Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1068/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-02-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę o wznowienie postępowania

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Marciniak, Sędziowie sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, sędzia WSA Joanna Skiba (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 lutego 2021 r. sprawy ze skargi U.T. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 marca 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 3251/18 w sprawie ze skargi U. T. na postanowienie Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę o wznowienie postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 26 marca 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 3251/18 oddalił skargę U. T. na postanowienie Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] września 2018 r. nr [...], którym to postanowieniem Minister utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] marca 2017 r., o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy w [...] z[...] listopada 1979 r. nr [...].

Odpis powyższego wyroku doręczony został pełnomocnikowi skarżącej w dniu [...] kwietnia 2019 r. W ustawowym terminie pełnomocnik skarżącej nie złożył wniosku o sporządzenie uzasadnienia, natomiast pismem z[...] kwietnia 2019 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem oraz o sporządzenie uzasadnienia wyroku.

Postanowieniem z 22 sierpnia 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku z uzasadnieniem oraz o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 26 marca 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 3251/18. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 19 lutego 2020 r. sygn. akt I OZ 35/20 oddalił zażalenie U. T. na powyższe postanowienie. Odpis powyższego postanowienia skarżąca otrzymała[...] marca 2020 r. Postanowieniem z 11 marca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił sporządzenia i doręczenia uzasadnienia wyroku z 26 marca 2019 r. Postanowieniem z 27 maja 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że wyrok z 26 marca 2019 r. jest prawomocny od 3 maja 2019r.

Postanowieniem z 8 sierpnia 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1515/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę U. T. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem z 29 marca 2019 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniósł, że skarga o wznowienie postępowania może dotyczyć jedynie wyroku prawomocnego w dacie złożenia skargi. Natomiast w dniu złożenia skargi przez skarżącą, wyrok z 26 marca 2019 r. nie był prawomocny, a więc złożoną skargę jako przedwczesną należało odrzucić.

Pismem z[...] września 2019 r. U. T. ponownie złożyła skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem z 26 marca 2019 r. w sprawie IV SA/WA 3251/18 wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia niniejszej skargi.

Postanowieniem z 27 listopada 2019 r. sygn. akt I SA/WA 2113/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę z[...] września 2019 r. o wznowienie postępowania sądowego. W uzasadnieniu wskazał, iż wyrok z 26 marca 2019 r , sygn. akt IV SA/ WA 3251/18 na dzień złożenia skargi nadal jest nieprawomocny. W sprawie sygn. akt IV SA/WA 3251/18 skarżąca bowiem zainicjowała postępowanie zażaleniowe na postanowienie z 22 sierpnia 2019 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a tym samym wyrok z 26 marca 2019 r. nie może stać się prawomocny do czasu zakończenia postępowania zażaleniowego. Ponieważ w dniu wniesienia kolejnej skargi o wznowienie postępowania, nadal nie było prawomocnego wyroku, skargę jako przedwczesną należało ponownie odrzucić.

Skarżąca pismem z[...] marca 2020 r. ponownie wniosła skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem z 26 marca 2019 r., wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Jako podstawę wznowienia wskazała art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej jako: "p.p.s.a."). W uzasadnieniu skargi podniosła, iż w sprawie IV SA/Wa 3251/18 reprezentowana była przez profesjonalnego pełnomocnika, który nie dochował wymogów należytej staranności w prowadzeniu sprawy. Wskutek nieprawidłowego procedowania i zaniedbań, nie złożył w ustawowym terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia, w następstwie czego, uniemożliwił wniesienie skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżąca podniosła, iż została faktycznie pozbawiona prawa do reprezentowania swoich interesów i popierania swojego żądania przed sądem, pozbawiono ją podejmowania czynności procesowych, co w efekcie doprowadziło do pozbawienia jej prawa do sądu, zagwarantowanego w art. 45 Konstytucji RP, która gwarantuje każdemu obywatelowi prawo do sprawiedliwego rozpoznania sprawy. Decyzja o niezłożeniu w ustawowym terminie wniosku o uzasadnienie wyroku podjęta została przez pełnomocnika bez konsultacji ze skarżącą, również informację o zapadłym wyroku przekazano jej już po upływie terminu do skutecznego złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. W piśmie z [...] lipca 2020 r. skarżąca uzupełniła skargę o wznowieni o przesłankę określoną w art. 273 § 1 p.p.s.a. Do pisma dołączyła m.in. postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z [...] listopada 2018 r. sygn.. akt [...] utrzymujące w mocy postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] – [...] w [...] o odmowie wszczęcia dochodzenia w sprawie podrobienia podpisu U. S. na zwrotnym poświadczeniu odbioru postanowienia Wójta Gminy [...] z[...] marca 2003 r. - wobec przedawnienia karalności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga o wznowienie postępowania sądowego nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania nie jest zwykłym postępowaniem sądowym ani też postępowaniem ze skargi kasacyjnej, lecz ma ono charakter nadzwyczajny, gdyż może doprowadzić do wzruszenia prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego. Ze względu na wyjątkowy charakter tego postępowania muszą być zachowane wymogi określone w dziale VII ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Przepis art. 280 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci. W myśl art. 281 p.p.s.a. sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i jeżeli brak jest ustawowej podstawy wznowienia lub termin do wniesienia skargi nie został zachowany, odrzuca skargę o wznowienie. Sąd może jednak po rozważeniu stanu sprawy połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy. Podkreślenia przy tym wymaga, że badanie o jakim mowa w ww. przepisach nie jest badaniem zasadności skargi o wznowienie. Celem tego badania jest bowiem stwierdzenie, czy spełnione zostały warunki formalne, które umożliwiają rozpatrzenie samej skargi o wznowienie postępowania.

