Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 765/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję w części, w pozostałym zakresie skargę kasacyjną oddalono
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 1 i 3, art 137, art 229
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wiesław Morys (spr.) sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant sekretarz sądowy Justyna Stępień po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Sp. z.o.o. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 10 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Ke 842/13 w sprawie ze skargi [...] Sp. z.o.o. z siedzibą w K. na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję w części dotyczącej działki nr [...] położonej w K. przy ulicy [...]; 2. w pozostałym zakresie skargę kasacyjną oddala; 3. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę [...] Sp. z o.o. na opisaną w sentencji decyzję Wojewody Świętokrzyskiego.

W jego uzasadnieniu podał, że decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. Prezydent Miasta K. odmówił zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], oznaczonej wówczas jako działka nr [...], następnie jako działka nr [...], z której powstały działki obecnie oznaczone: nr [...] i [...]. Pierwsza z nich jest własnością Województwa Świętokrzyskiego w trwałym zarządzie Miejskiego Zarządu Dróg w K., druga zaś jest własnością Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym skarżącej Spółki. Nieruchomość ta została wywłaszczona mocą decyzji z dnia [...] października 1972 r. z przeznaczeniem pod budowę dworca PKS. Wnioskiem z dnia [...] lipca 2012 r. następcy prawni poprzedniego właściciela zwrócili się o jej zwrot, dowodząc że nie została ona wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia. Organ ustalił, iż na działce nr [...] obecnie prowadzone są prace związane z realizacją inwestycji drogowej, a to na podstawie decyzji Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] stycznia 2010 r., a działka nr [...] pozostaje w użytkowaniu wieczystym, którego nabycie przez [...] w K. z dniem [...] grudnia 1990 r. stwierdził Wojewoda Świętokrzyski decyzją z dnia [...] stycznia 1999 r. Prawo to ujawniono w księdze wieczystej na wniosek z dnia [...] października 2010 r. Wobec powyższego obie działki nie mogą zostać zwrócone, gdyż zwrotowi działki nr [...] sprzeciwia się jej przeznaczenie i budowa drogi publicznej, która nie może należeć do osób fizycznych (art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (DZ. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.), natomiast działka nr [...] została oddana w użytkowanie wieczyste, zatem ani Skarb Państwa ani jednostka samorządu terytorialnego nią nie władają. Wojewoda częściowo uwzględnił odwołanie Z. P. i M. P., podważające konkluzję o wykorzystaniu przedmiotowej nieruchomości na cel wywłaszczeniowy, nadto zarzucające niewyjaśnienie sprawy co do zakresu zajęcia działki pod dworzec i ewentualnej możliwości rozwiązania użytkowania wieczystego. Zaskarżoną decyzją uchylił powyższą decyzję co do działki [...] i w tym zakresie przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Powodem takiego rozstrzygnięcia było przekonanie, iż konieczne było zbadanie czy jest ona zbędna dla celu wywłaszczeniowego, od czego organ I instancji się uchylił. Fakt, że Skarb Państwa i jednostka samorządu terytorialnego nie władają nią nie zwalnia od zbadania przesłanek zwrotowych, bo okoliczność ta ma tylko ten skutek, że do czasu przejęcia powrotnego we władanie Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego nie może zostać wydana decyzja w przedmiocie zwrotu nieruchomości. Zatem w jego opinii organ ma obowiązek zawieszenia niniejszego postępowania na mocy art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. do czasu zakończenia postępowania o przywrócenie poprzedniego stanu prawnego. Natomiast utrzymał w mocy tę decyzję co do działki nr [...], gdyż uznał że z uwagi na przeznaczenie jej pod drogę nie jest możliwy jej zwrot; droga publiczna nie może być bowiem własnością osób fizycznych.

