Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 5/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 144
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Radosław Teresiak (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Honorata Łopianowska, sędzia WSA Katarzyna Owsiak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 września 2017 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2015 r. [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania oraz odmowy przywrócenia terminu do jego wniesienia oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. orzekł o odpowiedzialności podatkowej A. S. (dalej: "Skarżący") za zaległości C. Sp. z o. o. z siedzibą w W. w zryczałtowanym podatku od towarów i usług za okres od kwietnia do sierpnia 2012 r. w kwocie 590.547,98 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 23.830,40 zł.

Decyzję tę uznano za doręczoną w dniu 26 lutego 2015 r. w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm. – dalej: O.p.).

Pismem z dnia 30 marca 2015 r., nadanym za pośrednictwem urzędu pocztowego w tym samym dniu Skarżący zwrócił się z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania m.in. od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] lutego 2015 r., podnosząc, iż decyzja organu pierwszej instancji została wysłana na adres: [...] W. Al. [...], który nie jest miejscem jego zamieszkania a jedynie miejscem rejestracji prowadzonej działalności gospodarczej.

Skarżący wskazał, że w czasie doręczenia decyzji przebywał w Anglii, gdzie został wezwany do złożenia zeznań w toczącym się procesie sądowym, w którym jest świadkiem. Ponadto poinformował, że proces rozpoczął się 26 stycznia 2015 r. i nadal trwa. Na potwierdzenie Skarżący załączył kserokopię listu od J. P. i z Sądu w R. w Wielkiej Brytanii oraz bilet kupiony 28 stycznia 2015 r. na wyjazd do Anglii celem stawienia się w dniu 22 lutego 2015 r. w Sądzie.

Skarżący zaznaczył ponadto, że nigdy nie podawał, że adres ten jest do doręczeń przez urząd skarbowy. Podniósł także, iż decyzja nie ma nic wspólnego z jego działalnością gospodarczą, a wysłanie na zły adres powoduje, że nie została ona doręczona zgodnie z przepisami. Skarżący wskazał, że o istnieniu decyzji dowiedział się w dniu 23 marca 2015 r., w czasie pobytu w organie podatkowym i w ciągu 7 dni od kiedy dowiedział się o tym, że wydane zostały decyzje składa wniosek.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania oraz odmówił przywrócenia terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu wskazał, iż przesyłkę, zwierającą m.in. decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] lutego 2015 r. skierowaną do Skarżącego na adres: Al. [...], [...] W., w dniu 12 lutego 2015 r. z powodu niemożności doręczenia w domu (mieszkanie zamknięte), pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata w Urzędzie Pocztowym W. - stosownie do art. 150 § 1 pkt 1 O.p. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Przesyłkę powtórnie awizowano, zgodnie z art. 150 § 1a O.p. w dniu 22 lutego 2015 r. Z uwagi na nie podjęcie przesyłki w terminie w dniu 27 lutego 2015 r. zwrócono ją nadawcy (wpływ do urzędu skarbowego w dniu 9 marca 2015 r.). Decyzja Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. została uznana za doręczoną w dniu 26 lutego 2015 r. w trybie art. 150 § 2 O.p., tj. z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w art. 150 § 1 ww. ustawy i pozostawiona w aktach sprawy (potwierdzenie w aktach sprawy).

Dyrektor Izby Skarbowej w W. stwierdził, że złożenie przez Skarżącego w dniu 30 marca 2015 r. odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] lutego 2015 r. nastąpiło z uchybieniem terminu.

Jak podkreślono, organ pierwszej instancji w toku prowadzonego postępowania podatkowego uzyskał informację (pismo Wojewody M. z dnia 1 kwietnia 2014 r.), że w bazie Wojewódzkiej Ewidencji Ludności figurują następujące dane: Pan A. S. zameldowany na pobyt stały przy Al. [...] w W.. Wskazano też, że w Centralnym Rejestrze Podatników (CRP Serce) adres rejestracyjny i prowadzenia działalności gospodarczej podatnika, ważny od dnia 15 maja 2014 r. to również wskazany wyżej adres: Al. [...], [...] W..

Podkreślił, że pod ww. adresem Skarżący w dniu 13 stycznia 2015 r. potwierdził odebranie jednej przesyłki, tj. postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] stycznia 2015 r., która została skierowana na ten adres, natomiast pozostała korespondencja kierowana do Strony nie była odbierana i na mocy art. 150 O.p. złożona została do akt sprawy ze skutkiem doręczenia.

