Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 826/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 §1, art. 145 §1 pkt 1 lit. b, art. 58 §1 pkt 3, art. 184
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 3 pkt 20, art. 58 ust. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1332
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
article: art. 145 §1 pkt 4, art. 146 §2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 1 ust. 1 i 2, art. 3 ust. 2, art. 6
journal: Dz.U. 2019 poz 737
law: Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędzia del. WSA Piotr Korzeniowski Protokolant starszy specjalista Marek Szwed-Lipiński po rozpoznaniu w dniu 26 września 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej T. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w L od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 listopada 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 966/18 w sprawie ze skargi W. w W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 listopada 2018r., wydanym w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 966/18, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] w W., uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2018r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę oraz zasądził od organu na rzecz strony skarżącej kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wyrok został podjęty w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Decyzją z [...] sierpnia 2017 r. Prezydent W. odmówił T. Sp. z o.o. Sp. k. zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym i towarzyszącą usługą przy ul. [...], działki ew. nr [...] i [...] z obrębu [...] w Dzielnicy B. W., kategoria obiektu: XIII, argumentując, że przedłożona przez inwestora dokumentacja techniczna nie spełnia wymogów obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego osiedla M. I cz. I.

W wyniku rozpoznania odwołania inwestora, Wojewoda [...] decyzją z [...] lutego 2018 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 104 k.p.a. oraz art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4, art. 36 oraz art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2017 r., poz. 1332 z późn.zm. – dalej w skrócie "Pr. bud."), uchylił decyzję organu I instancji, zatwierdził projekt budowlany i udzielił T. Sp. z o. o. Sp. k. pozwolenia na budowę dla opisanej wyżej inwestycji.

W skardze do WSA w Warszawie na powyższą decyzję Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul. [...] w W., zarzuciła pominięcie jej w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez organy obu instancji, co stanowi podstawę wznowienia postępowania oraz wydanie pozwolenia na budowę budynku, którego parametry są niezgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, co najmniej w zakresie wysokości kondygnacji "dodatkowej", intensywności zabudowy i braku zastrzeżenia obowiązku zachowania drzew o wybitnych walorach przyrodniczych. Wskazując na powyższe uchybienia Wspólnota wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania od organu. W uzasadnieniu strona wyjaśniła przede wszystkim, że budynek Wspólnoty sąsiaduje od strony wschodniej z projektowaną zabudową. Obie działki są przedzielone jedynie kilkumetrową uliczką. Wzniesienie budynku będzie powodować większe zacienienie budynku Wspólnoty. Mieszkania z oknami wychodzącymi na wschód, które do tej pory w godzinach porannych i przedpołudniowych były doświetlone od tej strony, po wybudowaniu budynku będą w tych godzinach zacienione. Oddziaływanie nowego budynku na budynek Wspólnoty w powyższym zakresie jest więc niewątpliwe. Interes prawny Wspólnoty wynika z art. 140 § 1 Kodeksu cywilnego, § 13 i § 60 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, argumentując, że forma architektoniczna projektowanego budynku nie obejmuje obszarem oddziaływania nieruchomości należącej do strony skarżącej.

Orzekając o uchyleniu zaskarżonej decyzji Sąd I instancji uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przystępując do oceny legitymacji skargowej Wspólnoty, która nie brała udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji z [...] lutego 2018 r., Sąd przypomniał brzmienie art. 50 § 1 p.p.s.a. Jego zdaniem trafne jest stanowisko strony skarżącej, że niezapewnienie jej udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia T. Sp. z o. o. Sp. k. (dalej: inwestor) pozwolenia na budowę dla wskazanej wyżej inwestycji stanowiło naruszenie art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 Pr. bud. uzasadniające stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, co uzasadniało uwzględnienie wniesionej skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.

