Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1144/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 73
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska, Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska, Sędzia del. WSA Iwona Kosińska (spr.), Protokolant starszy asystent sędziego Piotr Baryga, po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] z siedzibą w Hamburgu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Gl 1312/13 w sprawie ze skargi [...] z siedzibą w Hamburgu o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Gl 1079/10 w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. w Katowicach na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 25 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Gl 1312/13, po rozpatrzeniu skargi [...] z siedzibą w Hamburgu o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 lutego 2011 r., sygn. akt II SA/Gl 1079/10 w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. w Katowicach na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, oddalił skargę o wznowienie postępowania.

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawomocnym wyrokiem z 3 lutego 2011 r., sygn. II SA/Gl 1079/10, po rozpoznaniu skargi [...] Spółki z o.o. w Katowicach na decyzję Wojewody Śląskiego z [...] lipca 2010 r. w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Katowice z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...]. Jako uczestnik postępowania oznaczona została spółka [...] S.A. w Krakowie przy ul. J.. Do tego podmiotu został przesłany odpis skargi, odebrany przez pracownika posługującego się pieczątką "Recepcja [...] Oddział w Polsce, Kraków". Także do [...] S.A. w Krakowie zostało wysłane zawiadomienie o terminie rozprawy, odebrane w dniu 3 stycznia 2011 r. przez pracownika posługującego się pieczątką "Recepcja [...] Oddział w Polsce, Kraków". Uczestnik postępowania nie stawił się na rozprawie. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony na adres [...] S.A. w Krakowie i odebrany w dniu 15 marca 2011 r. przez pracownika posługującego się pieczątką "Recepcja [...] Oddział w Polsce, Kraków". W dniu 19 kwietnia 2013 r. aplikant adwokacki, działający z upoważnienia adwokata posiadającego pełnomocnictwo udzielone przez prokurentów spółki [...] Oddział w Polsce, Kraków, przeglądał akta sądowe sprawy o sygnaturze II SA/Gl 1079/10.

Pismem z 10 lipca 2013 r., nadanym za pośrednictwem poczty w dniu 15 lipca 2013 r., spółka [...] z siedzibą w Hamburgu, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem z 3 lutego 2011 r., sygn. II SA/Gl 1079/10 i zmianę wyroku poprzez oddalenie w całości skargi [...] sp. z o.o. na decyzję Wojewody Śląskiego z [...] lipca 2010 r. Jako podstawę wniosku wskazano przepis art. 271 pkt 2 i art. 277 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu skargi stwierdzono, że zachodzi przesłanka wznowienia określona w art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, albowiem w postępowaniu zakończonym prawomocnym wyrokiem nie brała udziału w charakterze uczestnika spółka [...]. Postępowanie administracyjne toczyło się z udziałem dwóch podmiotów: [...] Sp. z o.o. oraz [...] sp. z o.o. w Krakowie. W dniu [...] sierpnia 2008 r. została wydana decyzja organu I instancji. [...] sp. z o.o. w Krakowie została wykreślona z rejestru przedsiębiorców 23 grudnia 2008 r., w wyniku dokonanego w dniu 1 października 2008 r. przekształcenia w spółkę akcyjną [...] S.A. w Krakowie. Postanowienie o wykreśleniu stało się prawomocne 8 stycznia 2009 r. W dniu 30 kwietnia 2010 r., jeszcze przed wszczęciem postępowania sądowego w sprawie II SA/Gl 1079/10, [...] S.A. w Krakowie została przejęta przez Deutsche BP AG w Hamburgu, która przyjęła formę prawną spółki europejskiej pod firmą [...] w Hamburgu. [...] S.A. została wykreślona z rejestru 31 sierpnia 2010 r., wykreślenie stało się prawomocne 17 września 2010 r. Okoliczność ta została ujawniona w aktach postępowania administracyjnego, albowiem pismem z 29 lipca 2010 r., skierowanym do Wojewody Śląskiego, [...] wyraziła zgodę na odroczenie wypłaty odszkodowania przyznanego decyzją tego organu. Dla wykazania przekształceń Spółki przedłożono odpis pełny z KRS dla [...] spółka z o.o., [...] S.A. i dla [...]. Wobec dokonanych przekształceń, uczestnikiem postępowania sądowego winna być [...] z siedzibą w Hamburgu. Do Spółki nie miał zastosowania art. 70 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, albowiem nie była ono skutecznie zawiadomiona o postępowaniu sądowym. Nie ma też tożsamości pomiędzy spółkami, w wyniku przekształceń powstał nowy podmiot. Z rejestru [...] S.A. została wykreślona 31 sierpnia 2010 r., postępowanie sądowe przeprowadzone z jej udziałem dotknięte jest wadą nieważności, [...] została pozbawiona udziału w postępowaniu, nie doręczono jej prawidłowo odpisu skargi, zawiadomienia rozprawie i odpisu wyroku. Odnosząc się do zachowania terminu do wniesienia skargi o wznowienie podano, że winien on być liczony od dowiedzenia się przez stronę o podstawie wznowienia. Znaczenie ma powzięcie wiedzy przez stronę, nie przez jej pełnomocnika. W dniu 14 marca 2013 r. [...] otrzymała decyzję Prezydenta Miasta Katowice wydaną po ponownym rozpoznaniu sprawy. Była ona skierowana wadliwie do [...] sp. z o.o. W dniu 29 marca 2013 r. pełnomocnik spółki zapoznał się z aktami sprawy administracyjnej i powziął informację o wydaniu wyroku z 3 lutego 2011 r. Wyrok ten nie identyfikował uczestnika postępowania, wobec czego 19 kwietnia 2013 r. pełnomocnik zapoznał się z aktami sprawy sądowej, w tym z wyrokiem. Stwierdził, że postępowanie zostało przeprowadzone bez udziału spółki. Dnia 25 kwietnia 2013 r. pełnomocnik powiadomił o ustaleniach prokurentów spółki, którzy powzięli w ten sposób wiedzę o przesłance wznowienia. Termin do wniesienia skargi o wznowienie otworzył się zatem 25 kwietnia 2013 r. Ewentualnie można przyjąć, że rozpoczął on bieg od powzięcia widomości o treści wyroku przez pełnomocnika spółki w dniu 19 kwietnia 2013 r.

