Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 814/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2019-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust 5 pkt 1 lit b
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek Sędziowie sędzia WSA Jarosław Wichrowski sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi J. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2019 r., [...] Burmistrz Miasta R., działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) oraz art. 17, art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm.), rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017r. poz. 1466), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2018 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz.U. z 2018 r., poz. 1497), po ponownym rozpatrzeniu wniosku Nr [...] złożonego w dnia [...].01.2019 r., odmówił J. N. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego w związku z opieką nad matką R. N..

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podniósł, iż wnioskiem z dnia [...] stycznia 2019 r. J. N. zwrócił się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką wraz z wnioskiem o uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy. Organ zaznaczył, iż strona nie pracuje zawodowo i opiekuje się matką. Matka na podstawie orzeczenia legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności, który datuje się od 2012 r., przy czym w dokumencie tym nie określono daty od kiedy niepełnosprawność istnieje.

Przytaczając treść art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych organ podniósł, iż nie jest spełniony wymóg określony tym przepisem ponieważ niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała we wskazanym okresie, o którym mowa w art. 17 ust 1b ustawy - przed ukończeniem 18 lub 25 roku życia. Natomiast odnosząc się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014r., sygn. K 38/13 organ wskazał, iż skutkiem tego wyroku nie jest uchylenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ani powstanie prawa opiekunów dorosłych niepełnosprawnych do świadczenia. Organ przytaczając treść art. 6 k.p.a. podniósł, iż organy administracji mają obowiązek stosować akty normatywne wprowadzone do porządku prawnego.

Natomiast odnosząc się do wniosku strony o uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy na okres od [...] listopada 2018 r. do [...] kwietnia 2019 r. organ I instancji wskazał, iż z uwagi na odmowę prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, odmówiono tym samym uchylenia decyzji przyznającej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

J. N. odwołując się od negatywnego rozstrzygnięcia zarzucił naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych i niezasadne uznanie, iż niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po 18 roku życia i w związku z tym wnioskodawcy nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne,

2. przepisów prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych z pominięciem okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, został on uznany za niekonstytucyjny w zakresie, w jakim różnicuje on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez co narusza art. 190 ust. 1 Konstytucji RP.

W uzasadnieniu środka zaskarżenia, opisując przebieg postępowania wskazano, że organ nie zastosował się do wskazówek wynikających z orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] kwietnia 2019r., ponieważ nie podjął działań, by umożliwić stronie wybór świadczenia oraz nie wziął pod uwagę, iż stan faktyczny wypełnia dyspozycję normy prawnej wynikającej z art. 17 ust. 1b ustawy, który został uznany za niekonstytucyjny na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r.

Skarżący nie zgodził się z wydaną decyzją z uwagi na jej wadliwość poprzez naruszenie art. 27 ust. 5 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zrzucając naruszenie art. 7, 8, 11, 77 § 1, 80 k.p.a. podniesiono, iż obowiązkiem organu rozpoznającego sprawę w trybie art. 155 k.p.a. jest badanie interesu społecznego i słusznego interesu strony w odniesieniu do stanu faktycznego i prawnego sprawy, przy czym zaskarżona decyzja według odwołującego narusza słuszny interes strony.

Co do przesłanki stanowiącej podstawę zaskarżonej decyzji, powołując się na wykładnię z orzecznictwa sądowo - administracyjnego oraz wykładnię wyroku Trybunału Konstytucyjnego wskazano, iż obowiązkiem organu rozpatrującego wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z uwzględnieniem sentencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 winno być posłużenie się podstawą materialną z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, bez uwzględnienia zastrzeżenia z art. 17 ust. 1b tej ustawy.

Ponadto zarzucono, iż organ I instancji wszedł w rolę organu wydającego orzeczenia o niepełnosprawności. W sytuacji gdy nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności, nie można przyjąć, iż niepełnosprawność nie powstała w okresach wskazanych w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, tak jak to przyjął organ I instancji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] lipca 2019 r., znak [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Zdaniem Kolegium, poza sporem w rozpatrywanej sprawie jest, że matka skarżącego - R. N. jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. W dokumentacji sprawy znajduje się orzeczenie o niepełnosprawności z dnia [...] kwietnia 2017 r., [...] z którego wynika, iż R. N. posiada znaczny stopień niepełnosprawności do [...] kwietnia 2019 r., przy czym ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 2012r., a daty początkowej istnienia niepełnosprawności nie da się ustalić.

Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, że wydany przez Trybunał Konstytucyjny wyrok, nie zmieniał sytuacji prawnej strony. Przeciwnie, wynika z niego, że organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, w obecnym stanie prawnym (dopóki w tej materii nie zostaną wprowadzone nowe rozwiązania ustawowe), mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 u.ś.r., tj. z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną - zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 30 maja 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 186/19 System Lex. W stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium (zob. wyrok WSA W Kielcach z dnia 15 maja 2019 sygn. akt II SA/Ke 259/19 - System Lex.