W obszernej skardze na powyższą decyzję ostateczną zarzucono naruszenie art. 136 ust. 1 i 3, art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm. – dalej u.g.n., oraz wskazanych w niej przepisów postępowania administracyjnego - art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 K.p.a. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że przedmiotowa nieruchomość została wykorzystana na cel wywłaszczeniowy, zatem ewentualna jej zbędność po tym zdarzeniu nie ma znaczenia dla żądania zwrotu. Podważono także zasadność twierdzenia organu odwoławczego, jakoby w sprawie zaszła konieczność umożliwienia przywrócenia władania działką przez Skarb Państwa i zawieszenia postępowania zwrotowego na ten czas.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Świętokrzyski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uznając, iż skarga jest niezasadna dostrzegł przede wszystkim brak interesu prawnego skarżącej Spółki w zaskarżeniu decyzji z dnia [...] lipca 2013 r. w części obejmującej działkę nr [...], gdyż nie podzielił jej stanowiska, wedle którego miałby on wynikać z charakteru postępowania zwrotowego i faktu, że odszkodowanie za tę działkę otrzymał poprzednik prawny skarżącej, który winien być uczestnikiem tego postępowania. Interes prawny wynika z przepisu prawa materialnego, którego skarżąca nie wskazała, a działka ta nie jest i nie była jej własnością, nadto nie ma do niej prawa obligacyjnego, a nawet nie włada nią. Tymczasem roszczenie o zwrot nieruchomości realizowane jest pomiędzy poprzednim właścicielem, a Skarbem Państwa lub jednostką samorządu terytorialnego. Dlatego z tego powodu w tej części skarga została oddalona. Wskazał przy tym Sąd meriti na poprawność stanowiska zajętego przez organy co do wyłączenia prawnej możliwości zwrotu nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. Natomiast co do działki nr [...] zważył, iż uchylenie decyzji odmownej i przekazanie w tym zakresie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia było prawidłowe. Należało bowiem wyjaśnić przesłanki zwrotowe, a gdyby one wystąpiły umożliwić uzyskanie władania przez Skarb Państwa, gdyż aktualna sytuacja nie stanowi przeszkody do orzeczenia zwrotu nieruchomości, jeżeli zmiany własnościowe nastąpiły po 1 stycznia 1998 r. Podzielił w tym zakresie stanowisko organu odwoławczego, iż nie jest możliwe wydanie decyzji o zwrocie nieruchomości, jeżeli Skarb Państwa lub gmina nie władają tą nieruchomością, wszak w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że wówczas wydanie decyzji w przedmiocie zwrotu nieruchomości winno być poprzedzone podjęciem czynności procesowych mających na celu przywrócenie stanu poprzedniego. Z akt sprawy oraz uzasadnień wydanych w sprawie decyzji nie wynika, jakie jest zagospodarowanie tej działki, w tym czy i kiedy został na niej zrealizowany cel wywłaszczenia. W konsekwencji nie oceniono, czy w odniesieniu do tej działki zachodzą przesłanki określone przepisem art. 136 ust. 3 u.g.n. To stanowisko szeroko umotywował i poparł przykładami judykatury. Nie podzielił również zarzutów dotyczących naruszenia procedury. Co mając na uwadze, na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej P.p.s.a., orzekł jak w sentencji tegoż wyroku.

W skardze kasacyjnej [...] zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:

I. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

1) art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 153, poz. 1269 ze zm.) w związku z art. 3 § 2 i art. 134 P.p.s.a. wskutek wadliwego wykonania obowiązku kontroli zgodności z prawem zapadłych w sprawie decyzji i nierozstrzygnięcia istoty sprawy, wobec pominięcia tego, że:

a) wniosek o zwrot nieruchomości został złożony w dniu [...] lipca 2012 r., a więc na długo po uzyskaniu przez poprzednika prawnego skarżącej kasacyjnie decyzji uwłaszczeniowej ([...] stycznia 1999 r.), co sprzeciwia się uwzględnieniu żądania zwrotu,

b) stan prawny i faktyczny obu działek jest identyczny, zatem żądanie zwrotu ich obu należało rozpatrzeć łącznie i uznać, że w całości było niesłuszne,

c) uchylenie decyzji organu I instancji przez Wojewodę nie miało podstaw prawnych, skoro żądanie zwrotu dotyczyło przede wszystkim działki nr [...] i tylko części działki nr [...],

d) nabycie przez skarżącą kasacyjnie działki nr [...] w drodze umowy sprzedaży stanowi nieodwracalny skutek w rozumieniu art. 156 § 2 K.p.a., a organy administracyjne nie są władne do jego odwrócenia,

2) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób niespełniający elementarnych standardów pozwalających na poddanie go kontroli instancyjnej, wskutek:

a) skupienia się na tezie o braku legitymacji skarżącej kasacyjnie do zaskarżenia rozstrzygnięcia dotyczącego działki nr [...],

b) uchylenia się od oceny całokształtu w/w okoliczności,

c) braku jednoznacznego wskazania czy Sąd na gruncie tej sprawy podziela pogląd prawny wyrażony w przywołanym przezeń wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA 209/99, co do zakazu naruszania praw osób trzecich, gdy przed wydaniem decyzji uwłaszczeniowej został złożony wniosek o zwrot,

II. przepisów prawa materialnego, a to:

1) art. 216 u.g.n., poprzez niedostrzeżenie przez Sąd meriti, że organ odwoławczy go nie zastosował, przyjmując za podstawę wydania zaskarżonej decyzji przepisy art. 136 ust. 3 i art. 137 u.g.n., choć nie mogły one mieć zastosowania w sprawie.

