Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 477/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2009-08-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 134 par. 1,  art. 135,  art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b,  art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 32 ust. 1,  art. 42,  art. 62 ust. 1,
journal: Dz.U. 2004 nr 156 poz 1641
law: Ustawa z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej - tekst jednolity
article: art. 8 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1996 nr 70 poz 335
law: Ustawa z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.),, Sędzia NSA Grzegorz Jankowski, Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2009r. sprawy ze skargi T. J. na orzeczenie dyscyplinarne Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie kary dyscyplinarnej upomnienia I. uchyla zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne oraz poprzedzające je orzeczenie dyscyplinarne Naczelnika Urzędu Celnego nr [...] z dnia [...] r., II. stwierdza, iż zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Celnego w [...] orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 69, art. 62 ust. 1, art. 63 ust.1 pkt 1, art. 64 ust. 4 pkt 1 i art. 79 w związku z treścią art.32 ust.1 pkt 5 ustawy z dnia

24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641) oraz § 11 i § 21 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych (Dz. U. Nr 156, poz. 1520), uznał starszego kontrolera celnego, starszego rewidenta celnego T.J za winnego naruszenia obowiązków służbowych funkcjonariusza celnego określonych w art. 32 ust. 1 pkt 5 ustawy o Służbie Celnej, to jest zachowanie się niegodne poprzez przedłożenie dokumentu wskazującego na fakt odbycia podróży określonym środkiem transportu kiedy faktycznie podróży tym środkiem transportu nie odbył i orzekł karę dyscyplinarną określoną w art. 63 ust. 1 pkt 1 przywołanej powyżej ustawy o Służbie Celnej, tj. karę upomnienia.

Od powyższego orzeczenia dyscyplinarnego T. J. odwołał się.

Orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia [...] nr [...], Dyrektor Izby Celnej w [...] utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.

Organ ustalił, iż na podstawie pisma nr [...] z dnia [...], za którym nadesłano wykaz funkcjonariuszy celnych, którzy bezzasadnie wystąpili z żądaniem wypłaty świadczeń socjalnych w postaci zwrotu kosztów za przejazd koleją, powzięto wiadomość o możliwym naruszeniu przez funkcjonariusza T. J. obowiązków służbowych, który skierował do Dyrektora Izby Celnej w [...] wniosek z dnia [...] o wypłatę świadczenia socjalnego – zwrot kosztów przejazdu koleją, w wysokości [...] zł, za przejazd koleją w dniu [...] na trasie [...].

W dniu [...] postanowieniem nr [...] Rzecznik Dyscyplinarny wszczął postępowanie wyjaśniające. W toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że starszy kontroler T. J. w dniu [...], w godzinach od 730do godziny 1530pełnił służbę w Urzędzie Celnym w [...], natomiast od dnia [...] do dnia [...] przebywał na urlopie wypoczynkowym. Powstała zatem wątpliwość czy będąc w pracy w dniu [...], funkcjonariusz celny T. J. zasadnie żądał od Dyrektora Izby Celnej

w [...] zwrotu kosztu przejazdu koleją w kwocie [...] złotych.

W toku postępowania wyjaśniającego obwiniony wyjaśnił, że dnia [...] od godz.730 do godz. 1530 pełnił służbę w Urzędzie Celnym w [...]. Po otrzymanym telefonie od swego ojca, po zakończonej pracy, po godz.1530, pojechał

z nim samochodem do [...]. Po drodze, ze [...], zabrał jeszcze jednego pasażera i w godzinach wieczornych dotarł do [...]. Na dworcu PKP [...] na obwinionego czekała jego matka, która w dniu [...] około godz.1000 kupiła mu bilet powrotny z [...] do miejscowości [...]. Obwiniony jeszcze tego samego dnia przed północą wyruszył w podróż powrotną pociągiem do [...] i na miejscu był [...]. Powyższe potwierdzili jego rodzice w złożonych oświadczeniach.

W trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego, mając wątpliwości, co do wiarygodności złożonych wyjaśnień, pismem nr [...] z dnia [...], Rzecznik Dyscyplinarny zwrócił się do "K" Sp.

z o.o., w [...] z prośbą o udzielenie następujących informacji:

1. czy w dniu [...] w godzinach wieczornych kursował pociąg pospieszny na trasie [...],

2. czy na podstawie załączonej kserokopii biletu można wskazać o jakiej godzinie nastąpił przejazd pociągiem na trasie [...].

Do przedmiotowego pisma załączono kserokopię biletu z dnia [...] (trasa [...]), dołączonego przez funkcjonariusza celnego T. J. do wniosku o wypłatę świadczenia socjalnego.

W odpowiedzi Dyrektor Biura "K" poinformował, iż pismo nr [...] przesłał do "P" Sp. z o.o. w [...] według właściwości.

