Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2645/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 78d ust. 1 i 10, art. 78e ust. 2
journal: Dz.U. 2014 poz 635
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Robotowska (spr.) Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia del. WSA Sylwester Miziołek Protokolant starszy asystent sędziego Michał Stępkowski po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. A. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 marca 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 4368/14 w sprawie ze skargi J. A. P. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od J. A. P. na rzecz Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, objętym skargą kasacyjną wyrokiem z 11 marca 2015 r., oddalił skargę J. A. P. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego, z dnia [...] października 2014 r.

w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego.

I

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

Komisja Egzaminacyjna Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego

w 2014 r. z siedzibą w W. (organ pierwszej instancji) uchwałą z dnia [...] kwietnia 2014 r., działając na podstawie art. 78f ust. 2 ustawy z 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 ze zm.) w związku z art. 30 ust. 1 ustawy z 13 czerwca 2013 r. o zmianie ustaw regulujących wykonywanie niektórych zawodów (Dz. U. z 2013 r. poz. 829) stwierdziła, że J. A. P. (dalej: skarżąca lub zdająca) uzyskała wynik negatywny z egzaminu adwokackiego, do którego przystąpiła w dniach 19-21 marca 2014 r.

W uzasadnieniu uchwały Komisja wyjaśniła, że po dokonaniu oceny każdego

z zadań egzaminacyjnych zdająca otrzymała: z prawa karnego – ocenę niedostateczną, z prawa cywilnego – ocenę dostateczną, z prawa gospodarczego – ocenę niedostateczną i z prawa administracyjnego – ocenę dostateczną. Zgodnie z art. 78f ust. 1 Prawa o adwokaturze, pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu adwokackiego otrzymał ocenę pozytywną. Mając na uwadze uzyskane przez zdającą oceny cząstkowe, Komisja egzaminacyjna ustaliła, że skarżąca uzyskała negatywny wynik z egzaminu adwokackiego.

Zdająca w odwołaniu wniosła o zmianę ocen niedostatecznych uzyskanych

z pierwszej i trzeciej części egzaminu adwokackiego (prawo karne i gospodarcze), uchylenie zaskarżonej uchwały i podjęcie uchwały stwierdzającej pozytywny wynik

z egzaminu. Wniosła także o przeprowadzenie dowodów na okoliczność choroby nowotworowej i niesprawności prawej ręki w wyniku przebytej operacji, co miało istotny wpływ na sporządzanie pism procesowych podczas egzaminu adwokackiego.

Zaskarżoną uchwałą z dnia [...] października 2014 r. Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego (organ odwoławczy), działając w oparciu o art. 78h ust. 1, 9

i 12 Prawa o adwokaturze (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 635 ze zm.) w związku

z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) w skrócie: k.p.a., utrzymała w mocy uchwałę organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że podstawą wystawienia oceny niedostatecznej za zadanie z prawa karnego były zbieżne oceny egzaminatorów. Dokonując jednak analizy pracy zdającej i ocen egzaminatorów, organ odwoławczy uznał, że jakkolwiek jej praca zawiera mankamenty w obszarze wniosków końcowych apelacji i brak w niej wyraźnego postawienia zarzutu naruszenia art. 60 § 3 ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny, to mimo tego, stwierdzone wady pozwalają na podwyższenie oceny z prawa karnego na ocenę nie wyższą niż dostateczna. Odmiennie przedstawia się analiza pracy z prawa gospodarczego. Zdająca w ramach tej części egzaminu sporządziła pozew, ale popełnione przez nią błędy i niedostateczna argumentacja nie pozwalają – zdaniem organu – na uwzględnienie odwołania. Choć egzaminatorzy nierówno ocenili jej pracę (na ocenę dostateczną i niedostateczną), to obaj wytknęli pracy uchybienia, tj.: wadliwe oznaczenie podmiotu, na rzecz którego żądano zapłaty (na rzecz powoda, zamiast powodów), błędne określenie wartości przedmiotu sporu, wadliwe i niekorzystne dla reprezentowanej strony oznaczenie terminu płatności odsetek, dochodzenie odszkodowania powiększonego o podatek VAT, nieprofesjonalnie sformułowane wnioski dowodowe i brak wyjaśnienia, co składa się na kwotę dochodzoną pozwem.