Odnosząc się do wniosku o oddalenie skargi [...] sp. z o.o. na decyzję Wojewody Śląskiego z [...] lipca 2010 r. podniesiono, że stanowisko przyjęte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 3 lutego 2011 r., sygn. II SA/Gl 1079/10 nie zasługuje na aprobatę. Przyjęcie, że podmiotem uprawnionym do uzyskania odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę jest podmiot będący jej właścicielem w dniu wydania przez Wojewodę Śląskiego decyzji stwierdzającej zajęcie nieruchomości pod drogę, stanowi naruszenie art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu istotny jest stan prawny na dzień 31 grudnia 1998 r. i podmiot będący wówczas właścicielem jest uprawniony do odszkodowania. W tej dacie nieruchomość stanowiła własność poprzednika prawnego skarżącej spółki (BP Poland Sp. z o.o.). Z dniem 1 stycznia 1999 r. stała się własnością Skarbu Państwa za odszkodowaniem, zatem roszczenie o odszkodowanie powstało już z tą datą. Brak jest podstaw, aby uprawnienie do odszkodowania przyznać nabywcy nieruchomości po 1 stycznia 1999 r. Na poparcie stanowiska powołano argumentację zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 704/07. Nadto zbycie nieruchomości nie prowadzi do zbycia wierzytelności o wypłatę odszkodowania za wywłaszczenie dokonane przed dniem 1 stycznia 1999 r. Takie przeniesienie wymagałoby wyraźnego postanowienia w umowie, brak jest podstaw by twierdzić, że do przelewu wierzytelności doszło w sposób dorozumiany. Zbycie w drodze sprzedaży prowadzi do sukcesji pod tytułem szczególnym, nabyciu podlega tylko prawo własności, wobec czego inne prawa, w tym roszczenia odszkodowawcze nie mogły przejść na nabywcę. Brak jest normatywnej podstawy do przyjęcia, że roszczenia odszkodowawcze podlegają przeniesieniu wraz z przeniesieniem prawa własności. Prawo do odszkodowania jest prawem wolnym, niezależnym od innych praw, może być samodzielnym przedmiotem czynności prawnej. Błędem jest nadawanie prawu do odszkodowania statusu prawa związanego z prawem własności i przyjmowanie, że w razie zbycia prawa własności przechodzi na nabywcę tego prawa. Natomiast wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2010 r., sygn. akt I OPS 3/09 w sprawie nie ma znaczenia, albowiem dotyczy odmiennego stanu faktycznego, w którym właściciel nieruchomości przed 1 stycznia 1999 r. nie złożył wniosku o odszkodowanie. Natomiast w rozpoznawanej sprawie wniosek o odszkodowanie złożyła poprzedniczka prawna skarżącej, czym zamanifestowała swoją wolę i przekonanie, że wierzytelność o wypłatę odszkodowania nie została zbyta. Zwrócono uwagę, że odszkodowanie przysługuje podmiotowi, który poniósł uszczerbek majątkowy. Uszczerbek ten powstał w majątku osoby, którą pozbawiono własności w drodze ustawy. Cena, jaką uzyskała poprzedniczka skarżącej z tytułu sprzedaży uwzględniała fakt, że fragment nieruchomości był zajęty pod drogę publiczną.

Wojewoda Śląski pismem z dnia 9 sierpnia 2013 r. wniósł o odrzucenie skargi podając, że twierdzenie o pozbawieniu [...] możliwości udziału w postępowaniu nie jest zasadne.

Uczestnik postępowania [...] sp. z o.o. pismem z dnia 5 sierpnia 2013 r. wniosła o odrzucenie skargi o wznowienie wobec przekroczenia terminu do jej złożenia, ewentualnie o jej oddalenie wobec niewykazania, że doszło do naruszenia przepisów prawa skutkującego pozbawieniem [...] możliwości działania w sprawie o sygn. II SA/Gl 1079/10.

Na rozprawie w dniu 25 listopada 2013 r. Sąd I instancji postanowił połączyć badanie dopuszczalności skargi z jej rozpoznaniem. Sąd wyjaśnił, że jak dokumentują akta sprawy, stan faktyczny rozpatrywanej sprawy przedstawiał sie następująco:

Postępowanie administracyjne w rozpatrywanej sprawie zostało wszczęte na wniosek z dnia 31 października 2005 r., którym [...] Spółka z o.o. zwróciła się do Prezydenta Miasta Katowice z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość gruntową stanowiącą działkę nr 18, zajętą pod drogę krajową - ul. Kościuszki w Katowicach. Jako podstawę swojego żądania spółka wskazała przepis art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872, ze zm.).

