Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 496/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2018-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 10 ust. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 2137
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jedn.
article: art. 7, art. 9, art. 61a, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 5 ust. 5, par. 13m ust. 1-  3,
journal: Dz.U. 2015 poz 187
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.) Sędzia WSA Felicja Kajut po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 października 2018 r. sprawy ze skargi W. K. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia 28 maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania pomocy finansowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 20 listopada 2017 r. W. K. (zwany dalej "wnioskodawcą", "stroną" albo "skarżącym") złożył do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej jako: "ARiMR") kopię protokołu z dnia 6 października 2017 r. z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego (zwany dalej: "protokołem z oszacowania szkód"). Z protokołu wynikało, że w następstwie przeprowadzonej w dniu 15 września 2017 r. lustracji gospodarstwa rolnego należącego do wnioskodawcy stwierdzono wystąpienie szkód powstałych w wyniku deszczu nawalnego w dniach 20 – 22 sierpnia 2017 r. Złożona przez wnioskodawcę kopia protokołu nie zawierała podpisu wojewody potwierdzającego wystąpienie szkód.

Następnie w dniu 8 grudnia 2017 r. W. K. wysłał za pośrednictwem urzędu pocztowego do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] pismo, w którym sformułował żądanie zapłaty za straty w uprawie jęczmienia. Do pisma wnioskodawca dołączył kopię opisanego wyżej protokołu z dnia 6 października 2017 r. z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego. Przedstawiona przez wnioskodawcę kopia protokołu zawierała złożony w dniu 19 października 2017 r. podpis osoby działającej z upoważnienia Wojewody [...], która to osoba potwierdziła wystąpienie szkód powstałych w wyniku deszczu nawalnego w dniach 20 – 22 sierpnia 2017 r.

W dniu 8 grudnia 2017 r. W. K. pismo z żądaniem wypłaty oraz kopią powyżej opisanego protokołu wysłał również do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...].

Korespondencja kierowana do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (pismo wnioskodawcy z żądaniem wypłaty środków wraz z kopią protokołu oszacowania szkód w gospodarstwie) została przekazana do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] w dniu 20 grudnia 2017 r. Do Biura Powiatowego ARiMR w [...] wskazana korespondencja wpłynęła w dniu 22 grudnia 2017 r.

W pismach z dnia 9 i 15 stycznia 2018 r. skierowanych do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] W. K. wniósł o wydanie decyzji w sprawie wypłaty zgodnie z protokołem oszacowania szkód.

Pismami z dnia 29 grudnia 2017 r. oraz z dnia 11 i 18 stycznia 2018 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] poinformował W. K., że pomoc dla producenta rolnego, który poniósł szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w sierpniu 2017 r. deszczu nawalnego jest przyznawana na wniosek tego producenta złożony w terminie do dnia 31 października 2017 r. Z uwagi na to, że wnioskodawca nie złożył stosownego wniosku w terminie do jakiejkolwiek z jednostek organizacyjnych ARiMR brak było podstaw do wydania decyzji.

Postanowieniem z dnia 1 lutego 2018 r. nr [...] wydanym na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257; dalej w skrócie jako "k.p.a.") w związku z § 13m ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 187, ze zm., dalej jako: "rozporządzenie w sprawie zadań ARiMR") Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przyznania pomocy producentowi rolnemu, który poniósł szkody w uprawach rolnych, lasach lub w budynkach służących do prowadzenia przez niego działalności rolniczej, spowodowane wystąpieniem w sierpniu 2017 r. huraganu, deszczu nawalnego lub gradu, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich.

W uzasadnieniu wydanego postanowienia organ wskazał jakie dokumenty i pisma zostały przez wnioskodawcę złożone do różnych jednostek organizacyjnych ARiMR w okresie listopad 2017 – styczeń 2018. Organ wyjaśnił, że zgodnie z § 13m ust. 3 rozporządzenia w sprawie zadań ARiMR, termin składania wniosków na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej został zakreślony do dnia 31 października 2017 r. Z uwagi na fakt, że wnioskodawca nie złożył wniosku w ustawowym terminie, organ odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przyznania pomocy finansowej.