W ocenie organu, wskazane błędy nie dają podstaw do podwyższenia uzyskanej

z prawa gospodarczego oceny niedostatecznej. Organ wskazał również, że okoliczności podnoszone przez zdającą, dotyczące niesprawności jej prawej ręki, nie mogą być przedmiotem rozważań, bowiem Prawo o adwokaturze nie zawiera podstawy, która pozwalałaby na uwzględnienie tego rodzaju okoliczności i ich ewentualnego wpływu na ocenę pracy.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem skarżąca wniosła skargę, w której domagała się stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały, ewentualnie jej uchylenia. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 78d ust. 1 i 10 w związku z art. 78e ust. 2 Prawa

o adwokaturze poprzez stwierdzenie, że ocena negatywna jednego z egzaminatorów

z prawa gospodarczego jest zasadna, pomimo wykazania przez skarżącą, że podnoszone przez niego niektóre zarzuty pozbawione są merytorycznego uzasadnienia i z tego powodu nie powinny skutkować oceną negatywną. Jednocześnie skarżąca zarzuciła rażące naruszenie prawa procesowego, w tym art. 15 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie ponownie sprawy, a jedynie ograniczenie się do wyrywkowego zweryfikowania oceny jednego egzaminatora z prawa gospodarczego, przy pominięciu wszystkich podniesionych w odwołaniu argumentów, co skutkowało zaniechaniem wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy. Skarżąca podniosła również zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Komisja Egzaminacyjna II stopnia wniosła o jej oddalenie, powołując się na stanowisko zajęte w zaskarżonej uchwale.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) w skrócie: p.p.s.a., oddalił skargę i wskazał, że postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do wydania uchwały ustalającej negatywny wynik z egzaminu adwokackiego. Rozstrzygnięcia organów obu instancji zostały uzasadnione w sposób odpowiadający prawu i w ocenie Sądu nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego wskazanych w skardze.

WSA przypomniał, że zgodnie z art. 78d ust. 1-10 Prawa o adwokaturze, egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu adwokackiego, do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. Egzaminatorzy dokonują oceny każdej z pięciu części egzaminu adwokackiego z zastosowaniem skali ocen od 2 do 6. Stosownie do treści art. 78e ust. 2-6 ustawy, oceny rozwiązania każdego z zadań dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu

z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje; bądź interesu publicznego (część piąta egzaminu). Ostateczną ocenę z pracy pisemnej dotyczącej danego zadania z części egzaminu adwokackiego stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego z egzaminatorów. W świetle art. 78f ust. 1 Prawa o adwokaturze, pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu adwokackiego otrzymał ocenę pozytywną.

Odnosząc się do zadania z prawa gospodarczego, Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, że sporządzony przez skarżącą pozew nie zabezpiecza dostatecznie interesu strony, przez co nie spełnia standardów, których należy oczekiwać i wymagać od profesjonalnego pełnomocnika, a tym samym także od osoby, która ubiega się o nadanie stosownych uprawnień zawodowych. Stawiane przez opiniującego odwołanie członka Komisji II stopnia, jak i samą Komisję, zarzuty wobec pracy skarżącej trafnie koncentrują się na niewystarczającym zabezpieczeniu interesu mocodawców. Osoba zdająca egzamin ma w sposób profesjonalny, a więc taki, który pozwoli uznać jej pracę za wykonaną ze starannością zawodowego pełnomocnika, mierzoną w kategoriach szczególnej dbałości o interes reprezentowanej strony, wykazać przygotowanie prawnicze do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, jedynym zarzutem mniejszej wagi jest zarzut wadliwego oznaczenia strony, na rzecz której żądano zapłaty (na rzecz powoda, zamiast powodów). Oczywiście jest to uchybienie, niemniej jednak nie ma ono decydującego wpływu na ocenę końcową. Odmiennie natomiast należy zakwalifikować pozostałe wady pracy egzaminacyjnej skarżącej. W tym względzie Sąd uznał, że prawidłowo przyjęto, że są to uchybienia o istotnym znaczeniu. Błędne określenie wartości przedmiotu sporu, jak również wadliwe i niekorzystne dla reprezentowanej strony oznaczenie terminu płatności odsetek, dochodzenie odszkodowania powiększonego o podatek VAT, nieprofesjonalne sformułowanie wniosków dowodowych i brak wyjaśnienia, co składa się na kwotę dochodzoną pozwem, to błędy, które świadczą o nieprawidłowym zabezpieczeniu interesów reprezentowanej strony. WSA podkreślił, że zdający ma wykazać, że jest w stanie samodzielnie poprowadzić sprawę swego mocodawcy ze skutkiem dla niego pozytywnym, skarżąca zaś tego nie wykazała, co – zdaniem Sądu – oznacza, że praca skarżącej z prawa gospodarczego została oceniona prawidłowo. Bezzasadne są więc zarzuty naruszenia art. 78d ust. 1

i ust. 10 w związku z art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze.

