Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1273/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2013-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 130 par. 1 pkt 6
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 10 grudnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie: sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) sędzia WSA Leszek Tyliński Protokolant: asystent sędziego Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 10 grudnia 2013 roku sprawy ze skargi "[...]" spółka z o.o. w [...] na decyzję Dyrektor Izby Celnej w [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w zakresie zmiany miejsca urządzania gier na automatach o niskich wygranych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w [...] na rzecz "[...]" spółka z o.o. w [...] kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Po rozpatrzeniu wniosku spółki [...] w S. (dalej powoływanej jako "spółki") z dnia [...] (data pisma) o zmianę udzielonego ostateczną decyzją z dnia [...] nr [...] przez Dyrektora Izby Skarbowej w B. zezwolenia na urządzenie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...] poprzez wykreślenie z decyzji wskazanego pod pozycją nr [....] punktu gry: [...] W. i wpisanie w jego miejsce punktu gry: [....] B., Dyrektor Izby Celnej w T. decyzją z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 253a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowej (t.j. Dz.U. z 2005 r., Nr 8 poz. 60 ze zm., dalej powoływanej jako "Ordynacja podatkowa") w związku z art.135 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. z 2009 r., Nr 201, poz. 1540), odmówił dokonania wnioskowanej zmiany, z uwagi na okoliczność, że ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2010 r. i która dopuszcza możliwość zmiany udzielonych przed dniem wejścia w życie ustawy zezwoleń na urządzenie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, w art. 135 ust. 2 wyraźnie stanowi, iż zmiana taka nie może dotyczyć zmiany miejsca urządzania gier, z wyjątkiem zmniejszania liczby punktów gry na automatach o niskich wygranych.

Wskazana decyzja została podpisana przez J. C. – zastępcę Dyrektora Izby Celnej w T., działającego z upoważnienia tegoż Dyrektora.

Od powyższej decyzji spółka wniosła odwołanie, w którym zarzuciła sprzeczność art. 135 § 2 ustawy o grach hazardowych z art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, brak notyfikacji technicznych przepisów ustawy o grach hazardowych oraz naruszenie art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. dalej powoływanej jako "kpa"), domagając się w związku z tym uchylenia w całości zaskarżonej decyzji i orzeczenia co do istoty sprawy zgodnie z wnioskiem spółki lub ewentualnie przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Po rozpatrzeniu odwołania spółki Dyrektor Izby Celnej w T. decyzją z dnia [...] nr [...], w oparciu art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 221 Ordynacji podatkowej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ podtrzymał stanowisko organu I instancji, iż na dokonanie wnioskowanej zmiany udzielonego zezwolenia nie pozwala przepis art. 135 ust. 2 ustawy o grach hazardowych, który to przepis stanowi lex specialis w stosunku do art. 51 ust. 2 w zw. z art. 135 ust. 1 tej ustawy. Wskazując, że w przedmiotowej sprawie organ I instancji działał w trybie art. 253a § 1 Ordynacji podatkowej, organ podkreślił, iż przepis art. 135 ust. 2 ustawy o grach hazardowych stanowił przesłankę negatywną zmiany udzielonego ostateczną decyzją zezwolenia. Zaznaczył, że zarzut odwołania oparcia rozstrzygnięcia administracyjnego na przepisach, które nie zostały notyfikowane i jako takie pozostają prawnie bezskuteczne, nie może być oceniany w kategoriach wadliwego lub niewadliwego zastosowania prawa, lecz jedynie legalności samego aktu normatywnego na podstawie którego wydano to rozstrzygnięcie, do badania której to legalności nie mają uprawnienia organy administracyjne. Wskazał przy tym, że ustawodawca oddzielił materię ustawodawczą z zakresu gier hazardowych, która nie podlega obowiązkowi notyfikacji i w stosunku do której przeprowadził proces legislacyjny (ustawa o grach hazardowych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2010 r.), i która to stanowiła podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia, od materii prawnej która podlega takiemu obowiązkowi, stosownie do wymogów dyrektywy 98/34/WE, a która jest objęta projektem ustawy o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw. W kwestii zarzutu naruszenia przepisów proceduralnych, organ odwoławczy wskazując na jego bezzasadność, powołał się na przepis art. 140 § 1 Ordynacji podatkowej i okoliczność prawidłowego zastosowania go w sprawie, a także na konieczność wnikliwego zbadania wniosku spółki nie tylko z punktu widzenia warunków określonych w art. 30 ustawy o grach i zakładach wzajemnych, lecz także pod względem przesłanek wskazanych w przepisie art. 253a Ordynacji podatkowej tj. interesu publicznego lub ważnego interesu strony. Odnosząc się zaś do zarzutu oparcia rozstrzygnięcia o przepis art. 135 ust. 2 ustawy o grach hazardowych, który zdaniem spółki jest niezgodny z wartościami konstytucyjnymi wynikającymi z treści art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, organ odwoławczy zaznaczył, iż brzmienie językowe kwestionowanych przez odwołującą przepisów jest jednoznaczne, dlatego też budowanie alternatywnej hipotezy interpretacyjnej zgodnie z postulatem strony, bez popadania w wykładnię contra legem, byłoby niemożliwe. Ponadto organ podkreślił, iż organy administracyjne nie są uprawnione do badania legalności aktu normatywnego.

