Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 210/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2018-06-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 § 1 i art. 80; art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: § 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 28 ust. 1; 2; 3; 3a
journal: Dz.U. 2016 poz 963
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca), Sędziowie WSA Jerzy Drwal, WSA Robert Hałabis, Protokolant referent stażysta Marcin Ścibor, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 26 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi L. K. – C. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...] Inne odmówił L. K.-C.:

1. umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek w łącznej kwocie [...]zł, w tym:

a) ubezpieczenia społeczne za okres 02.2003 r.-03.2005 r., [...].2005 r., 03.2007r., [...].2011 r. w kwocie [...]zł, w tym z tytułu: składek - [...] zł, odsetek od całości zadłużenia na ubezpieczenia społeczne liczonych na dzień [...].12.2017r. – [...] zł, kosztów upomnienia - [...] zł,

b) ubezpieczenie zdrowotne za okres 04-07,[...].2003 r., [...].2004 r., 03,07.2005 r., 09,11.2007 r., 06.2008 r., [...].2012 r., 12.2012 r.-02.2013 r., 10.2013 r., [...].2014 r., 01.2016 r., [...].2016 r. w kwocie [...]zł, w tym z tytułu: składek - [...] zł, odsetek od całości zadłużenia na ubezpieczenie zdrowotne liczonych na dzień [...].12.2017 r. – [...] zł, kosztów upomnienia - [...] zł,

c) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 02-03, 06.2005 r., 09,11.2007 r., 01.2010 r., 12.2015 r. w kwocie [...]zł, w tym z tytułu: składek - [...] zł, odsetek liczonych na dzień [...].12.2017 r. – [...] zł, kosztów upomnienia – [...] zł;

2. umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie [...]zł, w tym:

a) ubezpieczenia społeczne za okres 02.2003 r.-03.2005 r., 06.2005 r., [...].2011 r. w kwocie [...]zł, w tym z tytułu: składek - [...] zł, odsetek liczonych na dzień [...].12.2017r. – [...] zł, kosztów upomnienia - [...] zł,

b) ubezpieczenie zdrowotne za okres 04-07,[...].2003 r., [...].2004 r., 03,07.2005 r., 09,11.2007 r., 06.2008 r., [...].2012 r., 12.2012 r.-02.2013 r., 10.2013 r., [...].2014 r., 01.2016 r., [...].2016 r. w kwocie [...]zł, w tym z tytułu: składek – [...] zł, odsetek liczonych na dzień [...].12.2017r. – [...] zł, kosztów upomnienia - [...] zł,

c) Fundusz Pracy za okres 02-03,06.2005 r., 09,11.2007 r., 01.2010 r. 12.2015 r. w kwocie [...]zł, w tym z tytułu: składek - [...] zł, odsetek liczonych na dzień [...].12.2017 r. - [...] zł, kosztów upomnienia - [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na następujące okoliczności sprawy.

We wniosku złożonym dniu [...] grudnia 2017 r. L. K.-C. zwróciła się o umorzenie całości zadłużenia z tytułu składek. Skarżąca wyjaśniła, że ze względu na zalanie w 2003 r. domu, w którym mieszkała wraz z rodziną oraz brak odszkodowania z tego tytułu, środki które uzyskiwała z prowadzenia działalności musiała przeznaczyć na remont. Wskazała, że od 2006 r. choruje i choroba daje o sobie znać co kilka lat, dlatego musi korzystać z zabiegów i rehabilitacji. Postępowanie upadłościowe prowadzone z wniosku urzędu skarbowego zostało umorzone, a orzeczenie zakazu prowadzenia działalności na 10 lat powoduje, że skarżąca nie ma możliwości prowadzenia godnego życia. Wyjaśniła, że pozostaje na utrzymaniu rodziny oraz osiąga niewielkie dochody.