Powołując się na ten sam przepis, wniosek o odszkodowanie z tytułu zajęcia tej samej działki złożyła także w dniu 29 grudnia 2005 r. [...] Spółka z o.o. z siedzibą w Krakowie.

Przedmiotowa nieruchomość stanowiła w dniu 31 grudnia 1998 r. własność BP Poland Spółki z o.o. Spółka ta w 2001 r. zmieniła swoją firmę na [...] Spółka z o.o., co zostało potwierdzone wpisem do Krajowego Rejestru Sądowego. Umową zawartą w formie aktu notarialnego w dniu 17 grudnia 2001 r. BP Poland Spółka z o.o. sprzedała m.in. przedmiotową działkę osobie fizycznej Krzysztofowi Jurasowi. Z kolei na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego w dniu 4 marca 2005 r. Krzysztof Juras przeniósł własność tej działki na rzecz spółki [...]. Prawo własności spółki [...] zostało ujawnione w księdze wieczystej KA1K/00005135/2 w dniu 17 czerwca 2005 r. Ostateczną decyzją z dnia 18 września 2006 r., wydaną na podstawie art. 73 ust. 1 i 3 Przepisów wprowadzających ustawy reformujące administrację publiczną, Wojewoda Śląski stwierdził nabycie z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Skarb Państwa prawa własności przedmiotowej nieruchomości. Wniosek o ujawnienie tego prawa w księdze wieczystej wpłynął do Sądu Rejonowego Katowice-Wschód w dniu 9 listopada 2007 r. Decyzją z [...] sierpnia 2008 r., Prezydent Miasta Katowice wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, ustalił dla Spółki [...] odszkodowanie z tytułu utraty własności przedmiotowej nieruchomości. Jednocześnie organ umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie dotyczące ustalenia tego odszkodowania dla skarżącej spółki [...]. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wskazał, że art. 73 Przepisów wprowadzających ustawy reformujące administrację publiczną nie wskazuje wprost, kto jest podmiotem uprawnionym do odszkodowania: dawny właściciel sprzed 1 stycznia 1999 r., czy osoba, która w dacie wydania decyzji wojewody ujawniona była jako aktualny właściciel w księdze wieczystej. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ stwierdził, że właścicielowi nieruchomości, w miejsce którego Skarb Państwa stał się właścicielem, którego prawo zostało ujawnione w księdze wieczystej na podstawie ostatecznej decyzji wojewody, zostanie ustalone i wypłacone odszkodowanie. Ponadto, jeżeli zbywca nieruchomości nie jest jej właścicielem, poza określonymi wyjątkami, nie następuje przeniesienie własności na rzecz nabywcy. W rozpatrywanej sprawie właścicielem nieruchomości, w miejsce którego Skarb Państwa stał się właścicielem z dniem 1 stycznia 1999 r. jest Spółka [...]. Organ wskazał ponadto, że wniosek złożony przez spółkę [...] nie tylko nie spełnia wymogów z art. 73 ust. 1 Przepisów wprowadzających ustawy reformujące administrację publiczną, ale również, że spółka nie jest stroną postępowania o wypłatę odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Nie była bowiem jej właścicielem w dniu 31 grudnia 1998 r.

Nie zgadzając sie z tym rozstrzygnięciem odwołanie od decyzji wniosła spółka [...]. Zarzuciła naruszenie art. 105 § 1 kpa poprzez błędne zastosowanie; art. 73 ust. 4 Przepisów wprowadzających ustawy reformujące administrację publiczną poprzez uznanie, że skarżąca nie jest uprawniona do żądania odszkodowania; art. 1 ust. 1, art. 3 i art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361, ze zm.), poprzez ich niezastosowanie oraz art. 80 kpa poprzez niewyjaśnienie stanu prawnego i faktycznego sprawy. Wskazując na powyższe, spółka wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji i jej zmianę poprzez ustalenie odszkodowania dla skarżącej i umorzenie postępowania w stosunku do [...] spółki z o.o.

Po rozpoznaniu odwołania Wojewoda Śląski decyzją z [...] lipca 2010 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Przyjął, że ustalenie i wypłata odszkodowania co do zasady winny nastąpić na rzecz podmiotu, który pozbawiono prawa własności w oparciu o stan faktyczny i prawny na dzień 31 grudnia 1998 r. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2010 r., sygn. akt I OPS 3/09, stwierdził, że w wyroku tym nie przesądzono, iż w wypadku zbycia nieruchomości po dniu 31 grudnia 1998 r., a przed wydaniem przez wojewodę decyzji w sprawie stwierdzenia jej przejęcia przez podmiot publicznoprawny, uprawnionym do ubiegania się o odszkodowanie są wyłącznie podmioty, które nabyły takie grunty. Sąd wskazał jedynie na taką możliwość. Wyrok ten zapadł jednak w odmiennym stanie faktycznym, gdy poprzedni właściciel nie złożył wniosku o wypłatę odszkodowania. W ocenie Wojewody prawidłowo zatem organ I instancji ustalił odszkodowanie na rzecz podmiotu, który był właścicielem nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. Organ odwoławczy za prawidłowe uznał również rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania na rzecz spółki [...]. Jej interes prawny ograniczony jest do kwestionowania decyzji jedynie w części dotyczącej umorzenia postępowania – nie może więc skutecznie kwestionować decyzji w pozostałej części. W tej sytuacji decyzja organu I instancji w części dotyczącej punktu I stała się ostateczna.