Powyższa decyzja została podpisana przez, działającego z upoważnienia Dyrektora Izby Celnej w T., - J. C., pełniącego funkcję zastępcy Dyrektora Izby Celnej w T.

Na powyższą decyzję spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Powołując się na analogiczne zrzuty co zawarte w odwołaniu do decyzji organu I instancji, spółka wniosła o uchylenie lub ewentualnie stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Ponadto spółka wystąpiła z wnioskiem o zwrócenie się ETS z pytaniem prejudycjalnym w przedmiocie wykładni art. 34, art. 36, art. 49 i art. 56 TFUE oraz art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, a także do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym co do zgodności art. 135 ust. 2 ustawy o grach hazardowych z art. 2 Konstytucji RP.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W piśmie z dnia [...], stanowiącym uzupełnienie skargi, spółka zarzuciła dodatkowo naruszenie w sprawie art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej, wskazując, iż zarówno wydaną w pieszej jak i drugiej instancji decyzję podpisał ten sam pracownik Izby Celnej tj. J. C.

Wyrokiem z dnia 23 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Bd 1172/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy orzekł o oddaleniu wniesionej przez spółkę skargi.

Sąd I instancji podzielił stanowisko Dyrektora Izby Celnej, że art. 135 ust. 2 ustawy o grach hazardowych stanowi przesłankę negatywną z art. 253a § 1 Ordynacji podatkowej, uniemożliwiającą uwzględnienie w nadzwyczajnym trybie wniosku spółki. Sąd nie uwzględnił zarzutu naruszenia art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej. Według Sądu upoważnienie zastępcy, czy innego pracownika ze struktury organizacyjnej organu do wydania i podpisania w jego imieniu decyzji oznacza, że pracownik taki podpisując decyzję działa nadal w ramach tychże kompetencji w imieniu i na rachunek organu. Istotne, jego zdaniem, jest również to, że pracownicy aparatu pomocniczego organu powiązani są z organem zależnością organizacyjną, co w przypadku organu jednoosobowego obliguje ich do respektowania jego stanowiska co do wykładni i stosowania prawa w danej kategorii spraw i w wydawanej oraz podpisywanej decyzji prezentują w rzeczywistości stanowisko tego organu. Sąd podkreślił, że skoro w art. 221 Ordynacji podatkowej ustawodawca przyznał dyrektorowi izby celnej uprawnienie do rozpatrywania odwołań od jego własnych decyzji, co jest wyjątkiem od typowego modelu postępowania odwoławczego, to wobec braku w Ordynacji odmiennych regulacji – nie można odnosić do tego unormowania rozszerzająco instytucji wyłączenia pracownika, dodatkowo jeszcze uwzględniając okoliczność, iż w art. 235 Ordynacji dotyczącym stosowania w postępowaniu odwoławczym przepisów o postępowaniu pierwszoinstancyjnym użyto zwrotu "odpowiednio". Ustosunkowując się do zarzutów dotyczących naruszenia dyrektywy 98/34/WE z uwagi na brak notyfikacji Komisji Europejskiej projektu ustawy o grach hazardowych, Sąd rozpatrując je w świetle unormowań rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych, zmienionego następnie rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 6 kwietnia 2004 r., stanowiącego efekt implementacji do krajowego porządku prawnego dyrektywy 98/34/WE, oraz w granicach wyznaczonych przedmiotem sprawy, a więc nie z punktu widzenia spełniania wymogu notyfikacji całej ustawy o grach hazardowych, lecz jedynie tych jej przepisów, które ograniczają możliwość zmiany miejsca urządzania gry, tj. przede wszystkim art. 135 ust. 2 w zw. z art. 118 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, stwierdził iż zarzuty te nie zasługują na uwzględnienie, gdyż usługa prowadzona w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, jako nieświadczona na odległość (nie jest świadczona bez równoczesnej obecności stron) oraz drogą elektroniczną (nie jest przesyłana pierwotnie i otrzymywana w miejscu przeznaczenia za pomocą sprzętu elektronicznego do przetwarzania oraz przechowywania danych, ani także przesyłana, kierowana i otrzymywana za pomocą kabla, odbiornika, radiowego, środka optycznego lub innego środka elektromagnetycznego), nie jest usługą w rozumieniu § 2 pkt 1 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r., i jako taka nie podlega regulacjom rozporządzenia - nie jest przedmiotem jego ochrony. Dlatego też brak w stosunku do przepisu prawnego ją określającego obowiązku notyfikacji, o którym mowa w przepisie § 4 ust. 1 przywołanego rozporządzenia. W konsekwencji WSA uznał, że chybione są wywody skarżącej o skutkach naruszenia obowiązku notyfikacji w postaci bezskuteczności nienotyfikowanych przepisów technicznych. Zdaniem Sądu brak jest zatem podstaw do zwrócenia się do ETS w trybie prejudycjalnym o wykładnię dyrektywy 98/34/WE w zakresie dotyczącym konieczności notyfikacji ustawy o grach hazardowych do Komisji Europejskiej. W ocenie Sądu I instancji w rozpoznawanej sprawie nie zaszły również przesłanki skierowania pytania do Trybunału Konstytucyjnego co do zgodności art. 135 ust. 2 ustawy o grach hazardowych z art. 2 Konstytucji

