Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2554/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-09-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6279 Inne o symbolu podstawowym  627
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 135, 138
journal: Dz.U. 2003 nr 128 poz 1175
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Wójcik, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Protokolant ref. staż. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2015 r. sprawy ze skargi C. z siedzibą w L. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary administracyjnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] października 2015 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, po rozpatrzeniu odwołania przewoźnika C., od decyzji Wojewody [...] z dnia [...].08.2014r. nr [...] orzekającej o nałożeniu na przewoźnika kary administracyjnej w wysokości 3.000 EUR, (w przeliczeniu na złote wg średniego kursu ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski 12.597 złotych) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że dniu [...].02.2014 r. Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o wymierzenie kary administracyjnej przewoźnikowi wskazując, iż w dniu [...].01.2014r. przywiózł on autokarem relacji K. – R. obywatela [...], V. I., który nie posiadał wymaganego i zezwolenia uprawniającego go do wjazdu i pobytu na terytorium Polski. W dokumencie podróży cudzoziemca zamieszczona była wiza Schengen wielokrotnego wjazdu, nr [...]/tranzyt, wydana w dniu [..].01.2014 r. przez konsula Rzeczypospolitej Polskiej w [...], ważna od dnia [...].01.2014r. do dnia [...].04.2014 r., na 20 dni.

Przesłuchany przez funkcjonariuszy Straży Granicznej w dniu [...].01.2014r. V. I. oświadczył, że jechał do Anglii na dwa tygodnie w odwiedziny do swojej siostry. Oświadczył, że posiada wizę upoważniającą do pobytu na terenie Anglii, ponadto wskazał, że posiada wizę Schengen (tranzytową) "ale jak się okazało jest jeszcze nieważna." Ponadto cudzoziemiec zeznał, że kiedy wsiadał do autobusu nikt nie sprawdził mu paszportu ani wizy. Kierowca autobusu wskazał, że wie jakie ciążą obowiązki na przewoźniku, jednak zaznaczył, że przeoczył sprawdzenie paszportu i wizy tej osoby oraz oświadczył, że wpuścił cudzoziemca do autobusu nie sprawdzając mu paszportu ani wizy, lecz jedynie bilet na autobus.

Organ podniósł, że stosownie do postanowień art. 13 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach cudzoziemiec może przekroczyć granicę i przebywać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli posiada dokumenty wymienione w tym przepisie:

Zgodnie z art. 5 ust. 4 lit. a Kodeksu granicznego Schengen, na zasadzie odstępstwa od ust. 1 obywatelom państw trzecich, którzy nie spełniają wszystkich warunków ustanowionych w ust. 1, jednakże posiadają dokument pobytowy lub wizę długoterminową, zezwala się na wjazd na terytorium innych państw członkowskich w celu tranzytu, tak aby mogli oni dotrzeć na terytorium państwa członkowskiego, które wydało dokument pobytowy lub wizę długoterminową, chyba że ich nazwiska znajdują się w krajowym wykazie wpisów państwa członkowskiego, którego granice zewnętrzne usiłują przekroczyć, a wpisowi towarzyszy instrukcja odmowy wjazdu lub tranzytu.

Organ podkreślił, że z treści samego przepisu art. 135 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach wynika, że podjęcie działań przez przewoźnika ma charakter celowy. Powinny one dążyć do upewnienia się, że cudzoziemiec będący jego pasażerem posiada odpowiednie określone w tym przepisie dokumenty. Nie mogą zatem być sprowadzone tylko do formalnej czynności sprawdzenia, czy cudzoziemiec posiada jakikolwiek dokument, który mieściłby się w tym katalogu. Przewoźnik lub działający w jego imieniu pracownicy powinni dążyć do ustalenia czy pasażerowie posiadają odpowiednie dokumenty także poprzez analizę ich treści. Rezultatem zaś tej analizy powinien być stan pewności (upewnienie się), że pasażer taki dokument posiada, tzn. że w oparciu o posiadane dokumenty przekroczy granicę.

Z uwagi na wstąpienie Polski do strefy Schengen podstawowe znaczenie dla przewoźnika wykonującego usługi w zakresie takim jak skarżący było zapoznanie się w niezbędnym zakresie z właściwymi przepisami regulującymi ruch w tej strefie. Ryzyko nieznajomości przepisów obowiązujących w tym zakresie obciąża przewoźników.

