Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 734/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6376 Bankowość, w tym zezwolenia dewizowe i zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie kupna i sprzedaży
Hasła tematyczne: Dewizowe prawo
Skarżony organ: Prezes Narodowego Banku Polskiego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 3, art. 8 ust. 2 , 5, art. 9 pkt 15
journal: Dz.U. 2002 nr 141 poz 1178
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2002 r. Prawo dewizowe.
article: art. 28, art. 107 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2012 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Prezesa Narodowego Banku Polskiego z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie decyzji dewizowej oddala skargę


UZASADNIENIE

VI SA/Wa 734/12

Uzasadnienie

Prezes Narodowego Banku Polskiego decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., na podstawie art. 8 ust. 2 i 5 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. Prawo dewizowe (Dz. U. Nr 141, poz. 1178 ze zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a., uchylił decyzję dewizową nr [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. zezwalającą na zawarcie ugody dotyczącej spornej płatności za część prac objętych umowa nr [...] z dnia [...] stycznia 2003 r. oraz na dokonanie rozliczenia między S. B. prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą Z. O. "[...]" w Z. i A. sp. z o.o. z siedzibą w S. do kwoty 140 000 euro oraz umorzył postępowanie w pierwszej instancji.

Decyzję wydano w następujących ustaleniach;

Decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. Prezes NBP zezwolił na zawarcie ugody wskazanej w wymienionej decyzji pomiędzy adresatem decyzji (wskazano S. B.) i [...] sp. z o.o. z siedzibą w S. – dalej jako A. Decyzja ważna była do [...] września 2007 r.

Od decyzji pełnomocnik A. złożył [...] września 2007 r. wniosek z dnia [...] września 2007 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy domagając się uchylenia decyzji. Decyzji zarzucono naruszenie art. 10 k.p.a. przez uniemożliwienie zajęcia stanowiska przez A., który nie został powiadomiony o wszczęciu postępowania, naruszenie art. 8 ust. 2 Prawa dewizowego przez jego zastosowanie, podczas gdy przepis ten odnosi się do udzielania zezwoleń indywidualnych, na które niepotrzebne było zezwolenie Prezesa NBP, nieuwzględnienie, że umowa na roboty budowlane objęte kontraktem nr [...] z [...] stycznia 2007 r. była zawarta pomiędzy [...] prowadzonym przez M. i S. B., a zezwolenie dewizowe wydano dla tego zakładu bez podania, że prowadzi go także M. B.

W odpowiedzi pełnomocnik S. B. w piśmie z dnia [...] listopada 2007 r. wnosił o oddalenie wniosku. Podkreślano, że strony zawarły w dniu [...] sierpnia 2007 r. ugodę określającą warunki rozliczenia i płatności kwoty 140000 euro przez S. B. za część prac wykonanych przez A. zgodnie z umową nr [...] z [...] stycznia 2003 r. i S. B. z ugody się wywiązał stwierdzając w piśmie z dnia [...] grudnia 2007 r., że w dniu [...] sierpnia 2007 r. dokonał przelewu kwoty określonej w umowie na konto A. Zdaniem S. B. wnioskodawca nie został pozbawiony praw z art. 10 k.p.a., gdyż był obecny na wszystkich posiedzeniach Sądu Arbitrażowego wraz z pełnomocnikiem i negocjował wszystkie zapisy ugody. Zarzut naruszenia art. 8 ust. 2 Prawa dewizowego, w ocenie S. B. jest jedynie próbą podważenia ugody o płatności w walucie polskiej po kursie uzgodnionym. Natomiast co do zarzutu nieuwzględnienia w decyzji imienia M. B. wskazano, że osoba ta była wpisana wraz ze S. B. do ewidencji działalności gospodarczej, lecz oboje nie stanowili spółki prawa cywilnego. W dacie sporu przed Sądem Arbitrażowym w ewidencji figurował już jedynie S. B. dlatego decyzja dewizowa nie mogła już obejmować M. B.. Na dowód zawarcia ugody jedynie ze S. B. przedłożono protokół z ugodą, w którym S. B. (określany jako pozwany) zobowiązywał się do wystąpienia do NBP o uzyskanie decyzji zezwalającej na ustalenie płatności i dokonanie zapłaty w euro.

W dniu [...] lutego 2008 r. Prezes NBP wydał decyzję nr [...], którą uchylił decyzję dewizową nr [...] z [...] sierpnia 2007 r. w związku z powzięciem informacji, że przed wydaniem decyzji z dnia [...] sierpnia 2007 r. S. B. w dniu [...] sierpnia 2007 r. przelał na konto A. kwotę określoną w ugodzie. Decyzja nie została zaskarżona do sądu.

