Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 530/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183 par. 1, art. 174, art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 18 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1228
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska Sędzia del. WSA Marian Wolanin (spr.) Protokolant asystent sędziego Iwona Rzucidło-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 29 września 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 5 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Op 412/13 w sprawie ze skargi małoletniej B. B. reprezentowanej przez matkę D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 5 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Op 412/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, po rozpatrzeniu skargi małoletniej B. B. reprezentowanej przez matkę D. B., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2013 r., Nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy L. z dnia [...] grudnia 2012 r., Nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

W uzasadnieniu wyroku wskazano, że D. B., jako przedstawiciel ustawowy małoletniej B. B., złożyła w Ośrodku Pomocy Społecznej w L. w dniu 31 maja 2012 r. wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L., działający z upoważnienia Wójta Gminy L., umorzył postępowanie wszczęte wnioskiem D. B. o przyznanie świadczeń na rzecz B. B. na okres świadczeniowy 2008/2009. W wyniku złożonego odwołania przez D. B., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło decyzję organu pierwszej instancji. Ponownie rozpatrując sprawę Wójt Gminy L., decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., Nr [...], odmówił przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz B. B. za okres od dnia 1 października 2008 r. do dnia 30 września 2009 r. Organ ten podniósł, że na podstawie wyroku z dnia 7 października 2003 r. na rzecz uprawnionej B. B. zostały zasądzone alimenty w kwocie 350 zł miesięcznie, a zgodnie z zaświadczeniem Sądu Okręgowego z dnia 3 października 2008 r. egzekucja świadczeń w 2007 r. była bezskuteczna. W skład rodziny wchodzi B. B. i D. B., która uzyskała w 2007 r. dochód wynoszący 1435,12 zł oraz dochód niepodlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym w wysokości 220 zł, tj. łącznie 1655,52 zł. Po odliczeniu dochodu utraconego, przeciętny dochód wyniósł 18,33 zł miesięcznie, co stanowi kwotę 9,17 zł na osobę w rodzinie i nie przekracza kwoty kryterium uprawniającego do świadczeń z funduszu alimentacyjnego wynoszącej 725 zł. Do wniosku dołączone zostały dokumenty dotyczące dochodów rodziny uzyskanych w 2007 r., które stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres świadczeniowy od dnia 1 października 2008 r. do dnia 30 września 2009 r. i w dniu złożenia wniosku D. B. oświadczyła, że wniosek składany jest na ten właśnie okres. Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że wniosek na konkretny okres świadczeniowy jest przyjmowany od dnia 1 sierpnia do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego, a świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłaca się w okresach miesięcznych. W ocenie organu ustawodawca nie przewiduje przyznawania zaległych świadczeń, o ile brak było w stosownym czasie złożonego wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Tymczasem w okresie od dnia 1 sierpnia 2008 r. do dnia 30 września 2009 r. nie wpłynął do Ośrodka wniosek B. B. o ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, wobec czego brak jest podstawy prawnej do przyznania wnioskowanego świadczenia, dotyczącego minionego okresu świadczeniowego. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji D. B. podniosła m.in., że w dniu 3 października 2008 r. organ nie przyjął od niej wniosków o ustalenie świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla dzieci, tj. małoletniej B., A. oraz A. B. Zarzuciła, że odpowiedzialność za ten stan rzeczy ponosi w szczególności pracownik działu alimentów. Organ miał wiedzę, że z dniem 31 sierpnia 2008 r. utraciła źródło dochodu, gdyż w dniu 1 września 2008 r. dostarczyła do działu alimentów świadectwo pracy, które było podstawą do zmiany decyzji w sprawie wypłaty zaliczki dla B., A. i A. B. W tym samym czasie toczyło się postępowanie o zwrot nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej za okres o dnia 1 lutego do dnia 31 lipca 2008 r., zakończone decyzjami z dnia [...] października 2008 r. W listopadzie 2008 r. odwołująca się informowała Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej o nieprzyjęciu wniosków, co skutkuje niepowetowaną stratą i jest łamaniem procedur administracyjnych. W toku postępowania odwoławczego, D. B. - wezwana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] do przedłożenia dowodów potwierdzających wskazywaną w odwołaniu okoliczność nieprzyjęcia dokumentów w dniu 3 października 2008 r. - wyjaśniła w piśmie z dnia 18 czerwca 2013 r., że w dniu 31 maja 2013 r. miała zamiar złożyć ten wniosek, którego nie przyjęto w dniu 3 października 2008 r., jednak pracownik działu alimentów nakazał jego przepisanie na aktualnie obowiązującym druku. Do pisma dołączyła dokumenty, które posiadała w dniu 3 października 2008 r., niezbędne do złożenia wniosku dla uprawnionych A., A. i B. B., w tym zaświadczenia komornicze z dnia [...] września 2008 r. o bezskuteczności egzekucji. D. B. podkreśliła, że są to kserokopie wydane na jej wniosek na potrzeby niniejszego postępowania, w związku z czym pracownik, który nie przyjął wniosków w dniu 3 października 2008 r. musiał uznać te zaświadczenia za niewłaściwe lub nieaktualne. Dodała, że nie posiada już wniosku (pierwszego), gdyż nie miała świadomości, że może on być jeszcze kiedykolwiek potrzebny. Natomiast organ pierwszej instancji na wezwanie Kolegium wyjaśnił w piśmie z dnia 10 czerwca 2013 r., że podnoszona przez stronę okoliczność rzekomego nieprzyjęcia wniosku w dniu 3 października 2008 r. nie znajduje potwierdzenia. Organ wskazał, że wniosek zostałby przyjęty, a strona byłaby wezwana do jego poprawienia albo uzupełnienia. Przyjmowane są bowiem wszystkie wnioski, a wnioskodawca nigdy nie otrzymuje informacji, że wniosek nie zostanie przyjęty, natomiast organ nie może ponosić konsekwencji niezłożenia wniosku w określonym terminie. Po rozpatrzeniu odwołania D. B., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., Nr [...], utrzymało w mocy decyzje organu pierwszej instancji stwierdzając m.in., że skoro wniosek został złożony w dniu 31 maja 2012 r., to obowiązujące przepisy nie dają możliwości przyznania świadczeń od innego miesiąca niż ten, w którym wniosek został złożony. Brak jest natomiast dowodów potwierdzających okoliczność nieprzyjęcia przez organ pierwszej instancji wniosku odwołującej się w dniu 3 października 2008 r. W ocenie organu odwoławczego nie można uznać uprawnień strony w sytuacji, gdy brak jest jakichkolwiek dowodów na złożenie lub nieprzyjęcie przez organ pierwszej instancji wniosku. Z uwagi na brak dowodu złożenia wniosku w dniu 3 października 2008 r. argumenty podnoszone przez stronę pozostają bez wpływu na załatwienie sprawy.