Po rozpatrzeniu wniosku, sprecyzowanego pismem, które wpłynęło do Inne w dniu [...] stycznia 2018 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał, że nie zachodzą przesłanki umorzenia należności z powodu całkowitej nieściągalności, określone w art. 28 ust. 3 ustawy z dnia [...] października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778 z późn. zm., dalej powoływanej jako u.s.u.s.). Organ podkreślił, że zadłużenie skarżącej objęte jest postępowaniem egzekucyjnym i dotychczas nie zostało wydane postanowienie o jego umorzeniu wskutek braku majątku. Dopiero umorzenie postępowania egzekucyjnego - w drodze postanowienia wydanego przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego lub komornika sądowego powoduje spełnienie przesłanki wynikającej z art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. Dodatkowo zadłużenie zostało zabezpieczone przez wpis hipoteki w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości skarżącej położonej przy ul. [...] w L.. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie występował też z wnioskiem o ogłoszenie upadłości, jak również o przeprowadzenie postępowania likwidacyjnego. Z wyjaśnień skarżącej wynika, że Trzeci Urząd Skarbowy wystąpił z wnioskiem o likwidację majątku skarżącej, jednakże postępowanie zostało umorzone z uwagi na brak majątku. Ponadto Zakład ustalił, że postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r. Sąd Rejonowy [...] oddalił wniosek skarżącej o ogłoszenie upadłości. Jednocześnie organ wskazał, że argumenty skarżącej dotyczące upadłości nie stanowią przesłanki umorzenia należności w sytuacji, gdy skarżąca posiada majątek, na którym zostało zabezpieczone zadłużenie z tytułu nieopłaconych należności.

W ocenie organu nie zachodzi również fakultatywna przesłanka umorzenia, o której mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., polegająca na sytuacji, gdy należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Może mieć to miejsce wówczas, gdy zobowiązany, zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia [...] lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności ponieważ pociągałoby to za sobą zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Z oświadczenia złożonego przez skarżącą wynika, że skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i ma na utrzymaniu syna. Źródłem utrzymania rodziny są dochody uzyskiwane z tytułu wynajmu - w kwocie [...]zł miesięcznie. Organ podkreślił, że ze złożonych dokumentów wynika także, iż z tytułu różnego rodzaju umów skarżąca uzyskuje dodatkowo [...] zł miesięcznie, a ponadto pobiera alimenty na syna w kwocie [...]zł miesięcznie. Stałe wydatki związane z utrzymaniem skarżąca określiła na kwotę [...]zł - [...] zł miesięcznie, przy czym skarżąca nie przedstawiła żadnych dokumentów na potwierdzenie tych wydatków. Skarżąca podała, że spłaca zadłużenie z tytułu podatków w ratach po [...] zł miesięcznie.

W ocenie organu przedstawiona sytuacja materialna może wskazywać na trudności finansowe, ale nie wskazuje na brak możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Skarżąca reguluje swoje zobowiązania i nie wykazała zadłużenia z tytułu opłat związanych z utrzymaniem. Jednocześnie konieczność ponoszenia wydatków związanych z utrzymaniem nie wyczerpuje przesłanek uzasadniających umorzenie należności, gdyż są to wydatki ponoszone przez ogół społeczeństwa, a nie wydatki o nadzwyczajnym charakterze. Ponadto nie zachodzi konieczność spłaty zadłużenia jednorazowo, jeśli nie pozwala na to sytuacja dłużnika. Spłata należności z tytułu składek może następować w ramach układu ratalnego lub dobrowolnych wpłat, w wysokości uzależnionej od sytuacji finansowej.

Odnosząc się do podanych przez skarżącą okoliczności w zakresie sytuacji zdrowotnej organ podniósł, że znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja medyczna potwierdza problemy zdrowotne skarżącej, ale nie stanowi dowodu, że skarżąca jest całkowicie i trwale niezdolna do pracy. Zatem skarżąca nie wykazała, że jej stan zdrowia wyklucza podjęcie zatrudnienia.