W dniu [...] kwietnia 2010 r. S. B. wystąpił o unieważnienie decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 2008 r. podnosząc, że będąc stroną decyzji zezwalającej nie brał udziału w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją.

W dniu [...] listopada 2010 r. Prezes NBP stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] lutego 2008 r. uznając argumenty S. B. za zasadne. W związku z uprawomocnieniem się tej decyzji pozostał do rozpatrzenia wniosek A. z dnia [...] września 2007 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W tych warunkach została wydana wymieniona na wstępie decyzja administracyjna z dnia [...] lutego 2012 r. Prezes NBP stwierdził, że decyzja zezwalająca została wydana na podstawie art. 9 pkt 15 ustawy – Prawo dewizowe. Wymieniony przepis został uchylony przez art. 2 ustawy z dnia 23 października 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz ustawy Prawo dewizowe z dniem 24 stycznia 2009 r. (Dz. U. Nr 228, poz. 1506). W obowiązującym stanie prawnym w dacie wydania zaskarżonej decyzji przestała istnieć możliwość udzielenia indywidualnego zezwolenia dewizowego na dokonanie czynności obrotu dewizowego zgodnie z wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2007 r. Ponadto ustalono, że przelew kwoty objętej ugodą i zezwoleniem został dokonany przez S. B. na konto A. [...] sierpnia 2007 r., a więc przed wydaniem decyzji zezwalającej ([...]sierpnia 2007 r.). Na dowód została przedłożona kopia z rachunku S. B. uwzględniająca ten przelew. Fakt ten nie był znany organowi w dacie wydawania decyzji.

Od decyzji S. B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o uchylenie decyzji lub o stwierdzenie jej nieważności i zasądzenie kosztów postępowania.

Decyzji zarzucono: naruszenie art. 28 k.p.a. w zw. z art. 6 ust. 3 ustawy – Prawo dewizowe przez przyjęcie, że A. jest stroną postępowania dewizowego i był uprawniony do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji nr [...] z [...] sierpnia 2007 r.; naruszenie art. 9 pkt 15 Prawa dewizowego przez przyjęcie, że wpłacenie przez skarżącego na rachunek A. kwoty w euro, celem jej zdeponowania, było spełnieniem świadczenia, podczas gdy miało służyć jedynie zabezpieczeniu spełnienia tego świadczenia oraz naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. przez niepodania imienia i nazwiska oraz stanowiska osoby podpisującej zaskarżoną decyzję.

Skarżący, wskazując na zapisy ugody podkreślał, że wniosek A. o ponowne rozpatrzenie sprawy wyrządza szkodę skarżącemu jako nieznajdujący uzasadnienia prawnego, a także jako sprzeczny z ugodą. Kwota wskazana w ugodzie miała zostać zdeponowana na rachunku A. tytułem zabezpieczenia należności do czasu uzyskania zezwolenia dewizowego. Zgodnie z pkt 5 ugody A. mógł dysponować tą kwotą dopiero po uzyskaniu decyzji NBP zezwalającej na dokonanie rozliczeń i płatności w walucie obcej.

Wskazując na art. 28 k.p.a. skarżący podkreślał, że A. nie mógł wystąpić z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, bowiem nie był stroną w postępowaniu dotyczącym wydania decyzji zezwalającej nr [...]. Decyzja ta dotyczyła wyłącznie skarżącego jako stanowiąca warunek ugody zawartej z A. A.nie był uczestnikiem postępowania dewizowego i decyzja wydana w wyniku tego postępowania tylko skarżącemu pozwalała na posługiwanie się zezwoleniem. Natomiast nowelizacja ustawy - Prawo dewizowe, na którą powołuje się organ, wyeliminowała jedynie możliwość ograniczenia prawa do korzystania z wydanego zezwolenia przez strony umowy, której ono dotyczy. Decyzja dewizowa jest jednoznacznie skierowana wyłącznie do skarżącego, mimo ze organ miał wiedzę, iż sprawa dotyczy rozliczenia z umowy, w której stronami są skarżący i A. Jednakże zgodnie z tą umową zobowiązanym do wystąpienia o zezwolenie był wyłącznie skarżący – S. B.

Zdaniem skarżącego Prezes NBP błędnie odniósł się do kwestii art. 9 ust. 15 Prawa dewizowego. Podkreślano, że zgodnie z ugodą (pkt 1) skarżący zobowiązał się w terminie 3 dni od dnia jej zawarcia do zdeponowania określonej kwoty do czasu uzyskania zezwolenia dewizowego. Zgodnie z pkt 5 ugody A. uzyskiwał prawo dysponowania tą kwotą dopiero po wydaniu decyzji przez NBP zezwalającej na dokonanie rozliczeń i płatności w walucie obcej. Zatem przelanie kwoty na rachunek A. nie mogło mieć charakteru spełnienia świadczenia. Błędne więc było przyjęcie przez organ, że zachodzą przesłanki z art. 9 pkt 15 Prawa dewizowego, a tym samym, że zaszły podstawy do uchylenia decyzji zezwalającej.