Reasumując, w ocenie Sądu pierwszej instancji, uchwały w przedmiocie ustalenia negatywnego wyniku egzaminu adwokackiego skarżącej należało uznać za prawidłowe, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione, mające jedynie charakter polemiczny. Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa materialnego

i procesowego, które miałyby wpływ na wynik sprawy i skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi.

II

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła J. A. P., zaskarżając wyrok w całości i na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucając mu:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1. art. 78d ust.1 i 10 w zw. z art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze poprzez błędną wykładnię, polegającą na stwierdzeniu, że w zależności od stopnia przygotowania do wykonywania zawodu adwokata przez osobę przystępującą do egzaminu adwokackiego wynik ten powinien być jeden, pozytywny albo negatywny, przy czym tylko spełnienie wszystkich ustawowych kryteriów zaproponowanego rozwiązania uprawnia oceniających do przejścia do skali ocen pozytywnych (od celującej do dostatecznej), i że na gruncie niniejszej sprawy oznacza to, że błędy merytoryczne

w pracy skarżącej z prawa gospodarczego nie pozwalają na przejście do skali ocen pozytywnych, a ponadto, że uchwały w przedmiocie ustalenia negatywnego wyniku egzaminu adwokackiego skarżącej należy uznać za prawidłowe, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione, mające charakter polemiczny;

II. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) w skrócie: p.u.s.a. oraz art. 133 § 1 p.p.s.a., polegające na nieskonfrontowaniu uchwały ustalającej wynik egzaminu adwokackiego – pomimo takiego obowiązku – z pracą egzaminacyjną, która stanowi część akt administracyjnych oraz ze skargą do WSA, w sytuacji gdy sądowa kontrola zaskarżonej uchwały musiała obejmować zbadanie, czy uchybienia rzeczywiście występują w pracy, czy zostały właściwie ocenione w ramach przysługującego Komisji tzw. luzu decyzyjnego oraz czy Komisja trafnie przeprowadziła analizę pracy egzaminacyjnej pod kątem warunków określonych w art. 78e ust. 2 Prawa

o adwokaturze, w wyniku czego błędnie ustalono, że:

a) Komisja rozpoznała sprawę w odniesieniu do zakresu zaskarżenia wskazanego przez skarżącą,

b) pozew ma liczne wady, które należy zakwalifikować jako poważne, uzasadniające przyjętą ocenę niedostateczną,

c) zawarte w zaskarżonej uchwale uzasadnienie oceny pracy egzaminacyjnej jest wyczerpujące i szczegółowe,

d) została zachowana zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego;

2. art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na całkowitym braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej podniesionego przez skarżącą w skardze zarzutu naruszenia art. 15 w zw. z art. 156 § pkt 2 k.p.a. dotyczącego nierozpoznania ponownego sprawy, a jedynie ograniczenia się do wyrywkowego zweryfikowania oceny jednego z egzaminatorów, który wystawił ocenę negatywną z pominięciem wszystkich okoliczności podniesionych w odwołaniu, co skutkowało zaniechaniem wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy i w istocie przyjęciem przez Komisję ustaleń tego egzaminatora jako własnych oraz zarzutu naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. dotyczącego niedokonania analizy i oceny przedmiotowej sprawy w aspekcie wpływu ujawnionych niejasności na tle kazusu egzaminacyjnego na treść i sposób konstruowania pozwu oraz jego uzasadnienia, a także niewyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, a także nieskonfrontowanie ww. zarzutów ze stanowiskiem Komisji oraz zgromadzonym materiałem dowodowym, co doprowadziło do oddalenia skargi;

3. art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na niezajęciu się sprawą przez WSA, co najmniej w zakresie, w jakim domagała się skarżąca, formułując konkretne zarzuty skargi, pomimo takiego obowiązku, co doprowadziło do pominięcia kwestii podnoszonych przez skarżącą i niedokonanie oceny zasadności zarzutów na gruncie niniejszej sprawy; ponadto WSA pomimo takiego obowiązku, nie uzasadnił szczegółowo swojego stanowiska w sytuacji, gdy podzielił ocenę sprawy dokonaną przez Komisję, co doprowadziło do sytuacji uniemożliwienia stronie ocenę i kontrolę toku rozumowania sądu, a co za tym idzie pozbawiło skarżącą możliwości polemizowania z jego oceną stanu faktycznego i prawnego sprawy.