Uchylając decyzje organów obu instancji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu stwierdził, że w toku postępowania nie doszło do wyjaśnienia okoliczności wskazywanych przez D. B. Z przedłożonych akt administracyjnych wynika, iż D. B., jako przedstawiciel ustawowy dzieci: B., A. i A. B., występowała do Sądu Okręgowego w [...] z pozwem przeciwko Ośrodkowi Pomocy Społecznej w L. o zasądzenie wypłaty na rzecz powodów należnych alimentów z Funduszu Alimentacyjnego. W treści pozwu wskazywała na fakt nieprzyjęcia przez pracownika działu alimentów wniosków o wypłatę świadczeń alimentacyjnych w dniu 3 października 2008 r. z uwagi na brak zaświadczenia komornika o bezskuteczności egzekucji. W aktach administracyjnych znajduje się ponadto oświadczenie A. B. potwierdzające tę okoliczność. Organy zobligowane były do wyczerpującego wyjaśnienia i ustosunkowania się do zarzutów podnoszonych w toku postępowania przez stronę. Tymczasem poprzestały jedynie na stwierdzeniu, że wniosek nie wpłynął do organu we wskazywanej przez D. B. dacie. Organ odwoławczy bezkrytycznie przyjął wyjaśnienia i zapewnienia organu pierwszej instancji, że wnioski są przyjmowane zgodnie z przepisami. Tego rodzaju działanie zakwalifikować należy jako naruszenie podstawowych zasad procedury administracyjnej. Niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu skarżącej oraz zaniechanie zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego stanowi bowiem naruszenie zasady wynikającej z art. 7 i art. 77 § 1 kpa. To uchybienie skutkowało naruszeniem zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, zagwarantowanej w art. 8 kpa. Obowiązki w tym zakresie ciążą z mocy prawa na organie administracji. Mając natomiast na uwadze, że termin złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego rodzi dla strony określone skutki, organy winny także rzetelnie realizować wynikającą z art. 9 kpa zasadę należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach prawnych sprawy oraz czuwać nad tym, by nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielać im niezbędnych wskazówek. Wynikający z art. 9 kpa ustawowy obowiązek udzielania stronom informacji należy rozumieć szeroko - jako obowiązek powstający nie tylko z chwilą wszczęcia sformalizowanego postępowania, ale także wcześniej, gdy działanie lub zaniechanie organu mogą wpływać na zdarzenia, które w przyszłości mogą decydować o wyniku postępowania. Ponadto, zasada udzielania informacji prawnych stronom, tak by nie poniosły szkody z powodu nieznajomości przepisów prawa, może być naruszona nie tylko przez odmowę czy jej brak. Narusza ją także udzielenie przez pracownika właściwego do załatwienia danej sprawy informacji niepełnych albo błędnych mających znaczenie dla załatwienia sprawy. Wynikającemu z powołanego przepisu obowiązkowi organu odpowiada prawo strony do domagania się właściwej informacji, ale organ ten nie może się bronić biernością strony, czy też jej niedostatecznym zainteresowaniem zabezpieczenia swoich interesów czy statusem społecznym związanym z wykształceniem i pełnionymi funkcjami zawodowymi. To organ administracji ma czuwać by strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa. Na tle ustawy o pomocy uprawnionym do alimentów omówione wyżej zasady, a przede wszystkim dobro osób korzystających z tego szczególnego rodzaju pomocy, powinny stanowić podstawową dyrektywę działania organów realizujących obowiązki nałożone przez ustawodawcę. Wynika to przede wszystkim z celu ustawy, mającego umocowanie w konstytucyjnej zasadzie pomocniczości państwa, wyraźnie określonego w preambule ustawy, jakim jest zapewnienie realnego wsparcia osobom ubogim, przede wszystkim dzieciom uprawnionym do alimentów, które w drodze egzekucji sądowej nie mogą wyegzekwować przysługujących im świadczeń. Z przedłożonych akt administracyjnych nie wynika, aby doszło do zweryfikowania twierdzeń D. B. w kontekście przedłożonych przez nią dowodów, w postaci oświadczenia świadka. Organy nie próbowały nawet ustalić, który z pracowników organu pierwszej instancji odmówił przyjęcia wniosków. Dokumentacja znajdująca się w aktach administracyjnych sprawy potwierdza, iż we wskazywanej przez D. B. dacie, tj. w dniu 3 października 2008 r., sytuacja rodzinna D. B. oraz fakt istnienia po stronie jej dzieci uprawnień do świadczeń alimentacyjnych były znane organowi, który jednocześnie prowadził postępowanie w sprawie nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej dla B., A. i A. B. za okres od dnia 1 lutego do dnia 31 lipca 2008 r., zakończone decyzjami z dnia [...] października 2008 r., a także wydawał decyzje z dnia [...] września 2008 r. w sprawie zmiany kwoty zaliczki alimentacyjnej dla ww. uprawnionych w okresie od dnia 1 do dnia 30 września 2008 r. Powoływanie się przez stronę na odmowę przyjęcia wniosku i błędną informację udzieloną przez "pracownika działu alimentów" obligowało zarówno organ pierwszej instancji, ale przede wszystkim organ odwoławczy, do ustosunkowania się do tej okoliczności nie tylko w aspekcie wymagań wynikających z art. 7 i art. 77 § 1 kpa, lecz także z uwagi na omówioną wyżej zasadę wynikającą z art. 9 kpa. Ponadto, z mocy art. 107 § 3 kpa organ odwoławczy jest obowiązany ustosunkować się do wszystkich podniesionych w odwołaniu zarzutów, przez wskazanie faktów, które uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, dla których odmówił innym dowodom wiarygodności i mocy dowodowej, a także przyczyn, dla których wnioskowanych dowodów nie przeprowadził i dlaczego nie uznał zasadności argumentów strony. W rozpoznawanej sprawie organ zaniedbał wszystkie te obowiązki, czym dodatkowo naruszył art. 138 § 1 kpa. Podnieść ponadto należy, że powyższy brak formalny uzasadnienia decyzji nie może zostać konwalidowany w odpowiedzi na skargę, jak to uczynił organ odwoławczy w niniejszej sprawie. Odpowiedź na skargę jest odrębnym od decyzji aktem wyrażającym stanowisko organu; jest pismem procesowym kierowanym do Sądu po wniesieniu skargi, stąd zawarte w odpowiedzi na skargę wyjaśnienia nie mają charakteru uzupełniającego argumentację, jaka powinna być zamieszczona w uzasadnieniu wydanej wcześniej decyzji, będącej przedmiotem zaskarżenia.