Skargę na tę decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła spółka [...]. Zarzuciła organowi II instancji naruszenie tych samych przepisów prawa materialnego, na których naruszenie wskazywała w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Zarzuciła też naruszenie art. 80 kpa w sposób mający istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy Wojewodzie Śląskiemu do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu podniosła argumenty, które w jej ocenie przemawiają za uznaniem, że odszkodowanie za nieruchomość zajęta pod drogę publiczną winno być wypłacone temu, kto nabył tę nieruchomość i został ujawniony w księdze wieczystej jako jej właściciel przed wydaniem przez wojewodę decyzji stwierdzającej nabycie prawa własności przez podmiot publicznoprawny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawomocnym wyrokiem z 3 lutego 2011 r., sygn. II SA/Gl 1079/10, po rozpoznaniu skargi [...] Spółki z o.o. w Katowicach na decyzję Wojewody Śląskiego z [...] lipca 2010 r. w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Katowice z dnia [...] sierpnia 2008 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowił o połączeniu badania dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania sądowego z rozpoznaniem sprawy.

Sąd przywołał treść art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i stanął na stanowisku, że istotnie, wszelkie zawiadomienia i doręczenia dokonywane były przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w postępowaniu o sygn. akt II SA/Gl 1079/10 na rzecz [...] S.A., która z rejestru została wykreślona 9 lipca 2010 r., zatem przed wniesieniem skargi do sądu na decyzję organu II instancji. Nie ma przy tym znaczenia, że korespondencja kierowana na adres w Krakowie była odbierana przez osoby uprawnione do odbioru korespondencji do [...], albowiem nie do tego podmiotu przesyłki były kierowane, zaś Sąd nie uwzględnił okoliczności odbioru przesyłki przez inny podmiot i nie podjął kroków w celu wyjaśnienia sytuacji. Oznacza to, że nie doszło do prawidłowego zapewnienia stronie udziału w postępowaniu sądowym. Sąd przyjął wobec powyższego, że w sprawie spełniona została przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W ocenie Sądu I instancji skarga o wznowienie została złożona w terminie określonym w art. 277 powołanej ustawy, wynoszącym trzy miesiące od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub przedstawiciel ustawowy.

Wobec braku podstaw do odrzucenia skargi o wznowienie postępowania, Sąd I instancji dokonał ponownego rozpoznania sprawy w granicach zakreślonych podstawą wznowienia. Ponowne rozpoznanie sprawy zainicjowanej skargą [...] spółka z o.o. prowadzi do wniosku, że wydane decyzje administracyjne winny podlegać uchyleniu, a sprawa ponownemu rozpoznaniu przez organy administracji, albowiem decyzje zostały wydane z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 73 ust. 4 Przepisów wprowadzających ustawy reformujące administrację publiczną oraz z mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów art. 105 § 1 w związku z art. 28 kpa. Sąd I instancji zauważył, że na podstawie art. 73 Przepisów wprowadzających odszkodowanie za te same nieruchomości może być przyznane tylko jeden raz i to niezależnie, ile podmiotów i w jakim czasie zgłosiło w tym przedmiocie swoje roszczenia. W sytuacji zatem, gdy roszczenia takie są zgłoszone w tym samym czasie i dotyczą tego samego odszkodowania (odnośnie całości lub udziałów we współwłasności tych samych nieruchomości), to niewątpliwie powinny one być rozpoznane w jednym postępowaniu administracyjnym, gdyż stanowią w takiej sytuacji jedną sprawę w rozumieniu art. 104 § 1 kpa. Przyznanie odszkodowania jednemu podmiotowi za całość lub za udział we współwłasności zajętej pod drogę nieruchomości uniemożliwia pozytywne orzeczenie w tym przedmiocie na rzecz innego. Prawidłowo wobec tego organy zakończyły prowadzone przez siebie postępowania wydaniem jednej decyzji. W ocenie Sądu organy obu instancji blednie przyjęły, że w sprawie zachodziła bezprzedmiotowość postępowania w odniesieniu do wniosku spółki [...], uzasadniająca umorzenie postępowania z jej wniosku. Wbrew ustaleniom poczynionym przez organy obu instancji, spółce tej przysługiwał przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa. Jest oczywistym, że interes prawny wynikać musi z norm prawa materialnego. Takim przepisem prawa, z którego wynika interes prawny skarżącej, jest w ocenie Sądu art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, w myśl którego w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym, treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe (rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych). Przepis ten, jak i inne przepisy ustawy o księgach wieczystych i hipotece (art. 3 i 4) chronią nabycie prawa osoby ujawnionej w księdze wieczystej, bez względu na to, czy była ona rzeczywiście uprawniona. Przepisy te umożliwiają nabycie prawa rzeczowego od osoby nieuprawnionej, która została wpisana do księgi wieczystej jako właściciel. W tym zakresie zostaje przełamana zasada nemo plus iuris in alium transfere potest, quam ipse habet. Ustawa w określonym zakresie sankcjonuje przewagę stanu formalnego wynikającego z treści księgi wieczystej nad rzeczywistym stanem prawnym. Bez względu zatem na to, której ze spółek przysługuje uprawnienie do odszkodowania, nie można było ujawnionemu w księdze wieczystej podmiotowi odmówić przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym w sytuacji, gdy jego prawo było prawem ujawnionym w księdze wieczystej na podstawie prawomocnego wpisu dokonanego przez sąd wieczystoksięgowy. Okoliczność ta znana była organom i wynika ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu z księgi wieczystej. W takiej sytuacji wniosek spółki [...] winien być rozpoznany merytorycznie, zaś bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 kpa oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Od bezprzedmiotowości należy odróżnić bezzasadność żądania strony, związaną z brakiem przesłanek do uwzględnienia jej żądania. W przeciwieństwie do bezprzedmiotowości postępowania, bezzasadność żądania strony musi być wykazana w decyzji załatwiającej sprawę co do jej istoty, a nie prowadzić do umorzenia postępowania, ponieważ jest to niezgodne z prawem uchylenie się organu od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Brak także zdaniem Sądu podstaw do odmówienia jednej ze stron legitymacji do zaskarżenia decyzji w części zawierającej merytoryczne rozstrzygnięcie w sprawie. Wbrew twierdzeniom organu odwoławczego, decyzja organu I instancji nie stała się ostateczna w jej pkt I na skutek niewniesienia odwołania przez [...], albowiem odwołanie zostało wniesione skutecznie przez drugą stronę również w tej części.