Dalej Sąd I instancji odnosząc się do argumentacji skargi, w której strona podnosi, że wzniesienie nowego budynku może wpłynąć na ograniczenie zagospodarowania nieruchomości Wspólnoty zgodnie z planem miejscowym w przyszłości, bowiem zgodnie z planem możliwa jest rozbudowa budynku Wspólnoty do maksymalnej wysokości 12 m, a wzniesienie nowego budynku o projektowanych parametrach może spowodować ograniczenie możliwych sposobów zagospodarowania nieruchomości Wspólnoty, w szczególności w związku ze zwiększonym zacienieniem lokali w nowym budynku, które będą znajdowały się od strony zachodniej wskazał, że wprowadzone ograniczenia w zabudowie terenu dotyczą, również stanów przyszłych, tj. planowanej i dopuszczalnej zabudowy i zagospodarowania działki sąsiedniej. Nie chodzi tu przy tym o jakąkolwiek potencjalną zabudowę na działce sąsiedniej, ale taką, która jest zgodna z obowiązującym prawem i przeznaczeniem nieruchomości. Przepis art. 3 pkt 20 Pr. bud. wykładać należy łącznie z art. 5 ust. 1 pkt 9 tej ustawy. Zasadą procesu inwestycyjnego jest bowiem poszanowanie uzasadnionych interesów osób trzecich, co dotyczy przede wszystkim właścicieli (użytkowników) nieruchomości sąsiadujących z działką inwestora. Przepisami odrębnymi, które wprowadzają ograniczenia w zagospodarowaniu działki inwestora związane z budowanym obiektem, są więc także przepisy prawa cywilnego (art. 140 k.c.), które gwarantują właścicielowi nieruchomości sąsiedniej prawo do korzystania z niej zgodnie z przeznaczeniem. Artykuł 3 pkt 20 Pr. bud. jednoznacznie wskazuje na wprowadzone takimi przepisami ograniczenia w zagospodarowaniu, a nie tylko w zabudowie terenu. Z normy art. 3 pkt 20 Pr. bud. wynika, że na potrzeby konkretnej inwestycji organ winien każdorazowo ustalić wszystkie przepisy odrębne, które wprowadzają ograniczenia w zagospodarowaniu (wykorzystaniu danego terenu) i na ich podstawie ustalić możliwość oddziaływania określonego sposobu użytkowania obiektu budowlanego oraz zakres i zasięg tego oddziaływania. Przejawami takiego oddziaływania są np. hałas, wibracje, zakłócenia elektryczne albo zanieczyszczenie powietrza, wody i gleby, bądź też pozbawienie lub ograniczenie możliwości korzystania z wody, kanalizacji i energii elektrycznej i cieplnej, środków łączności, dopływu światła dziennego. Przy ocenie, czy dany podmiot jest stroną postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę nie ma znaczenia to, czy został naruszony interes prawny tego podmiotu, a jedynie czy interes taki temu podmiotowi przysługiwał. Mając powyższe na względzie Sąd I instancji stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie przyjęto niewłaściwe wnioski co do obszaru oddziaływania planowanej inwestycji na nieruchomości sąsiednie w aspekcie ustalania kręgu stron postępowania w sprawie pozwolenia na budowę. Przedmiotem postępowania w sprawie pozwolenia na budowę jest budynek mieszkalny wielorodzinny z garażem podziemnym i towarzyszącą usługą. Nieruchomość należąca do skarżącej Wspólnoty sąsiaduje z nieruchomością inwestycyjną, aczkolwiek nie bezpośrednio, gdyż oddzielona jest od działek inwestycyjnych drogą gminną. Jak wynika z wyjaśnień organu odwoławczego zawartych w odpowiedzi na skargę, u podstaw odmowy uznania statusu Wspólnoty jako strony postępowania w sprawie pozwolenia na budowę leżało ustalenie, że dokumentacja projektowa nie pozwala uznać, że forma architektoniczna projektowanego budynku obejmuje obszarem oddziaływania m.in. nieruchomość należącą do skarżącej Wspólnoty. W projekcie budowlanym (część opisowa pkt 3.2.) projektanci wskazali, że po przeprowadzeniu analizy nasłonecznienia i przesłaniania z uwzględnieniem projektowanej lokalizacji budynków sąsiednich, obszar oddziaływania projektowanego budynku nie obejmuje sąsiednich działek. Po przeprowadzeniu analizy formalno-prawnej obejmującej przepisy techniczno-budowlane oraz pozostałe przepisy w projekcie stwierdzono, że obszar oddziaływania wykracza poza obrys działki budowlanej tylko w zakresie połączenia projektowanych dojść i dojazdu do budynku z istniejącym układem drogowym oraz przyłączy CO, kanalizacji sanitarnej oraz kanalizacji deszczowej. Z projektu budowlanego wynika, że między projektowanym budynkiem a zabudową sąsiednią nie występuje zjawisko przesłaniania, ponieważ minimalna odległość między budynkami (17,58 m) jest większa niż różnica pomiędzy poziomem dolnej krawędzi najniżej położonych okien budynku przesłanianego do poziomu najniżej zacieniającej krawędzi obiektu przesłaniającego (wysokość attyki budynku przesłaniającego) - 16,60 m, a kąty między ścianami zewnętrznymi w płaszczyźnie poziomej są większe niż 60 stopni. Zdaniem Sądu, dokumentacja projektowa i przyjęte w niej założenia powinny zostać poddane szczegółowej analizie i krytycznej weryfikacji organów w szczególności w odniesieniu do analizy nasłonecznienia i przesłaniania przedstawionej na rysunku nr P003-LEK-PB-PZT07 (k. 99 Tomu l projektu budowlanego), z którego wynika, że budynek skarżącej Wspólnoty znajduje się w zasięgu zacienienia projektowanego budynku. Wobec tego sam fakt, że planowana nieruchomość oddziałuje na nieruchomość Wspólnoty w zakresie nasłonecznienia i przesłaniania, nawet jeśli oddziaływanie to jest zgodne z warunkami technicznymi, uzasadnia twierdzenie, że Wspólnota posiada interes prawny w rozumieniu art 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 Pr. bud. pozwalający na jej udział w takim postępowaniu. Zdaniem Sądu, ustalenie to jest wystarczające do stwierdzenia, że skarżąca Wspólnota została w sposób nieuprawniony pozbawiona możliwości realizacji przysługującego jej prawa do czynnego udziału w postępowaniu w sprawie, w której posiada uzasadniony prawnie interes, który to interes prawny nakazywał dokonanie w postępowaniu administracyjnym weryfikacji i założeń projektu budowlanego przy jej udziale. W niniejszej sprawie z uwagi na nieuprawnione pozbawienie skarżącej Wspólnoty czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym, co stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art.145 § 1 pkt 4 k.p.a., Sąd uznał za zasadne uwzględnić skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Prowadząc na nowo postępowanie odwoławcze Wojewoda Mazowiecki zobowiązany będzie uwzględnić wyrażoną powyżej ocenę Sądu odnoszącą się do statusu Wspólnoty, jako strony postępowania w sprawie pozwolenia na budowę i uwzględnić skutek, jaki stwierdzenie przesłanki wznowienia wywiera na decyzję organu I instancji. Organ zobowiązany będzie do zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu wszystkim stronom, które aktualnie posiadają interes prawny do występowania w sprawie.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku T. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp. k. w L. reprezentowana przez pełnomocnika będącego adwokatem, wniosła o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi Wspólnoty lub uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie wyroku i odrzucenie skargi Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] w W. oraz zasądzenie od Wspólnoty na rzecz strony skarżącej kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego i kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych za obie instancje. Skarga kasacyjna została oparta na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego zastosowanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przy dokonywanej, na podstawie art. 3 § 1 p.p.s.a., kontroli działania administracji publicznej w sprawie skargi na decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2018 r. tj. art. 28 ust. 2, art. 3 pkt 20 Pr. bud., przez błędną wykładnię prawa polegającą na:

- uznaniu, że pojęcie "budynek" odpowiada użytemu w art. 28 ust. 2 Pr. bud. pojęciu "nieruchomość" w sytuacji, gdy są to różne pojęcia, a zrównanie tych pojęć spowodowało pominięcie ustalenia, których nieruchomości dotyczy ustalone przez Sąd oddziaływanie (str. 10 uzasadnienia),

- nie uwzględnieniu pełnej treści przepisu art. 3 pkt 20 Pr. bud. i w konsekwencji nieustaleniu, które z przepisów odrębnych stanowią w tej sprawie podstawę wyznaczenia obszaru oddziaływania obiektu, co spowodowało nieuwzględnienie w wykładni w/w przepisu, § 13 i § 60 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1422), z których wynika, że zacienianie - naturalne oświetlenie i czas nasłonecznienia są pojęciami zdefiniowanymi przez te przepisy i nie dotyczą oddziaływania na budynki lecz wyłącznie oddziaływania na pomieszczenia przeznaczone na pobyt ludzi, w konsekwencji tego naruszenia prawa błędnie ustalono, że właścicielem nieruchomości w obszarze oddziaływania jest Wspólnota Mieszkaniowa nieruchomości przy ul. [...] i, że Wspólnota ta jest stroną postępowania, a nie właściciel nieruchomości lokalowej położonej w tym obszarze,