Zdaniem organu, skarżąca nie wykazała również wystąpienia innych okoliczności wymienionych w przepisach rozporządzenia z dnia [...] lipca 2003 r.

L. K.-C. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2018 r. Skarżąca podniosła, że uzasadnienie decyzji zawiera wiele nieścisłości i jest niezrozumiałe. Skarżąca podkreśliła, że z uwagi na stan zdrowia nie jest wstanie podjąć pracy i żyje na granicy ubóstwa utrzymując siebie i syna za kwotę [...]zł miesięcznie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia [...] lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości wykładni i zastosowania norm prawa materialnego. Daje temu wyraz przepis art. 145 p.p.s.a., który w § 1 stanowi między innymi, że sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji według wskazanych reguł Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 i ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach enumeratywnie wymienionych w ust. 3 tego artykułu, a mianowicie gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przewidziano wyjątek od powyższej zasady w postaci możliwości umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Stosownie do powołanego przepisu Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Za rodzinę, o której mowa w ust. 1 pkt 1, uważa się wspólnie zamieszkujące i gospodarujące z zobowiązanym osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające z zobowiązanym w faktycznym związku (§ 3 ust. 2 rozporządzenia).

Zawarte w przepisach normujących umarzanie należności z tytułu składek, tj. przepisach ust. 1 i 2 oraz ust. 3a art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych sformułowanie "mogą być umarzane" oznacza, iż regulacje te należą do sfery uznania administracyjnego. Uznanie oznacza przyznanie organowi administracji przy podejmowaniu decyzji pewnego stopnia swobody, pozwalającej na wybór spośród kilku prawnie dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięć tego, który organ uważa za najbardziej właściwy. Od oceny organu zależy więc czy wydana zostanie decyzja umarzająca należność w całości lub w części albo też czy organ odmówi umorzenia należności.

Podkreślić jednak należy, że dopiero po ustaleniu istnienia przesłanek umorzenia określonych w przepisach art. 28 ust. 2 – 3a u.s.u.s. Zakład Ubezpieczeń Społecznych podejmując decyzję o umorzeniu albo o odmowie umorzenia składek działa w ramach uznania administracyjnego. Uprawnienie Zakładu do uznaniowości w podejmowaniu decyzji o umorzeniu składek lub odmowie umorzenia realizuje się dopiero po prawidłowym ustaleniu, że zachodzą przesłanki umorzenia przewidziane w art. 28 ust. 2 i 3 albo w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Do podjęcia decyzji w ramach uznania administracyjnego, czyli do możliwości wyboru określonego rozstrzygnięcia, dochodzi dopiero po uprzednim ustaleniu, że w sprawie zaistniała przesłanka w postaci całkowitej nieściągalności składek lub przesłanka uzasadnionego przypadku zdefiniowanego w rozporządzeniu jako sytuacja, kiedy zobowiązany ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Natomiast ustalając samo istnienie lub brak przesłanek umorzenia określonych w art. 28 ust. 2 - 3a ustawy Zakład nie może działać w ramach uznania administracyjnego, ponieważ kwestia ustalenia czy zachodzą ściśle sprecyzowane okoliczności decydujące o całkowitej nieściągalności składek ( art. 28 ust. 3 u.s.u.s.) oraz czy występuje sytuacja, kiedy zobowiązany ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny ( art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia) nie jest kwestią wyboru między różnymi możliwościami, lecz kwestią jednoznacznych ustaleń faktycznych i prawidłowych jednoznacznych wniosków wynikających z tych ustaleń.

Zatem podstawowe znaczenie w ramach badania legalności zaskarżonej decyzji odmawiającej umorzenia należności skarżącego z tytułu składek jest ocena prawidłowości ustaleń organu odnośnie zaistnienia albo niezaistnienia przesłanek umorzenia przewidzianych w przepisach art. 28 ust. 2 – 3a u.s.u.s.

