Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 130/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 25
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 101 ust. 1, art. 59 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 115 poz 728
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Wiśniewska (spr.) Sędziowie sędzia NSA Janina Antosiewicz sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Protokolant asystent sędziego Anna Pośpiech - Kłak po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy B. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy B. a Wójtem Gminy R. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku Z. S. w sprawie umieszczenia w domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Wójta Gminy R. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy B. wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2010 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy nim a Wójtem Gminy R., który z organów jest właściwy do rozpatrzenia wniosku Z. S. z dnia [...] maja 2010 r. o umieszczenie go w domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. przekazał Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w B. wniosek Z. S. o umieszczenie go w domu pomocy społecznej.

Ponadto zarzucono, że powyższe postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 101 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), ponieważ właściwym do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku jest Wójt Gminy R. W postanowieniu tym organ powołał się błędnie na art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zamieszkania tej osoby na pobyt stały, gdyż Z. S. nie można uznać za bezdomnego w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, bowiem jest on zameldowany na pobyt czasowy (od dnia [...] sierpnia 2009 r. do dnia [...] sierpnia 2011 r. - 730 dni) u matki, w lokalu mieszkalnym położonym w miejscowości K. [...], Gmina R. Przyjąć zatem należy, że zamieszkuje on w lokalu mieszkalnym w rozumieniu ustawy o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy, a tym samym nie posiada statusu osoby bezdomnej.

W tym stanie, podstawę do rozstrzygnięcia właściwości organów powinien stanowić art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Z uwagi zaś na to, że ustawa o pomocy społecznej nie wyjaśnia pojęcia "miejsca zamieszkania", zastosowanie będzie miał art. 25 Kodeksu cywilnego. Przepis ten wskazuje, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.

Z. S. wprawdzie zamieszkiwał na terenie Gminy B. w okresie od dnia [...] lutego 1996 r. do dnia [...] czerwca 1999 r. i był zameldowany na pobyt czasowy w S. (od dnia [...] maja 1998 r. do dnia [...] października 1999 r.) oraz w innych miejscach, ale od sierpnia 2009 r. stale mieszka w miejscowości K. [...], Gmina R., u swojej matki, która wraz z najbliższą rodzinną sprawuje nad nim opiekę.

W ocenie Wójta Gminy B. powyższe prowadzi do wniosku, że organem właściwym do skierowania Z. S. do domu pomocy społecznej jest Wójt Gminy R.

W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy R. wniósł o wskazanie Wójta Gminy B. jako właściwego do rozpoznania wniosku Z. S. o umieszczenie go w domu pomocy społecznej.

Organ stwierdził, że Z. S. nie posiada stałego miejsca zameldowania, zaś aktualnym jego miejscem pobytu i zameldowania czasowego (od dnia [...] sierpnia 2009 r.) jest miejscowość K., Gmina R. Nie ulega przy tym wątpliwości, że ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały miał na terenie Gminy B.

Odnosząc się do argumentacji przytoczonej przez Wójta Gminy B., kwestionującej uznanie Z. S. za osobę bezdomną, Wójt Gminy R. podniósł, że okoliczności sprawy nie wskazują na fakt zamieszkania wnioskodawcy, a jedynie na jego pobyt o zamierzonym charakterze czasowym. Stosownie zaś do art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) pobytem czasowym jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, pod innym adresem. W przedmiotowej sprawie należało zatem uznać, że Z. S. przebywa u matki bez zamiaru stałego pobytu, co wyklucza uznanie Gminy R. za jego miejsce zamieszkania w rozumieniu art. 25 Kodeksu cywilnego. Świadczy o tym również fakt, że matka – A. S. - przygarnęła syna Z. na wyraźną prośbę Miejsko -gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W., gdzie ostatnio przebywał. Nie została ona wówczas poinformowana o złym stanie psychicznym syna. Meldunek czasowy ułatwił jedynie dostęp do placówek służby zdrowia.

Wskazując na powyższe, zdaniem Wójta Gminy R., właściwym do rozpatrzenia wniosku Z. S. o skierowanie do domu pomocy społecznej jest Wójt Gminy B.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwaną dalej: "P.p.s.a.") sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość powstałe między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, jeżeli odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami jednostek rządowych.

Przez spory, o których mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć sytuacje, w których przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny), względnie dochodzi między tymi organami do sporu negatywnego, tj. każdy z organów uważa się za niewłaściwy.

Z takim właśnie negatywnym sporem o właściwość między dwoma organami samorządu terytorialnego mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem żaden z organów nie uznaje swojej kompetencji do rozpoznania wniosku Z. S. o skierowanie go do domu pomocy społecznej.

Zaznaczyć należy, że właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Natomiast decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwy dla osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej – art. 59 ust. 1 tej ustawy.

Ustawa o pomocy społecznej nie zawiera definicji "miejsca zamieszkania", należy zatem posłużyć się legalną definicją tego pojęcia zawartą w art. 25 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem, miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.

Zgromadzony w aktach administracyjnych materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie, że Z. S., w związku z występującą potrzebą zaopiekowania się nim, został zabrany przez matkę z dotychczasowego miejsca zamieszkania na terenie Gminy B., na teren Gminy R., gdzie ta zamieszkuje. Jak wynika z zaświadczeń lekarskich oraz kart informacyjnych leczenia szpitalnego, Z. S. jest osobą nieuleczalnie chorą z rozpoznaniem ograniczonego zaburzenia katatonicznego (jak w schizofrenii z rozpadem osobowości), uszkodzeniem mózgu, a rokowania co do poprawy stanu psychicznego są niepomyślne. Wymaga on pielęgnacji i stałej opieki jako osoba niepełnosprawna.

Stan jego zdrowia i konieczność opieki ze strony najbliższych pozwala na przyjęcie, że przebywa on na terenie Gminy R. z zamiarem stałego pobytu i tu jest jego centrum życiowe.

Wobec powyższego - na podstawie art. 4 i art. 15 §1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a. -należało wskazać Wójta Gminy R. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku Z. S. o skierowanie go do domu pomocy społecznej.