Kwestią istotną dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy odszkodowania jest rozważenie, jakiego kręgu podmiotów dotyczy art. 73 ust. 4 Przepisów wprowadzających, w szczególności czy może on mieć zastosowanie do osób znajdujących się w takiej sytuacji faktycznej i prawnej jak spółka [...]. Problem związany jest zatem z wykładnią art. 73 ust. 4, w tym w szczególności terminu "właściciel", za pomocą którego ustawodawca krąg ten wyznaczył. Zgodnie z brzmieniem art. 73 ust. 4 powołanej ustawy, odszkodowanie będzie ustalane i wypłacane na wniosek właściciela złożony w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. Przepis ten odnosi się do instytucji odszkodowania, której zadaniem jest rekompensata uszczerbku majątkowego. Jeżeli zatem uwzględnić cel instytucji odszkodowania, wówczas można uzasadnić, że "właściciel" w rozumieniu art. 73 ust. 4 to nie "aktualny dysponent prawa własności" lecz dysponent poprzedni, ten, który poniósł szkodę, doznał uszczerbku majątkowego. Zgodnie z przepisami ustawy o księgach wieczystych i hipotece, księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości; domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej wpisane jest zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, a prawo wykreślone nie istnieje. W razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym, treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe (rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych – art. 5 ustawy). Przepis ten, jak i inne przepisy ustawy o księgach wieczystych i hipotece (vide: art. 3 i 4) chronią nabycie prawa osoby ujawnionej w księdze wieczystej, bez względu na to, czy była ona rzeczywiście uprawniona. Skutkiem instytucji rękojmi wiary ksiąg wieczystych jest, że dopóki w księdze wieczystej nieruchomości zajętej pod drogę nie zostanie ujawnione przejście nieruchomości na własność Skarbu Państwa lub gminy na podstawie ostatecznej decyzji Wojewody, dopóty możliwe jest zbycie takiej nieruchomości przez właściciela wpisanego w dziale II księgi. Podstawą do ujawnienia w księgach prawa własności Skarbu Państwa lub gminy do nieruchomości zajętych pod drogi jest decyzja Wojewody. Ustawodawca odroczył termin składania wniosków o wypłatę odszkodowania, dając uwłaszczonym podmiotom czas na ujawnienie swoich praw. Zasada równości wszystkich uczestników obrotu prawnego wymaga, aby w równym stopniu ponosili oni ryzyko i ciężary związane ze swoimi działaniami i posiadanymi prawami. Jak wynika z dołączonych do akt aktów notarialnych, działka objęta wnioskiem o odszkodowanie dwukrotnie była przedmiotem obrotu, czynność prawna zaś miała charakter odpłatny. W tej sytuacji trudno twierdzić, że uszczerbek majątkowy bezspornie powstał po stronie sprzedającego, za wywłaszczoną działkę uzyskał on bowiem zapłatę. Biorąc zatem pod uwagę cel instytucji odszkodowania należy uznać, że obowiązek rekompensaty może powstać na rzecz nabywcy działki ujawnionego w księdze wieczystej. Właścicielem w rozumieniu art. 73 ust. 4 ustawy, uprawnionym do wystąpienia z wnioskiem o wypłatę odszkodowania za działkę drogową, która z mocy prawa przeszła na własność Skarbu Państwa lub gminy, może być także osoba, której prawo zostało ujawnione w księdze wieczystej w wyniku zawarcia umowy sprzedaży z poprzednim właścicielem nieruchomości, i w miejsce której Skarg Państwa lub gmina wpisały swój tytuł do nieruchomości.