Ponadto organ podniósł, iż w czasie pobytu w dniu 23 marca 2015 r. w organie podatkowym w celu zapoznania się z pismami kierowanymi do Skarżącego w czasie trwania zakończonego już postępowania podatkowego, na zapytanie o podanie aktualnego adresu zamieszkania i prowadzenia działalności gospodarczej Skarżący odmówił udzielenia odpowiedzi.

Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, iż również w pismach z dnia 30 marca 2015 r., tj. w odwołaniu i we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, Skarżący nie wskazał adresu, na który organ podatkowy powinien kierować bieżącą korespondencję. Natomiast na kopercie, w której zostały przez Skarżącego przesłane ww. pisma z dnia 30 marca 2015 r. wskazany został nadawca i adres: A. (tożsame z A. - uzgodnione ze Stroną, opisane w adnotacji służbowej z dnia 23.03.2015 r.) S., Al. [...], [...] W.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w W. wykazane fakty nie pozwalają na uznanie, iż przyczyną uchybienia terminowi do wniesienia odwołania jest nieskuteczne doręczenie decyzji pod adresem, który jak twierdzi Skarżący, nie jest miejscem jej zamieszkania.

Odnosząc się do przedstawionej argumentacji o pobycie Skarżącego poza granicami kraju w czasie, kiedy Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. skierował do Strony ww. decyzję, organ odwoławczy uznał, że w świetle poglądów doktryny oraz orzecznictwa nie można przyjąć, iż jest wystarczająca dla uprawdopodobnienia braku winy Skarżącego w uchybieniu temu terminowi.

Organ wyjaśnił, iż O.p. nakłada na stronę postępowania podatkowego oraz jej przedstawiciela lub pełnomocnika jedynie obowiązek zawiadamiania organu podatkowego o każdej zmianie swego adresu (art. 146 § 1) oraz zobowiązuje do ustanowienia pełnomocnika do sprawy doręczeń w razie wyjazdu za granicę na okres co najmniej 2 miesięcy (art. 147 § 1). Nie nakłada natomiast obowiązku zawiadamiania organu prowadzącego sprawę o czasowej nieobecności adresata pod wskazanym przez siebie adresem na krótszy okres. Organ wskazał, iż strona, która planuje wyjazd na krótszy okres może ustanowić pełnomocnika do doręczeń.

Dyrektor Izby Skarbowej odniósł się także do załączonej do wniosku kserokopii "listu od pana J. P. i od Sądu w R. w Wielkiej Brytanii" (w języku angielskim) oraz kserokopii biletu kupionego w dniu 28 stycznia 2015 r. celem wyjazdu do Anglii. W ocenie organu powyższe okoliczności świadczą, że wyjazd Skarżącego do Anglii był planowany i Skarżący planując wyjazd na krótszy okres mógł ustanowić pełnomocnika do doręczeń na podstawie art. 136 O.p. W ten sposób miał on możliwość zabezpieczenia własnych interesów w zakresie terminowego zrealizowania czynności procesowej, jaką było złożenie odwołania. Skarżący nie skorzystał jednak z tych uprawnień.

Organ zauważył, że Skarżący w dniu 13 stycznia 2015 r. odebrał postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] stycznia 2015 r., w którym organ podatkowy wyznaczył nowy przewidywany termin zakończenia postępowania podatkowego na dzień 6 lutego 2015 r. W związku z tym, w ocenie organu, Skarżący posiadał wiedzę o toczącym się postępowaniu i winien dołożyć należytej staranności, aby w tym postępowaniu uczestniczyć, chociażby poprzez osobę ustanowioną jako pełnomocnika do doręczeń, czego nie uczynił.

Organ zauważył, iż Skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz odwołanie w dniu 30 marca 2015 r. informując, że o istnieniu decyzji dowiedział się w dniu 23 marca 2015 r. w czasie osobistej wizyty w urzędzie skarbowym.

Według organu, mimo że Skarżący powołuje się na nieobecność w kraju w czasie doręczenia decyzji, tj. pobyt w Anglii, jako przyczynę uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od ww. decyzji to nie wskazał okresu, w jakim miał pobyt w Anglii miejsce.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. stwierdził, iż okoliczności przedstawione przez Skarżącego nie przemawiają za pozytywnym rozpatrzeniem wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] lutego 2015 r.