Od powyższego wyroku Sądu pierwszej instancji spółka wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, bądź ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku i rozpoznania skargi, a w efekcie tego uchylenia zaskarżonej decyzji lub stwierdzenie jej nieważności. Również do Naczelnego Sądu Administracyjnego spółka wystąpiła z wnioskiem o zwrócenie się do ETS z pytaniem prejudycjalnym w przedmiocie wykładni art. 34, art. 36, art. 49 i art. 56 TFUE oraz art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, a także do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym co do zgodności art. 135 ust. 2 ustawy o grach hazardowych z art. 2 Konstytucji RP (wyrażoną w tym przepisie zasadą ochrony interesów w toku). Ponadto spółka sformułowała wniosek o zawieszenie postępowania kasacyjnego do czasu zakończenia postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym zainicjowanego pytaniem prawnym WSA w Poznaniu w sprawie o sygn. akt II SA/Po 549/10 lub do czasu udzielenia przez ETS odpowiedzi na pytanie prawne skierowane przez WSA w Gdańsku w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 261/10, bądź do czasu zakończenia postępowania przed tym Sądem.

Strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi:

1) naruszenie prawa materialnego, to jest:

a) art. 135 ust. 2 ustawy o grach hazardowych w związku z art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34, zmienionej dyrektywą 98/48, oraz w związku z § 2 pkt 1a, pkt 3 i pkt 5 lit. b, lit. d i lit. e rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis wprowadzający w toku obowiązującego terminowego 6-letniego zezwolenia, nieistniejący wcześniej zakaz zmiany miejsca urządzania gier na automatach o niskich wygranych, nie jest regulacją pośrednio ograniczającą wprowadzanie do obrotu produktów w postaci automatów o niskich wygranych, a także nie jest regulacją wpływającą na cykl użytkowy tych automatów po wprowadzeniu ich do obrotu, w szczególności związany z ponownym ich użyciem, a w ślad za tym nie jest przepisem technicznym wymagającym notyfikacji;

b) art. 34, art. 36, art. 49 i art. 56 TFUE przez ich niezastosowanie w stanie faktycznym sprawy, w sytuacji gdy przepisy ustawy o grach hazardowych określające zakaz urządzania gier na automatach o niskich wygranych we wszystkich miejscach publicznych i prywatnych, za wyjątkiem kasyn, stanowią środek o skutku równoważnym do ograniczeń ilościowych (w rozumieniu art. 34 TFUE), a powołany zakaz chociażby motywowany względami porządku publicznego i ochrony zdrowia ludzi jest sprzeczny z art. 36 TFUE, ponieważ cele te mogą być osiągnięte bez stosowania aż tak drastycznych środków oraz w sytuacji gdy wprowadzony ustawą o grach hazardowych zakaz prowadzenia na terenie Polski – jako państwa członkowskiego UE – działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych (poza kasynami) stanowi przeszkodę świadczenia usług oraz swobody przedsiębiorczości w rozumieniu art. 49 i art. 56 TFUE;

