osobowości prawnej, utworzoną zgodnie z przepisami prawa". Przepisy ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska wprowadzają szereg ograniczeń prawa własności, m.in. przez wprowadzenie wymogu uzyskania zezwolenia na wycięcie drzew i krzewów. Ale jako przepisy ograniczające prawo własności, muszą podlegać wykładni ścieśniającej. I tak, jak to już powiedziano wyżej, omawiany art. 48 ust. 4 pkt 4 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, zwalnia od uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów których wiek nie przekracza 30 lat, usuwanych z terenu nieruchomości stanowiących własność lub będących w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych. Nie ma żadnych podstaw do przyjmowania, że własność nieruchomości wsporników spółki cywilnej, jest inną własnością niż własność osób fizycznych. Tak więc na pierwszy rzut oka, można by przyjąć, że zarzut skargi naruszenia art. 48 ust. 4 pkt 4 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska jest trafny.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak również w literaturze /zob. wyrok NSA z dnia 2.02.2000 r. SA/Rz 2248/99 - OSP 2001 z. 4 poz. 60, a także W. Radecki - Ustawa o ochronie i kształtowaniu środowiska. Komentarz, pod redakcją J. Sommera, Wydawnictwo Prawo Ochrony Środowiska, Wrocław 1995, str. 178-179/, przyjmuje się, że karę pieniężną za usunięcie drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia organu gminy, wymierza się tylko podmiotom wymienionym w art. 48 ust. 1 ustawy, a więc właścicielom lub posiadaczom samoistnym lub zależnymi nieruchomości, na których zostały usunięte drzewa lub krzewy.

Jeżeli wycięcia drzew dokonali wspólnicy będący wspornikami spółki cywilnej, którzy nie są właścicielami przedmiotowej nieruchomości a jedynie jej posiadaczami bowiem prowadzą na niej np. działalność gospodarczą, to obowiązani są do uzyskania stosownego zezwolenia na wycięcie drzew z wszelkimi konsekwencjami stąd płynącymi. Inna jest sytuacja wsporników będących właścicielami nieruchomości na której rosną drzewa i krzewy - do takich wspólników ma zastosowanie art. 48 ust. 4 pkt 4 cytowanej ustawy.

W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym przeprowadzono dowód z pozwolenia na budowę. Z decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę z dnia 1.06.1998 r., wydanej przez Prezydent Miasta S., wynika, że decyzja ta została wydana dla inwestora "B.-S." spółka cywilna. Nie wszystkie osoby tworzące wspomnianą spółkę cywilną są właścicielami przedmiotowej nieruchomości. Natomiast spółka "B.-S.", jest tylko posiadaczem przedmiotowej nieruchomości, i jako posiadacz, a nie właściciel, obowiązana była uzyskać zezwolenie na wycięcie drzew. Obowiązek ten zresztą został jednoznacznie nałożony na wspólników spółki "B.-S." w decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę.

Drugi zarzut skargi, iż spółka cywilna pn. "B.-S." posiadała zezwolenie na wycięcie przedmiotowych drzew, jest chybiony. Proste porównanie uzyskanych zezwoleń z wyciętymi drzewami wskazuje jednoznacznie, że na wycięte drzewa spółka ta nie posiadała zezwolenia. Fakt czynienia starań tej spółki o uzyskanie zezwolenia, może wskazywać jedynie na to, że to ta spółka, była posiadaczem przedmiotowej nieruchomości i zobowiązana była do uzyskania stosownych zezwoleń. Spółka cywilna jest jednostką organizacyjną, o której mowa w ustawie o ochronie i kształtowaniu środowiska. W stosunkach prawnych spółka cywilna identyfikowana jest podwójnie - jako tworzące ją podmioty /osoby/ i jako podmiot gospodarczy realizujący, na zasadach określonych w umowie spółki i w przepisach kodeksu cywilnego, wspólny cel gospodarczy. Podmiotami praw i obowiązków w stosunkach, w których występuje spółka cywilna, są wprawdzie wspólnicy, ale fakt ten nie może przemawiać za tym, że spółki cywilnej nie można traktować jako jednostki organizacyjne.

Art. 110 ust. 1b pkt 2 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, za naruszanie przez jednostki organizacyjne wymagań ochrony środowiska, polegające na usuwaniu drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia przewiduje karę pieniężną którą wymierza wójt, burmistrz albo prezydent miasta. Tak jak to powiedziano wyżej, wycięcia dokonała spółka cywilna "B.-S.", która nie była właścicielem nieruchomości na której rosły wycięte drzewa, obowiązana więc była do uzyskania stosownego zezwolenia, do którego uzyskania - co należy podkreślić -zobowiązana była udzielonym pozwoleniem na budowę.

W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że dokonana kontrola sądowa nie wykazała aby zaskarżona decyzja naruszała prawo i dlatego też na mocy art. 27 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym orzeczono jak w sentencji.