W skardze na powyższe postanowienie Skarżący wniósł o jego uchylenie w całości, zarzucając mu naruszenie:

1) art. 162 O.p. przez jego błędną wykładnię;

2) art. 120, 121, 122 123 O.p. przez ich niezastosowanie.

W uzasadnieniu wskazał, iż urząd nie zweryfikował w żaden sposób czy A. S. i A. S. to ta sama osoba, podczas gdy decyzja orzekająca o odpowiedzialności podatkowej za zaległość Spółki C. Sp. z o.o. z tytułu podatku od towarów i usług za okres od kwietnia do sierpnia 2012 r. wraz z odsetkami za zwłokę wydana została na A. S., legitymującego się paszportem węgierskim, natomiast w KRS jako członek zarządu figurował A. S., legitymujący się paszportem brytyjskim.

Podkreślił również, że mieszkanie w Warszawie przy ul. [...] zakupił w imieniu własnym, ale dla mamy, która tam mieszka. Nigdy jednak nie deklarował tego adresu jako adresu swojego miejsca zamieszkania, był tam jedynie czasowo zameldowany, co wynikało z powodów praktycznych, takich jak konieczność podpisania umów z dostawcami np. energii. Miał tam przez pewien czas zarejestrowaną działalność gospodarczą, ale decyzja o odpowiedzialności podatkowej nie tego dotyczyła, lecz odpowiedzialności Skarżącego jako członka zarządu spółki.

Zdaniem Skarżącego, całe postępowanie przeprowadzone zostało zaocznie, nigdy nie został wezwany do urzędu ani również do organu II instancji podczas rozpatrywania wniosku o przywrócenie terminu, co w ocenie Skarżącego jest sprzeczne z prawem i powoduje dla niego negatywne skutki prawne.

W ocenie Skarżącego, nie została zbadana kwestia upadłości spółki i jego rola w zgłoszeniu wniosku o upadłości. Niemożliwe również było ustanowienie pełnomocnika, jak sugeruje to urząd, ponieważ jedyną bliską osobą dla Skarżącego jest mama, która jest osobą starszą i niepełnosprawną.

Co istotne, zdaniem Skarżącego, w innych sprawach urzędnicy tego samego urzędu skarbowego kontaktowali się z nim mailowo lub telefonicznie. Gdyby więc zależało im na kontakcie, wykorzystaliby najprostszą ścieżkę. W tej sprawie jednak nikt się w ten sposób ze Skarżącym nie kontaktował. Skarżący podkreślił, że decyzji nie odebrał, bo przebywał wtedy w Anglii – wyjechał 22 lutego, a wrócił 15 marca 2015 r. Nieuwzględnienie tego faktu oznacza, zdaniem Skarżącego, że naruszono jego prawo do rzetelnego procesu sądowego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Kontroli Sądu poddano postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2015 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] lutego 2015 r. w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu i odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji.

Dopuszczalność ujęcia w jednym postanowieniu tych dwóch procesowych rozstrzygnięć nie budzi wątpliwości Sądu. Stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania jest kwestią pierwotną, kwestia przywrócenia terminu ma charakter wtórny, aktualizuje się bowiem dopiero w razie uznania, że do uchybienia terminu doszło.

Każde z tych rozstrzygnięć było kolejno przedmiotem analizy i oceny Sądu.

Podstawę do wydania postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania stwarza przepis art. 228 § 1 pkt 2 O.p. Obliguje on organ odwoławczy do wydania takiego postanowienia, gdy odwołanie zostało wniesione po terminie przewidzianym przez ustawę na jego wniesienie. Zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 O.p., odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie.

Warunkiem dopuszczalności wydania postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania jest więc ustalenie, że decyzja została doręczona, czyli weszła do obrotu. Stwierdzenie, że decyzja do obrotu nie weszła, musiałoby pociągać za sobą stwierdzenie niedopuszczalności odwołania, nie można bowiem prowadzić postępowania odwoławczego (również w jego wstępnym stadium) wobec decyzji, która do obrotu nie weszła, a więc w sensie prawnym nie istniała.

W rozpoznanej sprawie należało więc rozważyć przede wszystkim, czy decyzja organu I instancji została Skarżącemu skutecznie doręczona, a więc czy otworzył się termin na wniesienie odwołania.