Podnosząc te zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku

w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości wniosła

o oddalenie skargi kasacyjnej w całości i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna jest niezasadna, zatem podlega oddaleniu.

Ocenę zarzutów opartych na podstawie pkt 2 art. 174 p.p.s.a., do których odnieść się należy w pierwszej kolejności, wypada poprzedzić wyjaśnieniem, że o ich skuteczności nie decyduje każde uchybienie przepisów postępowania, lecz tylko

i wyłącznie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa na gruncie przywołanego przepisu, rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu pierwszej instancji, który to związek przyczynowy musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Wynikającym z przepisu art. 176 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest więc, nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno się wiązać z uprawdopodobnieniem istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest więc uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, a

w sytuacji, gdyby do nich nie doszło wyrok sądu pierwszej instancji byłby inny.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że podniesione w pkt II ppkt 1-3 petitum skargi kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa procesowego przez Sąd pierwszej instancji sprowadzające się do niewłaściwej kontroli działalności administracji publicznej (w tym przypadku komisji egzaminacyjnych) polegające m.in. na nieskonfrontowaniu uchwały ustalającej wynik egzaminu adwokackiego – pomimo takiego obowiązku – z pracą egzaminacyjną, która stanowi część akt administracyjnych oraz ze skargą (art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a.) są nieuzasadnione. W ramach omawianych zarzutów autor skargi kasacyjnej kwestionuje także prawidłowość sporządzonego przez Sąd pierwszej instancji uzasadnienia (naruszenie art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 3 § 1, art. 134 i art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3) w zakresie nieodniesienia się do wszystkich postawionych w skardze zarzutów, w szczególności poprzez akceptację Sądu dla sposobu rozpoznania odwołania przez Komisję odwoławczą, której uchwała nie zawiera merytorycznej polemiki z argumentacją skarżącej, nie jest również wynikiem ponownego rozpoznania sprawy, a jedynie ogranicza się do wyrywkowego zweryfikowania oceny jednego z egzaminatorów, który wystawił ocenę negatywną

z pominięciem wszystkich okoliczności podniesionych w odwołaniu, co skutkowało zaniechaniem wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, wreszcie przez przyjęcie, że Komisja odwoławcza korzysta z "luzu decyzyjnego" w zakresie podejmowanego rozstrzygnięcia. Również i te zarzuty należy uznać za nieuzasadnione.

Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z art. 141 § 1 p.p.s.a, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazanie co do dalszego postępowania. W judykaturze prezentowany jest pogląd, że wskazany przepis może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną, jeżeli uzasadnienie orzeczenia sądu nie zawiera stanowiska, co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (zob. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09; publ. CBOSA). Taka sytuacja występuje również wtedy, gdy uzasadnienie orzeczenia sporządzone jest w sposób uniemożliwiający jego kontrolę instancyjną, w szczególności wskutek braku wymaganych przez ustawodawcę elementów konstrukcyjnych uzasadnienia (por. np. wyrok NSA z 20 stycznia 2009 r., sygn. akt I GSK 1185/07, publ. CBOSA).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego żaden z tych przypadków nie zachodzi w niniejszym postępowaniu.

Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej, uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie pozbawia Naczelnego Sądu Administracyjnego możliwości skontrolowania orzeczenia w zakresie, który wyznaczony został granicami wniesionej skargi kasacyjnej. Na marginesie wypada zauważyć, że brak przekonania strony o trafności rozstrzygnięcia sprawy, nie oznacza jeszcze wadliwości uzasadnienia wyroku i nie może stanowić przekonującego argumentu skutkującego uchyleniem tego orzeczenia.