W dniu [...] od Naczelnika "P" w [...], wpłynęło pismo informujące, iż na podstawie przesłanej kserokopii biletu, podróż z [...] przebiegała w następujący sposób :

- wyjazd z [...]o godzinie [...], pociągiem nr [...],

- przyjazd pociągiem nr [...] do stacji [...] o godzinie [...],

- przesiadka w [...] na pociąg nr [...], odjazd o godzinie [...],

- przyjazd pociągiem [...] do [...] o godzinie [...].

Obwiniony zapoznany z ww. dowodem, składając uwagi do protokołu wysłuchania wyjaśnił, między innymi, że po dwóch latach od zdarzenia nie może stwierdzić, jaki bilet przedłożył do rozliczenia, bowiem w roku 2005 jeździł kilkakrotnie do [...] i z powrotem, w pilnych sprawach osobistych. Do rozliczenia przedstawił więc dnia [...], a więc po [...] dniach – bilet z trasy [...] z dnia [...]. Wybrał go spośród wielu biletów, jakie posiadał na tę trasę.

Z-ca Naczelnika Urzędu Celnego w [...] wydał orzeczenie dyscyplinarne

nr [...] z dnia [...], uznając T. J. winnym naruszenia obowiązków służbowych funkcjonariusza celnego, określonych w art.32 ust.1 pkt 1 ustawy o Służbie Celnej, tj. niedochowania obowiązku wynikającego ze złożonego ślubowania poprzez bezzasadne żądanie zwrotu za przejazd w kwocie 49,80zł, w złożonym w dniu [...] wniosku o wypłatę świadczenia socjalnego

i orzekł wobec niego karę dyscyplinarną w postaci nagany. Przedmiotowe orzeczenie zostało utrzymane w mocy przez Dyrektora Izby Celnej w [...] orzeczeniem

nr [...] z dnia [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] prawomocnym orzeczeniem

z dnia [...], uchylił orzeczenie dyscyplinarne Dyrektora Izby Celnej

w [...] nr [...] z dnia [...] oraz poprzedzające je orzeczenie dyscyplinarne Naczelnika Urzędu Celnego w [...] nr [...] z dnia 31 lipca 2007 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że skarga obwinionego okazała się zasadna, choć nie do końca z przyczyn w niej podniesionych. Jako przyczynę uchylenia orzeczeń dyscyplinarnych Sąd wskazał: nieprawidłowo sformułowany zarzut, brak właściwego uzasadnienia wymierzonej obwinionemu kary, brak odniesienia się do złożonych przez obwinionego wniosków dowodowych – uznając, że powyższe naruszenia przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd zalecił, aby organ ponownie rozpatrując sprawę, uwzględnił powyższe wskazania.

Następnie Z-ca Naczelnika działający w imieniu Naczelnika Urzędu Celnego

w [...] wydał postanowienie [...] z dnia [...]., którym zmienił treść zarzutu w postanowieniu o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego

nr [...] z dnia [...] w sprawie naruszenia obowiązku służbowego w ten sposób, że starszy kontroler celny T. J. , starszy rewident celny zachował się niegodnie jako funkcjonariusz celny przedkładając dokumenty wskazujące na fakt odbycia podróży określonym środkiem transportu, kiedy faktycznie podróży tym środkiem transportu nie odbył, czym wyczerpał znamiona czynu określonego w art. 32 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej (tekst jednolity Dz.U. Nr 156 poz. 1641 z 2004r.).

W dniu [...] organ miał przesłuchać jako świadków C i K J (rodziców obwinionego), jednak odmówili składania zeznań na podstawie art.182 § 1 Kpk, składając jedynie oświadczenia na temat własnych odczuć związanych ze sprawą..

Po uzupełnieniu materiału dowodowego prowadzący postępowanie zawiadomił obwinionego, o możliwości zapoznania się z aktami postępowania dyscyplinarnego w dniu [...] i przysługującym prawie zgłoszenia wniosku o ich uzupełnienie w terminie 3 dni. Obwiniony skorzystał z przysługującego mu prawa w dniu [...], nie wnosząc uwag do zgromadzonego materiału.

Zgodnie z dyspozycją art. 69 ustawy z dnia 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 ze zm.), w dniu 26.11.2008 r. Naczelnik Urzędu Celnego w [...], wysłuchał Rzecznika Dyscyplinarnego oraz obwinionego. Rzecznik Dyscyplinarny podtrzymał swoje stanowisko w sprawie winy T. J. oraz rodzaju proponowanej kary dyscyplinarnej, natomiast obwiniony przedstawił swoje stanowisko oświadczając, że jest niewinny i nie ma nic więcej do powiedzenia w tej sprawie.

Z przedstawionych przez obwinionego wyjaśnień wynika, że przejazd został przez niego rzeczywiście zrealizowany, a załączony do wniosku bilet za przejazd opiewał na realny koszt przejazdu.

Zdaniem organu odwoławczego, wyjaśnienia te nie mogą stanowić podstawy do uznania, że zwrot kosztów ze świadczenia socjalnego był faktycznie należny za ten konkretny przejazd. Przeprowadzone postępowanie wykazało, że T. J. mógł odbyć podróż wykazaną na przedłożonym wniosku, ale nie według dołączonego do wniosku biletu.