Zgodnie z art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. W przedmiotowej sprawie U. T. informację o wyroku z dnia 26 marca 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 3251/18 uzyskała [...] kwietnia 2019 r. Pierwszą skargę o wznowienie postepowania sądowego złożyła [...] kwietnia 2019 r., drugą[...] września 2019 r. Obie skargi zostały odrzucone jako niedopuszczalne, gdyż zostały wniesione od nieprawomocnego wyroku. W dacie składania obu skarg nie został bowiem jeszcze rozpoznany wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku z 26 marca 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 3251/18. Wniosek ten został rozpoznany prawomocnie dopiero w dacie 19 lutego 2020 r. tj. w dacie rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie U. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w warszawie z 22 sierpnia 2019 r. Odpis postanowienia NSA został doręczony skarżącej [...] marca 2020 r., zaś niniejsza skarga o wznowienie postępowania została złożona [...] marca 2018 r. Natomiast samo złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, jeżeli wniosek został prawomocnie oddalony, nie ma wpływu na datę uprawomocnienia się orzeczenia (por. M. Sychowicz, Z problematyki prawomocności orzeczeń w procesie cywilnym, PS 1996/11–12). Z uwagi na zaistniały stan faktyczny w niniejszej sprawie doszło zatem to takiej sytuacji, że wyrok z 26 marca 2019 r. stał się prawomocny z dniem 3 maja 2019 r., ale wiedzę o tym skarżąca miała dopiero w dacie [...] marca 2020r. Zdaniem sądu dopiero od tej daty należy liczyć termin do wniesienia skargi o wznowienie. Skoro zatem skarga została wniesiona [...] marca 2020 r. (data nadania na poczcie), należy uznać, że została ona wniesiona z zachowaniem trzymiesięcznego terminu określonego w art. 277 p.p.s.a.

Odnosząc się do wynikających z art. 279 w zw. z art. 273 wymogów Sąd w niniejszym składzie opowiada się za poglądem, iż badanie, o którym mowa w art. 280 p.p.s.a. nie jest badaniem zasadności skargi. Podstawą oceny dopuszczalności skargi, także w świetle treści art. 281 p.p.s.a., są bowiem twierdzenia zawarte w skardze, a dopiero ich konfrontacja z rzeczywistym stanem rzeczy prowadzić może do uznania ich zasadności albo bezzasadności a zatem materialnej oceny (por. A. Kabat (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, ; także J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008, i powołane tam poglądy).

Ponadto zdaniem sądu, w sytuacji gdy jedna ze wskazanych podstaw wznowienia została wniesiona w terminie, później uzupełnione podstawy wznowienia również należy rozpoznać merytorycznie w ramach już wznowionego postępowania. Z tej perspektywy należy zatem uznać, że skarga została wniesiona w terminie, zaś powołane przez skarżącą podstawy wznowienia to jest: pozbawienie strony możliwości działania oraz orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo uzyskanym za pomocą przestępstwa, odpowiadają ustawowym podstawom wznowienia z art. 271 pkt 2 i 273 § 1 p.p.s.a.

W ocenie Sądu, wniesiona skarga o wznowienie postępowania sądowego nie ma jednak uzasadnionych podstaw. Przy czym wyjaśnić należy, że samo sformułowanie podstawy wznowienia postępowania w sposób odpowiadający przepisom art. 271-274 powołanej wyżej ustawy nie oznacza, że taka skarga w istocie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego jej uzasadnienia wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi.

Strona skarżąca jako podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego wskazała przesłankę przewidzianą w art. 271 pkt 2 p.p.s.a., twierdząc, że wskutek naruszenia prawa była pozbawiona możliwości działania w sprawie zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 26 marca 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 325/18.

