Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 3510/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
6560
Hasła tematyczne: Interpretacje podatkowe
Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 16 ust. 1 pkt 60-61
journal: Dz.U. 2014 poz 851
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jan Grzęda, Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Dominik Mączyński, Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie działającego z upoważnienia Ministra Finansów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lipca 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 3378/14 w sprawie ze skargi D. sp. z o.o. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia 27 czerwca 2014 r. nr IPPB3/423-381/14-2/AG w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2) zasądza od D. sp. z o.o. z siedzibą w W. na rzecz Szefa Krajowej Administracji Skarbowej kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

1.1 Wyrokiem z dnia 15 lipca 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 3378/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi D.. z o.o. z siedzibą w W. uchylił interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 27 czerwca 2014r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych.

1.2. Sąd I instancji wskazał, że we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej Spółka podała, że zajmuje się świadczeniem usług związanych z leczeniem chorób nerek, dysponując ośrodkami dializ na terenie całego kraju. W związku z prowadzoną działalnością zawiera umowy z NFZ, który finansuje usługi świadczone na rzecz osób ubezpieczonych. Jedynym udziałowcem Spółki jest szwedzka spółka D. A.B. (dalej zwana: "Wspólnikiem"). W 2009 r. kapitał zakładowy Spółki został podwyższony, w zamian za wkład pieniężny Wspólnika. W treści uchwały Zgromadzenia Wspólników Spółki wskazane zostało, że podwyższenie kapitału zakładowego odbywa się poprzez wniesienie wkładów pieniężnych. Następnie wierzytelność Spółki wobec Wspólnika o wniesienie wkładu została, w trybie dopuszczalnym na podstawie art. 14 § 4 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm., dalej zwana: "K.s.h."), potrącona z wierzytelnością Wspólnika wobec Spółki z tytułu zwrotu udzielonej Spółce pożyczki, wraz z odsetkami. Podobna operacja została przeprowadzona w 2011 r. W celu sfinansowania bieżącej działalności gospodarczej Spółka zaciąga odpłatne pożyczki zarówno od podmiotu powiązanego (Wspólnika), jak i podmiotu niepowiązanego (kredyt bankowy). Spółka na bieżąco spłaca odsetki od tych pożyczek. W związku ze spłatą pożyczek na rzecz Wspólnika zastosowanie znajdują przepisy dotyczące niedostatecznej kapitalizacji. Spółka zadała następujące pytania:

1. Czy przy ustalaniu wysokości kapitału zakładowego Spółki, o którym mowa w art. 16 ust. 1 pkt 60 i pkt 61 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 851 ze zm., dalej zwana: "u.p.d.o.p.") należy uwzględnić całą kwotę kapitału zakładowego, również w tej części, która została pokryta poprzez potrącenie wierzytelności o wniesienie kapitału ze zobowiązaniami z tytułu pożyczek?

2. Czy w celu określenia kwoty zapłaconych odsetek niestanowiącej, na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 60 i pkt 61 u.p.d.o.p. kosztu uzyskania przychodów Spółka może posłużyć się następującym wzorem:

NKUP = odsetki x[pic], gdzie:

NKUP - oznacza kwotę odsetek zapłaconych od pożyczki zaciągniętej od podmiotu (podmiotów), o których mowa w art. 16 ust. 1 pkt 60 i pkt 61 u.p.d.o.p., niestanowiącej kosztu uzyskania przychodów,

odsetki - oznacza całkowitą kwotę odsetek zapłaconych na rzecz podmiotu (podmiotów), o których mowa w art. 16 ust. 1 pkt 60 i pkt 61 u.p.d.o.p.,

D - oznacza wartość wszystkich zobowiązań Spółki (np. z tytułu pożyczek, umów handlowych) wobec podmiotów wskazanych w art. 16 ust. 1 pkt 60 i pkt 61 u.p.d.o.p., bez kwoty spłacanych w danym dniu odsetek oraz spłacanej raty kapitałowej,

KZ - oznacza kapitał zakładowy Spółki w rozumieniu art. 16 ust. 7 u.p.d.o.p.?

