Postanowienie WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 597/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2016-01-28 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Utrzymano w mocy postanowienie-art. 260§1 ustawy p.p.s.a.
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2,  art. 260
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Bogusz po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. S. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 28 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Op 597/15 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 8 października 2015 r., nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za grudzień 2009r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez A. S. jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 8 października 2015 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Opolu z dnia 3 czerwca 2015 r., nr [...] określającą zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za grudzień 2009 r. w kwocie 11.379,00 zł.

Wraz ze skargą skarżący złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy przez zwolnienie go od ponoszenia kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek pełnomocnik skarżącego zaznaczył, że A. S. nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania ze względu na skutki prowadzonego przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego przez Dyrektora Izby Celnej w Opolu, który egzekwuje, w ślad za wydanymi decyzjami określającymi zobowiązanie z tytułu podatku akcyzowego i opłaty paliwowej, łącznie kwotę 383.071,80 zł wraz z ustawowymi odsetkami. Wnioskodawca wskazał także, że jest zobowiązany do poniesienia kosztów sądowych we wcześniej zawisłych przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu sprawach o sygn. akt od I SA/Op 46/15 do I SA/Op 117/15 oraz od I SA/Op 402/15 do I SA/Op 435/15. Dodał też, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żona i córką i rodzina ta osiąga łącznie dochód w kwocie brutto 2.299,00 zł , na który składa się 1.600,00 zł wynagrodzenia za pracę córki M. S. i 690,00 zł z tytułu działalności gospodarczej skarżącego. Wnioskodawca dodał, że majątek rodziny obejmuje także budynek mieszkalny o powierzchni 200 m² i gospodarstwo rolne o powierzchni 6 ha.

Uzupełniając wniosek na wezwanie referendarza sądowego w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 poz. 270 ze zm.) dalej w skrócie P.p.s.a., pełnomocnik skarżącego złożył pisemne oświadczenie wskazując, że posiadana nieruchomość rolna nie przynosi żadnych dochodów. Skarżący nie ma innych źródeł dochodu poza wcześniej wskazanymi, a córka i żona strony nie przyczyniają się do zaspakajania potrzeb wspólnego gospodarstwa domowego. Podkreślił, że nie posiada środków finansowych lub innych wierzytelności na lokatach bankowych, za to obciążony jest zadłużeniem z tytułu wydanych przez organy celne decyzji. W szczególności majątek skarżącego w tym rachunek bankowy oraz wierzytelność w postaci wkładu oszczędnościowego zajęte są na łączną kwotę 368.811,90 zł i 14.259,90 zł. Niemniej zdaniem skarżacego do wyegzekwowania pozostał jego dług w kwocie 781.288,00 zł na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Opolu i w kwocie 356.450,00 zł na rzecz Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Opolu.

Skarżący przedstawił także informację na temat ponoszonych przez rodzinę kosztów utrzymania w skali jednego miesiąca, w tym koszty utrzymania budynku mieszkalnego średnio na kwotę 1.383,00 zł, koszty wyżywienia w kwocie 2.000.00 zł i inne niezbędne wydatki na utrzymanie jak odzież, lekarstwa, ubezpieczenie i wydatki na paliwo w kwocie 2.112,00 zł., co dało łącznie przeciętne wydatki w skali miesiąca na kwotę 5.495,00 zł.

Okoliczności powyższe potwierdzały według pełnomocnika strony załączone uwierzytelnione kopie z następujących dokumentów:

- faktur dotyczących zakupu artykułów spożywczych, energii elektrycznej, zużycia wody,

odprowadzenia ścieków, gospodarowania odpadami,

- dowodów wpłaty dobrowolnego ubezpieczenia na życie skarżącego i jego żony,

- dowodu zapłaty za dostarczone usługi telekomunikacyjne,

- zeznania o wysokości dochodów (PIT-36L) osiągniętych przez skarżącego w 2014 r.,

- zeznania o wysokości dochodów (PIT-37) osiągniętych przez córkę skarżącego -

M. S. w 2014 r. wraz załącznikiem PIT-11 do zeznania podatkowego za ten

okres,

- deklaracji podatkowych VAT-7 za okres od lipca 2015 r. do października 2015 r.,

- wyciąg z rachunku bankowego M. S.,

- zaświadczenie o posiadanym rachunku bankowym skarżącego w A.

Postanowieniem z dnia 28 grudnia 2015 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu, odmówił przyznania A.i S. prawa pomocy w zakresie częściowym, dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu postanowienia referendarz sądowy omówił instytucję prawa pomocy, która przewiduje możliwość zwolnienia od kosztów sądowych w całości bądź w części oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu.