W skardze zarzucono, że decyzja nie została prawidłowo doręczona, bowiem decyzję skierowano do A. S. legitymującego się paszportem węgierskim, a członkiem zarządu spółki C. był A. S. legitymujący się paszportem brytyjskim. Poza tym decyzję skierowano na niewłaściwy adres (W. ul. [...]), pod którym znajduje się mieszkanie zakupione wprawdzie przez Skarżącego, ale dla jego matki. Adres ten nigdy nie był przez Skarżącego deklarowany jako adres do doręczeń. Skarżący był tam zameldowany na pobyt czasowy, ale miało to związek z koniecznością podpisania umów z dostawcami mediów. Miał tam też zarejestrowaną działalność gospodarczą, ale sprawa niniejsza tego nie dotyczy, lecz odpowiedzialności Skarżącego jako członka zarządu spółki kapitałowej.

Sąd uznał, że zarzuty te nie zasługują na uwzględnienie, gdyż decyzja została skierowana do właściwej osoby i pod właściwy adres.

Sąd rozważył przede wszystkim, czy A. S. i A. S. to ta sama osoba i czy w związku z tym zaskarżone postanowienie nie zostało obarczone wadą błędu skierowania postanowienia do osoby nie będącej stroną w sprawie (art. 247 § 1 pkt 5 O.p. w związku z ar. 219 tej ustawy).

Jak wynika z akt sprawy, w decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] lutego 2015 r. o odpowiedzialności podatkowej za zaległości C. Sp. z o. o. z siedzibą w W. w zryczałtowanym podatku od towarów i usług za okres od kwietnia do sierpnia 2012 r. wskazano jako stronę A. S. (k. 158 akt administracyjnych). Do tak oznaczonej strony skierowano też zaskarżone postanowienie z dnia [...] czerwca 2015 r. (k. 24). Skargę natomiast wniósł A. S.. Osoba o tym imieniu i nazwisku złożyła również wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (30 marca 2015 r. – k. 12-13). Świadczy to, zdaniem Sądu, że osoba o nazwisku S., nosząca imię A./A. jest tą sama osobą, tyle że używającą zamiennie imienia A. lub A., które w istocie stanowi odpowiednik imienia A. w języku angielskim i węgierskim. Potwierdzają to dane wynikające z Systemu Rejestracji Centralnej "SeRCe" (k. 136-137) co do tej samej daty i miejsca urodzenia oraz imienia ojca i matki A. A. S.. Skarżący nie zaprzeczał temu w toku rozprawy przed tut. Sądem, a co więcej przyznał, że w dniu 23 marca 2015 r. w siedzibie organu I instancji odbyło się spotkanie, podczas którego kwestia ta stanowiła przedmiot wyjaśnień. W ich wyniku ustalono, że A. i A. S. to ta sama osoba (adnotacja z dnia 23 marca 2015 r.- k. 164).

Nie ma zatem wątpliwości, że decyzję organu I instancji i zaskarżone postanowienie skierowano do osoby będącej stroną w sprawie.

Druga poddana przez Sąd analizie kwestia dotyczyła odpowiedzi na pytanie, czy decyzję organu I instancji o odpowiedzialności podatkowej Skarżącego doręczono mu pod właściwym adresem.

Zgodnie z art. 145 § 1 O.p., pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Według art. 148 tej ustawy, pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy (§ 1). Pisma mogą być również doręczane: 1) w siedzibie organu podatkowego; 2) w miejscu pracy adresata - osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji (§ 2). W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w innych uzasadnionych przypadkach pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (§ 3).

Jak z tego wynika, zasadą jest doręczanie pism osobom fizycznym w ich miejscu zamieszkania.

Organy podatkowe poczyniły prawidłowe ustalenia w tym względzie przyjmując, że adresem miejsca zamieszkania Skarżącego była ul. [...] w W..

Jak wynika z pisma Wojewody M. z dnia 1 kwietnia 2014 r., skierowanego do organu I instancji w odpowiedzi na jego wystąpienie, A. S. zameldowany był pod tym adresem na pobyt stały (k. 113). Taki sam adres figuruje w Systemie Rejestracji Centralnej "SeRCe" jako miejsce prowadzenia działalności gospodarczej (ważne od 15 maja 2014 r. – k. 136).

To wystarczało, zdaniem Sądu, dla uznania, że miejscem zamieszkania Skarżącego jest ul. [...] w W. i że tam należało dokonywać doręczeń.