2) naruszenie przepisów postępowania:

- art. 145 § 1 ust. 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i art. 146 § 2 k.p.a. oraz w zw. z art. 28 ust. 2, art. 3 pkt 20 Pr. bud. przez niewłaściwe zastosowanie art. 145 § 1 ust. 1 lit. b p.p.s.a. do sprawy, a to w oparciu o błędne stwierdzenie naruszenia prawa - art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 Pr. bud. co opisano w podstawie skargi kasacyjnej w pkt 1 i błędne uznanie, że Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul. [...] posiada interes prawny i została pozbawiona możliwości udziału w sprawie, a uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy polegający na ustaleniu podstaw do uchylenia decyzji,

- oraz przez błędną wykładnię w/w przepisów postępowania przez zaniechanie obowiązku ustalenia czy w sprawie występują przesłanki negatywne z art. 146 § 2 k.p.a., w sytuacji gdy w wyniku wznowienia postępowania może zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej wobec zachowania wymaganych prawem parametrów, a uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy polegający na ustaleniu podstaw do uchylenia decyzji;

3) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o własności lokali oraz art. 199 k.c. ponieważ na ich podstawie skarga wniesiona przez Wspólnotę Mieszkaniową Nieruchomości przy ul. [...] w W., podlegała odrzuceniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, bowiem dalsze pisma i stanowisko w sprawie nie zostały złożone przez wszystkich współwłaścicieli, mimo że współwłaściciele nie powołali zarządcy ani pełnomocnika, a Sąd niezasadnie uznał, że uzupełniono braki skargi i rozpoznał skargę.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wspólnota wniosła o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania od inwestora na rzecz Wspólnoty.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna podlega oddaleniu.

W rozpatrywanej sprawie autor skargi kasacyjnej sformułował pod adresem zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzuty naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię jak i naruszenia przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy. Biorąc pod uwagę fakt, że zarzuty natury procesowej mogłyby się okazać skuteczne gdyby, przyjęty przez Sąd I instancji za podstawę wyroku pogląd w sferze prawa materialnego okazał się wadliwy, Naczelny Sąd Administracyjny w pierwszym rzędzie ustosunkował się do zarzutów naruszenia prawa materialnego.

Zarzut błędnej wykładni art. 28 ust. 2 Pr. bud. w zw. z art. 3 pkt 20 Pr. bud. nie został oparty na usprawiedliwionych podstawach. Według art. 28 ust. 2 Pr. bud. stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Zgodnie z art. 3 pkt 20 Pr. bud. przez obszar oddziaływania obiektu należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy, tego terenu. Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej, Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku prawidłowo odkodował znaczenie normatywne przywołanych wyżej norm prawnych odwołując się do wypracowanego na tym tle ugruntowanego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przyjął bowiem, że dla ustalenia kręgu stron postępowania w sprawie pozwolenia na budowę decydujące znaczenie ma ustalenie przez organ obszaru oddziaływania inwestycji. Zatem, na potrzeby konkretnej inwestycji organ winien każdorazowo ustalić wszystkie przepisy odrębne, które wprowadzają ograniczenia w zagospodarowaniu terenu (wykorzystaniu terenu) i na tej podstawie ustalić możliwość oddziaływania określonego sposobu użytkowania obiektu oraz zakres i zasięg tego oddziaływania. Trafnie przy tym wywiódł, że wprowadzone ograniczenia w zabudowie terenu dotyczą również stanów przyszłych, a mianowicie planowanej i dopuszczalnej zabudowy i zagospodarowania działki sąsiedniej. Przepisami odrębnymi w rozumieniu art. 3 pkt 20 Pr. bud. są nie tylko przepisy techniczno-budowlane, ale także wszelkie regulacje prawa powszechnie obowiązującego, które wyznaczają jakiekolwiek ograniczenia w zagospodarowaniu terenu z powodu istnienia w sąsiedztwie innego obiektu budowlanego. Takimi przepisami, jak prawidłowo wskazał Sąd I instancji odnosząc się do argumentacji skarżącej Wspólnoty, są więc także przepisy prawa cywilnego (art. 140 k.c.), które gwarantują właścicielowi nieruchomości sąsiedniej prawo korzystania z niej zgodnie z przeznaczeniem. Posiadanie przymiotu strony w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę nie jest uzależnione od naruszenia przez projektowany obiekt budowlany przepisów odrębnych, lecz wynika z samego faktu oddziaływania zamierzonej inwestycji na przestrzeń objętą prawem do nieruchomości. Status strony postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę obiektu budowlanego posiadają więc wszystkie podmioty, których nieruchomości znajdują się w zasięgu oddziaływania inwestycji niezależnie od tego czy oddziaływanie to ma charakter negatywny, sprzeczny w obowiązującymi przepisami prawa, czy też mieści się w granicach dopuszczonych prawem.