Organ odwoławczy stwierdził, iż zgodnie z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów

z dnia 11 maja 2000r. (Dz. U. Nr 39 poz. 450), funkcjonariuszowi celnemu i członkom jego rodziny (małżonkowi, dzieciom własnym, dzieciom małżonka, dzieciom przysposobionym i dzieciom przyjętym na wychowanie), przysługuje raz do roku kalendarzowego, świadczenie w postaci przejazdu koleją w klasie drugiej pociągu osobowego lub pospiesznego na koszt urzędu, w którym funkcjonariusz pełni służbę, do wybranych przez siebie miejscowości w kraju, tam i z powrotem.

Każde świadczenie pieniężne, będące pomocą finansową, udzielane przez pracodawcę osobom uprawnionym do skorzystania z niej na podstawie obowiązujących przepisów, wymaga złożenia określonych wniosków. Zgodnie ze wzorem wniosku o wypłatę świadczenia socjalnego (zwrot przejazdu koleją), obowiązującym w Izbie Celnej w [...], do przedmiotowego wniosku należy załączyć bilety na dokonane przejazdy dla potwierdzenia odbycia podróży koleją. Bilet stanowi tu więc potwierdzenie zarówno odbytej podróży, jak i poniesionych kosztów przejazdu. Zdaniem organu wymieniony przepis daje pracownikowi możliwość uzyskania raz w roku zwrotu poniesionych kosztów przejazdu koleją, na dowolnej trasie w kraju tam i z powrotem, wprowadzając jedynie ograniczenie w zakresie klasy i rodzaju pociągu i jednocześnie nie daje pracodawcy, możliwości innego wydatkowania środków na refundację kosztów przejazdu koleją.

Przeprowadzenie kontroli, w zakresie zbadania zasadności żądania przez funkcjonariuszy celnych wypłaty świadczenia socjalnego w postaci zwrotu kosztów za przejazd koleją, zostało zarządzone przez pracodawcę wobec stwierdzenia przypadków przedkładania przez pracowników, celem otrzymania świadczenia w postaci zwrotu kosztów przejazdu koleją, biletów nie stanowiących dowodu odbytej przez funkcjonariusza celnego podróży.

Obwiniony, jak wynika z zebranego materiału dowodowego, przedłożył do refundacji poniesionych kosztów w kwocie [...], bilet na przejazd koleją w dniu [...] na trasie [...], utrzymując w toku postępowania dyscyplinarnego, że podróż na podstawie tego biletu odbył we wskazanym dniu. Dowód uzyskany z odpowiedzi udzielonej na zapytanie przez "P" – Przewozy regionalne Sp. z o.o., stwierdzającej, na podstawie przesłanej kserokopii biletu, że podróż z [...] do [...] w dniu [...] przebiegała w następujący sposób:

- wyjazd z [...]o godzinie [...], pociągiem nr [...],

- przyjazd pociągiem nr [...] do stacji [...] o godzinie [...],

- przesiadka w [...] na pociąg nr [...], odjazd o godzinie [...],

- przyjazd pociągiem nr [...] do [...] o godzinie [...]

jest dowodem obiektywnym, pozwalającym na uznanie wyjaśnień obwinionego za niewiarygodne i uznanie ich za działania podejmowane w celu uniknięcia konsekwencji, wynikających z popełnienia czynu, skutkującego odpowiedzialnością dyscyplinarną.

Bez znaczenia dla bytu niniejszej sprawy jest fakt, ile razy w danym roku obwiniony podróżował koleją, między jakimi miejscowościami w kraju, jakie bilety znalazły się w jego posiadaniu w okresie od zdarzenia do końca roku [...]. Zdaniem organu, znaczenie ma tu wyłącznie fakt, jakim dokumentem posłużył się, aby uzyskać omawiany przychód. Również wysokość uzyskanej kwoty nienależnego świadczenia socjalnego, nie ma znaczenia przy ocenie sprawy z punktu widzenia etyki funkcjonariusza celnego, czyli godnego zachowania się w służbie.

Przedkładając do refundacji kosztów bilet, który nie stanowił dowodu przejazdu obwinionego na trasie Warszawa-Szczecinek, obwiniony otrzymał od pracodawcy nienależne mu świadczenie socjalne, usiłując następnie w toku prowadzonego postępowania dyscyplinarnego wzbudzić u pracodawcy poczucie, że oceniany jest w sposób niesprawiedliwy.

W ocenie Dyrektora Izby Celnej w [...] takie zachowanie T. J. było niewłaściwe. Działaniem swoim obwiniony naruszył przepis art. 32 ust. 1 pkt 5 ustawy o Służbie Celnej, gdyż jako obowiązany do godnego zachowywania się

w służbie, zignorował ten przepis, dopuszczając się nadużycia w postaci pobrania nienależnego mu w danym momencie świadczenia socjalnego.