W zażaleniu na powyższe postanowienie W. K. podniósł, że odmowa wszczęcia postępowania w sprawie przyznania pomocy finansowej jest bezzasadna, gdyż skarżący protokół z oszacowania szkód odebrał w [...] z opóźnieniem nie wynikającym z jego winy. Skarżący wskazał, że błąd popełnili urzędnicy ośrodka doradztwa rolniczego, Urzędu Gminy w [...], ARiMR oraz Wojewody [...]. W ocenie skarżącego osoby te wykazały się niekompetencją oraz nieznajomość przepisów prawa.

Postanowieniem z dnia 28 maja 2018 r. nr [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a., art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 2137) w zw. z § 13m rozporządzenia w sprawie zadań ARiMR, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] utrzymał w mocy zakwestionowane postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wydanego postanowienia organ przytoczył dotychczasowy przebieg zdarzeń, w tym treść składanych przez wnioskodawcę pism.

Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że w świetle § 13m ust. 3 rozporządzenia w sprawie zadań ARiMR pomoc finansowa producentowi rolnemu, który poniósł w sierpniu 2017 r. szkody w uprawach rolnych, lasach lub w budynkach służących do prowadzenia przez niego działalności rolniczej, spowodowane wystąpieniem huraganu, deszczu nawalnego lub gradu jest przyznawana w drodze decyzji kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego, na wniosek tego producenta rolnego złożony w terminie do dnia 31 października 2017 r. na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej.

Organ wskazał, że strona nie złożyła wniosku o przyznanie pomocy finansowej i tym samym nie zachowała powyższego terminu. Strona złożyła jedynie protokół z oszacowania szkód z dnia 6 października 2017 r. do:

- Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] w dniu 20 listopada 2017 r;

- Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] w dniu 14 grudnia 2017 r., który to protokół został następnie przekazany zgodnie z właściwością do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] w dniu 19 grudnia 2017 r.;

- Kierownika Biura Powiatowego ARiMR dla Powiatu [...] w siedzibą w [...] w dniu 8 grudnia 2017 r., który to protokół został następnie przekazany zgodnie z właściwością do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] w dniu 20 grudnia 2018 r.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że protokół z oszacowania szkód nie jest dokumentem, który inicjuje procedurę wszczęcia postępowania w sprawie przyznania pomocy finansowej. Zgodnie z § 13m ust. 5 rozporządzenia, do wniosku dołącza się między innymi kopię protokołu oszacowania szkód. Wskazany protokół jest więc dokumentem dodatkowo wymaganym. Warunkiem skorzystania z pomocy jest złożenie wniosku w zakreślonym terminie, czyli do dnia 31 października 2017 r. Termin ten jest z kolei terminem materialnym. Niezachowanie wskazanego terminu powoduje zaś, iż nie ma przedmiotu postępowania (uzyskanie prawa do pomocy finansowej) i postępowanie nie może być wszczęte. Zdaniem organu, strona mogła złożyć w terminie wniosek bez wymaganych dokumentów dodatkowych, co skutkowałoby wszczęciem postępowania w sprawie przyznania pomocy finansowej. Przed wydaniem decyzji właściwy w sprawie organ wezwałby stronę do usunięcia braków. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja jednakże nie nastąpiła.

W konsekwencji, organ odwoławczy stanął na stanowisku, że organ pierwszej instancji prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w sprawie.

W. K. zaskarżył postanowienie organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o jego uchylenie i wypłatę należnych świadczeń.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Pismem z dnia 8 października 2018 r. ustanowiony dla skarżącego w ramach prawa pomocy pełnomocnik z urzędu podniósł zarzuty naruszenia:

- art. 61a k.p.a. poprzez odmowę wszczęcia postępowania wobec złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie pomocy po upływie terminu określonego w § 13m ust. 5 rozporządzenia w sprawie realizacji zadań ARiMR, mimo iż na dzień 31 października skarżący, nie ze swojej winy, nie dysponował dokumentem wymaganym do złożenia wniosku;