W rozpoznawanej sprawie autor skargi kasacyjnej zarzuca Sądowi I instancji błędne uznanie pojęcia "budynek" za pojęcie tożsame z użytym w art. 28 ust. 2 Pr. bud. pojęciem "nieruchomość". Idąc tym tokiem rozumowania skarżący kasacyjnie uważa, że Wspólnota nie jest właścicielką nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania wskazanym na powołanym przez Sąd rysunku P003-LEK-PB-PZT07 (k.99 T I projektu budowlanego ), wobec czego nie przysługuje jej przymiot strony w tym postępowaniu. Obszar oddziaływania na nieruchomość wynikający z powołanego przez Sąd I instancji rysunku sprowadza się do nieznacznego, a co za tym idzie zgodnego z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, ograniczenia dostępu światła dziennego wyłącznie do nieruchomości lokalowych zlokalizowanych z jednej strony budynku, których właściciele nie złożyli skargi ani wniosku o wznowienie postępowania. Zacienianie nie dotyczy praw przysługujących Wspólnocie, tylko właścicielowi lokalu, w którym znajdują się pomieszczenia przeznaczone na pobyt ludzi, które doznały lub mogą doznać zacieniania.

Odnosząc się do tej argumentacji stwierdzić trzeba, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Pod pojęciem nieruchomości zgodnie z art. 46 § 1 Kodeksu cywilnego ustawodawca rozumie części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty), jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności. Co prawda, rację ma autor skargi kasacyjnej, że Wspólnota nie jest właścicielem działki gruntu nr ewid. 59, jest nim bowiem Gmina W. Nie mniej jednak grunt należący do Gminy, co wynika jasno z lektury księgi wieczystej jest oddany w użytkowanie wieczyste i zabudowany budynkiem Wspólnoty, składającym się z 5 wyodrębnionych lokali mieszkalnych, stanowiącym odrębną własność. Właścicielom każdego z lokali przysługuje udział w nieruchomości wspólnej, którą stanowi prawo użytkowania wieczystego oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłączenie do użytku właścicieli lokali. Według art. 3 ust. 2 u.w.l. nieruchomość wspólną stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali. Z mocy art. 6 u.w.l. ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, tworzy wspólnotę mieszkaniową. Wspólnota mieszkaniowa może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozwana. Z powyższego wynika, że zasadą jest, iż to przede wszystkim Wspólnocie Mieszkaniowej przysługuje przymiot strony w postępowaniu w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę. Co prawda, nie jest wykluczone przyznanie przymiotu strony w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę właścicielowi lokalu stanowiącego odrębną własność, jednak w takim wypadku właściciel lokalu stanowiącego odrębną własność winien powołać się na indywidualny interes prawny. Uprawnienia wspólnoty mieszkaniowej i poszczególnego właściciela nie są wobec siebie konkurencyjne i nie wykluczają się wzajemnie. Na gruncie rozpatrywanej sprawy nie budzi wątpliwości, że to właśnie pominięta w postępowaniu administracyjnym Wspólnota Mieszkaniowa, a nie właściciel wyodrębnionego lokalu, zwrócił się do Sądu administracyjnego o udzielenie ochrony prawnej. Z argumentacji Wspólnoty, podzielonej zresztą trafnie przez Sąd I instancji wynika, że wzniesienie nowego budynku może wpłynąć na ograniczenie zagospodarowania nieruchomości Wspólnoty zgodnie z planem miejscowym w przyszłości, który dopuszcza rozbudowę budynku Wspólnoty do maksymalnej wysokości 12 m. Realizacja nowego budynku o projektowanych parametrach może spowodować ograniczenie możliwych sposobów zagospodarowania nieruchomości Wspólnoty, w szczególności w związku z zacienieniem lokali w nowym budynku, które będą znajdowały się od strony zachodniej. Nadto, jak zasadnie wywiódł Sąd Wojewódzki, organ orzekający wyciągnął niewłaściwe wnioski w zakresie obszaru oddziaływania planowanej inwestycji na nieruchomości sąsiednie w aspekcie ustalania kręgu stron postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, powielając w tym zakresie ustalenia projektanta wynikające z części opisowej projektu, a pomijając część rysunkową projektu budowlanego. To właśnie z części rysunkowej projektu wynika, że budynek skarżącej Wspólnoty znajduje się w zasięgu zacienienia projektowanego budynku. Zatem sam fakt, że projektowany obiekt oddziałuje na nieruchomość Wspólnoty w zakresie nasłonecznienia i przesłaniania, czemu zresztą nie zaprzecza autor skargi kasacyjnej, nawet jeśli oddziaływanie to mieści się w granicach przewidzianych normami techniczno-budowlanymi, uzasadnia wniosek o posiadaniu przez Wspólnotę interesu prawnego w niniejszym postępowaniu w myśl art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 Pr. bud. Pominięta w zakończonym zaskarżoną decyzją postępowaniu administracyjnym Wspólnota Mieszkaniowa, której nieruchomość znajduje się w obszarze oddziaływania projektowanej inwestycji winna mieć zapewnioną możliwość sprawdzenia, czy faktycznie ograniczenia związane z zagospodarowaniem i zabudową działki zostaną zachowane i nie zostaną naruszone, czy zamierzona inwestycja ograniczy jej prawo do zgodnego z prawem zagospodarowania i użytkowania nieruchomości.