Nadużycie, jakiego rodzaju by nie było, popełnione przez funkcjonariusza celnego, jest czynem go niegodnym. Postępowanie tego typu nie tylko jest sprzeczne

z obowiązującymi normami prawa, ale i normami etycznymi, a więc z obu punktów widzenia - nie do zaakceptowania.

W tym stanie rzeczy organ odwoławczy również uznał obwinionego winnym popełnienia zarzuconego mu czynu, a wymierzoną karę za współmierną do stopnia zawinienia i stanowiącą dla obwinionego wystarczającą dolegliwość, która odniesie skutek zapobiegawczy oraz wychowawczy.

Ponadto organ stwierdził, że rodzaj zastosowanej kary dyscyplinarnej uwzględnia dotychczasową niekaralność obwinionego, dobrą ocenę przebiegu dotychczasowej służby oraz zaprezentowaną w ostatnim okresie, godną uznania postawę w służbie, polegającą na dobrowolnym zgłoszeniu się do uczestnictwa w akcji wzmacniania Służby Celnej na polskiej granicy wschodniej.

Powyższa decyzja została przez T. J. zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...]. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego i stwierdzenie, że nie podlega ono wykonaniu i umorzenie postępowania dyscyplinarnego.

Wydanemu przez Dyrektora Izby Celnej w [...] orzeczeniu dyscyplinarnemu i poprzedzającemu je orzeczeniu dyscyplinarnemu wydanemu przez Naczelnika Urzędu Celnego w [...] skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, które, jego zdaniem, miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarżący podniósł, iż zarzuty dotyczą jego "niegodnego zachowania się jako funkcjonariusza celnego poprzez przedłożenie dokumentu wskazującego na fakt odbycia podróży określonym środkiem transportu, kiedy faktycznie podróży tym środkiem transportu nie odbył". Sam zarzut jest więc sprecyzowany niejasno

i niezrozumiale, bowiem przeprowadzone przez Naczelnika Urzędu Celnego

w [...] postępowanie wyjaśniające i dyscyplinarne nie wykazało winy funkcjonariusza. Zarzut przedstawiony w postępowaniu dyscyplinarnym przez rzecznika dyscyplinarnego dotyczył tego, iż skarżący pobrał nienależne świadczenie socjalne

w postaci zwrotu kosztu przejazdu na trasie Warszawa-Szczecinek i nie zwrócił do tej pory kwoty 49,80 zł jako nienależnego świadczenia. Tymczasem nikt ani w Urzędzie Celnym w [...], ani w Izbie Celnej w [...], nie żądał zwrotu tej kwoty.

Dyrektor Izby Celnej w [...] w uzasadnieniu swojej decyzji podtrzymującej wydane orzeczenie dyscyplinarne, powołuje się na rozporządzenie Rady Ministrów

z dnia 11 maja 2000 r. w sprawie rodzaju świadczeń socjalnych, które mogą być przyznane funkcjonariuszom celnym i członkom ich rodzin (Dz.U. Nr 39, poz. 450)

i przytacza dosłowne brzmienie § 2 tego rozporządzenia.

Dyrektor Izby Celnej w [...] błędnie interpretuje w swym uzasadnieniu, że świadczenia te są fakultatywne, pisząc "mogą być przyznane". Według skarżącego świadczenia te nie są fakultatywne, bowiem wspomniany wyżej przepis stanowi "funkcjonariuszowi celnemu... przysługuje raz w roku", a nie "może być przyznane raz w roku." Tak więc obligatoryjność tego sformułowania powoduje, że wszystkim funkcjonariuszom celnym takie świadczenie przysługuje.

Skarżący stwierdził, iż w akcie wykonawczym do w/w rozporządzenia Dyrektor Izby Celnej w [...] wydał Regulamin Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych wprowadzony Decyzją nr 7/03 Dyrektora Izby Celnej w [...]. Ta instrukcja zawiera odpowiednie rubryki, w których wnioskodawca nie musi podawać godziny wyjazdu i przyjazdu oraz stwierdzać jakim pociągiem jechał, a tylko załączyć bilet na określona trasę.

T. J. przyznał, iż rzeczywiście odbył w dniu [...] podróż pociągiem na trasie z [...] i taki bilet opiewający na koszty przejazdu załączył. We wniosku o zwrot kosztu przejazdu urlopowego nigdzie natomiast nie podpisał o której godzinie i jakim pociągiem jechał. Faktu odbycia przez niego podróży pociągiem na trasie [...], w toku postępowania, nikt nie kwestionuje.

Naczelnik Urzędu Celnego w [...] przesłał natomiast kserokopię załączonego przez niego do wniosku o wypłatę biletu do "P" i na podstawie pisma z tej instytucji przyjął, że podróż według załączonego biletu przebiegała rzeczywiście w dniu [...], ale w innych godzinach.

Skarżący uważa, że kserokopia biletu nie może być podstawą do przeprowadzenia jakiejkolwiek ekspertyzy, a jedynie oryginał i tutaj nastąpiło naruszenie prawa.