Nie zachodziły w związku z tym również podstawy do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

W szczegółowej odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Banku Polskiego, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, wnosił o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje;

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga jest niezasadna.

Zasadniczym zarzutem skarżącego było podważenie prawa N. P.a I. A. sp. z o.o. z siedzibą w S. do wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją nr [...] z [...] sierpnia 2007 r. zezwalającą na zawarcie ugody pomiędzy stronami dotyczącej płatności oraz dokonania rozliczenia w euro za część prac wykonanych przez tę spółkę na podstawie umowy nr [...] z [...] stycznia 2003 r. Istota bowiem zaskarżonej w sprawie decyzji z [...] lutego 2012 r. odnosiła się do owego zezwolenia dewizowego, jako że skutkiem złożenia przez A. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes NBP ową decyzją uchylił decyzję dewizową z dnia [...] sierpnia 2007 r. i umorzył postępowanie w pierwszej instancji. Kwestionując zatem posiadanie przez A. interesu prawnego w złożeniu wymienionego wniosku skarżący wskazywał na naruszenie art. 28 k.p.a., zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Rozumienie interesu prawnego jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie. I tak przykładowo Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 stycznia 2012 r. wydanym w sprawie II OSK 2035/10 przypomniał, iż cechami interesu prawnego jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny, sprawdzalny obiektywnie, jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Postępowanie administracyjne dotyczy interesu prawnego konkretnej osoby wówczas, gdy w tym postępowaniu wydaje się decyzję, która rozstrzyga o prawach i obowiązkach tej osoby lub rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach innego podmiotu wpływa na prawa i obowiązki tej osoby.

W ocenie skarżącego A. nie mógł być stroną postępowania w sprawie wydania decyzji z dnia [...] sierpnia 2007 r., jako że decyzja ta wprost stwierdzała, iż jej adresatem był wyłącznie skarżący (S. B.).

Należy zatem zwrócić uwagę na przepis art. 6 ust. 3 Prawa dewizowego, z godnie z którym z zezwolenia dewizowego, udzielonego na zawarcie umowy lub dokonanie rozliczenia, mogą korzystać wszystkie strony tej umowy lub rozliczenia. Cytowany przepis obowiązywał w dacie wydania decyzji zezwalającej ([...] sierpnia 2007 r.), gdyż został wprowadzony przez art. 1 pkt 5 lit. c) ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. (Dz.U. z 2007 Nr 61, poz. 410) zmieniającej ustawę Prawo dewizowe z dniem 21 kwietnia 2007 r.

Zasadą wynikającą z normy art. 6 ust. 3 ustawy jest, że z indywidualnego zezwolenia dewizowego udzielonego na zawarcie umowy mogą skorzystać wszystkie jej strony. Po nowelizacji dotyczy to nie tylko zawieranych umów, ale również dokonywanych rozliczeń, czyli płatności stanowiących czynność obrotu dewizowego. Co ważne, z przepisu zniknęła jego końcowa część; odtąd nie jest już zatem możliwe zastrzeżenie w zezwoleniu, że może z niego skorzystać tylko określona strona umowy. Podmiotowe rozszerzenie skuteczności indywidualnego zezwolenia na zawarcie umowy lub dokonanie rozliczenia jest więc odtąd regułą, choćby strony nie zostały imiennie w zezwoleniu określone (por. M. Rusinek, Komentarz do zmiany art. 6 ustawy – Prawo dewizowe, Lex/el 2007).

Jest w sprawie poza sporem, że zarówno stronami umowy nr [...] z dnia [...] stycznia 2003 r., jak i stronami ugody z dnia [...] sierpnia 2007 r. byli S. B. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Z. O. "[...]" w Z. oraz A. sp. z o.o. z siedzibą w S. Zatem zgodnie z cytowanym przepisem materialnym art. 6 ust. 3 Prawa dewizowego z zezwolenia dewizowego z dnia 30 sierpnia 2007 r., udzielonego na zawarcie ugody i dokonanie rozliczenia, mógł korzystać także A.. Tym samym z przedmiotowego zezwolenia wynikały również dla A., w rozumieniu art. 28 k.p.a., prawa uzasadniającego jego interes prawny do wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenia sprawy.