W ocenie organu obowiązek przewoźnika wynikający z art. 135 i 138 ustawy o cudzoziemcach wskazuje, iż dokonywane przez przewoźnika czynności ograniczają się tylko do treści dokumentów pasażerów. Zachowanie przewoźnika musi charakteryzować się wysokim stopniem staranności, który jest jednak współmierny do zakresu kontroli, jaka wynika z art. 135 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Jeżeli zatem analiza treści dokumentu wskazuje, że jest on nieważny, ponieważ wygasł termin jego ważności lub ważność dokumentu jeszcze się nie rozpoczęła, bądź został już wykorzystany, przewoźnik (bądź działająca w jego imieniu osoba) powinna to stwierdzić.

Nałożenie samej kary w przypadku wystąpienie wskazanych wyżej przesłanek jest obligatoryjne, jednak do uznania organu pozostawiono wysokość samej kary (od 3000 - 5000 euro za każda przywiezioną osobę).

Organ podkreślił, że cudzoziemiec nie spełniał warunków wjazdu na terytorium Polski, a także do strefy Schengen, określonych w art. 13 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach i art. 5 ust. 1 Kodeksu granicznego Schengen. Posiadana przez V. I. wiza Schengen, na podstawie której zamierzał przekroczyć granicę w kierunku do Polski nie uprawniała go do wjazdu na to terytorium w dniu [...].01.2014r., gdyż rozpoczynała ważność w dniu [...].01.2014r. Stwierdzenie tej okoliczności było możliwe w przypadku wglądu w posiadaną przez cudzoziemca wizę.

Odnosząc się do treści odwołania Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców podał, że cudzoziemiec, jak sam zeznał do protokołu przesłuchania, nie posiadał żadnego innego dokumentu uprawniającego go do wjazdu na terytorium strefy Schengen w tym na terytorium Polski i dlatego organ I instancji w uzasadnieniu decyzji odniósł się min. do dokumentu podróży cudzoziemca i zamieszczonej w nim wizy, ponieważ cudzoziemiec tylko takimi dokumentami się legitymował.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł C. reprezentowany przez adwokata, zarzucając zaskarżonej decyzji:

1. naruszenie art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach, poprzez zaniechanie analizy dokumentów jakie posiadał w dniu [...] stycznia 2014 r. V. I. i oparcie się tylko i wyłącznie o wymóg posiadania ważnej wizy podczas gdy w/w przepis obliguje do ustalenia wszystkich dokumentów upoważniających do przekroczenia granicy i przebywania na terytorium Polski;

2. brak należytego rozpoznania sprawy poprzez zaniechanie ustalenia rodzaju dokumentów lub dokumentu jakim dysponował V. I. na przejściu granicznym w [...] w dniu w dniu [...] stycznia 2014 r. i ograniczenie statusu prawnego pobytu w/w wyłącznie do ważnej wizy, mimo ze z informacji wynikających z materiału dowodowego sprawy nie wynika, iż V. I. nie posiadał innych dokumentów uprawniających go do pobytu i przejazdu na terytorium Polski;

3. naruszenie art. 135 ust. 1 i art 135 ust 2 ustawy poprzez uznanie, że czynności jakie przeprowadził wobec V. I. przedstawiciel C. są niewystarczające i świadczą o nienależytej staranności;

4. naruszenie art 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nienależyte wyjaśnienie podstaw faktycznych wydanej decyzji w szczególności w zakresie wspomnianych wyżej w zarzutach dowodów opozycyjnych w stosunku do ustaleń kontroli,

V. Naruszenie art 77 § 1 K.pa. poprzez niewyjaśnianie wszystkich okoliczności sprawy w tym przede wszystkim wskazanych wyżej w zarzutach niniejszej skargi.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że nieprawidłowości jakich już na wstępie postępowania dopuścił się organ kontroli (zaniechanie ustalenia faktu posiadania wymaganej prawem dokumentacji przez V. I. z ograniczeniem rozpoznania tylko i wyłącznie do ważnej wizy) skutkowały uznaniem, niezgodnym z prawdą, że skarżący nie dołożył, należytej staranności przy realizacji obowiązków wynikających z art. 135 ustawy.