Na tych podstawach skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W motywach skargi kasacyjnej podsumowano uzasadnienie obu podstaw kasacyjnych, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA 209/99, który w podobnych okolicznościach uznał za niezasadne żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna, mimo iż jej zarzuty i ich uzasadnienie dalekie są od doskonałości, zawiera usprawiedliwioną podstawę naruszenia prawa materialnego skutkującą koniecznością częściowego jej uwzględnienia.

Na wstępie godzi się wyjaśnić, że stosownie do brzmienia art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę co do zasady, gdyż orzecznictwo wypracowało inne jeszcze przesłanki, tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Przesłanek nieważnościowych w rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono. Podstawy, na których można wywieść skargę kasacyjną zostały określone w art. 174 P.p.s.a., a są to: naruszenie prawa materialnego i naruszenie przepisów postępowania. Przepis art. 174 pkt 1 tej ustawy przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć wadliwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie dokonanie nieprawidłowej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał możliwość istotnego wpływu wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.

Rozpoznawana w niniejszej sprawie skarga kasacyjna powołała się na obie podstawy, stąd w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty przedstawione w ramach podstawy naruszenia przepisów postępowania. Są one niezasadne. Sąd I instancji przeprowadził bowiem ocenę legalności zapadłych w sprawie decyzji, czego wyrazem są obszerne wywody i rozważania w tym przedmiocie. Wynik tej oceny nie może być podważony zarzutem naruszenia ustrojowego przepisu art. 1 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, nawet w powiązaniu z art. 3 § 2 P.p.s.a. (bez wskazania jednostek redakcyjnych) regulującym przedmiotowy zakres kontroli legalności sprawowanej przez sądy administracyjne i art. 134 (bez wskazania jednostek redakcyjnych) tej ustawy regulującym brak związania sądu I instancji granicami i zarzutami skargi oraz zakazującym orzekania na niekorzyść skarżącego. Zawarte w jego uzasadnieniu kwestie materialnoprawne zostaną zaś omówione poniżej. Natomiast chybiony jest zarzut podważający możliwość częściowego uchylenia decyzji i przekazania w tym zakresie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, a w pozostałym zakresie utrzymania decyzji w mocy. Co prawda Kodeks postępowania administracyjnego wyraźnie nie przewiduje takiej treści rozstrzygnięcia odwoławczego, wszak orzecznictwo je dopuszcza. Opiera się w tej materii na istotnych odmiennościach obu części, pozwalających na odrębne orzeczenie w sytuacji, w której każda część ma samodzielny byt prawny i może w taki sposób funkcjonować w obrocie (por. przykładowo wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 2015 r., sygn. akt I OSK 2981/14, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, i cytowane w nim orzecznictwo). W niniejszej sprawie każda z części zaskarżonej decyzji obejmuje inną działkę gruntu, przeto możliwe było ich wyodrębnienie zarówno w sferze materialnej, jak i procesowej. Wbrew stanowisku skarżącej kasacyjnie każda z działek ma inną sytuację prawną, więc nie są jednorodne stany ich dotyczące, toteż mogły być przedmiotem osobnych rozstrzygnięć. Zarzuty naruszenia art. 138 § 2 K.p.a. okazały się więc nietrafne. Podobnie rzecz się ma z wytykiem uchybienia art. 156 § 2 K.p.a., bo przepis ten nie miał w sprawie zastosowania, jako że postępowanie toczyło się w trybie zwyczajnym a nie nieważnościowym. Jeśli zaś chodzi o uzasadnienie zaskarżonego wyroku, to spełnia ono wymogi przepisu art. 141 § 4 P.p.s.a., zawiera wszystkie wymienione w nim elementy; ustalenia stanu faktycznego i rozważania prawne są poprawne, wyrok poddaje się kontroli instancyjnej. To, czy wywody w nim zawarte są słuszne, jest innym zagadnieniem. Oddalenie zarzutów procesowych oznacza, że stan faktyczny ustalony przez Sąd meriti został przesądzony i stanowi podstawę oceny przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzucanych uchybień przepisom prawa materialnego.