WSA w sposób wystarczający dla skontrolowania zaskarżonego wyroku, przedstawił wywód prawny w zakresie zastosowania ustawowych kryteriów do oceny zadania z prawa gospodarczego, a w konsekwencji prawidłowości ustalenia, że niewadliwie zaskarżoną uchwałą stwierdzono negatywny wynik skarżącej z egzaminu adwokackiego. Wbrew zarzutom kasatora, uzasadnienie zaskarżonej uchwały opiera się na stanowisku Komisji II stopnia, opinii członka Komisji oceniającego pracę skarżącej na skutek wniesienia przez nią odwołania oraz ocenach obu egzaminatorów

w zakresie wystawionych ocen z zadania z prawa gospodarczego, na skutek których

w kontrolowanej uchwale ustalono negatywny wynik egzaminu adwokackiego. Sąd pierwszej instancji trafnie wobec tego przyjął, że organ odwoławczy oparł się na pełnym materiale dowodowym, jaki został zgromadzony i następnie poddany wszechstronnej analizie i ocenie, co znalazło wyraz w uzasadnieniu uchwały. Nie ma więc racji skarżąca, że WSA naruszył przepisy postępowania, gdyż wadliwie zaakceptował ustalenia Komisji II stopnia, która nie rozpoznała ponownie sprawy i nie dokonała oceny prawnej odwołania, czym naruszyła art. 15 w zw. z art. 156 § pkt 2 k.p.a. poprzez ograniczenie się do wyrywkowego zweryfikowania oceny jednego z egzaminatorów, który wystawił ocenę negatywną z pominięciem wszystkich okoliczności podniesionych w odwołaniu, co skutkowało zaniechaniem wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy i w istocie przyjęciem przez Komisję ustaleń tego egzaminatora jako własnych. Organ odwoławczy właściwie ocenił całość materiału dowodowego, akcentując elementy zbieżne w ocenach obu egzaminatorów i podnosząc, że na ocenę pozytywną zasługuje tylko takie rozwiązanie zadania, które uwzględnia dbałość

o interes strony na poziomie profesjonalnego pełnomocnika, a nie tylko takie, które ze względu na regulacje procesowe, "mogłoby zostać przyjęte" (ocena SSA J. P.).

W tym miejscu Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że zgodnie z art. 78h ust. 12 Prawa o adwokaturze w postępowaniu służącym ustaleniu wyników egzaminu adwokackiego przepisy k.p.a. stosuje się odpowiednio. Odpowiednie stosowanie przepisów polega na tym, że niektóre z nich stosowane są wprost, inne ulegają modyfikacji, a jeszcze inne w ogóle nie mogą być stosowane, zaś ocena zakresu "odpowiedniego" stosowania przepisu powinna uwzględniać systematykę i cele regulacji, w obrębie której dany przepis ma być odpowiednio zastosowany. Mając na uwadze powyższe należy wskazać, że w postępowaniu mającym na celu ustalenie wyniku egzaminu sprawdzane prace egzaminacyjne stanowią pełny materiał dowodowy, który oceniany jest przez egzaminatorów według zasady swobodnej oceny dowodów, ale przy zastosowaniu ściśle określonych w ustawie kryteriów oceny w celu dokonania prawidłowych ustaleń (wystawienia ocen), będących podstawą rozstrzygnięcia (ustalenia wyniku egzaminu).

Ocena materiału dowodowego (prac egzaminacyjnych) dokonywana jest przez egzaminatorów, specjalistów z właściwych dziedzin prawa, którzy z jednej strony gwarantują znajomość przepisów prawa i obiektywną ocenę prawidłowości zastosowanych rozwiązań, a z drugiej zawierają element własnej "eksperckiej" oceny poziomu pracy, aby następnie wedle ich najlepszej wiedzy, w ramach prawem określonych, ustalić, czy praca spełnia wymogi, a kandydat na adwokata posiada odpowiednie przygotowanie prawnicze do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. Oceny prac egzaminacyjnych służą prawidłowemu ustaleniu, czy zdający ma przygotowanie prawnicze do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania (art. 78d ust. 1 Prawa o adwokaturze). Zgodnie z art. 78e ust. 2 cytowanej ustawy praca egzaminacyjna musi spełniać wymogi formalne, przepisy prawa mają być zastosowane właściwie i umiejętnie zinterpretowane, sposób rozstrzygnięcia problemu ma być poprawny i uwzględniać interes strony. Praca, która spełnia powyższe wymagania musi być oceniona pozytywnie. Natomiast, w zależności od tego, w jakim stopniu praca egzaminacyjna spełnia wymagania, egzaminatorzy wystawiają oceny korzystając ze skali ocen zawartych w ustawie. Praca, która nie spełnia jednego z wymogów ustawowych w zasadzie musi być oceniona negatywnie, bowiem świadczy o tym, że zdający nie jest przygotowany do samodzielnego