W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 135 ust. 1 i 2 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2011 Nr 264 poz.1573 j.t. ze zm.), która w niniejszej sprawie miała zastosowanie z uwagi na treść art. 513 ust. 1 pkt 2 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, przewoźnik, który drogą powietrzną lub morską przywiózł cudzoziemca do granicy, jest obowiązany do podjęcia działania dla upewnienia się, że cudzoziemiec zamierzający wjechać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej posiada ważny dokument podróży uprawniający do przekroczenia granicy, wymaganą wizę lub inny ważny dokument uprawniający do wjazdu i pobytu na terytorium, zezwolenie na wjazd do innego państwa lub zezwolenie na pobyt w innym państwie Jeżeli zezwolenia takie są wymagane. Obowiązek, o którym mowa w ust. 1, dotyczy także przewoźników wykonujących regularne przewozy osób w międzynarodowym transporcie drogowym, z wyjątkiem ruchu przygranicznego.

Konsekwencją niespełnienia obowiązku o którym mowa w powyższym przepisie jest zgodnie z art. 138 ust. 1, 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach nałożenie na przewoźnika, który drogą powietrzną lub morską przywiózł do granicy cudzoziemca nieposiadającego ważnego dokumentu podróży uprawniającego do przekroczenia granicy, wymaganej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zezwolenia na wjazd do innego państwa lub zezwolenia na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane, kary administracyjnej w wysokości stanowiącej równowartość od 3000 do 5000 Euro za każdą przywiezioną osobę.

Oznacza to, że odpowiedzialności administracyjnej podlegają jedynie podmioty prowadzące przewozy osób w ruchu drogowym charakteryzujące się wysokim stopniem profesjonalizacji usług, od których można oczekiwać, że sprostają obowiązkom wiążącym się z prowadzeniem tego typu usług.

Z ustalonego i niekwestionowanego stanu faktycznego wynika, że w dniu [...].01.2014r. ok. godziny [...] pasażer autobusu kursowego relacji K. – R. należącego do C. - obywatel [...] V. I. zamierzał wjechać w drogowym przejściu granicznym w [...] na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W dokumencie podróży cudzoziemca zamieszczona była wiza Schengen wielokrotnego wjazdu, nr [...]/tranzyt, wydana w dniu [...].01.2014 r. przez konsula Rzeczypospolitej Polskiej w [...], ważna od dnia [...].01.2014 r. do dnia [...].04.2014 r., na 20 dni.

W dniu [...] stycznia 2014 r. o godz. [...] przesłuchano świadka – kierowcę autobusu, który zeznał, że wie o obowiązku sprawdzania przez przewoźnika dokumentów podróży pasażerów, jednak przeoczył weryfikację paszportu i wizy V. I..

W dniu [...] stycznia 2014 r. o godz. [...] Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] wydał decyzję nr [...] o odmowie wjazdu V. I. na teren RP z powodu braku ważnej wizy lub dokumentu pobytowego.

Z powyższego jednoznacznie wynika, iż cudzoziemiec nie spełniał warunków wjazdu na terytorium Polski, a także do strefy Schengen, określonych w art. 13 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach i art. 5 ust. 1 Kodeksu granicznego Schengen. Posiadana przez cudzoziemca wiza Schengen, na podstawie której zamierzał przekroczyć granicę w kierunku do Polski nie uprawniała go do wjazdu na to terytorium w dniu [...].01.2014r., gdyż rozpoczynała ważność w dniu [...].01.2014r.

Organy prawidłowo ustaliły, że pracownik przewoźnika, który przywiózł cudzoziemca z terytorium [...] do granicy Rzeczypospolitej Polskiej, nie dopełnił nawet minimum staranności, aby ustalić, czy posiadał on w dniu [...] stycznia 2014 r. ważne zezwolenie uprawniające do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przesłuchany na tę okoliczność kierowca autobusu sam przyznał, że "przeoczył sprawdzenie paszportu i wizy tej osoby". Wobec tego zaniechanie powinności weryfikacji dokumentów podróży pasażerów w celu sprawdzenia, czy posiadają oni uprawnienia na wjazd na terytorium Polski obciąża przewoźnika odpowiedzialnością za naruszenie art. 135 ustawy o cudzoziemcach i wyczerpuje dyspozycję zawartą w art. 138 tej samej ustawy.