- art. 7 k.p.a. i 77 § 1 k.p.a. oraz 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie, czy skarżącemu w dniu złożenia wniosku i w podanych okolicznościach faktycznych przysługiwałaby inna pomoc, której udzielenie leżało w kompetencji organu;

- art. 8 i 9 k.p.a. poprzez nieudzielenie wyjaśnienia, iż pomimo przekroczenia terminu skarżącemu przysługiwałaby pomoc na innej podstawie;

- § 3 ust. 1 pkt 3 oraz § 5 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jak i rozporządzenia Komisji (UE) nr 702/2014 z dnia 25 czerwca 2014 r. uznającego niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej poprzez jego niezastosowanie i niezaproponowanie skarżącemu pomocy na podstawie przywołanych przepisów pomimo wystąpienia deszczu nawalnego który zniszczył 90% średniej rocznej produkcji.

W uzasadnieniu pisma stanowiącego uzupełnienie skargi pełnomocnik skarżącego podniósł, że skarżący złożył organowi protokół szkód wraz z pismem, w którym prosi o "wypłatę". Jak sam jednak wskazał, nie mógł stosownych dokumentów przedłożyć w wymaganym terminie albowiem na dzień upływu terminu złożenia wniosku nie dysponował protokołem szacowania szkód podpisanym przez Wojewodę, którego podpis był obligatoryjny. W protokole wskazano, iż według Komisji kwota obniżenia dochodu w produkcji rolnej w wyniku deszczu nawalnego wyniosła 90% średniej rocznej produkcji.

Zdaniem pełnomocnika, skarżącemu przysługiwało prawo wnioskowania o pomoc na co najmniej trzech podstawach prawnych: § 13 lub § 2 rozporządzenia w sprawie zadań ARiMR w zw. z art. 4 ust. 6 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz art. 25 rozporządzenia Komisji (UE) nr 702/2014 z dnia 25 czerwca 2014 r. W wypadku stwierdzenia przekroczenia terminu, organ obowiązany był do rozpatrzenia także innych form pomocy, tym bardziej, że strona jest osobą nieposiadającą specjalistycznej wiedzy prawnej w zakresie możliwych do uzyskania form pomocy. Organ tymczasem w ogóle nie rozważał, czy skarżącemu przysługuje jakikolwiek inny tytuł do pomocy finansowej, skupiając się jedynie na kwestiach związanych z terminowością złożonego protokołu. Obowiązkiem organu jest rozważenie (przy uwzględnieniu słusznego interesu strony oraz dbałości, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa) wszystkich możliwych środków dopuszczonych przepisami prawa służących należytemu załatwieniu sprawy. Treść wniosku w niniejszej sprawie, zdaniem pełnomocnika, z całą pewnością wskazuje, iż strona nie orientuje się w przysługujących mu planach pomocowych i oczekuje od organu dobrania planu do jego sytuacji. Pełnomocnik skarżącego powołał się w tym zakresie na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 maja 2018 r. (sygn. akt III SA/Wr 130/18).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej w skrócie jako "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas w zależności od rodzaju naruszenia uchyla zaskarżone postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza jego nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżone postanowienie może ulec uchyleniu wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Należy w tym miejscu wskazać, że kontrola legalności zaskarżonego postanowienia została dokonana w trybie uproszczonym. Zgodnie bowiem z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest w rozpatrywanej sprawie postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia pomocy finansowej skarżącemu (producentowi rolnemu), który poniósł szkody w uprawach rolnych, lasach lub budynkach służących do prowadzenia przez niego działalności rolniczej, spowodowane wystąpieniem w sierpniu 2017 r. huraganu, deszczu nawalnego lub gradu. Zdaniem organów orzekających odmowa wszczęcia postępowania była uzasadniona z uwagi na to, że skarżący nie złożył właściwego wniosku w przewidzianym przez prawo terminie. Z kolei zdaniem skarżącego, niedochowanie terminu nastąpiło na skutek okoliczności, za które nie ponosi winy. Nadto, pomimo przekroczenia określonego przez prawo terminu do złożenia wniosku o udzielenie pomocy organ zobowiązany był rozważyć czy skarżącemu nie przysługuje jakikolwiek inny tytuł do pomocy finansowej.