W tej materii przyszło przede wszystkim zaważyć, iż w zakresie działki nr [...], odnośnie której odmówiono zwrotu z powodu zajęcia pod drogę publiczną, oddalenie skargi było zasadne, a to z uwagi na brak legitymacji do zaskarżenia, która jest instytucją materialnoprawną. Trafnie dostrzegł Sąd meriti, iż skoro stanowi ona własność Województwa Świętokrzyskiego i pozostaje w trwałym zarządzie Miejskiego Zarządu Dróg w K., to skarżąca Spółka nie ma interesu prawnego w skarżeniu decyzji jej dotyczących. Nawet wówczas, gdy jej poprzednik prawny został nią uwłaszczony. Kwestia ewentualnego odszkodowania nie ma tu jakiegokolwiek znaczenia. Zmiany w tym zakresie nastąpiły przed zgłoszeniem żądania zwrotu. Toteż nie jest już istotne wyrażenie trafnego, bo opartego o jednolite orzecznictwo, poglądu odmawiającego możliwości zwrotu tej działki z uwagi na przeznaczenie jej pod drogę publiczną. Tym bardziej, że obie okoliczności prowadzą do identycznego skutku. Skarga kasacyjna nie przedstawia zresztą argumentów pozwalających na zakwestionowanie tego stanowiska. Dlatego w tym zakresie należało ją oddalić na mocy art. 184 P.p.s.a.