Zgodnie z powołanym przepisem można żądać wznowienia postępowania z powodu jego nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania. Aby doszło do wznowienia postępowania na podstawie powołanego art. 271 pkt 2 muszą zostać spełnione łącznie trzy przesłanki:

a) w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania,

b) strona została pozbawiona możności działania oraz

c) bezpośrednią i wyłączną przyczyną pozbawienia strony możności działania było naruszenie przepisów prawa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2011 r., sygn. akt II FSK 1699/09 publik. CBOSA). O pozbawieniu możności działania można mówić, gdy stronie nie dano w ogóle możliwości działania lub z przyczyny leżącej poza nią nie mogła ona w ogóle wziąć udziału w sprawie. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie zachodziła podstawa wznowienia postępowania przewidziana w powołanym art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Jak wynika z akt sprawy, U. T. w sprawie reprezentowana była przez profesjonalnego pełnomocnika, pełnomocnikowi doręczano została odpowiedź na skargę, poinformowany został również o rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, w dniu [...] kwietnia 2019 r. została mu też doręczona sentencja wyroku z 26 marca 2019 r. Po stronie sądu nie wystąpiły więc żadne uchybienia, które pozbawiałby skarżącą możności działania. Natomiast ewentualne niewłaściwe wykonywanie obowiązków przez pełnomocnika, nawet prowadzące do negatywnych dla strony konsekwencji, nie mieści się w zakresie przesłanki braku możności działania, o której mowa w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Jest to pogląd ugruntowany i niekwestionowany w orzecznictwie, który Sąd w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela (por. przykładowo: postanowienie NSA z 11 lutego 2005 r. I OSK 1160/04, postanowienie NSA z 15 lutego 2012 r., I GKS 155/12, postanowienie WSA w Gliwicach z 27 maja 2010 r., II SA/Gl 50/1 publik. CBOSA). Tym samym całkowicie bezpodstawne są zawarte w skardze o wznowienie postępowania sądowego zarzuty, jakoby skarżąca została pozbawiona możności działania.

Z kolei art. 273 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. stanowi, że można żądać wznowienia na tej podstawie, że orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym lub orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa.

W niniejszej sprawie skarżąca powołała się na fakt podrobienia dokumentów, na dowód czego złożyła postanowienie Sądu Rejonowego w [....] z [...] listopada 2018r. sygn. akt [...], utrzymujące w mocy postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] – [...] w [...] o odmowie wszczęcia dochodzenia w sprawie podrobienia podpisu U. S. na zwrotnym poświadczeniu odbioru postanowienia Wójta Gminy [...] z[...] marca 2003 r. oraz w sprawie podrobienia podpisu J. S. w dacie nieustalonej w 1978 r. w nieustalonym miejscu na protokole granicznym tj. o przestępstwo z art. 270 § 1 k.k. - wobec przedawnienia karalności. Przede wszystkim zauważyć należy, że podrobienie lub przerobienie dokumentu stanowi podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego jedynie wówczas, gdy dowód z powyższego dokumentu został przeprowadzony w trybie art. 106 § 1 p.p.s.a. w postępowaniu przed sądem, który wydał prawomocne orzeczenie będące przedmiotem skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego (por. komentarz do art. 273 p.p.s.a., (w:) Woś Tadeusz (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, WK 2016 i wyrok NSA z dnia 28 marca 2007 r., I OSK 16/07 CBOSA). W sprawie będącej przedmiotem skargi dowód taki nie był przeprowadzany. Ponadto należy zauważyć, że przedmiotem oceny sądu w sprawie zakończonej wyrokiem z 26 marca 2019 r. było postanowienie Ministra Inwestycji i Rozwoju, dotyczące odmowy wszczęcia z wniosku U. T. postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy w [....] z dnia[...] listopada 1979 r. nr [...] w określonej części. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego postanowienia, stanowił art. 61a § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Rozstrzygnięcie wydane w trybie art. 61a k.p.a. ma charakter formalny i oznacza, że organ po wstępnej analizie dochodzi do wniosku, że brak jest możliwości prowadzenia postępowania administracyjnego z uwagi na brak przedmiotu rozstrzygnięcia lub brak wniosku uprawnionego podmiotu. Podkreślenia również wymaga, że organ wydając takie postanowienie nie orzeka co do istoty sprawy. Zatem kwestie związane z postępowaniem rozgraniczeniowym czy też z postępowaniem wywłaszczeniowym w sprawie zakończonej wydaniem wyroku z 26 marca 2019 r. nie były przedmiotem oceny ani przed organami administracji, ani też przed sądem. Przytoczona regulacja pozwala bowiem na rozróżnienie wstępnego etapu postępowania administracyjnego - jego wszczęcia, od etapu merytorycznego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia żądania strony co do istoty przez wydanie decyzji administracyjnej.

Reasumując, skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego nie zasługuje na uwzględnienie.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd - na podstawie art. 282 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł jak w sentencji.

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na mocy zarządzenia wydanego w oparciu o art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID – 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), w związku z zarządzeniem Prezesa NSA z dnia 16 października 2020 r.