c) art. 2 Konstytucji RP w związku z art. 135 ust. 2 ustawy o grach hazardowych przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wprowadzenie z dniem 1 stycznia 2010 r. zakazu zmiany miejsca urządzania gier na automatach o niskich wygranych w toku terminowego 6-letniego zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, uniemożliwiające gospodarcze wykorzystanie zakupionych przed 1 stycznia 2010 r. automatów o niskich wygranych przystosowanych z samego założenia do eksploatacji trwającej co najmniej do czasu wygaśnięcia terminowego zezwolenia, jest regulacją nie naruszającą zasady ochrony interesów w toku oraz zasadą zaufania do Państwa i stanowionego przezeń prawa;

2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 130 § 1 pkt 6 i art. 240 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wyłączenie zakazu zajmowania się tą samą sprawą przez osobę, która brała udział w wydaniu zaskarżonej decyzji pierwszoinstancyjnej, w sytuacji gdy organem odwoławczym jest organ orzekający w I instancji, odnosi się nie tylko do osoby piastującej funkcję organu, lecz wszystkich pracowników tego organu.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej spółka wskazała argumenty przemawiające - jej zdaniem - za trafnością zarzutów wskazanych w złożonym środku zaskarżaniu.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie.

W następstwie rozpatrzenia wniesionej przez spółkę skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 września 2013 r. o sygn. akt II GSK 737/11 orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku Sądu I instancji z uwagi na naruszenie w sprawie prawa, dającego w myśl art. 240 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacji podatkowej (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej powoływanej jako "Ordynacja podatkowa") podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, tj. przepisów postępowania określonych w art. 130 § 1 pkt 6 w zw. z art. 127, art. 221 i art. 143 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez uznanie za zgodną z prawem sytuację, w której decyzje w obu instancjach wydał (podpisał) ten sam funkcjonariusz celny – J. C. W wyroku tym NSA nie odniósł się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej (w szczególności naruszenia prawa materialnego) przyjmując, że wobec ww. przesłanki uchylenia zaskarżonego wyroku, byłoby to przedwczesne. Z tych samych przyczyn NSA nie znalazł podstaw do uwzględnienia zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o wystąpienie z pytaniami prawnymi do Trybunału Konstytucyjnego praz z pytaniami prejudycjalnymi do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Przytaczając w uzasadnieniu wyroku treści przepisu art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej oraz wyjaśniając sposób i zakres rozumienia użytego w tym przepisie pojęcia "brania udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji", NSA stwierdził, że sytuacja w której decyzja Dyrektora Izby Celnej T., zarówno w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, jak i w postępowaniu odwoławczym, wydana i podpisana została przez tego samego pracownika działającego z jego upoważnienia, tj. przez Zastępcę Dyrektora Izby Celnej T. J. C., w pełni uzasadnia podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 130 § 1 punkt 6 Ordynacji podatkowej. Zdaniem NSA za oczywiste uznać należy, że wskazany pracownik izby celnej, biorąc udział w podjęciu decyzji administracyjnej w I instancji, co polegało na jej wydaniu i podpisaniu (jako osoba upoważniona) w rozumieniu art. 210 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej, nie mógł następnie uczestniczyć w załatwieniu sprawy na kolejnym etapie postępowania, w którym na skutek wniesionego środka zaskarżenia – odwołania – sprawa podlegała ponownemu rozpatrzeniu przez ten sam organ i podejmowane było ponowne rozstrzygnięcie załatwiające tę sprawę co do istoty. Na etapie postępowania odwoławczego, regulowanego przepisem art. 221 Ordynacji podatkowej, w związku z zawartym w nim odesłaniem, pracownik ten podlegał bowiem wyłączeniu od rozpatrzenia sprawy, jako pracownik izby celnej, który w rozumieniu przepisu art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej, brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Sąd II instancji zaznaczył, że konsekwencją zawartego w art. 221 Ordynacji podatkowej odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów o postępowaniu odwoławczym, jest zważywszy na treść regulacji zawartej w art. 235 Ordynacji podatkowej, to że w postępowaniu regulowanym art. 221, mają zastosowanie również przepisy o postępowaniu przed organem I instancji, a zatem także przeis art. 130 tejże ustawy. Stwierdził przy tym, że brak cechy dewolutywności w wymiarze personalnym lub organizacyjnym, nie przesądza automatycznie o niekonstytucyjności takiego rozwiązania jak w art. 221 Ordynacji podatkowej, jeżeli jest to zrównoważone gwarancjami procesowymi chroniącymi podmiot, o którego prawach i wolnościach rozstrzyga się w danym postępowaniu. Wskazał, że przejawem zagwarantowania bezstronnego, sprawiedliwego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy są m.in. przepisy o wyłączeniu pracownika organu podatkowego (art. 130 § 1 Ordynacji podatkowej), o wyłączeniu członka organu kolegialnego (art. 130 § 1 i 5 Ordynacji podatkowej), jak też o wyłączeniu organu podatkowego (art. 131 – art. 132 Ordynacji podatkowej). Uzasadniając wyrażone w sprawie stanowisko NSA posiłkował się uchwałą składu siedmiu sędziów NSA z dnia 18 lutego 2013 r., sygn. akt I GPS 2/12, w której to przesądzona została kwestia, że przepis art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej ma zastosowanie do pracownika organu jednoosobowego w postępowaniu odwoławczym, o którym mowa w art. 221 tej ustawy. NSA podkreślił, że jest związany poglądem wyrażonym w tej uchwale.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Stosownie do treści przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania obowiązujących przepisów prawa materialnego i postępowania administracyjnego.