3. Jeżeli odpowiedź na pytanie drugie będzie negatywna to, czy w celu określenia kwoty zapłaconych odsetek niestanowiącej, na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 60 i pkt 61 u.p.d.o.p. kosztu uzyskania przychodów Spółka może posłużyć się następującym wzorem:

NKUP = odsetki x[pic], gdzie:

NKUP - oznacza kwotę odsetek zapłaconych od pożyczki zaciągniętej od podmiotu (podmiotów), o których mowa w art. 16 ust. 1 pkt 60 i pkt 61 u.p.d.o.p. niestanowiącej kosztu uzyskania przychodów,

odsetki - oznacza całkowitą kwotę odsetek zapłaconych na rzecz podmiotu (podmiotów), o których mowa w art. 16 ust. 1 pkt 60 i pkt 61 u.p.d.o.p.,

D - oznacza wartość wszystkich zobowiązań Spółki (np. z tytułu pożyczek, umów handlowych) wobec podmiotów wskazanych w art. 16 ust. 1 pkt 60 i pkt 61 u.p.d.o.p., bez kwoty spłacanych w danym dniu odsetek oraz spłacanej raty kapitałowej,

KZ - oznacza kapitał zakładowy Spółki w rozumieniu art. 16 ust. 7 u.p.d.o.p.,

P - oznacza kwotę pożyczki udzieloną przez podmiot(y) wskazane w art. 16 ust. 1 pkt 60 i pkt 61 u.p.d.o.p., od której odsetki podlegają ocenie w zakresie wystąpienia ograniczenia z art. 16 ust. 1 pkt 60 lub pkt 61 u.p.d.o.p.?

Zdaniem Spółki wartość jej kapitału zakładowego opłacona poprzez potrącenie wierzytelności o wniesienie kapitału ze zobowiązaniem z tytułu pożyczek powinna być w pełni uwzględniana jako kapitał zakładowy w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 60 i art. 16 ust. 1 pkt 61 u.p.d.o.p. Odnosząc się do pytania nr 2 w ocenie Spółki, w celu ustalenia, jaka kwota odsetek powinna pozostać poza rachunkiem podatkowym, należy odnieść się do całkowitego bieżącego zadłużenia Spółki wobec kwalifikowanych udziałowców. W przypadku, gdy całkowita wartość zadłużenia Spółki wobec podmiotów, o których mowa w art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 u.p.d.o.p. nie przekroczy trzykrotności kapitału zakładowego, wówczas wystąpi dostateczna kapitalizacją, a zatem całość płaconych odsetek będzie mogła zostać potraktowana jako koszt uzyskania przychodu. W zakresie pytania nr 3 Spółka stwierdziła, iż wzór wskazanym w tym pytaniu jest mniej uzasadniony, niż wzór przedstawiony w pyt. 2, który faktycznie odzwierciedla sens funkcjonowania przepisów o niedostatecznej kapitalizacji.