Jeżeli zatem nie jest dopuszczalne wydanie rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie na podstawie przepisu, który w związku z wejściem w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, został uznany za niezgodny z Konstytucją, to ponownie uznać należało, że stanowisko organu pierwszej instancji w tym zakresie nie było prawidłowym.

Kolegium zwróciło jednak uwagę, iż strona na mocy decyzji z dnia [...] października 2018 r., znak [...] była uprawniona do specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego na R. N. na okres od [...] listopada 2018 r. do [...] kwietnia 2019r. Wnioskodawca składając wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jednocześnie zwrócił się z wnioskiem o uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy w sytuacji przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Organ odwoławczy zauważył jednocześnie, iż decyzja wydana na podstawie art. 155 k.p.a. działa na przyszłość, dlatego biorąc pod uwagę, iż decyzja o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego nie została uchylona lub zmieniona w trybie art. 155 k.p.a. (albo w innym trybie) to strona, do [...] kwietnia 2019 r. miała ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, co stanowi o ziszczeniu się negatywnej przesłanki o której mowa w wyżej cytowanym art. 17 ust. 5 pkt 1 lit b ustawy o świadczeniach rodzinnych, wykluczającej możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Na marginesie wskazano, iż osoba wymagająca opieki uzyskała kolejne orzeczenie zaliczające ją do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. J. N. wraz z tym orzeczeniem wystąpił do organu o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego i właściwy organ - decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. - przyznał wnioskowane świadczenie na okres od [...] maja 2019 r. do [...] października 2019 r.

W skardze do Sądu J. N. wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego, zarzucając naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

. art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych przez jego błędną wykładnię z pominięciem okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13, został on uznany za niekonstytucyjny w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, co narusza art. 190 ust. 1 Konstytucji RP,

. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w zw. z art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegające na pominięciu celów ustawy i przyjęciu, że okoliczność pobierania przez skarżącego specjalnego zasiłku opiekuńczego, przyznanego w oparciu o przepisy ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji błędne uznanie, że fakt pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego ma przesądzające znaczenie dla oceny wniosku skarżącego o przyznanie mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego,

Skarżący zarzucił także naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. o art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. przez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i niezasadne uznanie, naruszające zasadę praworządności, iż skarżący nie spełnia ustawowych przesłanek do ustalenia na jego rzecz świadczenia pielęgnacyjnego.

Zdaniem skarżącego, organ II instancji dokonał błędnej wykładni art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 r., pomijając okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. W przekonaniu strony skarżącej nie ulega żadnej wątpliwości, że wyroki Trybunału Konstytucyjnego są wiążące co do swojej sentencji, a ta w przedmiotowej sprawie wyraźnie, jasno i bez wątpliwości mówi o niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności.

W ocenie skarżącego zastosowanie, po ogłoszeniu powołanego wyżej wyroku Trybunału, przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w jego pełnym dotychczasowym brzmieniu przy rozstrzyganiu o prawie skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego, nie zasługuje na aprobatę, gdyż pozostaje w sprzeczności z obowiązkiem wynikającym z art. 190 ust. 1, art. 2 oraz art. 8 ust. 1 Konstytucji RP.

Skarżący zwrócił uwagę, że w niniejszej sprawie stanowisko zajęte przez stronę skarżącą znajduje oparcie w ustalonym już jednolicie, po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K38/13, orzecznictwie sądów administracyjnych, m.in. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Bydgoszczy z dnia 1 czerwca 2015r. - II SA/Bd 366/15, w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 10 grudnia 2014 r. - II SA/Go 818/14, w Białymstoku z dnia 2 grudnia 2014r. - II SA/Bk 1022/14, w Łodzi z dnia 10 grudnia 2014r. - II SA/Łd 1034/14, w Olsztynie z dnia 27 sierpnia 2014r. - II SA/Ol 623/15, w Warszawie z dnia 21 października 2015 r. - VIII SA/Wa 237/15, w Gdańsku z dnia 17 września 2015 r. - III SA/Gd 551/15, w Rzeszowie z dnia 22 stycznia 2014r. - II SA/Rz 1029/14, w Gliwicach z dnia 28 października 2015 r. - IV SA/G1 200/15. W wyrokach tych Sądy stanęły na stanowisku, że jednoznaczna sentencja wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie może obowiązywać w innym zakresie, niż wynika to z jej brzmienia, w szczególności zaś nie jest modyfikowana stwierdzeniem zawartym w uzasadnieniu odnośnie uprawnień, jakie po ogłoszeniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego będą przysługiwały dorosłym opiekunom osobom niepełnosprawnym, w sytuacji, gdy niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa.