W skardze kasacyjnej od omawianego wyroku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zarzuciło naruszenie:

a) prawa materialnego, tj. art. 18 ust 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U z 2012 poz. 1228) poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że pomimo braku dowodów potwierdzających okoliczność złożenia wniosku o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego w dniu 3 października 2008 r. stronie może przysługiwać prawo do świadczenia z datą wsteczną; taka interpretacja powołanej normy prawnej przez Sąd skutkuje uznaniem za dopuszczalne przywrócenie terminu prawa materialnego,

b) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2012 r. poz. 1269, ze zm.) w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) – dalej ppsa, polegające na tym, że Sąd pierwszej instancji nie dokonał kontroli sądowoadministracyjnej legalności działania organu administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, lecz orzekł powołując argumenty natury słusznościowej i celowościowej,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 133 § 1 ppsa, przez przyjęcie, że zasadne jest uchylenie zaskarżonej decyzji organów obu instancji, jako wydanych z naruszeniem przepisów kpa, poprzez uznanie, że organy administracji publicznej naruszyły:

1). art. 7, art. 77 § 1 i art. 138 § 1 kpa poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy tj. nie dokonanie ustalenia w zakresie daty i okoliczności wpływu wniosku D. B. o prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz zaniedbanie zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, podczas gdy organy precyzyjnie, rzetelnie i wyczerpująco ustaliły stan faktyczny spraw, organ odwoławczy przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające na okoliczność wyjaśnienia spornej kwestii, zwracając się do organu pierwszej instancji i do skarżącej by dokładnie ustalić okoliczności daty złożenia wniosku, co umknęło uwadze Sądu, a co wynika wprost z akt sprawy,

2. art. 8 i art. 9 w zw. z 138 § 1 kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej oraz nie przestrzeganie zasady należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach sprawy oraz czuwania na tym by strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielania niezbędnych wyjaśnień polegającym na przyjęciu, że organ mylnie poinformował stronę, że nie może złożyć wniosku bez odpowiednich dokumentów podczas, gdy w toku postępowania organy administracji publicznej przestrzegały zasad wyrażonych w powołanych przepisach prawa,

3. art. 107 § 3 w zw. z 138 § 1 kpa poprzez nie ustosunkowanie się do wszystkich podniesionych w odwołaniu zarzutów, przez nie wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, dla których odmówił innym dowodom wiarygodności i mocy dowodowej a także przyczyn dla których wnioskowanych dowodów nie przeprowadził i wyjaśnienia dlaczego nie uznał zasadności argumentów strony, podczas gdy z akt sprawy wynika bezpośrednio, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu swojej decyzji odniosło się do wszelkich twierdzeń i zarzutów strony oraz wyczerpująco wyjaśniło swoje stanowisko w sprawie, z zachowaniem wyrażonej w art. 80 kpa zasady swobodnej oceny dowodów,