1.3. Minister Finansów w interpretacji z dnia 27 czerwca 2014 r. uznał stanowisko skarżącej w zakresie pytań numer 1 i 2 za nieprawidłowe i za prawidłowe w zakresie pytania numer 3. Organ wskazał m.in., że nie można zgodzić się ze Spółką, że na potrzeby obliczenia tej części odsetek od danej pożyczki zaciągniętej od Wspólnika, które nie będą mogły zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów Spółki, zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 60 u.p.d.o.p., jeżeli wartość zadłużenia wobec kwalifikowanych udziałowców przekroczy trzykrotność kapitału zakładowego Spółki, należy odnieść się do "całkowitego bieżącego zadłużenia Spółki wobec kwalifikowanych udziałowców", co oznacza umieszczenie przez Spółkę w mianowniku wzoru kwoty takiego zadłużenia. W ocenie organu przyjęty przez Spółkę wzór w pytaniu nr 2 nie znajduje uzasadnienia w przepisach ustawy. W celu ustalenia jaka część odsetek od pożyczki nie może zostać zaliczona na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 60 u.p.d.o.p. do kosztów uzyskania przychodów w sytuacji, gdy wartość zadłużenia wobec podmiotów wymienionych w tym przepisie przekroczy trzykrotność kapitału zakładowego podatnika, należy ustalić proporcję, w jakiej wartość danej pożyczki przekroczy wyznaczony limit trzykrotnej wartości kapitału zakładowego podatnika w stosunku do całkowitego zadłużenia podatnika, co przekłada się na zastosowanie wskazanego wzoru. Zdaniem organu w przedstawionym wzorze do obliczenia kwoty odsetek od danej pożyczki udzielonej Spółce przez Wspólnika, wyłączonych z kosztów podatkowych, należy odnieść się (w liczniku wzoru) do różnicy pomiędzy wartością zadłużenia i trzykrotności kapitału zakładowego Spółki oraz w mianowniku tego wzoru, do otrzymanej "kwoty pożyczki", czyli kwoty danej pożyczki udzielonej przez Wspólnika, od której to odsetki podlegają ocenie w zakresie wystąpienia ograniczenia z art. 16 ust. 1 pkt 60 u.p.d.o.p., co pozwala ustalić proporcję, w jakiej pozostaje wartość nadwyżki całkowitego zadłużenia Spółki ponad trzykrotnością jej kapitału zakładowego do całej kwoty danej pożyczki, określającą wysokość odsetek od takiej pożyczki wyłączonych z kosztów podatkowych. W konsekwencji Minister Finansów uznał stanowisko Spółki w zakresie pytania nr 2 za nieprawidłowe, natomiast w zakresie pytania nr 3 za prawidłowe, bowiem przedstawia ono prawidłowy wzór (sposób) obliczenia odsetek zapłaconych od pożyczki udzielonej przez podmioty wymienione w art. 16 ust. 1 pkt 60 i pkt 61 ustawy, podlegających wyłączeniu z kosztów podatkowych.

2.1. Po bezskutecznym wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa skarżąca wniosła skargę zarzucając naruszenie:

- art. 16 ust. 7 w zw. z art. 16 ust. 1 pkt 60 i pkt 61 u.p.d.o.p. przez uznanie, że wartość kapitału zakładowego Spółki jaka została pokryta wkładem pieniężnym, w sytuacji, gdy wierzytelność Spółki o wniesienie przez jej wspólnika wkładu w celu pokrycia nowych udziałów została potrącona z wierzytelnością wspólnika Spółki z tytułu zwrotu pożyczki, stanowi kapitał zakładowy pokryty wierzytelnościami z tytułu pożyczek, który nie jest uwzględniany przy obliczaniu wskaźnika niedostatecznej kapitalizacji;

- art. 16 ust. 1 pkt 60 i pkt 61 u.p.d.o.p. przez uznanie, że do wyliczenia odsetek niestanowiących kosztów uzyskania przychodów nie można wykorzystać wskazanego wyżej wzoru:

NKUP = odsetki x[pic].