Nie zmienia tej oceny fakt, że tylko część pism kierowanych pod ten adres Skarżący odbierał osobiście. Część pism była awizowana i zwrócono je nadawcy, jednak o zamieszkaniu Skarżącego pod tym adresem świadczy m.in. okoliczność, że w dniu 13 stycznia 2015 r. odebrał on postanowienie organu I instancji z dnia [...] stycznia 2015 r. o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy (postanowienie wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru - k. 144).

Należało więc przyjąć, że zaskarżona decyzja skierowana pod ten sam adres została doręczona, tyle że w drodze fikcji prawnej (art. 150 § 1 O.p.).

Zgodnie z art. 150 O.p., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) – w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę (§ 1). Adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni (§ 1a). Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 2).

Dowodem na okoliczność, że w sposób prawidłowy skorzystano z tego sposobu doręczenia, a co za tym idzie – że doręczenie było skuteczne, jest zwrotne potwierdzenie odbioru. W przypadku powoływania się przez organ na doręczenie w trybie art. 150 O.p., z tzw. zwrotki musi wynikać: 1) jaka była przyczyna, z powodu której nie dokonano doręczenia w trybie art. 148 § 1 i art. 149 o.p.; 2) że zawiadomienie o przesyłce dwukrotnie umieszczono w jednym z miejsc wymienionych w art. 150 § 2 o.p. oraz 3) że upłynął 14-dniowy termin przechowywania przesyłki (wyrok WSA w Łodzi z dnia 1 sierpnia 2013 r., III SA/Łd 231/13, CBOSA).

Znajdujące się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji organu I instancji (k. 150) spełnia te wymagania. Wynika z niego, że nie było możliwe doręczenie w sposób przewidziany w art. 148 i 149 O.p. (adresat nieobecny), że przesyłkę dwukrotnie awizowano i że termin 14 dniowy na podjęcie przesyłki upłynął z dniem 26 lutego 2015 r.

Od dnia następnego rozpoczął zatem bieg termin 14 dniowy na wniesienie odwołania, który zakończył się w dniu 12 marca 2015 r., stosownie do zasad obliczania terminów określonych w dniach. Zgodnie bowiem z art. 12 § 1 O.p., jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu.

W sprawie jest niesporne, że termin na wniesienie odwołania zakończył bieg w czasie, kiedy Skarżący przebywał za granicą. Skarżący podkreślał, że wyjechał 22 lutego, a wrócił 15 marca 2015 r.

Powstaje pytanie, czy okoliczność ta może być uznana za uzasadniającą przywrócenie terminu.

Zgodnie z art. 162 O.p., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3). Przepisy § 1-3 stosuje się do terminów procesowych (§ 4).

Jak z tego wynika, warunkiem przywrócenia terminu jest łączne spełnienie 4 przesłanek: 1) złożenie wniosku o przywrócenie terminu; 2) dochowanie 7 dniowego terminu od ustania przyczyny uchybienia terminu; 3) dopełnienie wraz z wnioskiem czynności, dla której ustanowiony był termin oraz 4) uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu.

Zdaniem Sądu, ostatnia z tych przesłanek nie została spełniona przez Skarżącego, co oznacza, że organ odwoławczy zasadnie przywrócenia terminu odmówił.

W orzecznictwie podkreśla się, że przywrócenie terminu wyklucza każdy rodzaj winy. Usprawiedliwiają je okoliczności nagłe, nieprzewidwywalne, takie, których człowiek dbający należycie o swoje interesy nie mógł przewidzieć i im zapobiec (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2014 r. II FSK 1779/12, CBOSA).

W rozpoznanej sprawie Skarżący przyznał, że wyjechał za granicę z uwagi na wezwanie go do złożenia zeznań w toczącym się procesie sądowym. Jak sam podał, proces rozpoczął się 26 stycznia 2015 r. Na potwierdzenie tego faktu Skarżący załączył kserokopię listu od J. P. i z Sądu w R. w Wielkiej Brytanii oraz bilet kupiony 28 stycznia 2015 r. na wyjazd do Anglii celem stawienia się w dniu 22 lutego 2015 r. w Sądzie.

Wynika z tego, że wyjazd za granicę nie był związany ze zdarzeniem nagłym, lecz przeciwnie – miał charakter planowany.