- art. 141 § 4 w zw. z art. 153 ppsa poprzez nie wskazanie, czy art. 18 ust 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U z 2012 r. poz. 1228) będzie miał zastosowanie pomimo, że strona (bez względu na przyczynę) nie złożyła wniosku w przewidzianym terminie prawa materialnego oraz brak dostatecznych wskazówek co do dalszego postępowania w sytuacji, kiedy Sąd twierdzi, że termin do złożenia wniosku jest przepisem prawa materialnego, który już minął i nie jest przywracalny, a jednocześnie obliguje organy administracji publicznej by ustaliły przyczynę nie złożenia wniosku, tj. do podjęcia działań niemających wpływu na treść rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano m.in., że Sąd z jednej strony uznał, że art. 18 ust 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest przepisem prawa materialnego i w związku z tym termin do składania wniosku nie podlega przywróceniu, a z drugiej strony zobowiązał organy do zbadania okoliczności i przyczyn nie złożenia wniosku. Ustalenia w tym zakresie są sprzeczne wewnętrznie i zbyteczne, bowiem obiektywnie wniosku z 3 października 2008 r. (data wskazana przez stronę) w aktach sprawy nie ma. Późniejsze złożenie wniosku (31 maja 2012 r.) nie skutkuje prawem do wcześniejszego świadczenia, ponieważ przepis jasno stanowi, że prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się począwszy od miesiąca w którym wpłynął wniosek. Organy administracji publicznej nie miały więc podstawy prawnej do przyznania stronie prawa do świadczenia bez stosownego wniosku. Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oparta jest na zasadzie skargowości, co oznacza, że to od osoby uprawnionej (lub jej przedstawiciela ustawowego) zależy czy złoży wniosek o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego i tym samym zainicjuje postępowanie administracyjne mające na celu rozstrzygnięcie o zasadności wniosku. Zatem żądanie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres poprzedzający miesiąc, w którym osoba uprawniona złożyła wniosek, byłoby bezpodstawne. Organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, mając obowiązek stosować przepisy obowiązujące w dniu wydania decyzji do stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania decyzji. Z akt administracyjnych w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że wniosek został złożony w dniu 31 maja 2012 r., a nie w dniu 3 października 2008 r., co zgodnie z art. 18 ust 1 ustawy uniemożliwiło przyznanie świadczenia od dnia 1 października 2008 r. Organ odwoławczy odroczył posiedzenie kierując dodatkowe pismo do organu pierwszej instancji, w którym zwrócił się o wyjaśnienie i przedłożenie stosownego dowodu dotyczącego okoliczności podniesionej przez D. B. w odwołaniu, tj. nieprzyjęcia przez organ w dniu 3 października 2008 r. wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla małoletniej B. B. Równocześnie pismem z dnia 3 czerwca 2013 r. organ odwoławczy zwrócił się do D. B. o przesłanie dowodów potwierdzających wskazaną w odwołaniu okoliczność nieprzyjęcia przez organ w dniu 3 października 2008 r. wniosku. W odpowiedzi na pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego organ pierwszej instancji jednoznacznie stwierdził, że od dnia 1 października 2008 r. do dnia 30 września 2009 r. nie wpłynął wniosek B. B. o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego i okoliczności rzekomego nie przyjęcia wniosku nie znajdują potwierdzenia. Organ poinformował, że gdyby strona chciała wnieść wniosek organ przyjąłby wniosek, a następnie wezwał stronę do