Podkreślić należy, że podstawę dla takich ustaleń może stanowić tylko postępowanie administracyjne przeprowadzone w zgodzie z zasadami określonymi w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego dotyczy właśnie prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z regułami postępowania zawartymi w przepisach art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., tzn. czy organ w sposób prawidłowy ustalił i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o umorzeniu lub odmowie umorzenia należności. Wybór treści rozstrzygnięcia przez organ nie może być bowiem dowolny, ale musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 1996 r., sygn. akt II SA 2875/95, Wokanda 1996/6/32).

W myśl przepisu art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten wyraża jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, zasadę prawdy obiektywnej. Zasada ta oznacza, że na organ administracji publicznej nałożony jest obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością.

Zgodnie natomiast z przepisami art. 77 § 1 i 80 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić czy dana okoliczność została udowodniona. Ocena powinna być oparta na wszechstronnej analizie całokształtu materiału dowodowego.

Zebranie całego materiału dowodowego to zebranie dowodów dotyczących wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy faktów. Określenia faktów mających znaczenie dla sprawy dokonuje organ administracji publicznej w oparciu o przepis prawa materialnego, będący podstawą prawną rozstrzygnięcia sprawy. Organ administracji publicznej obowiązany jest z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy.

Przepis art. 80 k.p.a., nakazujący ocenę całokształtu materiału dowodowego, wyraża zasadę swobodnej oceny dowodów. Ocena ta, oparta na wszechstronnej analizie całokształtu materiału dowodowego, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.), winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym stosownie do treści art. 107 k.p.a. jej integralną część, której zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia.

W rozpoznawanej sprawie analiza zaskarżonej decyzji w kontekście dokumentów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym prowadzi do wniosku, że organ przy wydaniu tej decyzji naruszył wskazane reguły postępowania.

Stwierdzając brak podstaw do umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 2 u.s.u.s., to jest brak wystąpienia przesłanki całkowitej nieściągalności, występującej w przypadkach ściśle określonych w ust. 3 tego artykułu, organ powinien szczególnie wnikliwie dokonać ustaleń w zakresie tych okoliczności, które mogą mieć znaczenie dla umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Na okoliczności te wskazuje przywołany wyżej przepis § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Analiza akt sprawy prowadzi jednak do wniosku, że organ nie sprostał wyżej wskazanym obowiązkom. Zasadnicze wątpliwości budzi bowiem podstawowe ustalenie organu co do wysokości środków, jakimi skarżąca dysponuje miesięcznie na utrzymanie siebie i syna.

We wniosku, który wpłynął do organu w dniu [...] grudnia 2017 r. skarżąca wskazała, że jej miesięczny dochód wynosi około 1.500 zł i jest to dochód "z tytułu różnego rodzaju umów". Następnie w złożonym w dniu [...] stycznia 2018 r. szczegółowym "Oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej" skarżąca podała, że uzyskuje wynagrodzenie w kwocie 100 zł brutto z tytułu umowy zlecenia oraz wskazała, że z tytułu wynajmu uzyskuje dochód w kwocie 2000 zł, a nadto alimenty na syna w kwocie 500 zł. Skarżąca w przedmiotowym oświadczeniu nie wymieniła żadnego innego, dodatkowego źródła dochodu. W tej sytuacji organ powinien był wyjaśnić czy podana w pierwotnym wniosku kwota 1.500 zł "z tytułu różnego rodzaju umów" jest kwotą odrębną od kwoty 2.000 zł uzyskiwanej z tytułu wynajmu oraz kwoty 100 zł z tytułu umowy zlecenia. Natomiast organ, nie wyjaśniając wątpliwości w tym zakresie, w oparciu o oba opisane dokumenty ustalił, że źródłem utrzymania rodziny skarżącej są dochody uzyskiwane z tytułu wynajmu w kwocie 2.000 zł miesięcznie, a także, że z tytułu różnego rodzaju umów skarżąca uzyskuje dodatkowo 1.500 zł miesięcznie, a ponadto pobiera alimenty na syna w kwocie 500 zł miesięcznie. Takie ustalenie budzi wątpliwości tym bardziej, że oświadczenie złożone przez skarżącą w dniu [...] stycznia 2018 r. miało charakter bardzo szczegółowy. Skarżąca w skardze akcentuje, iż miesięczne dochody jej rodziny wynoszą 2.200 zł. Natomiast to rzeczą organu w toku postępowania administracyjnego było dokładne wyjaśnienie poszczególnych źródeł dochodu rodziny skarżącej i wielkości uzyskiwanych z tych tytułów kwot.