Skutkiem rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych jest to, że dopóki w księgach wieczystych dla nieruchomości zajętych pod drogę publiczną nie zostało ujawnione przejście ich własności na rzecz Skarbu Państwa lub gminy na podstawie ostatecznej decyzji wojewody (wydanej zgodnie z art. 73 ust. 3 Przepisów wprowadzających), dopóty możliwe jest formalnoprawne zbycie tych nieruchomości przez właściciela ujawnionego w księgach wieczystych oraz wpisanie w jego miejsce osoby, która zawarła z nim taką umowę jako nabywca nieruchomości. Gdy nadto zważy się, że skarżąca korzystając z dobrej wiary ksiąg wieczystych nabyła zajętą pod drogę nieruchomość jeszcze przed wydaniem decyzji deklaratoryjnej na podstawie art. 73 ust. 3 Przepisów wprowadzających, to należy stanąć na stanowisku, że przysługiwało jej prawo do złożenia wniosku o ustalenie i wypłacenie odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ust. 4 tej ustawy. Na mocy aktu notarialnego skarżąca nabyła bowiem wszelkie uprawnienia i roszczenia przysługujące w chwili zawierania tego aktu zbywcom nieruchomości, chyba że co innego wynikałoby z treści umowy sprzedaży, względnie z innej umowy zawartej przez skarżącą z poprzednimi właścicielami nieruchomości.

W tej sytuacji Sąd I instancji uznał, że błędne jest stanowisko organów orzekających, że postępowanie o wypłatę odszkodowania wszczęte z wniosku skarżącej należało uznać za bezprzedmiotowe i je umorzyć. Sąd podzielił zatem stanowisko, że spółka [...] była uprawniona do złożenia wniosku o odszkodowanie. Natomiast zadaniem organów było ustalenie, czy na mocy któregokolwiek aktu notarialnego przenoszącego własność nieruchomości po dniu 31 grudnia 1998 r., czy też na mocy innej umowy, nie doszło do wyłączenia uprawnienia spółki do ubiegania się o przedmiotowe odszkodowanie, brak zaś takiego wyłączenia uzasadnia przyznanie odszkodowania podmiotowi wpisanemu w księdze wieczystej jako właściciel w dacie wydania decyzji Wojewody o przejściu prawa własność na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego.

Z przedstawionych powodów wydane przez organy administracji decyzje, jako wydane z naruszeniem art. 105 § 1 w związku z art. 28 kpa, a ponadto z naruszeniem art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, podlegały uchyleniu. Takie też rozstrzygnięcie zostało zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 3 lutego 2011 r., sygn. II SA/Gl 1079/10, którego dotyczy skarga o wznowienie postępowania. Pomimo zatem stwierdzonej przesłanki wznowienia postępowania, rozpoznanie sprawy prowadzić musi do oddalenia skargi wznowienie.

Skargę kasacyjną od tego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła spółka [...].

Strona skarżąca zarzuciła kwestionowanemu rozstrzygnięciu naruszenie prawa materialnego, czyli:

- art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872, ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że pojęcie "właściciela nieruchomości" uprawnionego do otrzymania odszkodowania za nabycie przez Skarb Państwa z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną dotyczy także podmiotu, który po 31 grudnia 1998 r. nabył prawo własności nieruchomości,

- art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. z 2013 r. Dz. U. poz. 707, ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu "rozszerzonej skuteczności" działania rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych i objęcie ochroną prawa do odszkodowania, podczas gdy przepis ten wyraźnie ogranicza działanie rękojmi do nabycia własności lub innego prawa rzeczowego,

- art. 6 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że nabywcę chroniła rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych, podczas gdy przepisy te wyłączają działanie rękojmi w sytuacji, gdy nabywca nieruchomości wiedział lub z łatwością mógł się dowiedzieć o tym, że treść księgi wieczystej jest niezgodna z rzeczywistym stanem prawnym.

Mając powyższe zarzuty na uwadze, skarżący kasacyjnie wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia organu II instancji i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał zaskarżone orzeczenie oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie zasadności postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270, ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje więc zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej.

Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie zawiera ona uzasadnionych zarzutów.

W niniejszej sprawie skarżący oparł skargę kasacyjną jedynie na zarzucie naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego. Oznacza to, że stan faktyczny przyjęty za podstawę zaskarżonego wyroku jest ustalony prawidłowo i nie nasuwa zastrzeżeń.

Zgodnie z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872, ze zm.) za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne, które z mocy prawa stały się własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego, wypłacane jest odszkodowanie na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Na tle przytoczonej regulacji utrwalony został w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania może zostać wszczęte wyłącznie na wniosek właściciela nieruchomości, czyli na żądanie strony uprawnionej do uzyskania odszkodowania. Uprawnionym do otrzymania odszkodowania jest właściciel nieruchomości, który w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. złożył wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania. Bezwzględnym warunkiem wszczęcia postępowania jest złożenie przez osobę uprawnioną do uzyskania odszkodowania wniosku, o którym mowa w art. 73 ust. 4 powołanej ustawy, w terminie określonym w tym przepisie.