W tych warunkach, w ocenie składu orzekającego Sądu, zarzut skarżącego o braku po stronie A. interesu prawnego w sprawie, należało uznać za nietrafny.

Zezwolenie dewizowe z dnia [...] sierpnia 2007 r. zostało wydane na podstawie art. 8 ust. 2 i 5 Prawa dewizowego. Przepisy te mają charakter przepisów kompetencyjnych, jednakże ust. 2 wskazuje, że w sytuacji określonej w ust. 1 art. 8 wymienionej ustawy wymagane jest udzielenie zezwolenia indywidualnego, zgodnie z którym indywidualne zezwolenie dewizowe jest wymagane na odstąpienie od ograniczenia lub obowiązku, o których mowa w art. 5, w zakresie których nie udzielono ogólnego zezwolenia dewizowego albo udzielono takiego zezwolenia, ale na innych warunkach niż te, na których ma nastąpić odstąpienie. Ponieważ nie udzielono wcześniej zezwolenia ogólnego, zezwolenie dewizowe z dnia [...] sierpnia 2007 r. zostało udzielone w warunkach wskazanych w art. 5 omawianej ustawy – dozwolonego odstępstwa od ograniczeń określonych w art. 9.

W dacie wydania zezwolenia dewizowego obowiązywał przepis art. 9 pkt 15 ustawy – Prawo dewizowe w brzmieniu: ograniczeniom podlega zawieranie umów oraz dokonywanie innych czynności prawnych, powodujących lub mogących powodować dokonywanie w kraju rozliczeń w walutach obcych, a także dokonywanie w kraju takich rozliczeń (...). Z akt sprawy wynika, że przed datą wydania decyzji zezwalającej ([...] sierpnia 2007 r.) na rozliczenie zgodne z ugoda, już [...] sierpnia 2007 r. skarżący przelał na konto A. kwotę z ugody.

Dla rozumienia treści art. 9 pkt 15 Prawa dewizowego nie ma istotnego znaczenia jak strony ugody rozumiały dokonane rozliczenie. Czy rozliczenie to rozumiane było jako zapłata, czy jako zabezpieczenie świadczenia w formie depozytu. Istotne jest to, że doszło do faktu rozliczenia przed wydaniem decyzji dewizowej, co z kolei stało się powodem bezprzedmiotowości samego zezwolenia. Fakt przelania przez S. B. na konto A. kwoty z ugody, był rozliczeniem w walucie obcej w rozumieniu art. 9 pkt 15 ustawy – Prawo dewizowe. Skarżący w istocie przed uzyskaniem zezwolenia, rozliczenia wskazanego w art. 9 pkt 15 Prawa dewizowego dokonał, deponując na koncie A. kwotę podaną w ugodzie. Wymieniony przepis nie uszczegóławia w jakim zamiarze strona dokonuje na przykład przelewu kwoty w walucie obcej na konto innego podmiotu stwierdzając jedynie, że ograniczeniu podlega dokonywanie rozliczeń w tej walucie. Faktem pozostaje to, że S. B. wystąpił o udzielenie zezwolenia, a więc tym samym było to wystąpienie o zgodę na dokonanie rozliczenia, gdyż przepisy art. 9 pkt 15 w związku z art. 8 ust. 1 i ust. 2 Prawa dewizowego nie przewidują innego powodu żądania zgody. To natomiast czy podmiot dokonujący rozliczenia zabezpieczył swoje pieniądze przed możliwością dysponowania nimi, jest poza regulacja ustawy.

Zaskarżona decyzja została wydana niejako z dwóch powodów. Po pierwsze dlatego, że fakt rozliczenia nastąpił przed wydaniem decyzji zezwalającej oraz z tego powodu, iż w dacie jej wydania przepis art. 9 pkt 15, na mocy art. 2 ustawy z dnia 23 października 2008 r. (Dz. U. Nr 228, poz. 1506) zmieniającej ustawę - Prawo dewizowe, został uchylony. Z tych przyczyn Prezes NBP nie miał podstawy prawnej do jakiejkolwiek ingerencji w merytoryczne rozstrzygnięcie zawarte w decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r.

Decyzja została wydana zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a. W nagłówku wskazany jest organ ją wydający a pod treścią widnieje odcisk pieczęci z podaniem imienia i nazwiska wydającego decyzją oraz stanowiska służbowego z własnoręcznym podpisem. Zatem zarzut skarżącego oparty na naruszeniu wymienionego przepisu postępowania nie był trafny.

Wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji nie został przez skarżącego uzasadniony, natomiast skład Sądu orzekający w sprawie nie znalazł podstaw do stwierdzenia z urzędu, by wystąpiły podstawy wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a., uzasadniające w tym zakresie żądanie skarżącego.

W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.