Ustalenie przez organ, iż nie zachodzi przesłanka umorzenia składek określona w art. 28 ust 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne powinno być poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z regułami postępowania zawartymi w przepisach art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organ powinien w sposób prawidłowy ustalić i rozważyć wszystkie okoliczności istotne dla ustalenia istnienia bądź braku omawianej przesłanki.

Dopiero w oparciu o prawidłowe ustalenia organ może stwierdzić czy nie zachodzi powołana przesłanka umorzenia składek, a w przypadku stwierdzenia, iż taka przesłanka jest spełniona, rozważyć czy zasadnym jest umorzenie składek.

Wymaga przy tym podkreślenia, że zgromadzenie dowodów oraz ustalenie stanu faktycznego sprawy jest obowiązkiem organu w postępowaniu administracyjnym. Sąd administracyjny nie jest natomiast uprawniony do czynienia własnych ustaleń stanu faktycznego sprawy administracyjnej, a jedynie powołany jest do kontrolowania prawidłowości oceny dowodów oraz wyprowadzonych z niej ustaleń dokonanych przez organ.

To również do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych należy rozważenie, w ramach przewidzianego ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych uznania administracyjnego, czy zasadne jest umorzenie należności z tytułu składek w określonym stanie faktycznym sprawy.

W sprawie niniejszej organ powinien w szczególności prawidłowo ustalić istnienie lub brak przesłanki do umorzenia określonej w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, a w tym celu powinien rozpatrzyć wszystkie okoliczności sprawy wynikające z twierdzeń skarżącej oraz przeprowadzonych dowodów i wyjaśnić powstające w tym zakresie wątpliwości. Zaniechanie w tym zakresie stanowi naruszenie zasad postępowania administracyjnego określonych w przytoczonych wyżej przepisach art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Omówiona wadliwość postępowania przy wydaniu zaskarżonej decyzji skutkowała uznaniem zaistnienia przewidzianej w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. podstawy do jej uchylenia przez Sąd.

Ponownie rozpatrując sprawę Zakład Ubezpieczeń Społecznych powinien w sposób nie budzący wątpliwości ustalić sytuację majątkową skarżącej i jej rodziny, w szczególności w zakresie miesięcznych dochodów rodziny, a następnie w sposób wszechstronny rozważyć czy w istocie istnieje możliwość poniesienia przez skarżącą ciężaru uiszczenia należności z tytułu zaległych składek czy też zachodzą podstawy do umorzenia należności z tego tytułu w całości lub w części, mając na względzie przesłanki wynikające z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. Podstawę dla wymienionych rozważań powinny przy tym stanowić ustalenia istotnych w sprawie okoliczności aktualne na dzień wydania ponownej decyzji. W ramach dokonywanej oceny organ powinien zestawić konkretną wielkość należności z tytułu składek z wynikającymi z poczynionych ustaleń możliwościami skarżącej w zakresie spłaty. Organ odniesie się również do argumentacji skarżącej dotyczącej wysokości zaległości, a to w związku z powoływaną przez skarżącą okolicznością zapłaty kwoty składek należnych za pracowników.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżoną decyzję.