Całkowicie nietrafne są podniesione w skardze zarzuty dotyczące naruszenia przez organy przepisów postępowania administracyjnego, a zwłaszcza te wskazujące, że "z materiału dowodowego sprawy nie wynika, że V. I. nie posiadał innych dokumentów uprawniających go do pobytu i przejazdu na terytorium RP". Z protokołu przesłuchania z dnia [...] stycznia 2014 r,. godz. [...] wynika, że V. I. na pytanie "Czy posiada Pan wizę lub inny dokument uprawniający do wjazdu i pobytu na terytorium Polski lub innych Państw Strefy Schengen" odpowiedział, że ma wizę tranzytową Schegnen, ale, jak się okazało jest jeszcze nieważna. Ponadto cudzoziemiec wskazał, że jego wiza miała być ważna razem z biletem autobusowym, ponieważ na jego podstawie wyrobił wizę. Podkreślił także, że w autobusie sprawdzono mu tylko bilet.

Z powyższych zeznań cudzoziemca jednoznacznie wynika, że nie posiadał on innego dokumentu podróży uprawniającego do przekroczenia granicy. Skarżący natomiast w żaden sposób nie dowiódł, że cudzoziemiec mógł posiadać inny dokument uprawniający do przekroczenia granic strefy Schengen. Ponadto niewiarygodne wydaje się, że nawet gdyby taki dokument posiadał nie powoływał się na niego podczas kontroli i przesłuchania. Zauważyć należy, że przekroczenie granicy nastąpiło w środku nocy, cudzoziemiec został przesłuchany i wydano mu decyzję o odmowie wjazdu na teren RP z powodu braku ważnej wizy lub dokumentu pobytowego. Tak więc musiał powrócić na terytorium [...].

Gdyby kierowca autokaru podjął czynności, które spoczywają na przewoźniku i sprawdził, czy pasażer posiada dokumenty uprawniające do przekroczenia granicy RP, bez trudu powinien ustalić, że V. I. nie posiada aktualnych dokumentów umożliwiających wjazd na teren strefy Schengen. W wyroku z dnia 9 kwietnia 2015 r. sygn. akt II 2130/13 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że profesjonalny przewoźnik wykonujący regularne przewozy osób w międzynarodowym transporcie drogowym, z wyjątkiem ruchu przygranicznego, i zatrudnieni przez przewoźnika pracownicy, obowiązani są dokonywać badania dokumentów cudzoziemca, przed zawarciem z cudzoziemcem umowy przewozu, dla upewnienia się, że cudzoziemiec zamierzający wjechać na terytorium RP, posiada ważny dokument podróży uprawniający do przekroczenia granicy, wymaganą wizę lub inny ważny dokument uprawiający do wjazdu i pobytu na terytorium, zezwolenie na wjazd do innego państwa lub zezwolenie na pobyt w innym państwie, jeżeli dokumenty takie są wymagane. W granicach tego obowiązku mieści się dokonanie oględzin każdego z tych dokumentów dla stwierdzenia w szczególności, że dokument w dacie wjazdu na terytorium RP jest już ważny bądź nadal jest ważny; że nie ma widocznych śladów przerobienia lub podrobienia. Przewoźnik i zatrudniony przezeń pracownik (np. kierowca autobusu rejsowego) obowiązani są wykonać ten obowiązek ze szczególną starannością, znamionującą profesjonalistę. Instrumentem prawnym przysługującym przewoźnikowi jest odmowa zawarcia z cudzoziemcem umowy przewozu do granicy i uniemożliwienie cudzoziemcowi wejścia na pokład autobusu. Pogląd ten w realiach niniejszej sprawy należy podzielić.

Ponadto wskazać należy zauważyć, że nakładanie na przewoźnika kar administracyjnych za przywiezienie do granicy cudzoziemca, który dysponował wizą, której termin ważności w dacie przekraczania granicy RP jeszcze nie nadszedł, znajduje aprobatę w orzecznictwie Naczelnego Sąd Administracyjnego (por. wyrok z dnia 2 października 2014 r., sygn. II OSK 740/13).

Dlatego decyzje wydane w niniejszej sprawie odpowiadają prawu. Również wysokość nałożonej kary mieści się w ustawowym zakresie.

Sąd nie znalazł także w zaskarżonych decyzjach takiego naruszenia prawa, które nakazywałoby uwzględnić wniesioną skargę z urzędu.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.