2.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

2.3. Sąd I instancji podzielił stanowisko organu w zakresie pytania pierwszego przedstawionego we wniosku o wydanie interpretacji. Natomiast odnosząc się do problemu wzoru matematycznego umożliwiającego ustalenie wielkości odsetek niestanowiących kosztów uzyskania przychodu, Sąd wskazał, że organ zaaprobował drugi z zaproponowanych we wniosku wzorów, w których w liczniku ułamka mnożonego przez całą kwotę zapłaconych odsetek (otrzymany iloczyn wskazywać miał na wysokość odsetek niestanowiących kosztów uzyskania przychodu) umieszczona była kwota całkowitego zadłużenia danej spółki względem kwalifikowanych wspólników, zaś w mianowniku - na tym polegała różnica pomiędzy wzorami – widniała całkowita kwota zadłużenia względem wspólników kwalifikowanych (opcja preferowana przez Spółkę) lub kwota zadłużenia spółki względem tych wspólników z tytułu pożyczki udzielonej spółce (opcja zaaprobowana przez Organ). W ocenie Sądu I instancji rozbieżności, jakie wystąpiły pomiędzy skarżącą a organem, wynikały m.in. z przyjętej konwencji samego wniosku, która polegała na narzuceniu organowi konieczności wyboru pomiędzy wzorem ujętym w punkcie 2, a wzorem ujętym w punkcie 3 wniosku o interpretację. Dokładna analiza art. 16 ust. 1 pkt 60 i pkt 61 u.p.d.o.p. pozwalała na uwagę, że zaproponowane wzory były przydatne tylko przy założeniu, że wartość zadłużenia spółki wobec wspólników kwalifikowanych przekroczy trzykrotność kapitału zakładowego. Takiego wyraźnego zastrzeżenia zabrakło we wniosku, co powodowało, że żaden z zaproponowanych przez skarżącą wzorów nie był przydatny dla ustalenia kwoty odsetek nie stanowiących kosztów uzyskania przychodów (NKUP), jeśli to zadłużenie jest niższe, niż trzykrotność kapitału zakładowego. W razie niższej wartości zadłużenia wskazane we wniosku ułamki – zarówno w opcji z punktu 2, jak i z punktu 3 – będą bowiem miały wartość ujemną, skoro licznik tych ułamków będzie ujemny. Dla uniknięcia takiego wyniku i dla opracowania wzoru o charakterze uniwersalnym, należało zastrzec, że pierwotną i warunkową czynnością umożliwiającą analizę przydatności wzorów dla ustalenia odsetek NKUP konieczne było ustalenie, że wysokość zadłużenia skarżącej wobec kwalifikowanych udziałowców względem trzykrotności kapitału przedstawia wartość wyższą, niż zero. Brak takiego zastrzeżenia oznaczał, że zaaprobowany przez organ wzór, a zatem także ograniczenia w zaliczaniu wypłaconych odsetek do kosztów uzyskania przychodu, ma zastosowanie nawet wówczas, gdy zadłużenie nie przekracza wskazanej wielokrotności kapitału zakładowego, co było wnioskiem błędnym. Skoro Minister zaaprobował we wzorze umieszczenie w liczniku ułamka wartość zadłużenia (a nie pożyczki), to konsekwentnie powinien także - przy braku wspomnianego założenia – umieścić tę wartość zadłużenia w mianowniku, tak jak oczekiwała tego Spółka. Umieszczając w mianowniku wartość zadłużenia globalnego (większą), a nie tylko wartość wynikającą z pożyczek (mniejszą), możliwe byłoby zmniejszenie wartości ułamka, a przez to zmniejszenie odsetek NKUP i a contrario zwiększenie odsetek stanowiących koszt uzyskania przychodu. WSA w Warszawie wskazał, że organ powinien uznać stanowisko Spółki, dotyczące wzoru wymienionego w pytaniu nr 2 za prawidłowe, albo też alternatywnie – co prowadzi jednak do tożsamego skutku – sformułować wspomniane zastrzeżenie i skonstruować wzór, który zarówno w liczniku, jak i w mianowniku ułamka, będzie miał wartość pożyczki (pożyczek) udzielonych przez wspólników kwalifikowanych.

3.1. W skardze kasacyjnej pełnomocnik organu wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie sprawy co do istoty, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Autor skargi kasacyjnej na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwana dalej: "p.p.s.a.") zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 16 ust. 1 pkt 60 i pkt 61 u.p.d.o.p., polegającą na przyjęciu, że w stanie faktycznym opisanym we wniosku o wydanie interpretacji, do wyliczenia odsetek niestanowiących kosztów uzyskania przychodów należy wykorzystać wzór NKUP = odsetki x[pic], gdzie NKUP oznacza kwotę odsetek zapłaconych od pożyczki zaciągniętej od podmiotu (podmiotów), o których mowa w art. 16 ust. 1 pkt 60 i pkt 61 u.p.d.o.p., nie stanowiącej kosztu uzyskania przychodów, odsetki - oznacza całkowitą kwotę odsetek zapłaconych na rzecz podmiotu (podmiotów), o których mowa w art. 16 ust. 1 pkt 60 i pkt 61 u.p.d.o.p., D - oznacza wartość wszystkich zobowiązań spółki (np. z tytułu pożyczek, umów handlowych) wobec podmiotów wskazanych w art. 16 ust. 1 pkt 60 i pkt 61 u.p.d.o.p., bez kwoty spłaconych w danym dniu odsetek oraz spłaconej raty kapitałowej, KZ - oznacza kapitał zakładowy Spółki w rozumieniu art. 16 ust. 7 u.p.d.o.p. lub konieczności formułowania dodatkowego zastrzeżenia, przy zastosowaniu wzoru wskazanego przez organ.