Natomiast w zakresie działki nr [...], skarga kasacyjna podlegała uwzględnieniu. Przede wszystkim godzi się w tym miejscu powołać na treść uchwały całego Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09 (ONSAiWSA z 2010 r., nr 1, poz. 1), liberalizującej wymogi skarg kasacyjnych i nakazującej odczytanie zarzutów podniesionych przez skarżącego kasacyjnie w sposób pozwalający na pełną ocenę jego intencji, nawet wówczas gdy eksponowane są przepisy K.p.a., których prima facie sądy administracyjne nie stosują, czego wyrazem jest teza o obowiązku Sądu Kasacyjnego odniesienia się do wszelkich zarzutów kasacji. Dlatego oceniając wywody rozpoznawanej w tej sprawie kasacji, uwypuklone w części wstępnej i motywach, mimo literalnego powołania tylko przepisu art. 216 u.g.n., należało szerzej je potraktować. Zwłaszcza w świetle przytoczenia w tych ramach również przepisów art. 136 ust. 3 i art. 137 tej ustawy. Zmierzały one do wykazania braku podstaw do zwrotu tej nieruchomości, zatem istotą problemu zarysowanego w tym zakresie jest zagadnienie, czy koniecznym jest badanie okoliczności wskazanych w art. 136 ust. 1 i 3 w związku z art. 137 ust. 1 u.g.n., prowadzących do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, w sytuacji ziszczenia się przesłanek wskazanych w art. 229 tej ustawy, sprzeciwiających się zwrotowi, a także czy ewentualnie konieczne jest rozważenie zasadności podjęcia działań zmierzających do przywrócenia władania przedmiotowym gruntem przez Skarb Państwa. Trzeba w tym miejscu stwierdzić, że podejście to w zakresie przywrócenia stanu poprzedniego z góry jest wątpliwe, skoro nabycie użytkowania wieczystego przez poprzednika skarżącej kasacyjnie nastąpiło z mocy prawa. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko zajęte przez Sąd I instancji w tym obszarze jest nieprawidłowe. Nie uwzględnia bowiem – oczywiście wiążącej i podlegającej uwzględnieniu z urzędu, podobnie jak zmiana stanu prawnego (p. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1430/14 i cytowane tam orzecznictwo, publ. jw.) - uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OPS 3/14 (publ. jw.), która wyraźnie wskazuje, że w takiej sytuacji faktycznej, jaka została ustalona w tej sprawie, badanie tych okoliczności (przesłanek zwrotowych) jest zbędne, bo zwrot nieruchomości nie może nastąpić, nadto zbędne jest podejmowanie jakichkolwiek czynności zmierzających do przywrócenia władania przez Skarb Państwa czy jednostkę samorządu terytorialnego daną nieruchomością. Trzeba w tym miejscu tylko dodać, że literalne brzmienie tezy uchwały (w zakresie spełnienia przesłanek zwrotu) jest tylko wynikiem treści zadanego pytania. Wypada przypomnieć, że zgodnie z przepisem art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego następca prawny mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do art. 137 ust. 1 tej ustawy stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Roszczenie o zwrot jednak nie przysługuje, jeżeli przed 1 stycznia 1998 r. nieruchomość ta została sprzedana osobie trzeciej lub oddana w użytkowanie wieczyste takiej osobie, a prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej - taką regulację zawiera art. 229 powołanej ustawy. Jego istotą jest m.in. zapewnienie bezpieczeństwa i pewności obrotu prawnego, które to reguły stanowią składnik konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP). Na potrzebę stabilizacji stosunków prawnoadministracyjnych zwraca też uwagę Trybunał Konstytucyjny m.in. w wyroku z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13 (Z.U. z 2015 r., nr 5A, poz. 62). Jeżeli zatem władanie nieruchomości przeniesiono na osobę trzecią przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami i fakt ten ujawniono w księdze wieczystej, to nie ma potrzeby badania przesłanek zwrotu (zbędności wywłaszczonej nieruchomości), bo zwrot nieruchomości nastąpić nie może, poza sytuacją, gdy władającym jest Skarb Państwa albo jednostka samorządu terytorialnego, co jednakże nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny przesądził tę kwestię w przywołanej uchwale, dowodząc m.in. niewykonalności decyzji zwrotowej w takiej sytuacji. Kwestia odszkodowawcza jest przy tym, w jego ocenie, odrębnym zagadnieniem. W tym stanie rzeczy nie ma znaczenia czy przesłanki zwrotowe występują czy nie, bo w żadnym razie do zwrotu nieruchomości dojść nie może. Niezrealizowanie celu wywłaszczenia nie może prowadzić do wyłączenia ochrony własności nieruchomości podmiotu, który ją nabył od wywłaszczyciela. Co więcej, jest to uzasadnione także i tą okolicznością, którą ów Sąd w składzie siedmiu sędziów zaakcentował, że prezentowany dotąd w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym postępowanie o zwrot nieruchomości winno być zawieszone do czasu cofnięcia skutków zadysponowania wywłaszczoną nieruchomością na rzecz osób trzecich, jest zbyt daleko idący. Nie ma bowiem znaczenia bezpośredniego dla sprawy zwrotowej. Co prawda stwierdził, że zawieszenie byłoby możliwe w razie wszczęcia stosownego postępowania, wszak z taką sytuacją nie mamy do czynienia w tej sprawie. Zatem zawieszenie jest wykluczone, zaś przesłanki odszkodowawcze, w tym ewentualna zbędność nieruchomości na cel wywłaszczenia, mogą być badane samodzielnie przez właściwy sąd. Jeżeli przeto zarówno wówczas, gdy nieruchomość byłaby wykorzystania na cel wywłaszczenia, jak i wówczas gdy byłaby zbędna, nie mogłaby zostać zwrócona, to badanie tej kwestii jest pozbawione sensu. Trzeba też dodać, że ustanowienie użytkowania wieczystego w rozumieniu tego przepisu obejmuje również jego powstanie z mocy prawa. Przy czym, jak chodzi o stan niniejszej sprawy, to dla tego stanowiska nie ma znaczenia nabycie przez skarżącą kasacyjnie owego prawa mocą umowy z roku 2013 (czyli po wejściu w życie u.g.n), bo czynność ta stanowiła kontynuację stanu wyłączającego możliwość zwrotu, zaś wymóg czasowy zawarty w art. 229 u.g.n. został zastrzeżony dla nabycia prawa, a nie jego ujawnienia w księdze wieczystej. Jeżeli zatem z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż na działce nr [...] przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami ustanowiono użytkowanie wieczyste, a fakt ten został ujawniony w księdze wieczystej, to z mocy art. 229 u.g.n., roszczenie o zwrot tej nieruchomości nie przysługuje byłemu właścicielowi (następcy prawnemu) choćby zostały spełnione przesłanki do zwrotu wynikające z art. 136 w związku z art. 137 u.g.n. Przepis art. 229 tej ustawy stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 136 ust. 3 i uniemożliwia dochodzenie zwrotu wywłaszczonej takiej nieruchomości lub jej części. W konsekwencji czego działka nr [...] nie podlega zwrotowi, niezależnie od stanu jej wykorzystania.

Z tych przyczyn zaskarżony wyrok w zakresie oddalającym skargę od zaskarżonej decyzji w części dotyczącej tej działki nie mógł się ostać, a z uwagi na dostateczne wyjaśnienie istoty sprawy, Sąd Kasacyjny z mocy art. 188 P.p.s.a. uprawniony był do oceny zasadności wniesionej skargi i w związku z tym w tej materii, uwzględniając skargę kasacyjną uchylił wyrok i uwzględniając skargę uchylił zaskarżoną decyzję na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.

Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego oparto o przepis art. 207 § 2 P.p.s.a., a uzasadnione jest ono okolicznościami sprawy wynikającymi z treści rozstrzygnięcia kasacyjnego.

Rozpatrując ponownie odwołanie od decyzji Prezydenta K. z dnia [...] kwietnia 2013 r. w części dotyczącej działki nr [...], Wojewoda Świętokrzyski uwzględni powyższe wywody, w tym zwłaszcza treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OPS 3/14.