Przewidywana możliwość ubiegania się przez skarżącego o prawo pomocy w zakresie częściowym uwarunkowana jest spełnieniem przesłanki określonej w art. 246 § 1, pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego, wyrażoną w art. 199 P.p.s.a., jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu.

Nadto należy podkreślić, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozstrzygniecie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu.

W wyniku analizy sytuacji rodzinnej, finansowej i majątkowej skarżącego, dokonanej w oparciu o oświadczenie zawarte we wniosku o prawo pomocy oraz informacje i dane wynikające z opisanych wyżej pism i dokumentów, referendarz sądowy uznał, iż zapłata przez niego kosztów sądowych nie przekracza jego możliwości finansowych.

Na podstawie przekazanych kopii zeznania podatkowego PIT-36L za 2014 r. oraz deklaracji podatkowych VAT-7 za okres od lipca do października 2015 r. referendarz stwierdził, że skarżący posiada znaczny potencjał do gromadzenia środków finansowych w sposób ciągły, przejawiający się w postaci uzyskiwanych przychodów. Dla oceny zasadności wniosku ta okoliczność posiada większe znaczenie niż dochody, czy też szeroko pojęta płynność finansowa firmy bądź jej rentowność.

Badając tę okoliczność, na podstawie wymienionych dokumentów, referendarz ustalił, że w 2014 r. skarżący uzyskał przychody w wysokości 709.980,24 zł, zaś ostatnim okresie, tj. w miesiącach lipiec, sierpień, wrzesień i październik 2015 r. z tytułu sprzedanych towarów i usług pozyskał środki finansowe w wysokości 199.332 zł.

Ponadto w ramach oceny sytuacji finansowej skarżącego dokonano porównania skali uzyskiwanych w jego gospodarstwie domowym dochodów z wielkością stałych miesięcznych kosztów ponoszonych w tym gospodarstwie. Z porównania tego wynika, iż oświadczonymi miesięcznymi dochodami w wysokości 2.290 zł skarżący i jego rodzina nie są w stanie pokryć nawet połowę wykazanych miesięcznych wydatków w wysokości 5.495 zł. W tej sytuacji aby pokryć koszty utrzymania gospodarstwa domowego skarżący zmuszony jest czerpać ze środków finansowych pochodzących z uzyskiwanych przychodów, co dodatkowo uzasadnia tezę, że przy ocenie sytuacji finansowej skarżącego prowadzącego działalność gospodarczą należy brać pod uwagę przede wszystkim skalę uzyskiwanych przychodów, nie zaś dochodów.

W ocenie referendarza również posiadana przez skarżącego nieruchomość rolna zwiększa finansowy oraz majątkowy potencjał jego gospodarstwa domowego.

Na podstawie VAT-7, przekazanych przy rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie jak i w sprawie o sygn. akt I SA/Op 402/15, ustalono, że skarżący od lutego do października 2015 r. (a więc w okresie kiedy już prowadzono egzekucję pieniężną) dokonał sprzedaży towarów i usług na kwotę 454.468 zł, wydatkując zarazem środki finansowe na zakup towarów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą na kwotę 388.131 zł (brutto). Ponadto w strukturze wydatków koszty związane z uregulowaniem zobowiązań prywatnoprawnych w żadnym razie nie mają priorytetu przed kosztami sądowymi. Niedopuszczalnym jest by skarżący w ramach posiadanych środków finansowych (jak wskazano wyżej wielokrotnie przekraczających wielkość kosztów sądowych) preferencyjnie traktował zobowiązania prywatnoprawne uznając, że koszty sądowe powinien kredytować Skarb Państwa. W tym kontekście powoływana przez skarżącego okoliczność, że uiszczenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie nie może mieć miejsca z uwagi na wymagalność zapłaty kosztów sądowych w innych sprawach zawisłych przed tut. Sądem, w ocenie referendarza, jest okolicznością przemawiającą bardziej za negatywnym rozpoznaniem wniosku o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie. Skarżący pomimo pozyskiwania co miesiąc znacznych zasobów pieniężnych z prowadzonej działalności gospodarczej nie podjął bowiem jakiejkolwiek próby uregulowania (choćby w części) zobowiązania dotyczącego kosztów sądowych. Poza tym należy wskazać, iż po wyczerpaniu środków zaskarżenia, łącznie z zażaleniem do Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący dokonał zapłaty wpisów od skarg w sprawach o sygn. akt I SA/Op 45-118/15, zmniejszając tym samym znacząco zobowiązania związane z wymogiem uiszczenia kosztów sądowych.