Ocena zaskarżonej decyzji wymaga zastosowania się do ww. kryterium kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, z uwzględnieniem w szczególności, ze względu na zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie Sądu II instancji, dyrektywy wynikającej z treści art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej powoływanej jako "ppsa"), a obligującej sąd któremu sprawa została przekazana (z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie), do zastosowania się do wykładni prawa dokonanej w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przepis art. 190 ppsa wskazuje bowiem jednoznacznie na związanie Sądu, któremu sprawa została przekazana, wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przez wykładnię prawa rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych oraz sposobu ich rozumienia i stosowania w rozpoznawanej sprawie. Dotyczy ona zatem właściwego zastosowania konkretnego przepisu prawa w indywidualnej sprawie. Sformułowanie przez NSA interpretacji przepisów prawnych, odmiennie od oceny zawartej w zaskarżonym orzeczeniu sądu I instancji, powoduje iż sąd pierwszej instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy, zobligowany jest do uwzględnienia dokonanej wykładni przepisów prawnych oraz zastosowania ich w sposób wskazany przez NSA.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [....], utrzymująca w mocy decyzję tego samego organu z dnia [....] o odmowie zmiany udzielonego ostateczną decyzją zezwolenia na urządzenie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych w zakresie zmiany miejsca urządzania gry jednego punktu gry. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcia organ powoływał się zasadnie na regulacje ustawy o grach hazardowych, albowiem wniosek spółki który zainicjował przedmiotową sprawą administracyjną złożony został w dniu [...] (data wpływu do organu pisma z dnia [...]), a więc pod rządami ustawy o grach i zakładach wzajemnych, zaś zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja, wydane zostały w czasie obowiązywania ustawy o grach hazardowych, natomiast art. 118 tej ustawy stanowi, że do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy ustawy, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z treścią art. 8 tej ustawy do postępowań w sprawach określonych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, chyba że ustawa stanowi inaczej. Wyrażone w tym przepisie odesłania odnosi się zatem także i do, stanowiącego podstawę decyzji odmownej art. 253a § 1 Ordynacji podatkowej, określającego że decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być za jej zgodą uchylona lub zmieniona przez organ podatkowy, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes strony (organy obu instancji uznały, że wnioskowanej zmianie sprzeciwia się przepis art. 135 ust. 2 ustawy o grach hazardowych), jak i do przepisu art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że pracownik urzędu skarbowego, urzędu gminy (miasta), starostwa, urzędu marszałkowskiego, izby skarbowej, funkcjonariusz celny lub pracownik urzędu celnego, izby celnej, urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw finansów publicznych oraz członek samorządowego kolegium odwoławczego podlegają wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawach dotyczących zobowiązań podatkowych oraz innych spraw normowanych przepisami prawa podatkowego, w których brali udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Celem określonej w przytoczonym przepisie instytucji wyłączenia jest potrzeba zapewnienia ochrony prawidłowości i rzetelności postępowania oraz bezstronności orzekania, stanowiących istotną wartość procedury administracyjnej (podatkowej). Ma ona więc stanowić gwarancję bezstronności działania administracji publicznej przeciwdziałając przenoszeniu ocen formułowanych w pierwotnym postępowaniu na postępowanie odwoławcze, w którym sprawa ponownie podlegać powinna merytorycznemu i ze swej istoty obiektywnemu rozpatrzeniu. W prowadzonym postępowaniu odwoławczym, którego model powinien być ukształtowany w sposób gwarantujący realizację prawa do wniesienia odwołania, w tym prawa do ponownego oraz w szczególności sprawiedliwego rozpoznania sprawy, powinny więc znaleźć swoje zastosowanie wszystkie instytucje procesowe gwarantujące zachowanie standardu obiektywizmu działania administracji publicznej oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz ich kultury prawnej.