i należytego wykonywania zawodu adwokata. Przyszły adwokat musi znać i rozumieć przepisy, którymi się będzie posługiwał, a także musi umieć dostrzec problemy prawne wynikające na tle konkretnej sytuacji faktycznej i umieć zaproponować właściwy sposób ich rozwiązania, w sposób korespondujący z interesem strony, którą reprezentuje. Ocenę pozytywną może uzyskać więc tylko takie rozwiązanie zadania, które jest poprawne pod względem formalnym, materialnoprawnym i uwzględnia interes strony reprezentowanej przez zdającego (por. wyrok NSA z 14 grudnia 2011 r., sygn. akt II GSK 695/11, publ. CBOSA).

W rozpoznawanej sprawie, w III części egzaminu (prawo gospodarcze), w zadaniu polegającym na sporządzeniu pozwu w zakresie roszczeń zgłoszonych z tytułu umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej pojazdów mechanicznych, w toku oceny pracy skarżącej dostrzeżono szereg uchybień, których nagromadzenie doprowadziło do niewadliwego wniosku, że zdająca nieprawidłowo stosuje i interpretuje przepisy prawa, w konsekwencji nie wykazała się umiejętnością sporządzenia pozwu na poziomie wymaganym od profesjonalnego pełnomocnika. Prawidłowo też podkreślono zasadnicze mankamenty przygotowanego pisma procesowego tzn. błędne określenie wartości przedmiotu sporu, wadliwe i niekorzystne dla reprezentowanej strony oznaczenie terminu płatności odsetek, dochodzenie odszkodowania powiększonego

o podatek VAT, błędne sformułowanie wniosków dowodowych i brak wyjaśnienia, co składa się na kwotę dochodzoną pozwem. Wskazano także na wadliwe oznaczenie podmiotu (na rzecz powoda, zamiast powodów). W ocenie organu, trafnie zaakceptowanej przez Sąd pierwszej instancji, uchybienia te nie dawały podstaw do podwyższenia uzyskanej z prawa gospodarczego oceny niedostatecznej. Organ wskazał również, że choć egzaminatorzy nierówno ocenili pracę skarżącej (na ocenę dostateczną i niedostateczną), to obaj wytknęli pracy wyżej wyliczone uchybienia, co skutkowało wnioskiem, że sporządzony przez skarżącą projekt pozwu nie spełnia zasadniczych poleceń zadania egzaminacyjnego.

Z punktu widzenia poczynionych uwag oraz zarzutów opartych na podstawie

z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. należy podkreślić, że autor skargi kasacyjnej nie podważył skutecznie prawidłowości oceny wyrażonej w zaskarżonej uchwale oraz poprawności wyniku kontroli tej uchwały przez Sąd pierwszej instancji, który podzielił stanowisko organu, iż mankamenty rozwiązań zaproponowanych przez skarżącą, a przede wszystkim wadliwe określenie żądania pozwu i nagromadzenie innych uchybień nie pozwalają, nawet mając na względzie stopniowalność ocen, na wystawienie oceny pozytywnej.

Nie są również zasadne zarzuty naruszenia prawa materialnego skupiające się na polemice kasatora z pozostałymi elementami oceny merytorycznej dokonanej przez Komisję Egzaminacyjną (pkt I petitum skargi kasacyjnej).

Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z wyrażonym w postępowaniu administracyjnym i zaakceptowanym przez Sąd pierwszej instancji stanowiskiem, że skoro egzamin adwokacki jest egzaminem zawodowym, to od osób przystępujących do niego należy wymagać umiejętności przynależnych profesjonaliście. Pismo procesowe powinno spełniać zarówno wymogi formalne, jak i merytorycznie odzwierciedlać założone dla egzaminowanego zadania, których to wymogów sporządzony przez skarżącą pozew nie spełnia. Obaj egzaminatorzy w swoich ocenach wskazali na nieprawidłowe sformułowanie żądania pozwu poprzez zawyżoną wartość przedmiotu sporu, błędnie określoną wysokość odsetek (egzaminator adw. K. O.) oraz nieprecyzyjność pozwu poprzez brak wszystkich wniosków dowodowych, które miały wpływ na skuteczność powództwa, nieprzejrzystość uzasadnienia, brak wniosku