poprawienia lub uzupełnienia wniosku zgodnie z § 5 ust. 1 i ust 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2008 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustaleniu prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz.U. Nr 136, poz. 855). Organ wskazał również, że przyjmowane są wszystkie wnioski niezależnie od tego, czy wniosek wymaga poprawienia, czy uzupełnienia dokumentacji. Wnioskodawca nigdy nie otrzymuje informacji, że wniosek nie zostanie przyjęty. Natomiast organ nie może ponosić konsekwencji nie złożenia przez stronę wniosku w określonym terminie. D. B. w piśmie z dnia 18 czerwca 2013 r. wskazała, że nie posiada już wniosku który, w dniu 3 października 2008 r. nie został przyjęty, ponieważ pracownik działu alimentów nakazał napisanie wniosku według nowego wzoru. W ocenie skarżącego kasacyjnie Sąd całkowicie pominął fakt, że pomiędzy datą złożenia wniosku - jak twierdzi strona - w dniu 3 października 2010 r., a datą wniosku rozpoznanego (31 maja 2012 r.) upłynął okres 3,5 lat. Gdyby faktycznie organ pierwszej instancji zobowiązał wnioskodawczynię do złożenia podania według nowego wzoru, to będąc zainteresowaną przyznaniem żądanych świadczeń w 2008 r. - zrobiłaby to niezwłocznie, a nie z poślizgiem kilkuletnim. W praktyce Kolegium nigdy nie zdarzyło się, by strona zarzuciła jakiemukolwiek organowi odmowę przyjęcia podania inicjującego postępowanie. Organ odwoławczy dokładnie zatem ustalił stan faktyczny sprawy i wyjaśnił okoliczności dotyczący odwołania i kolejnych pism D. B., wskazując, że twierdzenia dotyczące nie przyjęcia przez organ pierwszej instancji wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla B. B. w dniu 3 października 2008 r., nie mogą zostać uwzględnione, gdyż brak jest dowodów potwierdzających tę okoliczność, a w toku postępowania odwoławczego przeprowadzono postępowanie wyjaśniające w tym zakresie. Organ pierwszej instancji wskazał, że w przedmiotowej sprawie w terminie od dnia 1 sierpnia 2008 r. do 30 września 2009 r. nie wpłynął wniosek B. B. o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wpłynął on natomiast do organu po raz pierwszy w dniu 31 maja 2012 r. W ocenie skarżącego kasacyjnie, odniósł się on w uzasadnieniu swojej decyzji do wszelkich twierdzeń i zarzutów strony oraz wyczerpująco wyjaśnił swoje stanowisko w sprawie. Decyzja zawiera wszystkie istotne elementy, a zwłaszcza rozważania mieszczące się w dyspozycji art. 80 kpa, dotyczącego swobodnej oceny dowodów. Całkowicie niezrozumiałe jest, dlaczego umknęła uwadze Sądu obszerna, logiczna i przekonywująca argumentacja zawarta w uzasadnieniu decyzji Kolegium, które odniosło się do każdego zarzutu strony odwołującej się, wskazało fakty, które organ uznał za udowodnione oraz dowody, na których się oparł, jak również przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wyroku nie dał żadnych wskazówek, wytycznych, co do dalszego postępowania. Gdyby organy ustaliły, że wniosek nie został przyjęty, powstaje pytanie co dalej, bo przecież termin o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest nieprzywracalny. Sąd naruszył art. 153 ppsa, poprzez związanie organu administracyjnego nietrafnymi wskazaniami co do dalszego postępowania i poprzez nakazanie wykonania czynności postępowania wyjaśniającego, pomimo, że nie istnieje konieczność prowadzenia tego rodzaju działań, gdyż nie tylko stan faktyczny sprawy został wystarczająco wyjaśniony, ale ustalenia co do daty złożenia wniosku, przy jego fizycznym braku w aktach sprawy, nie mają żadnego wpływu na rozstrzygniecie sprawy.