3.2. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

4.1. Skarga kasacyjna jest uzasadniona.

4.2. Na wstępie należy zauważyć, że wbrew założeniu poczynionemu przez WSA w Warszawie zarówno we wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej, jak również i w samej interpretacji przyjęto podstawowe dla sprawy założenie, iż wartość zadłużenia Spółki wobec kwalifikowanych wspólników przekroczy trzykrotność kapitału zakładowego, gdyż w przeciwnym przypadku samo przedstawienie zagadnienia utraciłoby jakikolwiek sens i praktyczne znaczenie dla podatnika. Prezentując stan faktyczny, a przede wszystkim swoje stanowisko Spółka wprost odwołując się także do treści art. 16 ust. 1 pkt 60 i pkt 61 u.p.d.o.p. wskazywała na sytuację, w której wartość zadłużenia podatnika wobec udziałowca lub udziałowców kwalifikowanych przekroczy trzykrotność wartości kapitału zakładowego. Również organ interpretacyjny, prócz ogólnych rozważań, wprost na stronie 10 interpretacji odwołał się do przypadku, w którym zostanie przekroczony ustawowo określony wskaźnik 3:1, czyli wskaźnik zadłużenia spółki wobec jej kwalifikowanych udziałowców do wartości kapitału zakładowego.

4.3. Przede wszystkim jednak Sąd I instancji dokonał wadliwej oceny prawidłowości wykładni poczynionej przez organ uprawniony do udzielenia interpretacji. Istota sporu w postępowaniu kasacyjnym sprowadza się do odpowiedzi, czy w mianowniku rozważanego przez strony wzoru dotyczącego wyliczenia kwoty odsetek zapłaconych od pożyczki zaciągniętej od podmiotu (podmiotów), o których mowa w art. 16 ust. 1 pkt 60 i pkt 61 u.p.d.o.p. niestanowiących kosztu uzyskania przychodów, powinna znaleźć się całkowita kwota zadłużenia względem wspólników kwalifikowanych czy też kwota zadłużenia spółki względem tych wspólników, którzy udzielili pożyczki spółce, co do której odsetki mogą zostać uznane za niestanowiące kosztu uzyskania przychodu. Ze względu na nieco skomplikowaną formułę redakcyjną art. 16 ust. 1 pkt 60 u.p.d.o.p. dla przeprowadzenia prawidłowej jego wykładni konieczne jest przypomnienie tego przepisu, a następnie przeprowadzenie szczegółowej analizy jego treści. W warstwie normatywnej będącej przedmiotem sporu uwagi te można odnieść także do art. 16 ust. 1 pkt 61 u.p.d.o.p. W brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2014 r. art. 16 ust. 1 pkt 60 u.p.d.o.p stanowił, że nie uważa się za koszty uzyskania przychodów odsetek od pożyczek (kredytów) udzielonych spółce przez jej udziałowca (akcjonariusza) posiadającego nie mniej, niż 25% udziałów (akcji) tej spółki albo udziałowców (akcjonariuszy) posiadających łącznie nie mniej, niż 25% udziałów (akcji) tej spółki, jeżeli wartość zadłużenia spółki wobec udziałowców (akcjonariuszy) tej spółki, posiadających co najmniej 25% udziałów w kapitale takiego udziałowca (akcjonariusza) osiągnie łącznie trzykrotność wartości kapitału zakładowego spółki - w części, w jakiej pożyczka (kredyt) przekracza tę wartość zadłużenia, określoną na dzień zapłaty odsetek; przepisy te stosuje się odpowiednio do spółdzielni, członków spółdzielni oraz funduszu udziałowego takiej spółdzielni.