Oceniając argumentację obydwu stron Sąd uznał, że rację przyznać należy organom administracji publicznej.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z § 13m ust. 1 rozporządzenia w sprawie zadań ARiMR Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa, rozwoju wsi, rynków rolnych i przetwórstwa produktów rolnych, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu, któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, i który poniósł szkody w uprawach rolnych, lasach lub w budynkach służących do prowadzenia przez niego działalności rolniczej, spowodowane wystąpieniem w sierpniu 2017 r. huraganu, deszczu nawalnego lub gradu, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, a który jest mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika nr 1 do rozporządzenia nr 702/2014. Z kolei zgodnie z § 13m ust. 3 ww. rozporządzenia, pomoc, o której mowa w ust. 1, jest przyznawana, w drodze decyzji kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego, na wniosek tego producenta rolnego złożony w terminie do dnia 31 października 2017 r. na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej.

Zdaniem Sądu organy właściwie wywiodły, że termin określony w § 13m ust. 3 wskazanego wyżej rozporządzenia ma charakter materialny. W nawiązaniu do stanowiska organu należy przypomnieć, że ogólnie terminy dzieli się na materialne i procesowe. Terminem materialnym jest okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków jednostek w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnego. Terminem procesowym jest z kolei okres do dokonania czynności procesowej przez podmioty postępowania lub uczestników postępowania. Terminy procesowe można klasyfikować stosując różne kryteria np. kryterium podmiotowe, czy kryterium źródła ustanowienia terminu. Można więc wyróżnić terminy dla czynności procesowych stron i uczestników postępowania i terminy dla czynności organu prowadzącego postępowanie. Przy uwzględnieniu kryterium źródła terminów, terminami procesowymi są terminy ustawowe i terminy wyznaczone przez organ prowadzący postępowanie. Terminy kierowane do stron i uczestników postępowania mają charakter prekluzyjny w tym znaczeniu, że uchybienie terminowi powoduje bezskuteczność czynności procesowej strony lub uczestnika. Terminy procesowe dla czynności organu lub sądu nie wywołują takich skutków prawnych. Służą zapewnieniu sprawności postępowania i w związku z tym są określane jako terminy porządkowe lub instrukcyjne. W przeciwieństwie do terminów materialnych, uchybienie tym terminom nie powoduje bezskuteczności czynności procesowej organu.

Natomiast upływ określonego w regulacjach normatywnych terminu materialnego powoduje wygaśnięcie prawa do skutecznego wystąpienia z żądaniem wszczęcia postępowania. Termin ten, w odróżnieniu od terminu procesowego, nie podlega bowiem przywróceniu.

Oczywistym jest wskazanie, że naruszenie powyższego terminu materialnego (w realiach sprawy 31 października 2017 r.) powinno skutkować odmową wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Przepis ten stanowi bowiem, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Zawarte w art. 61a § 1 k.p.a. pojęcie "innych uzasadnionych przyczyn", z powodu których postępowanie nie może być wszczęte, utożsamia się bowiem z okolicznościami, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sprawy, w której prowadzone jest już postępowanie, wydano w sprawie rozstrzygniecie albo brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia zgłoszonego żądania. Innym uzasadnionym przypadkiem uzasadniającym odmowę wszczęcia postępowania administracyjnego jest złożenie wniosku o wszczęcie postępowania po określonym w przepisach prawa terminie na jego złożenie (zob. w tej materii m.in.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 2671/13 oraz wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 kwietnia 2018 r.; sygn. akt VIII SA/Wa 166/18; z dnia 22 marca 2018 r.; sygn. akt VIII SA/Wa 88/18 oraz z dnia 21 marca 2018 r.; sygn. akt VIII SA/Wa 56/18; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że bezspornym jest, że skarżący nie złożył wniosku o przyznanie pomocy finansowej na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej, natomiast kserokopia protokołu z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego, która wpłynęła do Biura Powiatowego w [...] po terminie, to jest w dniu 20 listopada 2017 r., nie stanowi wniosku w rozumieniu § 13m ust. 3 rozporządzenia w sprawie zadań ARiMR. Świadczy o tym również treść § 13m ust. 5 pkt 1 rozporządzenia, zgodnie z którym, do wniosku dołącza się m.in. kopię protokołu oszacowania szkód, o którym mowa w § 5 ust. 5. Protokół oszacowania szkód, zgodnie z § 5 ust. 5, określa zakres i wysokość szkód oszacowanych przez komisję powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkód. Tym samym warunkiem koniecznym ubiegania się o wnioskowaną pomoc było złożenie przez rolnika wniosku w prawidłowej formie i z zachowaniem terminu. W aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek wniosku skarżącego złożonego na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej.