Ponadto w uzasadnieniu decyzji Dyrektor Izby Celnej w [...] pisze, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] rozpatrując już raz sprawę T. J. i wydając wyrok uchylający zastosowane wobec niego orzeczenie dyscyplinarne rzekomo: cyt: "zalecił ponowne rozpatrzenie mojej sprawy

z uwzględnieniem uwag Sądu". Tymczasem Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest od tego aby "zalecać". W uzasadnieniu wyroku z dnia [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] wyraźnie stwierdził, że: "sam brak uzasadnienia dla złożenia wniosku o zwrot kosztów przejazdu, a także każdego innego wniosku

o przyznanie prawa wynikającego ze stosunku służby, nie może być uznany za naruszenie obowiązków służbowych".

Naczelnik Urzędu Celnego w [...] dwa razy zmieniał sformułowanie zarzutu wobec funkcjonariusza, widać więc jasno, że pracodawca miał wyraźne trudności ze sformułowaniem jasnego zarzutu, dlatego też zarzut brzmi dla skarżącego niezrozumiale.

W uzasadnieniu swojej decyzji podtrzymującej udzieloną karę upomnienia Dyrektor Izby Celnej w [...] próbuje obszernie uzasadnić swoją decyzję, aby nie narazić się znowu na uwagi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, stwarzając tym samym pozory dogłębnego przeanalizowania argumentów zawartych w odwołaniu, jednakże argumenty te pomija. Jednym z zarzutów jest również i to, iż rodzice T. J. wezwani na przesłuchanie odmówili składania zeznań. Ich zeznania nic by nie wniosły do sprawy, gdyż po zmianie treści zarzutu, nikt nie kwestionował już faktu odbycia przez skarżącego podróży w dniu [...] .

Postępowanie dyscyplinarne wobec skarżącego prowadzone jest już od 2 lat.

W trakcie całego, trwającego postępowania dyscyplinarnego blokowane są wobec funkcjonariusza wszystkie premie i awanse, a gdy orzeczona kara upomnienia się uprawomocni, to zgodnie z obowiązującymi przepisami jeszcze przez kolejne 3 lata będzie pozbawiony premii i awansów. Tak więc łączny okres kary wyniesie 5 lat.

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 roku w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych (Dz.U. z dnia 5.09.2003r) w paragrafie 22 ust.1 mówi, że: "wymierzona kara dyscyplinarna powinna być współmierna do czynu popełnionego przez obwinionego".

Tymczasem po wszczęciu postępowania dyscyplinarnego, zdaniem skarżącego, został on przeniesiony na niższe stanowisko służbowe. Przed wszczęciem postępowania dyscyplinarnego pracował w sekcji kontroli wewnętrznej, czyli kontrolował pracę innych komórek Urzędu Celnego w [...], natomiast po utrzymaniu przez Dyrektora Izby Celnej w [...] kary nagany został z dniem [...] karnie przeniesiony na niższe stanowisko, tj. na stanowisko kasjera w Dziale Ogólnym Urzędu Celnego w [...], a więc do komórki, którą wcześniej, jako pracownik kontroli wewnętrznej kontrolował. Takie przeniesienie w jego odczuciu i odczuciu innych pracowników Urzędu Celnego w [...] jest wyraźną degradacją, bowiem do wykonywania tej pracy nie wymagane są inne kwalifikacje jak średnie wykształcenie.

Tego rodzaju postępowanie skarżący uważa za wysoce krzywdzące.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w [...] wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumenty podniesione w zaskarżonym orzeczeniu dyscyplinarnym. Dyrektor Izby Celnej w [...] ustosunkowując się do podniesionych zarzutów stwierdził, że są one bezzasadne, a wymierzona kara jest adekwatna do stopnia zawinienia. Uznał, iż nie może odnieść się do zarzutu naruszenia prawa materialnego bez wskazania przez skarżącego, który to przepis prawa materialnego został naruszony i na czym to naruszenie polegało. W orzeczeniu dyscyplinarnym zarzucany czyn został sformułowany prawidłowo, zgodnie z ww. rozporządzeniem (ze wskazaniem miejsca i okoliczności) oraz wskazówkami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawartymi w wyroku z dnia [...].

Skarżący został uznany winnym naruszenia obowiązków służbowych funkcjonariusza celnego, określonych w art. 32 ust. 1 pkt 5 ustawy o Służbie Celnej tj. obowiązku godnego zachowania się, poprzez przedłożenie dokumentu wskazującego na fakt odbycia podróży określonym środkiem transportu, kiedy faktycznie podróży tym środkiem transportu nie odbył. Sformułowany zarzut wskazuje czyn, który popełnił.

W ocenie Dyrektora Izby Celnej w [...] skarżący jako funkcjonariusz celny, zgodnie z treścią art. 32 ust. 1 pkt 5 ustawy o Służbie Celnej obowiązany był do godnego zachowania się w służbie oraz poza nią. "Godnie" w języku polskim oznacza w sposób właściwy odpowiedni, należyty, stosownie, w sposób wzbudzający szacunek, poważanie por. Słownik języka polskiego - tom I Wydawnictwo Naukowe PWN, pod red. M. Szymczak s.63l.