W ocenie referendarza sądowego zapłata przez skarżącego kosztów sądowych wymaganych zarówno w niniejszej sprawie, jak i w pozostałych sprawach, zawisłych przed Sądem nie przekracza jego możliwości finansowych. Z przedłożonych dokumentów nie wynika, że prowadzona egzekucja pieniężna uniemożliwia skarżącemu partycypowanie w kosztach postępowania sądowego. Świadczy o tym chociażby wysokość kosztów sądowych związanych z wpisem od skargi wymaganym zarówno w niniejszej sprawie, jak i innych zawisłych przez Sądem, w odniesieniu do skali środków finansowych, którymi skarżący obraca. Zdaniem referendarza posiadana przez skarżącego nieruchomość rolna (6 ha) zwiększa zarówno finansowy jak i majątkowy potencjał jego gospodarstwa domowego. Z kolei z porównania uzyskiwanych w gospodarstwie domowym skarżącego dochodów z wielkością stałych miesięcznych kosztów wynika, że skarżący zmuszony jest czerpać ze środków finansowych pochodzących z uzyskiwanych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej przychodów. Jako podstawę prawną tego rozstrzygnięcia referendarz sądowy wskazał na przepis art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a.

Od postanowienia referendarza sądowego skarżący wniósł sprzeciw w ustawowym terminie, domagając się przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od ponoszenia kosztów postępowania i zarzucając naruszenie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przez odmowę przyznania prawa pomocy w sytuacji, gdy strona wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.

W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego ponownie odwołał się do treści pisma z 15 grudnia 2015 r., a w szczególności do wykazywanych tam kosztów utrzymania rodziny, zadłużeń i zakresu prowadzonej egzekucji przez organy celne i skarbowe oraz błędnym założeniu, że oceniać możliwości płatnicze strony można przez przychód, a nie dochód. Ponadto wykazywał faktyczne dochody rodziny skarżącego z lat 2013-2014, które oscylowały w granicach 5.416 zł miesięcznie czyli 1.805 zł na osobę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 258 § 1 P.p.s.a. czynności w zakresie przyznania prawa pomocy wykonuje referendarz sądowy, a do czynności tych należą w szczególności (...) wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postepowania w sprawie przyznania prawa pomocy.

Na podstawie art. 259 § 1 P.p.s.a. od zarządzeń i postanowień referendarza sądowego w tym w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego.

W myśl art. 260 § 1 P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Przy tym zgodnie z art. 260 § 2 w sprawach, o których mowa w § 1 sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu, a w myśl § 3 tego artykułu sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym.

Natomiast stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym, a o takie wnioskuje skarżący, może zostać przyznane na wniosek strony będącej osobą fizyczną, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z przepisu art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, który Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela, że prawo pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania sądowego i z tego powodu jego przyznanie następuje jedynie w wyjątkowych przypadkach a mianowicie w sytuacji, gdy ograniczone możliwości płatnicze strony lub ich brak pozbawiają ją możności skorzystania z przysługującego jej prawa do sądu. Przeszkoda ta musi być realna, a do stwierdzenia jej zaistnienia niezbędne jest dokładne poznanie sytuacji wnioskodawcy. To na składającym wniosek spoczywa ciężar przekonania Sądu, że znajduje się w sytuacji, która została uznana przez ustawodawcę za usprawiedliwiającą przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2012r., sygn. akt I FZ 429/12, LEX nr 1247073).

Rozstrzygnięcie zatem w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. To strona musi wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Właściwe bowiem przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających wobec niej zastosowanie prawa pomocy oraz dowodów na ich poparcie umożliwi sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny jej sytuacji majątkowej. Nastąpić to może tylko w przypadku, gdy strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób przekonywujący, tj. spójny, niebudzący wątpliwości, że znajduje się w sytuacji umożliwiającej zasadność zastosowania wobec niej instytucji prawa pomocy.

Analizując treść oświadczenia zamieszczonego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak też dalszych składanych wyjaśnień i dokumentów należy podzielić stanowisko referendarza sądowego, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania (w tym wymagalnego na obecnym etapie postępowania wpisu od skargi), bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a).