o przeprowadzenie rozprawy pod nieobecność powoda (egzaminator SSA J. P.). Powyższe uchybienia wpłynęły na wynik opinii członka Komisji II stopnia SSA B. T., sporządzonej na skutek odwołania wniesionego przez skarżącą. Komisja II stopnia wnikliwie oceniła pracę skarżącej, wskazując, z którymi elementami oceny egzaminatorów oraz opinii się nie zgadza (uznano, że pozew nie jest chaotyczny, zgodzono się, że niezłożenie odpisu pozwu z kompletem załączników stanowi naprawialny brak formalny, odnotowano, że skarżąca prawidłowo określiła właściwość sądu – mimo, iż uczyniła to poza obrębem pisma procesowego). Jednocześnie Komisja II stopnia podniosła, które elementy ocen podziela (brak wniosku o rozpoznanie sprawy pod nieobecność powoda, który leży w interesie mocodawcy, wadliwość dochodzenia roszczenia powiększonego o podatek VAT, błędne określenie należności głównej, nieprzejrzystość pozwu, brak wskazania, czy pozew obejmuje utracone korzyści). Szczegółowo także Komisja II stopnia odniosła się do zarzutów podnoszonych

w odwołaniu, stwierdzając, że skarżąca wprawdzie zarzuca, że w kazusie brakowało podstawowych informacji, nie wskazuje jednak, jakich to podstawowych informacji, które w praktyce klienci przekazują pełnomocnikowi zabrakło w zadaniu egzaminacyjnym. Komisja nie zgodziła się, wbrew stanowisku skarżącej, że dokumenty (polisa, ogólne warunki ubezpieczenia) były niezbędne do prawidłowego rozwiązania zadania egzaminacyjnego, a ponadto wskazała, że nie jest poprawne twierdzenie strony, że zawyżenie roszczenia głównego wskutek błędu rachunkowego nie działało na niekorzyść mocodawców, a wysokość odsetek można było skorygować na późniejszym etapie postępowania. W konkluzji zaskarżonej uchwały uznano, że zdająca nie wykazała się umiejętnością sporządzenia pozwu na poziomie wymaganym od profesjonalnego pełnomocnika, zatem nie wykazała, że jest przygotowana do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata.

W tym stanie rzeczy uznać trzeba, że zasadnie Sąd pierwszej instancji zaakceptował trafność ustaleń Komisji i wyrażone w uchwale stanowisko, że zaproponowane rozwiązanie zadania egzaminacyjnego jest niedostateczne. Tym samym nieusprawiedliwiony jest zarzut naruszenia art. 78d ust. 1 i 10 w zw. z art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze.

Sąd pierwszej instancji trafnie wskazał, że zgodnie z art. 78e ust. 2 do ust. 4 cytowanej ustawy oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu adwokackiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna (jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Naczelną Radę Adwokacką) biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu

z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Każdy

z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową,

sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu adwokackiego. Ostateczną ocenę z pracy pisemnej z danego zadania z części od drugiej do piątej egzaminu stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego z egzaminatorów, przy czym średnia arytmetyczna wystawionych ocen poniżej 3,00 skutkuje oceną negatywną (niedostateczną) z zadania. Egzaminatorzy oceniający pracę skarżącej z prawa gospodarczego wydali oceny cząstkowe – 2 i 3, co dało średnią arytmetyczną poniżej 3, a więc ocenę negatywną. Ponieważ w myśl art. 78f ust. 1 Prawa o adwokaturze skarżąca nie otrzymała ze wszystkich części egzaminu ocen pozytywnych, gdyż z jednej części uzyskała ocenę negatywną, także ocena z całego egzaminu nie mogła być pozytywna. Sąd pierwszej instancji w wyniku dokonanej oceny podzielił stanowisko Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, że zarzuty wobec pracy skarżącej trafnie koncentrują się na niewystarczającym zabezpieczeniu interesu mocodawców. W ocenie WSA, którą należy podzielić, zdająca nie wykazała się umiejętnością sporządzenia pozwu na poziomie wymaganym od profesjonalnego pełnomocnika, gdyż nagromadzenie uchybień, nie pozwalało, nawet mając na względzie stopniowalność ocen, na wystawienie oceny pozytywnej. Tym samym brak było podstaw do zmiany oceny z prawa gospodarczego. Należy zgodzić się również

z Sądem pierwszej instancji, że Komisja odwoławcza odniosła się do całości zarzutów zawartych w odwołaniu i uzasadniła swoje stanowisko zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi kasacyjnej za nieusprawiedliwione i na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postanowiono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.