W świetle wskazanych wyjaśnień i zgromadzonych materiałów w sprawie zachowanie się skarżącego, w ocenie Dyrektora Izby Celnej w [...], nie było godne, nie można zgodzić się z ze stanowiskiem skarżącego, iż wystarczy, że odbył podróż we wskazanym dniu, a przedłożony bilet wskazywał rzeczywiste koszty podróży.

Na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności informacji uzyskanej

z pisma "P" w [...] jednoznacznie wynika, iż przejazd pociągiem na trasie [...] odbywał się w godz. 1012 z [...] i z [...] o godz. 1534 do [...], gdzie przyjazd nastąpił o godz. 1623 tj. dokładnie w czasie godzin pełnienia służby przez skarżącego w Urzędzie Celnym w [...].

Zauważyć należy, iż skarżący, jeżeli wyjechał z [...] do [...] późnym wieczorem to podróż zakończył dnia następnego tj. [...], a nie jak twierdzi "Ja rzeczywiście odbyłem w dniu [...] podróż pociągiem na trasie

z [...] do [...] i taki bilet opiewający na koszty przejazdu załączyłem.

We wniosku o zwrot kosztu przejazdu urlopowego nigdzie natomiast nie podpisałem

o której godzinie i jakim pociągiem jechałem".

Bezsporne jest, iż skarżący zeznał, iż po zakończeniu służby pojechał do [...] i dopiero w późnych godzinach wieczornych wracał z [...] do [...]. Zatem odbycie podróży na tej trasie po zakończeniu służby tego samego dnia było niemożliwe.

Przedmiot niniejszej sprawy, dotyczy świadczenia socjalnego w wysokości zaledwie [...] i skarżący miałby do niego prawo, gdyby przedłożył bilet, na podstawie którego faktycznie dokonał przejazdu koleją na wybranej trasie. Organ prowadzący postępowanie kwestionował bilet, jaki przedstawił skarżący w celu uzyskania wypłaty świadczenia socjalnego. Kwestia wprowadzenia pracodawcy w błąd, w celu uzyskania świadczenia, ma silny wydźwięk etyczny i istotne znaczenie z punktu widzenia odpowiedzialności dyscyplinarnej funkcjonariusza i oceny etycznej jego postawy. Nadużycie, obojętnie jakiego rodzaju by nie było, popełnione przez funkcjonariusza celnego, jest czynem go niegodnym. Postępowanie tego typu nie tylko jest sprzeczne z obowiązującymi normami prawa, ale i normami etyki, a więc z obu punktów widzenia - nie do zaakceptowania. Normy prawne w powiązaniu z etycznymi tworzą samodzielny rodzaj wymagań, które przestrzegane stanowią wykładnik postawy pożądanej, odpowiadającej normom i standardom Służby Celnej.

Działaniem swoim obwiniony naruszył przepis art. 32 ust. 1 pkt 5 ustawy

o Służbie Celnej, gdyż jako obowiązany do godnego zachowywania się w służbie, zignorował ten przepis, dopuszczając się nadużycia w postaci pobrania nienależnego mu w danym momencie świadczenia socjalnego.

Ponadto funkcjonariusz celny na podstawie art. 15 ww. ustawy składa pisemne ślubowanie następującej treści. "Świadomy podejmowanych obowiązków funkcjonariusza celnego ślubuję wiernie służyć Rzeczypospolitej Polskiej, przestrzegać zasad Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, rzetelnie wykonywać powierzone mi zadania oraz strzec dobrego imienia służby, honoru i godności funkcjonariusza celnego". Rota ślubowania zobowiązuje funkcjonariusza celnego do określonego zachowania polegającego miedzy innymi na przestrzeganiu obowiązującego porządku prawnego oraz na rzetelnym wykonaniu obowiązków służbowych i strzeżeniu godności funkcjonariusza celnego.

W świetle powyższego Dyrektor Izby Celnej w [...] wyraził pogląd, że skarżący w czasie pełnienia obowiązków służbowych nie zachował się godnie. Nie można uznać za godne i uczciwe zachowanie polegające na podejmowaniu czynności zmierzających i doprowadzających do uzyskania świadczenia socjalnego na podstawie nieprawdziwego oświadczenia i przedłożonego dokumentu na okoliczność faktycznego odbycia takiej podróży w sytuacji, gdy w tym czasie funkcjonariusz pełnił służbę. Przedłożenie biletu na przejazd koleją w takiej sytuacji nie może być ocenione jako godne i uczciwe.