Z informacji złożonych przez skarżącego wynika, że pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z niepracującą żoną i córką osiągając łączny dochód w wysokości 2.290 zł, w tym z prowadzonej działalności gospodarczej, miesięczny dochód skarżącego wynosi 690 zł brutto. Z kolei córka skarżącego uzyskuje dochód z wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.600 zł brutto, przy czym według oświadczenia strony córka nie partycypuje w kosztach utrzymania wspólnego gospodarstwa domowego. Majątek skarżącego stanowi dom o powierzchni 200 m2 oraz nieruchomość rolna o powierzchni 6 ha. Miesięczne wydatki na utrzymanie gospodarstwa domowego wynoszą ok. 5.495 zł, z czego na utrzymanie domu mieszkalnego skarżący przeznacza kwotę ok. 1383 zł, na zakup żywności - ok. 2.000 zł, a pozostałe wydatki związane z zakupem odzieży roboczej, ubrań, lekarstw, paliwa do samochodów i ubezpieczenia na życie to kwoty rzędu 2.112 zł. Oświadczono, że zarówno skarżący jak i jego córka nie posiadają lokat bankowych.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia trafnie zwrócono uwagę, że stan dochodów wykazany w zeznaniu podatkowym za 2014r., przy wysokich kosztach jego uzyskania nie przesądza, że strona nie dysponuje żadnymi środkami pieniężnymi. Odróżnić bowiem należy dochód podatkowy od faktycznego dochodu osiąganego z działalności gospodarczej będącego w dyspozycji podatnika. Zatem pomijanie wielkości przychodów, jak chce tego skarżący, i dokonywanie oceny jego sytuacji materialnej wyłącznie przez pryzmat dochodu ustalonego na użytek podatku dochodowego, jest niezasadne. W przypadku przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą, to przychody obrazują rozmiar prowadzonej przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej i jego zdolność finansową.

Dodatkowo, zaznaczyć należy, że przezorności i zapobiegliwości w zakresie zdobycia środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym należy przy tym szczególnie wymagać od osób biorących udział w postępowaniach sądowych w związku z prowadzoną przez siebie profesjonalną działalnością gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszelkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów sądowych (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008, s. 589, postanowienia NSA z 24 czerwca 2008r., sygn. akt l GZ 147/08, LEX nr 479137 oraz z dnia 9 lipca 2008r., sygn. akt l FZ 265/08, LEX nr 494324). W orzecznictwie utrwalony jest także pogląd, że podmiot który nie wykazał, iż utracił płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinien partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008r., sygn. akt I OZ 208/08) oraz, że bez znaczenia dla oceny możliwości płatniczych pozostaje prowadzenie postępowania egzekucyjnego względem strony, szczególnie w sytuacji, gdy kontynuuje ona prowadzenie działalności gospodarczej (por. postanowienie NSA z dnia 10 grudnia 2014r, sygn. akt II FZ 1589/14).

Odnosząc się natomiast do samej obawy o dalszy byt skarżącego, jego rodziny oraz działalności przedsiębiorstwa skarżącego, w tym zatrudnionych tam pracowników, stwierdzić należy, iż w niniejszej sprawie realne zagrożenie tymi okolicznościami nie zostało wykazane. Skarżący nie przedłożył jakichkolwiek dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji jako pracodawcy, zobowiązań wobec pracowników, ich Urzędów Skarbowych czy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu prowadzonej działalności.

Ponadto Sądowi wiadomym jest z urzędu, że skarżący, co istotne poza wskazanym rachunkiem bankowym w A S.A., posiadał rachunki bankowe w B oraz C, które zostały założone przez skarżącego doraźnie, z uwagi na blokadę pozostałych rachunków. Zauważyć należy, że z załączonego przez skarżącego zaświadczenia o rachunku bankowym z dnia 9 grudnia 2015r. wynika, że na posiadanym rachunku w okresie ostatnich trzech miesięcy nie odnotowano jakichkolwiek obrotów. Zdaniem Sądu przekazane przez skarżącego dokumenty zostały skompletowane w sposób niepełny, albowiem skarżący nie uwiarygodnił kwestii regulowania bieżących rozliczeń z kontrahentami, czy choćby kwestii wypłacania wynagrodzeń zatrudnionym pracownikom i opłacania składek ZUS.

Odwołać się w tym przypadku należy m.in. do brzmienia art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (tj. Dz. U. 2015 r., poz. 584 ze zm.), zgodnie z którym dokonywanie lub przyjmowanie płatności związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą następuje za pośrednictwem rachunku bankowego przedsiębiorcy w każdym przypadku, gdy stroną transakcji, z której wynika płatność, jest inny przedsiębiorca. Powyższy przepis wprowadził obowiązek dokonywania bezgotówkowych rozliczeń pieniężnych pomiędzy przedsiębiorcami. Przy czym samo pojęcie "transakcja" na gruncie art. 22 ust. 1 pkt 1 powoływanej ustawy oznacza klasyczny stosunek zobowiązaniowy, czyli w praktyce każdą umowę w sensie cywilnoprawnym. Zauważyć należy, że również transakcje z Urzędem Skarbowym i ZUS odbywają się, co do zasady za pośrednictwem rachunków bankowych.