W ocenie strony skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w sposób nade wszystko swobodny i sprzeczny z zasadami praworządności pominęło wiążącą treść orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. w sprawie o sygn. akt K 38/13, naruszając art. 190 ust. 1 Konstytucji RP i wydając decyzję na podstawie niekonstytucyjnego unormowania z art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych, a ponadto organ II instancji dokonał błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w zw. z art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Zdaniem skarżącego przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych należy wykładać w ten sposób, że wprawdzie – istotnie, jak twierdzi organ, wyklucza on możliwość pobierania dwóch świadczeń jednocześnie, jednakże nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia także wówczas, gdy jedno z nich jest już przyznane wcześniejszą decyzją. I aby ten wybór, o którym mowa w art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zagwarantować stronie, to nie zachodzi konieczność rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie z tych świadczeń rzeczywiście zostanie przyznane, a wymaganie organu, aby strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego jej decyzją świadczenia przed zbadaniem, czy spełnia pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego dla niej, stawia ją w dość trudnej sytuacji, wprowadza stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego, czy uzyska wybrane ze świadczeń w miejsce już otrzymywanego. Trudno się dziwić, że strona nie chce zrezygnować z otrzymywanego świadczenia przed uzyskaniem pewności, że spełnia warunki do otrzymania świadczenia korzystniejszego.

Kierując się zasadami zawartymi w przepisach art. 7, 8 i 9 k.p.a., w ocenie skarżącego organ powinien w pierwszej kolejności wyjaśnić, czy strona spełnia pozostałe przesłanki do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego, a następnie poinformować ją, że wyłączną przeszkodą do jego przyznania pozostaje jedynie pobieranie zasiłku dla opiekuna. Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie - powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać.

Wskazano, że na gruncie prawa administracyjnego obowiązuje wyprowadzana z przepisów art. 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 104 k.p.a. zasada "jedna sprawa (uprawnienie lub obowiązek wynikający z przepisu prawa") — jedna decyzja" tym niemniej z uwagi na to, że z przepisu prawa wynika, że strona może otrzymywać w tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych tylko jedno ze świadczeń wybrane przez nią, to kwestia tego wyboru, a tym samym i rezygnacji z zasiłku dla opiekuna, stanowi element faktyczny sprawy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, co wskazuje na możliwość załatwienia rezygnacji z zasiłku dla opiekuna w decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Ponownie rozpoznając sprawę, organy powinny rozważyć także i powyższe możliwości jej załatwienia. Najistotniejszą kwestią powinno być dla nich jedynie takie załatwienie sprawy, aby zagwarantować stronie wybór świadczenia i jednocześnie nie pozbawić jej należnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością opieki wsparcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm) zwanej dalej: ustawą p.p.s.a.

Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 p.p.s.a., uchyla go lub stwierdza jego nieważność.

Nadto wskazania wymaga, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.), nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie zostało podjęte z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] lipca 2019 r., którym to rozstrzygnięciem utrzymano w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania J. N. świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego w związku z opieką nad matką R. N..

W myśl art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm.), świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie do art. 17 ust. 1b ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Matka skarżącego na podstawie orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w R. z dnia [...].04.2017 r., legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności, który datuje się od 2012 r., przy czym w dokumencie tym nie określono daty, od kiedy stwierdzona niepełnosprawność istnieje.

Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do tego, czy na gruncie obowiązujących przepisów opiekunowi może przysługiwać świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, pomimo że niepełnosprawność dorosłej osoby niepełnosprawnej, która pozostaje pod jego opieką, nie powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, a ponadto rozważenia wymaga wzajemne odziaływanie zaistniałych przesłanek uprawnień do zasiłku opiekuńczego oraz świadczenia pielęgnacyjnego dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych.

W pierwszej kolejności przy rozważaniu powyższej kwestii konieczne jest wzięcie pod uwagę treści i skutków płynących z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 dla określenia ich wpływu na sytuację prawną skarżącego.

Warunkiem przyznania wnioskowanego świadczenia jest powstanie niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki nie później, niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, co wynika wprost z treści art. 17 ust. 1b ustawy.

Trybunał Konstytucyjny w punkcie drugim sentencji wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 (Dz. U. z 2014 r., poz. 1443) orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji.

Skoro w wyroku Trybunału została stwierdzona niezgodność we wskazanym zakresie przepisu ustawy z Konstytucją, to sąd administracyjny nie może tej okoliczności nie brać pod uwagę lub ją pomijać.

Przedmiotowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego jest wyrokiem zakresowym, czyli takim, w którym Trybunał Konstytucyjny stwierdza zgodność albo niezgodność z Konstytucją przepisu prawnego w określonym (podmiotowym, przedmiotowym lub czasowym) zakresie jego zastosowania. W konsekwencji atrybut konstytucyjności albo niekonstytucyjności nie jest przypisywany całemu aktowi prawnemu albo jego jednostce redakcyjnej (przepisowi), lecz jego fragmentowi, a ściślej rzecz biorąc jakiejś normie (normom) wywiedzionej z tego przepisu. Wyrok zakresowy rozstrzyga o przepisie, którego rozumienie nie jest sporne, lecz zarzut niekonstytucyjności odnosi się do wyraźnego zakresu zastosowania tego przepisu (por. M. Florczak-Wątor, Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i ich skutki prawne, Poznań 2006, s. 104).

Przywołany wyrok odnosi się do negatywnego zakresu przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, na co wskazuje zwrot "w zakresie, w jakim różnicuje".

Istotą tego rozstrzygnięcia jest uznanie za niezgodne z konstytucyjną zasadą równości pominięcie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego innych osób, niż wskazanych w tym przepisie, przy czym niekonstytucyjności takiego ograniczenia Trybunał upatruje w zróżnicowaniu prawa podmiotowego opiekunów osób niepełnosprawnych ze względu na wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

Wydany więc przez Trybunał Konstytucyjny wyrok, zmieniał sytuację prawną strony. Wynika z niego, że organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, w obecnym stanie prawnym (dopóki w tej materii nie zostaną wprowadzone nowe rozwiązania ustawowe), mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, tj. z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

W niniejszej sprawie stwierdzić należy, że o ile organ I instancji wydał rozstrzygnięcie na podstawie przepisu, który w związku z wejściem w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, został uznany za niezgodny z Konstytucją, to decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławcze już tego uchybienia nie zawiera, bowiem odnosi się merytorycznie do ustalonego stanu faktycznego pod kątem zrekonstruowanych wszystkich konstytutywnych elementów prawa do świadczenia pielęgnacyjnego po wyłączeniu norm wynikających z derogowanego zakresu przepisu art. 17 ust. 1b ustawy. Zarzuty zatem skarżącego w tym zakresie są nie znajdują żadnego uzasadnienia.

Kolegium zwróciło natomiast uwagę na inny aspekt sprawy. Skarżący na mocy decyzji z dnia [...] października 2018 r., [...] był uprawniony do specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego na R. N. na okres od [...] listopada 2018 r. do [...] kwietnia 2019 r., przy czym wnioskodawca składając wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, jednocześnie zwrócił się z wnioskiem o uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy w sytuacji przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Oceniając tę okoliczność z punktu widzenia zbiegu uprawnień należy podkreślić, że skutkiem wydania decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego na czas określony jest to, że po wskazanym terminie decyzja taka wygasa. Skarżący wnosił o uchylenie tej właśnie decyzji z [...] października 2018 r.

Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit b ustawy, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.

Natomiast zgodnie z art. 27 ust. 5 ustawy w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń:

. świadczenia rodzicielskiego lub

. świadczenia pielęgnacyjnego, lub

. specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub

. dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub

. zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów

- przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

Zważywszy zatem, iż decyzja o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego nie została uchylona lub zmieniona w trybie art. 155 k.p.a. (albo w innym trybie) skutkiem czego strona skarżąca do [...] kwietnia 2019 r. miała ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego i w konsekwencji ten stan prawny determinował ziszczenie się negatywnej przesłanki, o której mowa w wyżej cytowanym art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, wykluczającej możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Ponadto jak wynika z akt sprawy, osoba wymagająca opieki uzyskała kolejne orzeczenie zaliczające ją do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, a skarżący wraz z tym orzeczeniem wystąpił do organu o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego i właściwy organ - decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. - przyznał wnioskowane świadczenie na okres od [...] maja 2019 r. do [...] października 2019 r.

Uwzględniając zatem zrealizowane prawo wyboru świadczeń strony potencjalnie uprawnionej do każdego z nich oraz dokonaną przez Kolegium prawidłową interpretację przepisów prawa mających w sprawie zastosowanie, skutkiem czego sanacji uległa wadliwość decyzji organu I instancji, orzec należało o zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.

Należy też stwierdzić, że organ odwoławczy należycie ocenił materiał dowodowy w kontekście obowiązujących przepisów ustawy oraz zasadnie w oparciu o ten materiał uznał, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Dokonane przez organ ustalenia faktyczne, ich ocena prawna oraz wyciągnięte na tej podstawie wnioski są prawidłowe i znajdują odzwierciedlenie w materiale dowodowym sprawy, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a. Decyzja została poprzedzona prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, w tym z zachowaniem reguł art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 79a § 1 k.p.a.

Z tych wszystkich względów, wobec braku naruszenia przez organ prawa materialnego lub procesowego, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.