W rozpoznawanej sprawie wnioski o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną złożyli zarówno właściciel przedmiotowej nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. (którego następcą prawnym jest spółka [...]), jak i nabywca spornej nieruchomości (spółka [...]), który po dniu 1 stycznia 1999 r. nabył w formie aktu notarialnego tę nieruchomość. Niewątpliwie wnioski te są wobec siebie konkurencyjne. Podstawową zatem kwestią w niniejszej sprawie jest odpowiedź na pytanie, czy osobą uprawnioną do złożenia wniosku i otrzymania odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ust. 4 Przepisów wprowadzających ustawy reformujące administrację publiczną jest wyłącznie osoba, która była właścicielem nieruchomości zajętej pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r., czy również osoba, która po dniu 31 grudnia 1998 r., ale przed wydaniem decyzji na podstawie art. 73 ust. 3 powołanej ustawy zawarła umowę w formie aktu notarialnego nabycia nieruchomości zajętej pod drogę publiczną z osobą, która była właścicielem tej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. i została wpisana jako właściciel tej nieruchomości do księgi wieczystej.

Naczelny Sąd Administracyjny w tej sprawie aprobuje kierunek wykładni zawarty w wyroku składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2010 r., sygn. akt l OPS 3/09, zgodnie z którym "uprawnionym do złożenia wniosku o ustalenie i wypłacenie odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872, ze zm.) może być także osoba, która po dniu 31 grudnia 1998 r., ale przed wydaniem decyzji na podstawie art. 73 ust. 3 tej ustawy, zawarła w formie aktu notarialnego umowę nabycia nieruchomości zajętej pod drogę publiczną z osobą, która była właścicielem tej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r., i została wpisana jako właściciel tej nieruchomości do księgi wieczystej." Zgodnie z tym stanowiskiem wniosek o ustalenie odszkodowania może złożyć osoba, która nie była właścicielem nieruchomości zajętej pod drogę publiczną na dzień 31 grudnia 1998 ., ale stała się nią po tej dacie. Należy stwierdzić, że skoro na podstawie art. 73 ust. 1 Przepisów wprowadzających dokonane zostało odebranie z mocy prawa nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, to jednak skutek w postaci ujawnienia tego odebrania prawa następował dopiero z chwilą nabrania mocy ostateczności decyzji właściwego wojewody stwierdzającego i konkretyzującego przejście prawa własności na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Tym samym, dopóki wojewoda nie wydał decyzji stwierdzającej przejście prawa własności w rozumieniu art. 73 ust. 1 Przepisów wprowadzających, dopóty nie można było odmówić właścicielowi będącemu nim w dniu 31 grudnia 1998 . prawa do dysponowania i obrotu nieruchomością, a nabywcy działającemu w zaufaniu do stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej nie można było odmówić prawa do nabycia takiej nieruchomości. Żaden przepis prawa nie zakazywał obrotu takimi nieruchomościami, zwłaszcza do czasu wydania decyzji stwierdzającej przejście prawa własności na rzecz określonej jednostki samorządu terytorialnego. Osoba będąca właścicielem takiej nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. mogła zatem ją zbyć, otrzymując w zamian określony ekwiwalent, najczęściej ekwiwalent pieniężny stanowiący wynagrodzenie za zbycie prawa własności. Ponadto żaden przepis ani nie nakazywał takiemu właścicielowi zbywania nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, ani nie określał wysokości wynagrodzenia (zapłaty) za zbycie takiego prawa. Nie było więc żadnych przeszkód, aby cenę za zbycie takich nieruchomości można było określić mianem ceny rynkowej, a przynajmniej była to cena, którą obie strony zaakceptowały. Z kolei nabywca nieruchomości zajętej pod drogę publiczną mógł nadal taką nieruchomość - do chwili wydania decyzji przez wojewodę stwierdzającą nabycie jej przez podmiot publiczny - zbywać. Sytuacja ta zmieniała się dopiero z chwilą, gdy nabrała cech ostateczności decyzja wydawana na podstawie art. 73 ust. 1 i 3 Przepisów wprowadzających. Z chwilą jej wydania dotychczasowy właściciel definitywnie tracił prawo własności. Tym samym to temu "ostatniemu" właścicielowi powinno przysługiwać prawo do domagania się odszkodowania za nieruchomość utraconą na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, a to dlatego, że poprzedni właściciele uzyskali ekwiwalent za zbycie prawa własności (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 29 lutego 2012 r., sygn. akt l OSK 396/11, 14 września 2011 r., sygn. akt I OSK 1543/10 oraz z dnia 10 sierpnia 2011 r., sygn. akt l OSK 1403/10).