Wobec powyższego, na aprobatę zasługuje stanowisko Sądu I instancji, że fakt pozbawienia skarżącej Wspólnoty czynnego udziału w postępowaniu stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w trybie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Stwierdzenie zaś naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania stanowiło zaś dostateczną podstawę do zastosowania przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i uchylenia zaskarżonej decyzji Wojewody [...]. Jednocześnie wskazać trzeba, że Sąd I instancji nie stosował na gruncie rozpatrywanej sprawy art. 146 § 1 k.p.a., nie dokonywał też jego wykładni, zatem nie mógł naruszyć przywołanego unormowania. Podkreślić również należy, że nie świadczy o naruszeniu art. 3 § 1 p.p.s.a. wydanie przez Sąd I instancji wyroku, niezgodnego z oczekiwaniami strony skarżącej kasacyjnie.

Wreszcie podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 1 ust. 1 i 2 u.w.l. oraz art. 199 k.c. nie mógł odnieść zamierzonego skutku w postaci uchylenia zaskarżonego wyroku i odrzucenia skargi Wspólnoty.

W sprawie skargę wywiodła tzw. mała wspólnota mieszkaniowa, która dotychczas nie powołała zarządu, nie udzieliła też pełnomocnictwa do reprezentacji. Wobec tego zgodnie z art. 19 u.w.l. do zarządu nieruchomością wspólną należało stosować odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego o współwłasności. Niewątpliwie rację ma autor skargi kasacyjnej, że odpowiednie zastosowanie miał w takim wypadku art. 199 k.c. Nie sposób jednak zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego kasacyjnie, że wniesienie skargi do sądu administracyjnego jest czynnością przekraczającą zwykły zarząd, a w rezultacie wszystkie czynności powinny być dokonywane przez wszystkich współwłaścicieli nieruchomości. W rozpoznawanej sprawie skarga pierwotnie została podpisana przez 6 z 9 współwłaścicieli lokali. Strona skarżąca na wezwanie Sądu do uzupełnienia braków skargi, w terminie uiściła wpis sądowy od skargi oraz przedłożyła 4 odpisy skargi wraz załącznikami. Następnie zaś przedłożyła odpis skargi uzupełniony o brakujące – zdaniem Sądu I instancji – podpisy współwłaścicieli lokali nr 1, 3 i 4. Zatem pisma z 17 maja 2018 r. i 13 sierpnia 2018 r., podpisane przez T.J., należy traktować wyłącznie jako pisma przewodnie, nie rzutujące na ocenę, czy braki formalne skargi zostały uzupełnione.

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.