Z materiału zgromadzonego w toku postępowania dyscyplinarnego bezspornie wynika, że podstawą odpowiedzialności za naruszenie obowiązków funkcjonariusza celnego jest wyłudzenie świadczenia socjalnego na podstawie przedłożonego biletu kolejowego za przejazd na wskazanej trasie, nie zaś kwestionowanie, że skarżący odbył tę podróż innym środkiem lokomocji. Skarżący podjął celowe działanie, wiedział przecież, że podróży takiej nie odbył tym środkiem lokomocji, gdyż w tym czasie pełnił służbę.

Zarzut dotyczący braku premii i nagród oraz przeniesienia na niższe stanowisko służbowe pozostaje bez związku z przedmiotem sporu.

Jednocześnie organ wskazał, że skarżący T. J. nie został przeniesiony na niższe stanowisko służbowe, bowiem od dnia [...] pozostaje nieprzerwanie na stanowisku służbowym starszego kontrolera celnego. Zmiana charakteru pracy skarżącego związana była z jego przeniesieniem do innej komórki organizacyjnej

z zachowaniem dotychczasowego stanowiska służbowego, co było możliwe na podstawie art. 18 ust. 2 ustawy o Służbie Celnej i nie pozostaje w związku

z postępowaniem dyscyplinarnym.

Naczelnik Urzędu Celnego w [...] celem rzetelnego o wszechstronnego przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego postąpił prawidłowo występując do "K" spółka z o. o. w [...] z zapytaniem, w jakich godzinach

i którym pociągiem dokonano przejazdu na trasie [...]

w dniu [...], załączając kserokopię biletu skarżącego do tego pisma, tym samym nie naruszył prawa. Pismo skierowane do ww. firmy było zapytaniem,

a odpowiedź na nie ma charakteru ekspertyzy.

Do udziału w postępowaniu Sąd dopuścił Związek Zawodowy Celnicy PL, którego przedstawiciel poparł skargę wniesioną przez T. J. , podnosząc niewspółmierność kary do popełnionego czynu.

Poza rozprawą Sąd przeprowadził dowód z wydanego przez Dyrektora Izby Celnej w [...] obowiązującego w 2005 r. regulaminu zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, a także pisma z dnia 10 lipca 2002 r. wprowadzającego wzór wniosku o przyznanie zwrotu kosztów podróży. Przesyłając powyższe dokumenty Dyrektor Izby Celnej stwierdził, iż ustalając wzór wniosku wzorował się na rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 maja 2002 r.

w sprawie warunków korzystania przez policjantów oraz członków ich rodzin z prawa przejazdu raz w roku środkami publicznego transportu zbiorowego na koszt właściwego organu Policji oraz warunków przyznawania zryczałtowanego równoważnika pieniężnego w razie niewykorzystania przysługującego przejazdu (Dz.U. Nr 74, poz.683).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] z w a ż y ł, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn.zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd nie dokonuje więc kontroli aktów lub czynności pod względem słusznościowym.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a także stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm.).

Skarga jest uzasadniona, choć nie do końca z przyczyn w niej podniesionych.

Zgodnie z art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U.

Nr 2004 r. Nr 156, poz.164 z późn.zm.) funkcjonariusze celni ponoszą odpowiedzialność dyscyplinarną za naruszenie obowiązków służbowych.

Warunkiem zastosowania powyższego przepisu jest jednoznaczne ustalenie faktu naruszenia przez funkcjonariusza celnego ciążących na nim obowiązków. Ustalenie to musi być konkretne, tzn. wskazywać na czas, miejsce i sposób naruszenia obowiązków przez funkcjonariusza celnego.

Na podstawie art.32 ust.1 ww ustawy funkcjonariusz celny jest obowiązany w szczególności:

1) dochować obowiązków wynikających ze złożonego ślubowania;

2) rzetelnie i bezstronnie, sprawnie i terminowo wykonywać powierzone zadania;

3) racjonalnie gospodarować środkami publicznymi;

4) podnosić kwalifikacje zawodowe;

5) godnie zachowywać się w służbie oraz poza nią.

W niniejszej sprawie T. J. postawiono zarzut naruszenia obowiązków służbowych funkcjonariusza celnego określonych w art. 32 ust. 1 pkt 5 ustawy o Służbie Celnej, to jest zachowanie się niegodne poprzez przedłożenie dokumentu wskazującego na fakt odbycia podróży określonym środkiem transportu kiedy faktycznie podróży tym środkiem transportu nie odbył.

Zdaniem Sądu, aby móc postawić zarzut niegodnego zachowania się funkcjonariusza, w pierwszej kolejności należało ocenić czy miał on obowiązek przedłożenia dokumentu wskazującego na fakt odbycia w danym dniu podróży określonym środkiem transportu.