Wbrew temu, co twierdzi strona we wniesionym sprzeciwie, wskazana przez skarżącego nieruchomość rolna stanowi potencjał umożliwiający skarżącemu wygenerowanie dodatkowych środków pieniężnych. Majątek w postaci jakichkolwiek aktywów zawsze rzutuje na ocenę prawa do zwolnienia strony z kosztów sądowych i Sąd w pełni podziela to stanowisko. To od wnioskodawcy zależy, w jaki sposób gospodaruje swymi aktywami, w tym majątkiem nieruchomym, i czy podejmuje czynności w celu uzyskania z niego dochodów. Niewykorzystywanie natomiast posiadanego majątku w sytuacji, gdy obiektywnie jest to możliwe, należy ocenić jako świadome pozbawianie się środków koniecznych do zaspokajania potrzeb swoich i rodziny, ale i do prowadzenia spraw sądowych (por. postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 12 lipca 2012r., sygn. akt I SA/Sz 428/12).

Oceny powyższej nie podważyła również powołana w sprzeciwie argumentacja, odnosząca się do konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Wskazać raz jeszcze należy, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych, a zwolnienie od obowiązku ich ponoszenia stanowi odstępstwo od konstytucyjnego, powszechnego i równego ich uiszczania, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP, co konsekwentnie jest podkreślane w orzecznictwie sądów administracyjnych. Obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny oraz poczynienie oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania.

Odnosząc się do wskazywanych przez stronę wydatków, stwierdzić należy, że dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy nie jest istotna wysokość deklarowanych przez rodzinę wydatków, ale kwota wydatków uznawanych za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny i zapewnienia jej prawidłowego funkcjonowania. Tymczasem analiza wydatków, jakie zostały wskazane przez skarżącego nie uzasadnia twierdzenia, iż wszystkie wskazane we wniosku wydatki jego gospodarstwa domowego należą do wydatków koniecznych, których ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. O ile bowiem nie ulega wątpliwości, że za wydatki konieczne uznać należy koszty zakupu żywności, utrzymania domu, zakupu niezbędnych lekarstw, czy składek na ubezpieczenie społeczne, to jednak do kategorii tej nie można zaliczyć wydatków związanych z zakupem paliwa do samochodów.

Z nadesłanej przez skarżącego szczegółowej informacji na temat kosztów ponoszonych w skali miesiąca przez skarżącego oraz jego najbliższą rodzinę wynika, że skarżący co miesiąc ponosi wydatki na zakup paliwa w wysokości 1.500 zł, których zdaniem Sądu nie sposób zaliczyć do wydatków niezbędnych w przypadku osoby ubogiej. Oczywiście mają to być wydatki na paliwo inne, niż zakupy paliwa dokonywane w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

Jak już wcześniej akcentowano prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, może mieć zastosowanie tylko wobec takich osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności - osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe.

W szczególności prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych obiektywnie możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Skarżący do grona takich osób nie należy. Dostępność bowiem do sądu wymaga z natury rzeczy posiadanie środków finansowych, co oznacza, że w ramach planowania wydatków, prowadząc tak rozległą działalność skargową, jak w przypadku skarżącego i przewidując realizację swoich praw przed sądem, należy uwzględnić także konieczność zapewnienia środków na prowadzenie tych spraw. Skoro skarżący środków tych nie zabezpieczył i we własnej ocenie ich nie posiada, to okoliczność ta nie może powodować, że należy stronie bezwzględnie przyznać prawo pomocy.

Reasumując, należy stwierdzić, że przedstawione wyżej okoliczności, nie wskazują, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych. Raz jeszcze należy podkreślić, że rozmiary prowadzonej w dalszym ciągu przez skarżącego działalności wskazują, że posiada on dostateczne środki na poniesienie wymagalnych na obecnym etapie postępowania kosztów. Z kolei powołanie się przez skarżącego na okoliczności takie, jak występowanie skarżącego w kilkudziesięciu procesach sądowych i prowadzone przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne, w konfrontacji z brakiem jednoznacznego wyjaśnienia jego sytuacji majątkowej i płatniczej nie mogły stać się podstawą uwzględnienia wniosku.

Z tych przyczyn Sąd nie stwierdził podstaw do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie i na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.