W odpowiedzi na skargą kasacyjną D. B. wniosła o jej oddalenie powołując okoliczności mające przemawiać za prawidłowością wyroku Sądu pierwszej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia, dlatego podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ppsa), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 ppsa. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu pierwszej instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.

Prawidłowo Sąd pierwszej instancji uznał za konieczne podjęcie przez organy administracji czynności dowodowych służących zweryfikowaniu twierdzeń D. B. o nieprzyjęciu jej wniosku w dniu 3 października 2008 r. W szczególności organ odwoławczy poprzestał bowiem na wyjaśnieniach organu pierwszej instancji oraz D. B., nie dając wiary wyjaśnieniom D. B.

Tymczasem właśnie ze względu na materialnoprawny charakter terminu złożenia wniosku o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego, obowiązkiem organów obu instancji było zweryfikowanie twierdzeń D. B., w szczególności poprzez jej przesłuchanie w trybie procesowym na podnoszone przez nią okoliczności i wyjaśnienie, czy i który pracownik organu pierwszej instancji miał dopuścić się odmowy przyjęcia wniosku D. B.

Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej, wyjaśnienie powyższej okoliczności ma zasadnicze znaczenie w sprawie, ponieważ w przypadku pozytywnego zweryfikowania twierdzeń D. B., należałoby uznać, że doszło do wyrażenia przez nią woli złożenia stosownego wniosku w dniu 3 października 2008 r. Nie jest bowiem dopuszczalne powoływanie się przez organ administracji na upływ materialnoprawnego terminu do złożenia wniosku o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego w przypadku, gdyby okazało się, że strona wyraziła przed właściwym organem wolę złożenia takiego wniosku, ale organ ten wniosku nie przyjął. Z tego względu zarzuty kasacyjne naruszenia zaskarżonym wyrokiem przepisów postępowania nie znajdują uzasadnienia.

Również zarzut kasacyjny naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 18 ust 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie znajduje podstawy do jego uznania, ponieważ z zaskarżonego wyroku nie wynika – jak zarzuca to skarżący kasacyjnie - aby uprawnienie do świadczenia z funduszu alimentacyjnego mogło przysługiwać z datą wsteczną bez złożenia w tym zakresie stosownego wniosku. Istotą w przedmiotowej sprawie pozostaje bowiem wyjaśnienie, czy doszło w dniu 3 października 2008 r. do złożenia przez D. B. stosownego wniosku, niezależnie od tego, czy wniosek ten spełniał normatywne wymagania kompletności.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.