Zgodnie z art.42 ustawy o Służbie celnej "Funkcjonariuszom celnym i członkom ich rodzin mogą być przyznane świadczenia socjalne, których rodzaj i zakres ustala Rada Ministrów w drodze rozporządzenia. Rada Ministrów, ustalając rodzaj i zakres tych świadczeń, uwzględni szczególne warunki pełnienia służby przez funkcjonariuszy celnych." Rada Ministrów w wykonaniu powyższej delegacji wydała rozporządzenie z dnia 11 maja 2000 r. w sprawie rodzaju i zakresu świadczeń socjalnych, które mogą być przyznane funkcjonariuszom celnym i członkom ich rodzin (Dz.U. Nr 39, poz.450), zwane dalej "rozporządzeniem". W § 2 tego rozporządzenia przyznano, funkcjonariuszowi i członkom jego rodziny, "raz w roku kalendarzowym, świadczenie w postaci przejazdu koleją w klasie drugiej pociągu osobowego lub pospiesznego na koszt urzędu, w którym funkcjonariusz pełni służbę, do jednej z wybranych przez siebie miejscowości w kraju i z powrotem". Przepisy rozporządzenia nie zawierają żadnych wymogów zarówno co do czasu przysługiwania świadczenia (a więc nie określają, że należy je wykorzystać w czasie urlopu, czy w innych dniach wolnych od pracy, pozostawiając wybór osobie korzystającej ze świadczenia ), jak i nie zawierają wzoru wniosku o przyznanie świadczenia i nie uzależniają przyznania świadczenia od udokumentowania odbycia podróży koleją poprzez przedstawienie biletów. Przepisy rozporządzenia nie upoważniają też dyrektorów izb celnych do uszczegółowienia zasad przyznawania świadczenia.

Z ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz.U. z 1996 r. Nr 70, poz.335 z późn.zm.) wynika, że ustawa ta co do zasady nie ma zastosowania do świadczeń socjalnych dla funkcjonariuszy celnych. Delegacja określona więc w art.8 ust.2 tej ustawy ("Zasady i warunki korzystania z usług i świadczeń finansowanych z Funduszu, z uwzględnieniem ust. 1, oraz zasady przeznaczania środków Funduszu na poszczególne cele i rodzaje działalności socjalnej określa pracodawca w regulaminie ustalanym zgodnie z art. 27 ust. 1 albo z art. 30 ust. 5 ustawy o związkach zawodowych. Pracodawca, u którego nie działa zakładowa organizacja związkowa, uzgadnia regulamin z pracownikiem wybranym przez załogę do reprezentowania jej interesów.") do wydania regulaminu świadczeń socjalnych, nie może stanowić podstawy do uszczegółowienia zasad przyznawania świadczenia określonego w § 2 rozporządzenia.

Nadmienić także trzeba, że fakt uregulowania powyższych kwestii bardziej szczegółowo wobec innych funkcjonariuszy (policji), nie stwarza podstawy do uregulowania kwestii zwrotu kosztów przejazdu przez dyrektora Izby Celnej.

W tej sytuacji, pismo dyrektora Izby Celnej z dnia [...] ustalające wzór wniosku o przyznanie zwrotu kosztów podróży, należy interpretować mając na uwadze jedynie brzmienie § 2 rozporządzenia. Stąd konieczność załączenia do wniosku biletów na przejazd może być brana pod uwagę jedynie jako czynność informacyjna wskazująca na wysokość świadczenia, które ma być przyznane - czyli kwoty, która podlega zwrotowi, nie zaś jako dowód potwierdzający przejazd koleją, odbyty w konkretnym dniu i konkretnym pociągiem, tym bardziej, że ani wzór wniosku, ani ww. pismo Dyrektora Izby Celnej nie precyzuje w jakim celu należy dołączyć do wniosku bilety na przejazd.

Do złożonego wniosku o zwrot kosztów podróży koleją ze [...] do [...] i z powrotem T. J. załączył dwa bilety. Organy nie kwestionują faktu odbycia podróży koleją przez T. J. ze [...] do [...], nie kwestionują również powrotu koleją z [...] do [...], a jedynie fakt, iż załączony do wniosku bilet powrotny z [...] do [...] został wykorzystany przez T. J. , bowiem w godzinach w jakich bilet był wykorzystany, funkcjonariusz pełnił służbę w Urzędzie Celnym w [...].

Skoro, jak wyżej Sąd wyjaśnił, bilety nie stanowią dowodu na przejazd koleją odbyty w konkretnym dniu i konkretnym pociągiem, fakt przedłożenia przez T. J. - jego zdaniem pomyłkowo - biletu z [...] do [...], z którego on nie korzystał, nie może być zakwalifikowany jako zachowanie niegodne funkcjonariusza, mające na celu uzyskanie wypłaty nienależnego świadczenia.

W świetle powyższego brak było podstaw do uznania, że funkcjonariusz celny T. J. popełnił czyn niegodny funkcjonariusza celnego przedkładając bilety wskazujące na fakt odbycia podróży określonym środkiem transportu, kiedy faktycznie podróży tym środkiem transportu nie odbył, a tym samym organy wydając orzeczenia dyscyplinarne uznające funkcjonariusza winnym naruszenia obowiązków służbowych, dopuściły się naruszenia art.32 ust.1 pkt 5 ustawy o Służbie Celnej, które miało wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...], na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.b w zw. z art.135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. W punkcie II wyroku orzeczono na podstawie art.152 ww. ustawy.