Okolicznością bezsprzeczną w przedmiotowej sprawie jest fakt, że decyzja Dyrektora Izby Celnej w T., zarówno w postępowaniu pierwszej, jaki i drugiej instancji, została podpisana przez tego samego pracownika, działającego z upoważnienia organu tj. przez J. C., będącego Zastępcą Dyrektora Izby Celnej w T. Taki stan rzeczy narusza w sposób istotny ww. przepis art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej. Wskazany pracownik Izby Celnej, podpisując jako osoba upoważniona decyzję pierwszo-instnacyjną, brał bowiem udział w wydaniu tej decyzji, w rozumieniu o jakim mowa w art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej. Nie mógł on więc następnie brać udziału w rozpatrywaniu sprawy w postępowaniu odwoławczym, które stosownie do art. 221 Ordynacji podatkowej toczyło się przed tym samym organem. Jako osoba "biorąca udział w wydaniu zaskarżonej decyzji" podlegał on wyłączeniu od załatwienia sprawy. Orzekając zaś dwukrotnie w tej samej sprawie naruszył zakaz wynikający z art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej, co mogło mieć wpływ na naruszenie gwarancji bezstronności i obiektywności organu odwoławczego. Podkreślić należy, iż przepis art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej ma charakter bezwzględny i nie wymaga by uprawdopodobnić jakikolwiek brak obiektywizmu czy bezstronności u pracownika wydającego decyzję.

Stanowisko o wyłączeniu od rozpatrzenia sprawy J. C., z uwagi na okoliczność, iż brał on udział w wydaniu zaskarżonej decyzji w rozumieniu art. 130 §1 pkt 6 Ordynacji podatkowej, wyraził także NSA w wyroku z dnia 25 września 2013 r., który to powołując się na uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 18 lutego 2013 r., sygn. akt I GPS 2/12, podkreślił że przepis art. 130 §1 pkt 6 Ordynacji podatkowej ma zastosowanie do pracownika organu jednoosobowego w postępowaniu odwoławczym, o którym mowa w art. 221 tej ustawy. Poglądem tym, jak podkreślono wyżej, tutejszy Sąd, orzekając ponownie w sprawie, jest związany.

Wskazać należy, że skoro Dyrektor Izby Celnej, jako organ o charakterze monokratycznym, na podstawie art. 143 § 2 pkt 4 Ordynacji podatkowej może upoważnić funkcjonariusza celnego lub pracownika kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu i w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji, postanowień i zaświadczeń, i skoro odwołanie w niniejszej sprawie rozpatrywane było w trybie art. 221 Ordynacji podatkowej, to tym samym obowiązkiem Dyrektora Izby Celnej w T. był taki dobór pracowników upoważnionych do wydawania decyzji w jego imieniu, by w postępowaniu odwoławczym nie brali udziału ci pracownicy, którzy rozpatrywali sprawę w postępowaniu pierwotnym.

W tym stanie rzeczy w pełni uzasadniony jest zarzut strony, iż w sprawie miało miejsce istotne naruszenie art. 130 §1 pkt 6 Ordynacji podatkowej. Stosownie do art. 240 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej naruszenie przepisu art. 130 § 1 pkt 6 wskazanej ustawy stanowi podstawę do wznowienia postępowania.

Wobec powyższego, biorąc pod uwagę wszystkie wskazane okoliczności, Sąd na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit b ppsa, orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzję. W przedmiocie jej wykonalności orzeczono na podstawie art. 152 ppsa, zaś o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 ppsa.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z motywów wyroku. Ponowne rozpatrzenie odwołania strony przez Dyrektora Izby Celnej w T. powinno zostać dokonane przez pracownika nie biorącego udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z dnia [...]. Z uwagi na powód uchylenia zaskarżonej decyzji tj. naruszenie art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej, Sąd nie odniósł się do pozostałych zarzutów i wniosków skargi, uznając to za przedwczesne.