4.4. Jeżeli dla ułatwienia analizy "udziałowca (akcjonariusza) posiadającego nie mniej, niż 25% udziałów (akcji) tej spółki albo udziałowców (akcjonariuszy) posiadających łącznie nie mniej, niż 25% udziałów (akcji) tej spółki" określi się zbiorczym określeniem "podmiot kwalifikowany" oraz pominie dookreślenie umów przez ten podmiot zawartych "(kredyty)", norma w nim wyrażona uzyska brzmienie: "nie uważa się za koszty uzyskania przychodów odsetek od pożyczek udzielonych spółce przez podmiot kwalifikowany, jeżeli wartość zadłużenia spółki wobec podmiotów kwalifikowanych osiągnie łącznie trzykrotność wartości kapitału zakładowego spółki - w części, w jakiej pożyczka przekracza tę wartość zadłużenia, określoną na dzień zapłaty odsetek". Wykładnia tego przepisu winna uwzględnić jego szczególną redakcję, której cechą charakterystyczną jest oddzielenie myślnikiem dwóch zawartych w nim zdań, zawierających dwie odrębne dyspozycje: pierwsze z nich określa przesłanki pozbawienia odsetek waloru kosztów uzyskania przychodów, a drugie dookreśla, jaka część tych odsetek waloru kosztowego zostaje pozbawiona. I tak zgodnie z dyspozycją pierwszą, ażeby odsetki od pożyczki nie były uważane za koszty uzyskania przychodów, muszą być łącznie spełnione dwa warunki: 1) pożyczki musi udzielić podmiot kwalifikowany oraz 2) wysokość zadłużenia spółki wobec podmiotów kwalifikowanych musi osiągnąć łącznie określoną wielkość, to jest trzykrotność wartości jej kapitału zakładowego. Jeżeli przesłanki te zaistnieją, dla określenia, jaka część odsetek nie będzie mogła być uznana za koszty uzyskania przychodów, konieczne jest zbadanie spełnienia (stopnia spełnienia) dyspozycji zawartej w zdaniu drugim, to jest stwierdzenia, w jakiej części konkretna pożyczka przekracza opisaną wyżej wartość zadłużenia, określoną na dzień spłaty odsetek. Dyspozycja jednak pomieszczona w drugim zdaniu mówi wyłącznie o "pożyczce" nie zaś o "łącznej wartości pożyczek", czy tym bardziej "łącznej wartości zadłużenia", bądź "wartości wszystkich zobowiązań Spółki wobec podmiotów kwalifikowanych" jak scharakteryzowała to Skarżąca we wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej. Trafnie na ten aspekt zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 lipca 2015 r., w sprawie II FSK 1729/13 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej zwana: "CBOSA"). Przypomnieć w tym kontekście także należy, że celem analizowanych unormowań było ograniczenie finansowania podmiotów gospodarczych działających w ramach tej samej "grupy kapitałowej" poprzez udzielanie im pożyczek lub kredytów, zamiast podnoszenia kapitału. Przepisy te odnoszą się do zjawiska tzw. niedostatecznej kapitalizacji, zaś ich celem było zniwelowanie jej skutków – możliwości zaliczania nadmiernych odsetek do kosztów uzyskania przychodu w razie udzielenie spółce przez jej udziałowca pożyczki albo kredytu (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 10 stycznia 2012 r., sygn. akt - II FSK 1324/10 oraz z 18 września 2012 r., sygn. akt II FSK 327/11, publ. CBOSA). Wyrażone w tych przepisach normy dotyczące wyłaczenia z kategorii kosztu podatkowego dotyczą zatem pojedynczej pożyczki (kredytu), a nie sumy obejmującej wartość całkowitego zadłużenia spółki wobec kwalifikowanych udziałowców. Ponadto na co trafnie zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 kwietnia 2017 r., w sprawie II FSK 990/15 (publ. CBOSA), każda ze wskazanych powyżej dwóch dyspozycji odnoszona jest do faktów zaistniałych w odmiennych datach. Ocena spełnienia pierwszej z nich (udzielenie pożyczki przez podmiot kwalifikowany, jak również wysokość zadłużenia wobec podmiotów kwalifikowanych) odnoszona być powinna do daty zawarcia umowy pożyczki - o czym świadczą zastosowane w przepisie formuły "(...) pożyczek udzielonych spółce (...)", a także "(...) wartość zadłużenia spółki wobec wspólników (...)". Natomiast ocena spełnienia drugiej odsunięta jest w czasie do dnia spłaty konkretnych odsetek od określonej pożyczki (kredytu), w której to dacie należy ocenić, jaka część odsetek nie może stanowić kosztu uzyskania przychodu.

4.5. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

4.6. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 209 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a) oraz w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.).