Po drugie, Skarżący musiał liczyć się z tym, że w okresie jego nieobecności w miejscu zamieszkania w Polsce zostanie zakończone postepowanie w sprawie jego odpowiedzialności jako członka zarządu. Należy przypomnieć, że w dniu 13 stycznia 2015 r. odebrał on osobiście przesyłkę w postaci postanowienia organu I instancji z dnia [...] stycznia 2015 r. o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy (k. 144). Wynikało z niego, że termin zakończenia postępowania wyznaczono na 6 lutego 2015 r.

Zdaniem Sądu, zaplanowany wcześniej wyjazd za granicę po otrzymaniu od organu podatkowego informacji, że w tym czasie zostanie zakończone postępowanie podatkowe wyklucza możliwość uznania, że Skarżący nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.

Należycie dbający o własne interesy podatnik powinien w takich warunkach bądź ustanowić pełnomocnika, przynajmniej do doręczeń, bądź wystąpić o doręczenie w drodze elektronicznej, bądź chociażby poinformować organ podatkowy o nieobecności w tym czasie w kraju.

Wprawdzie przepis art. 147 § 1 O.p. przewiduje, że strona obowiązana jest do ustanowienia pełnomocnika do spraw doręczeń w razie wyjazdu za granicę na okres co najmniej 2 miesięcy, jednak nie wyklucza to możliwości ustanowienia takiego pełnomocnika w razie wyjazdu za granicę na okres krótszy. Ma to w znaczenie szczególne w okolicznościach, gdy podatnik wie, że toczy się postępowanie podatkowe i że musi on w tym czasie wyjechać za granicę, a więc gdy przy zachowaniu minimum staranności może przewidzieć, że przesyłka może nadejść podczas jego nieobecności.

Skarżący podnosił, że nie miał w Polsce nikogo, kogo mógłby ustanowić pełnomocnikiem, bowiem jedyną bliską mu osobą jest mama, ale jest to osoba starsza i niepełnosprawna.

Sąd zauważa, że to nie uwalnia Skarżącego od odpowiedzialności za uchybienie terminu. Pełnomocnikiem nie musi być osoba bliska.

Poza tym, nawet gdy z jakichś przyczyn pełnomocnika nie mógł, lub nie chciał ustanowić, mógł skorzystać z doręczenia za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Zgodnie z art. 144a § 1a O.p., doręczenie pism następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną, jeżeli strona spełni jeden z następujących warunków: 1) złoży podanie w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu podatkowego lub portal podatkowy; 2) wniesie o doręczenie za pomocą środków komunikacji elektronicznej i wskaże organowi podatkowemu adres elektroniczny; 3) wyrazi zgodę na doręczanie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej i wskaże organowi podatkowemu adres elektroniczny (§ 1). § 1b. Strona ma prawo do rezygnacji z doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej. W takim przypadku organ podatkowy doręcza pismo w sposób określony dla pisma w formie innej niż forma dokumentu elektronicznego.

Również i tego Skarżący nie uczynił.

Wszystko to sprawia, zdaniem Sądu, że Skarżący nie dochował minimum staranności w zachowaniu terminu. Planowany wyjazd za granicę w toku postępowania i po otrzymaniu od organu informacji, kiedy planowane jest zakończenie tego postępowania nie może być uznane za niezawinione przez Skarżącego.

Skarżący informował wprawdzie, że organ podatkowy miał jego adres e-mail oraz że w innych sprawach kontaktowano się z nim telefonicznie, jednak niezasadnie, zdaniem Sądu, oczekiwał od organów, że bez jakiejkolwiek z jego strony inicjatywy będą poszukiwały "najprostszej ścieżki" kontaktu. Problem w tym, że polskie przepisy o doręczeniach mają charakter sformalizowany, doręczenie – dla swej skuteczności – musi więc być dokonane w sposób przewidziany w tych przepisach. Wszelkie nieformalne sposoby kontaktu (e-maile bez wniosku o doręczenie drogą elektroniczną, czy kontakt telefoniczny) nie są niedopuszczalne, ale nie mają skutku wiążącego. Dlatego też niewysłanie do Skarżącego maila z prośbą o kontakt do organu, czy brak próby kontaktu telefonicznego ze Skarżącym, nie oznacza uchybienia przez organy przepisom prawa.

Nie doszło tym samym do naruszenia prawa do rzetelnego procesu (art. 45 Konstytucji, art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności), nie doszło też do naruszenia wynikającej z art. 2 Konstytucji zasady sprawiedliwości proceduralnej, czyli sprawiedliwej procedury przedsądowej (w tym przypadku podatkowej).

W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.).