Należy w tym miejscu podkreślić, że wystąpienie negatywnych dla producentów rolnych zdarzeń atmosferycznych w sierpniu 2017 r. było faktem powszechnie znanym (zob. art. 106 § 4 p.p.s.a.). W tej samej kategorii należy postrzegać znane Sądowi z urzędu informacje w przedmiocie pomocy dla rolników w tym informację o możliwości składania wniosków na stronie internetowej ARiMR, pod adresem: http://www.arimr.gov.pl/aktualnosci/artykuly/rolnicy-ktorzy-poniesli-straty-wskutek sierpniowych-nawalnic-moga-skladac-wnioski-o-pomoc.html. W artykule tym, który został upubliczniony na stronie internetowej ARiMR 2 października 2017 r. podano (wytłuszczonym drukiem) termin składania stosowanych wniosków (31 października 2017 r.), odnośnik do formularza wniosku, a także wszelkie inne informacje potrzebne producentowi rolnemu, który ubiegał się o przedmiotową pomoc. Należy ponadto zauważyć, że określenie terminu składania wniosków na dzień 31 października 2017 r. (pierwotny termin 30 września 2017 r.) nastąpiło na skutek zmiany § 13m ust. 3 rozporządzenia w sprawie zadań ARiMR. Zmiana ta została dokonana rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 29 września 2017 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2017 r., poz. 1818). Wskazane rozporządzenie zmieniające zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw z dnia 29 września 2017 r. pod wskazaną wyżej pozycją 1818.

Powyższe informacje świadczą o tym, że każdy rolnik miał możliwość dotarcia do informacji o sposobie złożenia wniosku o przyznanie pomocy, w tym do informacji dotyczących formy wniosku oraz obowiązującego w tej materii terminu. Gdyby skarżący dochował należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw nie miałby problemu z dochowaniem wszelkich warunków formalnych determinujących wszczęcie postępowania w przedmiocie żądanej pomocy.

Z akt przedstawionych Sądowi nie wynika, że na dzień upływu terminu do złożenia wniosku skarżący nie dysponował fizycznie protokołem oszacowania szkód podpisanym przez wojewodę, względnie przez upoważnionego przez ten organ pracownika. Z analizy treści protokołu oszacowania szkód wynika jedynie, że Zastępca Dyrektora Wydziału Infrastruktury Rolnictwa i Rozwoju Regionalnego K. K., jako osoba upoważniona przez Wojewodę [...], złożyła wymagany podpis na protokole w dniu 19 października 2017 r. Kwestia ta nie ma przy tym fundamentalnego znaczenia dla oceny prawidłowości wydanych w sprawie postanowień skoro żadnego z pism skarżącego kierowanych do różnych jednostek organizacyjnych ARiMR nie można uznać za wniosek o przyznanie pomocy, o którym mowa w § 13 ust. 3 rozporządzenia. Skoro zaś termin określony w § 13m ust. 3 wskazanego rozporządzenia jest terminem materialnym (prekluzyjnym - który nie podlega przywróceniu) nie ma w rozpatrywanej sprawie podstaw do oceny przyczyn uchybienia terminowi przez skarżącego. Bez wpływu na wynik sprawy pozostaje więc kwestia braku faktycznej wiedzy skarżącego o terminie złożenia wniosku, czy dochowania przez ARiMR obowiązku informowania o terminie, o którym mowa w § 13m ust. 3 wskazanego rozporządzenia.

W reasumpcji powyższych rozważań uznać tym samym należy, że zarzut naruszenia art. 61a k.p.a. jest nieuzasadniony.

Co do zarzutu dotyczącego konieczności rozważenia przez organ z urzędu wszystkich możliwych form pomocy należy generalnie podnieść, że istotnym elementem każdego podania (wniosku) jest określenie żądania oraz jego zakresu. Jeżeli jego treść nie jest jasna, to dopiero wtedy obowiązkiem organu jest wyjaśnienie jaka jest rzeczywista wola wnioskodawcy, zgodnie z wymogiem określonym w art. 7 k.p.a.

Należy w tym miejscu wskazać, że wspomniany wcześniej § 13m umożliwiający udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, który poniósł szkody w uprawach rolnych, lasach lub w budynkach służących do prowadzenia działalności rolniczej został dodany do rozporządzenia w sprawie zadań ARiMR z dniem 30 września 2017 r. W treści tej regulacji zapisano wprost, że chodzi o szkody spowodowane wystąpieniem w sierpniu 2017 r. (podkreślenie Sądu) huraganu, deszczu nawalnego lub gradu, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich. Analizując akta rozpatrywanej sprawy, w tym treść pism składanych do różnych jednostek organizacyjnych ARiMR należy obiektywnie wywnioskować, że skarżący nie podjął działań ukierunkowanych na przyznanie jakiejkolwiek pomocy w uprawach lecz pomocy finansowej skorelowanej ze stratami poniesionymi w uprawach w następstwie deszczu nawalnego w sierpniu 2017 r. Potwierdza to bezsprzecznie treść protokołu, w którym zapisano, że w następstwie przeprowadzonej w dniu 15 września 2017 r. lustracji gospodarstwa rolnego należącego do skarżącego stwierdzono wystąpienie szkód powstałych w wyniku deszczu nawalnego w dniach 20 – 22 sierpnia 2017 r.

Mając na uwadze okoliczności faktyczne związane z datą powstania strat w gospodarstwie skarżącego uznać należy, że w realiach sprawy nie mogło być mowy o ewentualnym udzieleniu pomocy na podstawie § 13 wskazanego wcześniej rozporządzenia. Z kolei zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie zadań ARiMR przedmiotowa pomoc polega na stosowaniu dopłat do oprocentowania kredytów bankowych udzielanych na sfinansowanie części kosztów inwestycji względnie na udzielaniu gwarancji lub poręczeń spłaty kredytów bankowych udzielanych na sfinansowanie części kosztów inwestycji. Mając na uwadze charakter żądań określonych przez skarżącego trudno uznać aby skarżący był zainteresowany taką właśnie formą pomocy abstrahując nawet od spełnienia materialnoprawnych przesłanek uzasadniających jej udzielenie.

Odnosząc się z kolei do wskazywanego przez pełnomocnika skarżącego art. 25 rozporządzenia Komisji (UE) nr 702/2014 z dnia 25 czerwca 2014 r. uznającego niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej a odnoszącego się do pomocy na wyrównanie szkód spowodowanych przez niekorzystne zjawisko klimatyczne porównywalne do klęski żywiołowej wskazać należy, że regulacja ta zawiera wyłącznie określone generalne zasady i warunki udzielania pomocy w przypadku wystąpienia szkód spowodowanych przez niekorzystne zjawisko klimatyczne. Jako taka nie może być uznana za samoistną, oderwaną od krajowych regulacji normatywnych podstawę rekompensowania krajowym producentom rolnym szkód powstałych w wyniku deszczu nawalnego w sierpniu 2017 r.

W tych okolicznościach Sąd nie miał podstaw do uznania za zasadne zarzutów naruszenia wskazanych przepisów prawa materialnego, których naruszenie miałoby wpływ na wynik sprawy (zob. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.) oraz przepisów postępowania w postaci art. 7 – 9, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., których naruszenie miałoby istotny wpływ na wynik sprawy (zob. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

Uznawszy zatem zarzuty podniesione przez skarżącego za niezasadne, jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie postanowienia naruszają prawo (zob.: art. 134 § 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.