Według konstytucyjnej zasady ochrony własności nie jest możliwe odebranie własności bez odszkodowania, dlatego też za "właściciela" w rozumieniu art. 73 ust. 4 Przepisów wprowadzających, uprawnionego do wystąpienia z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość, która z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przeszła na własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, należy uznać osoby, których prawo do tych nieruchomości zostało ujawnione w księdze wieczystej jako prawo własności w wyniku zawarcia umowy przeniesienia własności z poprzednimi właścicielami nieruchomości. Art. 73 Przepisów wprowadzających zawiera w istocie regulację przypominającą procedurę wywłaszczeniową, dlatego też przy wykładni tego przepisu nie można pominąć także znaczenia art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z tym artykułem wywłaszczenie może nastąpić wyłącznie na cele publiczne i tylko za słusznym odszkodowaniem. To odszkodowanie należne jest temu, kto został pozbawiony prawa własności i w zamian za to nie uzyskał żadnego ekwiwalentu. Analogiczne stanowisko zajął także Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 19 maja 2011 r., sygn. akt K 20/09, opub. w OTK-A 2011/4/35. W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał stwierdził bowiem, że zastosowanie językowych reguł wykładni do art. 73 ust. 4 i 1 Przepisów wprowadzających nie pozostawia wątpliwości odnośnie do rozumienia sformułowania "na wniosek właściciela nieruchomości", ponieważ wniosek, o którym mowa w tym przepisie ma formę żądania administracyjnoprawnego, dochodzonego na drodze administracyjnej i zmierza do udzielenia ochrony prawa majątkowego w rozumieniu prawa cywilnego. Taki wniosek zawierający roszczenie odszkodowawcze jest instrumentem służącym zaspokojeniu wierzytelności, która powstała po stronie uprawnionego wskutek odjęcia jego własności. Tym samym, jak podkreślił to Trybunał Konstytucyjny, chodzi tu o wniosek składany przez podmiot, który doznał uszczerbku w swoich dobrach prawnie chronionych. Skoro zaś nie powinno budzić wątpliwości, że legitymowanym do złożenia wniosku był również spadkobierca wywłaszczonego podmiotu, to z uwagi na istotę i treść stosunku odszkodowawczego legitymowanym do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 73 ust. 4 Przepisów wprowadzających, może również być wpisany jako właściciel do księgi wieczystej przed wydaniem decyzji na podstawie art. 73 ust. 3 Przepisów wprowadzających - podmiot, który w formie aktu notarialnego zawarł umowę nabycia nieruchomości zajętej pod drogę publiczną z właścicielem tej nieruchomości sprzed 1 stycznia 1999 r. Również w uzasadnieniu przywołanego wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że obrót nieruchomościami objętymi art. 73 ust. 1 Przepisów wprowadzających, dokonywany przez wywłaszczonych, którzy legitymowali się wpisem w księdze wieczystej, nie może prowadzić do sytuacji, w której postępujący zgodnie z prawem i w zaufaniu do ksiąg wieczystych nabywcy - doznając uszczerbku w swych dobrach prawnie chronionych - zostaliby pozbawieni ochrony prawnej, a ich konstytucyjne prawa stałyby się iluzoryczne. Ta iluzoryczność praw miałaby miejsce, w którym tacy nabywcy (nabywcy po dniu 31 grudnia 1998 r., a przed wydaniem decyzji stwierdzającej nabycie przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego) prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną zostaliby i pozbawieni nabytego prawa własności, i jednocześnie pozbawieni odszkodowania za utracone w ten sposób prawo. Byłaby to niejako podwójna strata właścicieli, którzy nabyli nieruchomości po dacie 1 stycznia 1999 r. i podwójna korzyść właścicieli zbywających takie nieruchomości. Ci pierwsi nie dość, że zostaliby pozbawieni prawa własności nieruchomości i to bez odszkodowania, to także utraciliby kwotę wynagrodzenia zapłaconą byłym właścicielom za nabytą własność. Natomiast osoby, które po dniu 31 grudnia 1998 r., a przed wydaniem decyzji "komunalizacyjnej" zbyłyby taką nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, zyskałyby i wynagrodzenie od nabywcy, a dodatkowo później także odszkodowanie wypłacane na podstawie art. 73 Przepisów wprowadzających. Należy podnieść i to, że ani zbywcy nieruchomości po 1 stycznia 1999 r., ani nabywcy nie byli zobowiązani do zawierania umów przenoszących własność. W szczególności zbywcy znając treść art. 73 Przepisów wprowadzających, mogli nie zawierać umów sprzedaży i w okresie od 1 stycznia 2001 r. do końca 2005 r. złożyć wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania.

Oznacza to, że zgodnie z art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną wobec nieruchomości zajętej pod drogę publiczną i pozostającej w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, w razie dokonania jej skutecznego zbycia w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. aż do dnia nabrania przymiotu ostateczności deklaratoryjnej decyzji wojewody stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przedmiotowej nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego, do skutecznego złożenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania za taką nieruchomość w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. jest uprawniony również jej ostatni właściciel i to nawet wówczas, gdyby taki wniosek składał także poprzedni właściciel, który zbył tę nieruchomość po dacie 1 stycznia 1999 r. Kolizja tych wniosków winna być rozstrzygnięta z uwzględnieniem treści zawartych aktów notarialnych oraz istniejących wpisów w księgach wieczystych. Spory i roszczenia mogące powstać na tle treści zawartych aktów notarialnych winny zaś być przedmiotem rozstrzygnięcia właściwego sądu powszechnego, a nie organu administracji publicznej, tym bardziej, gdy tak jak w rozpatrywanej sprawie, po dniu 1 stycznia 1999 r. doszło do więcej niż jednego obrotu sporną nieruchomością.

Przedstawiona argumentacja prowadzi do wniosku, że sprawa co do istoty została prawidłowo rozpatrzona, a dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny ocena prawidłowości zaskarżonych decyzji w pełni odpowiada prawu.

Mając powyższe na względzie na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270, ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji.