Wyrok NSA, sygn. akt III SA 1742/00
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2001-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 21 , art. 210 par. 1 pkt 6, art. 210 par. 4, art. 247 par. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 49 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 123 poz. 776
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
Teza: Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ gdy podatnik nie zapłacił w całości lub w części podatku lub wykazał w deklaracji podatek w wysokości niższej, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zaległości podatkowej.

TEZY

Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ gdy podatnik nie zapłacił w całości lub w części podatku lub wykazał w deklaracji podatek w wysokości niższej, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zaległości podatkowej.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi G. S. "S. Ch." w S. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Socjalnej (...) w przedmiocie wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON - uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z 7.10.1999 r. (...), wydaną na podstawie art. 49 ust. 1, art. 69 pkt 1, art. 70 pkt 2 i art. 21 pkt 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych, oraz art. 21 par. 3 i art. 207 Ordynacji podatkowej, Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych określił G. S. "S. Ch." w S. wysokość zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON okres od stycznia do kwietnia 1999 r. oraz odsetek za zwłokę wskazując w uzasadnieniu, że:

"Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych określił zobowiązanie G. S. "S. Ch." w S. za okres od sierpnia 1993 r. do kwietnia 1999 r. w kwocie 13.661,94 zł.

Odsetki zostały naliczone na dzień 20 października 1998 r. Obowiązek dokonywania wpłat na Fundusz jest obowiązkiem ustawowym określonym w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych".

Decyzją z tej samej daty (...), wydaną na podstawie art. 49 ust. 1, art. 69 pkt 1 i art. 70 pkt 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej (...) oraz art. 67 par. 1 i 2 i art. 207 Ordynacji podatkowej Prezes Zarządu PFRON odmówił G. S. "S. Ch." w S. umorzenia odsetek od wpłat na PFRON za okres od sierpnia 1993 r. do maja 1998 r. wskazując w uzasadnieniu, że trudna sytuacja finansowa oraz fakt uregulowania należnych zobowiązań nie stanowi podstawy do umorzenia odsetek.

W tym samym uzasadnieniu poinformowano S., że pozostała jej do zapłaty należność główna za okres od stycznia do kwietnia 1999 r. W przedstawionych Sądowi aktach administracyjnych sprawy nie było dowodów doręczenia decyzji stronie.

W odwołaniu datowanym na 25.10.1999 r. S. wniosła o uchylenie obu decyzji w całości zarzucając im wadliwe podstawy prawne przez powołanie nieistniejących przepisów jak np. "art. 21 pkt 1" i "art. 69 pkt 1". Ponadto wskazała, iż bez uzyskania przymiotu ostateczności decyzji dotyczącej określenia wysokości zobowiązania wydano decyzję w sprawie umorzenia co naruszało zasady postępowania.

Nie było zasadne określenie wysokości zobowiązania za okres styczeń kwiecień 1999 r. skoro płatności za ten okres następowały na podstawie deklaracji S. bez żadnego dodatkowego wezwania.

Również bezpodstawnie zarachowano dobrowolne wpłaty za styczeń - kwiecień 1999 r. na poczet odsetek.

S. nie mogła zgodzić się z brakiem podstaw do umorzenia. Jej sytuacja była wyjątkowa i nadzwyczajna; sama dobrowolnie przyspieszyła wpłaty za okresy ubiegłe.

Decyzją z 30.05.2000 r. (...), wydaną na podstawie art. 49 ust. 1 i 4 ustawy o rehabilitacji (...) oraz art. 233 par. 1 pkt 1 i 2 pkt 6 Ordynacji podatkowej, Minister Pracy i Polityki Społecznej:

- utrzymał w mocy decyzję Prezesa PFRON z 7 października 1999 r. (...) w przedmiocie określenia S. wysokości wpłat na PFRON za okres styczeń - kwiecień 1999 r.,

- uchylił decyzję Prezesa Zarządu PFRON z 7 października 1999 r. (...) i przekazał tę sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż argumenty strony dotyczące zasadności określenia zobowiązania oraz zarachowania wpłat na poczet odsetek nie zasługują na uwzględnienie "w świetle obowiązujących przepisów". Zgodnie z art. 21 Ordynacji podatkowej gdy podatnik nie zapłacił w całości lub w części podatku lub wykazał w deklaracji podatek w wysokości niższej, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zaległości podatkowej. Przypadek taki miał miejsce w wypadku S.

Minister Pracy i Polityki Socjalnej wskazał na przepis art. 52 par. 2 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym w wypadku zaległości podatkowej dokonane wpłaty zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek.

Organ odwoławczy przyznał równocześnie, że w momencie rozstrzygania sprawy umorzeniowej decyzja wymiarowa była nieostateczna.

W związku z tym przywoływanie w decyzji odmawiającej umorzenia kwot z decyzji określającej wysokość zobowiązania, która nie była decyzją ostateczną - stanowiła rażące naruszenie prawa.

W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego G. S. "S. Ch." wniosła o stwierdzenie nieważności opisanej decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej lub o uchylenie tej decyzji w całości. Skoro organ odwoławczy w końcowej części uzasadnienia decyzji stwierdził rażące naruszenie prawa to powinien stwierdzić nieważność decyzji z 7.10.1999 r. (...).

Organ II instancji pominął merytoryczne przesłanki, które dawały podstawę do uchylenia obu decyzji w całości. Nie zbadał bowiem zarzutu nienależytej oceny sytuacji S. Tymczasem w toku całego postępowania S. dostarczała dokumenty na wyjątkowość i nadzwyczajność swojej sytuacji ekonomicznej.

S. potwierdza i wnosi o uwzględnienie przez Sąd wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu, w tym dotyczących zarachowania przez PFRON dobrowolnych wpłat na poczet odsetek.

Niezależnie od powyższego uzasadnienie decyzji powinno być na tyle jasne, żeby strona miała wiedzę dlaczego organ jedne dowody uwzględnił, a inne pominął. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest natomiast pozbawione tych elementów; niejasne i niespójne "z zarzutami odwołania".

Odpowiadając na skargę Minister Pracy i Polityki Socjalnej wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził i zważył co następuje:

Zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Sąd stwierdza nieważność decyzji i jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

W odniesieniu do wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, w związku z art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych /Dz.U. nr 123 poz. 776 ze zm./ zastosowanie miał "inny" przepis, a mianowicie art. 247 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ zawierający kompletną listę przesłanek nieważności decyzji administracyjnej. Na żadną z tych przesłanek skarżąca S. nie wskazała; wystąpienia którejkolwiek z nich nie dopatrzył się również Sąd z urzędu.

Gołosłowne wskazanie przez Ministra Pracy i Polityki Socjalnej na rażące naruszenie prawa przez organ I instancji i ograniczenie się "jedynie" do uchylenia decyzji tego organu nie przesądzało o nieważności decyzji Ministra.

Minister Pracy i Polityki Socjalnej występował w sprawie jako organ odwoławczy. Uprawnienia organu odwoławczego zapisane są w art. 233 Ordynacji podatkowej; nie ma wśród nich stwierdzenia nieważności decyzji zakwestionowanej odwołaniem.

Badając sprawę w granicach przedmiotu zaskarżenia, którym była decyzja rozstrzygająca o "wymiarze" należności PFRON za okres od stycznia do kwietnia 1999 r. oraz o wysokości odsetek od nieokreślonych /w decyzji/ zaległości we wpłatach i uchylająca decyzję o odmowie umorzenia odsetek od wpłat na PFRON za okres od sierpnia 1993 r. do maja 1998 r.

Sąd stwierdził, że ani zaskarżona decyzja ani poprzedzające ją dwie, opisane wyżej, decyzje Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych nie zawierały żadnego uzasadnienia faktycznego wymaganego przez art. 210 par. 1 pkt 6 i par. 4 Ordynacji podatkowej, uchylając się w ten sposób spod możliwości merytorycznej oceny ich zgodności z prawem przez Sąd. Minister Pracy i Polityki Socjalnej utrzymał w mocy decyzję wymiarową, która nie tylko ni odniosła się do stanu faktycznego sprawy, ale była sprzeczna wewnętrznie. W uzasadnieniu wymiaru za I-IV 1999 r. mowa była o zobowiązaniach za okres sierpień 1993 r.- kwiecień 1999 r. i odsetkach naliczonych według stanu na 20 października 1998.

Zasadny był zatem zarzut skargi, że "(...) uzasadnienie decyzji powinno być na tyle jasne, żeby strona miała wiedzę dlaczego organ jedne dowody uwzględnił, a inne pominął".

Zaskarżona decyzja naruszała postanowienia art. 121 par. 1, art. 122, art. 124, art. 191, art. 210 par. 4 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej (...), w takim stopniu, że mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z opisanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 22 ust. 2 pkt 3, i art. 55 ust. 1 ustawy o NSA, orzekł jak w wyroku.